cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Cradock-4
Ondersoeke
Alhoewel die Suid-Afrikaanse regering enige betrokkenheid by die dood van die Cradock-4 ontken het, is daar wel 'n ondersoek geloods nadat 'n anonieme afskrif van geheime staatsdokumente aan die destydse Transkeise Minister van Verdediging, generaal-majoor Bantu Holomisa, gestuur is, wat dit weer op sy beurt aan die Transkeise Direkteur van Militêre Intelligensie gestuur het. Die dokumente het aangedui hoe daar deur die Suid-Afrikaanse regering ooreengekom is om Matthew Goniwe, Mbulelo Goniwe en Fort Calata te "verwyder".
Ondersoek No. 626/87
Die eerste ondersoek na die sterftes van die Cradock-4, is ingevolge die Wet op Nadoodse Ondersoeke, Wet No. 58 van 1959, in 1987 onder leiding van landdros E de Beer geloods. Ingevolge die wet was daar vier afsonderlike ondersoeke, maar omdat die ondersoeke byna dieselfde was, is dit onder een ondersoeknommer hanteer. Op 22 Februarie 1989 bevind die magistraat dat die Cradock-4 deur “onbekende persone” vermoor is.
Zietsman-ondersoek
'n Tweede ondersoek, onder leiding van regter Neville Zietsman, het op 29 Maart 1993 begin nadat die destydse President van die Republiek van Suid-Afrika, FW de Klerk, die ondersoek aangevra het as gevolg van 'n berig op 22 Mei 1992 deur die koerant New Nation. Die ondersoek het bevind dat die Suid-Afrikaanse veiligheidsmagte wel verantwoordelik was vir die moord op die Cradock-4, maar dat geen individuele persone verantwoordelik gehou word nie.
Waarheid-en-versoeningskommissie (WVK)
Tydens 'n sitting van die Waarheid-en-versoeningskommissie (WVK) in Desember 1999 is amnestie geweier aan ses veiligheidspolisielede wat betrokke was by die moorde. Die ses was: die voormalige veiligheidstakhoof kolonel Harold Snyman, Eric Alexander Taylor, Gerhardus Johannes Lotz (wat in 2016 selfmoord gepleeg het), Nicolaas Janse van Rensburg, Johan van Zyl en Hermanus Barend du Plessis. Amnestie is vir al ses geweier.
Gedenking
In 2007 onthul die Adjunkminister van Omgewingsake en Toerisme, Rejoice Mabudafhasi, die Cradock-4-tuin van Herinnering, geleë langs die N10-hoofweg tussen Bedford en Cradock.
Gameren
Gameren is ’n dorp in die munisipaliteit Zaltbommel in die provinsie Gelderland in Nederland.
Carel du Plessis
Carel du Plessis (gebore 24 Junie 1960) is 'n oud-Springbokrugbyspeler en -afrigter wat bekend is as "die prins van vleuels".
Steve Tshwete Plaaslike Munisipaliteit
Nedersettings
Nedersettings in die munisipaliteit sluit in:
Carel du Plessis
Rugbyloopbaan
Op skool het Carel losskakel gespeel. Hy haal die Suid-Afrikaanse Skolespan as losskakel in 1978. Slegs twee ander spelers van die 1978 Cravenweekspan word Springbokke: Jaco Reinach en Christo Ferreira. Hulle het egter nie die Skolespan gehaal nie. In 1979 speel hy senter vir Stellenbosch se onder twintig span. In 1980 speel hy senter vir Stellenbosch se eerste span en was kaptein van die SA Universiteite se onder twintig span. Hy haal die ook die Westelike Provinsie se span in die jaar, as vleuel.
Hy word as senter gekies vir die Springbokke van 1981 wat in Nieu-Seeland en Amerika getoer het maar speel nie in een toets nie. Hy speel teen die Jaguars in 1982 en Engeland in 1984.
Hy speel ook vir 'n Oorsese XV teen die Vyf Nasie-lande in 1986 en druk 'n fantastiese drie en speel ook teen die Kavaliers. In 1987 speel hy vir Transvaal.
Carel speel sy laaste wedstryd in 1989, die Curriebekerfinaal vir die Westelike Provinsie teen Noord-Transvaal. In die wedstryd druk hy ook sy laaste drie, wat die wedstryd gelykop laat eindig.
Kulsdom
Kulsdom is ’n nedersetting in die munisipaliteit Berkelland in die provinsie Gelderland in Nederland.
Eric Mathoho
Eric "Tower" Mathoho (gebore op 1 Mei 1990 in Venda) is 'n Suid-Afrikaanse sokkerspeler. Hy het vir die Suid-Afrikaanse nasionale sokkerspan uitgedraf.
Taijitu
duimnael|180px|Die moderne jin-jang-simbool.
Die moderne Taoïstiese kanon, wat tydens die Ming-dinastie saamgestel is, bevat minstens ’n halfdosyn sulke taijitu. Die skrywer Lai Zhide uit dié tydperk het dit vereenvoudig tot ’n ontwerp met twee aansluitende spiraallyne en ’n wit en ’n swart kol. Dié weergawe is sedert die laat 19de eeu in Westerse letterkunde bekend gestel en het sedert die 1960's algemeen gewild geraak as die jin-jang-simbool.
Montreal (dubbelsinnig)
regs|250px
Montreal of Montréal kan verwys na:
'n Metropool in Kanada
Voorstede van Montréal
Dorpe in Frankryk
Nie-geïnkorporeerde gebiede en dorpe in die Verenigde State
'n Kruisvaarderskasteel in die huidige Jordanië
Sycetta quadriradiata
Sycetta quadriradiata is 'n sponsspesie in die taksonomiese indeling van die kalksponse (Calcarea). Die spons leef in die see en sy steenselle bestaan uit kalsiumkarbonaat.
Die spons behoort tot die genus Sycetta en tot die familie Sycettidae. Die wetenskaplike naam van die spesie is die eerste keer geldig gepubliseer in 1929 deur Hozawa.
Elsie van Broekhuizen
Elsie Francina (Ellie) van Broekhuizen (gebore Eloff, Rustenburg, Transvaal, 8 Maart 1880 – Pretoria, Suid-Afrika, 8 September 1945) was ’n Suid-Afrikaanse predikantsvrou. Van Broekhuizen het ’n groot invloed op haar man, dr. Herman van Broekhuizen, gehad. Die egpaar het die groot voorreg van ’n harmonieuse huwelikslewe gehad. Sonder sy vrou met haar aristokratiese lewenshouding, haar besadigdheid, beskeidenheid en deursettingsvermoë sou hy nooit die rol kon speel wat hy vervul het nie. Met die Rebellie van 1914 het sy aktief by die politiek betrokke geraak, die Vroue- Nasionale Party help stig en die party in Transvaal as president gelei tot die samesmelting met die Manne-NP in 1930, waarna sy adjunkvoorsitter van Transvaal geword het.
