cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Dumile Feni
Zwelidumile Geelboi Mgxaji Mslaba “Dumile” Feni (21 Mei 1942 – 1991) was ’n Suid-Afrikaanse kontemporêre beeldende kunstenaar wat vir sy sketse, skilerye en beeldhouwerke bekend was. Hy word as een van die pioniers van die sogenaamde township-kuns in Suid-Afrika beskou. Dumile se kuns is baie emosioneel en is 'n regstreekse kommentaar op die destydse Apartheidsbeleid in Suid-Afrika. Hy het ook modelleerwerk, veral figure in terra-cotta, gedoen.
Dumile is in 1942 in Worcester in die Wes-Kaap gebore. Sy moeder is oorlede toe hy 6 jaar oud was en hy het saam met sy gesin eers na Kaapstad en 5 jaar later na Johannesburg verhuis. Sy uitsonderlike kunstalent is egter eers in 1964 "ontdek" terwyl hy mediese behandeling in 'n Johannesburgse hospitaal ontvang het. 'n Jaar later het hy sy eerste eenmanuitstalling gehou en in 1967 het hy Suid-Afrika op die Sao Paulo-Biënnale verteenwoordig. Hy is in 1968 na die buiteland en het nie na Suid-Afrika teruggekeer nie.
Hoewel Dumile 'n goeie beeldhouer is, is hy beter bekend om sy grafiese werk. Die meeste van sy werk is 'n weerspieëling van die Swartman se soeke na identiteit te midde van die sosiale probleme wat in die township-Iewe ervaar is. Sy werk is vol emosie en in 'n mate morbied. Sy innerlike en fisieke belewenisse word deur middel van die houding en struktuur van die menslike liggaam uitgebeeld. Baie van sy werke bevat ook elemente van 'n universele begeerte om na die verlede of 'n landelike bestaan terug te keer. AI sy werke bevat 'n bepaalde vitaliteit, wat daarop dui dat dit ten tyde van sterk emosionele gevoelens geskep is. Daar is dikwels 'n algehele gebrek aan dieptewerking in sy tekeninge, wat alle elemente van realiteit uitsluit en die simboliese betekenis van die kunswerk benadruk.
Van sy werk is in talle private versamelings asook in die Nasionale Kunsgalery in Kaapstad, die Durbanse Kunsgalery en die Pretoriase Kunsmuseum opgeneem. Sy werk word ook in versamelings in die VSA, Brittanje, België, Swede, Israel en ander oorsese lande waar hy besoek afgelê het, verteenwoordig.
Saint-Germain-des-Prés
Saint-Germain-des-Prés is 'n Paryse klooster wat in die 6de eeu aan die linkeroewer van die Seine gestig word. Die klooster ontwikkel tot een van die belangrikste heiligdomme van die Merowingiese Ryk en verwerf danksy vrome stigtings in die Frankiese tyd groot rykdom. Tydens die heerskappy van Karel die Grote en Lodewyk die Vrome oefen die owerstes van die klooster 'n groot invloed op die regering van die ryk uit.
Die diptigon van die klooster - 'n dokument waarin die ab Irminion tydens die 9de eeu die besit en inkomstes van die kloosters laat opteken - bly een van die belangrikste bronne vir die geskiedenis van die Karolingiese landbou en ekonomie. Tydens die 12de eeu word die klooster 'n sentrum van die destydse wetenskap en hoër onderwys en maak deel uit van die Paryse studentebuurt Quartier Latin.
Die nedersetting Saint-Germain-des-Prés wat rondom die klooster ontstaan bly tot in die laat Middeleeue grondbesit van die abdy, alhoewel dit binne die stadsmuur van Parys lê.
Die huidige woonbuurt Quartier de Saint-Germain-des-Prés is vanaf die Eerste Wêreldoorlog een van die besigste ontmoetplekke van Parys. Veral die bekende intellektueles - soos Prévert, Gide, Breton, Apollinaire - gesels in die koffiekroeë van die buurt. In die sestigerjare kuier die leidende eksistensialiste, soos Jean-Paul Sartre en Simone de Beauvoir, in die buurt. Hier begin ook die loopbaan van beroemde Franse sangers soos Juliette Gréco en Yves Montand. Saint-Germain-des-Prés is ook 'n gewilde adres vir boetieke wat elegante prêt-à-porter-mode verkoop, met die rue du Back, rue de Sèvres en rue de Grenelle as die vernaamste winkelstrate.
Japan Nasionale Roete 475
Japan Nasionale Roete 475 is 'n nasionale snelweg in Japan.
Japan Nasionale Roete 476
Japan Nasionale Roete 476 is 'n nasionale snelweg in Japan.
Ephraim Ngatane
Ephraim Ngatane (1938–1971) was 'n Suid-Afrikaanse kunstenaar. Hy is in Maseru gebore en het sy kinderjare in Johannesburg deurgebring, waar hy sy skoolonderrig eers aan die Rooke Memorial School en daarná aan die Orlando High School ontvang het. In 1952 het hy hom by die Polly Street Kunssentrum aangesluit, waar hy deur Cecil Skotnes onderrig is. Hy was een van die eerste professionele kunstenaars wat dié sentrum opgelewer het. Ngatane het ook onder Duncan Hall, 'n Amerikaanse sendeling, gestudeer.
Ngatane het aanvanklik net in waterverf en gouache, maar later ook in olieverf gewerk. Hy was ook een van die eerste Swart townshipkunstenaars. Hy het nie net die ellende en armoede van dié woonbuurte uitgebeeld nie, maar ook die humor in dié mense se bestaan. Sy helder kleurgebruik het ook daartoe bygedra dat somber tonele soms 'n opgewekte element gehad het. Hy het die menslike figuur gebruik om die ervarings van leed, vrees en vreugde uit te beeld.
Lys van syfers in verskeie tale
Die onderstaande tabelle lys die name en simbole vir die syfers 0 tot 10 in verskeie tale en skryfstelsels van die wêreld. Waar dit moontlik is, word elke taal op sy eie skryfwyse uitgedruk,waarnaas 'n Latynse oorvertaling volg, tesame met ander skryfwyses waar nodig.
Aantekeninge
1 Afrikaans maak gebruik van Hindoe-Arabiese syfers. Dit is vanaf Indië na Europa versprei deur die Islamitiese beskawing. Lande wat kultureel deur Arabië en Indië beïnvloed is, maak van wisselvorme van hierdie simbole vir hul syfers gebruik. In hierdie betrokke tabel kom die syfers in die boonste ry van die teks vir 'n groep tale voor. Vir getalle met 'n paar syfers, skryf 'n mens in Arabies in die stygende magte van tien (ene eerste, dan tiene, ensovoorts). In die weste word die ene (eenhede) aan die regterkant geplaas terwyl die groter magte van tien aan die linkerkant geskryf word, soos te sien in die Arabiese tien in die tabel ("10"). Vir die oorvertolking moet die th soos die Engelse th uitgespreek word, hoewel dit meer na 'n S as 'n Z of W klink. kh is 'n keelklank R, soos in Khaled, wat ooreenstem met die Duitse ch van Bach (Internasionale Fonetiese Alfabet: [x]).
