cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
James Purefoy
James Purefoy (gebore 3 Junie 1964) is 'n Engelse akteur. Hy is bekend vir sy rolle in die rolprente A Knight's Tale (2001) en High-Rise (2015), en in die televisiereekse Rome (2005) en The Following (2013).
Louis Couperus
Louis Marie-Anne Couperus (10 Junie 1863 – 16 Julie 1923) was 'n Nederlandse romansier en digter. Sy oeuvre bevat 'n wye verskeidenheid genres: liriese poësie, sielkundige- en historiese fiksie, novelles, kortverhale, sprokiesverhale, feuilletons en sketse. Couperus word beskou as een van die voorste figure van die Nederlandse letterkunde. In 1923 is die Tollensprijs aan hom toegeken.
Couperus en sy vrou het wyd deur Europa en Asië gereis en hy het later verskeie reisbeskrywings geskryf wat hy op 'n weeklikse basis gepubliseer het.
Jeug
Hier het hy sy niggie Elisabeth Couperus-Baud vir die eerste keer ontmoet. In sy roman De zwaluwen neergestreken skryf hy oor sy jeug: "Ons was nig en neef en het saam gespeel. Ons het saam gedans. Ons besit steeds ons baba-prente. Sy was geklee in 'n markies-rok en ek was soos 'n edelknaap aangetrek. My kledingstuk was van swart fluweel en ek was baie trots op my eerste Travesti (teaterstuk)." In Nederlands Oos-Indië het Couperus ook vir die eerste keer sy toekomstige swaer, Gerard de la Valette ('n skrywer en amptenaar van die Nederlands-Indiese regering wat met sy suster Trudy sou trou) ontmoet, wat in 1913 oor sy verhouding met Couperus geskryf het: "Ons het mekaar die eerste keer in Batavia ontmoet, toe hy 'n seun van tien jaar was en ek 'n jong man. Ons het mekaar met redelike groot tussenposes gesien. Tog het ek hom gereeld genoeg as seun en jong man leer ken sodat ons 'n goeie verhouding ontwikkel het." Nadat hy laerskool voltooi het, het Couperus die Willem III Gimnasium in Batavia bygewoon. In die somer van 1878 het Couperus en sy gesin teruggekeer na Nederland waar hulle in 'n huis aan die Nassaukade (plein) 4. gaan woon het. In Den Haag is Couperus na die hogereburgerschool (HBS); gedurende hierdie tydperk van sy lewe het hy baie tyd by die Vlielander-Hein-familie deurgebring (sy suster was getroud met Benjamin Marius Vlielander Hein); later was hul seun François Emile Vlielander Hein (1882–1919) sy gunsteling broerskind, en het hy vir Couperus met sy literêre werk gehelp. Aan die HBS het Couperus sy latere vriend Frans Netscher ontmoet; gedurende hierdie tydperk van sy lewe het hy die romans gelees wat deur Émile Zola en Ouida geskryf is (laasgenoemde sou hy jare later in Florence ontmoet). Toe Couperus se skooluitslae nie verbeter het nie, het sy vader hom na 'n skool gestuur waar hy opgelei is om onderwyser in Nederlands te word. In 1883 het hy die opera Le tribut de Zamora bygewoon wat deur Charles Gounod geskryf is; hy het later elemente van hierdie opera gebruik in sy roman, Eline Vere.
Die begin van Couperus se loopbaan as skrywer
In 1885 het hy beplan om 'n operette vir kinders te skryf. Virginie la Chapelle het die musiek geskryf en Couperus het die lirieke verskaf vir De schoone slaapster in het bosch. Die opera is deur 'n honderd kinders opgevoer in die Koninklijke Schouwburg in Den Haag. In Januarie 1885 het Couperus reeds een van sy vroeë gedigte, Kleopatra, geskryf. Ander skrywes uit hierdie tydperk sluit die sonnet Een portret en Uw glimlach of uw bloemen in. In 1882 het Couperus Petrarch begin lees met die bedoeling om 'n roman oor hom te skryf. Dit is nooit verwesenlik nie, hoewel hy die novelle In het huis bij den dom gepubliseer het wat losweg geïnspireer is deur Plutarchus. Pas nadat Couperus sy novelle getiteld Een middag bij Vespaziano voltooi het, het hy Johannes Bosboom en sy vrou Anna Louisa Geertruida Bosboom-Toussaint besoek, vir wie Couperus groot bewondering gehad het. Couperus het mevrou Bosboom-Toussaint sy novelle laat lees en sy het dit baie goed gevind. In 1883 het Couperus aan Laura begin skryf; hierdie novelle is in verskillende uitgawes in De Gids in 1883 en 1884 gepubliseer. In 1885 is Couperus se boekdebuut, Een lent van vaerzen, gepubliseer (deur die uitgewer JL Beijers, met 'n boekomslag wat ontwerp is deur die skilder Ludwig Willem Reymert Wenckebach). Iemand wat Couperus in daardie dae baie bewonder het vir sy aanvoeling vir skoonheid en intelligensie, was die skrywer Carel Vosmaer. Hy het hom gereeld ontmoet terwyl hy in Den Haag gaan stap het.
In 1883 het Couperus 'n opvoering deur Sarah Bernhardt in Den Haag bygewoon, maar hy was meer beïndruk met haar rokke as die opvoering self. Die volgende jaar het John Ricus Couperus, Louis Couperus se vader, sy familielandgoed "Tjicoppo" in Nederlands Oos-Indië verkoop en opdrag gegee dat 'n nuwe huis gebou moes word by Surinamestraat 20 in Den Haag. Hier het Couperus voortgegaan met die digkuns en sy bestudering van die Nederlandse letterkunde. In Junie 1885 is hy aangestel as lid van die gesogte Maatschappij der Nederlandse Letterkunde, twee jaar nadat hy ''Orchideeën. Een bundel poëzie en proza,'' wat gemengde resensies ontvang het gepubliseer het. Die joernalis Willem Gerard van Nouhuys het geskryf dat Orchideeën kortkom aan kwaliteit; Jacob Nicolaas van Hall was egter positief, maar Willem Kloos het dit "literêre gemors" genoem. Couperus het sy eksamen op 6 Desember 1886 geslaag. Dit het hom in staat gestel om sekondêre onderrig te gee. Hy het egter nie 'n onderwysloopbaan nagestreef nie en besluit om eerder te konsentreer op die letterkunde. Aan die einde van 1887 het hy begin werk aan wat weldra sy bekendste roman sou word: Eline Vere.