Herkoms
duimnael|links|210px|Elsie (links) en haar suster [[Nettie Bredell|Nettie, wat later mev. Manie Bredell geword het en op 3 Mei 1920 aan malaria dood is. ]] Elsie Eloff was ’n dogter van Frederik Christoffel (Frikkie of Ryk Freek) Eloff (9 Februarie 1850 – 14 November 1924) en Elsje Francina Kruger (19 Maart 1853 – 21 Oktober 1924). Haar grootouers aan moederskant was pres. Paul Kruger en sy tweede vrou, Gezina Susanna Wilhelmina du Plessis (5 Mei 1831 – 20 Julie 1901). Een van Elsie se broers was die beeldhouer Fanie Eloff. Nog 'n broer, Sarel, was 'n onverskrokke Boere-kommandant tydens die Tweede Vryheidsoorlog. Haar oom Jan was die tweede mynkommissaris van die Witwatersrand na wie Eloffstraat genoem.
Elsie en haar aanstaande man, dr. Herman van Broekhuizen (Rijssen, Overijssel, Nederland 17 Junie 1871 – Pretoria 4 Augustus 1953) het mekaar in Nederland ontmoet. Hy was een van die vroegste spelers in ’n Suid-Afrikaanse nasionale rugbyspan (1896; die naam Springbokke is eers vanaf 1906 gebruik), ’n predikant in die Nederduitse Gereformeerde (1898–1917) sowel as die Nederduitsch Hervormde Kerk (1917–1925), ’n Volksraadslid (1925–1933), Suid-Afrika se spesiale gesant in Nederland en België (1933–1941) en ’n Afrikaanse taalstryder wat hom onvermoeid beywer het vir ’n Afrikaanstalige universiteit in Pretoria. Hy was ook ’n adviseur van die Afrikaanse Bybelvertaling van 1933. Elsie Eloff het grootgeword in die Gereformeerde Kerk, waarvan haar ouers in die hoofstad gesiene lidmate was. Ná haar huwelik het sy by haar man se kerk, die Nederduitse Gereformeerde Kerk aangesluit, maar in 1917 het saam met oorgegaan na die Nederduitsch Hervormde Kerk sodat sy in haar leeftyd tot al drie die Susterkerke behoort het.
Ontmoeting van haar aanstaande
duimnael|regs|300px|Paul Kruger en familielede in Utrecht, 1902. Elsie staan tweede van links en haar moeder, [[Elsie Eloff-Kruger, sit links. Die ander man is waarskynlik Elsie se vader, Ryk Freek Eloff, terwyl haar suster Nettie waarskynlik die vrou links is.]]
Guangxi
Guangxi (Chinees: 广西, [ku̯àŋɕí], ; Zhuang: Gvangjish) is 'n outonome gewes (Outonome Gewes Guangxi Zhuang) van die Volksrepubliek China. In 2008 het die outonome gewes 'n bevolking van 48 160 000 gehad. Die administratiewe gebied Guangxi beslaan 'n oppervlakte van 236 300 km².
Elsie van Broekhuizen
Ontmoeting van haar aanstaande
Ds. Van Broekhuizen is in 1898 as hulpprediker van die NG gemeente Pretoria georden. Hy was een van die vurigste pleiters vir ’n nouer aansluiting tussen Transvaal, die Oranje-Vrystaat en die Kaapkolonie. Pres. Kruger het, hoewel hy lidmaat van die Gereformeerde Kerk was, die vurige jong predikant raakgesien en hom oor talle netelige vraagstukke geraadpleeg. Op die belangrike laaste sitting van die uitvoerende raad van die ZAR aan die vooraand van die Tweede Vryheidsoorlog het pres. Kruger vir Van Broekhuizen gevra om die verrigtinge met ’n gebed af te sluit, bewys van hoe hoog die jong hulpleraar in die hoofstad aangeslaan is. Toe die Volksraad op 9 Oktober 1899 besluit om sy ultimatum aan Groot Brittanje te stuur en iemand meer onder die illusie verkeer het dat oorlog vermy kon word nie, het hy sy trae volksgenote aangespoor om hul plig vir hul vaderland te doen.
Pas ná die uitbreek van die Driejarige Oorlog, toe sy kollega, ds. H.S. Bosman, terug in die gemeente was, het Van Broekhuizen by Danie Theron se Verkennerskorps aangesluit. Hy is op kommando weg, maar moes dringend terugkeer na Pretoria omdat sy ma ernstig siek was. Hy het op 12 Junie 1900 in die hoofstad aangekom en is die volgende dag deur die Britse militêre owerheid in hegtenis geneem. Omdat hy geweier het om die eed van neutraliteit (volgens sommige bronne die eed van trou) voor genl. Maxwell, die Engelse goewerneur van Pretoria, af te lê is hy tronkstraf opgelê. Hy is egter op parool vrygelaat en moes twee keer per week by Maxwell rapporteer. Ná drie weke is hy uit Suid-Afrika gedeporteer en het lord Alfred Milner geweier dat hy terugkeer. Hy kon sy predikantspligte in Pretoria eers bykans sewe jaar later hervat.
Ligkurwe
duimnael|Die ligkurwe van die [[asteroïde 201 Penelope, gebaseer op foto's wat op 6 Oktober 2006 geneem is. Dit wys een volle rotasie, wat 3,7474 uur geduur het.]]
Elsie van Broekhuizen
Ontmoeting van haar aanstaande
Deur middel van die hulp van die Boerevriend William T. Stead het ds. Van Broekhuizen daarin geslaag om die Europese vasteland te bereik nadat hy veronderstel was om in Engeland te bly. In Nederland het dr. W.J. Leyds hom aangeraai om in Amerika geld te gaan insamel vir die vroue en kinders in die konsentrasiekampe. Hy het dit reggekry om groot bedrae in te vorder terwyl hy self met die minste moontlik klaargekom het. Hy het ook tydens die oorlog lesings in Amerika en Europa gehou om steun vir die Boere se saak te werf. Uit dr. Leyds se gepubliseerde korrespondensie is dit bekend dat die konsul-generaal van die Zuid-Afrikaansche Republiek in Londen, Montagu White, wat terselfdertyd as die Transvaalse predikant in die Verenigde State was, met die grootste lof van sy werk in Amerika gepraat het: "It gives me great pleasure to testify to the excellent work which has been done here by the Rev. Mr. van Broekhuizen. He has collected quite large sums and his expenses have been ridiculously small."
Ligkurwe
In sterrekunde is ’n ligkurwe ’n grafika van die ligsterkte van ’n hemelliggaam of streek as ’n funksie van tyd. Ligkurwes kan periodiek wees, soos in die geval van ’n verduisterende dubbelster, Cepheïed, ander periodieke veranderlike ster en eksoplaneet wat voor hul sterre verbybeweeg; of nieperiodiek, soos dié van ’n nova, supernova of gravitasielens-voorval. Die bestudering van die ligkurwe kan saam met ander waarnemings lig werp op die fisiese proses wat ligskommelings veroorsaak.