² Die tekens tussen hakies is oorskrywings wat van die Hindi-soort verskil.
³ Daar word twee verskillende lettertekens gebruik wat "2" voorstel:
4 Die Japannese maak gewoonlik gebruik van Hindoe-Arabiese syfers, maar gebruik steeds Sjinese lettertekens in skoonskryfkuns of wanneer daar loodreg af geskryf word. Aangesien die woord shi (死) "dood" beteken, vervang yon in sekere gevalle vir shi (vier) en nana vir shichi (sewe).
Unie van Suid-Afrika
Die Unie van Suid-Afrika (Engels: Union of South Africa, Nederlands: Unie van Zuid-Afrika) het op 31 Mei 1910 in Suider-Afrika tot stand gekom toe die vier selfregerende Britse kolonies Kaap de Goede Hoop, Natal, Transvaal en Oranjerivierkolonie verenig is. Die naam Unie het tot 31 Mei 1961 voortbestaan, toe die land 'n republiek geword het en met 'n nuwe grondwet tot die Republiek van Suid-Afrika hernoem is.
Kaapse seepaling
Voorkoms
Die paling se snoet is langer as wat die oog groot is en die stert is langer as die kop en lyf saam. Die vis is bruinerig grys van kleur en room kleurig aan die onderkant. Die vinne se rante is swart. Die vis kan tot 1.5 m lank word en weeg dan 15 kg.
Brandon Hardesty
Brandon Hardesty (gebore 13 April 1987) is 'n Amerikaanse akteur, skrywer, regisseur, en vervaardiger. Hy is bekend vir sy rolle in die rolprent 7 Minutes (2014) en in die televisiereeks No Small Parts (2014).
Unie van Suid-Afrika
Aanvanklik was die Unie 'n dominium binne die Britse Ryk. Dit beteken dat die Unie selfregerend met volle verantwoordelike bestuur was. Kortweg beteken verantwoordelike bestuur dat die regering die vertroue van wetgewende gesag van die land moes geniet. Mettertyd is die Unie se status binne die Ryk verhoog en eindelik het Suid-Afrika 'n vrygewes binne die Britse Statebond geword.
Die voormalige kolonies het provinsies geword en is Kaap de Goede Hoop, Natal, Transvaal en Oranje-Vrystaat genoem.
Gedagte
Die gedagte om kolonies van Brittanje te verenig was nie ’n nuwe een nie. In 1867 het die Verenigde Koninkryk se parlement die British North America Act goedgekeur. Ingevolge hierdie wet is die kolonies Kanada, Nieu-Brunswyk en Nova Scotia saamgevoeg om die federale dominium Kanada te stig. In ’n federasie word die owerheidsgesag tussen die onderskeie state en ’n sentrale owerheid verdeel. Tipies word verdediging en buitelandse sake deur die sentrale gesag beheer, terwyl alle ander gesag aan die onderskeie state (oftewel bondstate) toegeken word. Australië het in 1901 gefedereer.
In Suid-Afrika het sir George Grey reeds in die 1850's aan vereniging gedink, maar die "colonial office" was daarteen gekant. Gedurende die 1870's het laasgenoemde aan konfederasie in Suider-Afrika gedink, maar die ingesetenes was daarteen gekant. Na die tweede Anglo-Boereoorlog was die hele Suider-Afrika onder een vlag en sodoende is een van die struikelblokke uit die weg geruim. Toe Transvaal en die Oranjerivierkolonie ook selfregerend word, is nog ’n stap vorentoe geneem. Die Witwatersrand het weereens die gebied se ekonomiese kernpunt geword en die ou geskilpunte oor vervoertariewe en doeane-belasting het kop uitgesteek. ’n Konferensie is byeen geroep om laasgenoemde probleme aan te spreek. Hulle het toe in Mei 1908 besluit om in Oktober 1908 in Durban ’n Nasionale Konvensie byeen te roep om die vereniging van die vier selfregerende kolonies te bespreek. Daar sou dertig deelnemers wees: 12 van die Kaap, 8 van Transvaal en 5 elk van Natal en Vrystaat.
Nasionale konvensie
Aanvanklik was Natal ten gunste van 'n federasie, terwyl die res van die kolonies 'n unitêre staat verkies het. 'n Kompromie is aangegaan ingevolge waarvan 'n unitêre staat geskep sou word, maar met provinsies wat meer uitgebreide magte sou hê. Die geskil oor 'n hoofstad is opgelos deur Kaapstad die setel van die wetgewende gesag te maak en Pretoria dié van die uitvoerende gesag. Die appèlhof sou in Bloemfontein wees. Die Kapenaars was nie tevrede met 'n gewone wetsbepaling dat elke provinsie sy eie stemreg kon bepaal nie. Hul aandrang dat hul stemreg verskans word, is nagekom.
Die taalkwessie was laaste netel wat uit die vuur gekrap moes word. Generaal Hertzog was 'n groot voorstander van die Hollandse taal. Sy eie politieke party, Orangia Unie, het reeds in 1908 besluit "dat de goeie samenleving en samenwerking der Hollandsch en Engelsch sprekende bevolking dezer Kolonie gebiedend vergt dat de rechten van de Engelsch, zoowel als van de Hollandsch taal, gelykelijk erkend en ge-eerbiegd word ..." Die gevolg was dat die bepaling oor tweetaligheid ook verskans sou word.
Die konvensie het weer in Kaapstad en Bloemfontein vergadering en in Mei 1909 'n wetsontwerp goedgekeur. 'n Referendum in Natal en die drie parlemente in die ander kolonies het dit ook onderskryf. Gewapen met die wetsontwerp het 'n afvaardiging na Engeland vertrek.
Wetgewing
Die "House of Commons" en die "House of Lords" het die wetsontwerp onveranderd goedgekeur en die koning het dit op 20 September 1909 onderteken. Op 2 Desember 1909 het koning Edward VII 'n proklamasie uitgereik dat die Unie van Suid-Afrika op 31 Mei 1910 tot stand sou kom. Mens moet in gedagte hou dat die Unieparlement ondergeskik sou wees aan die Britse parlement, grotendeels weens die bepalings van die "Colonial Laws Validity Act" van 1865.
Wetgewende gesag
[[Lêer:Botha gouvernment 1910.jpg|duimnael|450px|DIE EERSTE KABINET VAN DIE UNIE VAN SUID-AFRIKA.
