cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Aletta Beck
Na Suid-Afrika
Daar is egter politieke onrus in Arnhem en Aletta en haar suster Sara gaan dan vir 'n ruk in 1704 na Holland om daarvan weg te kom. In 1705 besluit Aletta om na die Kaap te emigreer op uitnodiging van haar broer, die ongetroude predikant Henricus Beck. Henricus is in 1664 in Arnhem gebore, studeer teologie in Groningen en Leiden en hy sluit dan in 1701 by die Verenigde Oos-Indiesche Companjie (V.O.C.) aan om predikant van Drakenstein aan die Kaap die Goeie Hoop te word. Hy is ook digter en sy grondige kennis van Frans maak van hom 'n goeie kandidaat om die Franse Hugenote in Drakenstein te bedien. Na sy aankoms in die Kaap in April 1702 gaan hy inderdaad na Drakenstein, maar in 1704 word hy in Stellenbosch as leraar aangestel na die selfmoord van ds. Hercules van Loon in Junie 1704. Benewens sy pastorale pligte is Henricus ook boer en besit hy 'n plaas in die distrik. Hy versoek Aletta nou om by hom aan te sluit en hom te ondersteun deur die pastorie huishouding waar te neem. Aletta se voorgenome vertrek veroorsaak verdriet onder die digterskring in Arnhem en verskeie gedigte word geskryf om haar te probeer oorreed om van haar voorneme af te sien, onder andere deur Wouter Zimmers en Francina van Westrem.
Oxymonacanthus
Daar is net twee spesies wat hoort tot die familie:
Floyd Buckley
Floyd Buckley (21 Oktober 1877 – 14 November 1956) was 'n Amerikaanse akteur. Hy was bekend vir sy rolle in die rolprente The Perils of Pauline (1914), The Seven Pearls (1917), The Master Mystery (1918), en The Fatal Fortune (1919).
Oxymonacanthus
Oxymonacanthus longirostris kom onder andere aan die ooskus van Suid-Afrika voor terwyl Oxymonacanthus halli endemies is aan die Rooisee.
Aletta Beck
Persoonlike lewe
Haar broer se huwelik verander Aletta se posisie in die huishouding, maar sy begin om haar eie sosiale kontakte op te bou en haar eie vriendekring te vestig. Op Stellenbosch trou sy dan op 29 Desember 1709 met die landdros van Stellenbosch, Samuel Martini de Meurs, afkomstig van ‘s-Hertogenbosch en gebore te Dordrecht. Hy is heelwat jonger as Aletta aangesien hy moontlik omstreeks 1680 in Dordrecht gebore is, maar hy was reeds voorheen getroud. Om met die suster van die dominee te kan trou, lê hy eers geloofsbelydenis in die kerk af. Net soos haar broer is Aletta se man ook omstrede en daar word beweer dat die groot brand van Stellenbosch in Desember 1710 te wyte is aan sy nalatigheid. Rondom die jaarwisseling van 1710 en 1711 is hy egter oorlede. Die oorsaak van sy dood is nie bekend nie, maar hy trek reeds in Januarie 1710 sy testament op terwyl hy siek en in die bed is, wat daarop kan dui dat hy na langdurige siekte oorlede is. Aletta is sy enigste erfgenaam. Vermoedelik word Aletta deur die erflating in staat gestel om in 1711 die huis Voorgelegen in Dorpstraat aan te koop. Op 22 Desember 1715 trou Aletta met Kaje Jesse Slotsboo (1668–1726), kaptein-luitenant van die Kaapse garnisoen. Hy is 'n wewenaar met drie kinders. Slotsboo was 'n Deen, 'n beroepsoldaat met 'n lang verbintenis aan die V.O.C. en sedert 1699 reeds aan die Kaap gesetel, toe hy met die boot die Stad Keulen as sersant na die Kaap gekom het. In 1704 is hy bevorder tot vaandrig, in 1708 tot luitenant en in 1713 tot kaptein-luitenant. In 1708 word hy ook lid van die Kaapse Politieke Raad. Hy trou in 1703 met Anna Regina Harts, maar sy is in 1711 oorlede. In Oktober 1712 lei Slotsboo 'n ekspedisie na die “veglustige Groot-Namakwas” by die Olifantsrivier, maar die ekspedisie keer terug sonder om met die opstandelinge in aanraking te kom. Na sy terugkeer na Kaapstad voltooi hy 'n verslag oor sy tog onder die titel Dagverhaal van luitenant Kaje Jesse Slotsboo, bygehou tydens die ekspedisie na die Groot-Namakwas 1712.