Die ligkurwe van ’n supernova kan byvoorbeeld gebruik word om vas te stel watter soort supernova dit is. As die ligkurwe ’n skerp stygende maksimum het en daarna stadig afneem, is dit ’n tipe I-supernova. As die kurwe ’n minder skerp maksimum het, vinnig afneem en dan afplat, is dit ’n tipe II-supernova.
Luiperd
Die luiperd (Panthera pardus), voorheen as bergtier of tier bekend, is 'n spesie uit die Katagtiges wat oor Afrika en Asië versprei is. Verder kom hy ook in Kaukasus en dus op die buitenste randgebied van Europa voor. Die luiperd is naas die tier, leeu en jaguar die vierde grootste grootkat. Op die IUBN-rooilys van Bedreigde Spesies word luiperds as 'n byna-bedreigde spesie geklassifiseer.
Die luiperd het die wydste verspreidingsgebied van alle groot katagtiges en word in die meeste dele van Afrika en Asië aangetref. Die dier het 'n vaalgeel tot rooibruin pels met swart, rosetvormige kolle. 'n Melanistiese subspesie, die sogenaamde swart panter, word ook aangetref. Luiperds is alleenlopende nagdiere. Die mannetjies en die wyfies kom gewoonlik net gedurende paartyd bymekaar.
Die mannetjie versorg die wyfie vir 'n paar dae na die geboorte van die welpies (gewoonlik 2 tot 4). Die luiperd (Panthera pardus) word in Afrika, Klein-Asië, Kaukasië, Transkaukasië, Mantsjoerye, Persië, Indië, China, Korea en Siberië aangetref. Die luiperd het die grootste verspreidingsgebied van alle groot katagtiges (genus Panthera). In Suid-Afrika kom die luiperd in groot dele van die Kaapse en Natalse kusstreke en ook in dele van Gauteng voor.
Elsie van Broekhuizen
Ontmoeting van haar aanstaande
In 1902, met sy terugkeer na Nederland, het pres. Kruger hom gevra om as sy persoonlike predikant op te tree. Dit was nadat die ZAR-regering ná die Slag van Dalmanutha besluit het die staatspresident was te oud en swak om in die oorloggeteisterde Transvaal aan te bly en dat hy na Europa moes gaan om hulp en simpatie van Europese leiers te kry. Op 11 September 1900 het hy die Transvaalse grens oorgesteek onderweg na Lourenço Marques, van waar hy met die Gelderland, wat koningin Wilhelmina spesiaal vir dié doel gestuur het, na Marseille gevaar het. Kruger het vir die duur van die oorlog in Nederland gebly en toe saam met sy geselskap na Clarens in Switserland verhuis waar hy op 14 Julie 1904 oorlede is. Wat dr. Van Broekhuizen vir die bejaarde president in sy laaste, moeilike lewensjare beteken het, kan kwalik oorskat word. Die jong predikant was toe nog skaars 30 jaar oud, maar hy het so ’n diep geestelike lewe gehad dat hy vir die bejaarde Kruger, wat so swaar onder die leed van die Driejarige Oorlog en sy ballingskap gebuk gegaan het, tot godsdienstige steun kon wees. In dié tyd het Van Broekhuizen en Elsie Eloff mekaar in die suide van Frankryk in Monte Carlo ontmoet. Sy was saam met haar ma, Elsie Eloff-Kruger, in Europa terwyl laasgenoemde haar vader kom versorg het ná haar moeder se dood middel 1901. Die ou president en sy geselskap het drie jaar agtereenvolgens telkens na die suide van Frankryk gegaan om die winter daar deur te bring omdat hy die skerp koue in Nederland nie kon verduur nie. Elsie Eloff en Herman van Broekhuizen is in Menton in Frankryk verloof.
Luiperd
Gedurende die Pleistoseen het die luiperd ook algemeen in Europa voorgekom. Die dier is besonder aanpasbaar en kan in rotsagtige gebiede, tropiese woude, grasland en droë of hoë koue streke oorleef. Vanweë sy aanpasbaarheid kon die luiperd die euwels wat 'n groeiende beskawing vir die diereryk inhou, beter as selfs die leeu oorleef. Daarom word luiperds nog in gebiede aangetref waar ander roofdiere lankal uitgeroei of verdryf is.
Die voortbestaan van die luiperd word egter steeds bedreig. Luiperds is in September 1975 in Suid-Afrika tot beskermde diere Afrika verklaar. Die maatreël moes ingevoer word omdat luiperds op groot skaal ter wille van hulle pelse gejag is en ook omdat hulle getalle in gebiede waar hulle 'n bedreiging vir veeboerdery was, drasties afgeneem het.
Ligkurwe
Planeetkunde
Verskille in die maksimum en minimum helderheid van ’n voorwerp kan die gevolg wees van die vorm van die voorwerp, of van helder en dowwer gebiede op die oppervlak daarvan. Die ligkurwe van ’n asimmetriese asteroïde het byvoorbeeld duideliker verskille, terwyl dié van ’n gladder asteroïde platter sal wees.
Elsie van Broekhuizen
Huwelik
Elsie Eloff en die toe reeds 32-jarige predikant Van Broekhuizen, die NG gemeente Kuilsrivier se eerste predikant, is op 15 Januarie 1904 in die Groote Kerk in Kaapstad in die huwelik bevestig nadat die Transvaalse owerheid toe reeds twee maal geweier het dat hulle in die bruid se geboortestad, Pretoria, trou. De Zuid-Afrikaan het twee kolomme aan die huwelik afgestaan en berig amper al die lidmate van die bruidegom se gemeente was daar en het waarskynlik met perdekarre of per trein na die middestad gekom. Van die vooraanstaande gaste was hoofregter lord Henry de Villiers en Marie Koopmans-de Wet, lede van die Kaapse Wetgewende Vergadering, drie hoogleraars van Stellenbosch en agt predikante van omliggende gemeentes. Die koerant het selfs ’n lys van die indrukwekkende trougeskenke weergegee, onder meer die tafel en ses stoele van okkerneuthout geskenk deur pres. Kruger (wat in Julie daardie jaar sou sterf) en die pragtige Bechstein-klavier van die bruid se vader, Frikkie Eloff. Onder die ander geskenke is die messegoed en kombuisgerei van die Kuilsrivierse Strewersvereniging uitgesonder. Ds. Van Broekhuizen het in sy toespraak gesê dit is sy strewe om te doen wat hy kan vir Suid-Afrika en sy Kerk se welsyn. Hy het gesê daar is tereg opgemerk dat hy gely en gestry het, maar dat hy vir land, volk en taal selfs meer sou ly.
Ligkurwe
Plantkunde
Ligkurwes kan ook in plantkunde gebruik word om ’n plant se reaksie op ligintensiteit te meet. Die kurwe wys die fotosintetiese reaksie van blaarweefsel of alggemeenskappe op veranderende ligintensiteit. Omdat fotosintese ook deur koolstofdioksied beïnvloed word, word ligkurwes gewoonlik herhaal teen verskillende konsentrasies van CO2.