Agter: J.B.M. Hertzog, Henry Burton, F.R. Moor, C. O'Grady Gubbins, Jan Smuts, H.C. Hull, F.S. Malan, David Graaff
Voor: J.W. Sauer, Louis Botha, Abraham Fischer]] Zuid-Afrika Wet, Deel IV, artikels 19-67
Wetgewende bevoegdheid beteken die bevoegdheid om reg te skep, hetsy deur die bestaande reg te verander of nuwe regsreëls tot stand te bring. Die wetgewende gesag het by die Parlement berus. Die parlement het bestaan uit die Koning, 'n Senaat en 'n Volksraad. Die wet het bepaal dat die Parlement die bevoegdheid gehad het om wette te maak vir die vrede, orde en goeie regering van die land. Dit sluit ook die bevoegdheid in om belasting te hef en te bepaal hoe die belasting bestee moet word. Die Volksraad en die Senaat was in Kaapstad gesetel.
Aanvanklik was die land in 121 kiesafdelings verdeel. Elkeen kon een Volksraadlid Parlement toe gestuur. Die Kaap het 51 kiesafdelings gehad, Transvaal 36, Natal en Vrystaat 17 elk. Plattelandse kiesafdelings is altyd bevoordeel deur minder kiesers te hoef bevat. Aanvanklik was daar 40 senatore. Elke provinsies kon 8 senatore verkies. Hierdie senatore is verkies deur 'n kieskollege bestaande uit al die lede van die Volksraad en die Provinsiale Raad van daardie provinsie. Daarbenewens kon die goewerneur-generaal-in-rade ook 8 senatore aanstel.
Uitvoerende gesag
Sien Zuid-Afrika Wet, deel III, artikels 8-18.
Die uitvoerende gesag van die Unie was gevestig in die koning (en sy opvolgers). Dit kon deur hom persoonlik of deur 'n goewerneur-generaal as sy verteenwoordiger uitgevoer word. Die koning het gewoonlik die magte wat hy aan die Goewerneur-generaal afgewentel het, in 'n ope brief bekend gemaak. Die magte wat hy behou het, is prerogatiewe genoem.
Die Zuid-Afrika Wet het ook 'n Uitvoerende Raad in die lewe geroep om die Goewerneur-generaal van raad te bedien oor die regering van die land. Die lede was deur hom benoem en opgeroep. Die Goewerneur-generaal kon ook tot 10 mense aanstel om die staatsdepartemente te administreer. Hierdie ministers was dan ook die lede van die Uitvoerende Raad. Hulle moes lid van die Senaat of die Volksraad wees. In die praktyk het dit alles beteken dat die Goewerneur-generaal die leier van die sterkste party in die Volksraad versoek het om 'n kabinet van tot 10 lede voor te stel. Hulle is dan aangestel as ministers en het die land regeer. Die regering moes die vertroue van die Volksraad geniet. Wanneer die goewerneur-generaal iets doen op advies van die kabinet, is gesê die Goewerneur-generaal-in-rade dit gedoen het.
Die regering was gesetel in Pretoria.
Regsprekende gesag
Sien Zuid-Afrika Wet, Deel VI, artikels 95-116
Artikel 95 het 'n Hooggeregshof van Suid-Afrika geskep met 'n Hoofregter in bevel daarvan. Die koloniale hooggeregshowe het provinsiale afdelings daarvan geword. Die howe in Johannesburg, Kimberley en Grahamstad het plaaslike afdelings geword. Die appèlafdeling sou in Bloemfontein gesetel wees. Partye kon, met verlof, van die provinsiale en plaaslike afdelings na die appèlafdeling appelleer. Daarvandaan kon hulle, met verlof, na die Geheime Raad appelleer.
Provinsies
Die Goewerneur-generaal-in-rade het die Administrateur, die hoof uitvoerende beampte van 'n Provinsie, aangestel. Elke Provinsie het ook 'n verkose Provinsiale Raad gehad. Die Provinsiale Raad het dieselfde aantal lede gehad as wat die provinsie as Volksraadslede verkies het. Rade het 4 lede van 'n Uitvoerende Komitee verkies om die administrateur by te staan in die uitvoering van sy pligte.
Met uniewording het die koloniale hoofstede die provinsies se hoofstede geword.
Provinsiale Rade kon Ordonnansies maak oor: Direkte belasting, onderwys (maar nie hoër onderwys nie), hospitale, munisipaliteite, paaie en wildbewaring. Ordonnansies moes deur die Goewerneur-generaal-in-rade goedgekeur word.
Verskanste bepalings
Artikel 152 het bepaal dat die Parlement, met twee voorbehoude, selfs die Zuid-Afrika Wet op die normale manier kon wysig met goedkeuring deur 'n gewone meerderheidstem in die Volksraad, die Senaat en ondertekening deur die Koning. Die uitsonderings was artikels 35 (Kaapse stemreg) en 137 (taal). Om hierdie artikels te wysig moes die wetsontwerp voorgelê word aan gesamentlike sittings van beide kamers van die Parlement en met die derde lesing daarvan, goedgekeur word deur 'n twee-derde meerderheid van stemme.
Taal
Artikel 137 het soos volg gelui: "De Engelse alsmede de Hollandse talen zijn officiële talen van de Unie, en worden op een voet van gelykheid behandeld en bezitten en genieten dezelfde vrijheid, rechten en voorrechten; Alle akten, verslagen en verrichtingen van 't Parlement worden in beide talen gehouden en alle wetsontwerpen, wetten en kennisgeving en van algemeen publiek gewicht of belang door de Regering van de Unie uitgegeven, worden gesteld in beide talen". In 1925 het die Parlement eenparig besluit dat die woord "Hollandse" in artikel 137 ook Afrikaans insluit. Selfs na Republiekwording in 1961 was Hollands steeds een van die land se amptelike tale. Engels en Afrikaans was die amptelike tale en Afrikaans is omskryf as insluitend Hollands. Hollands is eindelik gelos in die 1983-grondwet, artikel 89.
Kaapse stemreg
In die Kaapprovinsie het alle volwasse mans, ongeag hul ras of kleur, die stemreg gehad, solank hulle sekere vaste eiendom besit of betrek het of 'n sekere inkomste verdien het. Deur die Naturelleverteenwoordigingswet, No. 12 van 1936 is alle swart kiesers in die Kaap op 'n aparte kieserslys geplaas. Hulle kon toe 3 blanke verteenwoordigers kies in die 3 kiesafdelings waarin die Kaap verdeel is. Die Wet op Afsonderlike Verteenwoordiging van Kiesers, No. 46 van 1951, het ook bepaal dat kleurlingkiesers in die Kaap op 'n aparte kieserslys geplaas word. Na 'n lang regstryd en Wet 9 van 1956 is die kleurlinge op 'n aparte kieserslys geplaas.
2002-Drienasiesreeks
Die 2002-Drienasiesreeks was die sewende keer wat die rugbytoernooi tussen Australië, Nieu-Seeland en Suid-Afrika plaasgevind het. Dit is vanaf 13 Julie tot 17 Augustus oor ses wedstryde beslis met elke span wat vier wedstryde gespeel het. Nieu-Seeland het die toernooi vir die vierde keer gewen. Nietemin het Australië die Bledisloebeker vir die vierde agtereenvolgende keer behou, nadat die All Blacks en die Wallabies elkeen een wedstryd gewen het.