Verdere sukses as skrywer
Op 21 September 1891 het Couperus en sy vrou hulle in 'n klein villa aan Roeltjesweg (nou Couperusweg) in Hilversum gevestig. Nadat Couperus Extaze in Oktober 1891 voltooi het, het hy Uitzichten geskryf, en met sy nuwe romantiese en geestelike novelle getiteld Epiloog begin. Extaze is in 1892 gepubliseer in De Gids. Couperus het LJ Veen gevra om dit as 'n roman te publiseer, maar Veen se aanbod geweier. In 1891 is 'n Engelse vertaling van Noodlot, Footsteps of Fate, (deur Clara Bell) gedoen, en in 1892 is 'n Engelse vertaling van Eline Vere vrygestel. Intussen het L.J. Veen Couperus 'n beter aanbod gemaak, wat hy aanvaar het. Couperus het 'n eksemplaar van Oscar Wilde se roman The Picture of Dorian Gray van hom ontvang; Wilde het op sy beurt ook die Engelse vertaling van Couperus se Noodlot gelees en aan Couperus geskryf om hom daarmee te komplimenteer. Elisabeth Couperus-Baud het Wilde se roman in Nederlands vertaal as Het portret van Dorian Gray. Nederlandse kritici het uiteenlopende resensies oor Extaze geskryf. Die skrywer en joernalis Henri Borel het negatief gereageer, terwyl Lodewijk van Deyssel dit goed gevind het. Frederik van Eeden het geskryf dat hy 'n spesifieke afkeur aan die boek het. Couperus en sy vrou het na Den Haag verhuis, waar Couperus Majesteit geskryf het, nadat hy 'n artikel in The Illustrated London News oor Nikolaas II van Rusland gelees het. Gerrit Jäger, 'n dramaturg, het 'n teaterweergawe van Noodlot geskryf; dit is in 1892 opgevoer deur die Rotterdamse teatergeselskap. Die destydse beroemde Nederlandse akteur Willem Royaards, wat 'n kennis van Couperus was, het een van die hoofkarakters vertolk. Op 1 Februarie 1893 het Couperus en sy vrou na Florence vertrek, maar hulle moes terugkom weens die afsterwe van Couperus se moeder. Hy het in sy roman Metamorfoze geskryf oor hoe sy op haar sterfbed rus. Gedurende hierdie tyd was Elisabeth Couperus-Baud besig om George Moore se roman, Vain Fortune, te vertaal, terwyl Majesteit in De Gids gepubliseer is.
In 1894 het Couperus by die redaksie van De Gids aangesluit; die ander lede was Geertrudus Cornelis Willem Byvanck ('n skrywer), Jacob Nicolaas van Hall (skrywer en politikus), Anton Gerard van Hamel (professor in Frans), Ambrosius Hubrecht en Pieter Cort van der Linden. In September 1893 het Couperus en sy vrou vir die tweede keer na Italië vertrek. In Florence het hulle in 'n pension naby die Santa Maria Novella betrek; hier het Couperus in November 1893 'n skets getiteld Annonciatie—'n literêre beskrywing van die gelyknamige skildery deur Simone Martini en Lippo Memmi in die Uffizi-galery—, geskryf. In Desember het Couperus en sy vrou Rome besoek, waar Couperus San Pietro geskryf het (sy indruk van die Sint Pieterskerk), Pincio (oor Michelangelo se koepel), Via Appia en Brief uit Rome. In hierdie boeke verwys Couperus na die werke wat hy self oor Rome gelees het: Ariadne deur Ouida, Rienzi deur Henry Bulwer, The Marmer Faun (Transformation) deur Hawthorne, Voyage en Italie deur Taine en Cosmopolotis deur Bourget. In Februarie 1894 het Couperus na Napels en Athene gereis en daarna teruggekeer na Florence, waar hy Ouida besoek het. Couperus en sy vrou het teruggekeer na Nederland, waar Elisabeth Couperus-Baud 'n vertaling van George Moore se Vain Fortune gemaak het; hulle het in die huis aan Jacob van der Doesstraat 123 gaan woon. Gedurende hierdie tyd het Gerrit Jäger selfmoord gepleeg deur homself te verdrink. Couperus het begin werk aan wat uiteindelik Wereldvrede sou word en 'n vertaling van Flaubert se La Tentation de Saint Antoine geskryf.
Konsolidasie fase
In 1894 is 'n Engelse vertaling van Majesteit deur Alexander Teixeira de Mattos gemaak; die resensente was egter nie tevrede daarmee nie, en in Nederland is Couperus se nuwe roman Wereldvrede ook nie gunstig deur kritici ontvang nie. Afgesien daarvan het Lodewijk van Deyssel ook 'n uiters negatiewe resensie geskryf waarin hy Couperus aangeraai het: "De heer Couperus kan van mij ophoepelen". Couperus self het sy redakteurskap by De Gids (April 1895) opgesê. In Oktober 1895 het Couperus en sy vrou weer na Italië gereis waar hulle Venesië besoek het; hulle het in 'n hotel naby die Piazza San Marco gebly en Couperus het die werke van Tintoretto, Titiaan en Paolo Veronese bestudeer. Die volgende stad wat hulle besoek het was Rome, waar Couperus 'n aantal negatiewe resensies oor Wereldvrede sou ontvang. In Rome het hy die Nederlandse beeldhouer Pier Pander en die Nederlandse skilder Pieter de Josselin de Jong ontmoet. In Maart 1896 het Couperus en sy vrou teruggekeer na Nederland. In 1896 het Hoge troeven verskyn, met 'n boekomslag wat ontwerp is deur Hendrik Petrus Berlage. In April 1896 het Couperus begin skryf aan Metamorfoze. In September het Couperus Johan Hendrik Ram in Zeist besoek waar Ram saam met sy vader gewoon het. Couperus en Ram het gesels oor Metamorfoze. Dieselfde jaar het Couperus 'n geruime tyd in Parys deurgebring. In 1897 het was Couperus klaar geskryf aan Metamorfoze, wat in De Gids sou verskyn. Intussen het Elisabeth Couperus-Baud Olive Schreiner se Trooper Peter Halket of Mashonaland vertaal. Dieselfde jaar het Couperus en sy vrou na Dresden vertrek, maar ook tyd deurgebring in Heidelberg. In Augustus 1897 het Couperus met sy nuwe boek, Psyche begin. Hy is ook aangestel as offisier in die Orde van Oranje-Nassau. In Januarie 1898 het De Gids hoofstukke van Psyche begin publiseer. In Februarie 1898 het Couperus na Berlyn gereis waar hy Else Otten, die Duitse vertaler van sy boeke (en wat ook  Psyche  in Duits sou vertaal), ontmoet het. Saam met Elisabeth Couperus-Baud het hy Nederland in Mei 1898 verlaat vir 'n kort reis na Londen, waar hulle vriende ontmoet en die Ascot perderesiesbaan besoek het; Alexander Teixeira de Mattos het vir Couperus en sy vrou tydens 'n "high tea" voorgestel aan Engelse joernaliste en letterkundiges. Couperus het ook vir Edmund Gosse ontmoet, wat in 1891 'n voorwoord geskryf het vir Footsteps of Fate, en die Engelse skilder Lawrence Alma-Tadema, 'n swaer van Gosse. Couperus en sy vrou het via Oxford teruggekeer na Nederland waar hy in Desember 1898 Fidessa voltooi het. Couperus en sy vrou het daarna na Nederlands Oos-Indië vertrek en einde Maart 1899 in Tanjung Priok gearriveer. In Junie het hulle Couperus se suster Trudy en haar man Gerard Valette besoek wat as resident in Tegal gewerk het. Hier het Couperus aan sy nuwe roman, Langs lijnen der geleidelijkheid, begin skryf. Toe Gerard Valette en sy vrou na Pasuruan moes verhuis weens Valette se werksverpligtinge het Couperus en sy vrou 'n geruime tyd in Gabroe (Blitar) deurgebring.
