cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Gereformeerde kerk Reddersburg
Ds. J. Beijer (1862-1869)
Behalwe hierdie arbeid het ds. Beijer ook nog studente opgelei vir die amp van bedienaar van die Woord. Studente wat by hom opleiding ontvang het, was S.D. Venter, J.S.L. Venter, A.A.J. de Klerk Coetzee en J. Kloppers. Van hierdie studente het alleen S.D. Venter in 1866 sy studie onder ds. Beijer voltooi. Die ander studente het ná 1866 na Burgersdorp vertrek en hulle studie onder ds. Postma voltooi, behalwe J. Kloppers. Dit spreek vanself dat op die duur Reddersburg nie die enigste kerkplek in die hele Vrystaat kon bly nie. Daarvoor was die gebied van die gemeente te uitgestrek. Daarom het vanaf 1862 versoekskrifte by die kerkraad ingekom van verafwonende lidmate om afgestig te word tot selfstandige gemeentes. Dit het onmiddellik probleme vir die kerkraad geskep. Want die Gereformeerde Kerk in die OVS het spesiaal teen groot koste 'n dorp in die Vrystaat aangelê as kerkplek. Bowendien is groot koste gemaak om die leraar vanaf Holland te laat oorkom en alles op Reddersburg behoorlik in te rig. 'n Duur kerk, vir daardie tyd, was in aanbou. Daarom is die houding van die kerkraad te verstane toe die lidmate wat op Heidelberg (Bethulie) gewoon het, in Julie 1862 met die versoek kom om af te stig. Die kerkraad het die saak eindelik so opgelos dat op Bethulie kerkraadslede verkies mag word, 'n hulpkerk daar gebou mag word, maar dit alles onthef hulle nie van hulle verpligtinge teenoor Reddersburg nie. Baie duidelik word gestipuleer dat Bethulie nie 'n afsonderlike gemeente word nie, maar "Bethulle bly as 't ware Reddersburg, in alles een, slegs die plek van godsdiensoefeninge is daar". Hulle mag ook geen predikant "beroep sonder toestemming van die leraar nie, en sal elke sewende week dienste op Bethulie ontvang. Hoe lank Bethulie in hierdie verhouding tot Reddersburg, gebly het, is nie uit die notule van Reddersburg te bepaal nie. Waarskynlik het Bethulie eers in die sewentigerjare selfstandig geword toe ds. S.D. Venter daar as predikant bevestig is. (Later is die stigtingsdatum as 1863 bepaal.)
In 1864 kom 'n versoek van die lidmate van Sandrivier (Ventersburg) om afgestig te word, wat geredelik toegestaan is. Ds. Postma word as konsulent daarheen beroep, soos dit die gebruik in daardie dae was. Sodoende is die band met die Noord-Vrystaat losgemaak. In April 1864 is Fauresmith ook afgestig, maar hulle bly verplig om in alle laste van Reddersburg te deel, waarvoor hulle soveel moontlik die heilige bediening sal ontvang. Hierdie afstigtings het weer meegebring dat die behoefte ontstaan het aan die kerkverband in die Vrystaat. Gevolglik besluit die kerkraad van Reddersburg in November 1866 dat daar 'n Algemene Vergadering in die Vrystaat gehou moet word. Die datum word bepaal vir die 3e Maandag (17 Desember) van Desember 1866, en op Reddersburg.
Intussen het ds. Beijer en die kerkraad ook aandag gegee aan die onderwys van die kinders. In Maart 1863 word vir die eerste maal die gedagte geopper van die oprigting van 'n skool op Reddersburg. Toe die saak voor 'n gemeentevergadering gelê is, was die bevinding dat dit nie moontlik sal wees om op die dorp 'n skool op te rig nie omdat daar te min kinders is. Blykbaar het die toestand aan die begin van 1864 verander, want in Januarie 1884 word 'n skool deur die gemeente opgerig. Die kerkraad benoem die skoolkommissie. As eerste onderwyser word aangestel die heer J. Styger.
Konsulentskap van ds. S.D Venter
duimnael|regs|220px|Ds. [[Sarel Venter|S.D. Venter, konsulent van die gemeente van 1869 tot 1872.]] duimnael|links|230px|Die Postmasaal, wat van 1863 tot 1927 die gemeente se tweede kerk was. In Maart 1869 vertrek ds. Beijer met sy gesin met agt maande verlof na Nederland en ds. S.D. Venter word beroep as konsulent van die gemeente. In hierdie tyd het daar heelwat beroering in die gemeente gekom. Die eerste skok het gekom toe die gemeente nadat die verloftyd van ds. Beijer verstreke was, moes verneem dat ds. Beijer, sonder dat behoorlik losgemaak was van sy verbintenis met die gemeente, 'n beroep aanvaar het na Alblasserdam in Nederland. Dit blyk egter dat ds. Beijer so geliefd was in die gemeente dat hy weer beroep is, hoewel dit nie geslaag het nie. Later het dit geblyk dat ds. Venter sekere informasie van die gemeente weerhou het aangaan ds. Beijer, naamlik dat hy verlof gevra het na Nederland om daar ’n beter heenkome te gaan soek. Hierdie saak het 'n mate van spanning gebring tussen ds. Postma en ds. S.D. Venter. Laasgenoemde was 'n sterk aanhanger van Beijer omdat hy die enigste student was wat onder Beijer sy opleiding voltooi het.
Oor die sendingsaak het daar ook heelwat onrus ontstaan. In 1870 het die Algemene Vergadering van die Kaapprovinsie 'n besluit oor die sending geneem wat daarop neergekom het dat die Gereformeerde Kerk ook moet kyk wat hy kan doen vir die uitbreiding van die evangelie. 'n Gedrukte stuk wat die besluit behels het, is in die gemeente versprei. Dit het by baie 'n verset wakker geroep. Die konsulent, ds. S.D. Venter, lê dan aan die kerkraad voor 'n stuk wat sy kerkraad opgestel hef oor hierdie saak. Onder invloed hiervan het die gemeente toe die volgende besluit oor die sending geneem: "Die evangelie moet verkondig word onder alle nasies, wanneer die Here deur sy Gees begin werk volgens Hand. 10, maar hy wat hom geroepe voel, gaan volgens die bevel van Christus (Matt. 10:9, 10) daarheen en preek die evangelie aan hulle. Dog stoflike hulp sal aan die evangelieprediking onder die gekleurdes nie verleen word nie".
