cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Maan
Vroeë verkenning
thumb|links|180px|[[Galileo Galilei|Galileo se sketse van die Maan in Sidereus Nuncius.]] Gedurende die Middeleeuse, voor die ontdekking van die teleskoop, is al hoe meer erken dat die Maan ’n sfeer is, maar baie het geglo sy oppervlak is "heeltemal glad". In 1609 het die Italiaanse sterrekundige Galileo Galilei die Maan met ’n selfgemaakte "optiese glas", ’n soort teleskoop, vanuit sy tuin in Padua bekyk. Danksy die vergroting van sy glas was hy die eerste mens wat bergagtige strukture en kraters op die oppervlak waargeneem het. Hy het die Maan weke lank bestudeer en sketse van die maanfases geteken, wat grootliks met fotografie in die 20ste eeu (1900's) ooreengestem het.
Die teleskopiese kartering van die Maan het gevolg. Later in die 17de eeu het Giovanni Battista Riccioli en Francesco Maria Grimaldi die verskynsels op die Maan die name gegee wat vandag nog gebruik word. Daar is eers gedink die kraters wat eerste deur Galileo gesien is, is vulkanies, totdat Richard Proctor in die 1870's voorgestel het hulle is deur botsings geskep. Dié siening het al hoe gewilder geraak en gelei tot die ontwikkeling van maanstratigrafie, wat teen die 1950's ’n nuwe tak van astrogeologie geword het.
In 1665 het Isaac Newton as 'n student van 23 jaar oud navorsing oor die Maan en sy wentelbaan gedoen. Newton het homself afgevra waarom die Maan nie sommer net van die Aarde wegbeweeg nie en oor die volgende twee dekades die raaiselagtige verskynsel ontrafel, wat hy uiteindelik met sy wette as swaartekrag beskryf het.
Navorsers wat die Maan destyds met teleskope verken en donker gebiede waargeneem het, was aanvanklik daarvan oortuig dat die Maan se oppervlak met oseane bedek is. Hulle het hierdie gebiede gevolglik maria genoem (afgelei van die Latynse mare, "see, oseaan"). Meer uitgebreide opnames en navorsing het egter bewys daar is geen vloeiende water op die Maan nie.
In die ruimtetydperk
Slegs twee jaar ná die begin van ruimtevaarte het die Sowjetunie die eerste onbemande ruimtetuig lanseer om meer gegewens oor die Maan en die moontlikheid van 'n landing op die satelliet in te win. Loenik 1 het 'n baan teen 'n afstand van sowat 5 000 km bereik.
'n Nuwe era van navorsing oor die Maan en sy oppervlak het op 14 September 1959 met die Sowjettuig Loenik 2 begin, wat soos beplan naby die krater Autolycus in die gebied van die Mare Imbrium neergestort het. Net drie weke later het die ruimtetuig Loenik 3 die eerste foto's van die Maan se agterkant oor 'n afstand van sowat 60 000 km geneem. Die Sowjetwetenskaplikes het gebruik gemaak van die Maan se swaartekrag om Loenik 3 in sy baan te hou. Nadat etlike honderde foto's geneem is, het hulle opnuut die posisie van die tuig verander, sodat die beeldmateriaal na die Aarde gesein kon word.
Net soos die Sowjetwetenskaplikes het die Amerikaners in 1961 ook met 'n navorsingsprogram oor die Maan begin. Die tuig Ranger 7 het in 1964 17 minute lank sowat 4 300 foto's geneem wat voorwerpe met 'n deursnee van 90 cm duidelik sigbaar afgebeeld het. Die ruimtetuie wat later gevolg het, het aanvullende beeldmateriaal opgelewer.
Die kartografiese verkenningswerk deur sowel die Sowjet- en Amerikaanse tuie, asook die Maanwentelprogram-reeks satelliete wat deur die VSA lanseer is, was 'n voorloper vir noukeurige navorsing oor die Maan en sy struktuur. Die Nasionale Ruimtevaartprogram wat die Amerikaanse president John F. Kennedy in 1961 aangekondig het, het ten doel gehad om Amerikaanse ruimtemanne op die Maan te plaas. Tien jaar later, op 20 Julie 1969, was die Amerikaanse ruimtevaarders van Apollo 11 die eerste aardbewoners wat op die Maan geland het.
Alhoewel dit opspraakwekkend was, was die bemande landing op die Maan in 'n sekere mate op propaganda in die ruimtewedloop eerder as wetenskaplike oorwegings gebaseer. Nadat die Amerikaners hulle doel bereik het om eerste op die Maan te wees, is die Apollo-program weens 'n tekort aan geld heeltemal afgeskaal.
Die Sowjetunie het egter voortgegaan met die outomatiese verkenning van die maan. Die verkenningstuie van die Loena-reeks het begin om maangesteentes in te samel en terug te bring na die Aarde. Loena 17 het op 17 November 1970 in die See van Reën (Mare Imbrium) geland, 'n donker oppervlak naby die Maan se noordpool, en sy verkenningswerk met die wêreld se eerste maankarretjie, Loenochod 1, begin. Loenochod 1 het oor twee televisiekameras beskik om panoramabeelde te neem, asook oor 'n teleskoop, wat die bronne van X-strale uit die heelal kon ondersoek, en 'n reflektor vir laserstrale, wat gesamentlik deur Sowjet- en Franse wetenskaplikes ontwikkel is.
José Echegaray y Eizaguirre
José Echegaray y Eizaguirre (19 April 1832 – 14 September 1916) was 'n Spaanse wiskundige, politikus, en die belangrikste Spaanse dramaturg van die laaste kwart van die 19de eeu. Hy ontvang die Nobelprys vir Letterkunde, tesame met die Franse digter Frédéric Mistral, in 1904. Hy is die eerste Spanjaard om dié toekenning te verkry.
Maan
In die ruimtetydperk
Loenochod 1 was baie suksesvol en het langer gewerk as wat oorspronklik beplan is. Dit het sowat 200 000 televisiebeelde na die Aarde gesein, navorsingswerk oor die bronne van ruimtestraling gedoen en 'n groot gedeelte van die Maan se oppervlak verken. Die tweede halfoutomatiese verkenningsvoertuig, Loenochod 2, het in Januarie 1973 op die Maan geland.
José Echegaray y Eizaguirre
Kort biografie
Hy is in Madrid, Spanje gebore. Hy studeer ingenieurswetenskap en behaal sy graad in 1853. Hy word 'n lid van die Spaanse Akademie vir Wetenskap in 1866 en word later die president daarvan. Ná die Spaanse revolusie van 1868, word hy aangestel as die Minister van Finansies en Ekonomiese Ontwikkeling. Hy stig die Bank van Spanje. Hy tree uit sy ampte af om hom voltyds op sy skryfwerk te vestig, maar word weer die Minister van Finansies in 1905.