Unie van Suid-Afrika
Grondwetlike ontwikkeling
In 1919 is die mandaat oor Duits-Suidwes-Afrika aan Suid-Afrika toegeken. Daarna is dit feitlik as nog 'n provinsie bestuur.
Die Rykskonferensie van 1926 het verklaar dat Groot-Brittanje en die dominiums selfstandige gemeenskappe was en dat almal gelyk was. Hulle was saamgebind deur hulle gemeenskaplike getrouheid aan die Kroon. In 1931 het die Britse Parlement eindelik 'n wet goedgekeur ingevolge waarvan die onafhanklikheid van die dominiums erken is. Hierdie wet is algemeen bekend as die Statuut van Westminster. Dit het weggedoen met Suid-Afrika se onderhorigheid aan die Britse Parlement. Dit is bevestig deur Suid-Afrika se eie Statuswet, No. 69 van 1934.
2002-Drienasiesreeks
Die toernooi is deur SANZAR georganiseer, ’n konsortium wat uit die drie lande se rugbyfederasies bestaan. Sedert 2012 is dit na die Rugbykampioenskapreeks verander toe ook Argentinië tot die toernooi toegetree het.
Unie van Suid-Afrika
Grondwetlike ontwikkeling
Blanke vrouens landswyd het die stemreg in 1930 verwerf. Artikel 13 van Wet No. 46 van 1951 het bepaal dat geen nuwe nie-blankes in Natal as kiesers kon registreer nie. Die wet het in werking getree op 1 Maart 1956 deur Wet No. 9 van 1956. In 1948 is die stemouderdom verminder tot 18 jaar. In 1949 is die stemreg uitgebrei na Suidwes-Afrika ingevolge Wet 23 van 1949.
2002-Drienasiesreeks
Formaat
Die formaat vir die 2002-toernooi was soortgelyk aan dié van die vorige jare. Elke span het twee keer tuis gespeel, en twee keer weg, met ’n totaal van vier wedstryde elk, en ses in totaal. Met ’n wen het ’n span vier punte verdien, gelykop twee ligapunte, en ’n verloor met agt of meer punte nul ligapunte. ’n Bonuspunt kon verdien word op een van twee maniere: deur ten minste vier drieë in ’n wedstryd te druk, of deur met sewe punte of minder te verloor. Die toernooi se wenner was die span met die meeste ligapunte aan die einde van die toernooi.
Unie van Suid-Afrika
Grondwetlike ontwikkeling
Wet 16 van 1950 die reg op appèl na die Britse Geheime Raad ook afgeskaf.
In 1961 het die Unie 'n republiek geword nadat die Grondwet Wet, No. 32 van 1961 goedgekeur is. Met republiekwording het Suid-Afrika ook die Britse Statebond verlaat.
Vlag
Tot 1927 was die "Union Jack" Suid-Afrika se vlag. In daardie jaar het Parlement die Unie Nasionaliteit en Vlae Wet (No. 40 van 1927) goedgekeur. Die nuwe vlag was die oranje, blanje en blou van die Prinsevlag met die drie klein vlaggies in die middel. In 1957 het dit die land se enigste vlag geword.
Volkslied
Met Uniewording het "God Save the King" ook die land se volkslied geword, sonder dat daar enige wetgewing daaroor was. In 1918 het C.J. Langenhoven die gedig "Die Stem van Suid-Afrika" geskryf. Gedurende die volgende dekade het dominee M.L. de Villiers dit getoonset. Met verloop van tyd is dit meer en meer as volkslied gebruik. In 1938 is dit die eerste keer tydens 'n staatsgeleentheid gespeel. In 1957 het dit deur wetgewing die land se enigste volkslied geword.
Wapen
Suid-Afrika se wapen is reeds in 1910 deur die koning toegeken. Dit is weer in 1930 en 1932 in onbenullige opsigte verander.
Japan Nasionale Roete 477
Japan Nasionale Roete 477 is 'n nasionale snelweg in Japan.
Dieprivier (spruit in Hardap, Namibië)
Die Dieprivier is 'n spruit wat in die streek Hardap in Namibië vloei.
Gryskwikkie
Die Gryskwikkie (Motacilla cinerea) is 'n voël en seldsame Palearkties-broeiende swerwer en word meestal gesien van November - April terwyl 'n paar al in die winter opgeteken is. Hulle kom gewoonlik een-een voor langs beboste strome. Die voël is 19 cm groot en weeg 18 gram. In Engels staan die voël bekend as die Grey Wagtail.
Karoopoort
Karoopoort was tot laat in die 19de eeu 'n belangrike bergpas op die pad na die binneland van Suid-Afrika. Dit lê in ‘n kloof in die Witteberge tussen die Warm Bokkeveld en die Tankwa Karoo.
Karoopoort is op ‘n grondpad wat noordwaarts wegdraai uit die R46 wat Ceres en Touwsrivier verbind. Dit is geleë in ‘n nou kloof tussen die Kwarrieberg en Saalberg, aan die noordekant van die Warm Bokkeveld. Die Doringrivier vloei noordwaarts deur die kloof. Aan die noordekant van Karoopoort vurk die pad in die R355 na Calvinia en die R356 na Sutherland. Die R355 gaan verby die Tankwa Karoo Nasionale Park.
Die roete is van historiese belang omdat dit deel was van die eerste pad van Kaapstad na die noorde. Reeds in die 18de eeu was daar ‘n uitspanning vir poskoetse en togryers en trekboere met  hul ossewaens. Ontdekkingreisigers en plantkundiges soos Carl Peter Thunberg, Masson, Francois le Vaillant, Lichtenstein, Burchell en De Mist het beskrywings van die roete nagelaat. Veral tydens en na die ontdekking van diamante was daar baie verkeer deur die poort.
Toe die spoorlyn in die 1870’s na die binneland oor Worcester gebou is, het die verkeer deur Karoopoort begin afneem. In 1925 was daar sprake dat die beplande N1-hoofweg die roete sou volg. Daarvan is afgesien ten gunste van die roete wat die spoorlyn volg.
Vandag word die pad gebruik deur boere en toeriste. Die pad en rivier kronkel deur die kloof onder enorme rotse van gekronkelde lae rooi sandsteen. Kareebome, wilgers en verskeie ander plante kom voor. Die uitspanning en huis (gebou 1850) is in 1981 tot nasionale gedenkwaardigheid verklaar. Na bewering is die vyeboomlaning by die huis die langste in die wêreld. Twee hoogspanningslyne loop deur die poort.
Bethesda
Bethesda is 'n landelike nedersetting in die Oos-Kaapprovinsie van Suid-Afrika. Volgens die 2011-sensus het die nedersetting 'n bevolking van 941 gehad, waarvan 99% Swartes was.