Hierdie besluit van die gemeente onder leiding van ds. S.D. Venter het begrypliker wyse dadelik reaksie wakker geroep by ds. Postma. Hy het onmiddellik per brief sy beswaar aan die kerkraad laat weet. Gevolglik het die kerkraad besluit om 'n gemeentevergadering te belê vir 13 April 1871 waar oor die saak gehandel kon word. Op die vergadering was aI die predikante van die kerk teenwoordig, naamlik di. D. Postma, S D. Venter, N.J.R. Swart, P.J.J. Viljoen en A.A.J. de Klerk Coetzee. Op die gemeentevergadering het Postma en Venter teenoor mekaar te staan gekom en het Postma probeer om die standpunt van Venter te weerlê deur daarop te wys dat die geval van Hand. 10 'n besondere geval was wat nie as norm geneem kan word nie, maar dat die kerk gebonde is aan die algemene bevel van Christus volgens Matt. 28: 19. Die gemeente het egter by hulle ou besluit gebly met 'n stemming van 46 teen 22. Ds. Postma het verklaar dat hy nou verplig is om met die saak na die Algemene Vergadering van die Vrystaat te gaan. Die kerkraad het egter die dag daarna die besluit van die gemeentevergadering verwerp. Sedertdien het dit gelyk asof die verhouding tussen ds. Venter en die kerkraad van Reddersburg stram geword het. Ds. Postma het daarna meer dikwels oorgekom na Reddersburg en ook die beroepe gelei.
Tydens die konsulentskap van ds. Venter is nog 'n gemeente van Reddersburg afgestig, naamlik Boshof op 21 Januarie 1872 met 68 lede en 188 siele.
Interessant is ook die vraag van 'n lidmaat uit hierdie tyd, naamlik om die kerkraadsvergaderings te mag bywoon. Toe dit aan hom geweier is het die lidmaat met die bewering gekom dat dit lyk of die kerkraad 'n vrymesselaarslogie is. By nadere verduideliking het hy egter begryp.
Ds. A.A.J. de Klerk Coetsee (1872-1903)
duimnael|regs|300px|Die destydse CNO-skool op Reddersburg wat ook 'n tyd lank diens gedoen het as weeshuis.
duimnael|links|220px|Ds. [[A.A.J. de Klerk Coetsee, leraar van 1872 tot 1904. Hy was voorheen van 1869 af die Gereformeerde kerk Philipstown se eerste leraar.]]
duimnael|220px|regs|Ná die [[Tweede Vryheidsoorlog is dié gedenkteken op Reddersburg opgerig ter nagedagtenis aan die 17 burgers wat gesneuwel het in die Driejarige Oorlog. Volgens die vanne blyk dit die meeste was Gereformeerdes: Botha, Coetzee (2), Joubert, Kruger, Du Plessis, Van der Linde, Snijman (2), Du Toit, Venter (4), Viljoen, Viviers, Van der Walt.]]
Op 2 Junie 1872 is ds. A.J.J. de Klerk Coetsee bevestig as herder en leraar van die gemeente, en 31 jaar lank het hy met seën in die gemeente gearbei. Sy arbeidsterrein was ook nog wyd en uitgestrek. Hoewel verskeie gemeentes in sy bedieningsjare afgestig het, het hy nog as konsulent van die meeste gemeentes in die Vrystaat opgetree. In November 1872 is Ladybrand afgestig, in 1891 Petrusburg, in 1897 Thaba 'Nchu en Wepener, en Bloemfontein in 1903. Dit was die laaste afstigting wat plaasgevind het. In totaal het dus nege gemeentes van Reddersburg afgestig.
Behalwe die gewone kerklike werk wat verrig is, is in die 1880's ’n nuwe pastorie gebou wat diens gedoen het tot in 1955. Verder is heelwat veranderings aan die kerk aangebring. '’n Nuwe preekstoel is in die kerk geplaas, die kerkgebou is van gewels voorsien, 'n plankvloer is ingesit, asook 'n galery. En dit is alles gedoen terwyl die gemeente finansieel maar noustrop getrek het. Ds. Coetsee het daarin swaargekry omdat hy baie jare self van sy traktement laat val het omdat die gemeente nie in staat was om dit by te bring nie. Tog was die gemeente nog altyd bereid om hulp te verleen aan ander gemeentes wat kom aanklop het. Soos alle kerke in die Vrystaat het die gemeente ook twee plase van die regering ontvang, wat egter weer verkoop is om die finansiële laste van die gemeente te verlig.
Dit was verder ook gebruik in die Vrystaat dat die regering bygedra het vir traktement van die predikante. Aan die begin wou die kerkraad niks daarvan weet om sodanige geld te ontvang nie; maar later toe die finansiële druk swaar geword het, het die kerkraad eindelik die beginsel prysgegee en ook by die staat aansoek gedoen om die ondersteuning wat toegestaan is: Aan die begin het die kerk tot £200 per jaar van die regering ontvang. Hierdie gebruik het tot ná die Engelse Oorlog nog voortgeduur.
Dit was ook tydens die bediening van ds. Coetsee dat ds. Venter in 1877 deur die kerkraad van Bethulie geskors is. Ds. Venter het ook die kerk bedank en sy eie kerk op Bethulie gestig. Saam met hom het ook sy broer J.J. Venter, wat 'n leidende aandeel in die stigting van die Gereformeerde Kerk in die Vrystaat gehad het, die kerk bedank. Dit spreek vanself dat omdat ds. Venter ook groot invloed in Reddersburg gehad het, hy ook hier volgelinge gevind het. Ook op Reddersburg het 'n kerk "sorterende onder ds. Venter van Bethulie" ontstaan. In 1883 is op Reddersburg ook 'n kerkgebou opgerig deur die Venterkerk. Ds. J.S.L. Venter, wat sedert sy bedanking as predikant van Pretoria in Reddersburg gewoon het, het in 1884 ook die kerk bedank en oorgegaan na die Venterkerk. Hy het saam met hom ook weer 'n aantal lidmate geneem. Die bestaan van die Venter-kerk op Reddersburg het egter net tot 1889 geduur toe hulle weer opgeneem is in die gemeente.
Die notule meld nie veel aangaande die onderwys in hierdie jare nie. Dit wil voorkom of die gemeenteskool wat in 1864 deur die kerkraad gestig is, intussen verander het in 'n goewermentskool. Wanneer dit presies gebeur het, is nie seker nie, maar in 1875 word van 'n goewermentskool gepraat, en die kerkraad skenk twee erwe aan die skool. Daar was ook oral in die distrik privaat of wykskole wat van tyd tot tyd die toesig van die kerkraad gevra het. In 1890 kom daar klagte oor die goewermentskool omdat die kinders nie meer in die Gereformeerde leer opgevoed word nie. Dit het weer die gedagte aan die oprigting van 'n kerkskool gaande gemaak. Die gemeente het die saak op 'n vergadering heelhartig ondersteun, maar nadat ondersoek ingestel is na die moontlike finansiële steun wat die gemeente bereid was om te gee, was die resultaat so bedroewend dat die hele saak net daar gelaat is.