Maan
Ná 1990
Sedert die 1990's het baie ander lande by die direkte verkenning van die Maan betrokke geraak. In 1990 het Japan die derde land geword wat ’n ruimtetuig, die Hiten, in ’n wentelbaan om die Maan geplaas het. Die tuig se sender het egter buite werking geraak en verdere wetenskaplike gebruik in die wiele gery.
José Echegaray y Eizaguirre
Dramas
Meer as sestig dramas verskyn uit sy pen. Die volgende is 'n kort lys van dié wat as die belangrikste beskou word:
Maan
Ná 1990
In 1994 het die VSA die Clementine, ’n gesamentlike ruimtetuig van die departement van verdediging en Nasa, in ’n wentelbaan geplaas. Die eerste realistiese topografiese kaart van die Maan is daarmee verkry, asook die eerste globale multispektrale beelde van die oppervlak. Dit is in 1998 gevolg deur die Lunar Prospector-sending, waarvan die instrumente die teenwoordigheid van oortollige waterstof by die pole aangedui het wat waarskynlik veroorsaak word deur die teenwoordigheid van waterys in die boonste paar meter van die regoliet in kraters wat permanent in die skaduwee is.
José Echegaray y Eizaguirre
Bron
Twee artikels is gebruik: die Engelse José Echegaray en die Spaanse José de Echegaray.
Maan
Ná 1990
Die Europese SMART-1, die tweede ioonaangedrewe ruimtetuig, was van 15 November 2004 tot op 3 September 2006 in ’n wentelbaan, waarna dit teen die Maan gebots het. Dit het die eerste gedetailleerde opname gedoen van chemiese elemente op die oppervlak.
Die ambisieuse Chinese maanverkenningsprogram het begin met Chang'e 1, wat van 5 November 2007 tot met sy beheerde maanbotsing op 1 Maart 2009 om die Maan gewentel het. Dit het ’n volle beeldkaart van die Maan geskep. Chang'e 2 het in 2010 die Maan vinniger bereik, die Maan oor ’n tydperk van agt maande teen ’n hoër resolusie gekarteer en daarna op 13 Desember 2012 ’n verbyvlug van die asteroïde 4179 Toutatis voltooi voordat dit die diep ruimte ingevlieg het. Op 14 Desember 2013 het Chang'e 3 ’n landingstuig na die Maan gestuur wat op sy beurt ’n verkenningstuig, Yutu, losgelaat het. Dit was die eerste sagte landing op die Maan sedert Loena 24 in 1976 en die eerste verkenningstuigsending sedert Loenochod 2 in 1973. Nog ’n verkenningstuig, Chang'e 4, is in 2019 gelanseer en dit was die eerste tuig wat op die "ander kant" van die Maan geland het.
Tussen 4 Oktober 2007 en 10 Junie 2009 het die Japannese Selene-sending ’n wenteltuig met ’n hoëdefinisievideokamera en twee klein radiosendersatelliete om die Maan gestuur. Dit het geofisikadata van die Maan gekry en die eerste hoëdefinisievideos van buite die Aarde se wentelbaan geneem.
Die VSA het op 18 Junie 2009 die Lunar Reconnaissance Orbiter (LRO), die LCROSS-botsingstuig en ’n opvolgwaarnemingstuig gelanseer. LCROSS het sy sending voltooi deur op 9 Oktober 2009 sy beplande botsing in die krater Cabeus uit te voer, terwyl die LRO bly werk en onder meer hoëresolusiefoto's geneem het. In November 2011 het die LRO oor die groot, helder krater Aristarchus gevlieg. Nasa het op 25 Desember 2011 foto's van die krater uitgereik.
Twee GRAIL-ruimtetuie van Nasa het omstreeks 1 Januarie 2012 om die Maan begin wentel op ’n sending om meer oor die interne struktuur te wete te kom. Nasa se Lunar Atmosphere and Dust Environment Explorer (LADEE) het op 6 Oktober 2012 in ’n wentelbaan gegaan; sy doel is om die Maan se eksosfeer te bestudeer.
Wetlike status
Hoewel die Sowjetse en Amerikaanse bemanningslede vlaggies van die twee lande op die Maan geplant het, besit niemand enige deel van die Maan nie. Rusland, die VSA, China en Indië het die Ruimteverdrag van 1967 onderteken wat die Maan en die hele buitenste ruimte tot "die besit van die hele mensdom" verklaar. Kragtens wetgewing word die Maan slegs vir vreedsame doeleindes gebruik en word die oprigting van militêre vestings en wapens van grootskaalse vernietiging verbied.
In 1979 is ’n maanooreenkoms opgestel met die doel om die ontginning van die Maan se hulpbronne deur enige land in te perk, hoewel nie een van die ruimtevaartlande dit onderteken het nie. Sommige mense het al daarop aanspraak gemaak dat hulle eiendom op die Maan besit, maar dit word nie as geloofwaardig beskou nie.
In 2020 het die destydse Amerikaanse president Donald Trump ’n uitvoerende bevel onderteken vir Amerika se terugkeer na die Maan. Dit noem die maanooreenkoms "’n mislukte poging om vrye onderneming te beperk".
Bochum
Bochum kan na een van die volgende verwys:
Universiteit van Sheffield
Die Universiteit van Sheffield (ook bekend as Sheffield-universiteit) is 'n universiteit in Sheffield, in noordelike Engeland.
Kangaroe
Benewens die algemeen bekende groter spesies ware kangaroes, vorm 'n aantal rot- en haasagtige diere, wat met die eerste oogopslag nie baie na die kangaroes lyk nie, ook deel van hierdie familie. Sedert kangaroes in 1629 die eerste keer opgemerk is, het bioloë baie belang gestel in die wyse waarop die wyfiekangaroe haar kleintjies in die wêreld bring.
Eers in 1923 het al die feite oor hierdie diere se geboorteproses bekend geword. Omdat veral die reuse kangaroe as groot planteter vir die Australiese skape 'n gedugte voedselmededinger is, word hy op groot skaal gejag en doodgemaak. Die kangaroegetalle het dan ook sedert die koms van die koloniste skerp gedaal. Die jag op kangaroes het oor die laaste paar jaar so toegeneem dat hul voortbestaan nou, soos dié van alle ander buideldiere, bedreig word.
Bou en indeling
Die kangaroeagtiges (familie Macropodidae) is seker die bekendste buideldierfamilie op die Australiese vasteland. Alle verteenwoordigers van hierdie familie - waartoe nie net die kangaroes nie, maar ook verskeie kleiner spesies behoort - het 'n aantal kenmerkende eienskappe. Omtrent alle kangaroeagtiges beweeg met spronge vorentoe en hiervoor gebruik hulle net die agterpote.