Luiperd
Bou
Die sogenaamde swart panter is byvoorbeeld vroeër as ŉ afsonderlike spesie beskou, maar ondersoeke het later aan die lig gebring dat die verskynsel aan melanisme (die oormatige deponering van melanien) toegeskryf kan word. Daar is oor die algemeen tog duidelike kleurverskille tussen luiperds: die grondkleur is gewoonlik vaalgeel, maar in Persië is dit grys en in Java rooibruin.
De Hoop, Wes-Kaap
De Hoop is 'n dorp in die Oudtshoorn Plaaslike Munisipaliteit in die Wes-Kaap van Suid-Afrika.
Elsie van Broekhuizen
Die Van Broekhuizens kry ’n pastorie
Die kerkraad het waarskynlik besef dat die pastorie vir so ’n gesiene egpaar soos die Van Broekhuizens iets heel besonders moes wees. Die indrukwekkende verdiepinggebou met sy breë houttrap, marmerkaggels en groot onthaalvertrek is op Dinsdag 4 Oktober 1904 ingewy toe etlike vername sprekers die woord gevoer het.
Luiperd
Bou
Die mannetjies en wyfies lyk eenders, maar eersgenoemde is gewoonlik groter. Die luiperd se beenkonstruksie is van so 'n aard dat dit die skok van 'n sprong baie goed kan absorbeer. Die snorbaarde en tashare (vibrissae) aan die voorpote is sensitief vir aanraking en van besondere belang wanneer die dier byvoorbeeld die grootte van 'n opening moet skat.
Soos alle ander katagtiges maak die luiperd hoofsaaklik op sy ore en oë staat en is sy reuksintuig relatief nie goed ontwikkel nie. Die luiperd se belangrikste wapens is sy geweldige sterk kake en vlymskerp kloue. Daar is 5 kloue aan die voorpote en 4 aan die agterpote. Die luiperd het swart kolle aan die nek en voorpote, maar op die lyf is dit in rosette gegroepeer. Die dier se pels dien as uitstekende kamoeflering: in bome en onder bosse smelt die luiperd se pels heeltemal met die skadukolle saam.
Elsie van Broekhuizen
Die Van Broekhuizens kry ’n pastorie
Die eerste kindjie wat vir die bewoners van dié imposante pastorie gebore is, was Elsie Francina op 29 Junie 1905. Haar vader het haar gedoop met Marie Koopmans-de Wet en die baba se oupa en oupa aan moederskant, Frederik en Elsie Eloff, asook haar oom, dr. Hendrik van Broekhuizen, as getuies. Aangesien mev. ds. Van Broekhuizen ’n verfynde dame was, het sy ’n Franse vrou as huishoudster na Kuilsrivier saamgebring. Eendag moes dié huishoudster die pastorie se stoep met wassoda skoonmaak, soos die gebruik destyds was. Ongelukkig het sy bytsoda van die winkel bestel en dit in die emmer gegooi. Klein Elsie het nadergekruip en van die waswater gedrink. Sy is twee dae later oorlede. Haar oorskot is einde 1906 saam met die Van Broekhuizens na Pretoria gebring waar dit langs haar beroemde oupa in die Heldeakker begrawe is.
Luiperd
Lewenswyse
Die luiperd se dieet bestaan uit enige boksoort, ape, bobbejane, kleiner soogdiere en selfs reptiele en kleinerige roofdiere. Leeuwelpies wat alleen gelaat word en gedugte teenstanders soos ystervarke en jakkalse, word ook gejag.
Elsie van Broekhuizen
Openbare rol
duimnael|180px|regs|Elsie van Broekhuizen, omstreeks 1931.
Luiperd
Lewenswyse
Vrugte, gras en eiers vul dikwels die dieet aan. Wanneer wild nie volop is nie, vorm vis net so 'n belangrike deel van die luiperd se dieet. Die luiperd is bekend vir sy uitgeslape jagmetodes. Sommige navorsers skryf dit toe aan die feit dat die luiperd oor 'n redenasievermoë beskik. Daar word gesê dat die luiperd altyd, anders as die leeu, sy prooi teen die wind op bekruip.
Elsie van Broekhuizen
Openbare rol
As predikantsvrou (eers in die NG Kerk en van 1917 af in die Hervormde Kerk) het haar man vergesel op huisbesoek op die platteland, waar sy vasgestel het dat die aantal stiefmoeders groot was, weens die hoë sterftesyfer van die boerevroue tydens kindergeboorte. Sy het besluit om iets te doen om beter mediese hulp aan boerevroue te verskaf. Sy dien 'n beskrywingspunt op die Vroue- Nasionale Partykongres van April 1918 in vir die oprigting van 'n hospitaal vir die opleiding van Afrikaanse meisies in die verloskunde. Hierdie beskrywingspunt is aanvaar en 'n afvaardiging is na die administrateur gestuur om geldelike hulp te vra. Die administrateur was simpatiek, maar het as voorwaarde gestel dat alle partye aan so 'n organisasie moet deel hê. Op 31 Januarie 1919 verskyn in Ons Vaderland die aankondiging van die stigting van die Bond van Afrikaanse Moeders. Die komiteelede was van die Vroue- Nasionale Party mev. Van Broekhuizen (voorsitster); van die Suid-Afrikaanse Vroueparty mev. Greenlees; van die Suid-Afrikaanse Vrouefederasie mev. Preller; van die Helpmekaarbeweging: ds. J.A. du Plessis.
Luiperd
Lewenswyse
Wanneer die luiperd werklik dors is, sal hy die inhoud van die blaas oplek. Die luiperd is 'n besonder netjiese eter, en bestee baie sorg daaraan om geen bloed aan sy pels te kry nie. Hy begin gewoonlik eers die borskas en blaaie van sy prooi vreet en laaste die boude. Vanweë sy geweldige krag kan die luiperd maklik sy prooi tot in die mik van ŉ boom en buite bereik van ander roofdiere dra.
Die luiperd keer herhaaldelik terug na die karkas en vreet tot net die vel oorbly. Die dier drink water nadat hy geëet het en sal selde sy maaltyd onderbreek om water te gaan drink.
Elsie van Broekhuizen
Openbare rol
In April 1920 is aangekondig dat die Moedersbond die huis van wyle pres. Kruger gehuur het as sy eerste tuiste. Lewenslank was Elsie van Broekhuizen altyd baie geheg aan die Moedersbond. Sy het die Moedersbond, volgens haar seun H.F. van Broekhuizen, beskou as haar groot bydrae tot die verbetering van die lewe van die Afrikaanse moeder. Op haar graf staan dan ook: “Moeder van die Moedersbond.”
Laingsburg Plaaslike Munisipaliteit
Nedersettings
Nedersettings in die munisipaliteit:
Elsie van Broekhuizen
Nasate
Vier kinders is uit Herman en Ellie van Broekhuizen se huwelik gebore. Herman Frederik, die oudste seun, het lewenslank met sy gesondheid gesukkel en is oorlede toe hy 59 was. Johanna, wat Nannie genoem is, was ’n skrywer van kindergedigte en toneelstukke. Sy was nooit getroud nie en het aangesluit by die Sofiste, vir wie sy ’n prediker was. Hul jongste dogter is in 1917 gebore en, nes die oudste dogter, wat op Kuilsrivier oorlede is, na hul ma genoem: Elsie Francina. Sy was getroud met Hendrik van Huyssteen en het in George afgetree.