Ds. J.A. du Plessis (1903-1914)
duimnael|links|300px|Die verwelkoming van ds. J.A. du Plessis op Reddersburg, 1903, by die [[pastorie wat van 1880 tot 1955 in gebruik was.]]
duimnael|regs|180px|Ds. [[Jacobus du Plessis|J.A. du Plessis, leraar van 1903 tot 1914.]]
duimnael|links|300px|Op dié gesinsfoto van prof. [[Dirk Postma, die vader van die Gereformeerde Kerk, en sy vyfde en laaste vrou, Johanna (née Van Biljon), staan Lettie (Aletta) links. Sy was die eerste assistente van die CNO-skool op Reddersburg. Sy was getroud met prof. J.A. du Plessis, wat voorheen ook getroud was met Laurika, wat regs staan. Ds. Willem Postma, wat bekend geword het as die skrywer Dr. O'kulis, staan in die middel. Hy was leraar van Reddersburg van 1915-1920. In die middel staan Maria, eggenote van Totius, en naasregs Breggie, eggenote van ds. J.A. van Rooy.]]
Op 18 Desember 1903 is prop. J.A. du Plessis bevestig as predikant van Reddersburg. Hy het tot Julie 1914 hier gearbei. Met sy bevestiging het ds. Coetzee op emeritaat afgetree. Die dienstyd van ds. Du Plessis is gekenmerk deur 'n groot ywer vir die onderwys, 'n langdurige beraadslaging oor art. 27 D.K.O., reformering van die kerklike lewe en 'n konsolidering van die gemeente. Deur sy bemoeiing het die kerkraad en die gemeente daartoe oorgegaan om in Januarie 1906 'n Vrye Christelike Nasionale Skool op te rig. 'n Vereniging, genoem die Vereniging vir Vrye Christelike Nasionale Onderwys, is in die lewe geroep om die skoolsaak te behartig. As hoofonderwyser van hierdie skool is die heer J.B. Jansen van Ryssen aangestel met mej. Aletta Postma (die vyfde kind uit die vyfde huwelik van ds. Dirk Postma, later mev. prof. J.A. du Plessis en die moeder van proff. Wicus du Plessis, Hugo du Plessis en mev. Ida Bosman ) as assistente. Die bestaan van die skool was egter maar van korte duur, want in Julie 1908 is op die kerkraadsvergadering gerapporteer dat die CNO-skool met die goewermentskool geamalgameer is.
Die gedagte is egter nie prys gegee nie, want met die 50-jarige fees van die gemeente in 1909 was die gedagte sterk op die voorgrond om die CN0-skoolgebou af te staan vir 'n onderwysersopleidingskollege.
Die invoering van art. 27 D.K.O. het 'n paar jaar van onrus in die gemeente veroorsaak. Selfs die sinodebesluit van 1907 kon die moeilikheid nie oplos nie. Eindelik moes die kerkraad maar weer afsien van die toepassing van art. 27. Toe is heelwat ongereformeerde praktyke afgeskaf. Tot dusver was daar vasgestelde doop- en belydenisgelde. Dit word nou heeltemal opgehef, asook die woord "aanneme" word in die ban gedoen, hoewel dit nog baie jare lank nie uitgesterf het nie. Verder is gemeentelike samekomste weer ingevoer, 'n Christelike biblioteek is opgerig en 'n sangvereniging, en geleidelik is die orrel ook in die kerk ingebring. Behalwe dienste op Reddersburg, moes ds. Du Plessis ook nog gereeld dienste waarneem op Dewetsdorp, Edenburg, Trompsburg, asook Wepener en soms Thaba 'Nchu. In 1912 is op Trompsburg 'n kerkgebou opgerig. Dit het meegebring dat daar dikwels leesdienste op Reddersburg moes plaasvind, 'n toestand wat in die eeufeesjaar (1959) nog die geval was omdat die dorpe Dewetsdorp, Edenburg, Trompsburg en Smithfield toe ook nog in die gebied van die gemeente Reddersburg geval het.
Ds. Du Plessis het van 1920 af as professor gedien aan die Teologiese Skool op Potchefstroom en later ook as professor aan die PUK. Hy was hoofsaaklik verantwoordelik vir Nuwe-Testamentiese vakke, Kerkgeskiedenis en Kerkreg. Hy is plotseling oorlede op 28 Februarie 1935. Volgens prof. dr. G.C.P. van der Vyver sal hy onthou word as 'n kragfiguur met sy wortels diep ingeslaan in die onvervalste waarhede van die Heilige Skrif en die gereformeerde belydenisskrifte. Wanneer hierdie waarhede, volgens sy oortuiging, ondermyn is, het hy verdedigend opgetree. Sy kerkartikels is later in boekvorm uitgegee: Op die spore van die Calvinisme in ons maatskaplike en staatkundige lewe. Talle geleentheidsartikels het uit sy pen verskyn.
Ds. W. Postma (1915-1920)
duimnael|links|340px|Ds. [[Willem Postma en die kerkraad. Hy sit sewende van links.]]
In Julie 1915 word ds. Willem Postma as predikant van Reddersburg bevestig, nadat ds. Du Plessis in Julie 1914 'n beroep na Pretoria aanvaar het. Ds. Postma se gesondheid was reeds geknak toe hy na Reddersburg gekom het. Tog het hy met onvermoeide werkkrag die gemeente opgebou. Vir die gemeente was dit dan ook 'n geweldige skok toe hy op betreklike jeugdige leeftyd in Desember 1920 oorlede is. Maar sy bediening het diep spore agtergelaat wat jare daarna nog sigbaar was. Dit was moeilike oorlogsjare waarin hy hier gedien het, gevolg deur die vreeslike Griepepidemie. Sy optrede die donker tye bly onvergeetlik. 'n Opmerklike besluit is in Maart 1919 geneem, naamlik dat die notule voortaan in Afrikaans gehou moet word. In hierdie jare het ook die sustersvereniging onder die naam van Dorkasvereniging ontstaan. Onder ds. Postma se leiding het die kerkraad ook die gedagte van 'n ekumeniese sinode by die Sinode aanhangig gemaak.
Maar ds. Postma sou die gemeente nie lank bedien nie. Sy biograaf, dr. P.J. Nienaber, skryf oor sy dood: "Dit was of ds. Postma gevoel het dat sy lewe verby was. Teen die einde van 1920 het hy gaan afskeid neem van die Voorbereidende Tegniese Skool, wat hy so lief gehad het. Tot nou toe was hy voorsitter van die skoolkommissie. Terwyl hy daardie toespraak gehou het, het hy so 'n steek in sy sy gekry dat hy onmiddellik daarna by 'n ou lidmaat in St. Johnstraat gaan lê het. Die naweek daarop is hy na Trompsburg (sy konsulentgemeente) om Nagmaal te bedien. Daar het hy weer siek geword. Terug in Reddersburg het hy die hele Saterdag vergaderings bygewoon, maar die aand het die longontsteking hom in alle erns gepak. Hy wou in sy studeerkamer lê, "want as ek miskien nie weer hier opstaan nie, dan wil ek graag in my tuie (by sy boeke) sterf". Drie weke lank was hy siek, en die nag om twaalfuur, 13 Desember 1920, is hy oorlede."
