cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Pieter Fourie
Persoonlike lewe
Uit sy eerste huwelik, met die aktrise Liz Dick, word twee dogters gebore, naamlik Tanya en Mashinka. Na sy tweede huwelik, op 17 Desember 1983 met Marlize Herselmann, vestig hy hom op die kleinhoewe La Terra de Luc naby Franschhoek en is resident-dramaturg vir KRUIK en vanaf 1 Januarie 1987 vir die Transvaalse Raad vir Uitvoerende Kunste (TRUK). Hy en Marlize het twee dogters, Natasha en Nandi. In 1990 vestig hy hom as knoffelboer op die plaas Kapteinskloof tussen Piketberg en Velddrif. Na sy tweede egskeiding vestig hy hom in 1993 op Luckhoff, waar hy groot geword het. By al hierdie wonings is hyself ten nouste betrokke met die restourasie van die geboue. Hy word op 1 Junie 1994 die eerste hoofdirekteur van die Klein-Karoo Nasionale Kunstefees wat vanaf 1994 jaarliks te Oudtshoorn aangebied word, waarna hy in 1998 artistieke direkteur (woordkuns) van hierdie fees word en in 1999 die fees verlaat om weer voltyds te skryf. In 2000 verhuis hy na ’n huis in die Swartberg, naby Oudtshoorn in die Klein Karoo. In hierdie jaar stig hy die produksiemaatskappy Rooderandt Produksies, wat verskeie van sy werke opvoer. Hy is in 1995 weer getroud, hierdie keer met die skilder en weduwee Maletta, wat ’n dogter, Sonja, uit haar vorige huwelik het. Hulle koop later ’n huis in Stilbaai en trek daarna in 2010 na Robertson.
Digkuns
Hy begin sy kreatiewe werk deur gedigte te skryf, wat in tydskrifte soos Standpunte, Sestiger en Tydskrif vir Letterkunde gepubliseer word. D.J. Opperman neem ook van sy gedigte op in Stiebeuel 2, wat in 1965 gepubliseer word. Hy begin hom egter redelik vroeg in sy skrywersloopbaan meer toespits op die drama. In 2017, op 77-jarige ouderdom, debuteer hy met 'n boeiende, stewige bundel getiteld Knapsekêrels wat allerweë goed ontvang word. Sy omvangryke kennis van en liefde vir die volkse blyk uit elke gedig.
Kinderdrama
Sy eerste gepubliseerde drama is ’n kinderdrama, Hansie die hanslam wat landwyd opgevoer is. Die slagter Rondomlelik wil vir Hansie tydens ’n droogte slag om sy vleis aan die burgemeester se vrou te verkoop. Die handeling geskied tussen diegene wat die slagter ondersteun en diegene wat hom in sy poging teenstaan. Hy skryf ook twee ander kinderstukke as deel van ’n Oude Libertas-opdrag, naamlik Husse met lang ore en Luilummel en Flenterpiet.
Gepubliseerde dramas
Met Faan se trein en die opvolg daarop, Faan se stasie, skep hy volksteater in die tradisionele sin van die woord en die opvoerings van hierdie stukke is uiters gewild, selfs wanneer dit na dertig jaar herhaal word. Faan se trein is sonder twyfel die grootste lokettreffer onder Afrikaanse dramas tot op hede. Dit vertel van die verstandelik vertraagde en per definisie onskuldige Faan wat die bedrog, gierigheid en valsheid in die samelewing deur sy kinderlike eerlikheid ontbloot. Na sy vader, Frik Oosthuizen, se dood word hy weggeneem om na ’n gestig te gaan. In die proses word verskeie aktuele kwessies aangeraak, soos die behandeling wat die “amperbase” (die Kleurlinge) by die blankes kry en die skynheiligheid en veral selfsugtigheid en gierigheid onder mense. Wanneer Faan se trein in 2005 na dertig jaar weer opgevoer word, verower dit by die Klein Karoo Nasionale Kunstefees die Herrie Kanna-gewildheidprys as die gewildste opvoering by die fees. Die rolprentregte van hierdie drama word in 2010 verkoop aan Koos Roets en hulle twee verwerk saam die drama in ’n draaiboek. Die film word in Januarie 2014 kommersieel vrygestel, nadat dit by die KykNet Silwerskerm-fliekfees van 2013 met nege toekennings bekroon is, wat insluit beste fliek, beste draaiboek, beste akteur vir Willie Esterhuizen in die rol van Faan en beste regisseur vir Koos Roets. In 2015 word die film ook met twee Saftas (Suid-Afrikaanse rolprent- en televisiepryse) bekroon. Faan se stasie neem Faan se storie verder waar hy in drie verskillende areas vasgekeer is, eers in die dorpstronk op wag vir die trein, dan in die treinkompartement en laastens in die gestig. Sy kinderlike gedagtegang stuit teen totale onbegrip van die situasie en eindelik is dit slegs die toneelganger en leser wat insig verkry in sy gemoedstoestand.
Met Die joiner beweeg Fourie op vir sy tyd gevaarlike grond wat die tematiek betref. Sarel was as vyftienjarige seun ’n joiner uit die Tweede Vryheidsoorlog. Om sy ma en meisie en ander vroue te red, lei hy die Engelse magte na die Boere se skuiling, waar 98 Boere doodgeskiet word. Hierna word hy deur sy mense as ’n verraaier verstoot en omdat sy eie mense hom nie wil hê nie, trou hy met ’n swart vrou, maar stem tog in 1948 vir D.F. Malan en die Nasionale Party. Elke jaar op 4 Oktober word hy deur oudstryders verneder oor sy dade van verraad teenoor die Afrikaner. In die drama ondersoek Fourie die Afrikaner se houding teenoor ander rassegroepe, sy selfsug en die manier waarop hy God vir homself annekseer. Dit is veral deur eksperimentering met dramategnieke wat ’n nuwe landskap vir die Afrikaanse drama betree word. Benewens die vernuftige gebruik van tydverloop en terugflitse, is dit hier die eerste keer dat die gedagtewêreld van die karakters selfstandige bestaan kry, sodat Sarel en sy gedagtes deur drie akteurs vertolk word. Sarel 1 is die karakter soos hy teenoor ander optree, Sarel 2 gee sy gedagtes weer en Sarel 3 verteenwoordig die stemme van sy selfverwyt. Opvallend is ook die nuwe gebruik van simultane situasies en handelinge op die verhoog.