Knorhaan
Die Knorhaan (Pomadasys commersonnii) is 'n seevis wat vanaf die Agulhasbank tot by KwaZulu-Natal, Oos-Afrika en die Indiese Oseaan aangetref word. Die naam is afgelei van die kenmerkende "knor"-geluid wanneer die vis aanland gebring word. Die Knorhaan word partykeer verkeerdelik 'n Tiervis genoem vanweë die kolle op sy lyf. Die vis was aanvanklik geklassifiseer as (Pomadasys operculare). Dit word tot ongeveer 80 cm lank en weeg 8.5 kg.
Japan Nasionale Roete 479
Japan Nasionale Roete 479 is 'n nasionale snelweg in Japan.
Japan Nasionale Roete 478
Japan Nasionale Roete 478 is 'n nasionale snelweg in Japan.
William B. Mack
William B. Mack (8 April 1872 – 13 September 1955) was 'n Amerikaanse akteur. Hy was bekend vir sy rolle in die rolprente Virtuous Men (1919), The Deep Purple (1920), Missing Millions (1922), en Backbone (1923).
George Reynolds McGubbin
Kaptein George Reynolds McGubbin (1898–1944) was 'n Suid-Afrikaanse bobaasvlieënier van die Eerste Wêreldoorlog. Hy is op 18 Januarie 1898 in Kaapstad gebore en ontvang opleiding in Johannesburg. Hy sluit in 1916 by die Britse Vliegkorps aan skiet die beroemde Duitse bobaasvlieënier kaptein Max Immelmann af. Hy is oorlede op 8 Mei 1944.
Japan Nasionale Roete 480
Japan Nasionale Roete 480 is 'n nasionale snelweg in Japan.
Ga-Mankodi
Ga-Mankodi is 'n klein Swart nedersetting in Aganang Plaaslike Munisipaliteit, in die Limpopoprovinsie van Suid-Afrika. Dit is 65 km noordwes van Polokwane geleë.
Edward W. Hardy
Edward W. Hardy (gebore 12 Januarie 1992) is 'n Amerikaanse akteur en komponis. Hy is bekend vir sy rol in die rolprent The Woodsman (2016).
Anna Bliss
duimnael|regs|200px|Anna Bliss, omstreeks 1880.
duimnael|regs|300px|Die koshuis Huis Bliss op Wellington is na mej. Bliss genoem. Dis in 1904 opgerig. Ná 'n brand in 2000 waarin net die fasade bly staan het, is dit herbou. Op [[13 Mei 2008 is ook die boonste twee verdiepings van Huis Cummings in 'n brand in puin gelê.]]
Anna Bliss was ’n dogter van eerw. Z. Bliss, 'n predikant van die Kongregasionalistiese Kerk wat uit 'n puriteinse geslag gestam het. Sy het as een van 'n gesin van 13 op Amherst naby Mount Holyoke, 'n belangrike opvoedingsentrum in die deelstaat Massachusetts, grootgeword. Op 15-jarige leeftyd het sy haar skoolloopbaan voltooi en moes 'n jaar wag voor sy vir graadstudie aan Mount Holyoke kon inskryf, waar sy wiskunde as hoofvak en daarna ook 'n eenjarige onderwyskursus gevolg het. Terwyl sy onderwys in Massachusetts gegee het, het ’n beroep van ds. Andrew Murray, predikant van die NG gemeente Wellington, gekom waarin hy gevra het dat ’n onderwyseres gestuur moes word om op Wellington 'n inrigting in die lewe te roep wat soortgelyk sou wees aan die kollege op Mount Holyoke, waarvan Murray baie gelees het en geweet het dat vroue daar "onderrig is om hul hoof, hart en hand te gebruik". Murray se ideaal was om die meisieskool op Wellington uit te bou tot 'n seminarie en eindelik tot 'n inrigting vir die opleiding van onderwyseresse en vrouesendelinge.
In Desember 1898 is die Hugenote-kollege geopen in die pas voltooide Cummings Hall, waarheen mejj. Ferguson en Bliss in 1899 verhuis het. Bliss het prinsipale geword van die Hugenote-hoërmeisieskool tot 1910, behalwe 'n tydperk van drie maande toe sy in die plek van mej. Ferguson waargeneem het as hoof van die kollege. In 1904 is die nuwe koshuis Bliss Hall in gebruik geneem. Hoewel die skoolgebou deur 'n brand vernietig is, kon die nuwe gebou in Mei 1908 oopgestel word. Voor sy mej. Ferguson in 1911 opgevolg het as presidente van die Hugenote-kollege, het mej. Bliss 'n besoek gebring aan haar alma mater, waar 'n eredoktorsgraad in die letterkunde aan haar toegeken is vir haar baanbrekerswerk op die gebied van hoër onderwys vir vroue in Suid-Afrika. In 1922 het sy 'n dergelike eregraad ontvang van die Universiteit van Suid-Afrika, waarvan die Hugenote-kollege in 1918 'n konstituerende kollege geword het. Vanweë haar opregte trou teenoor mej. Ferguson het sy altyd die voorrang aan haar verleen, maar as opvoedkundige het sy in geen opsig by haar agtergestaan nie. As presidente het sy bewys gelewer van dieselfde begaafdheid wat haar as prinsipale gekenmerk het. Haar administratiewe bekwaamheid, gawe van leierskap, puik dissipline en boweal haar godsdienstigheid, het 'n onuitwisbare stempel op die jong inrigting afgedruk en skitterende resultate verseker.
Ná haar aftrede in 1920 het Bliss aangebly in Cummings Hall as emeritus-presidente en het sy in die kollegeraad en ander komitees gedien. Sy het deelgeneem aan die jubileumviering van Oktober 1923, waar hulde gebring is aan haar voortreflike eienskappe. Sy is uit die NG kerk Wellington begrawe. Later is haar begrafnis gevolg deur ’n roudiens in die plaaslike Presbiteriaanse kerk.
Pip Vaughan-Hughes
Pip Vaughan-Hughes (* 1964 in Londen, Verenigde Koninkryk) is 'n Britse skrywer van historiese romans.
Biografie en werk
Pip Vaughan-Hughes, 'n boorling van Londen, is in South Devon grootgemaak en het Middeleeuse Geskiedenis aan die Universiteit van Londen gestudeer. Hy het later 'n loopbaan in die toneel- en uitgewersbedryf begin, maar was ook al werksaam as fietskoerier, koskritikus, tuinier en restauranteienaar. Hy woon met sy vrou en kinders tans in Vermont.
As skrywer het hy sukses met sy reeks van historiese romans behaal wat in die 13de eeuse Europa, met Petroc of Auneford, 'n jong monnik, as hoofkarakter.
Van sy werke is in Duits, Russies, Pools, Tsjeggies, Spaans, Nederlands, Grieks en Koreaans vertaal.