Na "The Hidden Force"
Couperus het besonderhede oor die lewe en werk van 'n inwoner in die Nederlands Oos-Indie by sy swaer De la Valette bekom. Intussen het Couperus 'n brief van sy vriend Johan Hendrik Ram ontvang waarin Ram geskryf het dat hy en luitenant Lodewijk Thomson op die punt was om na Suid-Afrika te reis om die verloop van die Anglo-Boereoorlog as militêre diplomate te volg. In Maart 1900 het Couperus en sy vrou teruggereis na Nederland. In Oktober 1900 het Couperus en sy vrou na Nice verhuis waar Couperus Henryk Sienkiewicz se werke gelees het terwyl sy The Hidden Force in Nederland gepubliseer is. Intussen het Couperus begin werk aan sy nuwe romans getiteld Babel en De boeken der kleine zielen. In 1902 is hy gevra om lid te word van die redaksie van 'n nuwe tydskrif getiteld Groot Nederland saam met WG van Nouhuys en Cyriel Buysse. In Oktober 1902 het Couperus se vader op 86-jarige ouderdom gesterf. Sy huis aan die Surinamestraat 20, Den Haag, is uiteindelik aan Conrad Theodor van Deventer verkoop. Couperus en sy vrou het in Nice bly woon, maar Couperus is in Januarie 1903 na Rome waar hy Pier Pander weer ontmoet het en ook 'n brief van sy uitgewer LJ Veen ontvang het waarin dié kla dat Couperus se boeke nie verkoop nie. In Mei 1903 het Couperus Dionyzos-studiën in Groot Nederland gepubliseer, waarin Couperus hulde gebring het aan die klassieke oudheid ('n leerstelling sonder erfsonde) en veral aan die god Dionusos.
Couperus het daardie jaar (1903) weer na Italië (Venesië) vertrek en is in September na Nice. Gedurende die winter van 1903–1904 het hy Jean Lombard se werk oor die Romeinse keiser Elagabalus gelees; in 1903 het Georges Duviquet sy Héliogabale gepubliseer, wat presies was wat Couperus benodig het vir sy idee om 'n roman te skryf oor 'n kranksinnige keiser (De berg van licht). Intussen het hy, ten einde sy rekeninge te kan betaal, Van oude menschen, de dingen, die voorbij gaan geskryf. In 1905 het hy De berg van licht gepubliseer, wat taamlik kontroversieel was omdat dit oor die onderwerp van homoseksualiteit gehandel het. In 1906 het Couperus en sy vrou na Bagni di Lucca (Italië) vertrek waar hulle in Hotel Continental tuisgegaan en hulle aan Eleonora Duse voorgestel het. In Mei 1907 het Aan den weg der vreugde, 'n novelle wat Couperus geskryf het terwyl hy in Bagni di Lucca vertoef het, in Groot Nederland verskyn; hy het 'n verdere brief van LJ Veen ontvang wat vermeld het dat Couperus se boeke nie goed verkoop nie. Hierop het het Couperus 'n afskeidsbrief aan Veen geskryf waarin hy aan Veen gesê het dat dit die einde van hul sakeverhouding was. Gedurende die somer van 1907 het Couperus in Siena die verhaal Uit de jeugd van San Francesco van Assisi geskryf wat gepubliseer sou word in Groot Nederland. Vanaf hierdie tydstip af het Couperus beweer dat die dae van romans getel was en dat kortverhale ("kort romans" genoem deur Couperus) die romans van die toekoms was. Couperus sou 'n reeks kortverhale skryf wat hy in die komende jare in onder andere De Locomotief, De Telegraaf en die "Kroniek" sou publiseer.
Eindelose reis
Gedurende die winter van 1908 het Couperus in Florence gewoon waar hy John Argyropoulos se Aristodemus vertaal het; die vertaling is in Groot Nederland gepubliseer. In Augustus 1908 het Couperus en sy vrou 'n pension-lodge in Nice begin en 'n advertensie in die New York Herald geplaas om toekomstige gaste te lok. Met ingang van 27 November 1909 het Couperus weeklikse reekse begin publiseer in die Nederlandse koerant Het Vaderland; hy het ook Korte arabesken (1911, by die uitgewer Maatschappij voor goede en goedkoope lectuur) en 'n goedkoop uitgawe van De zwaluwen neêr gestreken ...  gepubliseer (by die uitgewer Van Holkema & Warendof). In Desember 1910 het Couperus in sy skets Melancholieën oor die dood van sy vader, moeder, suster en broer geskryf. In die tweede deel van 1910 het Couperus weer 'n roman begin skryf, ondanks die feit dat hy vroeër gesê het dat hy nooit weer een sou skryf nie. Hierdie roman sou Antiek toerisme, een roman uit Oud-Egypte heet en is in Groot Nederland gepubliseer. Die boek is in 1914 beloon met die Nieuwe Gids-prys vir prosa. Aan die einde van 1910 het Couperus en sy vrou hul pension in Nice opgegee en na Rome gereis. In Rome het Couperus enkele van sy reekse wat hy van plan was om in Schimmen van schoonheid te publiseer, herrangskik.
Aangesien Couperus en die uitgewer L.J. Veen nie kon ooreenkom oor Couperus se vergoeding nie het Couperus Schimmen van schoonheid en Antiek Toerisme by die uitgewer Van Holkema en Warendorf gepubliseer. In Rome het Couperus die Museo Barracco di Scultura Antica, San Saba, Rome, die Villa Madama en die Kolosseum (onder andere) besoek. Hy het ook die Borgia-woonstel besoek en 'n aantal sketse oor Lucrezia Borgia en Pinturicchio, wat haar geskilder het, geskryf. In 1911 het hy 'n skets, wat in Groot Nederland gepubliseer is, oor Siena en Ostia Antica geskryf. Hy het Marie-Louis-Antoine-Gaston Boissier se Promenades archéologiques gelees en tydsame wandelinge onderneem deur die antieke ruïnes van Rome. Hy het ook die tentoonstelling in die Accademia di Belle Arti Firenze in Florence besoek, waar ook Nederlandse skilders hul werk ten toon gestel het. Hier het hy Willem Steelink, Jr. en Arnold Marc Gorter ontmoet, wat hom hartlik verwelkom het. Couperus het die winter van 1911–1912 in Florence deurgebring; intussen het die Eerste Balkanoorlog (Grieks-Turkse oorlog) uitgebreek en ook die lewe in Florence ontwrig. Couperus het 'n skets getiteld De jonge held geskryf oor die seun van vriende in Italië wat gewond van die front teruggekeer het. In Desember het Couperus en sy vrou na Sisilië vetrek, maar 'n rukkie in Orvieto vertoef, waar hulle die hotel waarin Bertel Thorvaldsen 'n rukkie tuisgegaan het besoek het. Hierna het hulle na Napels gereis waar Couperus die Farnese Hercules bewonder het, wat hom geïnspireer het om sy volgende roman, Herakles, te begin skryf.