Die plaasvervangers het sy aanloop in die Anglo-Boereoorlog, maar speel in die toekoms af (die tagtigerjare). Deur simboliese tonele en figure word die geleidelike morele degenerasie van die Afrikanervolk oor die afgelope dekades openbaar, met die suggestie dat die bruin mense die wit Afrikaner verlede en tradisies as plaasvervangers deel en by hulle hoort. Die aksie vind plaas op die vooraanstaande familie Bonthuys se familieplaas, Stoetdrif, êrens in die Vrystaat. Die honderdjarige kampmoeder besluit onverwags om op haar geboortedag, die dag waarop Afrikanerdag tradisioneel gevier word, die ou familieplaas te besoek. Sy word gehuldig omdat sy in die konsentrasiekamp deur ’n Boerekryger bevrug is en ’n kind verwek het as simbool van die voortbestaan en herrysenis van die Afrikanervolk. Haar nageslag (argetipes van die “tipiese” Afrikaner) het toegelaat dat die Griekwa Koela en sy familie in die plaashuis woon, hulle het die kosbare meubels en stoetdiere verkoop en die herinneringe aan die verlede, gesimboliseer deur die verbondskerkie, ontwy. Vir die fees word daar gepoog om alles te restoureer, maar met die kampmoeder se onverwagte koms word die bedrog ontdek en word allerhande vrae oor die Afrikaner se werklike identiteit oopgevlek. Selfs die kampmoeder is skuldig aan bedrog.
Mooi Maria het as tema die onbaatsugtigheid van die mens. Die hoofkarakter, Maria, bly by haar ma en oom. Sy was die mooiste meisie van die onderdorp en verloof aan die rykste boer van die distrik, Neels, maar word dan deur ’n hondsdol meerkat gebyt. Van buite swel sy op en word lelik en haar spraak word aangetas, maar binne bly sy die mooi mens wat sy was. Sy maak egter of sy mal is, want dit sal dit makliker maak vir Neels om haar te los. Die situasie en haar ongeluk word geblameer op haar joiner-vader, Piet Lokasie, wat haar vervloek het nadat sy nie wou toelaat dat hy haar met haar verlowing gelukwens nie. Vir vyftien jaar hou sy hierdie spel vol en Neels keer dan terug na die dorp, wat weer al die ou gebeure in herinnering roep. Piet Lokasie is sterwend en niemand behalwe ’n ou bediende wil hom help nie, maar Maria ontferm haar oor hom en gaan help met die begrafnis. So kan sy dan eindelik simbolies die verlede saam met haar vader begrawe. Vir ’n volksdrama soos hierdie word gebruik gemaak van die interessante tegniek om beide die mooi Maria en die latere Maria gelyktydig op die verhoog te hê, sodat hulle as alter ego’s van mekaar optree en gedurig in wisselwerking is. Wanneer hierdie drama in 2011 ná baie jare onder Albert Maritz se regie by Aardklop opgevoer word, wen dit die AngloGold Ashanti Fyngoud-prys vir die beste Afrikaanse aanbieding op die fees, asook die prys vir beste regisseur.
Ek, Anna van Wyk bied Anna se lewensverhaal aan in die vorm van ’n gesprek wat sy met Die Stem voer. Hierdie drama sit die ontleding van die Afrikaner voort deur die verligte en die verkrampte teen mekaar af te speel. Met weereens vernuftige gebruik van verskillende tydvakke en ook ’n onsigbare stem, asook die eerste naaktoneel op die Afrikaanse verhoog, bewys Fourie hier sy vooraanstaande rol as innoveerder in die drama. Hierdie drama is deur die resensent Barrie Hough beskou as “’n massamoord op Afrikaanse heilige koeie”. Anna van Wyk is ontslaan uit ’n geestelike inrigting en probeer sin in haar lewe kry deur te bewys dat sy haar skoonpa, die aartsverkrampte patriarg Pierre Terre’Blanche, vermoor het. Sy glo dat die moord haar suksesvolle opstand is teen sy verdrukkende gesag, wat ook uitgekring het na die gekleurde arbeiders, en haar oorgawe aan drank verskoon en regverdig. Haar skoonpa se beheptheid met die familienaam, die erfplaas (Nouvelle Liberté, wat nuwe vryheid beteken) en die familietradisies bepaal sy verhouding met haar. Sy word dan gesien as middel om dit alles te bestendig deur ’n manlike erfgenaam voort te bring. Haar epilepsie word egter openbaar, waarna sy as onbevoeg geag word. Wanneer sy wel swanger word, is die kind ’n swakkeling, wat die degenerasie van die familie aantoon eerder as om hoop te bring vir die toekoms. So misluk haar verhoudings heeltemal en eindelik skei haar man haar en sy word van die plaas afgejaag. Die familie se lotgevalle word simbolies gekoppel aan die blanke se lotgevalle in Suid-Afrika, met die plaas se naam wat in stede van bestendiging van blanke heerskappy eerder nuwe vryheid vir die ander volke aandui. In die stuk kom die rassisme van baie Afrikaners, die huigelary onder die dekmantel van godsdiens en manlike chauvinisme alles onder skoot. Interessant is die teatertegniek wat die gegewe aanbied as ’n opgevoerde sielkundige gevallestudie, met ’n regisseur en verhoogbestuurder as personasies, sodat dit letterlik teater oor teater is. In 1999 word Ek, Anna van Wyk benoem vir 23 ENB Vita-pryse, waarvan dit 14 inpalm – beide die getal benoemings en toekennings is rekords in die geskiedenis van die Vita-prys.
In Die groot wit roos vorm die Afrikaner se eng seksuele en politieke menings en sy rol as chauvinistiese stoetbul die tema. Die rolprentregisseuse Lorna maak na ’n mislukte verhouding met André, seun van Louis du Toit, ’n rolprent van die rokkejagter Louis wat nou in ’n rolstoel gekluister is. Sy wil hom uitbeeld as chauvinis en selfsugtige man wat onskuldige meisies misbruik het vir sy eie seksuele genot. Soos die prent vorder, word dit duidelik dat sy seksuele ervarings nie so eenvoudig was nie. Hoewel hy glad nie vry te spreek is van wanpraktyke nie, was hy self ’n slagoffer van seksuele manipulasie deur ’n ouer vrou en waarsku die drama teen die seksuele manipulasie van jong mense deur volwassenes. In stede daarvan dat die prent vir Louis uitbeeld in sy manlikheid en viriliteit, is dit eerder ’n ontbloting van sy swakheid en weerloosheid.
Donderdag se mense is ’n eenbedryf waarin die Afrikaanse patriarg as wreed, wellustig, pervers en skynheilig uitgebeeld word. Hierin ontwikkel die anderskleurige karakters ook vanaf newekarakters tot die werklike hoofkarakters en word die rassetema sentraal gestel. Die boer Piet en sy vrou Letta besoek soms Sun City waar hulle ’n belangstelling in pornografie ontwikkel om hulle saai liefdeslewe op te kikker, simbolies van die liefdeloosheid en gebrek aan intimiteit wat tussen hulle heers. Hulle is bevoorreg, ry ’n BMW, besit ’n televisie en kan koop wat hulle wil. Al hierdie besonderhede is egter slegs aanduidend van hulle sinlose en dekadente leefstyl. Hulle verhouding word gekontrasteer met dié van die swart egpaar Tem en Sina, wat ten spyte van armoede vol deernis en liefde is. Donderdag se mense vorm saam met Ek, Anna van Wyk, Die koggelaar en Die groot wit roos ’n eenheid deurdat dit die Afrikaner-patriarg in verskillende fasette uitbeeld en ontmasker.
