cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Fritz Steyn
Loopbaan
Hierna word hy in 1965 aangestel as Suid-Afrika se ambassadeur in België en by die Europese Ekonomiese Gemeenskap in Brussel. Vanaf Desember 1969 word hy aangestel as regter en vestig hom eers in Illovo in Johannesburg en later in Bryanston. Sy aanstelling as regter laat die wenkbroue lig, aangesien die gebruik is dat slegs senior advokate as regters aangestel kan word. Steyn was beroepspolitikus en voor dit het hy slegs as prokureur gepraktiseer. Hoewel hy as advokaat gekwalifiseer is, was hy slegs 'n “nominale” advokaat wat nooit as sodanig gepraktiseer het nie. Daar is verdere polemiek rondom hom wanneer ’n prokureur van Rustenburg hom in 1973 beskuldig van onreëlmatighede tydens sy dae as Volksraadslid aangaande kreef belange by Paternoster aan die Weskus. 'n Eenman regterlike kommissie (regter Ogilvie Thompson) word aangestel om die bewerings te ondersoek, wat bevind dat die bewerings van alle waarheid ontbloot is.
Persoonlike lewe en sterfte
In 1938 is hy getroud met Christiana Helena (Christa) Muller, dogter van generaal Chris H. Muller. Uit die huwelik word drie kinders gebore, Christa, Christo en Danie. Hulle skei op 15 Maart 1970, waarna hy met Margaret trou. Twee kinders word uit hierdie huwelik gebore. Hy is op Vrydag 10 Oktober 1986 aan hartversaking oorlede.
Prosa
In 1932 begin hy kortverhale skryf en behaal in hierdie jaar 'n eerste prys in 'n wedstryd wat deur die Pretoriase Kunsvereniging uitgeloof word met sy verhaal Die laaste passasier. Sy verhale word hoofsaaklik in Die Vaderland en Die Huisgenoot gepubliseer. Hy skryf ook in hierdie tyd 'n vervolgverhaal getiteld Aasvoëls oor die Rebellie wat in Die Vaderland verskyn.
Hy skryf verskeie romans, waaronder Ons bou 'n stad, oor Chris, 'n jong man wat met die mynstaking van 1922 sy werk verloor maar hom daarna van onder af opwerk tot groot sakebestuurder in die stad. Deur sy ambisie aangedryf raak hy verloof aan 'n vrou wat sy loopbaan kan bevorder en verloor so die vrou van sy hart. Ten spyte van sy rykdom verloor hy so dan ook sy siel geluk. Ten spyte van die titel beeld die verhaal nie 'n wêreldstad uit wat deur die Afrikaner gebou word nie en die hoofkarakter se sukses kan eerder gesien word as 'n geïsoleerde voorval. Teenoor die hoofkarakter word gestel die lotgevalle van drie ander jongmense, met die lief en leed maar ook onvermydelike teleurstellings wat hulle te beurt val.
Liefde en oorlog is 'n roman oor die Anglo-Boereoorlog, wat uitmunt in sy historiese akkuraatheid, sodat daar amper 'n indruk van ooggetuie-verslae gewek word. Die hoofkarakter is Gaaf Nel, 'n begaafde Boerseun wat aanvaar word om regte in Nederland te studeer. Kort voor sy vertrek ontmoet hy vir Linda, die verloofde van Diederik Pieters. Hulle raak verlief en ontmoet mekaar ook in die geheim, maar Gaaf besluit om nie sy studieplanne te laat vaar nie en vertrek na Nederland. Wanneer die Anglo-Boereoorlog op die punt staan om uit te breek besluit Gaaf om terug te kom en by die Boeremagte aan te sluit. Hy beleef die hele oorlog en kan die gebeure uit Europese perspektief weergee. Sy gesprekke met mense van verskillende gesindhede gee 'n genuanseerde beeld van die oorlogvoerende Boere. Tydens die oorlog kruis sy pad weer met dié van sy jeugliefde Linda, wat intussen met Diederik getroud is en 'n dogtertjie het. Ten spyte van hulle liefde vir mekaar, seëvier plig wanneer sy weer by haar man en gesin aansluit.
Die penkopkommando is 'n jeugverhaal oor die Anglo-Boereoorlog, waarin ervarings van die jong vegters op anekdotiese wyse aanmekaar gevleg word. Avontuurverhale uit sy pen is Die laaste passasier, Drie man sweet en Die verste blou berge, laasgenoemde wat eers as vervolgverhaal in Die Huisgenoot gepubliseer is. Die wêreld wat was kyk nostalgies terug na 'n verlore Bosveld wêreld, waar die swerwer jagter Jan Blom rondtrek in die dae voordat plase afgebaken was en permitte uitgedeel is. Hy moet egter toekyk hoe sy wêreld al kleiner word en die ongereptheid van vroeër moet plek maak vir sogenaamde vooruitgang.
Hennie Aucamp neem 'n fragment uit Die wêreld wat was op in die versamelbundel Wys my waar is Timboektoe en Koos Human neem 'n fragment op in Willekeur. Die skets Yindene word opgeneem in die versamelbundel Flitse.
Drama
Dit is egter met sy dramas en veral Die wildsboudjie wat hy bekendheid verwerf. Die wildsboudjie is op sy tyd bestempel as die beste komedie in Afrikaans en is steeds 'n baken op hierdie gebied in ons letterkunde. Dit is dan ook verfilm en word vele kere opgevoer, onder andere so laat as die tagtigerjare deur KRUIK. Hierin word vyf onwettige Bosveldse wildjagters een na die ander ontmasker, op so 'n wyse dat daar telkens 'n geestige verwisseling van aanklaer en aangeklaagde plaasvind. Oom Sarel het onwettig een van oom Abel se bokke geskiet. Oom Abel, aan die ander kant, het die dominee help jag op 'n ander buurman se plaas, ook onwettig. Wanneer die polisieman oom Abel in 'n hoek vasdruk, kom dit uit dat hy self onwettig so flussies 'n korhaan geskiet het. Dan het die bywoner Doors ook nog op die verkeerde tyd sy sê te sê en verstaan hy nie wat dit beteken om 'n wag voor sy mond te hou nie. Hierdie drama word ook opgeneem in die versamelbundel Die lewe is 'n speeltoneel en vir die radio verwerk en uitgesaai.
Grond wil die Afrikaner wys op sy plig om die tradisies van die verlede en die waarde van die landelike leefwyse te bewaar. Die seun geniet dit nie om te boer nie en bekwaam homself as onderwyser. Hy belowe egter sy pa dat die erfplaas in die familie sal bly en hou sy gevoelens teenoor die plaas 'n geheim vir sy kinders. Hulle rebelleer egter ook teen die boerdery, maar word deur hulle pa gedwing om die plaas in die familie te hou. Eindelik word hulle deur 'n haelstorm en agterstallige verbandbetalings van die plaas gedwing.