Ds. A.S.E. Yssel (1921-1948)
duimnael|regs|280px|Die huidige kerkgebou, ontwerp deur [[Gerard Moerdijk en Wynand Louw is in Januarie 1927 ingewy. Hier was die bouery nog aan die gang.]] duimnael|links|280px|Die ingebruikneming van die nuwe kerkgebou. duimnael|regs|180px|Ds. A.S.E. Yssel, leraar van 1921 tot 1948. duimnael|links|300px|Die Sendingkommissie van die Gereformeerde kerke Reddersburg en [[Gereformeerde kerk Burgersdorp|Burgersdorp by die bevestiging van ds. J.F. Erasmus op 25 April 1942. Foto: A.H Coetsee, dr. S.J. van der Walt, ds. J.F. Erasmus, ds. A.S.E Yssel. Agter: W.A du Plessis, P. Kruger, P.C. Pretorius, M. van Rooy.]]
Nadat die gemeente 'n jaar vakant was, is ds. A.S.E. Yssel op 21 Desember 1921 as predikant bevestig. Gedurende sy bediening is die huidige kerkgebou opgerig. Die besluit om die kerkgebou op te rig, dateer reeds uit die jaar 1912. Eindelik kon die gemeente die voortreflike gebou, ontwerp deur die groot argitekte Wynand Louw en Gerard Moerdijk, in Januarie 1927 in gebruik neem. Voordat die gebou egter betaal kon word, het die depressiejare gekom en die groot droogte van 1933. Die gevolg was dat die gemeente in 'n geweldige finansiële krisis beland het. Worsteljare het gevolg waarin groot offers beide van gemeente en predikant geverg is. In 1937 besluit die gemeente om tiendes te gee om die skuld af te los. Met 'n laaste kraginspanning is die laaste pennie skuld op 1 Mei 1937 gedelg. Dit was 'n oomblik van diepe ontroering, veral toe oudl. W. Botha die laaste £500 skenk. Ook die diakonale arbeid vertoon in hierdie jare 'n mooi aksie.
Deur plaaslike omstandighede het die inrigting van 'n weeshuis noodsaaklik geword. Die gevolg was dat die ou CNO-skool vir die doel ingerig is. Vanaf 1922 tot 1930 is die weeshuis hier aan die gang gehou, ook nadat die steun van die Algemene Vergadering daarvoor verkry is. Die weeshuis het opgehou om te bestaan omdat die kinders wat daarin opgeneem is, toe nie meer die sorg nodig gehad het nie.
Die onderwys geniet ook besondere aandag in hierdie periode. In 1913 toe die Middelbare Skool op Reddersburg geopen is, het die kerkraad besluit dat daar 'n losiesinrigting vir kinders moes wees. Vir twee jaar is die hostel deur die kerkraad aan die gang gehou. In 1923 gryp ds. Yssel weer die gedagte aan, en met groot opoffering van die kant van die gemeente is die nuwe hostel in 1927 voltooi, 'n inrigting wat in 1960 nog aan die kerk behoort het en 'n toonbeeld was van geloofsidealisme en volharding.
Sending vorm in hierdie tyd ook 'n belangrike werksaamheid. Dit was egter geen nuwe verskynsel in die gemeente nie, want reeds in die diensjare van prof. Du Plessis was Reddersburg al aangewys as 'n sendende gemeente. Daarvan het egter in die praktyk nie veel tereg gekom nie. In 1942 word Reddersburg saam met Burgersdorp sendende gemeentes wat die tweede sendingleraar uitgestuur het na De Hoop. Ds. J.F. Erasmus is deur die twee gemeentes beroep en uitgestuur. Ná die tragiese dood van ds. Erasmus is ds. H.A. Louw beroep en uitgestuur. Hierdie sendingsaksie het opgehou toe die sendingvelde in Noord-Transvaal deur die Transvaalse kerke oorgeneem is.
’n Groot gebeurtenis in die gemeente was die viering van sy 75-jarige bestaan van die gemeente op 12 Mei 1934. In die erediens is op daardie dag vir die eerste maal net Afrikaanse psalms gesing uit die bundel "36 Psalms" berym deur Totius. Sover bekend was dit die eerste maal in die geskiedenis van die Hollandse kerke in SA. dat Psalms in Afrikaans in 'n erediens gesing is.
Ds. F.W. Buytendach (1949-1955)
duimnael|regs|160px|Ds. F.W. Buytendach, leraar van 1949 tot 1955. duimnael|regs|160px|Dr. Petrus Paulus Kruger, leraar van 1970 tot 1974.
In Desember 1949 het ds. Buytendach predikant geword van Reddersburg en hier gearbei tot in November 1955. In sy bedieningstyd is op Edenburg 'n kerksaal opgerig en is sodoende in 'n baie groot behoefte voorsien wat reeds jare lank gevoel is. Ook is 'n nuwe pastorie in 1955 voltooi nadat die ou pastorie bykans vir 70 jaar diens gedoen het.
Die gemeente Reddersburg het in die jare wat verbygegaan het, steeds 'n belangrike rol gespeel in die kerklike lewe van die Oranje-Vrystaat. Dit kon ook nie anders nie, omdat dit die moedergemeente was in die Vrystaat. Vir baie jare was die kerkraad ook die korresponderende kerkraad van die Sinode, en die Algemene Sinode is dikwels in die gemeente gehuisves.
Reddersburg is by uitstek 'n plattelandse gemeente. Daarom het die gemeente ook gevoelig gely as gevolg van die verstedeliking van die Afrikaner. In 1909 was die gemeente seker op sy sterkste wat die lidmaattal betref. Toe het die gemeente 763 belydende lidmate getel en 827 kinders. Sedertdien het die gemeente steeds kleiner geword. Van 1920 tot 1950 het die gemeente min of meer 500 merk behou, maar van toe af het die getalle gedaal tot ongeveer 360 in 1958, en 115 in 2014.
Ds. Buytendach se opvolger op Reddersburg was ds. Johannes Postma, wat in 1956 hier bevestig is.
Afstigtings
duimnael|300px|regs|Prof. [[Hugo du Plessis en ds. J. Postma by lidmate van die kerk tydens die eeufeesviering van 1959.]] Tussen 1863 en 1903 het nege gemeentes van Reddersburg afgestig:
Predikante
duimnael|regs|230px|Dr. en mev. Johannes Postma, leraarspaar van 1956 tot 1969.
Kimberlin Brown
Kimberlin Brown (gebore 29 Junie 1961) is 'n Amerikaanse aktrise. Sy is bekend vir haar rolle in die rolprent Back to School (1986) en in die televisiereekse General Hospital (1963), The Young and the Restless (1973), en The Bold and the Beautiful (1987).
Yusuke Minagawa
Yusuke Minagawa (皆川 佑介) is 'n Japannese sokkerspeler. Hy het vir die Japanse nasionale sokkerspan uitgedraf.