Elke duim ’n koning debuteer in 2001 by die Klein Karoo Nasionale Kunstefees. Dit is ’n drama oor die legendariese akteur André Huguenet. ’n Student wat pas ’n navorsingsprojek oor Huguenet se lewe voltooi het, roep hom uit die dood terug op die verhoog. Huguenet word as mens en akteur opgeweeg teen sy eie woorde, wat aangehaal word uit werke soos sy eie biografie, ''Applous! Die kronieke van ’n toneelspeler'' en ander bronne. So word stukke van die teatergeskiedenis van Afrikaans vanaf die tyd van die rondreisende toneelgeselskappe deel van die drama. Persoonlike aspekte, soos Huguenet se seksualiteit, word ook aangeraak. Die stuk groei verder uit tot ’n ondersoek van die toneelkuns en die dramateorie en die verhouding tussen spel en werklikheid. Die slottoneel beklemtoon Huguenet se grootheid, soos in die titel van die drama vervat, asook sy wesenlike onkenbaarheid.
Die opdragstuk Naelstring is vir Aardklop van 2001 geskryf en verken die balans tussen woord en die visuele en handeling in die drama. Die twee karakters is Vrou en haar pasgebore kind (Baba), met Baba wat tot op 41-jarige ouderdom slegs babawoordeskat gebruik. Vrou was met ’n swart man (dr. James Mamoleki) getroud en Baba is hulle kind, maar Mamoleki het politieke mag gekies bo sy vrou en kind. Baba het ’n opvallende naelstring en probeer gedurig, sonder Vrou se medewete, hiervan ontslae raak. Deur die loop van die drama groei Baba van kleuter tot volwassene, maar raak nie van die naelstring ontslae nie. Eers nadat Mamoleki sterf word Baba se naelstring gebreek en kan hy ook volwasse woorde gebruik. Die drama is metafoor van die stryd wat mens moet deurloop, op menslike maar ook in politieke sin, om eindelik werklike onafhanklikheid te bereik. Swart bemagtiging en magsvergryp en die impak wat dit het op die ontwikkeling en groei tot wasdom van die jong nasie word ondersoek. Slegs wanneer die magsugtiges uit die weg geruim is, kan normale groei plaasvind. Die stryd van ’n kind wat sonder ’n vader grootword, is ’n verdere betekenislaag. Verskeie van die elemente van die teater van die absurde word in die handeling gebruik.
Koggelmanderman is gebaseer op die geloof van die San dat ’n vrou tevrede lê waar die bloukopkoggelmander sit. Die drama ondersoek die liefde binne die huwelik en die positiewe asook destruktiewe magte wat dit loslaat. Die koggelmanderman is die 62-jarige boer Karel, wat trou met die buurdogter Dina, ’n gewese ballerina. Alles is egter nie pluis met hulle liefdeslewe nie en Karel merk dat tydens Dina se besoeke aan die dorp daar ’n koggelmander op die werf is. Sy jaloesie dryf hom om soutsuur oor haar gesig uit te gooi en hy begin hom verbeel dat hy die koggelmander is. Die drama ondersoek die aard en impak van liefde en die jaloesie daaraan verbonde. Dit speel in die Kalahari af en die omringende fisieke droogte word simbolies van die geestelike droogte in die hoofkarakter. Fourie betrek in die teks verskeie ander werke op intertekstuele wyse, waaronder sy eie vorige dramas (veral Die koggelaar), Jung se sielkunde en die wêreld van die San. Koggelmanderman is in 2002 die eerste wenner van die Nagtegaal/KKNK-prys vir nuwe verhoogtekste.
Jasmyn se titel verwys na die kenmerkende skoonheid en geur van hierdie blom, wat egter verganklik is. Wanneer die hoofkarakter die skoonheid van die blom verewig in diamante word dit hard en reukloos en verloor sy bekoring. Baron Carlos is ’n vorige minnaar van die hoofkarakter Beulah wat na sy dood aan haar R40 miljoen nalaat op voorwaarde dat sy ’n minnaar werf wat minstens twintig jaar jonger is as sy en dat sy ’n verjongingsprogram voltooi en vir haarself ikoonstatus skep. Dit moet sy probeer doen deur ’n nuwe skoonheidseep, Beulah Jasmine, internasionaal te bemark. Sy moet dus probeer om ewige skoonheid te skep, ’n onmoontlike droom.
Fourie voorsien ook in die groot vraag na ligter Afrikaanse stukke om die Afrikaner sover te kry om vir homself te begin lag. In Die proponentjie bevind ds. Gaffie Geringer hom in die laat vyftigerjare in sy eerste gemeente in Duskantdroogtefontein in die Klein-Karoo. Hier is hubare mans net so skaars soos water. Daar is dan ook ’n swetterjoel jong dames (en hulle liewe moeders) wat hom help om sy pastorie in orde te kry en terselfdertyd probeer om die proponentjie tot ’n troue te oorreed sodat daar darem ’n pastorie-moeder ook is. Hierdie dogters kompeteer met ’n ou vriendin van sy universiteitsjare, wat ook daar opdaag. Vat hom Flaffie (ook opgevoer as Hups in die Hydro) is ’n seksklug wat die wisselwerking tussen vier pare in ’n gesondheidspa uitbeeld. Almal is daar vir ’n wegglipnaweek, maar loop hulle onverwags in die spa vas teen mense wat hulle ken.
In 2003 verower Pieter Fourie die Hertzogprys vir al sy gepubliseerde dramatiese werk tot op daardie stadium, te wete Faan se trein, Faan se stasie, Die joiner, Die koggelaar, Ek, Anna van Wyk, Donderdag se mense, Die groot wit roos, Naelstring, Die plaasvervangers, Die proponentjie, Tsjaka en Vat hom Flaffie
Ongepubliseerde dramas
Baie van sy dramas word nie gepubliseer nie. Beeld van ’n seun, waarskynlik die eerste gay-stuk in Afrikaans, word in 1985 by die Kampustoneelfees opgevoer. Dit is ’n verwerking van sy Engelse drama The parents. ’n Homoseksuele paar, ’n snydokter en ’n akteur, droom oor die seun wat hulle nooit kon hê nie. Hy is natuurlik perfek, fisiek beeldskoon en ’n fyn kultuurmens wat in die kunste en teater belangstel. Dan vind hulle ’n motorfietsjaer ná ’n ongeluk wat die fisieke ewebeeld is van hulle droom. Hulle neem hom by hulle in die huis in, maar die werklikheid is glad nie soos die droom nie.