Aletta en Slotsboo bly in die Kaap, waar hy in 1718 garnisoenskommandant word en in 1720 tot kaptein bevorder word. Saam het hulle op 9 Junie 1717 'n seun, maar hy is reeds op baie jong ouderdom oorlede en haar man is op 20 Januarie 1726 oorlede. Intussen het hulle in 1724 volgens die amptelike rekords 'n ander huis gekoop. Volgens Aletta en haar man se gesamentlike testament is sy verantwoordelik daarvoor om haar drie stiefkinders tot volwassenheid te begelei. Louisa Adriana Slotsboo (1708–1762) trou op 1 Augustus 1723 met die Fransman Josephus de Grandpré (oorlede 1761), later sekretaris van die Kaapse Politieke Raad. Die oudste suster, Maria Judith Slotsboo (1706–1741) trou in 1724 met die Amsterdamse koopman Daniël Nolthenius (1703–1754), wat later 'n glansryke loopbaan by die V.O.C. het. Skaars 'n week na die troue verlaat die egpaar die Kaap onderweg na Batavia, waar die eggenoot sy loopbaan voortsit. Aletta skryf 'n roerende afskeidsvers aan hulle met hulle vertrek. Na 'n jaar gaan Daniël en Maria na Malakka, waar Daniël vinnig opgang maak en bevorder word van koopman na hawemeester, opperkoopman en hoof-administrateur en in 1736 vir 'n ruk waarnemende goewerneur is. Die egpaar is kinderloos, maar neem twee kinders aan van oorlede vriende. Maria is op 1 Julie 1741 aan koors oorlede. Daniël trou hierna met die goewerneursdogtere Balthazarine Johanna Pasques de Chavonnes en keer in 1747 terug na Nederland. Die seun Petrus Jesse Slotsboo (1711–1748) tree in diens van die V.O.C. as klerk van die Politieke Raad, boekhouer, weesmeester en diaken. Hy trou op 8 Mei 1735 in Kaapstad met Stavelijne van Oudenaarden (1712–1752), wat 'n niggie van sy stiefmoeder Aletta is (dogter van haar ouer suster Sara Christina).
Tien van Aletta se briewe bly bewaar in die familie-argief van haar skoonseun Daniël Nolthenius, wat opgeneem is in die tweedelige genealogiese oorsig Het geslacht Nolthenius wat in 1914 en 1930 gepubliseer is. Hieruit kan sekere besonderhede aangaande Aletta se verdere lewensloop verkry word. Sy hou steeds kontak met haar familie in Nederland en vra in 1727 byvoorbeeld toestemming by die Provinsiale Raad om 'n kissie met die retoervloot na Nederland te versend. Op 5 Maart 1740 verwys Goewerneur Hendrik Swellengrebel in 'n brief aan Balthasar Nolthenius (broer van haar stiefskoonseun Daniël), boekhouer van die Kamer Amsterdam, na haar. In 'n brief van Februarie 1741 betuig sy haar kommer oor die Chinese arbeiders-opstand van 1740 in die kolonies, waartydens duisende mense binne enkele dae vermoor is. 'n Brief wat aan die begin van 1743 dateer en wat Aletta aan die familie Nolthenius skryf, maak melding van haar verswakte gesondheid, wat meegebring word deur die feit dat sy reeds 75 jaar oud is. Volgens 'n aantekening van C. van der Schelde, koster van die Kaapse kerk, is “mejuffrouw Slotsboo de oude”, waarskynlik Aletta, op Saterdag 11 Maart 1752 in Kaapstad oorlede.