Vername mense is 'n satire op hoë Afrikaners in die stad, wat in 1946 die eerste keer opgevoer word. 'n Voornemende diamantsmokkelaar knoop 'n verhouding aan met die aantreklike middeljarige vrou van 'n kennis, maar bedink hom betyds, terwyl die vrou ook haar les leer. Hulle sien die kruis is 'n ongepubliseerde drama wat in opdrag vir die Hugenote fees van 1939 geskryf is en in daardie jaar deur die Volks teater opgevoer is.
Publikasies
Werke wat uit sy pen verskyn sluit in:
1938 - Grond
1941
1945 - Ons bou 'n stad
1948 - Die verste blou berge
1951 - Vername mense
Isoka
Isoka was volgens sy geskatte bevolking van 14 584 die vyfde grootste dorp in Zambië se Noordelike Provinsie en is aan die Great North Road en Tazara-spoorlyn geleë. Dit lê 260 km noordoos van Mpika en 109 km suid van Tanzanië se grens.
Fritz Steyn
Publikasies
1960 - Die wêreld wat was
1984 - Liefde en oorlog
Gordon Lightfoot
Gordon Meredith Lightfoot, Jr., Companion of the Order of Canada/Ordre du Canada, lid van die Order of Ontario, (17 November 1938 ‒ 1 Mei 2023), was 'n Kanadese sanger en liedjieskrywer wat in genres soos folk-, country- en popmusiek internasionale sukses behaal het. Lightfoot het met sy liedere in die 1960's bekendheid verwerf en in die 1970's met enkelsnitte soos If You Could Read My Mind (1970), Sundown (1974), Carefree Highway (1974), Rainy Day People (1975) en The Wreck of the Edmund Fitzgerald (1976) topposisies in internasionale trefferlyste gehaal.
Lightfoot se liedere is deur wêreldbekende kunstenaars opgeneem, onder wie Elvis Presley, Johnny Cash, Marty Robbins, Jerry Lee Lewis, Bob Dylan, Judy Collins, Barbra Streisand, Johnny Mathis, Richie Havens, Harry Belafonte, Sandy Denny (saam met Fotheringay), Scott Walker en John Mellencamp.
Chintsa
Chintsa is 'n aftree- en vakansiedorpie geleë aan die Indiese Oseaankus, 38 km noordoos van Oos-Londen in die Oos-Kaap, Suid-Afrika.
Steve Kanaly
Steve Kanaly (gebore 14 Maart 1946) is 'n Amerikaanse akteur en regisseur. Hy is bekend vir sy rolle in die rolprente Dillinger (1973), The Wind and the Lion (1975), en Sliding Home (1997), en in die televisiereeks Dallas (1978).
Leucascus neocaledonicus
Leucascus neocaledonicus is 'n sponsspesie in die taksonomiese indeling van die kalksponse (Calcarea). Die spons leef in die see en sy steenselle bestaan uit kalsiumkarbonaat.
Plumstead
Plumstead is 'n voorstad in suidelike Kaapstad.
Kobie van Rensburg
Lewe
Van Rensburg het saam met Werner Nel sang studeer aan die Potchefstroomse Universiteit vir Christelike Hoër Onderwys, asook regte en internasionale politiek. Hy het sy buiging in 1991 op 20-jarige leeftyd gemaak in die rol van Belmonte in Mozart se Die Entführung aus dem Serail by die Roodepoort Opera (stadskouburg). Hy het in 1996 by die Gärtnerplatztheater in München begin sing. Van Rensburg werk sedert 2000 gereeld saam met die Lautten Compagney, Berlyn (Die direkteur is Wolfgang Katschner). Hy het saam met die ensemble Monteverdi se L'Orfeo opgevoer en drie opnames daarvan gepubliseer. Van Rensburg werk sedert 2011 saam met 'n ander ensemble vir Antieke en Nuwe Musiek genaamd "così facciamo". Hy het saam met die ensemble Händel se Ariodante opgevoer. Hy het ook in 2006 die titelrol gesing in Mozart se Idomeneo vir New York Stad se Metropolitan Opera. Van Rensburg se repertorium fokus hoofsaaklik op Barokmusiek.
Plumstead
Demografie
Volgens die 2011-sensus, het Plumstead 'n bevolking van 20 178 gehad.
Kobie van Rensburg
Lewe
Hy het egter ook reeds naam gemaak met die interpretasie van ander liedere, met die fokus op hoofsaaklik Engelse barok-komponiste (Soos byvoorbeeld Dowland, Byrd, Purcell) sowel as Duitse komponiste soos ondermeer Beethoven, Schumann en Schubert.
Die operaverhoog
Van Rensburg het in 2002 by die Münchense Gärtnerplatztheater die pasticcio Ein Theater nach der Mode saam met die librettis Peer Boysen opgevoer, saam met komposisies van Händel en ander Barok-komponiste. In 2006 het hy in sy debuut as operadirekteur by die Opernhaus Halle opgetree, met L'Orfeo van Monteverdi- waarin hy ook die titelrol gesing het. Van Rensburg het in 2009 Händel se eerste oratorio getiteld Il Trionfo del Tempo e del Disinganno in Passau opgevoer. Sy nuutste werk as operadirekteur behels onder andere die opera Ariodante van Händel, wat in Februarie 2011 in die München Cuvilliés-Theatre opgevoer is. Net soos in sy voormalige eie produksie getitel Il pianto d'Orfeo, verbind van Rensburg die ekspressiwiteit van danswerk met die musiek van die komposisie. Die danser dien sodoende as 'n Alter ego vir die sanger, en illustreer daardeur die emosies van die karakter wat hy of sy verpersoonlik.
CDs
2009: Rodrigo (Händel, Eduardo Lopéz Banzo, Al Ayre Español)
2009: Alcina (Händel, Alan Curtis, Il Complesso Barocco)
2008: Saul (Händel), Messiah (Händel) (Georg Friedrich Händel, René Jacobs, Concerto Köln & Freiburger Barockorchester)
2007: Der Messias (Georg Friedrich Händel, Wolfgang Katschner, Lautten Compagney (Berlyn), Dresdner Kammerchor)
2006: Messiah (Georg Friedrich Händel, René Jacobs, Freiburger Barockorchester)
2006: Catone in Utica (Giovanni Battista Ferrandini, Christoph Hammer, Neue Hofkapelle München)
2005: Der Fliegende Holländer (Richard Wagner, Bruno Weil, Cappella Coloniensis)
2004: Le Nozze di Figaro (Wolfgang Amadeus Mozart, René Jacobs, Concerto Köln)
2003: Griselda (A. Scarlatti) (Alessandro Scarlatti, René Jacobs, Akademie für Alte Musik Berlin (Akademie vir Vroeë Musiek, Berlyn) )
2001: Liededition Vol.1 & 2 (Fanny Hensel, Kelvin Groot)
2001: Songs of An English Cavalier (verskeie komponiste, Kobie van Rensburg, Lautten Compagney)
2000: Handel's Beard, Airs vir Tenoor (Georg Friedrich Händel, Kobie van Rensburg, Lautten Compagney)
DVDs
2008: Il ritorno d'Ulisse in patria, lewendig opgevoer by die Teatro Real, Madrid (Claudio Monteverdi, Pier Luigi Pizzi, Les Arts Florissants ensemble)
2005: L'Orfeo (Claudio Monteverdi, Kobie van Rensburg, Lautten Compagney, Berlyn)
Swartwildebees
Volwasse swartwildebeeste het 'n gemiddelde massa van 180 kg en 'n hoogte van 120 cm. Hulle lyk baie op die blouwildebees, maar is ietwat kleiner en het 'n wit stert. Die bulle het horings wat tot 68 cm lank kan word.