By die Kampustoneelfees van 1986 word Tienuur maak die deure oop opgevoer, wat die rasseprobleme uit ’n nuwe hoek belig. Die stuk behandel nie bevryding van apartheid soos ander tydgenootlike stukke nie, maar neem as gegewe aan dat apartheid reeds afgeskaf is en besin dan oor wat daarna gebeur. Dit speel af in ’n plattelandse kroeg op die eerste dag van ’n oop Suid-Afrika. Onder die klante tel die spookfigure van ’n tweehonderd jaar oue Voortrekker en ’n Swartman, die personifikasie van baie mense se vrese.
In 1993 word sy drama Post mortem by die Kampustoneelfees opgevoer. Hierin roep ’n verontregte vrou haar skynheilige man, ’n anderskleurige meisie en jongman uit die dood op om sodoende uit te vind wat werklik gebeur het. Die man en vrou se neuroses en probleme met seksuele vervulling kom dan onder die soeklig.
Vir ’n lang ruk tydens sy betrokkenheid by die KKNK skryf hy niks nie, maar in 2000 word die ongepubliseerde dokumentêre drama Boetman is die bliksem in! by Aardklop en in 2001 by die KKNK opgevoer. Hierdie stuk neem die debat rondom die ervarings van die gewone soldaat tydens die bosoorlog en die politieke misbruik wat van hulle gemaak is terwyl die hoogste offer gevra is, onder die loep. Dit word deur sommiges beskou as die Afrikaner se Waarheid- en Versoeningskommissie (WVK) en is ’n drama gebaseer op die openbare briefwisseling wat gevolg het nadat die joernalis Chris Louw in Mei 2000 sy bekende ope brief aan Willem de Klerk geskryf het. Hierna het talle Afrikaners hulle misnoeë met die regering van daardie tyd te kenne gegee oor die manier waarop hulle mislei en misbruik is. Die drama gee nie ’n boodskap nie, maar bied die geleentheid vir verskillende menings om gehoor te word. Menings sluit in dié van Boetman, De Klerk, vroue, die jong geslag, ’n bruin man en ’n koor van agtergeblewe stemme.
Gert Garries: ’n Baaisiekel babelas word in 2002 by die KKNK opgevoer en gee vleis aan ’n karakter uit Etienne Leroux se roman Magersfontein, O Magersfontein! Die plaaswerker Gert Garries ry vir drie dae met die verbrande liggaam van sy kind op sy fiets rond. Hy wil ’n doodsertifikaat bekom, ’n voorvereiste voordat hy die kind kan begrawe. Weens sy velkleur word hy egter deur die burokrate van bakboord na stuurboord gestuur. Na sy ontmoeting met Le Grange, ’n empatiese verkeersbeampte, ontstaan ’n sonderlinge verhouding tussen hulle. Hierdie verhouding suggereer ’n beter toekoms en menslike identiteit vir Gert, terwyl die kind simbool word van ’n bitter en wrang verlede. Eindelik begrawe Gert sy kind saam met die room van die Engelse.
’n Ligter ongepubliseerde drama is Daan se doilie waarin Oupa sy dogter Bella help om haar tweeling, Daan en Doortjie, groot te maak, met Daan wat benewens slagter en provinsiale rugbyslot ook nog ’n doilie-maker is.
Hy skryf ook Pietman se bloekom (vir twaalf spelers) en enkele ander stukke.
Sy debuut as Engelse dramaturg is met The Parents wat, hoewel ongepubliseer, tog in 1980 in Kaapstad opgevoer word. Dit behandel die tema van ’n homoseksuele paar, ’n snydokter en ’n akteur, wat droom oor die seun wat hulle nooit kon hê nie. Hy is natuurlik perfek, fisiek beeldskoon en ’n fyn kultuurmens wat in die kunste en teater belangstel. Dan vind hulle ’n motorfietsjaer, hulpbehoewend ná ’n ongeluk, wat die fisieke ewebeeld is van hulle droom. Hulle neem hom by hulle in die huis in, maar die werklikheid is nie soos die droom nie. Hierdie drama word vir die ATKV se Kampustoneelfees in 1985 in Afrikaans verwerk as “Beeld van ’n seun”.
Omstredenheid
Fourie haal hom, soos ander belangrike Suid-Afrikaanse dramaturge, ook dikwels die gramskap van die toe-heersende establishment op die hals. Sy drama Die plaasvervangers word in Januarie 1979 deur die Administrateur van die Kaap (Lapa Munnik) verbied omrede dit te “omstrede” sou wees. Sy verklaarde voorneme om kort na Steve Biko se dood in aanhouding ’n drama oor hom te skryf (wat hy dan ook doen onder die titel Die martelare), word met groot teenkanting en polemiek begroet weens die parallel wat hy trek tussen Biko en Jopie Fourie. Na vele wroegings vernietig Fourie die drama. In die drama sou hy generaal Smuts en minister Jimmy Kruger in die beskuldigdebank geplaas het. Hy speel by KRUIK ook ’n groot rol om die Nico Malan-teaterkompleks vir alle rassegroepe oopgestel te kry en verbied in die tagtigerjare die opvoering van sy stukke in teaters waar “klein apartheid” toegepas word. Sy Ek, Anna van Wyk bevat die eerste naaktoneel op die gesubsidieerde Afrikaanse verhoog. In 1987 kanselleer SUKOVS die SAKRUK-produksie van Die koggelaar, maar voer dit dan tog twee jaar later op.
Publikasies
Werke wat uit sy pen verskyn sluit in:
Johannes Marott
Johannes Marott (14 Junie 1917 – 21 November 1985) was 'n Deense akteur en regisseur. Hy was bekend vir sy rolle in die rolprente Kampen mod uretten (1949), Susanne (1950), en Mariannes bryllup eller hævnen er bitter (1958).
Ciocalypta carballoi
Ciocalypta carballoi is 'n sponsspesie in die taksonomiese indeling van die Demospongiae (gewone sponse). Die liggaam van die spons bestaan uit kieselnaalde en sponginevesels en is in staat om baie water op te neem.
Die spons behoort tot die genus Ciocalypta en tot die familie Halichondriidae. Die wetenskaplike naam van die spesie is die eerste keer geldig gepubliseer in 2007 deur Vacelet, Bitar, Carteron, Zibrowius & Perez.
J.J. Groeneweg
Jacobus Johannes Groeneweg (*1 Julie 1870, Woerden – c. 14 Maart 1945, Middelburg) was 'n vroeë Afrikaanse skrywer van avontuurverhale, hoofsaaklik vir die jeug.
Herkoms en vroeë lewe
Jacobus Johannes Groeneweg was op 1 Julie 1870 te Woerden in Nederland as predikantseun gebore, die sewende van tien kinders. Sy vader is die predikant C.C.O. Groeneweg. Sy moeder vertel graag stories en dink nuwe speletjies uit en van haar erf hy waarskynlik sy kreatiewe gees. Hy bekwaam homself as onderwyser in Wiskunde en Nederlandse letterkunde in Rotterdam, asook as kunsskilder en kunsonderwyser. Omdat daar nie veel aanvraag vir kunsonderwys is nie, lê hy hom veral toe op Wiskunde.