Soos alle buideldiere het die kangaroe ook 'n buidel, 'n diep vou in die buikvel wat 'n sak op die buik vorm. Binne-in die buidelsak is daar vier tepels, waarvan slegs twee gewoonlik melk gee. Die kangaroefamilie word in drie subfamilies verdeel, naamlik die muskuskangaroerotte, die kangaroerotte en die egte kangaroes. Die klein muskuskangaroerot (Hypsiprymnodon moschatus) is die enigste spesie van die subfamilie muskuskangaroerotte (Hypsiprymnodontinae).
Die subfamilie Potoroinae (kangaroerotte) sluit altesame 8 spesies in en die egte kangaroes (subfamilie Macropodinae) is met sy 44 spesies die grootste groep. Kangaroes lewe in Australië, Tasmanië, Wes-Irian, op die Aroe- en die Kai-eilande en die Bismarckargipel.
Voortplanting
Eers 200 jaar later, in 1830, het bioloë vasgestel dat die kleintjies normaal deur die geslagsopening van die wyfie gebore word. 8ioloë het destyds geglo dat die moeder die uiters klein diertjie na sy geboorte in die buidelsak plaas. Eers in 1923, toe die volledige geboorteproses van 'n rooikangaroe (Megaleia rufa) waargeneem is, is die veronderstelling verkeerd bewys.
Na 'n draagtyd van 30 tot 40 dae, word gewoonlik 1 maar soms 2 of 3 kleintjies gebore. Hulle lyk soos fetusse, is sowat 2 sentimeter lank, blind, doof en haarloos. Die kleintjies se agterpote is nog swak ontwikkel in teenstelling met die deel van die brein wat reuk beheer en die voorpote, wat goed ontwikkel is. Die neusgate is ook reeds oop. Die kleintjie klou met behulp van sy voorpote se sterk naels aan die moeder se buikpels vas, en klim binne 3 tot 5 minute sigsagsgewys na die buidelsak.
Die diertjie se skerp reuksin lei hom reguit na die tepels binne-in sy moeder se buidelsak. 'n Jong rooikangaroe bly gemiddeld 235 dae in die buidel. Ná sowat 6 maande verskyn die diertjie se kop die eerste keer buite die buidel. Die kleintjie is nou te groot om voortdurend deur die moeder rondgedra te word, maar hy drink steeds gereeld aan sy moeder deur sy kop binne-in haar buidel te steek. As daar gevaar dreig, duik die kleintjie gou in sy moeder se buidel in.
Bedreiging
Veral die groot kangaroes word deur Australiese boere as 'n voedselbedreiging vir die skape beskou. Die skape is deels self vir hierdie opvatting verantwoordelik omdat hulle selektief wei en nie gras van 'n swak gehalte vreet nie.
As gevolg hiervan verlaag die grasveld se gehalte op die duur en is die swakker weiveld nie meer geskik vir skape nie. Die kangaroes is egter nie so kieskeurig nie. Omdat die kangaroes skerp snytande in sowel die onder- as die bokaak het, byt hulle die gras bale naby aan die grond af.
Gevolglik neem die gras soveel langer om weer te groei as wanneer skape op die land gewei het. Om hierdie rede is die kangaroes jare lank op groot skaal uitgeroei. Skaaptelers probeer die beste moontlike voedselsituasie vir hulle diere skep deur die kangaroes in groot getalle dood te skiet of te vergiftig. Daar is selfs voorgestel dat waterbronne vergiftig moet word om sowat 1 miljoen kangaroes uit te roei.
Sulke optredes is natuurlik onprakties omdat duisende ander diere ook kan sterf. Die genadelose jag op veral groot kangaroespesies word gemotiveer deur syfers waaruit dit sou blyk dat die verhouding van skape tot kangaroes een tot 'n paar dosyn is. Wetenskaplike navorsing het egter aangetoon dat daar op goeie grasland 25 keer meer skape as kangaroes wei. As gevolg van die jag op kangaroes het die diere se getalle in die laaste paar jaar geweldig afgeneem. Deesdae word die moontlikheid ook oorweeg om kangaroes vir vleisproduksie te teel. Kangaroevleis is baie smaaklik en die huid is ook van goeie gehalte.
Verteenwoordigers
Die muskuskangaroerot (Hypsiprymnodon moschatus) is die enigste verteenwoordiger van die subfamilie Hypsiprymnodontinae. Dit is ŉ rotagtige dier wat sy naam gekry het van die sterk muskusgeur wat hy afgee. Hy het effens verlengde agterpote, en benewens plante eet die muskuskangaroerot ook insekte en wurms. Die kangaroerot se subfamilie (Potoroinae) bestaan uit 8 spesies rotagtige kangaroes. Hoewel hierdie diere se agterpote ook net effens verleng is, beweeg hulle soos die kangaroe met spronge vorentoe.
Die bekendste dier in hierdie groep is die potoroe (Potorous tridactylus). Die Tasmaanse subspesie van die potoroe kruip gedurende die dag onder gras en blare weg. Die dier lewe van vrugte, wortels en blare en plunder dikwels tuine. Die buidelkonyne (genus Bettongia) het vroeër algemeen voorgekom, maar 'n paar spesies van hierdie genus is heeltemal uitgeroei. Hierdie diere het hulle naam aan 'n kenmerkende stertkwas te danke. Buidelkonyne woon in nessies binne-in gate wat hulle self grawe. Omdat hulle soms vrugte steel, word hulle met strikke gevang.
Die egte kangaroes (subfamilie Macropodinae) vorm die grootste groep van die kangaroeagtiges. Met uitsondering van die buidelhase (genus Lagorchestes) lyk al die verteenwoordigers van hierdie groep soos die kangaroes wat algemeen bekend is. Die diere se liggaamsgrootte kan wissel; sekere spesies is nie veel groter as hase nie, maar ander kan so hoog soos ŉ volwasse man word. Die drie spesies klip- of rotskangaroes (genus Petrogale) kan nie net met spronge voortbeweeg nie, maar is ook uitstekende klimmers.
Vroeër is daar vanweë hul pragtige pels so dikwels op hierdie kangaroes jag gemaak dat hulle nou bykans uitgeroei is in die oerwoude in die verre noordoostelike deel van Queensland waar hulle lewe. Die pademelons is aan die groot kangaroes verwant, maar hulle is heelwat kleiner. Vier spesies vorm 'n deel van die pademelongenus (Thylogale). Omdat diere van hierdie genus baie stadig voortplant, is hulle getalle baie min. Die stekelstertkangaroes (genus Onychogalea) dra 'n horingagtige stekel aan die stertpunt. Hierdie diere is relatief skaars omdat daar vroeër ook grootskaals op hulle jag gemaak is. Boomkangaroes (genus Dendrolagus) kom veral in Nieu-Guinee voor. Die dier leef in die oerwoud en is die enigste kangaroespesie wat sy agterpote onafhanklik van mekaar kan beweeg.