Luiperd
Voortplanting
Die mannetjies en wyfies kom net gedurende paartyd bymekaar; daar is egter nie ŉ bepaalde paartyd nie. Sommige navorsers beweer dat luiperds lewenslank by een maat bly, maar ander meen dat luiperds met elke paartyd opnuut 'n maat gaan soek.
Turkse lira
Die Turkse lira (Turks: türk lirası), of Turkse pond, is die geldeenheid van Turkye en die nie-erkende Turkse Republiek van Noord-Siprus en word deur die Turkse Sentrale Bank uitgereik. Tot in 2008 is die geldeenheid die Nuwe Turkse lira (yeni türk lirası) genoem; dit het die Turkse lira op 1 Januarie 2005 vervang toe die geldeenheid gedevalueer is. Sedert 1 Januarie 2009 word dit weer die Turkse lira genoem.
Luiperd
Voortplanting
ŉ Werpsel kan uit tot 6 kleintjies bestaan, maar die gemiddelde aantal per werpsel wissel tussen 2 en 4. Daar is 'n groot sterftesyfer onder jong luiperdwelpies omdat hulle dikwels alleen gelaat word wanneer die wyfie gaan jag of water drink, en hulle dan die prooi van ander roofdiere word. Die mannetjie bly vir 'n paar dae by die wyfie en dra kos aan, maar sy verwilder hom gou en versorg self die welpies. Dit gebeur soms dat die hele familie vir 'n onbepaalde tyd by mekaar bly, maar net in uitsonderlike gevalle.
Die welpies word blind gebore en hulle pelse is wollerig en nog nie duidelik gespikkel nie. Hulle oë gaan na 'n paar dae oop en op 4 maande is hulle gespeen. Aanvanklik verteer die wyfie eers die vleis vir die welpies, maar nadat hulle gespeen is, kan hulle reeds saam met die wyfie gaan jag. Die welpies verlaat die sorg van die wyfie wanneer hulle ongeveer een jaar oud is. Jong luiperds is eers op 3-jarige ouderdom geslagsryp. Luiperds het 'n leeftyd van 23 tot 25 jaar.
Kenmerke
Die afmetings en massa van die luiperd wissel binne die groot verspreidingsgebied. Oor die algemeen is die boslewende luiperds meestal kleiner en meer gedronge, terwyl dié wat in die oop ruimtes leef in die reël slanker en groter gebou is. Die luiperd word 90–190 cm lank, sonder die 60–110 cm lange stert ingereken.
Die luiperdmannetjies weeg ongeveer 40–90 kg en het 'n skouerhoogte van 70–80 cm. Die wyfies is omtrent die helfte so groot en weeg slegs ongeveer 30–60 kg. Klein wyfies het 'n skouerhoogte van 45 cm. Die luiperds wat in die Kaapse floraryk hou, soos die Kaapse luiperd (Panthera pardus melanotica), weeg dikwels slegs 20–30 kg.
Pelspatroon
Op die bokant van die lang stert loop die rosette langs die middellyn voort. Die rosette word na die stertpunt toe al minder duidelik, maar kan soms tot etlike dwarsringe saamsmelt. Die onderkant van die stert is egter na die stertpunt toe baie lig tot wit. Die pens en die boonste binnekante van die bene is eweneens sonder rosette en wit, geelwit of in oorgaande grys gekleur. Verder na die pote heen is soliede vlekke te vinde, wat na onder al hoe kleiner word. Net so is op die kop en die boonste nek en hals slegs swart soliede vlekke aanwesig. Die boslewende luiperds is oor die algemeen skerper gekleur as luiperds op die oop veld.
Swartluiperds
In die hoogliggende gebiede en reënwoude kom 'n swart variëteit soms voor wat bekend staan as die swartluiperd of panter. Dit is nie 'n afsonderlike spesie nie. Hierdie verskynsel van die swart (melanistiese) pels is oorerflik en word deur 'n enkele (monogenetiese) geen resessief oorgeërf.
Daarmee kan die erflike aanleg ook by 'n normaalgevlekte luiperd aanwesig wees, of dit kan in 'n werpsel swart kleintjies tussen normaalgevlekte welpies voorkom. Om so 'n swart variëteit voort te bring, verg baie inteling. Indien die dier dwarsweg of onder skuins lig waargeneem word, kan mens egter ook by swartluiperds die tipiese (hoewel dowwe) rosette raaksien. In sommige gebiede, soos op die Maleisiese Skiereiland is tot 50 persent van alle luiperds swart. In Afrika kom swartluiperds die meeste in die Ethiopiese Hoogland voor. In 2002 is 'n swartluiperd by die Kudu Game Ranch naby Lydenburg gefotografeer.
Sintuie
Die ore is gerond. Die gehoorsintuig is uitstekend ontwikkel. Luiperds kan baie hoë (vir die mens onhoorbare) frekwensies van tot 45 000 Hertz hoor. Die oë is na voor gerig en toon 'n breë oorvleueling van die gesigsveld. Dit skep vir hulle 'n uitstekende stereoskopiese visie.
Bedags is die gesigsvermoë ongeveer soortgelyk aan dié van 'n mens; snags kan die luiperd egter vyf tot ses keer beter sien: Luiperds kan die ronde pupille baie wyd oopmaak, sodat selfs swak lig die oog kan binnedring; verder besit luiperds soos alle katsoorte 'n weerkaatsende lagie agter die netvlies, die sogenaamde tapetum lucidum (kleurvlies), wat deur terugspieëling die ligopbrengs laat toeneem. Die reuksin is ook uitstekend ontwikkel.
Tommy Kirk
Tommy Kirk (gebore 10 Desember 1941) is 'n Amerikaanse akteur. Hy is bekend vir sy rolle in die rolprente Old Yeller (1957), Swiss Family Robinson (1960), Babes in Toyland (1961), en Pajama Party (1964).
Naukluftberge
Die Naukluftberge is 'n bergmassief in Sentraal-Namibië. Die bergmassief is in die verre oostelike deel van die Namib-Naukluft Nasionale Park geleë. Dit het 'n oppervlakte van ongeveer 850 km². Die hoogste piek is 1 965 meter hoog. Die bergreeks is bekend vir sy dierelewe, waaronder sebra's en luiperde. Die berge het baie klein stroompies en watervalletjies.
James Callaghan
Leonard James Callaghan (27 Maart 1912 – 26 Maart 2005) was 'n Britse politikus wat vanaf 1976 tot 1979 as Eerste Minister van die Verenigde Koninkryk en vanaf 1976 tot 1980 as leier van die Arbeidersparty gedien het.
Callaghan is die enigste persoon wat in al vier van die sogenaamde "Great Offices of State" gedien het, naamlik as: Eerste Minister, "Chancellor of the Exchequer", "Home Secretary" en "Foreign Secretary".