Allyn Rachel
Allyn Rachel is 'n Amerikaanse aktrise, skryfster, en vervaardiger. Sy is bekend vir haar rolle in die rolprente Million Dollar Arm (2014), Kong: Skull Island (2017), en Family (2018), en in die televisiereeks Togetherness (2015).
Chondrocladia arctica
Die spons behoort tot die genus Chondrocladia en tot die familie Cladorhizidae. Die wetenskaplike naam van die spesie is die eerste keer geldig gepubliseer in 1885 deur Hansen.
Titaan
Titaan is 'n chemiese element in die periodieke tabel met die simbool Ti en atoomgetal 22. Dit is 'n sterk, ligte, blink, korrosiebestande oorgangsmetaal (Is ook bestand teen seewater en chloor) en het 'n silwerige metaalkleur. Titaan word gebruik in sterk liggewig legerings (veral saam met yster en aluminium) en sy verbinding wat die meeste voorkom, titaandioksied, word in wit pigmente gebruik.
Hierdie element kom voor in 'n groot aantal minerale met rutiel en ilmeniet as die hoofbronne wat wyd oor die aarde versprei is. Daar bestaan twee allotropiese vorme en vyf isotope van hierdie element wat natuurlik voorkom; Ti-46 tot by Ti-50 met Ti-48 wat die meeste voorkom (73.8%). Een van Titaan se uitstaande kenmerke is dat dit net so sterk soos staal is maar die helfte soveel weeg. Titaan se chemiese- en fisiese eienskappe is soortgelyk aan sirkonium.
Kenmerkende eienskappe
Titaan is goed bekend vir sy uitstaande korrosieweerstand (bykans net so goed as platinum), en kan chemiese aanslag deur sure, vogtige chloorgas en soutoplossings weerstaan. Suiwer titaan is nie in water oplosbaar nie maar is oplosbaar in gekonsentreerde sure. Titaan is 'n metaalagtige element wat ook bekend is vir sy hoë sterkte-tot-gewigverhouding. Dit is 'n sterk, ligte metaal met 'n lae digtheid (40% die digtheid van staal) wat in suiwer vorm baie smeebaar is (veral in 'n suurstofvrye omgewing), dit is maklik bewerkbaar en het 'n glansende metaalwit kleur. Die relatiewe hoë smeltpunt van hierdie element maak dit nuttig as 'n vuurvaste metaal. Titaan is net so sterk as staal, maar is 45% ligter; dit is 60% swaarder as aluminium maar tweemaal sterker. Hierdie eienskappe maak titaan bestand teen die gewone soorte metaalvermoeidheid.
Die metaal vorm 'n passiewe, beskermende oksiedlaag (wat aanleiding gee tot sy korrosieweerstand) wanneer dit blootgestel word aan hoë temperature in die teenwoordigheid van lug maar teen kamertemperature bly dit vlekvry. Die metaal wat brand as dit in lug bo 610°C of hoër verhit word (met die gepaardgaande vorming van titaandioksied) is een van die min elemente wat in suiwer stikstofgas brand (brand teen 800°C en vorm titaannitried.   Titaan bied weerstand teen verdunde swael- en soutsuur, asook teen chloorgas, chloriedmengsels en die meeste organiese sure.  Dit is paramagneties (swak aantrekkingskrag tot magnete) en het 'n baie lae elektriese- en termiese geleidingsvermoë.  Eksperimente het getoon dat natuurlike titaan uiters radio-aktief word nadat dit met deuterone gebombardeer word met die uitstraling van hoofsaaklik positrone en harde gammastrale.  Die metaal is 'n dimorfiese allotroop  waar die heksagonale vorm baie stadig na die kubiese beta vorm omskakel teen ongeveer 880 °C. Wanneer die metaal rooiwarm word reageer dit met suurstof en wanneer dit 'n temperatuur van 550°C bereik verbind dit ook met chloor. Die metaal reageer ook met ander halogene en absorbeer waterstof.
Gebruike
Bykans 95% titaan word in die vorm van titaandioksed ((TiO2) verbruik, dit is 'n intense wit permanente pigment met goeie dekvermoë in verwe, papier en plastieke. Verwe wat titaandioksed bevat is uitstekende weerkaatsers van infrarooistraling en word daarom deur baie sterrewagte as buitemuurse verf gebruik. Dit word ook as 'n versterkende aanvulling in papier, sement en sierstene gebruik.
NG gemeente Pretoria-Wes
duimnael|regs|170px|Ds. J.S. Theron het van die [[NG gemeente Pretoria|moedergemeente Pretoria oorgekom en in 1925 die gemeente se eerste leraar geword. Hier het hy gearbei tot 1929.]]
Titaan
Gebruike
Titaan word in vliegtuie, pantserbekleding, vlootskepe, ruimtetuie en missiele gebruik vanweë sy baie hoë treksterkte (selfs teen hoë temperature), ligtheid, buitengewone korrosiebestandheid en die vermoë om uiters hoë temperature te weerstaan. Dit word gebruik in staallegerings om die korrelgrootte te verminder en as 'n de-oksiedeerder maar in vlekvrye staal word dit hoofsaaklik gebruik om die koolstofinhoud te verminder. Titaan word dikwels in legerings met aluminium (om die korrelgrootte te verfyn), vanadium, koper (verharding), yster, mangaan, molibdeen aangetref, asook verskeie ander metale. Die vanadiumlegering daarvan word gebruik om die buitenste bekleding van vliegtuie, vuurvaste mure, landingstuie en hidroliese pypwerk. 'n Tipiese kommersiële straalvliegtuig bevat ongeveer 318 tot 1143 kg titaan. Die gebruik van titaan in verbruikersgoedere soos gholfstokke, fietse, laboratoriumtoerusting, trouringe en skootrekenaars word ook meer algemeen.
NG gemeente Pretoria-Wes
duimnael|links|270px|Die NG kerk Pretoria-Wes, soos dit gelyk het in 1951.
Titaan
Gebruike
Ander gebruike:
Titaan is ook al gebruik in konstruksie: Die 150 voet hoë gedenkteken van Joeri Gagarin, die eerste mens in die ruimte, in Moskou, is van titaan gemaak weens die metaal se aantreklike kleur en verwantskap met vuurpylaandrywing. Die Guggenheim-museum Bilbao en die biblioteek in Cerritos, Kalifornië was die eerste geboue wat in Europa en Noord-Amerika respektiewelik met titaanpanele bekleed is.