Skryfwerk
In 1750 word in Amsterdam 'n digbundel van Aletta Beck, Mengel-digten, uitgegee, vermoedelik op inisiatief van haar stiefskoondogter, Stavelijne van Oudenaarden. Die uiters seldsame beskikbaarheid van hierdie bundel (slegs twee afskrifte is bekend, een wat in die Nasionale Biblioteek in Kaapstad in die Von Dessin-versameling gehou word en een by die Maatschappij der Nederlandse Letterkunde in Leiden) laat die vermoede ontstaan dat dit waarskynlik 'n privaat uitgawe was. Van die 64 gedigte hierin het Aletta 56 geskryf, waarvan veertien in Suid-Afrika na 1720. Van die agt ander gedigte is sewe uit die Arnhemse digterskring en een van 'n latere bewonderaar. Dit is konvensionele gedigte met klassieke en Christelike clichés wat nie verwys na die Suid-Afrikaanse werklikheid nie en slegs iets van haar geestelike ontwikkeling aan die Kaap weerspieël. Daar is gedigte gerig aan haar stiefdogters en ook poëtiese korrespondensie met Benjamin W. d’Ablaing van Haarlem, seun van die sekundus en waarnemende Goewerneur aan die Kaap (1707–1710), Johan Cornelis d’Ablaing. Benewens religieuse gedigte is die temas van die gedigte in Nederland geskryf hoofsaaklik geleenthede, soos haar vertrek na die Kaap en opdragte aan mense soos Baron Johan van Arnhem, haar Arnhemse vriendin Francina Jacoba van Westrem, 'n kunsgenoot Wouter Zimmers, die koning-stadhouer Willem III en Cornelis van Eck, die griffier van die Hof van Gelre. Van die gedigte is reeds voorheen gepubliseer en word nou weer in “Mengel-digten” opgeneem.
In 1702 verskyn by die Arnhemse uitgewer Anthoni Smits Traanen gestort op de lykbus van Willem de Derde, terwyl haar Zegenwens aan onze veel geliefden en dierbaaren leeraar, ''de heer Joh. d'Outrein. Op 't vertrekken van syn ew. na Dordregt opgeneem is in d’Outrein se afskeidsbundel Afscheids-reeden''. Beide hierdie gedigte is ook opgeneem in Mengel-digten. Aletta Beck se gedigte en tegniek bewys dat sy goed op hoogte is met die werk van die sewentiende eeuse digters en sy verwys dan ook in van haar verse na Constantijn Huygens en Joannes Antonides van der Goes. Sy voldoen in haar gedigte aan die literêre tradisie van haar tyd, sodat daar van vernuwing geen sprake is nie, maar sy is tog 'n behendige digter binne hierdie tradisie. Bestudering van haar poësie is die moeite werd omdat dit 'n blik gee op die leefwyse en kultuur van 'n klein stadjie (Arnhem) omstreeks 1700, en veral die intellektuele en godsdienstige karakter van die gemeenskap. Sy is ook een van die weinige digters aan die Kaap voor 1750 en die enigste vroulike digter van hierdie tyd.
Drie van haar gedigte word opgeneem in Gerrit Komrij se bloemlesing Die Afrikaanse poësie in 'n duisend en enkele gedigte, naamlik Een klip in zee, een baak op strant, 'n Klinkdicht en die lang Wintkrakeel: aan den jonkheer Benjamin Dabling, op hare koddige reize na Stellenbosch.
Anisocrella hymedesmina
Anisocrella hymedesmina is 'n sponsspesie in die taksonomiese indeling van die Demospongiae (gewone sponse). Die liggaam van die spons bestaan uit kieselnaalde en sponginevesels en is in staat om baie water op te neem.
AP Morgenthal
Eerste gemeentes
Ds. Morgenthal se vier dekade lange diens in die NG Kerk het begin toe hy as proponent in die NG gemeente Grahamstad gewerk het. op 5 November 1938 is hy as hulpprediker in die NG gemeente Port Elizabeth-Sentraal bevestig met opdrag die bediening in Newton Park. Op 9 September 1939 is hy in die NG gemeente Pearston bevestig waar hy bykans vier jaar lank die Woord bedien het. Hy het dié gemeente as sy eerste liefde beskou vanweë sy afkoms uit die Karoo.
Op 14 April 1943 is hy in Tiervlei bevestig, die gemeente wat in latere jare sou bekendstaan as Parowvallei. Dit was 'n moeilike tyd tydens die Tweede Wêreldoorlog weens die politieke struwelinge. Boonop het stedelike verval en armoede die predikant van dié werkersklasgemeente se werk geensins makliker gemaak nie.
Latere gemeentes
In 1945 het ds. Morgenthal 'n beroep ontvang na die NG gemeente Windhoek as opvolger van ds. K.W. le Roux. Hy het die eerste beroep bedank, maar die tweed aanvaar. Volgens sy seuns was sy werk in Windhoek geseënd en het hy dit "die hoogtepunt in sy lewe" genoem. Van dié tyd het hy later geskryf: "Ek het die Suidwesters leer ken as gehard, vasberade, gasvry en kerkliewend. Hulle is mense wat hul land wat hul mak gemaak het, liefhet. Met harde werk en uithouvermoë, ondanks baie terugslae, het hulle volhard. Ek glo dat sulke mense geroepe sal voel om daardie land te behou vir die christendom en beskawing."