Die koei is vir 8 tot 8,5 maande dragtig, waarna 'n enkele kalfie gebore word. Swartwildebeeste het 'n moontlike lewensduur van 20 jaar.
Foton
’n Foton (simbool: γ) is ’n elementêre deeltjie, die kwantum van lig en alle ander vorme van elektromagnetiese straling, en die kragdraer vir die elektromagnetiese krag. Die invloed van hierdie krag kan maklik gesien word op mikro- sowel as makroskopiese vlak, want die foton het geen rusmassa nie; dit laat dus interaksies op lang afstande toe. Soos alle elementêre deeltjies word fotone tans die beste verduidelik aan die hand van kwantummeganika en toon hulle golf-deeltjie-tweeledigheid, met ander woorde hulle het eienskappe van beide golwe en deeltjies.
In die Standaardmodel van deeltjiefisika word fotone beskryf as ’n noodsaaklike gevolg van fisiese wette wat ’n sekere simmetrie by elke punt in ruimtetyd het. Die wesentlike eienskappe van fotone, soos lading, massa en spin, word bepaal deur die eienskappe van hierdie simmetrie.
Spaans-Amerika
duimnael|250px|Spaanse sprekers in [[Noord-Amerika|Noord- en Suid-Amerika:
{{legend|#346733|> 50%}} {{legend|#88AA00|> 30%}}
{{legend|#ABC837|> 20%}} {{legend|#BCD35F|> 10%}}
Spaans-Amerika of Hispano-Amerika (Spaans: Hispanoamérica) is 'n versamelnaam vir lande op die Amerikaanse kontinent waar Spaans die voertaal is. Dit word onderskei van Latyns-Amerika wat ook die Portugees en Franssprekende lande insluit.
Kou-Kamma Plaaslike Munisipaliteit
Die Kou-Kamma Plaaslike Munisipaliteit is een van die plaaslike munisipaliteite in die Sarah Baartman-distriksmunisipaliteit in die Oos-Kaap, Suid-Afrika.
Spaans-Amerika
Hierdie lande het kultuur-historiese bande met mekaar en met Spanje, waarvan hulle vroeër kolonies was. In al hierdie lande is Spaans die belangrikste taal, wat sy amptelike status soms met een of meer inheemse tale deel (soos Guaraní, Quechua, Aymara, Nahuatl of Mayathan). Hierdie lande is oorheersende Rooms-Katoliek.
Kou-Kamma Plaaslike Munisipaliteit
Nedersettings
Nedersettings in die munisipaliteit:
Spaans-Amerika
Spaans-Amerika verskil van die sogenaamde Ibero-Amerika in die opsig dat laasgenoemde Spaans-Amerika en Brasilië (voorheen "Portugees Amerika"​​) omvat, en vir sommige toepassings ook die Iberiese Skiereiland (Portugal, Spanje en Andorra) insluit.
Johann Wolfgang von Goethe
Johann Wolfgang von Goethe (28 Augustus 1749 – 22 Maart 1832) was 'n Duitse skrywer, digter, dramaturg, skilder, regsgeleerde en filosoof. Die veelsydige Goethe is in Frankfurt am Main (Duitsland) gebore. Sy vader was 'n man van hoë status en rykdom en hy het persoonlik omgesien na sy seun se vroeë opvoeding.
Goethe het onderskeidelik aan die Universiteite van Leipzig en Straatsburg studeer. Hier is hy beïnvloed deur die filosoof en digter Herder. Herder het Goethe laat kennis maak met die letterkunde wat hy bewonder het: die werke van Homeros en Shakespeare. Maar dit was veral die ongekunstelde, egte volksliedere van alle nasies wat Goethe geïnspireer het om van die mooiste poësie in die Duitse taal te dig.
Van 1786 tot 1788 het hy na Italië gereis en vir 'n tyd lank in Rome vertoef. Sy reise na dié land is in sy werk Italienische Reise (Italiaanse Reise) opgeteken. In Italië het hy met Duitse skilder Johann Heinrich Wilhelm Tischbein bevriend geraak. Tischbein het hom na Napels vergesel en daar sy bekendste portret nog van Goethe geskilder, met die titel Goethe in die Campagna.
Goethe het na sy terugkeer 1788 in Weimar in die Napoleontiese Oorloë teen die Eerste Franse Ryk deelgeneem. Daarna het hy bevriend geraak met digter, skrywer en filosoof Friedrich Schiller. Hierdie hegte vriendskap het geduur tot Schiller se dood in 1805. In 1806 het Goethe met Christiane Vulpius getrou. Sedert 1794 het hy hom hoofsaaklik met letterkunde bemoei. Hy sterf hy in Weimar op 22 Maart 1832.
Goethe was een van die belangrikste figure uit die Duitse letterkunde en die beweging wat in die laat 18de en 19de eeu as die Duitse Klassisisme bekend gestaan het. Hierdie beweging het met die Verligting, Sturm und Drang, Verstandigheid ("Empfindsamkeit"), en Romantisisme saamgeval. Hy was die skrywer van, onder andere, Die Leiden des Jungen Werthers, Iphigenia auf Tauris, Egmont, Wilhelm Meister, Der Zauberlehrling en Faust.
Goethe het verder ook 'n noemenswaardige bydra tot die wetenskappe gemaak. Sy teorie oor plantmetamorfose behels dat alle plantformasies uit die modifikasie van die blaar spruit. Daarbenewens word hy erken vir die ontdekking van die tussenkaakbene in mense gedurende 1784. Goethe het sy Teorie oor Kleure as een van sy belangrikste werk geag.
Goethe se nalatenskap is merkwaardig. Sy werke het as inspirasie gedien vir filosowe, onder meer Friedrich Nietzsche, Arthur Schopenhauer en Rudolf Steiner. Sy gedigte is deur Wolfgang Amadeus Mozart en Gustav Mahler getoonset en sy werke het komponiste soos Franz Liszt en Ludwig van Beethoven geïnspireer. Hy word beskou as een van die grootste skrywers van alle tye.