Geskiedenis
Titaan (Latyns vir Aarde of die eerste seuns van Gaia) is in Engeland in 1791 ontdek deur Eerwaarde William Gregor. Hy het die teenwoordigheid van 'n nuwe element in ilmeniet herken en dit menachite genoem. Teen ongeveer dieselfde tyd het Frans Joseph Muller ook 'n soortgelyke stof voorberei maar kon dit nie identifiseer nie. Die element is etlike jare later onafhanklik herontdek deur die Duitse chemikus Martin Heinrich Klaproth in rutielerts. Klaproth het bevestig dat dit 'n nuwe element is en dit in 1795 benaam na die latynse woord vir Aarde (ook die naam vir die Titane van Griekse mitologie). Dit was nog altyd moeilik om die metaal vanuit sy verskeie ertse voor te berei. Suiwer metallieke titaan (99.9%) is vir die eerste keer in 1910 voorberei deur Matthew A. Hunter deur TiCl4 met natrium in 'n staalbom teen 700-800°C te verhit (die sogenaamde Hunter proses). Titaanmetaal is eers in 1946 buite die laboratorium gebruik toe William Justin Kroll bewys het dat titaan kommersieel vervaardig kon word deur titaantetrachloried met magnesium te reduseer (Kroll proses) en dit is die metode wat vandag steeds ingespan word.
NG gemeente Pretoria-Wes
duimnael|regs|170px|Ds. Harper Martins, leraar van 1947 tot 1952.
duimnael|regs|170px|Ds. J.D. Gertenbach, leraar van 1949 tot 1951, toe hy 'n beroep aanvaar na die pas gestigte dogtergemeente [[NG gemeente Ebenhaeser|Ebenhaeser.]]
Clint Walker
Clint Walker (30 Mei 1927 – 21 Mei 2018) was 'n Amerikaanse akteur. Hy was bekend vir sy rolle in die rolprente The Ten Commandments (1956), Send Me No Flowers (1964), The Dirty Dozen (1967), en Small Soldiers (1998).
Lau Lauritzen junior
Lau Lauritzen junior (26 Junie 1910 – 12 Mei 1977) was 'n Deense regisseur, akteur, en skrywer. Hy was bekend vir sy rolle in die rolprente The Viking Watch of the Danish Seaman (1948), Cafe Paradise (1950), The Face of Truth (1951), en Farlig ungdom (1953).
NG gemeente Pretoria-Wes
duimnael|regs|170px|Ds. P.J. Conradie, leraar van 1952 tot 1967.
Titaan
Verspreiding en vervaardiging
Titaanmetaal word nie onverbonde in die natuur aangetref nie, maar die element is die negende mees volopste element in die Aarde se kors (0.6% per massa) en is teenwoordig in vulkaniese rotse asook in sedimente wat daarvan afgelei is (sowel as in lewende organismes en natuurlike waters). Dit kom wyd verspreid voor en kom hoofsaaklik in die minerale anataas, brookiet, ilmeniet, provskiet, rutiel, titaniet (sfene) asook in baie ysterertse voor. Van hierdie minerale is slegs ilmeniet en rutiel van betekenisvolle ekonomiese belang, maar selfs die minerale word selde in hoë konsentrasies aangetref. Omdat dit maklik met suurstof en koolstof teen hoë temperature reageer is dit moeilik om die suiwer titaanmetaalkristalle of -poeier voor te berei. Betekenisvolle titaan neerslae word in Australië, Skandinawië, Noord-Amerika en Maleisië aangetref.
NG gemeente Pretoria-Wes
duimnael|regs|170px|Ds. [[Sarel du Plessis|S.P. du Plessis, leraar van 1969 tot 1972. Hy het tussen 1951 en 1986 nege gemeentes bedien waarvan vyf teen 2015 nie meer bestaan het nie.]]
Titaan
Verspreiding en vervaardiging
Die metaal word gevind in meteoriete en is ook in die son en M-tipe sterre waargeneem. Rotse wat van die maan teruggebring is tydens die Apollo 17-sending bestaan uit 12.1% TiO2. Titaan word ook in steenkoolas, plante en selfs die menslike liggaam aangetref.
NG gemeente Pretoria-Wes
Die NG gemeente Pretoria-Wes was ’n gemeente van die Nederduitse Gereformeerde Kerk in Pretoria, maar dis later ingelyf by die NG gemeente Wespoort.
Titaan
Verspreiding en vervaardiging
Omdat die metaal met lug reageer teen hoë temperature kan dit nie deur die reduksie van sy dioksied vervaardig word nie. Titaanmetaal word daarom kommersieel deur die Kroll-proses vervaardig; 'n komplekse, duur enkelladingsproses wat in 1946 deur William Kroll ontwikkel is. Tydens die Kroll proses word chloorgas oor rooiwarm rutiel of ilmeniet geblaas in die teenwoordigheid van koolstof wat die vorming van TiCl4 tot gevolg het. Die gas word gekondenseer en gesuiwer deur fraksionele distillasie en dan gereduseer met gesmelte magnesium teen 800°C in 'n argon atmosfeer.
'n Nuwer proses wat die FFC Cambridge proses genoem word mag dalk hierdie ouer proses in die toekoms vervang. Die metode behels die gebruik van titaandioksiedpoeier (wat basies 'n gesuiwerde vorm van rutiel is) as voerbron om 'n eindproduk in poeier of sponsvorm te lewer. Indien gemengde oksiedpoeiers gebruik word, word legering as produk gelewer teen 'n baie laer koste as die konvensionele multi-stap smeltproses. Daar word gehoop dat die FFC Cambridge proses titaan sal kan lewer wat minder skaars en duur sal wees vir gebruik in die lugvaartnywerheid asook die luukse-goederemarkte en in baie produkte gesien sal word wat tans van aluminium of spesiale soorte staal vervaardig word.
NG gemeente Pretoria-Wes
Beginjare
Op 30 Junie 1929 het ds. Theron na Prins Albert vertrek en die gemeente is deur ds. Adler tot 1935 alleen bearbei. Ná die vertrek van prop. Loots, wat vanaf 1935 in die gemeente gehelp het, het die volgende tot omstreeks 1951 as hulp- en medeleraars in die gemeente gearbei: di. A.M.H. Koornhof, J.J. Fick, W.C.O. du Toit, P. Kock en D.J.H. van den Berg.
Titaan
Verspreiding en vervaardiging
Die algemene titaanlegerings word met behulp van reduksie vervaardig. Byvoorbeeld: Kopertitaan (rutiel met koper bygevoeg word gereduseer), ferrokoolstoftitaan (ilmeniet gereduseer met kooks in 'n elektriese oond) en manganotitaan (rutiel met mangaan of mangaanoksiede word gereduseer).
Verbindings
Die +4 oksidasietoestand is dominant in titaanchemie, maar verbindings met die +3 oksidasietoestand kom ook dikwels voor. Vanweë die hoë oksidasietoestand het baie titaanverbindings 'n hoë mate van kovalente verbinding. Ten spyte daarvan dat titaanmetaal selde gebruik word vanweë die hoë ontginningskoste, is titaandioksied goedkoop, nie-giftig en geredelik in groot maat beskikbaar en word gereeld gebruik as 'n wit pigment in verf, emalje, vernis, plastiek en sement vir konstruksie. TiO2 poeier is chemies inert, weerstaan verdowwing in sonlig en is baie ondeursigtig: dit maak dat dit 'n suiwer en helderwit kleur aan bruin of grys chemikalieë, waaruit die meeste huishoudelike plastieke bestaan, kan verleen. In die natuur kan hierdie verbinding in die minerale anatase, brookiet en rutiel aangetref word.