Na Suid-Afrika
In Rotterdam gee hy vir ’n lang ruk onderwys, maar ondervind dan die begeerte om oorsee te gaan. Die hoof van die keuringskomitee, dr. Nico Mansvelt wat voorheen Superintendent-generaal van Onderwys in Transvaal was ten tye van die Kruger-regering, beveel Suid-Afrika aan en in 1912 vertrek hy na Suid-Afrika, waar hy vir ’n jaar onderhoof van die Modelskool in Bloemfontein is. Hierna word hy in 1913 onderwyser in die Nederlandse Taal- en Letterkunde asook Wiskunde by die Oosteind Laerskool in Meintjiesstraat in Pretoria, waar mnr. Vaandrager die hoof was. Hierdie betrekking stel hom in staat om sy vrou en drie dogters van Nederland af te laat kom om by hom aan te sluit.
Vanaf 1918 is hy aan die pasgestigte Oosteind Hoërskool verbonde, waar hy skool hou tot en met 1930. In hierdie tyd behaal hy deur privaatstudie sy B.A.-graad en hy werk ook saam met mense soos T.H. le Roux en M.S.B. Kritzinger om Vondel vir Afrikaanse studente toeganklik te maak. Hy is die outeur van verskeie skoolhandboeke vir algebra, driehoeksmeting en meetkunde en is saam met sy dogter en haar man (Nell en Jan Malan Theron) die samesteller van skoolleesboeke.
Vanaf 1930 is hy die eerste redakteur van die Hollands Weekblad voor Zuid-Afrika, maar bedank uit hierdie pos in Julie 1932 omrede ’n meningsverskil met die eienaars. Hierna tree hy af en wy hom uitsluitlik aan sy skryfwerk.
Skryfwerk
Hy skryf veral avontuurverhale vir die jeug wat dikwels in die oerwoudwêreld afspeel. Vele van sy boeke bevat nie net die verhaal nie, maar is ook vol inligting oor en beskrywings van volksgebruike en historiese gebeurtenisse. In sy geskrifte skryf hy vir beide die Afrikaanse kind, om hulle te vermaak en vir ontspanning, en vir die Nederlandse kind, om hulle ’n aanloklike en eksotiese beeld van Suid-Afrika en ander Afrikalande te gee. Meeste van sy boeke verskyn dus ook in Nederlands en sommige, soos De gelukkige eilanden (1927); Manitou (1928); Het geheim van Ibrahim Ben Mouna (1930); De geheimzinnige schaduw (1932); Het geheim van Abessynië (1933); Blauw bloed (1933); en De stam van de stekende schorpioenen (1934) verskyn of net in Nederlands of in Nederlands onder ’n ander titel. Een gelukkige zwerver, Maseppa, de leeu van de grasvlaktes, Waar de doornboomen fluisteren, Onder ‘t Zuiderkruis, De vallei van de mist en De wraak van de Toeareg verskyn in beide Afrikaans en Nederlands, terwyl ’n groot aantal boeke klaarblyklik slegs in Afrikaans verskyn. Waar hy aan die begin nog hoofsaaklik in Nederlands skryf en daarna in Afrikaans vertaal, blyk sy werkwyse teen die middel van die dertigerjare omgekeerd te wees en skryf hy hoofsaaklik in Afrikaans.
Onder het Zuiderkruis vertel van die Nederlandse seun Dirk wat saam met sy oom na Suid-Afrika kom en hier sy skoolloopbaan voltooi en verskeie avonture beleef. Dit is steeds ’n tipies koloniale beskouing van die blanke se heerskappy en taak om die swart mense op te voed en te beskaaf.
Waar die doringbome fluister het dieselfde hoofkarakters en beskryf hierdie keer die studente van Pretoria se wedervaringe in die oerwoude van Midde-Afrika, waar hulle onder andere met mensvreters te doen kry.
Maseppa, die leeu van die grasvlaktes is ’n sprokiesverhaal wat afspeel in Oos-Europa in die tyd van adellikes en arm boere. Maseppa red ’n vrou uit die kloue van haar waansinnige man en vind dan uit dat hy haar seun is en die erfgenaam van ’n graafskap.
Die huisgesin van Dawid Barinsky vertel die verhaal van ’n Joodse gesin tydens die Russiese Rewolusie van 1918.
Verskeie van sy verhale speel af in Noord-Afrika, waarin hy waardevolle inligting oor die kulturele gebruike van die verskillende nasies gee. Die wraak van die Toeareg stel hierdie stam en hulle voortdurende stryd teen die oorheersende kultuur van die Arabiere aan die leser voor. In ’n vervolg hierop, ’n Geluksvoël in die land van Allah, vorm die Arabiese Moslemkultuur weer die fokuspunt.
Die vallei van die newels speel in Egipte af, waar ’n argeoloog en sy maat die ou en nuwe Egipte leer ken.
Ander boeke met soortgelyke temas is ’n Gelukkige swerwer, Die vallei van die newels, In twee wêrelddele, Die oor, die weegskaal en die boek, Wyer horison, Aan die walle van die Nyl en Drie straatsangers in die Kongo.
Guiseppe Garibaldi, die leeu van die Apennyne is ’n roman oor die lewe van hierdie Italiaanse volksheld.
Twee gelukkige swerwers speel in Europa en Suid-Amerika af, waar die hoofkarakters deur Spanje, oor die Atlantiese Oseaan en deur Brasilië swerf en ook met die Rooi Indiane kennis maak.
Die erfenis van ’n ou Sjinees is na sy dood gepubliseer en speel gedeeltelik in Suid-Afrika en die Gobi-woestyn af. Hierin verskaf hy feite oor oerdiere en beskryf ook die Chinese kultuur en gebruike.
Afsterwe
Hy is op 14 Maart 1945 op Middelburg, Transvaal oorlede.
Publikasies
Werke wat uit sy pen verskyn sluit in:
Marie Pentz
Marie Pentz is 'n Suid-Afrikaanse aktrise wat al in verskeie rolprente en TV-reekse gespeel het. Sy is veral bekend vir haar rol as Mietie in die SAUK2 se komedie Koöperasiestories en as Vera in E.tv se Fishy Feshuns.
Tokio
Tokio (Japannees: 東京都, Tōkyō, [toːkʲoː],, amptelik die Tokio-metropool (東京都), is die hoofstad en grootste stad van Japan. Dit is ook een van die 47 prefekture van Japan. Geleë aan die hoof van Tokiobaai, vorm die prefektuur deel van die Kantō-streek aan die sentrale Stille Oseaan-kus van Japan se hoofeiland Honshu. Tokio is die politieke en ekonomiese middelpunt van die land, sowel as die setel van die Japannese regering en die tuiste van Japan se keiserlike familie. Die naam Tokio beteken "oostelike hoofstad" in Japannees. Die Tokio-metropool is met 'n bevolking van sowat 38 miljoen die mees bevolkte metropolitaanse gebied in die wêreld. Teen 2022 het die prefektuur 'n geskatte bevolking van 13,99 miljoen.