Mtonjaneni
Mtonjaneni is 'n nedersetting in KwaZulu-Natal, Suid-Afrika. Dit kyk uit oor die Mkhumbanerivier ("rivier van die leegte"). Die dorpie is naby Melmoth en is baie belangrik vir die Zoeloegemeenskap. Hulle glo die Zoeloevolk se oorsprong is by die dorp. Volgens oorlewering het Zulu kaNtombhela die Zoeloenasie hier begin; hy is 'n voorvader van Shaka.
Mioseen
Die Mioseen is 'n tydperk in die geologiese tydskaal tussen 23,03 tot 5,332 miljoen jaar gelede. Die Mioseen kom na die Oligoseen en voor die Plioseen.
Die woord is van Grieks afgelei: μείων (meiōn) = minder; καινός (kainós) = nuwe.
Klimaat
Gedurende hierdie tydperk was die klimaat warmer as die voorafgaande oligoseen en word die warmste teen die mid-mioseen. In hierdie tyd het die klimaat 'n optimum bereik (die MMCO Middle Miocene Climatic Optimum). Die temperatuur het ongeveer 15 miljoen gelede weer gaan afneem. In Suid-Amerika het talle soogdiere toe slegs op laer breedtegraad voorgekom en nie meer in die suide van die kontinent nie. Hierna het dit vinnig afgekoel na die plioseen tydperk toe.
In die vroeë tot midde-Mioseen het Antarktika se yslaag partykeer uitgebrei en gekrimp. Die kleinste yslaag het toendraplantegroei tot 80 km van die kus moontlik gemaak en dit het ook ooreengekom met hoë koolstofdioksiedvlakke in die atmosfeer (>500 ppm). Die laagste vlakke (<280 ppm) het saamgegaan met die grootste uitbreiding van die yslaag tot in die oseaan. Hierdie gegewens is belangrik vanweë die aardverwarming wat in die komende jare kan optree. Die yslaag op Antarktika het omtrent 14 miljoen jaar gelede amper die onlangse omvang bereik, maar hierdie groei het met 'n hoër temperatuur van die oppervlaktewater van die Suidelike Oseaan gepaard gegaan.
In die laat Mioseen het die Benguela-stroom begin om die weskus van Suid-Afrika en Namibië te bereik.
Athabascarivier
Die Athabascarivier (Engels: Athabasca River; Frans: Rivière Athabasca; soms ook Athabaska gespel, afgelei van Cree: "daar waar riet is") is 'n groot noordoos-vloeiende rivier in Kanada. Die Athabascarivier het 'n lengte van 1 231 km en vloei deur die Kanadese provinsie Alberta. Die Athabascarivier vorm ná sy saamvloei met die Peacerivier die Slawerivier, een van die Mackenzierivier se sytakke.
Die Athabascarivier ontspring uit die Columbia-ysveld in die Jasper Nasionale Park, Rotsgebergte, net oos van die grens met Brits-Columbië (net oorkant die grens ontspring die Fraserrivier) en bereik die Groot Vlaktes. Die rivier vloei in 'n noordoostelike rigting deur die provinsie Alberta, voordat dit naby die Athabascameer, net wes van van die grens met Saskatchewan, met die Peacerivier saamvloei om die Slawerivier, 'n sytak van die Mackenzierivier, te vorm.
Die naam Athabasca is van die Woud-Cree-woord aðapaskāw, wat "[waar] daar plante een na die ander is" beteken, dalk 'n verwysing na die gespikkelde plantegroei langs die rivier.
Johannes Neethling (regter)
Johannes Henoch Neethling (1770-1838) was 'n Suid-Afrikaanse Hooggeregshofregter in die Kaap en Grootmeester van die Vrymesselaars in Suid-Afrika.
Vroeë lewe
Neethling is gebore op 1 Augustus 1770 in Suid-Afrika. Hy is die seun van Christiaan Ludolph Neethling en Maria Magdalena Neethling Storm. Hy het met Anna Catharina Smuts getrou, die dogter van Johannes Coenraad Smuts en Magdalena Elizabeth Wernich. Sy broer se kleinseun is na hom vernoem. Die kleinseun, J.H. Neethling, was 'n predikant in die NG Kerk en stigter van die Paul Roos Gimnasium. Sy skool opleiding was in Nederland omdat sy vader hom daarheen gestuur het vir 'n Christelike opleiding. Hy het in 1791 'n PhD in die regte verwerf by Universiteit van Leiden.
Loopbaan in die regte
Hy het as advokaat gepraktiseer. Neethling was 'n regter, eerstens van die Hof van Justisie in 1825. Richard Plasket, die Kaapse Koloniale Sekretaris in 1825, was nie tevrede met die bestaande hof nie. 'n Kommissie van ondersoek is ingestel, wat gelei is deur John T. Bigge en William MacBean George Colebrooke. Hulle het 'n nuwe hofstelsel voorgestel. 'n Hooggeregshof is in Januarie 1828 op grond van die aanbevelings van die kommissie ingestel. Aangesien hulle op soek was na akademies goed gekwalifiseerde regters, is Neethling, wat 'n doktorsgraad in die regte gehad het, aangestel as een van die hooggeregshofregters.
Ander aktiwiteite
Afgesien van die praktyk, het hy saam met D.G. Reitz en C.J. Brand die koerant De Zuid-Afrikaan gestig. Hy was 'n handelaar en 'n lid van die Raad van Justisie vir die Bataafse Republiek van 1803 tot 1806.
Vrymesselaar
Hy het 'n Lodge gestig met die naam "de Hoop", vernoem na sy pa se plaas. Hy was geïnteresseerd in Britse vrymesselary. Hy was grootmeester van die lodge "de Goede Hoop" van 1813 tot 1831. Hy volg Jacob Abraham de Mist op as Grootmeester, en Michiel van Breda volg hom op in 1831.
Anthony Rapp
Anthony Rapp (gebore 26 Oktober 1971) is 'n Amerikaanse akteur. Hy is bekend vir sy rolle in die rolprente Adventures in Babysitting (1987), Dazed and Confused (1993), A Beautiful Mind (2001), en Rent (2005).
Caitlin Glass
Caitlin Glass (gebore 16 November 1981) is 'n Amerikaanse aktrise en skryfster. Sy is bekend vir haar rolle in die rolprente Escaflowne: The Movie (2000) en Fullmetal Alchemist: The Sacred Star of Milos (2011), en in die televisiereeks Fullmetal Alchemist: Brotherhood (2009).
Eddie Kane
Eddie Kane (12 Augustus 1889 – 30 April 1969) was 'n Amerikaanse akteur. Hy was bekend vir sy rolle in die rolprente Dangerous Crossroads (1933), Star Reporter (1939), The Big Wheel (1949), en Doctor Dolittle (1998).