Die kangaroes klim boom met behulp van hul sterk ontwikkelde voorpote. Twee boomkangaroespesies kom ook in Australië voor. Die quokka (Setonix brachyurus) lyk baie soos die pademelon. Hierdie dier het oorspronklik oral in Wes-Australië voorgekom, maar word tans nog net op 'n paar eilandjies soos Rottnest-eiland naby Perth en Baldeiland by Albany gevind. Die quokka gebruik sy kort stert as 'n soort sitkussing. Die wallaby of kangaroetjie (genera Dorcopsis en Wallabia) is kangaroes van middelmatige grootte. Die 5 spesies van die genus Dorcopsis word net in Nieu-Guinee gevind en is ware bosbewoners. Die 11 spesies van die genus Wallabia lewe weer op oop grasvlaktes en oop bosgebiede.
Die Bennettkangaroe (Wallabia rutogrisea) word ernstig bedreig. Die witwang-wallaby (Wallabia canguru) se voortbestaan was ook bedreig omdat sy pragtige pels vir die maak van speelgoed-teddiebere gebruik is. Die vernaamste verskil tussen die sogenaamde wallabies en die kangaroes lê in hul liggaamsgrootte. Die rooikangaroe (Megaleia ruta), die gryskangaroe (Macropus giganteus) en die reuse bergkangaroe of walleroo (Macropus robustus) kan 1,6 m hoog word, en die agterpoot is gewoonlik sowat 25 cm lank. Hulle pas goed by droë klimaatsomstandighede en hoë temperature aan.
Die groot kangaroes kan oor kort afstande 'n snelheid van 80 kilometer per uur bereik. Normaalweg spring hierdie kangaroes 1,5 tot 2 m ver en 1 m hoog, maar in buitengewone omstandighede kan die dier 13 m ver en 3 m hoog spring.
Christine Ko
Christine Ko (gebore 3 Augustus 1988) is 'n Amerikaanse aktrise. Sy is bekend vir haar rolle in die televisiereekse Hawaii Five-0 (2010), Hollywood Heights (2012), Ballers (2015), en The Great Indoors (2016).
Irving Bacon
Irving Bacon (6 September 1893 – 5 Februarie 1965) was 'n Amerikaanse akteur. Hy was bekend vir sy rolle in die rolprente Gone with the Wind (1939), The Grapes of Wrath (1940), Meet John Doe (1941), en Shadow of a Doubt (1943).
Verkrampte en verligte
Verkrampte en verligte was benamings veral in die ou Suid-Afrika vir meesal wit mense en in die besonder Afrikaners met 'n politieke bewustheid wat óf konserwatief/behoudend óf liberaal/progressief was.
Dit was Willem de Klerk, latere redakteur van die dagblad Die Transvaler, wat in 1966 vir die eerste keer dié benamings gebruik het. Hy was toe in die oog van die storm nadat hy met die benamings "verlig" en "verkramp" vorendag gekom het tydens 'n toespraak voor die SABRA-jeugkongres op Warmbad. Hy het albei soort Afrikaners bygekom en die gematigde voorgehou as die positiewe, ideale Afrikaner. Die toespraak het by die koerante uitgekom en De Klerk is as liberalis uitgeskel. In 1997 het hy verkramptheid as volg saamgevat: "Die wese van die destydse verkramptheid was: dat die verlede sover moontlik gekontinueer moet word; dat nuwe denke en nuwe spronge in politiek en kultuur teëgestaan moet word met 'n georkestreerde verdagmakery teen alles en almal wat kritiese probleme oopdink en ooppraat; en dat die enigste verweer teen die Totale Aanslag 'n vasbyt in verweerde en uitgediende tradisionele denke is."
Die Transvaler onder Carel Nöffke was een van die platforms vir sy verguising. In Die Vaderland het A.M. van Schoor in 'n hoofartikel 'n gek van De Klerk probeer maak deur hom as die "nuwe verlosser" voor te stel - die wyse man en redder wat deur sy nek praat en Afrikanerskap beledig. Hierna is hy oorval deur uitnodigings om toesprake te lewer en sodoende het die derde begrip - die ideale Afrikaner - heeltemal verdwyn weens die bohaai oor "verlig" en "verkramp".
J.H.P. Serfontein bou in sy boek Die verkrampte aanslag (1970) De Klerk se begrippe verder uit. Diegene binne die Nasionale Party, wat gekant was teen afsonderlike ontwikkeling (en 'n "baasskap"-rassebeleid aangehang het), en ook gekant was teen 'n Suid-Afrikanisme met noue samewerking met die Engelssprekende, maar ook anderskleurige en anderstalige landgenote (en daarteenoor etnosentries Afrikaneridenteitsbewus en isolasionisties is), veranderde sportbeleid en uitruil van swart diplomate, word deur die skrywer (asook die destydse Nasionale Pers-koerante) beskou as verkramp.
Die sogenaamde verkrampte Hertzog-groepie, wat verskeie frontorganisasies gestig het om, volgens Serfontein, van binne die N.P.-Party die mag en beeld van Eerste Minister John Vorster te ondermyn en self die party te beïnvloed, sou later gedwing word om van die N.P. weg te skeur om die Herstigte Nasionale Party te vorm. Maar waar daar onder die Nasionale Party verkramptes was (maar tog beweeglikheid), beskou Serfontein die Verenigde Party en Progressiewe Party asook die Engelse media geheel en al as gestolde monolitiese granietblokke.
Nie alleen is daar geen "broedertwis" onder die Engelse koerante te bespeur wat op dinamiese gesonde oop gesprek dui nie, maar eerder wel op verstarde denke ("die totaalindruk is dié van ongeïnteresseerdheid, vaalheid, eenvormigheid, en 'n feitlik dodelike voorafbepaalbaarheid van wat die Engelse pers se standpunt oor 'n bepaalde saak gaan wees [anti-nasionalisties]"), maar ook die Verenigde Party se 19de-eeuse beleid van leierskap ("blanke leierskap oor 'n onverdeelde Suid-Afrika" ) stem op 'n druppel water ooreen met die verkrampte Herstigte Nasionale Party se "baasskap"-model. 'n Jaarlange poging in 1966 deur 'n spesiale komitee binne die Verenigde Party om 'n vernuwende rassebeleid op te trek, is eenvoudig deur die leiding van sir De Villiers Graaff geveto. Ook die Progressiewe Party het met die skrywe van Die verkrampte aanslag (23 Februarie 1970) sedert sy stigtingsjaar in 1959 absoluut geen beleidsverandering aangebring nie. Serfontein beskuldig ook die opposisie (met vernaamlik Engelssprekende kiesers) dat, as feitlik geen belangstelling in Afrikanernasionalisme of -politiek in die hede getoon word nie (laat staan nog sy taal), diegene skynbaar nog minder sal weet wat Swart Nasionalisme behels (of hoe om dit met hul Westminster-gees te temper) wat aan die opmars is.