Op 29 September 1913 het Johan Hendrik Ram homself om die lewe gebring. Couperus het later daardie jaar teruggekeer na Florence en die Futurisme-vergadering van 12 Desember bygewoon, wat ook deur Giovanni Papini en Filippo Tommaso Marinetti bygewoon is. Hy het ook die Mona Lisa, wat kort tevore gevind is nadat dit gesteel is, in die Uffizi gaan besigtig. In hierdie jare het hy begin om Giovanni Papini se Un uomo finito te lees; hy het die nuwe literêre beweging waartoe Papini behoort het met dié van die 19de eeuse Nederlandse letterkunde in Nederland vergelyk. Hy het 'n artikel oor Papini se boek, wat hy briljant—'n byna perfekte boek—genoem het, geskryf en Papini met Lodewijk van Deyssel vergelyk. Papini en Couperus het mekaar in Florence ontmoet, waartydens Couperus vir Papini taamlik skaam gevind het. Intussen het Elisabeth Couperus-Baud, Pio Baroja se La ciudad da la niebla vertaal. Gedurende hierdie tyd is Couperus se Wreede portretten in Het Vaderland gepubliseer. Wrede portretten was 'n reeks profiele van pensiongaste wat Couperus tydens sy reise in Rome en elders ontmoet het. Hy het ook 'n ontmoeting met die Nederlandse aktrise Theo Mann-Bouwmeester gehad, wat voorgestel het dat Langs lijnen van geleidelijkheid in 'n toneelstuk verwerk word; hoewel hierdie plan nie verwerklik is nie het dit nuwe moontlikhede vir sy boeke geopen.
Laaste jare
In 1920 het Iskander ('n roman oor Alexander die Grote) in Groot Nederland, verskyn; kritici was nie positief nie, weens die vele homoseksuele tonele daarin. In Oktober 1920 het Couperus vir die Haagsche Post na Egipte gereis; sy reisverslae is weekliks gepubliseer. In Afrika het hy Algiers besoek en na Constantine, Biskra, Touggourt en Timgad gereis. Hierna het hy sy reis voorgesit na Tunis en die ruïnes van Kartago, waar hy 'n leerling van Marie-Louis-Antoine-Gaston Boissier ontmoet het. Hierna is Couperus terug na Algiers omrede hy die boksvaardighede van Georges Carpentier wou sien. Hierna het hy geskryf: "Ek dink dat ek in my lewe te veel boeke geskryf het en te min geboks het." Op 3 Mei 1921 het Couperus en sy vrou na Marseille teruggekeer en langsaam na Parys gereis om betyds te wees vir die feeste wat gehou is vir die heiligverklaring van Johanna van Arkel. Op 1 Junie het Couperus en sy vrou na Engeland vertrek waar hulle Alexander Teixeira de Mattos sou ontmoet. Tydens die besoek het Couperus With Louis Couperus in London-Season geskryf; hierdie verhale is in die Haagsche Post gepubliseer. In Engeland het Couperus die romanskrywer Stephen McKenna en Edmund Gosse ontmoet. Hy het kennis gemaak met Frank Arthur Swinnerton tydens 'n middagete en na 'n Russiese ballet in die Prince's Theatre gaan kyk, waar die orkes onder leiding van Ernest Ansermet gestaan het.
Hy het ook sy Engelse uitgewer Thornton Butterworth ontmoet, besoek gebring aan 'n konsert waarin Myra Hess gespeel het, en met George Moore en George Bernard Shaw vergader. Couperus het ook sy foto deur E.O. Hoppé laat neem, waarna hy 'n vergadering met die Nederlandse konsul in Londen, René de Marees van Swinderen, gehad het en 'n ete aan die huis van H. H. Asquith genuttig het. Die volgende dag het Couperus na die Titmarsh-klub gegaan waar hy William Leonard Courtney ontmoet het en Nancy Astor, wat hy voorheen in Constantine ontmoet het, hoor praat het in die Britse laerhuis. Kort hierna het Couperus en sy vrou teruggekeer na Nederland. In Nederland het Couperus homself voorberei vir sy reis na Nederlands-Indië, China en Japan. Hy en sy vrou het op 1 Oktober 1921 na Nederlands-Indië vertrek en die boot by Belawan gelos omdat hulle by hul vriend Louis Constant Westenenk in Medan sou bly. In Batavia het hy saam met Goewerneur-generaal Dirk Fock geëet en ook openbare optredes gehou waar hy sy boeke voorgelees het. Na 'n besoek aan die Borobudur het Couperus en sy vrou Surabaya en Bali besoek. Op 16 Februarie het hulle vertrek na Hongkong en Sjanghai. In Japan het hulle Kobe en Kioto besoek; hier het Couperus ernstig siek geword en met Tifuskoors gediagnoseer en na die Internasionale Hospitaal in Kobe gestuur. Na sewe weke was hy fiks genoeg om na Jokohama te reis. Hy en sy vrou het twee weke in die Fujiya Hotel gebly, waar Couperus Kenjirō Tokutomi se roman Nami-Ko gelees het. Hy en sy vrou het daarna na Tokio gereis waar hulle by die Nederlandse konsul tuisgegaan het en Nikkō besoek het. Hulle het op 10 Oktober 1922 na Nederland teruggekeer.
Dood en eerbewyse
Terug in Nederland het dit geblyk dat Couperus se niere en lewer aangetas is. Ondanks sy siekte het Couperus 'n reeks sketse vir Het Vaderland en Groot Nederland geskryf. Hy kon ook weer die opera besoek en het 'n opvoering van Aida bygewoon. In 1923 het die egpaar na De Steeg verhuis, waar Couperus die taamlik gesogte Tollensprijs ontvang het. Intussen is 'n komitee saamgestel om Couperus se 60ste verjaardag te vier en fondse in te samel as 'n verjaardaggeskenk. Couperus se gesondheid het vinnig agteruitgegaan, en afgesien van long- en lewerprobleme, het Couperus aan 'n infeksie in sy neus gely. Tydens Couperus se verjaardagpartytjie is 'n bedrag van 12,000 gulden aan hom oorhandig en toesprake gehou deur Lodewijk van Deyssel en die predikant Johannes Theodoor de Visser; Couperus is ook benoem tot ridder in die Orde van de Nederlandse leeu. Ook onder andere Minister Herman Adriaan van Karnebeek en Albert Vogel sr. het respek aan Couperus betoon. Op 11 Julie 1923 is Couperus na die hospitaal in Velp, Gelderland omrede die infeksie in sy neus nie wou genees nie; hy is 'n dag later weer huis toe. Hy het nou aan wondroos sowel as sepsis in die neus gely. Op 14 Julie het hy in 'n koma verval en twee dae lank in die koma gebly met 'n hoë koors, waarna hy op 16 Julie 1923 oorlede is. Hy is by Westerveld veras.