In 1959 aanvaar hy 'n beroep na die moedergemeente op Mosselbaai en bly daar tot 1969 toe hy die eerste keer sy emeritaat aanvaar en hom op 'n kleinhoewe in Port Elizabeth gaan vestig het. Hy het in dié tyd aktief in die Kerk gebly en talle vakante gemeentes in en om Port Elizabeth bedien. Sy seun skryf: "Hy het veral besondere seèn in sy hopsitaalbedieningswerk, asook in die Engelstalige gemeente en die Indiërgemeente in Malabar, sowel as in die Kleurlinggemeenskap, ervaar.
Laaste aftrede en dood
In dié tyd het hy ook tydelik op Jansenville uitgehelp. Toe hy hom in 1971 weer beroepbaar stel, het die NG gemeente Jansenville die toe sowat 60-jarige ds. Morgenthal beroep. Hy arbei sowat ses jaar hier tot sy uiteindelike aftrede op 25 November 1977. Ná sy aftrede het hy en sy vrou weer in Port Elizabeth gaan woon. Al was hy reeds oud, het ds. Morgenthal voortgegaan met sy prediking. Sy laaste boodskap het hy gelewer op 20 Julie 1991, toe hy 80 was, oor Gen. 33:9 en 11: "Ek besit baie" en "ek het alles". Sy seun skryf oor sy vader se aftrede: "Hy het hom tot op sy laaste dag met 'n helder verstand in sy studie verlustig. Hy kon onderhoudend oor haas enige onderwerp gesels. Dit was veral die politiek waarvan hy verbasend baie geweet het en ure oor kon gesels. Hy het dit ook geniet om in sy tuin te werskaf en het genot daaruit geput om enige stukkie hout in 'n bruikbare meubelstuk te verander."
In Port Elizabeth is hy in Desember 1997 onverwags ná die terugkeer van die besigtiging van 'n aftree-woonstel in sy gemakstoel aan 'n hartaanval gesterf het. Hy is op 10 Desember 1997 uit die NG gemeente Parkheuwel begrawe en is oorleef deur sy vrou, vier kinders en 10 kleinkinders.
Gesinslewe en waardering
regs|240px|duimnael|Die grafsteen van ds. Morgenthal en sy vrou, Anna, in die Forest Hill-bergraafplaas in [[Port Elizabeth.]] Ds. Morgenthal is op 9 Januarie 1939 getroud met Anna Kotzé, 'n onderwyseres. Uit dié huwelik is twee seuns en twee dogters gebore.
Hy was 'n dinamiese werker wat op die volle spektrum van die evangeliebediening sy merk gemaak het, aldus dr. M.M. Nieuwoudt in sy gedenkboek ter viering van die NG gemeente Windhoek se vyftigjarige bestaan. "Dis duidelik dat sy paar jaar in Windhoek juis die gemeentelike en kerkraadsorganisasie in vaste voue gelê het." Ds. Morgenthal was van 1951 tot 1957 skriba van die Sinode in Natal. Sy seun skryf: "Ds. Morgenthal se gemeentewerk staan in die teken van ernstige en kragdadige prediking met 'n onversadigbare ywer. Sy Skrifuitleg was suiwer en het van grondige studie en voorbereiding getuig. Selfs nadat hy finaal geëmeriteer het, het hy nog alles gemeet aan die maatstawwe in Gods Woord."
1922
Die jaar 1922 was 'n gewone jaar wat volgens die Gregoriaanse kalender op 'n Sondag begin het. Dit was die 22ste jaar van die 20ste eeu n.C. Soos ander gewone jare het die jaar 12 maande, 52 weke en 365 dae gehad.
Hendrik Witbooi
Hendrik Witbooi (1830, Pella, Suid-Afrika – Vaalgras, 29 Oktober 1905) was die kaptein (leier) van die Witbooi-Nama, ten tye van die Namibiese volksmoord 1904–1908. Hy staan bekend as 'n groot militêre strateeg en was 'n simbool vir Namibië se stryd om onafhanklikheid.