Serfontein vergelyk in sy slotwoorde die verskil tussen verkramp en verlig met die Jodedom:
De Klerk se broer, oudpres. F.W. de Klerk, het "verligte" politiek tot by sy logiese uiteinde gevoer met die afskaffing van die mees striemende apartheidswette, die ontperking van verbode organisasies en die begin van onderhandelinge wat tot die koms van die demokrasie in Suid-Afrika gelei het.
D.B. Sweeney
D.B. Sweeney (gebore 14 November 1961) is 'n Amerikaanse akteur en regisseur. Hy is bekend vir sy rol in die rolprent The Cutting Edge (1992).
Aleksandr Wasiljefski
Aleksandr Mikhaylovich Wasiljefski (Russies: Александр Михайлович Василевский) (30 September 1895 - 5 Desember 1977), is 'n Russiese loopbaanoffisier in die Rooi Leër, het die rang van Marshal van die Sowjetunie in 1943 behaal. Hy was die hoof van die algemene staf van die Sowjet-weermag (1942-1945) en adjunkminister van verdediging tydens die Tweede Wêreldoorlog, en as Minister van Verdediging van 1949 tot 1953. As Chief of the General Staff van 1942 tot 1945 het Wasiljefski betrokke geraak by die beplanning en koördinering van bykans al die beslissende Sowjet-offensiewe in die Tweede Wêreldoorlog, vanaf die Stalingrad-teenoffensief van November 1942 tot die aanrandings op Oos-Pruise (Januarie – April 1945), Königsberg (Januarie – April 1945) en Manchuria (Augustus 1945).
Lancia Theta
Die Lancia Theta (Tipe 61) is 'n motorvoertuig wat deur Lancia vervaardig is vanaf 1913 tot 1918. Hierdie motor was 'n groter weergawe van die Epsilonmodel. Die motor het elektriese ligte en 'n aansitter gehad.
Aleksandr Wasiljefski
Wasiljefski het sy militêre loopbaan gedurende die Eerste Wêreldoorlog begin en het in 1917 die kaptein verwerf. Na die Oktoberrevolusie van 1917 en die begin van die Burgeroorlog van 1917–1922 is hy in die Rooi Leër ingeskryf en neem deel aan die Pools-Sowjet Oorlog van 1919–1921. In vredestyd het hy vinnig deur die geledere opgetree en teen 1930 'n regerende bevelvoerder geword. In hierdie posisie het hy baie vaardigheid getoon in die organisering en opleiding van sy troepe. Die talent van Wasiljefski is opgemerk, en in 1931 word hy aangestel as lid van die direktoraat militêre opleiding. In 1937 word hy na die Groot Suiwering van Stalin bevorder tot amptenaar van die Algemene Personeel.
Aan die begin van die Sowjet-teenoffensief van die Tweede Wêreldoorlog in 1943 koördineer en voer Wasiljefski die offensiewe van die Rooi Weermag op die boonste Don, in die Donbass, die Krim, Wit-Rusland en die Baltiese state af, en beëindig hy sy oorlog in Europa met die verowering van Königsberg in April 1945. In Julie 1945 word hy aangestel as opperbevelvoerder van die Sowjet-magte in die Verre Ooste. Hy voer die Manchurian Strategic Offensive Operation (Augustus 1945) uit en aanvaar die oorgawe van Japan. Na die oorlog word hy die Sowjet-minister van Verdediging van 1949 tot 1953, 'n pos wat hy beklee het tot en met die dood van Stalin in 1953. Met die opkoms van Nikita Chroesjtsjof in die middel van die vyftigerjare, begin Wasiljefski die mag verloor en is uiteindelik afgetree. Na sy dood is hy in die Kremlin Wall-nekropolis begrawe ter erkenning van sy vorige diens en bydraes tot sy land.
Afrikaanse Hoër Meisieskool
Die Afrikaanse Hoër Meisieskool is 'n openbare hoërskool vir meisies in Pretoria, Gauteng, Suid-Afrika met Afrikaans as die primêre onderrigtaal. Die skool is die susterskool van die Afrikaanse Hoër Seunskool.
Stigting
Die geskiedenis van die Afrikaanse Hoër Seunskool en die Afrikaanse Hoër Meisieskool is nou verweef met die belangrikste groeitydperk van die Afrikaner en sy taal. Dié twee skole het in 1930 ontstaan ná die verdeling van Pretoria se eerste Afrikaanse hoërskool wat in 1920 in die eertydse woning van Generaal Piet Joubert by Visagiestraat 218 gestig is.
Wanneer die tydsomstandighede in ag geneem word, is die stigting van 'n Afrikaansmedium- hoërskool in 1920 in Pretoria – vyf jaar vóór die erkenning van Afrikaans as amptelike taal - ’n unieke gebeurtenis.
Die eerste jaar, 1920
Die eerste jaar het ’n aanvang met 44 leerlinge en drie onderwysers geneem. Onder mnr. Frank le Roux is ’n "rugbievoetbalklub", 'n tennisklub en 'n debat- en kultuurvereniging gestig. Op akademiese terrein het die personeel probeer om Afrikaanse vakterme te skep en om leerstof in dié taal daar te stel.
Die tweede jaar, 1921
In 1921 was die leerlingtal 149. Die personeel vermeerder tegelykertyd van vyf na agt. In Mei is 'n tak van die "Kristenstudentevereniging" gestig. 'n Kadetkorps is ook begin, die eerste basaar en musiekuitvoering word aangebied en die eerste toneelstuk, Afrikanerharte, word op die planke gebring. Die eerste bibliotekie is ook ingerig. Daar is verder op die skool se kleure besluit, 'n skoolwapen is ontwerp en die leuse "Laat daar Lig wees" is aanvaar en die eerste jaarblad uitgegee. Die ruimte in die Jouberthuis het in 1921 krisisafmetings aangeneem. Elke kamer in die huis, sowel as die waenhuis, is beset.
1922 tot 1929
In 1924 het die leerlingtal op 351 gestaan, waarna dit in 1927 die 300-kerf verbygesteek het en in 1929 sou dit 400 haal. In 1924 is die eerste koshuis in 'n huurhuis naby die Joubert-woning gevestig. Die skool het hierdie jaar sy eerste matrieks opgelewer.
In 1925 is die skool opgegradeer van 'n B- na 'n A-skool en die hoeksteen van die nuwe gebou is deur genl. J.B.M. Hertzog gelê op 'n perseel in Bondstraat, Clydesdale.