Werke
Die Petroc of Auneford-reeks
Havelland
Havelland is 'n geografiese term wat verskillende betekenisse kan hê. In geografiese opsig is dit 'n gebied in die Duitse deelstaat Brandenburg tussen die stede Oranienburg in die noordooste en Rhinow in die noordweste, met die Rhinrivier en die Rhinkanaal as sy noordelike grens. Die Havelrivier vorm 'n perdehoef om dié streek wat in die geskiedenis van Brandenburg 'n rol as historiese landskap gespeel het.
Vir die plaaslike Havelland e.V.-bemarkings- en toerismevereniging behels die Havelland as landskap die gelyknamige administratiewe distrik, die stad Brandenburg an der Havel en die noordelike deel van die distrik Potsdam-Mittelmark insluitende die nedersettings suid van die Havel wat andersins by die landskap Zauche gereken word.
Die administratiewe distrik Havelland behels die kerngebied van die Havelland, terwyl die suidelike deel van die Ruppiner Land met die Rhinluch, die westelike deel van die Berlynse distrik Spandau, die stede Potsdam en Brandenburg an der Havel net soos enkele nedersettings in die distrik Potsdam-Mittelmark buite die distrik Havelland geleë is.
Havelland is een van die Brandenburgse streke wat deur die skrywer Theodor Fontane in 'n boekdeel van sy reeks Wanderungen durch die Mark Brandenburg behandel word. Dit het daarnaas danksy Fontane se ballade Herr von Ribbeck auf Ribbeck im Havelland bekendheid verwerf, en ook sy romankarakter Effi Briest word hier grootgemaak.
Gerhard van den Heever
Gerhard van den Heever  (gebore op 13 April 1989 in Bloemfontein) is 'n Suid-Afrikaanse beroepsrugbyspeler. Hy het op vleuel gespeel vir die (in die Superrugbykompetisie) en die Westelike Provinsie in die Curriebekerreeks.
Vroeg in 2010 het van den Heever die vleuelposisie van Bryan Habana in die se span gehaal nadat Habana Stormers toe is; van den Heever sou blykbaar ook vinniger as Habana wees. Van den Heever het die Bulls verlaat en hom by die Stormers en Westelike Provinsie aangesluit op 24 Oktober 2011.
In 2013 verhuis van den Heever oorsee, en speel sedert 2016 vir verskeie Japanse spanne op vleuel.
Japan Nasionale Roete 481
Japan Nasionale Roete 481 is 'n nasionale snelweg in Japan.
Duinekool
Duinekool of strandkool (Trachyandra divaricata (Jacq.) Kunth) is 'n plant endemies aan Suid-Afrika. Dit kom in die provinsies Wes-, Oos- en Noord-Kaap voor. Op die SANBI-rooilys is dit as veilig (LC) gelys.
Op die oostelike oewer van die Groot-Brakrivier se monding kom dit saam met vanwyksbossie op die heuweltjies van die duine voor.
Biogeografie
'n Biogeografiese studie van die plante van die soutmoerasse van Suid-Afrika se riviermondings het aangetoon dat daar verskille is tussen die plantgemeenskappe van die koeler gematigde mondings en die subtropiese soutmoerasse. Duinekool is kenmerkend van die gematigde mondings saam met die spesies:
Jabulani, Oos-Kaap
Jabulani is 'n landelike nedersetting in die Oos-Kaapprovinsie van Suid-Afrika. Volgens die 2011-sensus het die nedersetting 'n bevolking van 1 842 gehad, waarvan 99% Swartes was.
Hungaroring
Die Hungaroring is 'n motor- en motorfietsrenbaan in Mogyoród, Hongarye, waar die jaarlikse Formule Een Hongaarse Grand Prix gehou word. In 1986 was dit die plek van die eerste Formule Een Grand Prix agter die Ystergordyn. Bernie Ecclestone wou 'n wedren in Rusland hou, maar 'n Hongaarse vriend het eerder Budapest aanbeveel.
Hulle wou 'n straatbaan, soortgelyk aan die een in Monaco, bou in die Népliget – Budapest se grootste park. Die regering het egter besluit om 'n nuwe baan net buite die stad, naby 'n groot snelweg, te bou. Konstruksiewerk het op 1 Oktober 1985 begin, en is in minder as agt maande voltooi, vinniger as enige ander Formule Eenbaan.
Die eerste wedren is op 24 Maart 1986 gehou, ter nagedagtenis aan János Drapál, die eerste Hongaar wat 'n Grand Prixmotorfietsren gewen het.
Hysbak
Vroeg in die 19e eeu het hidrouliese hysers hul verskyning gemaak. 'n Suier is deur vloeistof omhoog gedruk om 'n platform op te lig, maar die hoogte wat so 'n hyser kon bereik, was beperk. Katrolle en toue is toe ook reeds gebruik, maar die toue, wat uit gevlegde vesels bestaan het, was nie baie sterk nie. Hoewel groter hoogtes met behulp van toue bereik kon word, het die onbetroubaarheid daarvan die hysers egter ongeskik gemaak vir passasiers. Die Amerikaner Elisha Otis het in 1853 'n veiligheidstoestel bekend gestel wat die weg gebaan het vir die gebruik van toue.
Die toestel het klampe bevat wat aan gidsspore vasgegryp het sodra die spanning op die hysbaktoue skielik verslap het. Die eerste hysbak vir passasiers is in 1857 in 'n afdelingswinkel, genaamd die Haughwout Department Store, in New York geïnstalleer. 'n Stoomenjin het die windas waarmee die tau opgerol en afgewen is, aangedryf.
Die hysbak kon binne een minuut vyf verdiepings hoog styg en was ’n groot sukses. Verbeterde weergawes van die eerste hyser het in die volgende dertig jaar verskyn, maar werklike vooruitgang is eers gemaak toe die elektromotor in 1889 in gebruik geneem is vir die aandrywing van hysbakke. Die koms van elektrisiteit het ook die gebruik van drukknoppies in hysbakke moontlik gemaak, wat beheer vergemaklik het. Hysbakke kon egter steeds net 'n beperkte hoogte bereik omdat die dryfmeganismes in die kelderverdiepings van geboue geleë was. In 1895 is die eerste motor bo-op ’n gebou geïnstalleer, en om die motor aan te help, is 'n teengewig aan die hysbak gehang. Die toue is deur kabels vervang, wat nie meer op ’n trom (toutrommel) opgerol was nie, maar oor 'n wrywingstrommel met die teengewig aan die punt van die tou.
Die hoogte waarna 'n hysbak opgehys kon word, was toe slegs beperk deur die hoogte van die gebou self. Met die probleme van veiligheid, hoogte en snelheid opgelos, het die klem nou na gerief en ekonomiese benutting verskuif. In 1915 is die hysbakke van skakelaars voorsien wat dit vanself gelyk met 'n vloer laat stilhou het, en die deure is met elektromotore oop-en toegemaak. Die gemiddelde snelheid van 'n hysbak was in daardie stadium sowat 5 m/s. Verdere ontwikkeling het meegebring dat 'n hysbak nie kon beweeg as die deur oop is nie en dat die hyser in die volgorde waarin die knoppies gedruk is, by vloere aangedoen het. Moderne hysbakke vervoer mense en goedere vinnig en veilig, nie net in geboue nie, maar ook op skepe, ondergronds in myne, in damwalle by hidroëlektriese skemas, vir die laai van vliegtuie en selfs vir die vervoer van ruimtevaarders na die intreevlak van ruimtetuie.