Melaatsheid
Melaatsheid (leprose) is 'n aansteeklike siekte wat deur die bakterieë, Mycobacterium leprae en Mycobacterium lepromatosis veroorsaak word. Melaatsheid val die perifere senuwee en die slymvliese van die boonste lugweg aan en kom as velletsels voor. Die twee vernaamste variasies van die siekte is Tuberkuloïde leprose en Lepromateuse leprose waarvan laasgenoemde die ernstigste is. Die siekte word nie, soos algemeen geglo word, met die spontane verlies van ledemate geassosieer nie. Ledemate word wel deur die siekte vermink en mag dalk geamputeer word as gevolg van die simptome van die siekte.
Die sosiale stigma wat aan melaatsheid kleef, het in die verlede tot die ontstaan van melaatse kolonies gelei.
Melaatsheid word deur mense versprei en kan deur hoes of kontak met druppeltjies van die neus van 'n geïnfekteerde persoon plaasvind. Die siekte kom meer algemeen voor onder mense wat in armoede leef en word vermoedelik deur respiratoriese druppeltjies oorgedra. Anders as wat geglo word, is dit nie baie aansteeklik nie.
Die mensdom word al vir duisende jare deur melaatsheid geaffekteer. Die siekte se naam is van die Latynse woord lepra afgelei wat "skubberig" beteken. In lande soos Indië, China, en Afrika word mense steeds afgesonder deur hulle in melaatse kolonies te plaas. Die meeste kolonies is egter gesluit aangesien melaatsheid nie baie aansteeklik is nie. Die sosiale stigma wat aan melaatsheid kleef, staan steeds in die pad van selfrapportering en vroeë behandeling. Sommige mense beskou die woord melaats as beledigend en verkies die frase "persone wat deur melaatsheid geaffekteer word". Wêreldmelaatsheiddag is in 1954 ingestel om bewustheid vir melaatsheid te skep.
Tekens en simptome
Letsels (ligte of donker vlekke) is die primêre eksterne teken, en indien onbehandel gelaat, kan melaatsheid ontwikkel en permanente skade aan die vel, senuwees, ledemate en oë aanrig. in teenstelling met volksoorleweringe veroorsaak melaatsheid nie dat liggaamsdele afval nie. Sekondêre infeksies kan egter daartoe lei dat ledemate hulle gevoel verloor of besmet word aangesien die liggaam se weerstand deur die primêre siekte verswak is. Sekondêre infeksies kan dan tot weefselverlies lei wat veroorsaak dat vingers en tone verkort en misvormd raak, aangesien kraakbeen in die liggaam opgeneem word.
Risikofaktore
Die grootste risiko vir die ontwikkeling van melaatsheid is kontak met 'n ander geval van melaatsheid. Kontakte van mense met melaatsheid is 5 tot 8 keer meer geneig om melaatsheid op te doen as lede van die algemene bevolking. Toestande wat immuniteit verswak, soos wanvoeding, ander siektes of genetiese verskille kan die risiko van melaatsheid verhoog. Desnieteenstaande blyk dit nie dat besmetting met MIV die risiko verhoog nie.
Oordrag
Die oordrag van melaatsheid geskied tydens naby kontak met persone wat geïnfekteer is. Oordrag vind vermoedelik deur nasale druppeltjies plaas.
Melaatsheid kan ook deur armadille aan mense oorgedra word en kan by drie niemenslike primaatspesies teenwoordig wees.
Twee uitgangroetes van M. leprae uit die menslike liggaam is die vel en nasale mukus, maar die relatiewe belangrikheid daarvan is nie duidelik nie.
Die vel en die boonste lugweg is die mees waarskynlike toegangsroetes. Ouer navorsing het veral op die velroete gekonsentreer, maar onlangse navorsing fokus op die respiratoriese roete.
Diagnose
Volgens die Wêreldgesondheidsorganisasie word diagnoses op een van die volgende tekens gebaseer in streke waar mense dikwels geïnfekteer is: 'n Persoon kan een of meer letsels hê. Letsels is gewoonlik hipo-gepigmenteerd, maar kan ook rooierig of koperkleurig wees. Die letsels kan plat, opgehewe of knopperig wees. Sensoriese verlies by die letsels is belangrik, aangesien hierdie kenmerk kan help om dit van ander oorsake van velsere soos tinea versicolor te onderskei. Verdikte senuwees word met melaatsheid geassosieer en kan deur verlies aan gevoel en spierswakte vergesel word. Sonder die kenmerkende letsels en sensoriese verlies word spierswakheid egter nie as 'n betroubare teken van melaatsheid beskou nie.
Positiewe velsmere: in sommige gevalle word suurvaste leprose basille as diagnosties beskou; die diagnose is egter klinies.
In streke waar die siekte seldsaam is, soos die VSA, word die siekte dikwels eers laat gediagnoseer, want gesondheidsorgverskaffers is onbewus van melaatsheid en sy simptome. Vroeë diagnose en behandeling voorkom senuweebetrokkenheid, die kenteken van melaatsheid, sowel as die gebreke wat daardeur veroorsaak word.
Die mees algemene simptome is 'n loopneus, droë kopvel, oogprobleme, letsels, spierswakheid, rooierige vel, gladde, blink verspreide verdikking van gesigvel, ore en hande, gevoellose vingers en tone, verdikking van periferiese senuwees en 'n plat neus weens die instorting van nasale kraakbeen. Fonering en resonering van klank vind plaas tydens spraak. Atrofie van die testes en impotensie kom dikwels ook voor.
Voorkoming
Vroeë opsporing van die siekte is belangrik aangesien fisieke en neurologiese skade onherstelbaar kan wees, selfs al vind daar genesing plaas. Medikasie verlaag die aansteekrisiko van persone wat saam met 'n pasiënt woon, en waarskynlik ook diegene met wie melaatse persone buite die huis in aanraking kom. Daar is egter besorgdheid oor weerstand, koste en die bekendmaking van 'n persoon se infeksiestatus wanneer kontakte opgevolg word. Om hierdie rede beveel die WGO aan dat mense wat in dieselfde huis woon, vir melaatsheid ondersoek word en slegs behandeling moet ontvang indien daar simptome is.
Historiese tekste
Die Bybelse persepsie dat mense met melaatsheid onrein was, word moontlik met 'n gedeelte uit Levitikus 13:44-46 geassosieer. Volgens Judeo-Christelike oortuigings was melaatsheid 'n morele siekte en die Vroeë Christene het geglo dat persone met melaatsheid deur God vir hulle sondes gestraf is. Morele assosiasies het regdeur die eeue voortgeduur. Pous Gregorius die Grote (540-604) en Isidor van Seville (560-636) het mense moet die siekte as ketters beskou.
Middeleeue
Te oordeel na die hoeveelheid hospitale wat in die 12de en 13de eeue vir melaatse pasiënte opgerig is, was daar tydens die Middeleeue 'n styging in melaatsheid in Europa. In Frankryk alleen was daar in hierdie tydperk amper 2 000 leprosehospitale.