Hendrik Witbooi (ca. 1840- 1905) word beskou as een van die merkwaardigste figure in die geskiedenis van Namibië. Hy was kaptein van die Witboois en later leier van die Namastamme in Namibië. Hy het veral oorlog teen die Herero's gevoer en later met die Duitse gesag gebots. Hendrik Witbooi is in omstreeks 1840 op die sendingstasie Pella net suid van die Oranjerivier gebore.
Hy was 'n lid van die Kwowese of Witboois, 'n Khoi-stam waarvan Hendrik se oupa, Cupido (Kido) of David Witbooi (ca. 1780-1875), die leier was. Hendrik se pa is Moses of Klein Kido (ca. 1810 - 1888) genoem. In omstreeks 1850 het die Witboois na Groot-Namakwaland getrek en hulle in die gebied van die Rooinasie by Hoachanas gevestig. Kido het sy woonplek Gibeon genoem.
In 1863 is 'n sendingstasie op Gibeon geopen, en Hendrik het 5 jaar later ook klasse begin bywoon. Hy het onder meer ook geleer om te skryf. Intussen het Hendrik as jong man deelgeneem aan die talle oorloë wat daar tussen die Witboois en die Rooinasie uitgebreek het. Tussen 1884 en 1893 het hy 'n · soort dagboek gehou waarin hy sy ervarings opgeteken en afskrifte van belangrike briewe gemaak het.
Hendrik het onder meer in sy dagboek geskryf dat hy 'n opdrag van God ontvang het om "as verlosser van sy volk" die Herero's aan die die Witboois te onderwerp. Hierdie "opdrag" kon Hendrik nie dadelik uitvoer nie omdat sy vader, Moses Witbooi, nog amptelik die kaptein van die Witboois was. In 1883 het daar egter 'n openlike botsing tussen hom en sy vader gekom toe Moses se swaer, Paul Visser, van die Rehoboth-Basters se vee gesteel en 'n deel van die buit aan Moses gegee het.
Hendrik het die diefstal ten sterkste afgekeur en 'n vergadering byeengeroep. Daar is besluit dat Hendrik en sy ondersteuners van hul eie vee as vergoeding aan die Basters sou gee. Moses het deur sy houding die respek van baie van sy onderdane verloor, terwyl Hendrik se aanhang terselfdertyd toegeneem het. Hy het ook van sy vader se pligte begin oorneem.
In 1884 het Hendrik met sy 200 volgelinge noordwaarts opgeruk om die Herero's aan sy gesag te onderwerp, en op 24 Junie is daar by Onguheva, tussen Rehoboth en Aris, 'n slag tussen die Witboois en die Herero's gelewer wat omtrent gelykop verloop het. Nadat vrede tussen Hendrik en Maharero gesluit is, het Hendrik met verhoogde aansien na Gibeon teruggekeer.
Die daaropvolgende jaar het hy by Osona, tussen Windhoek en Okahandja, 'n tweede keer met die Herero's slaags geraak. Die keer het die Witboois verloor en 2 van Hendrik se seuns is in die slag dood. Hendrik Witbooi en sy volgelinge het toe by Nausas saamgetrek om die neerlaag te wreek. Op 17 April 1886 het die Witboois die Herero's weer by Okahandja aangeval.
Hierdie aanval het egter ook misluk, die Witboois het gevlug en die hele laer by Nausas is deur die Herero's geplunder. Hendrik Witbooi het egter kort daarna die Herero's in kennis gestel dat hy voortaan soos Jan Jonker van die sogenaamde Afrikaner-Hottentotte 'n guerrilla- of kleinoorlog teen hulle sal voer. Vanaf Hoornkrans, wes van Rehoboth, het hy in 1888 sy dreigement begin uitvoer.
Oosterse goue strandkiewiet
Die Oosterse goue strandkiewiet (Pluvialis fulva) is 'n voël en somerswerwer aan Suid-Afrika en verkies riviermondings en strandmere. Hulle word selde binnelands gesien. Die voël is 23 – 25 cm groot en weeg 110 - 170 gram met 'n vlerkspan van 65 cm. In Engels staan die voël bekend as Pacific golden plover.
Hendrik Witbooi
In voortdurende strooptogte het hy duisende beeste gebuit en steeds ryker en magtiger geword. In 1888 het Paul Visser sy swaer Moses op Gibeon vermoor nadat hy hom gedwing het om die kapteinskap aan hom af te staan. Hendrik het daarop egter vir Paul Visser in ŉ geveg doodgeskiet en die onbetwiste kaptein van die Witboois geword. Hendrik wou die ander Khoi-khoi-groepe nou ook onder sy gesag bring, en die een na die ander kaptein het dan ook voor hom die knie gebuig. Teen 1880 het Duitse koloniste hulle egter begin vestig en ingrawe in die gebied wat as Duitswes-Afrika (vandag Namibië) bekend geword het.