Belangrike kenmerke van 'n hysbak is onder meer afmetings, hefvermoë, snelheid, hyshoogte en die wyse waarop dit beheer word. Die afmetings van 'n hysbak word bepaal deur die doel waarvoor en die plek waar dit gebruik word. In hospitale is die hysers gewoonlik langwerpig want pasiënte word dikwels op, beddens, ensovoorts, vervoer. By kantoorgeboue hang die afmetings af van die aantal mense wat die gebou per uur besoek, en in woonstelgeboue is hysers gewoonlik nie baie groot nie aangesien dit hoofsaaklik soggens en saans deur 'n beperkte aantal mense gebruik word. Die hefvermoë word uitgedruk interne van die aantal mense wat ’n hysbak gelyktydig kan vervoer of in kilogram. 'n Hysbak se snelheid is eweredig aan die massa wat vervoer word en die hoogte waarna dit moet beweeg.
Goederehysers beweeg gewoonlik stadiger as passasiershysers terwyl hysbakke in hoë geboue vinniger is as die in lae geboue. Die snelheid vir 'n goederehysbak is soms so laag as 0,4 meter per sekonde maar is gemiddeld ongeveer 1,5 m/s. In lae geboue (laer as 10 verdiepings) is die snelheid tot 3 mis, terwyl dit in hoër geboue tot 7 m/s kan wees. Die snelheid van 'n hysbak is verder onderhewig aan faktore soos versnelling, vertraging kragte wat dit op 'n konstruksie uitoefen en die atmosferiese drukverandering wat die mens kan weerstaan. In 'n lae gebou (ongeveer 30 m) duur die rit in 'n hysbak sowat 15 sekondes van onder na bo en in hoër geboue tot 30 sekondes, afhangende daarvan of die rit onderbreek word of nie en ook die hoogte van die gebou.
'n Persoon binne of buite die hysbak kan dit op enige vlak tot stilstand bring mits die bewegingsrigting van die hysbak op daardie tydstip dit toelaat. Indien meer as een beheerknoppie gedruk word, word die inligting so gerangskik dat die hysbak die vloere in die numeries korrekte volgorde aandoen. ’n Kenmerk van hysbakke is dat dit aandoenvoorkeur verleen aan aangevraagde vloere wat nie 'n verandering van bewegingsrigting vereis nie. Iemand wat dus op die middelste verdieping van 'n gebou staan en ondertoe wil gaan, sal die hysbak eers tot stilstand kan bring wanneer dit ondertoe beweeg en nie terwyl dit op pad boon toe is nie. Waar meer as een hyser in dieselfde gebou gebruik word, kan hulle kollektief sowel as selektief werk.
Kollektief beteken dat die hyser die volgorde waarin die knoppies gedruk word, registreer en dan in die numeries korrekte volgorde van vloer tot vloer beweeg. Twee of meer hysers kan selektief werk deurdat die volgorde wat geregistreer word, onder mekaar uitgeruil en aangepas word by die rigting waarin die hysers besig is om te beweeg. Kabels waarmee 'n hysbak opgetrek of laat sak word, word nie om 'n trommel opgewen nie, maar het 'n paar windings, om ’n windas, sodat die hysbak aan die een punt van die kabel hang en ’n teengewig aan die ander punt. Die wrywing tussen die kabel en die as sorg dat die kabel nie gly nie. Die voordeel van hierdie metode dat die motor die hysbak nie letterlik ophys nie, maar slegs 'n verplasing tussen die hyser en die teengewig bewerkstellig.
Die snelheid bly ook meer konstant aangesien die deursnee van die as waarom die kabel rol, konstant is, anders as in die geval van 'n trommel waarop die kabel open afgerol word en die deursnee van die trommel dus voortdurend verander. Gewoonlik word wisselstroommotore vir laer en gelykstroommotore vir hoë snelhede gebruik. Wisselstroommotore vereis egter minder onderhoud as gelykstroommotore omdat dit nie borsels en ’n kommutator het wat kan slyt nie. Die binne- en buitedeure van ’n hysbak werk gewoonlik van mekaar en die hyser kan nie beweeg as die buitedeur oop is nie. Die snelheid waarmee die deure oop en toe gaan word gereguleer om beserings te voorkom.
'n Sensor laat die deur(e) oopgaan sodra dit kontak maak met 'n voorwerp wat tussen die deur en die "kosyn" of tussen deurpanele beland. Feitlik alle hysbakke het 'n alarm waarmee hulp ontbied kan word indien die hysbak sou gaan staan. Die passasier word gewoonlik ook op die hoogte gehou van die posisie van die hysbak deur syfers of liggies op 'n konsole in die hysbak. Sommige hysers het selfs 'n interkomstelsel sodat iemand in die hysbak met ander mense in die gebou kan kommunikeer. Die meeste hysers word met een of ander vorm van lugreëling toegerus. Veiligheidstoestelle wat aan gidsrelings kan vasgryp indien 'n kabel sou breek, is by die meeste hysbakke aangebring en sommige hysbakke het selfs noodkabels. 'n Nuwe ontwikkeling is hysbakke wat aan die buitekant van geboue aangebring word om 'n panoramiese uitsig op die omgewing te verkry terwyl die hysbak boontoe of ondertoe beweeg.
Suid-Afrika
In 1893 is die eerste hyser in Suid-Afrika in 'n gebou in Kaapstad geïnstalleer.
Eter (mitologie)
Eter (Grieks: Αἰθήρ) was in die Griekse mitologie die seun van die heel eerste god, Chaos, die leemte waaruit die heelal ontstaan het. In Hesiodus se Teogonie was hy egter die seun van Erebos en Nyx.
Eter is die verpersoonliking van die lug, ruimte en hemel. Hy het verskeie kinders gehad, onder andere Ergia, ’n godin van traagheid en luiheid by Gaia. Nes Tartaros en Erebos het hy wel altare gehad, maar geen tempels of kultus nie.
Christian George Maasdorp
Christian George Maasdorp (1848 - 1926) was Regter-president van die Kaapkolonie en broer van sir Andries Ferdinand Stockenstrom Maasdorp. Hy is op Malmesbury gebore en ontvang sy opleiding in Graaff-Reinet en Londen. Hy word in 1871 toegelaat tot die Inner Temple en keer na die Kaap terug om in dieselfde jaar daar toegelaat te word. Nadat hy in Griekwaland-Wes en 3 jaar lank in die Oostelike Distrikte-hof gepraktiseer het, word hy in 1877 aangestel as Prokureur-generaal van Transvaal.