Danie Gerber
Danie Gerber (14 April 1958 - ) is 'n oud Springbokrugbyspeler.
Gerber was in 1984 die Suid-Afrikaanse Speler van die Jaar en is weer genomineer in 1985 en in 1992. Hy het ook die beste verhouding tussen drieë gedruk en wedstryde gespeel in Springbok-geskiedenis (19 drieë in 24 toetse). In 2007 is Gerber opgeneem in die Internasionale Rugbyheldesaal
Sycetta sagitta
Sycetta sagitta is 'n sponsspesie in die taksonomiese indeling van die kalksponse (Calcarea). Die spons leef in die see en sy steenselle bestaan uit kalsiumkarbonaat.
Die spons behoort tot die genus Sycetta en tot die familie Sycettidae. Die wetenskaplike naam van die spesie is die eerste keer geldig gepubliseer in 1942 deur De Laubenfels.
Danger Point-vuurtoring
Die Danger Point-vuurtoring is 'n vuurtoring aan die suidpunt van Walkerbaai naby Gansbaai. Dit is 'n wit geverfde, agthoekige houttoring.
Die vuurtoring is op 1 Januarie 1895 in gebruik geneem. 43 jaar vantevore, op 25 Februarie 1852, het die Britse troepedraer HMS Birkenhead op pad na Port Elizabeth hier op die rotse geloop. Altesaam 445 mense – soldate en hulle gesinne – het gesterf. 'n Gedenkplaat is in die muur van die toring aangebring.
Mohammad Chatami
Mohammad Chatami (Persies: سید محمد خاتمی, [sejˈjed mohæmˈmæde xɒːtæˈmiː]; * 29 September 1943) is 'n Irannese geleerde, Sjiïtiese teoloog en hervormingsgesinde politikus. Hy het tussen 2 Augustus 1997 en 3 Augustus 2005 as die vyfde president van Iran gedien. In die 1980's en 1990's het hy ook die amp van minister van kultuur beklee. Hy is tans een van die leiers van die Irannese Groen Beweging.
Chatami was aanvanklik min bekend buite Teheran, maar het die aandag van baie kiesers met sy landwye verkiesingsveldtog en sy politieke program van liberalisering en hervorming getrek. Hy is uiteindelik met 70% van die uitgebragte stemme as president verkies. Gedurende sy twee ampstermyne het hy vrye meningsuiting, verdraagsaamheid en konstruktiewe diplomatieke betrekkinge met ander lande voorgestaan, terwyl in sy ekonomiese beleid beginsels soos 'n vrye mark en buitelandse beleggings sentraal gestaan het.
Marble Hall
Marble Hall is 'n groot dorp in die Sekhukhune-distriksmunisipaliteit van die Limpopoprovinsie in Suid-Afrika.
Geskiedenis
In 1947 het ene mev. Visagie marmer ontdek in Marble Hall. Marmer word egter lankal nie meer hier ontgin nie. Die dorp is in 1942 opgemeet en in 1945 geproklameer.
Omgewing
Die N11 nasionale pad gaan deur Marble Hall. Die belangrikste landbougewasse in die distrik is koring en sitrus.
Ogre (stad)
Ogre is 'n stad in die middel van Letland, 36 km vanaf Riga, aan die monding van die Ogre-rivier in die Daugava-rivier. Die dorpie Ogre is in 1206 vir die eerste keer in Duits Oger genoem. Toe die spoorweg Riga–Daugavpils in 1861 gebou is het inwoners van Riga begin om hier somerhuisies te bou. In 1862 word Ogre 'n gesondheidsoord.
Doda
Dorota Rabczewska (gebore 15 Februarie 1984), beter bekend onder haar verhoognaam Doda is 'n Poolse sangeres. Ten opsigte van die toekennings, wat sy reeds gewen het, behoort Doda tot die suksesvolste musikale kunstenaars in Pole ooit.
Kaap Sint Blaize-vuurtoring
Die Kaap Sint Blaize-vuurtoring is 'n vuurtoring by Mosselbaai aan die Kaapse Suidkus. Dit is 'n sirkelvormige, wit geverfde gietystertoring. Dit is op 15 Maart 1864 in gebruik geneem.
Montreal, Missouri
Montreal is 'n nie-geïnkorporeerde gebied in die Camden-distrik van die Amerikaanse deelstaat Missouri, sowat tien myl van Camdenton af aan die Roete 7 geleë.
Matjiesrivier, Tuinroete
Matjiesrivier is 'n dorpie in die Oudtshoorn Plaaslike Munisipaliteit in die Wes-Kaap van Suid-Afrika.
Daine Klate
Daine Marcelle Klate (gebore op 25 Februarie 1985 in Port Elizabeth) is 'n Suid-Afrikaanse sokkerspeler. Hy het vir die Suid-Afrikaanse nasionale sokkerspan uitgedraf.
Gaanderhei
Gaanderhei is ’n nedersetting in die munisipaliteit Doetinchem in die provinsie Gelderland in Nederland.
Stompneuspunt-vuurtoring
Stompneuspunt-vuurtoring is 'n vuurtoring aan die noordelike punt van Kaap St. Martin-skiereiland, by die westelike ingang van St. Helenabaai. Die 26 meter hoë toring is in die 1920's gebou. Dit is 'n vierkantige kliptoring. Dit is wit geverf met 'n groen lanternkoepel. Dit is onbeman en aktief.
Donald Kirke
Donald Kirke (17 Mei 1901 – 18 Mei 1971) was 'n Amerikaanse akteur. Hy was bekend vir sy rolle in die rolprente Women Won't Tell (1932), The Emperor's Candlesticks (1937), The Shadow (1937), en Paradise Express (1937).
Segge
Carex (Segge) is 'n rietgrasgenus wat tot die familie Cyperaceae behoort. Dit is 'n groot genus met ongeveer 2 060 spesies wat 'n wêreldwye verspreiding het. In Suider-Afrika kom nogtans net omtrent 'n dosyn inheemse spesies voor.
Segges behoort tot dié plante wat in gematigde streke tot die vorming van veen kan bydra. Van die seggespesies soos die Japannese Carex hachijoensis is gesogte tuinplante.
Spesies
Spesies wat in Suid-Afrika voorkom, is:
Daar is ook 'n paar spesies in Suid-Afrika wat soms tot die genus Schoenoxiphium gereken word, maar dalk eintlik tot die genus Carex behoort.
Toring (skaak)
'n Toring  is 'n stuk in die bordspel skaak. Die toring behoort te same met die dame tot die swaar stukke wat die kragtigste stukke op die skaakbord is. Elke speler begin die spel met twee torings, een in elke hoek aan hulle eie kant.
In sommige tale het die toring 'n naam wat afgelei is van die Sanskrit woord rath ("strydwa") deur die Persiese رخ rokh (Engels: rook). In Afrikaans kan die oorsprong nog gesien word in die woord rokade, die spesiale skuif wat die koning en toring betrek. Die stuk word ook baie keer informeel 'n kasteel genoem.