Die sosiale persepsie in Middeleeuse gemeenskappe was gewoonlik dié van vrees en geïnfekteerde mense is as onrein, onbetroubaar en moreel verdorwe beskou. Mense met melaatsheid was dikwels verplig om klere te dra wat hulle geïdentifiseer het of 'n klok gedra het om hulle teenwoordigheid aan te kondig. Afsondering van die samelewing was algemeen. Die derde Lateraanse Raad van 1179 en 'n edik deur koning Edward in 1346 het melaatse persone na buite die stadsgrense verband. Weens die morele stigma van die siekte was behandelingsmetodes liggaamlik en geestelik, en leprosehospitale is onder toesig van die kerk opgerig.
Stigma
Ondanks effektiewe behandeling en opvoedingspogings, kleef daar steeds 'n stigma aan melaatsheid in endemies ontwikkelende lande. Melaatsheid kom oorwegend onder armoedige of gemarginaliseerde bevolkings voor waar sosiale stigma waarskynlik deur ander maatskaplike ongelykheid vererger word. Vrese vir sosiale uitsluiting, afdanking of verwerping van die familie en samelewing kan bydra tot 'n vertraging in diagnose en behandeling.
Bygeloof, 'n gebrek aan kennis en godsdienstige konnotasies met die siekte het steeds 'n invloed op die samelewing se persepsie van persone wat deur melaatsheid geaffekteer word. Brasiliaanse volksoorlewering het byvoorbeeld te wete dat melaatsheid deur honde oorgedra word, dat dit 'n siekte is wat met seksuele promiskuïteit verband hou en dat dit 'n straf vir sondes en morele oortredings is. Sosio-ekonomiese faktore het ook 'n direkte impak. Laerklas huiswerkers wat dikwels in diens van mense in 'n hoër sosio-ekonomiese klas is, se werk kan in gedrag kom wanneer fisieke manifestasies van die siekte verskyn. Velverkleuring en donkerder pigmentasie het ook sosiale reperkussies.
Programme en behandeling
Die Wêreldgesondheidsorganisasie sê dat diagnose en behandeling met multimiddelterapie (MMT) maklik en effektief is. Sedert MMT meer algemeen beskikbaar geword het, was daar 'n afname van 45 persent in die siektelas. Die organisasie beklemtoon die belangrikheid van die integrering van hierdie behandeling in openbare gesondheidsdienste, effektiewe diagnose en behandeling, en toegang tot inligting.
Essen
Essen (uitgespreek as [ˈɛsən]) is 'n stad in Noordryn-Wesfale in die weste van Duitsland, met 'n bevolking van 574 635 op 31 Desember 2010 en 'n oppervlakte van 210,31 km².
Basterhartbees
Die basterhartbees (Damaliscus lunatus) is 'n wildsbok wat in die savannes en vloedvlaktes van Suider-Afrika aangetref word. Hy staan ook bekend as die Tsessebe.
Volwasse basterhartbeeste het 'n gemiddelde massa van 160 kg en hoogte van 120 cm. Die bulle het horings wat tot 48 cm lank kan word. Hulle maak veral op hul ratsheid en spoed staat om roofdiere te ontsnap. Hierdie bokke is egter so nuuskierig dat hulle soms na enkele meters weer gaan staan om te kyk wat hulle jaag. So word hulle dan gereeld gevang. Basterhartbeeste kom in Noord-Botswana, Oos-Angola, Namibië, Zambië, Zimbabwe en dele van Suid-Afrika voor.
Die koei is vir 8-9 maande dragtig en 'n enkele kalfie word daarna in September of Oktober gebore. Hierdie wildsbokke het 'n moontlike lewensduur van 20 jaar.
Bou
Die afsonderlike horings groei by die kop weg van mekaar, maar die punte is na mekaar geboë. Die velkleur is vaalrooibruin met grysswart op die gesig en langs die voor- en agterblaaie. Die stert is redelik lank en eindig in 'n klossie lang hare. Die romp loop van die swaarder voorlyf skuins af na 'n ligter agterlyf.
Gedrag
Basterhartbeeste lewe in klein familiegroepe op oop grasvlaktes met yl bosse. Hulle vreet hoofsaaklik gras, maar tydens droogtes grawe hulle plantbolle met hul hoewe uit. As water onbekombaar is, kan hulle lank daarsonder klaarkom. Die koei is 8 tot 9 maande lank dragtig en een kalf word normaalweg in Oktober gebore - sowat twee maande vroeër as die kalwers van die meeste ander Suid-Afrikaanse antilope.
In Zambië word hartbeeskalwers selfs reeds in Julie of Augustus gebore. Die kalf is baie ligter van kleur as die volwasse dier. Wanneer gevaar dreig, maak die basterhartbees 'n snorkende geluid om sy makkers te waarsku. Wanneer 'n indringer gewaar word, staan die dier 'n oomblik doodstil met die kop hoog opgelig. Dan vlug hulle en maak heeltemal op hul vaart staat om die vyand te ontvlug.
Daar word geraam dat 'n basterhartbees sowat 96 km per uur kan hard- loop en sy snelheid 'n paar kilometer ver kan handhaaf. Kenmerkend vir die boksoort is die kreungeluid wat hy maak as hy sterf.
Higgsboson
Die Higgsboson of Higgsdeeltjie is in deeltjiefisika ’n hipotetiese elementêre deeltjie wat saam met die Higgsveld massa aan ander deeltjies verleen en waarsonder die heelal geen massa sou gehad het nie.
Haga Haga
Haga Haga is 'n vakansiedorpie geleë aan die Indiese Oseaankus, 60 km noordoos van Oos-Londen in die Oos-Kaap, Suid-Afrika.
Higgsboson
Die boson word soms ook die "God-deeltjie" genoem na aanleiding van die titel van ’n boek deur die Nobelprys-wenner Leon Lederman, The God Particle: If the Universe Is the Answer, What Is the Question? (1993), waarin die skrywer onder meer beweer dat die ontdekking van die deeltjie noodsaaklik is om die struktuur van materie finaal te verstaan. Wetenskaplikes hou egter nie van dié term nie.
Die bestaan van die Higgsboson is op 14 Maart 2013 tentatief deur die Europese Organisasie vir Kernnavorsing (CERN) bevestig.
Agtergrond
In deeltjiefisika gee elementêre deeltjies en fundamentele wisselwerkings vorm aan die wêreld om ons. Die Standaardmodel is ’n teorie wat hierdie deeltjies, waaruit alle materie en straling bestaan en wat dus die basiese boublokke van die heelal is, beskryf. Dit verduidelik feitlik alles wat ons waarneem behalwe swaartekrag.
Tot in die 1960's het die Standaardmodel egter nie verklaar hoe elementêre deeltjies massa verkry nie. In 1964 is die bestaan van die Higgsboson voorspel om dié meganisme te verduidelik. Die tentatiewe ontdekking daarvan in Julie 2012 kan bewys dat die Standaardmodel wesenlik korrek is. As dit blyk dié boson is nie die Higgsdeeltjie nie, sal die mens dalk moet herbesin oor hoe die heelal saamgestel is.