Tokio het as gasheerstad van die Olimpiese Somerspele in 1964 opgetree en ook van die Olimpiese Somerspele 2020, wat weens die wêreldwye Covid-19-pandemie heelaas eers in 2021 gehou is.
Onlangse geskiedenis (1945–)
Na die oorlog het Tokio die basis geword vanwaar die Verenigde State onder Douglas MacArthur Japan ses jaar lank administreer het. Tokio het gesukkel om te herbou, aangesien besettingsowerhede ingetree het en drasties besnoei het op Japannese regering se herbouprogramme, en eerder daarop gefokus om bloot paaie en vervoer te verbeter. Tokio het eers in die 1950's vinnige ekonomiese groei ervaar.
Nadat die besetting van Japan in 1952 geëindig het, is Tokio heeltemal herbou en is dit tydens die Olimpiese Somerspele van 1964 aan die wêreld ten toon gestel. Die 1970's en die 1980's het nuwe hoë ontwikkelings gebring. In 1978 is Sunshine 60 – die hoogste wolkekrabber in Asië tot 1985, en in Japan tot 1991 – en Narita Internasionale Lughawe gebou, en die bevolking het tot ongeveer 11 miljoen in die metropolitaanse gebied toegeneem. Die Edo-Tokio Opelug Argitektoniese Museum vertoon historiese Japannese geboue wat in die stedelike landskap van vooroorlogse Tokio bestaan het.
Tokio beleef steeds nuwe stedelike ontwikkelings op groot dele minder winsgewende grond. Onlangse projekte sluit in Ebisu Garden Place, Tennōzu-eiland, Shiodome, Roppongi Hills, Shinagawa (nou ook 'n Shinkansen-stasie), en die Marunouchi-kant van Tokyo-stasie. Geboue van betekenis is gesloop vir meer opgedateerde winkelfasiliteite soos Omotesando Hills.
David McCallum
David McCallum (gebore 19 September 1933) is 'n Britse akteur. Hy is bekend vir sy rolle in die rolprente The Great Escape (1963) en Baby Driver (2017), en in die televisiereekse The Man from U.N.C.L.E. (1964) en Sapphire & Steel (1979).
Tokio
Onlangse geskiedenis (1945–)
Die 2011 Tōhoku aardbewing en tsoenami wat baie van die noordoostelike kus van Honsjoe verwoes het, is in Tokio gevoel. As gevolg van Tokio se aardbewing-bestande infrastruktuur, was skade in Tokio egter baie gering in vergelyking met gebiede wat direk deur die tsoenami getref is, alhoewel meeste aktiwiteite in die stad tot stilstand gedwing is.
Geografie
Die vastelandgedeelte van Tokio lê noordwes van Tokiobaai en meet ongeveer 90 km oos na wes en 25 km noord na suid. Die gemiddelde hoogte in Tokio is 40 meter. Dit grens aan Chiba-prefektuur in die ooste, Yamanashi in die weste, Kanagawa in die suide, en Saitama in die noorde. Vasteland Tokio is verder onderverdeel in spesiale wyke (wat die oostelike helfte beslaan) en die Tama-gebied (多摩地域) wat weswaarts strek. Tokio lê op 'n breedtegraad van 35.65 noord, wat dit meer suid maak as Rome (41.90), Madrid (40.41) en New York (40.71).
Regering en bestuur
Volgens Japannese wetgewing word die prefektuur van Tokio as 'n metropool aangewys.
Tokio Prefektuur is die digs- en mees bevolkte prefektuur, met 6 100 inwoners per vierkante kilometer; volgens geografiese gebied is dit die derde kleinste, bo slegs Osaka en Kagawa. Die administratiewe struktuur daarvan is soortgelyk aan dié van Japan se ander prefekture. Die 23 spesiale wyke (特別区, tokubetsu-ku), wat tot 1943 die stad Tokio gevorm het, is selfregerende munisipaliteite, wat elk 'n burgemeester, 'n raad en stadstatus het.
Benewens hierdie 23 spesiale wyke, bevat Tokio ook nog 26 stede, vyf dorpe, en agt klein nedersettings (villages), wat elk 'n plaaslike regering het. Die Tokyo Metropolitaanse Regering administreer die hele metropool, insluitend die 23 spesiale wyke en die stede en dorpe wat die prefektuur uitmaak. Dit word gelei deur 'n openbaar-verkose goewerneur en metropolitaanse vergadering. Die hoofkwartier is in Shinjuku-wyk.
San Jose
San Jose of San José is (of was) die naam van 'n aantal stede en dorpe:
Dove Cameron
Dove Cameron (gebore 15 Januarie 1996) is 'n Amerikaanse aktrise. Sy is bekend vir haar rolle in die televisiereekse Agents of S.H.I.E.L.D. (2013) en Liv and Maddie (2013).
Lee Weaver
Lee Weaver (gebore 10 April 1930) is 'n Amerikaanse akteur. Hy is bekend vir sy rolle in die rolprente Godzilla (1998), O Brother, Where Art Thou? (2000), Donnie Darko (2001), en The 40-Year-Old Virgin (2005).
John Martinus
John Martinus (27 Julie 1939 – 17 Augustus 2016) was 'n Deense akteur. Hy was bekend vir sy rolle in die rolprente Idioterne (1998) en Dancer in the Dark (2000), en in die televisiereeks Matador (1978).
Debbie Reynolds
Debbie Reynolds (1 April 1932 – 28 Desember 2016) was 'n Amerikaanse aktrise en skryfster. Sy is bekend vir haar rolle in die rolprente Singin' in the Rain (1952), The Unsinkable Molly Brown (1964), Mother (1996), en In & Out (1997).
Indiese Grand Prix
regs|280px Die Indiese Grand Prix was 'n Formule Een-kampioenskapswedren wat drie keer by die Buddh Internasionale Renbaan in Indië van 2011 tot 2013 aangebied is.
Vorige wenners
Al drie die Indiese Grands Prix is by die Buddh-baan gehou, en almal is deur Sebastian Vettel gewen.
Ciocalypta confossa
Ciocalypta confossa is 'n sponsspesie in die taksonomiese indeling van die Demospongiae (gewone sponse). Die liggaam van die spons bestaan uit kieselnaalde en sponginevesels en is in staat om baie water op te neem.
Die spons behoort tot die genus Ciocalypta en tot die familie Halichondriidae. Die wetenskaplike naam van die spesie is die eerste keer geldig gepubliseer in 1997 deur Hooper, Cook, Hobbs & Kennedy.