Aanvanklike plasing en beweging
In algebraïese notasie begin die wit torings op die a1- en h1-blokkies terwyl die swart torings op die a8- en h8-blokkies begin. Die toring beweeg horisontaal of vertikaal, vorentoe of agtertoe, oor enige aantal onbesette blokkies soos in die meegaande diagram aangetoon. Soos ander stukke buit dit deur na die blokkie te skuif waar die teenstander se stuk staan. Die toring neem ook saam met die koning aan die spesiale skuif genaamd rokade deel.
Geskiedenis
Die toring het oorspronklik in skaak se voorgangers sjatoeranga en sjatrandj 'n strydwa voorgestel. Die Persiese woord rokh beteken strydwa en die ooreenstemmende stukke in die Oosterse spele chiangtsi en shogi het name wat strydwa beteken. Persiese strydwaens was swaar gewapen en het 'n drywer en ten minste een wapendraer soos 'n boogskutter vervoer. Die kante van die wa is gebou om soos 'n klipfort te lyk wat die indruk geskep het van klein mobiele geboue wat op die slagveld vrees ingeboesem het. In die Weste is die toring egter byna universeel as 'n gekanteelde geskuttoring voorgestel. Dit kan moontlik verduidelik word deur die ooreenkoms tussen die Persiese woord rokh en die Italiaanse woord rocca wat fort beteken. 'n Ander moontlikheid is dat torings belegtorings voorgestel het. Torings lyk gewoonlik soos klein kastele wat daartoe lei dat die stuk baie keer informeel kasteel genoem word. In Engels is die woord vir rokade (castling) van die woord vir kasteel afkomstig al word die naam rook vir die skaakstuk gebruik.
Strategie
Oor die algemeen is torings sterker as lopers en ruiters en word dit gevolglik as ongeveer twee pionne groter in waarde gesien. Om 'n loper of ruiter vir 'n toring te ruil word as oorwinning in die ruiling gesien. Twee torings word as effens meer waardevol as 'n enkele dame gesien. Torings en dames word swaar stukke genoem teenoor lopers en ruiters wat ligte stukke is.
Tydens die opening is torings onbeskerm deur ander stukke. Dit is dus gewoonlik voordelig om 'n mens se torings in die eerste ry te "verbind" deur te rokeer en al die stukke behalwe die koning en torings uit die eerste ry te skuif. In hierdie posisie beskerm die torings mekaar en kan hulle maklik die mees voordelige geledere aanval.
'n Algemene doel met die toring is om dit in die eerste ry van 'n oop gelid te plaas, i.e. 'n gelid wat nie versper word deur pionne van beide kante nie, of 'n halfoop gelid, i.e. 'n gelid wat nie versper word deur sy eie pionne nie. Vanuit die posisie is die toring betreklik veilig maar kan dit al die blokkies in die gelid dek. As 'n gelid besonder belangrik is kan 'n speler 'n toring daarin vorentoe skuif en dan die ander toring daar agter inskuif om die torings te verdubbel.
'n Toring in die sewende ry (die teenstander se tweede ry) is gewoonlik baie kragtig aangesien dit die teenstander se onontwikkelde pionne bedreig en die vyandige koning inperk. 'n Toring in die sewende ry is genoegsame vergoeding vir 'n agterstand van een pion. In hierdie posisie uit 'n spel tussen Lev Polugaevsky en Larry Evans, maak die toring in die sewende ry dit vir Wit moontlik om gelykop te speel al het Wit een minder pion.
Twee torings in die sewende ry is baie keer genoeg om 'n oorwinning af te dwing, of ten minste 'n gelykopuitslag deur ewigeskaak. Hierdie torings word soms "varke op die sewende" genoem omdat hulle baie keer dreig om die teenstander se pionne en ander stukke te "eet".
Torings is die kragtigste aan die einde van die spel waar hulle onversper deur pionne kan beweeg en groot dele van die bord kan beheer. Hulle is effens lomp met die verhindering van vyandige pionne om te promoveer behalwe as hulle in die gelid reg agter die vorentoe bewegende pion is. Terselfdertyd beskerm 'n toring sy eie pionne die beste van agter in dieselfde gelid.
'n Toring is 'n baie kragtige stuk om skaakmat te bewerkstellig. Onder volg 'n aantal voorbeelde van toringskaakmatte wat maklik afgedwing kan word.
Albuliformes
Slegs die familie Albulidae is deel van die orde Albuliformes.
Meetkunde
Meetkunde is 'n onderafdeling van wiskunde wat betrekking het op die studie van grootte, vorm en die eienskappe van ruimte. Meetkunde is een van die oudste wetenskappe. Aanvanklik was dit slegs 'n stel praktiese reëls vir berekeninge aangaande lengtes, areas en volumes. In die 3de eeu voor Christus is die vakgebied egter op 'n aksiomatiese grondslag geplaas deur die antieke Griekse wiskundige Euklides, wie se werk, wat nou sy naam dra, die standaard gestel het vir wiskundige ontwikkeling in die komende eeue. Die wetenskap van sterrekunde, veral die kartering van sterre en planete se posisies op die hemelsfeer, het gedien as 'n belangrike bron van meetkundige probleme vir die volgende een en 'n half duisend jaar van ontwikkeling. 'n Wiskundige wat werk in die veld van meetkunde word 'n meetkundige genoem.
Die bekendstelling van koördinate deur René Descartes en die parallelle ontwikkelling van algebra het 'n nuwe weg geput vir die vak, deurdat meetkundige figure, soos krommes op 'n vlak, nou analities voorgestel kon word, m.a.w. met behulp van vergelykings en formules. Hierdie deurbraak het 'n direkte invloed gehad op die ontwikkelling van kalkulus in die 17de eeu. Meetkunde is verder verryk deur Leonhard Euler en Karl Friedrich Gauss se studie van die intrinsieke struktuur van meetkundige objekte en het gelei tot die ontwikkelling van topologie en differensiële meetkunde.
In die 19de eeu word nie-Euklidiese meetkunde ontdek. Die konsep van ruimte ondergaan vervolgens 'n reuse omwenteling in die oë van wiskundiges en fisici en verdere ontwikkelling op dié gebied lê later die wiskundige grondslag vir Einstein se algemene relatiwiteitsteorie. Kontemporêre meetkunde wentel meestal om die studie van variëteite (Engels: manifolds). Hierdie ruimtes mag soms ekstra struktuur aan hulle verbonde hê, wat wiskundiges in staat stel om konsepte soos lengte te veralgemeen. Moderne meetkunde het sterk bande met moderne fisika, wat blyk uit die verbintenis tussen algemene relatiwiteit en Riemann-meetkunde. Kontemporêre navorsing in fisika, soos snaarteorie, se grondslae lê ook in meetkunde.
Die visuele natuur van meetkunde maak dit aanvanklik meer toeganklik as ander afdelings van wiskunde, soos algebra en getal teorie. Altans, word meetkundige konsepte gebruik in kontekste wat ver verwyderd is van die oorspronklike Euklidiese bedoelings daarvoor, by voorbeeld fraktaalmeetkunde en algebraïese meetkunde.