Stian Bam
Stian Bam is 'n Suid-Afrikaanse akteur. Hy is een van die jonger geslag akteurs wat sonder die beskerming van die eertydse streeksrade uit vryskutwerk ’n bestaan moet maak. Hy is ’n sterk akteur en is gereeld in aanvraag by regisseurs soos Marthinus Basson, Nicola Hanekom, Brink Scholtz, Juanita Swanepoel en Jaco Bouwer. Hy het onder ander in Nicola Hanekom se Lot en Babbel gespeel, in Ingrid Winterbach se Spyt (onder regie van Brink Scholtz), asook talle ander stukke. Hy het die hoofrol in kykNET se reeks Die Bolandmoorde vertolk.
Higgsboson
Agtergrond
Die boson is genoem na die Britse fisikus Peter Higgs wat die bestaan daarvan voorgestel het. Volgens hom en ander wetenskaplikes was die heelal in die eerste biljoenste van ’n sekonde ná die Groot Knal gevul met deeltjies sonder enige massa wat teen die spoed van lig deur die lug geblits het. Vanweë hul interaksie met die Higgsveld het die deeltjies massa verkry en eindelik die heelal gevorm. Die Higgsveld is ’n teoretiese en onsigbare energieveld wat deur die hele heelal voorkom. Deeltjies kry massa deur ’n voortdurende wisselwerking met dié veld. Sommige deeltjies, soos die fotone wat lig vorm, word nie daardeur geraak nie en hulle het dus geen massa nie.
Die groot soektog
Eksperimente om die bestaan van die boson te bevestig en die aard daarvan vas te stel het eers in die 1980's in alle erns begin en in 2010 momentum gekry met die ingebruikneming van die CERN se Groot Hadronversneller (GHV).
Omdat die deeltjie feitlik dadelik verval nadat dit ontstaan het (binne ’n septiljoenste van ’n sekonde), kan net baie hoë-energie-deeltjieversnellers dit waarneem en registreer. Die GHV is die wêreld se grootste en kragtigste versneller, ’n pyp van 27 km lank in ’n tonnel 100 m onder die grond op die grens tussen Frankryk en Switserland. Twee strale protone word in teenoorgestelde rigtings afgevuur en bots teen mekaar. Dit veroorsaak baie miljoene botsings per sekonde tussen deeltjies en herskep so die toestande wat ontstaan het ná die Groot Knal, toe die Higgsveld gevorm het.
Die enorme hoeveelheid inligting word deur talle rekenaars ontleed. Van al die triljoene botsings, is baie min net reg om die Higgsdeeltjie te vertoon. Dit maak die proses uiters langsaam.
Die groot vonds
Op 4 Julie 2012 is in twee afsonderlike eksperimente die bestaan van ’n voorheen onbekende deeltjie bevestig met ’n massa van sowat 125 MeV/c2 (sowat 133 protonmassas) en dit val binne die massa wat voorspel is die Higgsboson sou wees.
Volgens wetenskaplikes is die kans dat die onbekende deeltjie nie die Higgsboson is nie, een uit ’n miljoen. Hoewel op 14 Maart 2013 tentatief bevestig is dat dit wel die Higgsboson is,  is baie verdere werk nodig voordat onteenseglik bewys kan word of dit wel die geval is.
Die deeltjie het reeds bewys dat dit optree en verval op baie maniere wat deur die Standaardmodel voorspel word, en daar is ook tentatief bevestig dat dit ’n pariteit van + en spin van 0 het, twee fundamentele kriteria van ’n Higgsboson. Dit is dus die eerste skalêre deeltjie wat in die natuur ontdek is, hoewel ’n paar eienskappe nog nie ten volle bewys is nie en sommige gedeeltelike resultate nie presies ooreenstem met dit wat verwag is nie. Sommige date moet ook nog verwerk word.
Teen Maart 2013 was dit steeds onseker of die ontdekte boson se eienskappe presies met die Standaardmodel se voorspellings sal ooreenstem en of daar nog Higgsbosone bestaan, soos in sommige teorieë voorspel word.
Joni Mitchell
Mitchell het haar loopbaan as sangeres in klein nagklubs in Wes-Kanada en straatmusikant in Toronto begin. In die middel van die sestigerjare het die florerende folk music-scene haar na New York gelok waar sy in 1968 haar debuutalbum opgeneem en met Urge for Going, Chelsea Morning, Both Sides Now en Woodstock eerste sukses as liedjieskryfster behaal. Uiteindelik het sy ook self bekendheid as sangeres verwerf.
Ná haar verhuising na Kalifornië het Mitchell 'n sleutelfiguur in die folk rock-beweging geword wat destyds tot een van die beduidendste stromings in die musiekbedryf ontwikkel het. Blue, haar meer persoonlike album wat in 1971 vrygestel is, word as een van die mees geslaagde en invloedrykste langspelers van hierdie tydperk beskou. Mitchell het destyds ook gewilde popmusiektreffers soos Big Yellow Taxi, Free Man in Paris en Help Me geskep, waarvan die laaste twee enkelsnitte van haar blitsverkoper-album Court and Spark was wat in 1974 verskyn het.
Mitchell se musikale werk word deur kritici en medemusikante hoogs gewaardeer. Die musiektydskrif Rolling Stone het haar as "een van die beduidendste liedjieskrywers ooit" beskryf, terwyl Allmusic voorspel het: "Sodra die stof gaan lê het, sal Joni Mitchell moontlik as die beduidendste en invloedryke vroulike musikale kunstenaar van die 20ste eeu geag word". Teen die einde van die 20ste eeu het Mitchell 'n diepgaande invloed op kunstenaars in genres uitgeoefen wat van rhythm & blues en alternatiewe rock tot by jazz gestrek het.
Joni Mitchell het haar ook as visuele kunstenaar bekwaam. Sy het die grafiese omslagkunswerke vir elkeen van haar albums self bygedra en haarself in 2000 in 'n onderhoud met 'n Kanadese dagblad as 'n skilderes beskryf wat per ongeluk nie 'n loopbaan in die visuele kunste gevolg het nie. As een van die mees uitgesproke kritici van die kommersiële musiekbedryf het Mitchell enkele jare geen nuwe langspelers meer opgeneem nie en op haar skilderwerk gekonsentreer. Nogtans het in 2007 die eerste nuwe album in nege jaar verskyn, Shine.
Aisha Tyler
Aisha Tyler (gebore 18 September 1970) is 'n Amerikaanse aktrise, regisseuse, en vervaardiger. Sy is bekend vir haar rolle in die televisiereekse Criminal Minds (2005), Archer (2009), The Talk (2010), en Whose Line Is It Anyway? (2013).
Leucascus simplex
Leucascus simplex is 'n sponsspesie in die taksonomiese indeling van die kalksponse (Calcarea). Die spons leef in die see en sy steenselle bestaan uit kalsiumkarbonaat.