Onion Johnnies
Onion Johnnies is die Engelse benaming vir Bretonse boere en plaaswerkers wat sedert 1828 vanuit die tradisionele vertrekhawe Roscoff die Engelse kanaal oorgesteek het om in die suide van Engeland en in Wallis - met volgepakte fietse as hul hoofsaaklike vervoermiddel - van huis tot huis te trek en pienk uie te verkoop. Hulle het die skertsende bynaam in Bretons oorgeneem om na hulself as ar Joniged of ar Johnniged te verwys.
Sedert die 1950's het die getal rondtrekkende Bretonse uieverkopers sterk afgeneem. Die laaste Onion Johnnies het in die 1970's besoeke aan Engeland gebring. Eers vanaf die laat 1990's, toe boere en verbruikers weer belang gestel het in kleinskaalse boerdery, is die ou tradisie deur sommige Bretonse boere hervat.
'n Museum, wat aan die geskiedenis van Onion Johnnies gewy is, is in 2004 in Roscoff geopen, terwyl in dié seehawe ook elke somer twee dae lank 'n uiefees gehou word, die Fête de l'Oignon. Roscoff se beroemde pienk uie is in 2009 deur Franse wetgewing as 'n produk van oorsprong beskerm.
Depressie
Depressie kan verwys na:
Lenasia
Lenasia is 'n dorp in suidwestelike Gauteng, in Suid-Afrika. Dit was voorheen, onder die apartheidsregering, uitsluitlik vir Suid-Afrikaanse burgers van oorspronklike Indiese herkoms reserveer. Die dorp is 35 km suidwes van Johannesburg se middestad en brei steeds uit.
Mike Havenaar
Mike Havenaar (gebore 20 Mei 1987) is 'n Japannese sokkerspeler. Hy het vir die Japanse nasionale sokkerspan uitgedraf.
Toepolef Tu-4
Die Toepolef Tu-4 (NAVO-verslagnaam: Bull) was 'n Sowjet-suierenjin strategiese bomwerper wat in die Sowjetlugmag gedien het vanaf die laat 1940's tot middel-1960's. Dit was 'n omgekeerde-ontwerpkopie van die Amerikaans-geboude Boeing B-29 Superfortress.
Ontwerp en ontwikkeling
Teen die einde van die Tweede Wêreldoorlog het die Sowjetunie 'n behoefte ontwikkel vir 'n strategiese bombardeervermoë soortgelyk aan dié van die United States Army Air Forces. Die Sowjet-VVS-lugarm het die plaaslikontwerpte Petlyakov Pe-8 viermotorige "swaar bomwerper" in diens geplaas aan die begin van die oorlog, maar slegs 93 is gedurende die oorlog gebou, en die tipe het in onbruik verval. Die VSA het gereeld bomaanvalle op Japan onderneem vanaf hul verre-Stille Oseaan buitebasisse met die B-29 Superfortress. Josef Stalin het daarop die ontwikkeling van 'n vergelykbare bomwerper vir die Sowjetunie beveel.
Die VSA het twee keer geweier om die Sowjetunie met B-29s te voorsien onder die leen-en-pagwet. Maar, op vier geleenthede gedurende 1944, moes individuele B-29s noodlandings in die Sowjetgebied maak, asook een wat neergestort het na die bemanning uitgespring het. In ooreenstemming met die Sowjet–Japannese Neutraliteitsverdrag, was die Sowjetunie neutraal in die Stille Oseaanoorlog en die bomwerpers is dus geïnterneer en behou deur die Sowjetunie. Ten spyte van Sowjet-neutraliteit, het Amerika daarop aangedring dat die bomwerpers teruggegee moes word, maar die Sowjetunie het geweier. Drie herstelbare B-29s is na Moskou gevlieg en afgelewer by die Toepolef OKB. Een B-29 is afgetakel, die tweede is gebruik vir vlugtoetse en opleiding, en die derde een is as 'n standaardverwysing gelaat.
Die vliegtuie het ingesluit 1 Boeing-Wichita −5-BW, 2 Boeing-Wichita −15-BWs en die wrak van 1 Boeing-Renton −1-BN – drie verskillende modelle van twee verskillende produksielyne (onderskeidelik Wichita- en Rentonfabrieke). Slegs een van die vier het anti-ysbekisting gehad, soos gebruik op die Tu-4. Met die Sowjetunie se oorlogsverklaring teen Japan in ooreenstemming met die Jalta-ooreenkoms, is die vierde B-29 saam met sy bemanning aan die VSA terugbesorg.
Stalin het Toepolef versoek om die Superfortress te kloon – in so 'n kort tyd as moontlik – in plaas van die voortsetting van sy eie vergelykbare ANT-64. Die omgekeerde ingenieurswesepoging het 900 fabrieke en navorsingsinstitute betrek, wat die ontwerpwerk gedurende die eerste jaar voltooi het; 105 000 tekeninge is gemaak. Teen die einde van die tweede jaar moes die Sowjetbedryf 20 kopieë van die vliegtuig produseer, gereed vir die Staat se aanvaardingstoetse.
Die Sowjetunie maak gebruik van die metrieke stelsel, dus was aluminiumplaat in diktes wat ooreenstem met die B-29 se imperiale afmetings nie beskikbaar nie. Die ooreenstemmende metrieke-maat metaal was van verskillende diktes. Legerings en ander materiaal (nuut in die Sowjetunie) moes ter einder raad in die produksie gebruik word. Uitgebreide tru-ingenieurswese moes uitgevoer word om te vergoed vir die verskille, en die Sowjet se amptelike kragmarges moes verminder word om verdere herontwerp te voorkom. Ten spyte van hierdie uitdagings weeg die prototipe Tu-4 toe slegs sowat meer as die B-29, 'n verskil van minder as 1%.
Die ingenieurs en verskaffers van die komponente was onder druk van Toepolef, Stalin, en die regering om 'n presiese kloon van die oorspronklike B-29 te skep, ten einde produksie te fasiliteer. Toepolef moes derhalwe aansienlike weerstand oorkom ten gunste van die gebruik van toerusting wat nie net reeds in produksie was nie, maar in sommige gevalle beter as die Amerikaanse weergawe was. Elke voltooide komponent en elke verandering was onder die loep geneem en was onderhewig aan 'n uitgerekte burokratiese proses. Verskille was beperk tot die enjins, die verdedigingswapens, die radio ('n latere model wat gebruik word in die leen-huurkontrak B-25s was gebruik in die plek van die radio in die geïnterneerde B-29s) en die identifikasie van vriend-of-vyand (IFF)-stelsel – die Amerikaanse IFF was onbruikbaar.