NG gemeente Pretoria-Wes
Afstigtings
Al is daar voorsiening gemaak vir 'n groot kerkgebou, het die uitbreiding tot so 'n mate voortgegaan dat die dogtergemeente Voortrekkerhoogte op 27 Junie 1940 afgestig is. Slegs 'n paar jaar ná Voortrekkerhoogte is 'n tweede dogtergemeente, Quaggapoort afgestig. Ná die vertrek van ds. D.J.H. van den Berg na Venterspos (later genoem Westonaria), is ds. H. Martins as medeleraar van die gemeente beroep en gedurende Mei 1947 bevestig.
Donnie Dunagan
Donnie Dunagan (gebore 16 Augustus 1934) is 'n Amerikaanse akteur. Hy is bekend vir sy rolle in die rolprente Mother Carey's Chickens (1938), Son of Frankenstein (1939), Tower of London (1939), en The Forgotten Woman (1939).
NG gemeente Pretoria-Wes
Afstigtings
Op 26 September 1949 het ds. J. Adler vertrek na Berea, Durban, nadat hy 19 jaar lank die gemeente met vrug bearbei het, en in sy plek is ds. J.D. Gertenbach beroep en bevestig. Op 26 Januarie 1951 is 'n derde dogtergemeente, naamlik Ebenhaeser afgestig en ds. Gertenbach het 'n beroep na die nuutgestigte dogtergemeente aanvaar.
Titaan
Verbindings
Verwe wat met titaandioksied gemaak is presteer goed by uiterste temperature, is ietwat selfskoonmakend en kan see-omgewings weerstaan. Suiwer titaandioksied het 'n baie hoë refraksie-indeks en het 'n optiese verstrooiïngsvermoë groter as die van diamant. Stersaffiere en robyne kry hulle gesternte vanaf die titaandioksied wat in hulle teenwoordig is. Titanate is verbindings wat met titaandioksied vervaardig word. Bariumtitanaat het piëzo-elektriese eienskappe, wat dit moontlik maak om dit te gebruik as 'n omvormer vir die omskakeling van klank- en elektrisiteitgolwe. Esters van titaan word gevorm deur die reaksie van alkohole en titaantetrachloried en word gebruik in die waterdigting van weefstowwe.
Titaantetrachloried (TiCl4) is 'n kleurlose, swak suurvloeistof wat gebruik word as 'n reagens in die vervaardiging van titaan(IV)oksied vir verf. Dit word gebruik in organiese chemie as 'n Lewis-suur, byvoorbeeld tydens Mukaiyama aldolkondensasie. Titaan vorm ook 'n laer chloried, titaan(III)chloried wat as reduseermiddel gebruik word.
Titanoseendichloried is 'n belangrike katalis vir die vorming van koolstof-koolstof verbindings. Titaanisopropoksied word gebruik vir Sharpless epoksidasie. Ander verbindings sluit in; Titaanbromied (gebruik in mettalurgie, superlegerings en hoë temperatuur elektriese bedrading en bedekkings) asook titaankarbied (gebruik in hoë temperatuur snybeitels en bedekkings).
NG gemeente Pretoria-Wes
Afstigtings
In 1952 skryf die gemeente se medewerker in Ons gemeentelike feesalbum: “Deur die jare heen het ons Hemelse Vader ons gemeente wonderlik gelei en bewaar. Aan Hom kom al die eer toe vir wat in sy Naam gedoen kon word.”
Verkoop van die kerkgebou
Die kerkgebou is in 1997 aan Moslems verkoop vir R1,65 miljoen en later omskep in 'n moskee, genaamd Masjid Uthman. Ds. Etienne Maritz, Pretoria-Wes se laaste predikant, het hom as volg uitgelaat oor die verkoop van die kerkgebou: "Ons buurt het 'n handelsentrum geword. Ons mense was aan die wegtrek uit die gebied en ander etniese groepe het ingetrek. Die demografie van die gebied het so baie verander dat ons nie genoeg mense of genoeg hulpbronne gehad het om die kerk aan die gang te hou nie. Ons het die ryk kerke in die ooste van Pretoria om geldelike hulp gevra, maar hulle wou ons nie help nie. Weens die dalende lidmaattal en ons geldelike onvermoë om aan te gaan, het ons besluit om te ontbind en die kerk te verkoop. Al aanbod wat ons gekry het, was van 'n Indiese sakeman wat ons die indruk gegee het die eiendom sou vir sakedoeleindes gebruik word as hy dit sou koop. Ons het dit toe aan dié Indiese sakeman verkoop in 1997. Hy het dit toe aan ander mense verkoop wat dit in 'n moskee omskep het."
Titaan
Isotope
Titaan soos dit in die natuur voorkom bestaan uit 5 stabiele isotope; Ti-46, Ti-47, Ti-48, Ti-49 en Ti-50 met Ti-48 wat die volopste is (73.8% natuurlike verspreiding). Elf radio-isotope is al geëien met Ti-44 as die mees stabiele isotoop met 'n halfleeftyd van 63 jaar, Ti-45 wat 'n halfleeftyd van 184.8 minute het, Ti-51 met 'n halfleeftyd van 5.76 minute en Ti-52 met 'n halfleeftyd1.7 minute. Al die oorblywende radio-aktiewe isotope het halfleeftye van minder as 33 sekondes en die meerderheid daarvan se halfleeftye is korter as 'n halwe sekonde.
Die isotope van titaan wissel in atoommassa van 39.99 amu (Ti-40) tot 57.966 amu (Ti-58). Die primêre vervalmodus voor die volopste isotoop, Ti-48, is elektronvangs en die primêre vervalmodus daarna is beta-emissie. Die primêre vervalprodukte voor Ti-48 is element 21 (skandium) isotope en die primêre produkte daarna is element 23 (vanadium) isotope.
Voorsorgmaatreëls
Wanneer dit in 'n verpoeierde vorm is, verteenwoordig titaanmetaal 'n betekenisvolle brandgevaar en wanneer dit in lug verhit word is dit ook plofbaar. Water en koolstofdioksied-gebaseerde metodes om vure te blus is oneffektief op brandende titaan; sand, stof, of spesiale skuime moet gebruik word. Soute van titaan word dikwels as relatief skadeloos geag, die chloorverbindings soos TiCl3 en Til4 moet egter as korrosief beskou word. Titaan het ook die geneigdheid om te bio-akkumuleer in weefsels wat silika bevat maar speel geen bekende biologiese rol in die mens nie.