Teen 1890 het verskeie plaaslike stamhoofde reeds verdrae met Duitsland aangegaan, waarvolgens laasgenoemde die stamme onder sy "beskerming" geneem het, maar Hendrik Witbooi het hom nie laat oorhaal nie. Aanbiedinge van onder meer die Duitse bevelvoerder in Duitswes-Afrika, Kurt von Francois, om met Duitsland 'n "beskermingsverdrag" aan te gaan, is deur Hendrik met minagting van die hand gewys. Von Francois het gevolglik besluit om die Witboois met wapengeweld te onderwerp.
Johnny Whitworth
Johnny Whitworth (gebore 31 Oktober 1975) is 'n Amerikaanse akteur en vervaardiger. Hy is bekend vir sy rolle in die rolprente Empire Records (1995), The Rainmaker (1997), en Limitless (2011), en in die televisiereeks The 100 (2014).
Hendrik Witbooi
Vir die volgende 10 jaar (tot 1904) het die Witboois vreedsaam in die omgewing van Gibeon gewoon. Hendrik het op Rietmond naby die huidige Mariental saam met ŉ klompie van sy volgelinge gaan woon. Hy het goed met die Duitse amptenare oor die weg gekom en hom as 'n lojale bondgenoot bewys. Met die verskillende opstande, soos die van die Swartboois in 1898, die Basters van Grootfontein in 1900 en die Herero's in 1904, het hy sy Witboois as troepe vir die Duitsers afgestaan.
Dit was dus 'n verrassing toe Hendrik Witbooi in Oktober 1904 die wapen teen alle Blankes opgeneem het. Daar word vertel dat 'n Baster met die naam Shepherd Stuurman hom aangehits het met die storie dat hy (Stuurman) deur God gestuur was om die Blankes uit Afrika te verdryf. Hendrik het die Duitse magistraat op Gibeon toe in kennis gestel dat hy oorlog teen die Blankes verklaar Die magistraat het hom na Rietmond gehaas om Hendrik van sy plan te laat afsien, maar die Duitsers op Mariental is sonder Hendrik se medewete vermoor.
Die moord het tot verdere bloedvergieting gelei; veral in die omgewing van Gibeon, waar baie Afrikaners gewoon het, moes die Blanke mans en selfs kinders dit ontgeld. 'n Jaar lank het Hendrik die stryd teen die Duitse oormag volgehou. Hy het die Witboois in kleiner groepe verdeel en self met 'n groep na die dorre Kalahari uitgewyk. Hier het hy op meesterlike wyse 'n guerrilla-oorlog teen die Duitsers gevoer. Op 29 Oktober 1905 het Hendrik Witbooi 'n Duitse voorradewa naby Vaalgras aangeval, maar hy was nie bewus van die Duitse troepe wat die wa vanuit Vaalgras tegemoetgery het nie. In die skermutseling wat daarop gevolg het, is Hendrik in die regterdy getref. Hy is op 'n perd getel en deur een van sy onderdane vasgehou, maar is binne 'n uur dood. Sy volgelinge het hom inderhaas begrawe en hul vlugtog voor die Duitse troepe voortgesit. Hendrik se graf is nooit opgespoor nie.
Nadat die Herero in 1904 in opstand kom hou Hendrik Witbooi homself eers afsydig. Hy waarsku die Hereroleider Samuel Maharero dat hy die Europese koloniseerder as 'n groter bedreiging sien as die onderlinge stryd tussen die inheemse volke. Nadat die Herero in Augustus 1904 verslaan word, voer Witbooi verskeie Namastamme aan in die stryd teen die Duitsers. Hierdie opstand staan ook as die Hottentotteopstand bekend. Generaal Lothar von Trotha loof 'n beloning uit vir diegene wat die Namakaptein aankeer en waarsku die Nama dat hulle dieselfde lot as die Herero (sien ook Namibiese volksmoord 1904–1908) tegemoet sal gaan.