Op 26 Januarie 1927 het die skool die nuwe terrein betrek. Met die skool wat uit die staanspoor oorvol was, het die onderwysdepartement nie kans gesien om aanbouings te onderneem nie.
In Januarie 1928 het die skool in sy nuwe tuiste in Lynnwoodweg met sowat 360 leerlinge en 19 onderwysers geopen. Die meisiekoshuisgangers het 'n nuwe koshuis in 1929 betrek. In daardie jaar word nog 'n ideaal verwesenlik toe die TOD die seunskoshuis begin bou het.
Teen 1929 het die Lynnwoodweg-gebou van die Afrikaanse Hoërskool ook nie meer genoeg ruimte gebied nie en daar is besluit om die seuns en meisies vanaf 1930 te skei. Die eerste afsonderlike skole vir seuns en meisies, wat Afrikaans as medium sou gebruik, kom tot stand.
Mnr. F.J. le Roux, wat die eerste hoof van die Afrikaanse Hoërskool was, het die Afrikaanse Hoër Seunskool tot sy aftrede in 1946 gelei en mej. E.M. Verster beklee die hoofpos van die Afrikaanse Hoër Meisieskool tot in 1944.
Onlangse geskiedenis
Oor 100 jaar het die Afrikaanse Hoërskool se getalle gegroei van net meer as 40 tot sowat 2 500 meisies en seuns.
Pretoria se eerste Afrikaans-medium hoërskool, bekend as die Afrikaanse Hoërskool, het sy deure op 28 Januarie 1920 in die woonhuis van genl. Piet Joubert in Visagiestraat 218 geopen. Die groeiende vraag na onderrig in Afrikaans het daartoe gelei dat die Afrikaanse Hoërskool in 1930 weens van ’n ruimteprobleem in die Afrikaanse Hoër Seunskool (AHS) en die Afrikaanse Hoër Meisieskool Pretoria (AHMP) verdeel is.
In 2003, het die skool eerste plek gewen in die jaarlikse Afrikaans Olympiad in die taal kategorie.
En so begin die storie van die Nasionale staat van inperking… 23 Maart 2020 word daar aangekondig dat die land vanaf 26 Maart vir 21 dae in 'n staat van inperking sal wees weens die Covid 19 pandemie.
Alle skole in Suid-Afrika is op 18 Maart 2020 gesluit. Teen middel-Junie het skole vir graad 7- en 12-leerders heropen,
Op 23 Julie 2020 het president Ramaphosa aangekondig dat staatskole vir 'n maand gesluit moet word weens die toename in covid-19 infeksies. Dit sal duur van 27 Julie tot 24 Augustus. Graad 12-leerlinge en -onderwysers neem egter slegs 'n weeklange onderbreking en het op 1 Augustus teruggekeer. Graad 7's neem 'n ruskans van twee weke en keer op 10 Augustus terug. Ramaphosa het ook aangekondig dat die huidige akademiese jaar verleng sal word tot 15 Desember.
By skole het die akademiese jaar in 2021 traag aan die gang gekom, weens vrese van onderwyders en ouers oor die welstand van hul kinders. By skole en universiteite is alle voorsorgmaatreëls streng toegepas, soos temperatuurmonitering, die verpligte dra van maskers en sosiale distansiëring tussen leerders/studente. Skole is deur die Minister van Basiese Onderwys aangesê om op 30 Junie te sluit. (Wikipedia)
Die minister van gesondheid het op 22 Junie 2022 die laaste COVID-19-veiligheidsmaatreëls herroep, insluitend die verpligte dra van maskers.
Op Vrydag 22 Julie 2022 is dit die eerste keer in 2 jaar 3 maande en 22 dae dat die hele skool Vrydagsaal kan bywoon. Hoendervleis mooi oomblikke!
Koshuis
Huis Steijn se deure is in Julie 1940 geopen. Die koshuis het ‘n eiesoortige karakter ontwikkel wat waarheid verleen aan die koshuis se leuse “Waar haar hart lê”. Die kameraderie tussen die koshuisleerders word gekenmerk deur lojaliteit, trots, saam lag en saam huil.
Die name van die verskillende huise simboliseer Huis Steijn se waardestelsel:
Respicio (Respek): Respek is een van die eerste waardes wat ‘n nuwe dogter in Affies moet leer. Daarom is dit die benaming vir die Gr.8-koshuis. Dit vergestalt respek vir die koshuis en skool se waardes, ons respek vir mekaar en teenoor almal met wie ons in aanraking kom.
Fidelitas (Lojaliteit): 270 sussies, vier huise, een eenheid. Ons is EEN. Saam sal ons staan, deur dik en dun.
Probitas (Eerlikheid): Eerlikheid is geëts in die koshuis se 82 jarige bestaan en die tradisies en geskiedenis wat oor die jare gevestig is.
Superbia (Trots): Ons is trots op wie en wat ons is en op dit wat ons vermag wanneer ons saamstaan. Ons is trots daarop dat elke dogter in Huis Steijn ‘n rol speel om hul eie talent tot die sukses van die koshuis te kan byvoeg.
Vincent's restaurant
'n Restaurant op die skoolterrein se patio, Vincent's het sy deure in 2017 geopen.
Die eeufeesvieringe
Dinsdag die 28 Januarie 2020 is dit presies ’n eeu sedert die ontstaan van die aanvanklike Afrikaanse Hoërskool en die meisies en seuns het saam groot makietie gehou.
“Wat ons Affies doen is dat ons goed op ons eie unieke manier doen, maar dit is onmoontlik om Affie-wees vir mense te beskryf. Dit is iets wat in die hart lê – die kern van tradisies, waardes en ’n karakter,” sê Marna Jordaan, skoolhoof van die Afrikaanse Hoër Meisieskool Pretoria. “Nie een van ons twee skole is geneig om net met gewoon tevrede te wees nie – ons streef uitnemendheid na.”
Joynt se wens vir albei skole is dat huidige en toekomstige Affies iets beleef van die hart van hierdie skole, die tradisie en dat die kern van dié tradisieryke skole altyd bewaar word. “Saam met dit wens ek dat ons dinamiese uitgang en groei stimuleer en dat ons relevant sal bly vir die toekoms,” sê hy.
Hoofde deur die jare
Die eerste hoof van die Afrikaanse Hoër Meisieskool is 'n 100 jaar oud in die 100 jaar het die skool 5 hoofde gehad:
Sportlui
Zenéy van der Walt (gebore 22 Mei 2000) is 'n atleet wat spesialiseer in 400 meter-hekkies. In 2017 wen sy die o/18 Wêreldkampioenskap, in 2018 die o/20 Wêreldkampioenskap en in 2019 'n silwermedalje by die Universiade.