Kortverhale en sketse
Louis Couperus het honderde kortverhale, sketse, reisbeskrywings en briewe geskryf, wat aanvanklik gepubliseer is as feuilletons. Hierdie feuilletons is later gebundel en gepubliseer as boeke.
Koekoeke
Die koekoeke (Cuculidae) is 'n familie van voëls wat aan die orde van koekoekvoëls (Cuculiformes) behoort. Die familie omvat nagenoeg 26 genera met 146 spesies.
Koekoeke is skraal voëls met 'n lang stert, gekromde snawel en gepunte vlerke. Hulle kom in bykans alle gematigde en warmer streke van die wêreld voor.
Sommige van die spesies is broeiparasiete wat nie hulle eie kuikens grootmaak nie. Wyfies van hierdie spesies lê hul eiers in ander spesies se neste. Hierdie eiers lyk gewoonlik baie soos die van die spesies wat hulle uitbuit. Die koekoeke se eiers broei dan gewoonlik eerste uit, waarna hulle hul pleegouers se eie eiers uit die nes skop om sodoende meer voedsel vir hulself te verseker. Teen die tyd wat hulle die nes verlaat, is hulle dikwels groter as hul pleegouers.
Nie-parasitiese koekoeke
Loeries:
Grondkoekoeke:
Broeiparasiete
Subfamilie cuculinae
St. James-bloedbad
Die St. James-bloedbad is 'n slagting wat op 25 Julie 1993 tydens 'n erediens by die St. James Kerk in Kaapstad plaasgevind het. Tydens die slagting het vier kaders van die Azanian People's Liberation Army (APLA) 11 gemeentelede gedood en 58 gewond. In 1998 het die aanvallers amnestie vir hul dade van die Waarheid-en-versoeningskommissie (WVK) ontvang.
Die aanval
Vier APLA-lede, Sichumiso Nonxuba, Bassie Mkhumbuzi, Gcinikhaya Makoma en Tobela Mlambisa het die Anglikaanse kerk tydens die aanddiens in 'n voertuig genader, wat vroeër deur Mlambisa en Makoma gesteel is. Nonxuba, die leier van die eenheid, en Makoma het die kerk met M26-handgranate en R4-aanvalsgewere binnegegaan. Hulle het die granate tussen die kerkgangers ingegooi en daarna op hulle losgebrand. In die proses het hulle 11 mense gedood en 58 gewond.
'n Gemeentelid, Charl van Wyk, wat later 'n boek oor die gebeure geskryf het, het met 'n .38 Special-rewolwer teruggeskiet en een van die aanvallers gewond. Mkhumbuzi is beveel om vier petrolbomme in die kerk in te gooi, maar na aanleiding van die skietery slaan al vier boosdoeners op die vlug.
Die gemeentelede wat dood is, is Guy Cooper Javens, Richard Oliver O'Kill, Gerhard Dennis Harker, Wesley Alfonso Harker, Denise Gordon, Mirtle Joan Smith, Marita Ackermann, Andrey Kayl, Karamjin Oleg, Varaksa Velentin en Pavel Valuet. Die laaste vier name is die van Russiese matrose wat die diens as deel van 'n uitreikprogram bygewoon het. Nog 'n Russiese seeman, Dmitri Makogon, het albei sy bene en 'n arm in die aanval verloor.
Die aanval was 'n groot skok aangesien betreklik min terreuraanvalle in wit voorstede plaasgevind het, en die Kaapstad-gebied as taamlik vreedsaam beskou is. Die aanval is as 'n demper op toekomstige grondwetlike onderhandelinge beskou.
Soortgelyke aanvalle
APLA-kaders is vir talle soortgelyke aanvalle verantwoordelik gehou. Onder andere die aanval op King William’s Town se gholfklub op 28 November 1992 waarin vier mense dood is, en die aanval op die Heidelberg Taverne in Observatory, Kaapstad op 31 Desember 1993, waarin 'n verdere vier mense dood is. Ballistiese toetse het getoon dat dieselfde gewere in die St. James Kerk- en Heidelberg Taverne-aanval gebruik is.
Arrestasie en verhoor
Makoma is tien dae later in hegtenis geneem en aan 11 moorde skuldig bevind. Hy is tot 23 jaar gevangenisstraf gevonnis.
Nonxuba, Mlambisa en Mkhumbuzi is daarna in hegtenis geneem en in 1996 aangekla. Hulle het ondertussen by die Suid-Afrikaanse Nasionale Weermag, as deel van die integrasie van APLA-agente in die nuwe nasionale weermag, aangesluit.
Amnestie
Makoma, Mkhumbuzi en Mlambisa het amnestie vir hulle aandeel in die slagting van die WVK ontvang. As gevolg hiervan is Makoma ná slegs 5½ jaar uit die gevangenis vrygelaat en is Mkhumbuzi en Mlambisa se verhoor nooit afgehandel nie.
Tydens hierdie en ander APLA-amnestieverhore het APLA-lede beweer dat hulle bevele gevolg het en alle witmense as wettige teikens gesien het, omdat hulle aan die apartheidsbeleid van die destydse regering aandadig sou wees. Dawie Ackerman, eggenoot van een van die slagoffers, het opgemerk dat 35-40% van die gemeentelede mense van kleur was. Die APLA-lede het voorgehou dat hulle geglo het dat al die kerkgangers wittes sou wees, aangesien die kerk in 'n wit woongebied geleë was.
Letlapa Mphahlele, APLA se nasionale direkteur van operasies, het tydens sy amnestie-aansoek erken dat hy opdrag vir die aanval gegee het. Hy beweer hy het dit in weerwraak vir die Transkeise Weermag se moord op vyf skoolkinders in Umtata gedoen.
Hoewel amnestie aan hiérdie individuele toegestaan is, het die WVK bevind dat die daad op sigself, asook ander APLA/PAC-aanvalle wat teen burgerlikes gemik was "’n growwe skending van menseregte" en 'n "skending van interne (sic) humanitêre reg" was.
Naloop
Talle beseerde lidmate en lidmate wat familie in die aanval verloor het, asook Charl van Wyk wat teruggeskiet het, het later met die APLA-aanvallers ontmoet en is in die openbaar met hulle versoen.
Gcinikhaya Makoma is weer op 27 Augustus 2002 in hegtenis geneem, nadat hy en ses medepligtiges vir 'n kontant-in-transito-rooftog op 'n Standard Bank-geldwa in Constantia vasgetrek is. R1,8 miljoen is tydens die rooftog gesteel. Die landdros bevind egter het dat die saak swak saamgestel is en dat dokumente deur 'n ondersoekbeampte vervals is. Makoma is uiteindelik op 16 Februarie 2012 vir 'n verdere geldwa-rooftog in Desember 2007 in Parow skuldig bevind.
In Oktober 2004 stig Charl van Wyk en ander die Wapeneienaars van Suid-Afrika-vereniging, 'n burgerlike beweging om teen die Wet op Vuurwapenbeheer te betoog.