Saldanha
Saldanha is die naam wat die meeste in die omgang gebruik word vir die dorp aan die Kaapse Weskus, terwyl Saldanhabaai tans meestal beperk word tot verwysings na die munisipale gebied Saldanhabaai. Die dorp is aan die noordekant van Saldanhabaai, 140 kilometer noord van Kaapstad met 'n bevolking van 28 142 (2011-sensus). Die dorp het 'n groot ysterertsbedryf (Saldanha Steel) en 'n militêre hawe (met 'n vlootopleidingskool en die Suid-Afrikaanse Militêre Akademie) benewens 'n belangrike watersportgebied vir toeriste.
Geskiedenis
Die stad en die baai met dieselfde naam is vernoem na die Portugese admiraal António de Saldanha, wat Tafelbaai in 1503 besoek het en dit Saldanhabaai genoem het. In 1601 het die Nederlandse seevaarder Joris van Spilbergen na die huidige Saldanhabaai gevaar en, met die veronderstelling dat hy by die huidige Tafelbaai was, die baai Saldanhabaai genoem. Sedertdien het hierdie naam in gebruik gebly en die oorspronklike Saldanhabaai is na Tafelbaai herdoop.
Tydens die Tweede Khoikoi-Hollandse Oorlog (1673-1677) is die baai verlaat, maar onder die volgende goewerneur, Simon van der Stel, is die ontwikkeling van die baai hervat. Hy het 'n reeks plase van Tafelbaai tot Saldanhabaai (die area wat Overbeeck gekoop het) laat bou. In 1689 is die Cochokwas verslaan deur 'n gesamentlike leër van hul teenstanders die Charingurikwa en die Namakwa, en dit het veiliger geword vir die Hollanders om hulle daar te vestig. In 1711, toe hy reeds afgetree het, het Van der Stel die huurregte vir vyf jaar verkry om Kaapse pelsrobbe te vang en te jag, maar is 'n jaar later dood. Twee jaar later het 'n pokke-epidemie die plaaslike Khoi-stamme vernietig en visvang in die baai tot stilstand gebring. Tussen 1729 en 1738 is die baai deur die Nederlanders gekarteer, maar weens die gebrek aan drinkwater is Simonsbaai verkies om skepe te voorsien.
In 1781 is vyf Nederlandse VOC beamptes in die baai deur Britte onder George Johnstone gevange geneem. In 1796 het 'n Bataafse eskader onder leiding van admiraal Engelbertus Lucas gepoog om die belange in Oos-Asië teen die Britte te beskerm. Hy sou hierin gehelp word deur 'n Franse eskader, wat egter nie opgedaag het nie. In afwagting hiervan het hy in Saldanhabaai vasgemeer, maar in plaas van die Franse het 'n reusagtige Britse eskader onder George Keith Elphinstone die baai binnegekom, waarna hy op 17 Augustus 1796 oorgegee het. 'n Jaar vroeër was die Kaapkolonie reeds in die hande van die Britte. Die Britse administrateur George Macartney het gedink om die baai in 'n vlootvesting te verander ('n soort suidelike Gibraltar), maar die gebrek aan drinkwater en die terugkeer na Nederlandse bewind in 1801 het hierdie plan verhoed. Nadat die baai in 1806 deur die Britte herower is, is die idee nie verder ontwikkel nie. Vir die res van die 19de eeu het Saldanha 'n klein dorpie aan die baai gebly.
Tydens die Tweede Boereoorlog het die baai skielik weer gewild geword toe Tafelbaai nie meer kon klaarkom met die groot getalle Britse skepe wat die troepe voorsien het nie. Dit het gelei tot 'n herontdekking van die baai en planne om 'n spoor- en watervoorsieningstelsel na Saldanha te bou, maar die owerhede in Kaapstad het geen voordeel in die ontwikkeling van die baai gesien nie en het hierdie planne verwerp.
Aan die einde van die oorlog het 'n verslag van JGW Leipoldt dit egter aan die owerhede duidelik gemaak dat die verdediging van die baai ernstig gebrekkig was en nuwe planne is in die 1920's vir die baai opgestel; hierdie keer vir 'n lugbasis en duikbootbasis en later vir 'n reeks forte. Dit het egter deur 'n gebrek aan belangstelling en weens die feit dat die Admiraliteit in Kaapstad 'n geldtekort gehad het, gesloer. Daar is vir die Britse regering in Londen gewag om met geld vorendag te kom. Dit het verander toe oorlog in 1938 begin dreig en die Britse regering sy baaie beter wou verdedig. Saldanhabaai sou 'n betonfort met mobiele Mark XIX-gewere en elektriese beligting vir verdediging hê. Die plan is aanvanklik gelos, maar in 1942 het die baai verdediging aan beide kante van die ingang gekry. Dit was die voorspel tot die ontwikkeling van Saldanha.
Die Suid-Afrikaanse ingenieurskorps het 'n drinkwaterpyp uit die Bergrivier na die terrein aangelê en 'n vlootopleidingskool en die Suid-Afrikaanse Militêre Akademie het ontstaan. Die groei van die plek was hoofsaaklik te danke aan die koms van groot maatskappye soos Saldanha Steel, Duferco en Namakwa Sands. Daarbenewens verskaf die Sea Harvest-vismaatskappy, wat hoofsaaklik seekos vang en verwerk, werk aan 'n groot deel van die bevolking.
Die huidige ertshawe is deur die Salcon-konstruksiekonsortium gebou, waaraan onder meer Ballast Nedam deelgeneem het. Hierdie hawe is in die tydperk 1975-1980 gebou. Die spoorlyn van die binneland na die hawe is deur 'n Franse maatskappy gebou. Hierdie spoorlyn was nodig vir die vervoer van ystererts van die binneland na die hawe.
Wapen
Saldanha was van 1954 tot 1975 'n munisipaliteit. Die raad het in 1962 'n wapen by die Kaapse Provinsiale Administrasie geregistreer : In goud, 'n halwe swart adelaar met uitgespreide vleuels uitkomend uit 'n blou skildvoet belaai met twee golwende silwer dwarsbalke, in die skildhoof 'n dwarsgeplaasde rooi sleutel.
Abchasies
Abchasies (Аҧсуа бызшәа; аҧсшәа, [apʰswa bɨzʃʷa]) is 'n Noordwes-Kaukasiese taal wat deur sowat 191 000 mense in Georgië, Turkye en Rusland gepraat word. Dit is die amptelike taal van die omstrede gebied Abchasië wat volgens internasionale reg tot Georgië behoort, waar dit 'n erkende minderheidstaal is. Daarbenewens word Abchasies in die Georgiese outonome gebied Adzjarië en deur die Abchasiese diaspora in Westerse lande gepraat. Dié taal bestaan uit die drie dialekte Abzhywa, Bzyb en Sadz. Abchasies word in die Cyrilliese alfabet geskryf.
Abchasies is nou verwant aan Abazyns en Adigies, tale wat in die Russiese deelgebiede Karatsjai-Tsjerkessië en Adigea noord van die Kaukasus en in Turkye gepraat word.