Kwaternioon
'n Kwaternioon is 'n hiperkomplekse getal wat bestaan uit vier dele. Dit is 'n uitbreiding van komplekse getalle sonder die eienskap van kommutatiwiteit. Hulle is eerste beskryf in 1843 deur Sir William Rowan Hamilton en toegepas in drie-dimensionele meganika. Aanvanklik is kwaternione gesien as problematies aangesien dit nie voldoen het aan die kommutatiewe wet nie, dit wil sê, ab \neq ba. Alhoewel hul gebruik in meeste velde vervang is met vektore, word dit steeds gebruik in teoretiese en toegepaste wiskunde, veral vir berekeninge wat rotasies in drie-dimensionele ruimte bevat, soos byvoorbeeld in drie-dimensionele rekenaargrafika.
Dit maak 'n kwaternioon 'n vier-dimensionale objek.
Die drie imaginêre eenhede i, j en k het 'n selfde kwadraat:.
Komplekse getalle kan beskou word as 'n spesiale geval van kwaternione met twee van die konstante a,b of c gelyk nul. Die drie imaginêre eenhede i, j en k word gereeld saamgevoeg in 'n vektor q, maar kwaternione is ouer as vektore (die wiskunde van vektore is later ontwikkel uit kwaternione) en die vektor q is 'n polêre, nie 'n aksiale vektor nie.
Bewerkings
Die som of verskil van twee kwaternione is eenvoudig (en soortgelyk aan vektore):
Die volgende stel vergelykings is die fundamentele aspekte van vermeningvuldigingsidentiteite vir kwaternione:
waar i, j, en k imaginêre getalle is. Die vermenigvuldiging van basiskwaternione kan hieruit afgelei word:
Byvoorbeeld, aangesien
deur altwee kante aan die regterkant met k te vermenigvuldig, gee
Die gevolg is dat vermenigvuldiging nie kommuteer nie:
Toepassing in rekenaargrafika
Hierdie kwaternioon word genormaliseer deur te deel deur .
Die rotasiehoek α word rond die as (hkl) ingevoer deur die sinus en cosinus van die halwe hoek te neem en in te voeg in 'n uitdrukking wat analoog is aan die Euler-uitdrukking vir komplekse getalle:
Analoog aan komplekse getalle is daar 'n gekonjugeerde:
'n Punt (xyz) in drie dimensies kan ook geskryf word as 'n ('suiwer') kwaternioon:
Die resultaat q'_{punt} is 'n punt in drie en nie vier dimensies nie: en is ook 'n suiwere kwaternioon met a=0 (of in 'n rekenaar 'n afrondingsgetal soos 10-14). Mens kan die draaiing in drie dimensies sien as twee spieëlinge wat die punt in en weer uit die vierde dimensie bring.
Colin Douglas (akteur)
Colin Douglas (28 Julie 1912 – 21 Desember 1991) was 'n Engelse akteur. Hy was bekend vir sy rolle in die rolprent The Crawling Eye (1958) en in die televisiereekse Treasure Island (1957), Gamble for a Throne (1961), en The Children of the New Forest (1964).
Erica nana
Erica nana is 'n plant wat tot die genus Erica behoort en is deel van die fynbos. Die plant is inheems aan die Wes-Kaap en kom voor in die Hottentots-Hollandberge. Van die habitat het verlore gegaan toe die Sir Lowryspas gebou is en deur die kweek van wildeblomme. Die res van die habitat word bedreig deur veldbrande, daar was twee brande die afgelope ses jaar.
Aloe macleayi
Die Aloe macleayi is 'n aalwyn wat inheems aan Suid-Soedan en Uganda is waar dit in die noorde voorkom.
Lancia Epsilon
Die Lancia Epsilon (Tipe 58) is 'n motorvoertuig wat deur Lancia vervaardig is vanaf 1911 tot 1912.
Saraiki
Saraiki (سرائیکی; Sarā'īkī, ook Siraiki of Seraiki) is 'n Indo-Ariese taal van die Lahnda-groep wat deur sowat 26 miljoen mense, veral Saraiki's, in die suidweste van die Pakistanse provinsie Pandjab gepraat word. Dit was voorheen bekend as Multani, genoem na sy belangrikste dialek, wat op sy beurt na die stad Multan genoem is.
Ekonomie van Suid-Afrika
Die ekonomie van Suid-Afrika word as 'n ontwikkelende mark beskou. Dit is tans die wêreld se 39ste grootste ekonomie in terme van nominale bruto binnelandse produk (BBP) in dollars. Volgens koopkragpariteit het die land die wêreld se 31ste grootste ekonomie. Suid-Afrika se BBP per capita (in nominale dollars) lê 111ste op die lys van lande. Die land se ekonomie word as die mees gevorderde in Afrika beskou, hoewel dit kleiner is as dié van Nigerië en Egipte. Die Suid-Afrikaanse ekonomie is gediversifiseer en beskik oor die vasteland se grootste vervaardigingsektor, ŉ sterk mynbousektor, gevorderde finansiële dienste (wat onder meer Afrika se grootste handelsbank insluit), moderne infrastruktuur (soos lughawens, hawens en hoofweë) en is verantwoordelik vir die bykans die helfte van alle elektrisiteit wat in Afrika opgewek word. Die rand, Suid-Afrika se geldeenheid, was in 2019 (toe die laaste driejaarlikse opname gedoen is) die wêreld se 18de mees verhandelde geldeenheid – twee posisies hoër as in 2016. Die grootste uitvoerbestemmings vir Suid-Afrikaanse produkte is China, die Verenigde State, Duitsland, Japan en die Verenigde Koninkryk. Die vyf lande waarvan die meeste goedere na Suid-Afrika ingevoer word, is China, Duitsland, die Verenigde State, Indië en Saoedi-Arabië. Suid Afrika is 'n lid van verskeie wêreldorganisasies wat handel en ekonomiese groei bevorder, insluitend die Internasionale Monetêre Fonds, die Suider-Afrikaanse Ontwikkelingsgemeenskap, die Wêreldhandelsorganisasie, die Afrika Vasteland Vryhandelsooreenkoms, die Gemeenskaplike Monetêre Gebied (wat ook Namibië, Lesotho en Eswatini insluit), en die Suider-Afrikaanse Doeane-unie.
Minerale rykdom en landbou
Die land se ekonomie word deur 'n oorvloed van natuurlike hulpbronne aangevuur. Die ontdekking van diamante in die Kimberley-omgewing in 1867 en van goud in die Witwatersrand in die 1880’s het die basis vir Suid-Afrika se ekonomiese ontwikkeling gelei. Vandag beskik die land oor 88% van die wêreld se platinumreserwes, 80% van die mangaanreserwes, 72% van die chroomreserwes en 13% van die goudreserwes. Die Witwatersrand bly die wêreld se grootste goudreserwebron. Suid-Afrika beskik ook oor 10% van die wêreld se titaanreserwes, 25% van die sirkoniumreserwes, 40% van die vermikulietreserwes en 17% van veldspaltreserwes.