Friedrich Wöhler
Friedrich Wöhler (* 31 Julie 1800 in Eschersheim (nou deel van die stad Frankfurt am Main); † 23 September 1882 in Göttingen) was 'n Duitse chemikus. Hy is veral bekend as grondlegger van die organiese chemie.
Biografie
Friedrich Wöhler is in 1800 as seun van die dierearts, landboukundige en pedagoog August Anton Wöhler in Eschersheim gebore. Sy geboortehuis Alt-Eschersheim 71 staan vandag op die lys van beskermde kultuurhistoriese monumente van Frankfurt-Eschersheim. Wöhler trou in 1830 in Kassel met Franziska Wöhler (1811–1832). Sy sterf by die geboorte van hulle tweede kind en hy hertrou in Kassel met Julie Pfeiffer (1813–1886). Friedrich Wöhler het ses kinders, waarvan vier uit sy tweede huwelik, gehad.
Hy studeer vanaf 1820 geneeskunde in Marburg en Heidelberg en vanaf 1821 ook chemie by Leopold Gmelin wie sy belangstelling vir hierdie vak gewek het. Hy besluit sy geneeskundestudie in 1823 met promosie en lê hom daarná heeltemal toe op die chemie. Gmelin was onder die indruk van sy werk aan disiaan en sianuursuur en het hom na die beroemde chemikus Jöns Jakob Berzelius in Stockholm gestuur.
Van 1825 tot 1831 was hy leraar aan die "Berliner Gewerbeschule". Vanweë sy ontdekking van die sintese van ureum verkry hy op 21 Augustus by koninklike besluit die titel professor. Op 5 Desember 1826 versoek die burgemeester van Berlyn vir hom om 'n chemiekompendium vir die skoliere saam te stel. Hy het in hierdie tyd reeds aan die vertaling van Berzelius se reeks leerboeke gewerk. Van 1831 tot 1836 het hy ook as leraar aan die Höhere Gewerbeschule in Kassel gewerk.
Ná die dood van Friedrich Stromeyer in 1836 verkry Wöhler 'n akademiese posisie. Hy kry die leerstoel vir chemie en farmasie van die Georg-August-universiteit van Göttingen.
Sy werk
Wöhler word as die pionier van die organiese chemie beskou. Hy het in 1824 deur hidrolise van disiaan oksaalsuur verkry. Hy verkry in 1828 ook ureum uit ammoniumsianaat. Dit was belangrik omdat in sy tyd gedink is dat hierdie organiese stowwe net deur lewende wesens vervaardig kon word. Hoewel sy oksaalsuursintese nouliks die aandag getrek het, het met die ureumsintese hierdie gedagte begin om te verdwyn en die organiese chemie het begin om sintetiese alternatiewe vir natuurprodukte te vervaardig.
In 1827 ontwikkel hy die na hom genoemde Wöhler-proses wat die vervaardiging van suiwer aluminium vermag. Met dieselfde proses verkry hy in 1828 suiwer berillium, yttrium en in 1856 silikon.
Wöhler het 'n hegte vriendskap met Justus von Liebig. Saam met hom ontwikkel hy omtrent 1830 in Gießen die Radikaalteorie. 'n Groot aantal organies-chemiese verbindings en reaksie kan hiermee sistematies verklaar en bestudeer word.
Wöhler is ook as die ontdekker van die sintese van kalsiumkarbied bekend. Hy het ook karbied se hidroliseproduk etyn geïdentifiseer en bensoësuur uit bensaldehied en hidrochinon uit chinon vervaardig. Hy het ook met minerale gewerk en uitgevind hoe om nikkel uit nikkelarseen vry te stel.
Wöhler se studente soos Ernst Schulze het die chemie van plante bestudeer en het daarmee die grondslag vir die latere biochemie gelê.
Wöhler se briewe aan bevriende wetenskaplikes het kultuurhistoriese betekenis.
Nassim Si Ahmed
Nassim Si Ahmed (gebore 3 Junie 1988) is 'n Franse akteur. Hy is bekend vir sy rolle in die rolprente Blind Valley (2011), Épouse-moi mon pote (2017), en The Last Mercenary en in die televisiereeks Marseille (2016).
Augiasstalle
In antieke Griekse verhale is die Augiasstalle die smerige geboue waar Augias duisende beeste aangehou het, wat Herakles (Hercules) moes skoonmaak. Die uitdrukking "om die Augiasstalle te reinig" word soms nog gebruik om 'n moeilike en onaangename taak te beskryf.
Koning Augias het die grootste kudde beeste in die land gehad, waaronder drieduisend osse. Na dertig jaar was die stalle egter heeltemal bemis. Augias gee Herakles opdrag om die stalle in een dag skoon te maak. Hy herlei twee riviere, die Alpheüs en die Peneos, om deur die stalle te vloei. Die stroom water wat daardeur ontstaan het, het al die mis weggespoel. Op die manier is die stalle in een dag gereinig en vervul Herakles die vyfde van sy twaalf take.
Ná Herakles se sukses was Augias woedend, omdat hy Herakles 'n tiende van sy land as beloning beloof het. Hy kom egter nie sy belofte na nie. Hiervoor maak Herakles vir Augias dood, waarna hy die koninkryk aan Phyleus, Augias se seun, gee. Phyleus is voor dit deur sy vader vir sy steun aan Herakles verban. Nadat Herakles hom laat betaal, bevind Eurystheus dat hy nie die werk goed uitgevoer het nie, en moes Herakles 'n verdere taak verrig. Aanvanklik moes Herakles 10 take uitvoer, maar hy kry hulp om die Hidra (waterslang) dood te maak, en tel dit dus ook nie.
William Sylvester
William Sylvester (31 Januarie 1922 – 25 Januarie 1995) was 'n Amerikaanse akteur. Hy was bekend vir sy rolle in die rolprente Gorgo (1961) en 2001: A Space Odyssey (1968).
Sens
Vandag word 'n sens eerder geassosieer met die skoppensboer ook genoem die doodsmaaier, die man met die seis of Mantelman. Hy word uitgebeeld as 'n lewendige geraamte met 'n sens en 'n uurglas in sy hand.
Klattia stokoei
Die kwasblom (Klattia stokoei) is 'n struik wat endemies aan die Wes-Kaap is en kom voor in die Kogelberg. Die struik is immergroen en word 60 tot 120 cm hoog. Dit blom van Desember tot Februarie en die blomme is rooi. Die plant is deel van die fynbos.
Pous Alexander
Pous Alexander kan verwys na 'n aantal pouse en 'n teenpous van die Rooms-Katolieke Kerk nl:
Paris Berelc
Paris Berelc (gebore 29 Desember 1998) is 'n Amerikaanse aktrise. Sy is bekend vir haar rolle in die rolprent #SquadGoals (2018) en in die televisiereekse Mighty Med (2013), Lab Rats: Elite Force (2016), en Alexa & Katie (2018).
Kerk
Kerk (vanaf Grieks: Kyriakos = "van die heer") kan na een van die volgende verwys:
Yasutaro Matsuki
Yasutaro Matsuki (松木 安太郎) is 'n voormalige Japannese sokkerspeler. Hy het vir die Japanse nasionale sokkerspan uitgedraf.