Die spons behoort tot die genus Leucascus en tot die familie Leucascidae. Die wetenskaplike naam van die spesie is die eerste keer geldig gepubliseer in 1893 deur Dendy.
Blaas
Die blaas is ’n hol, spieragtige orgaan in mense en sommige ander diere wat urine van die niere versamel en berg voordat dit tydens urinering die liggaam verlaat.
Swartwitpens
Die swartwitpens (Hippotragus niger) is 'n groot wildsbok wat in die beboste grasvelde van Oos- en Suider-Afrika voorkom.
Leucascus roseus
Leucascus roseus is 'n sponsspesie in die taksonomiese indeling van die kalksponse (Calcarea). Die spons leef in die see en sy steenselle bestaan uit kalsiumkarbonaat.
Swartwitpens
Paring vind tydens die somer plaas. Die koei is nege maande dragtig en 'n enkele kalf word tussen Januarie en Maart gebore. Die swartwitpens het 'n moontlike lewensduur van 19 jaar.
Leucascus roseus
Die spons behoort tot die genus Leucascus en tot die familie Leucascidae. Die wetenskaplike naam van die spesie is die eerste keer geldig gepubliseer in 2007 deur Lanna, Rossi, Cavalcanti, Hajdu & Klautau.
Plioseen
Die Plioseen is 'n tydperk in die geologiese tydskaal tussen 5,332 tot 2,588 miljoen jaar gelede. Die Plioseen kom na die Mioseen en voor die Pleistoseen.
Die woord is van Grieks afgelei: πλεῖον (pleion) = meer; καινός (kainós) = nuwe.
Swartwitpens
Taksonomie
Die swartwitpens deel die genus Hippotragus met die uitgestorwe bloubok (H. leucophaeus) en die bastergemsbok (H. equinus), en is 'n lid van die familie van horingdraers.
In 1996 het 'n analise van mitochondriale DNS wat uit 'n monster van die gemonteerde bloubok onttrek is, getoon dat dit buite die klade van die bastergemsbok en swartwitpens is. Die onderstaande kladogram toon die posisie van die swartwitpens onder sy familie, na aanleiding van die 1996-analise:
Fisiese beskrywing
Die swartwitpense is geslagsdimorfies, met die bul swaarder en ongeveer een vyfde groter as die koei. Bulle weeg ongeveer 235 kg en koeie 220 kg. Kenmerkend is die lang, swierig na agter geboë horings en die swart-en-wit kleur van die bulle. Die groot swartwitpens (Hippotragus niger variani), 'n subspesie wat net in Angola voorkom, is egter nog groter en swaarder en sy horings kan tot 160 cm lank word, in teenstelling met die rekordlengte van 155 cm by die gewone swartwitpens.
Horings kom by albei geslagte voor. Dit is baie geriffeld en vorm 'n hoë boog na agter. Slegs volwasse bulle het 'n blinkswart bo-sy, maar die wit pens en wit strepe in die gesig kom ook by die koeie voor.
Ekologie en gedrag
Swartwitpense leef in savannebosse en grasvelde gedurende die droë seisoen, waar hulle grasse en blare vreet. Hulle besoek soutlekke en kou soms bene om minerale te verkry. Hulle is minder aktief gedurende die hitte van die dag. Hulle vorm troppe van 10 tot 30 koeie en kalwers wat deur 'n enkele bul gelei word. Bulle veg onder mekaar; hulle val op hul knieë en gebruik hul horings.
Hoewel hul voedsel hoofsaaklik uit gras bestaan, eet hulle net sekere grasse en kom gereeld water toe. Die bulle is in die paartyd baie aggressief en veg soms tot die dood toe om ’n koei. Hulle verdedig hulle ook kwaai teen roofdiere en selfs leeus val bulle selde aan.
Koeie en kalwers is egter dikwels die prooi van troppe wildehonde. 'n Koei is sowat nege maande dragtig en een kalf word gewoonlik in die somer gebore. Swartwitpense is baie skaars oor hul hele verspreidingsgebied en word streng beskerm in Suid-Afrika.
Verspreiding
Die swartwitpens (Hippotragus niger) is een van die grootste en skaarste antiloopspesies in Suider-Afrika en kom in Limpopo, Mpumalanga, Zambië, Malawi, Kenia en Angola voor.
Sportembleem
Die Zimbabwiese nasionale rugbyspan se bynaam Sables is aan die swartwitpens se Engelse naam sable antelope ontleen.
Canadian rivier
Die Canadian rivier (Engels: Canadian River) is 'n groot oos-vloeiende rivier in die Suidelike Verenigde State. Die Canadian rivier het 'n lengte van 1 458 km en vloei deur die Amerikaanse deelstate Colorado, Nieu-Meksiko, Texas en Oklahoma. Die Canadian rivier is die grootste sytak van die Arkansasrivier, op sy beurt 'n sytak van die Mississippirivier.
Die Canadian rivier ontspring in die Rotsgebergte in Las Animas County, Colorado net noord van die grens met Nieu-Meksiko, voordat dit dié grens oorsteek en in 'n suidelike rigting vloei. Oos van Santa Fe begin dit in 'n oostelike rigting deur Noord-Texas vloei en bereik Oklahoma, waar die Canadian rivier deur Oklahoma City, die grootste stad langs die rivier, vloei. Verder oos mond die Canadian rivier in die Haskell County, Oklahoma in die Arkansasrivier uit.
Waarvandaan die Canadian rivier sy naam het, is onduidelik. Soms word die Canadian rivier Suid-Canadian rivier genoem om dit van die Noord-Canadian rivier te onderskei, wat in dié rivier uitmond.
Atoomgetal
Die atoomgetal (Z) is 'n term wat in chemie en fisika gebruik word om die aantal protone wat in die kern van 'n atoom voorkom, aan te dui. In 'n atoom met 'n neutrale lading is die aantal elektrone tipies gelyk aan die atoomgetal.
Die atoomgetal het aanvanklik verwys na die nommer wat die element se plek in die periodieke tabel aangedui het. Toe Mendelejef die bekende chemiese elemente gegroepeer het na aanleiding van ooreenkomste in hulle chemiese gedrag, is daar opgemerk dat die plasing van elemente in streng volgorde volgens hulle atoommassa's gelei het tot verkeerde plasings. Jodium en tellurium verskyn oënskynlik in die verkeerde volgorde as hulle in die tabel volgens hul atoommassas gelys word en pas beter in die tabel as hulle plekke omgeruil word. Wanneer hulle in die volgorde geplaas word waar hulle chemiese eienskappe beter ooreengestem het dit duidelik geword dat hulle nommers in die tabel ooreengestem het met hul atoomgetalle soos in die eerste paragraaf gedefinieer. Die getal is proporsioneel tot die massa van die atoom, maar het soos deur bostaande afwyking geïllustreer, 'n ander eienskap as die massa gereflekteer.