Saraiki
Die Saraiki taalidentiteit het in die 1960's ontstaan en sluit nouer plaaslike vroeëre identiteite (soos Multani of Riasati) in, terwyl dit homself gelyktydig van breër identiteite soos dié van Pandjabi onderskei.
Ekonomie van Suid-Afrika
Minerale rykdom en landbou
Benewes die minerale rykdom van Suid-Afrika, is die land se ander primêre sektor, landbou, 'n belangrike bedryf wat inskakel by vervaardiging, op grootskaal mense in diens neem en bydra tot die land se tegnologiese vooruitgang. Die Suid-Afrikaanse landboubedryf is steeds 'n netto uitvoerder van produkte – dit beteken die land voer meer landbouprodukte uit as in. Gedurende 2020 het die uitvoer van Suid-Afrikaanse landbouprodukte $10.2 miljard beloop, oftewel 3% meer as in 2019. In 2020 het die invoer van landbouprodukte met 8% gedaal en bygedra tot die 26% styging in Suid-Afrika se landbou-handelsurplus. Die 10 grootste uitvoerprodukte, volgens waarde, in 2020 was sitrus, tafeldruiwe, wyn, appels en pere, mielies, neute, suiker, wol en vrugtesappe.
Finansiële dienste
Suid-Afrika het verder die grootste finansiëledienstebedryf in Afrika. Die Johannesburgse Effektebeurs (JSE) se markkapitalisasie was in 2020 gelykstaande met 313% van die land se BBP. Groot internasionale maatskappye, soos BHP (gediversifiseerde mynbou), Prosus/Naspers (internethandel), Anheuser-Busch InBev (bierbrouer), British American Tobacco (tabak), Glencore (metaalverhandeling), Richemont (luuksegoedere), Anglo American (gediversifiseerde mynbou) en South32 (gediversifiseerde mynbou) is op die beurs genoteer. Verskeie Suid-Afrikaanse maatskappye het ná die aftakeling van apartheid en die oopstel van die land se ekonomie hul fokus internasionaal gewend. Van hierdie maatskappye sluit in Anglo American, MTN, Vodacom, Standard Bank, Gold Fields, Sasol en Sappi.
Mees gevorderde ekonomie in Afrika
Alhoewel Suid-Afrika se ekonomie in vergelyking met die ontwikkelde Westerse lande nog steeds klein is, word die land in Afrika-verband as 'n ekonomiese reus beskou. Sy bruto geografiese produk (BGP) is vier keer so groot as dié van sy buurstate in Suidelike Afrika en verteenwoordig sowat 25 persent van die hele Afrika se BGP.
Suid-Afrika spog met die belangrikste nywerheidsektor op die vasteland wat 40 persent van Afrika se totale nywerheidsproduksie oplewer, ontgin 45 persent van Afrika se minerale en wek meer as die helfte van Afrika se elektrisiteit op. In teenstelling met ander Afrikalande het Suid-Afrika sedert die middel van die 17de eeu oor 'n wit bevolking beskik wat sedert die laat 19de eeu 'n moderne kapitalistiese ekonomiese stelsel en infrastruktuur ontwikkel het. Land- en mynbou was die basis van die industrialisering, en vandag beskik die land reeds oor 'n hoogs ontwikkelde nywerheids- en dienstesektor. Sy bankstelsel behoort tot die modernstes ter wêreld, terwyl die Johannesburgse aandelebeurs volgens sy markkapitalisasie tot die 20 grootstes wêreldwyd behoort.
Suid-Afrika se nywerhede is in vier groot metropolitaanse gebiede gekonsentreer: Johannesburg, Pretoria en Vereeniging-Vanderbijlpark (provinsie Gauteng), die kusgebied van Durban en Pinetown (provinsie KwaZulu-Natal), die Kaapse Skiereiland met Kaapstad (provinsie Wes-Kaap) en die gebied van Gqeberha (voorheen Port Elizabeth) en Uitenhage in die provinsie Oos-Kaap. As die finansiële en nywerheidsentrum van Suid-Afrika lewer Gauteng sowat 30 persent van die nasionale BGP op.
Ekonomiese struktuur
Die finansiële sektor lewer die grootste bydrae tot die Suid-Afrikaanse BBP met sy aandeel van 19,3 persent. Die bedryf steun op 'n hoogs ontwikkelde bank- en versekeringswese en die Johannesburgse Effektebeurs (JEB). Die JEB se daaglikse omset is groter as dié van alle ander effektebeurse op die vasteland van Afrika in 'n periode van enkele maande.
Verwerkende nywerhede dra 11,1 persent tot die BBP by, maar sal oor die lang termyn deur vinnig stygende energiekoste, die gebrek aan geskoolde mannekrag en sterk mededinging uit die Volksrepubliek China onder sterk druk geplaas word.
Privaat (sowat 60 persent van die BBP) en staatsverbruik het sedert 1994 steeds belangriker ekonomiese faktore geword. Sedert die ekonomiese krisis van 2008/2009 het beleggings van die privaat sektor egter afgeneem. Teen die agtergrond van die regering se langtermynbeleid van ekonomiese bemagtiging van voorheen benadeeldes sal die staat gaandeweg 'n sterker rol as werkgewer en belegger speel. Openbare ondernemings sal hierin 'n sentrale rol vervul. Die belangrikste staatsondernemings is Eskom (monopolie op kragopwekking), Suid-Afrikaanse Lugdiens (South African Airways, lugredery), Sasol (olieproduksie, chemiese aanlegte), Denel (wapentuig) en Transnet (vervoer).
Ekonomiese beleid
Suid-Afrika se ekonomiese strategie steun op 'n ope ekonomie-beleid wat onder meer die verlaging van invoertariewe, die afskaling van subsidies, 'n markgerigte en mededingende wisselkoers en ekonomiese integrasie behels. Die land is onder meer by die Suider-Afrikaanse Ontwikkelingsgemeenskap (SAOG) betrokke en het 'n vryehandelsooreenkoms met die Europese Unie beding. Die belangrike veranderings op makro-ekonomiese vlak word sedert 1994 in 'n hoër groeikoers van die land se bruto nasionale produk (BNP), 'n laer inflasiekoers (wat in 1999 met 5,3 persent sy laagste vlak in dertig jaar bereik het) en 'n dalende begrotingstekort (weerspieël. Die samestelling van Suid-Afrika se BNP het in 2004 gunstig met dié van ander nywerheidslande vergelyk. Die tersiêre of dienstesektor se bydrae was 64,9 persent, die sekondêre of nywerheidssektor was die tweede belangrikste met 24,5 persent, en die primêre sektor se bydrae, wat onder meer land- en mynbou behels, het 10,6 persent beloop.