William Robertson
duimnael|regs|220px|Dr. William Robertson, eerste leraar van die NG gemeente Clanwilliam. duimnael|regs|220px|Dr. William Robertson, op gevorderde leeftyd. Dr. William Robertson (13 Julie 1805 in Skotland - 24 November 1876 in Kaapstad) was 'n Skotse predikant van die Nederduitse Gereformeerde Kerk in Suid-Afrika en een van die vroegste kerkleiers. Die dorp Robertson is na hom genoem..
Robertson kom op 17-jarige ouderdom in 1822 saam met ds. Andrew Murray sr. na Suid-Afrika en word onderwyser op Graaff-Reinet, waar Murray leraar geword het en sou bly tot 1866. Vyf jaar later keer hy na Europa terug om in Aberdeen en Utrecht in die teologie te studeer. So bemind was hy by die inwoners van die dorp dat hulle hom 'n goue horlosie present gegee het. In 1831 keer hy na Suid-Afrika terug en word agtereenvolgens leraar van Clanwilliam, Swellendam en uiteindelik Kaapstad.
Clanwilliam
Hy was die eerste leraar van die NG gemeente Clanwilliam en is op 26 Februarie 1832 bevestig. Volgens oorlewering was hy saggeaard en baie geduldig. Hy het goed met die lidmate oor die weg gekom omdat hy 'n ewewigtige persoonlikheid gehad het. Sy mensekennis was na alle waarskynlikheid die gevolg van sy vroeëre amp as onderwyser. Hoewel die gemeente gestrek het tot teen aan die Oranjerivier (sowat 500 km met die kus langs), die paaie so sleg en die vervoergeriewe so eenvoudig was, het hy alles in sy vermoë gedoen om selfs die mees afgeleë lidmate te besoek, aan te neem, te bemoedig en te versterk tot volharding en getrouheid aan die kerk en geloof.
Hy het die Hollandse taal eers as volwassene geleer, maar was 'n groot voorstander daarvan, ondanks die feit dat goewerneur lord Charles Somerset hom en die ander predikante juis na Suid-Afrika laat kom het om die Afrikaans-Hollandse lidmate te help verengels. Sy verontwaardiging het by meer as een geleentheid ontvlam as iemand byvoorbeeld, veral 'n dame van Hollandse afkoms, uit die hoogte sou sê: "I don't speak Dutch." Hy het hom dan ook volkome vereenselwig met die mense van Afrikaans-Nederlandse afkoms onder wie hy gewerk het.
Robertson het oor goeie organisasievermoë beskik. Hy het reeds tydens sy eerste kerkraadsvergadering gereël hoe katkisante getoets moet word en by 'n latere geleentheid ook die kerkkantoor en -boekhouding herorganiseer. Hy het aanddienste in die gemeente, wat op 17 Oktober 1826 gestig is, ingestel. Hy het ver gereis om huisbesoek te bring, onder meer die eerste huisbesoeke aan die Berg- en Langvleiwyk, maar ook aan Troe-Troe (die latere Vanrhynsdorp), Hantam (waar Calvinia later afgestig het), Olifantsrivier, Onder-Roggeveld en Bokkeveld. Tydens sy tweede jaar het hy na die wyke Kamiesberg en Hardeveld gereis.
Woodlands, Johannesburg
Woodlands is 'n voorstad van Johannesburg, Suid-Afrika.
William Robertson
Clanwilliam
Op 7 Oktober 1833 kry die kerkraad 'n skrywe van die goewerneur, sir Galbraith Lowry Cole, dat dit hom behaag het om hulle leraar na Swellendam te verplaas en dat die weleerw. heer E.F.H. de Roubaix as sy opvolger benoem is. Op 11 Desember 1833 lewer die beminde en gewaardeerde ds. William Robertson sy afskeidspreek na aanleiding van Handelinge 20:26. Reeds by die namiddagdiens lewer ds. E.F.H. de Roubaix sy intreerede na aanleiding van 2 Timoteus 1:10
Latere lewe
Robertson is in 1842 en weer in 1852 deur die Sinode van die Kaapse Kerk tot moderator verkies. Hy is tot skriba van die Sinode verkies in 1862, 1867 en 1873. In 1848 onderneem hy 'n lang reis saam met ds. Philip Eduard Faure na die Transvaal en Vrystaat.
Tydens die golf van herlewing in die Nederduitse Gereformeerde Kerk in 1860 is 'n konferensie op 18 en 19 April 1860 op Worcester gehou waartydens ds. Robertson afgevaardig is om sendelinge in die buiteland (Skotland en Holland) te gaan werf. Hy het tydens die konferensie 'n referaat gelewer oor "Herlevingen" en daar is inligting verstrek oor "Revivals" in die Verenigde State van Amerika. Dit het tot die begin van die kerk se sending werk buite die grense van die Kaapprovinsie aanleiding gegee.
Hy dien van 1862 tot 1876 as skriba van die Sinode.
Die gemeente Clanwilliam se kerkraad besluit op 3 Julie 1876 om "het jubelfeest te vieren op 16 September ... en ook dan het Nachtmaal". Ds. Robertson het spesiaal daarheen gereis om die geleentheid mee te maak.
Hy sterf twee maande later, in November 1876 in Kaapstad.
Tauraco
Tauraco is 'n genus van voëls in die familie Musophagidae. Die genus omvat veertien spesies. Die "tipiese" groen loeries behoort aan die genus, hoewel hulle vere nie oral oor groen is nie.
Andrea Parker
Andrea Parker (gebore 8 Maart 1970) is 'n Amerikaanse aktrise. Sy is bekend vir haar rolle in die televisiereekse The Adventures of Brisco County Jr. (1993), JAG (1995), The Pretender (1996), en Less Than Perfect (2002).
Carl Spaatz
Carl Andrew Spaatz (gebore Spatz; 28 Junie 1891 - 14 Julie 1974), bynaam "Tooey", was 'n Amerikaanse generaal in die Tweede Wêreldoorlog. As bevelvoerder van Strategiese Lugmagte in Europa in 1944, het hy suksesvol aangedring op die bomaanval op die vyand se olieproduksiefasiliteite as 'n prioriteit bo ander teikens. Hy word in 1947 stafhoof van die nuutgestigte Amerikaanse Lugmag.
Steve Darrell
Steve Darrell (19 November 1904 – 14 Augustus 1970) was 'n Amerikaanse akteur. Hy was bekend vir sy rolle in die rolprente Ghost of Zorro (1949), Rough Riders of Durango (1951), Tarantula (1955), en The Monolith Monsters (1957).
Artiwara Kongmalai
Artiwara Kongmalai (Thai: อาทิวราห์ คงมาลัย), of bynaam Toon (gebore op 30 Mei 1979), is 'n bekende Thaise rockmusiek sanger en sanger van die Thai populêre musiekgroep Bodyslam.