Hendrik Witbooi sit egter die stryd voort en word op 29 Oktober 1905 by Vaalgras in die Karasberge uit sy saal geskiet, hy is kort daarna oorlede. Sonder hul strategiese leier word die Namas verslaan deur die Duitsers. Manne, vroue en kinders word opgesluit in konsentrasiekampe waar baie van hulle sterf. 'n Aantal stryders word as dwangarbeiders uitgevoer na ander Duitse kolonies soos Togo en Kameroen. Baie kom daar om en net 'n klein aantal word uiteindelik gerepatrieer.
Hendrik Witbooi word gesien as die eerste Namibiër wat die verskillende volke bymekaar probeer bring het in die stryd teen die Europese koloniseerder en onderdrukker. Na die land se onafhanklikheidswording word sy foto op Namibië se banknote gedruk. Sy agterkleinseun Hendrik was ook jare lank visiepresident van die SWAPO-party.
Norman Budd
Norman Budd (27 Januarie 1914 – 10 September 2006) was 'n Amerikaanse akteur. Hy was bekend vir sy rolle in die rolprente Buried Alive (1939), One Million B.C. (1940), en Unmasked (1950), en in die televisiereeks The Plymouth Playhouse (1953).
Dewey Robinson
Dewey Robinson (17 Augustus 1898 – 11 Desember 1950) was 'n Amerikaanse akteur. Hy was bekend vir sy rolle in die rolprente 6 Hours to Live (1932), The Big Broadcast (1932), A Midsummer Night's Dream (1935), en The Return of Jimmy Valentine (1936).
Chroesjtsjofka
Chroesjtsjofka (Russies: хрущёвка) is 'n term uit die Russiese omgangstaal wat in Rusland en ander opvolgerlande van die Sowjetunie gebruik word om na 'n tipiese woonstelblok met vyf verdiepings te verwys wat hoofsaaklik in die 1960's en 1970's van voorafvervaardigde sementpanele gebou is en gewoonlik binne vyftien dae voltooi kon word.
Hierdie woonstelblokke met huurwoonstelle is oorspronklik deur die Sowjet-Russiese party- en regeringsleier Nikita Chroesjtsjof (van wie die term afgelei is) goedgekeur en in groot getalle in stedelike nedersettings opgerig om die heersende woningnood op 'n maklike en goedkoop manier te verlig. Aangesien bekostigbaarheid belangriker was as woongerief (daar is oorspronklik geen voorsiening gemaak vir balkonne nie, en in die klein kombuise was daar gewoonlik nie eens plek vir 'n koelkas nie), is na die geboue dikwels as Chroesjtsjoba (хрущоба) verwys - 'n kofferwoord wat uit Хрущёв ("Chroesjtsjof") en трущоба ("troesjtsjoba" of "krotbuurt") gevorm is.
Interkalasie (chemie)
In chemie is interkalasie die omkeerbare insluiting of invoeging van 'n molekule (of ioon) tussen in lae van 'n materiaal wat uit lae bestaan. Voorbeelde word aangetref in grafiet- en oorgangsmetaal-dikalogeniede.
Grafiet
Een beroemde vorm van interkalasie is grafiet met kalium. Interkalasie vergroot die van der Waals-gaping tussen lae grafiet, wat energie benodig. Gewoonlik word hierdie energie voorsien deur ladingoordrag tussen die gas (kalium) en die gasheer (grafiet) vaste stof, dit wil sê, deur 'n redoksreaksie. Twee kaliumgrafietverbindings is KC8 en KC24. Koolstoffluoriede (bv. (CF)x en (C4F)) word voorberei deur reaksie van fluoor met grafitiese koolstof. Die kleur is grys, wit of geel. Die binding tussen die koolstof- en fluooratome is kovalent, en fluor word dus nie ingebou (geinterkalaat) nie. Sulke materiale word vir gebruik in verskillende litiumioonbatterye as 'n katode oorweeg.
Metaaldikalogeniede
'n Ander bekende familie van materiale wat interkalasie ondergaan is die gelaagde metaal-dikalkogeniede soos titaandisulfied. Op 'n kenmerkende wyse word interkalasie deur X-straalkristallografie geanaliseer, aangesien die spasie tussen lae groter word, en deur elektriese geleiding, die aantal ladingdraers verander as gevolg van ladingoordrag. 'n Struktureel verwante spesie is ysteroksichloried.
Afskilfering
'n Uiterste geval van interkalasie is die volledige skeiding van die lae van die materiaal. Hierdie proses word afskilfering genoem. Gewoonlik word aggressiewe toestande benodig met betrekking tot hoogs polêre oplosmiddels en aggressiewe reagense.