Hy bedank egter in 1880 en verhuis na Kaapstad. In 1885 word hy 'n regter van die Oostelike Distrikte-hof en in 1896 word hy verplaas na die Kaapse regsbank. Na Uniewording word hy aangestel as Regter-president van die Kaap en Appélregter. Hy tree in 1922 af en is in Mei 1926 oorlede.
Sitrienkwikkie
Die Sitrienkwikkie (Motacilla citreola) is 'n voël en seldsame Palearkties-broeiende swerwer. Die voël is nog net twee keer opgeteken in Suider-Afrika, by die Gamtoosmond en by Kleinmond. Die voël is 17 cm groot en weeg 20 gram. In Engels staan die voël bekend as die Citrine Wagtail.
Sebra-humbug
Die Sebra-humbug (Dascyllus aruanus) is 'n vis wat in die Stille Oseaan, die Indiese Oseaan, die Rooisee en aan die ooskus van Afrika suidwaarts tot by die noorde van KwaZulu-Natal voorkom. In Engels staan die vis bekend as die Zebra humbug.
Identifikasie
Die vis word tot 8 cm lank met drie breë, vertikale bande wat oor die wit lyf strek. Die pensvin is swart en daar is 'n swart kol tussen die oë. Hulle leef in vlak, beskermde strandmere, plat riwwe en aflandige koraalriwwe in water wat 1 tot 20 m diep is. Hulle is territoriaal van aard en swem in groepe rond om koraaltakke. Wanneer hulle bedreig word swem die visse tussen die takke in vir beskerming. Hulle vreet soöplankton, alge en bodemongewerweldes.
Kenneth MacKenna
Kenneth MacKenna (19 Augustus 1899 – 15 Januarie 1962) was 'n Amerikaanse akteur, regisseur, en vervaardiger. Hy was bekend vir sy rolle in die rolprente Temple Tower (1930), Men Without Women (1930), Good Sport (1931), en Judgment at Nuremberg (1961).
Japan Nasionale Roete 482
Japan Nasionale Roete 482 is 'n nasionale snelweg in Japan.
Japan Nasionale Roete 483
Japan Nasionale Roete 483 is 'n nasionale snelweg in Japan.
Japan Nasionale Roete 484
Japan Nasionale Roete 484 is 'n nasionale snelweg in Japan.
Ritopnemer
'n Ritopnemer is 'n toestel wat in sommige motors geïnstalleer is om ongevalverwante inligting vas te lê. By moderne dieselvragmotors word ritopnemers deur elektroniesbespeurde enjinmoeilikheid of 'n skielike snelheidsverandering geaktiveer. Tydens 'n ongeluk kan meer as een van hierdie toestande plaasvind. Ná 'n ongeval kan die inligting op die toestelle herwin word om te bepaal hoe die motoriste voor, gedurende en ná die ongeluk bestuur het. Oor die algemeen verwys die term na 'n eenvoudige, peutervrye, lees-skryf-geheuetoestelletjie soortgelyk aan die vlugopnemer op vliegtuie (teenoor die bandopnemers en videokameras wat algemeen in polisievoertuie en baie handelsvragmotors voorkom).
Werking
Daar is verskillende patente verbonde aan verskeie tipes ritopnemerkenmerke. Party ritopnemers werk deurlopend deur die ou data te oorskryf totdat 'n botsing dit staak. Ander word deur botsingtoestande (soos snelheidsverandering) geaktiveer wat sal voortskryf totdat die ongeluk verby is of die opneemtyd uitgeloop het. Tydens 'n ongeluk teken 'n ritopnemer die volgende data aan: stuurwielposisie, snelheidsverandering, spoed, smoring, redgordelgebruik, remgebruik, lugkussingontplooiing en waarskuwingsliggiestatus. Die huidige ritopnemers berg die inligting intern op 'n EWPLAG (elektrieswisbare programmeerbare leesalleengeheue) totdat dit van die module onttrek word. Party voertuie versend van die data deur kommunikasiestelsels (soos General Motors se OnStar-stelsel), soos bv. 'n lugkussingontplooiingsboodskap, na veraf- of nabygeleë hulpsentrums. Die meeste ritopnemers in motors en ligte vragmotors vorm deel van die beskermingstelselbeheermodule, wat impakversnellings bespeur en bepaal watter beskerming (lugkussings en/of redgordelverstywers) om te ontplooi. Ná die bepaling word besluit, indien daar wel nog krag oor is, om die data op te teken. Die afgelaaide data van ouer ritopnemers beslaan gewoonlik 6 tot 8 bladsye inligting. Nuwe stelsels, afhangende van die fabrikant/model/jaar van die voertuig, is meer omvattend. Sekere ritopnemers bou afsonderlike lêers vir hetsy ontplooiing, onontplooiing of soms beide, afhangende van die ongelukstoestande en tydinterval.
Dit is wel moontlik dat geen data uit 'n ritopnemer herwin kan word nie. Een voorbeeld is 'n kragonderbreking vroeg tydens 'n ongeluk. Die laaste bietjie krag word uit die beskermingstelselbeheermodule-kapasitors opgebruik om die lugkussings te ontplooi, sodat daar nie genoeg krag oorbly om die data op te teken nie.
Party ritopnemers hou slegs rekening met die motor se snelheid vorentoe en agtertoe en nie die spoed waarmee dit sywaarts beweeg of gly nie. Ontleders weeg gewoonlik die momentum, energie en skade van die voertuig op met die geskatte snelheidsyfers van die ritopnemer om 'n geheelbeeld van die ongeluk te kry.
Data van die Eaton VORAD-botsing-waarskustelsel
Die Eaton VORAD-botsing-waarskustelsel word deur baie handelsvragmotormaatskappye gebruik om bestuurders bystand te verleen en veiligheid te verskerp. Die stelsel het voor- en syradarsensors wat die vragmotorbestuurder van die teenwoordigheid, nabyheid en beweging van voertuie rondom die vragmotor in kennis stel. Sodra die verklikkers vasstel dat die vragmotor 'n voertuig voor hom te vinnig nader of dat 'n ander voertuig 'n gevaar kan inhou, kry die bestuurder 'n visuele en klankwaarskuwing. Die VORAD-stelsel moniteer ook verskeie beperkings van toepassing op die voertuig, soos snelheidsperke en draaispoed, plus die status van die voertuig se stelsels en bestuurmiddele. Die gekontroleerde data word dan deur die VORAD-stelsel vasgelê. Hierdie data kan na die afloop van 'n ongeluk onttrek en ontleed word. Die opgeneemde data kan dan deur ondersoekbeamptes en forensiese deskundiges benut word om die beweging en snelheid van die voertuig en die posisie en snelhede van die ander voertuie voor die ongeluk te bepaal. By ongelukrekonstruksie is die VORAD-stelsel dus beter as die ritopnemerstelsels omdat VORAD ook ander voertuie rondom die vragmotor raaksien, terwyl 'n ritopnemer slegs die gasheervoertuig se doen en late opteken.