Callyspongia laboreli
Callyspongia laboreli is 'n sponsspesie in die taksonomiese indeling van die Demospongiae (gewone sponse). Die liggaam van die spons bestaan uit kieselnaalde en sponginevesels en is in staat om baie water op te neem.
Die spons behoort tot die genus Callyspongia en tot die familie Callyspongiidae. Die wetenskaplike naam van die spesie is die eerste keer geldig gepubliseer in 1983 deur Hechtel.
Paul Putner
Paul Putner (gebore Maart 1966) is 'n Engelse akteur en skrywer. Hy is bekend vir sy rolle in die rolprent Paris, je t'aime (2006) en in die televisiereekse This Morning with Richard Not Judy (1998), Sir Bernard's Stately Homes (1999), en Rock & Chips (2010).
Albert de Villiers
Albert de Villiers is 'n Suid-Afrikaanse akteur. De Villiers het 'n dramagraad van die Universiteit van die Vrystaat verwerf. Hy maak sy debuut as ‘n kranksinnige in kykNET se sepie, Binnelanders. Daarna vertolk hy rolle in Molly en Wors, Thysneiwerheid, Sex tips for Girls en Rhytm City. Hy slaan sy eerste hoofrol los in die rolprent Stoute Boudjies.
Robert Symonds
Robert Symonds (1 Desember 1926 – 23 Augustus 2007) was 'n Amerikaanse akteur. Hy was bekend vir sy rolle in die rolprente The Exorcist (1973), ...and justice for all. (1979), Primary Colors (1998), en Catch Me If You Can (2002).
Albert de Villiers
Filmografie
Rolprente:
TV-optredes:
Magellaanse Wolke
Die Magellaanse Wolke is twee onreëlmatig gevormde dwergsterrestelsels wat digby ons eie Melkweg in die Plaaslike Groep lê. Hulle staan bekend as die Groot en die Klein Magellaanse Wolk. Vir die mense van die Suidelike Halfrond is die twee sterrestelsels steeds met die blote oog sigbaar; die oudste verwysing in die Persiese sterrekyker Al Soefi se Boek van die Sterre dagteken uit die jaar 964.
Die Portugese seevaarder Ferdinand Magellaan is die eerste Europeër wat die Magellaanse Wolke in die jaar 1519 beskryf het. Met die teleskoop word die Groot Magellaanse Wolk as 'n klomp sterre, sterregroepe, newels, stof en gas herkenbaar.
Met 'n deursnee van sowat 50 000 ligjare en 'n massa van 25 miljard sonmassas, is die Groot Magellaanse Wolk ná ons Melkweg, die Andromeda- en die Driehoek-sterrestelsel die vierde grootste sterrestelsel in die Plaaslike Groep, met sowat tien persent van die groep se massa. Daar is net twee dwergsterrestelsels, Canis Major en Sagittarius, wat nog nader aan ons eie Melkweg lê.
Die Groot Magellaanse Wolk lê in die sterrebeelde Swaardvis en Tafel, en die Klein Magellaanse Wolk in Toekan. Die klein afstande en hul uitgestrekte vorm lei daartoe dat ons op die Aarde 'n skynbare deursnee van respektiewelik sowat 6° en 3,5° waarneem. Hulle is gevolglik vir mense in die Suidelike Halfrond met die blote oog sigbaar.
Gegewens
Opmerking: kLj beteken kiloligjaar en staan gelyk aan duisend ligjare; kpc beteken kiloparsek of duisend parsek; M☉ beteken sonmassa.
Afstand
Die afstand van veral die Groot Magellaanse Wolk speel in die buitegalaktiese sterrekunde van die laaste eeu 'n belangrike rol, tog lei dit tegelykertyd tot verwarring. Die buitegalaktiese afstandmeting berus op die verhouding tussen periode en helderheid van die veranderlike Cepheïede-sterre. Hierdie verhouding is nie net by soortgelyke sterre in die Klein Magellaanse Wolk ontdek nie, dit word ook nog steeds aan die hand van die Groot Magellaanse Wolk se Cepheïede bepaal en getoets. Die moontlike foute, wat by die afstandmeting van die Magellaanse Wolke ontstaan, word ongelukkig oorgedra na die afstandmeting van ander hemelstrate. Groot skommelings by die kosmiese skale in veral die eerste helfte van die 20ste eeu het hulle oorsaak in foutiewe interpretasies van die verhouding van periodes en helderheid.
Hierdie probleme verklaar die afwykende gegewens oor die afstand van die Magellaanse Wolke, wat in die bestaande bronne met tussen 40 en 80 kpc gelys word. Die presiese afstande is nog steeds onderwerpe van die destydse navorsing, tog is 'n groot aantal nuwe gegewens in verband met die navorsing oor die supernova 1987A verkry. Teenswoordig word afstande tussen 44 en 51 kpc (143 000 tot 166 000 ligjare) algemeen aanvaar.
Beskrywing
Die Klein Magellaanse Wolk bestaan moontlik uit twee hemelstrate, wat met mekaar versmelt en op dieselfde siglyn lê, sodat hulle nie maklik van mekaar onderskei kan word nie. Daar is sowat ’n miljard sterre in die Klein Magellaanse Wolk. Die Groot Magellaanse Wolk met sowat tien miljard sterre is blykbaar 'n taamlik jong hemelstraat, aangesien dit groot waterstofryke gebiede (sogenaamde HII-gebiede) insluit, waar sterre nog steeds in groot getalle gevorm word. Daar is ook twee blou superreusesterre van skitterende helderheid wat in hierdie vorm nie in ons eie hemelstraat bestaan nie. Hulle verbrand hul waterstof teen 'n asemberowende snelheid.
Die Groot Magellaanse Wolk se ligkrag is ’n kwart van dié van die Melkweg, terwyl die Klein Wolk slegs 'n 25ste van dié ligsterkte het. Albei hemelstrate word gevorm deur objekte van die sogenaamde sterrekundige populasie I. Die sterre van die Klein Magellaanse Wolk blyk gelykmatiger versprei te wees as dié van die Groot Wolk.
Sterrekundige voorwerpe
Die Magellaanse Wolke bevat 'n magdom sterrekundige voorwerpe vir amateursterrekundiges, soos die Tarantula-newel, 'n gasnewel van die sterrebeeld Swaardvis, wat in die sterrekundige katalogusse as NGC 2070 gelys is en oor 'n lengte van 900 ligjare strek. Sy gasinhoud staan gelyk aan 'n half miljoen sonmassas. Die newel is bekend vir sy groot aantal jong sterre en is moontlik die grootste van sy soort. Moontlik skuil 'n reusagtige ster met sowat 2 500 sonmassas agter die newel.
Baie sterregroepe in die Magellaanse Wolke is met die blote oog sigbaar, soos die groepe blou sterre wat as bolvormige klompe waargeneem word en in hierdie vorm nie in ons eie Melkweg voorkom nie.
In 1987 het die SN1987A in die Groot Magellaanse Wolk ontplof, wat danksy die nabyheid daarvan dit moontlik gemaak het om die supernova en sy uitwerkings noukeurig te bestudeer.