Oorsig
Die geskrewe ontwikkeling van meetkunde strek oor 'n tydperk van meer as twee duisend jaar. Daarom is dit nie verbasend dat persepsies oor meetkunde verander het oor die jare namate nuwe ontdekkings in die veld gemaak is nie.
Praktiese meetkunde
Daar is min twyfel dat meetkunde sy oorsprong het as praktiese wetenskap, gemoeid met opmeting, maat, areas en volumes. Onder die merkwaardige ontdekkings val formules vir lengtes, areas en volumes, soos die stelling van Pythagoras, omtrek en area van 'n sirkel, area van 'n driehoek, volume van 'n silinder, sfeer en piramide. Die ontwikkelling van sterrekunde het gelei tot die ontdekking van trigonometrie en sferiese trigonometrie saam met gepaardgaande rekenkundige tegnieke.
Aksiomatiese meetkunde
Euklides se "Elemente" is een van die mees invloedryke boeke in die geskiedenis. Die boek begin deur aksiomas te stel, wat ooglopende eienskappe van punte, lyne en vlakke wiskundig uitdruk, en dan deur wiskundige redenering verdere afleidings te maak. Opmerklik van Euklides se benadering van meetkunde is hoe streng wiskundig dit is. Vroeg in die 20ste eeu het David Hilbert ook aksiomatiese redenering gebruik in sy probeerslag om Euklidiese meetkunde op meer moderne fondasies te lê.
Meetkundige konstruksies
Antieke wetenskaplikes het spesiale aandag gewy aan die konstruksie van meetkundige objekte wat op 'n ander manier gedefinieer was. Toegelate klassieke instrumente in dié konstruksies was die passer en ongemerkte liniaal. Sekere figure se konstruksie is baie moeilik, of selfs wiskundig onmoontlik. Die gebruik van vernuftige konstruksies wat gebruik maak van parabole en/of meganiese toestelle het sekere konstruksies vergemaklik.
Getalle in meetkunde
Die tydgenote van Pythagoras het die rol van getalle in meetkunde ondersoek. Die ontdekking van sekere lengtes waarvan hul kwosiënt nie rasionaal is nie (bv. die diagonaal van 'n vierkant en 'n sy van dieselfde vierkant) was strydig met hul filosofie. Dit het daartoe gelei dat hulle (abstrakte) getalle laat vaar het as studieveld, en eerder op konkrete meetkundige hoeveelhede soos lengtes en areas van figure gefokus het. Getalle is in die veld heringevoer met behulp van koördinate deur Descartes, wat agtergekom het dat meetkundige figure bestudeer kan word deur hul algebraïese voorstelling. Analitiese meetkunde pas metodes van algebra toe op meetkundige vrae, tipies deur meetkundige krommes in betrekking tot algebraïese vergelykings te bring. Hierdie idees het 'n sleutelrol gespeel in die ontwikkelling van kalkulus in die 17de eeu en het gelei tot die ontdekking van 'n menigte nuwe eienskappe van krommes in 'n vlak. Moderne algebraïese meetkunde is gemoeid daarmee om soortgelyke vrae te beantwoord, maar maak gebruik van meer abstrakte argumente en strukture.
Simmetrie
Die tema van simmetrie is amper so oud soos die vak meetkunde self. Die sirkel, reëlmatige veelhoeke en platoniese soliedes het 'n diep betekenis ingehou vir antieke filosowe en was al in veel detail bestudeer teen die tyd van Euklides. Simmetriese patrone kom in die natuur voor en word artisties uitgebeeld in menigte vorme, inkluis die verwilderende beelde van M. C. Escher. Nie te min, was dit slegs in die tweede halfte van die 19de eeu dat die verenigende rol van simmetrie in die fondamente van meetkunde herken is nie. Felix Klein se 'Erlangen program' proklameer in 'n presiese sin dat simmetrie, uitgedruk deur die konsep van 'n transformasie groep, bepaal wat meetkunde waarlik ís. Simmetrie in klassieke meetkunde is voorgestel deur kongruensies, maar dit was in die nuwe meetkundes van Bolyai en Lobachevsky, Riemann, Clifford en Klein, en Sophus Lie waar Klein se idee om ' 'n meetkunde te definieer deur middel van sy simmetrie groep' sy ware invloed gewys het. Beide diskrete en kontinue simmetrië speel 'n prominente rol in meetkunde, respektiewelik die eerste in topologie en meetkundige groepsteorie en die tweede in Lieteorie en Riemaniese meetkunde.
Dimensie
Waar tradisionele meetkunde dimensies van 1 ('n lyn), 2 ('n vlak) of 3 (ons alledaagse ruimte) toegelaat het, het wiskundiges ruimtes van meer dimensies al vir meer as twee honderd jaar bestudeer. Die konsep van dimensie het gedaante wisselinge ondergaan, van waar dit enige natuurlike getal kon aan neem, selfs oneindig met die bekendstelling van Hilbert-ruimtes, tot enige positiewe reële getal in fraktaalmeetkunde. Dimensieteorie is 'n tegniese sub-vak, aanvanklik vallende onder algemene topologie.
Die kwessie van dimensie maak steeds saak, in die afwesigheid van komplete antwoorde op klassieke vrae. Dimensies 3 van ruimte en 4 van ruimte-tyd is spesiale gevalle in meetkundige topologie. Ruimtes met dimensies van 10 en 11 speel 'n belangrike rol in snaarteorie.
Geskiedenis van meetkunde
Die oorsprong van meetkunde kan gesien word in die antieke beskawings van Mesopotamië, Egipte end die Indus Valei rond 3000 v.C. Vroeë meetkunde was eers 'n empiries ontdekte stel beginsels, handelend oor lengte, area en volume, wat ontwikkel was as praktiese hulpmiddel vir opmeting, konstruksie en sterrekunde. Die vroegste meetkundige dokumente wat bekend is, is die Egiptiese Rhind papirus en Moskou papirus, Babiloniese kleitablette, die Indiese Shulba Sutras en Chinese werke deur Mozi, Zhang Zeng en Lui Hui.
Euklides se werk, Die Elemente (c. 300 v.C.), was een van die belangrikste vroeë tekste oor die onderwerp waarin meetkunde op 'n aksiomatiese grondslag geplaas was en later bekend sou staan as Euklidiese meetkunde.
In die middeleeue het islamitiese wiskundiges bydrae gemaak tot die velde van algebraïese meetkunde en meetkundige algebra.
In die vroeë 17de eeu word twee belangrike deurbrake in meetkunde gemaak. Die eerste en belangrikste was die ontwikkelling van analitiese meetkunde deur René Descartes (1596–1650) en Pierre de Fermat (1601–1665). Dit was 'n essensiële voorafgaande ontwikkelling vir die geboorte van calculus en presiese kwantitatiewe formulering van fisika. Die tweede deurbraak was die setematiese studie van projektiewe meetkunde deur Girard Desargues (1591–1661). Projektiewe meetkunde is die studie van meetkunde sonder om gebruik te maak van 'maat', maar om slegs hoe punte oplyn met mekaar te bestudeer.