Die Sowjet-enjin, die Shvetsov ASh-73, was 'n ontwikkeling van die Wright R-1820 maar het nie andersins verband gehou met die B-29 se Wright R-3350 nie — die ASh-73 het ook sommige van Aeroflot se oorblywende verouderde Petlyakov Pe-8 vliegtuie aangedryf, 'n vroeëre Sowjet-vierenjin swaarbomwerper wat se produksie ingekort is weens hoër-prioriteit programme. Die B-29 se afstandbeheerde kanonne is herontwerp om die kragtiger en langer-trefafstand Sowjet-Nudelman NS-23 23 mm kanon te kon akkommodeer. Kerber, die hoof van Toepolef, en sy ingenieurs het selfs magtiging van 'n hooggeplaasde generaal benodig om Sowjet-vervaardigde valskerms te gebruik. Verdere veranderinge is gemaak weens probleme wat ondervind is tydens die toetsfase, wat verband hou met enjin- en skroefmislukkings. Deurlopende toerustingveranderinge moes ook dwarsdeur die vliegtuig se dienslewe gemaak word.
Die Tu-4 se nooiensvlug was op 19 Mei 1947, geloods deur die toetsvlieënier Nikolai Rybko. Reeksproduksie het onmiddellik begin, en die tipe het in grootskaalse diens getree in 1949. Die indiensstelling van die Tu-4 het die Amerikaanse regering in 'n paniek gelaat, want die Tu-4 het oor voldoende reikafstand beskik om selfs Chicago of Los Angeles op 'n eenrigtingmissie aan te val. Dit kan die maneuvers en lugverdedigingspraktyke verklaar wat deur die Amerikaanse en Britse lugmagte met hul vlote van B-29s uitgevoer is in 1948. 'n Paar pogings is aangewend ter ontwikkeling van lug-tot-lugbrandstofhervulling, om die bomwerper se reikafstand te vergroot, maar hierdie stelsel is uiteindelik slegs op enkele vliegtuie aangebring.
Eerste openbare verskyning
Die vliegtuig is die eerste keer vertoon tydens 'n verbyvlug op die lugvaartparadedag van 3 Augustus 1947 by die Tushino Lughawe in Moskou. Drie vliegtuie het oorgevlieg. Die Weste het aangeneem dat hierdie net die drie B-29 bomwerpers is wat tydens die Tweede Wêreldoorlog deur die USSR afgeneem is. Enkele minute later het 'n identiese vierde vliegtuig verskyn. Die Weste se ontleders het besef dat die Sowjetunie die B-29 moes tru-ontwerp het. Die verskyning van 'n Superfortress-afgeleide Tu-70 vragdraer oor die skare het enige twyfel oor die sukses van die Sowjetunie se omgekeerde ingenieurswese die nek ingeslaan.
Operasionele geskiedenis
Agthonderd-sewe-en-veertig Tu-4s was reeds gebou toe produksie gestaak is in die Sowjetunie in 1952, met sommiges wat aan China gelewer is in die laat-1950s.
IUSTC
IUSTC, die Internasionale Unie van Suiwer en Toegepaste Chemie (Engels: IUPAC International Union of Pure and Applied Chemistry) is 'n internasionale organisasie wat die wêreldwye aspekte van die chemiese wetenskappe wil bevorder en wil bydra tot die toepassing van die chemie in diens van die mensdom.
Die nie-regeringsorganisasie is in 1919 gestig deur chemici vanuit die industrie en die akademiese wêreld. Dit word algemeen erken as die outoriteit op die gebied van naamgewing en standardisasie in die chemie. Die lede van IUSTC is die nasionale chemieverenigings. Die organisasie is die bekendste daarvoor dat hulle die standaarde ontwikkel vir die benaming van chemiese elemente en hul verbindings, deur hul Komitee vir Nomenklatuur en Simbole (IUSTC-nomenklatuur). Die organisasie is ook 'n lid van die Internasionale Raad vir Wetenskap.
Behalwe vir die daarstel van nomenklatuur-riglyne is die organisasie ook verantwoordelik vir daarstel van internasionale spelstandaarde in die geval waar geskille mag bestaan; daar is byvoorbeeld bepaal dat die internasionale spelling van aluminium verkieslik is bo die Amerikaanse aluminum en dat die Amerikaanse spelling vir sulfur verkieslik is bo die Britse sulphur.
Baie IUSTC-publikasies is op die Internet verkrygbaar. Die boek – Quantities, Units and Symbols in Physical_Chemistry kan byvoorbeeld in sy geheel afgelaai word en die Compendium of Chemical Terminology kan aanlyn deursoek word.
'n Belangrike IUSTC-bylaag ("Recommendations for nomenclature and tables in biochemical thermodynamics, 1994") is by Queen Mary Universiteit van Londen se webwerf beskikbaar.
Mount Washington, New Hampshire
Mount Washington is die hoogste bergpiek in die Noordoostelike Verenigde State op 'n hoogte van 1 917 meter bo seevlak. Die berg staan bekend vir sy uiters wisselvallige weerstoestande en hou die rekord vir die hoogste windsnelheid wat ooit buite 'n orkaan op die aardoppervlak aangeteken is: Die namiddag van 12 April 1934 het die windsnelheid 'n maksimum van 231 myl of 372 kilometer per uur bereik.
Die Eerste Nasies het na die berg as Agiocochook of "Tuiste van die Groot Gees" verwys.
Mount Washington lê in die Presidential-bergreeks van New Hampshire se White Mountains in die Coos-distrik. Dit is die derde hoogste bergpiek in die oostelike Verenigde State ná Mount Mitchell in Noord-Carolina op 2 037 meter bo seevlak en Clingmans Dome in Tennessee op 2 025 meter – en volgens sy relatiewe hoogte in topografiese opsig selfs die hoogste bergpiek in die Amerikaanse ooste.
Geskiedenis
duimnael|250px|links|John Frederick Kensett (1816–1872): Mount Washington from the Valley of Conway; versameling van Wellesley College, Wellesley (Massachusetts) Darby Field het in 1642 daarop aanspraak gemaak dat hy die eerste mens was wat die berg se kruin bereik het. Tot by die middel van die 19de eeu, toe dit as een van die eerste toeristebestemmings in die land ontwikkel is, was daar min aktiwiteite in sy omgewing.
Ander 19de eeuse aktiwiteite het die bou van 'n koetspad (tans die Mount Washington Auto Road) en die Mount Washington-tandratbaan (1869) ingesluit wat albei nog steeds in gebruik is.
Die U.S. Signal Service, 'n voorloper van die huidige Amerikaanse Weather Bureau, het in die tydperk tussen 1870 en 1892 die eerste weerkundige waarnemingstasie op Mount Washington se kruin onderhou. Die stasie was die eerste van sy soort wêreldwyd en het as voorbeeld vir ander lande gedien.
Weer
Laedrukstelsels begin vanweë die relatiewe temperatuurverskille tussen die Noordoostelike VSA en die Atlantiese Oseaan veral in die wintermaande langs die kuslyn ontwikkel en dra uiteindelik saam met die bogenoemde faktore by tot Mount Washington se kenmerkende weerstoestande. Windsnelhede op die berg oortref dié van 'n orkaan op 'n gemiddelde 110 dae per jaar. Tussen November en April waai sterk winde tydens twee derdes van 'n dag.