Verwante materiaal
In biochemie is interkalasie die invoeging van molekules tussen die basisse van DNS. Hierdie proses word gebruik as 'n metode om DNS te ontleed en is ook die basis van sekere soorte vergiftiging. In organiese chemie is 'n klas verbindings wat klatrate genoem word, 'n molekulêre tralie wat 'n ander molekuul omring. Klatrate is gewoonlik driedimensioneel terwyl insluitingsverbindings (gevorm deur sekere ligande) en interkalasieverbindings gewoonlik nie is nie.
Annulastrella
Annulastrella is 'n genus van sponsdiere uit die klas van die Demospongiae (gewone sponse).
Carl en Emily Fuchs Instituut vir Mikroëlektronika
Die Carl en Emily Fuchs Instituut vir Mikroëlektronika (CEFIM) het sy 25ste verjaardag op 22 Junie 2007 gevier. CJ Fuchs (Edms) Bpk is in 1929 deur Carl en Emily Fuchs gestig "in 'n verlate perdestal, met 'n vrou, 'n hond en geen geld" (Carl Fuchs se eie woorde). Die egpaar was toegewyde en harde werkers en die maatskappy het gegroei tot so 'n mate dat dit 'n huishoudelike naam in Suid-Afrika geword het, bekend vir die uitstekende gehalte van sy huishoudelike elektriese toestelle. Die maatskappy het later ook industriële elektriese toerusting en elektroniese stelsels vervaardig, asook kleurtelevisiestelle in die 1950's. Die egpaar het geen kinders gehad nie en het die Carl en Emily Fuchs Stigting vir Liefdadigheid begin om onderwys in Suid-Afrika te ondersteun. In 1981 het die Universiteit van Pretoria die stigting genader om die grondslag vir 'n permanente mikroëlektronika fasiliteit by die universiteit te vestig. Die Fuchs Stigting het ingestem en die instituut is gestig.
Pieter de Waal
Ds. Pieter de Waal (Kaapstad, 19 Oktober 1875 – Strand, 19 November 1949) was predikant in die NG Kerk, reisende en organiserende sekretaris van die Christelike Strewersvereniging en redakteur van hul lyfblad, die Christelike Strewer.
Lewensloop
duimnael|200px|regs|Pieter (middel), sy broer Jan en suster Rijke, die drie oudste kinders van die Kaapse politikus en burgemeester David Christiaan de Waal.
Sy ouers se eerste seun, ook Pieter, is as baba oorlede en hy word dan ook Pieter genoem om die familienaam te laat voortleef. Die skrywer en politikus J.H.H. de Waal was sy broer en hy het ook drie susters gehad. Hulle woon aanvanklik op Bakkerskloof, maar toe hy ses maande oud was, trek die gesin na Kaapstad, waar sy pa die landgoed Bellevue koop. Hierdie plaas was geleë waar Kloofstraat tot by Groentemarkplein tans is. Sy eerste onderwys ontvang hy van mejuffrou Bettie Roos (later mevrou Maskew). Daarna gaan hy na die Normaalskool in Roelandstraat.
Verdere studie en opleiding
Op vyftien jaar verlaat hy die skool, met die doel om in Rhodesië te gaan boer. Weens die Matabele-oorlog van daardie tyd loop hy eers aandklasse in Kaapstad om die staatseksamen te skryf, wat hy suksesvol voltooi. Pleks van boer, word hy dus in 1892 staatsamptenaar. Die klerklike werk verveel hom egter en hy begin weer in 1896 privaat studeer en behaal sy matriek in 1897, waarna hy as student inskryf aan die Suid-Afrikaanse Kollege. Hier verower hy onder andere die Rabinowitz-prys vir Hebreeus en slaag ná twee jare studie sy eerste graad met lof. Aan die Teologiese Kweekskool op Stellenbosch slaag hy hierna ook met lof en word in 1904 gelegitimeer. Hy was ’n kranige sportman en speel onder andere rugby vir die eerste spanne van Hamiltons en Stellenbosch, terwyl hy ook deelneem aan krieket en tennis, ’n kranige atleet is en ook op die skietveld etlike pryse in kompetisies verower. Op Nuweland wen hy een keer die mylwedloop teen 32 ander atlete.
Persoonlike lewe
Hy trou op 21 Februarie 1905 met Johanna Bernhardina (Joey) van Wijk, oorspronklik van Kimberley, en saam onderneem hulle hierna ’n uitgebreide reis na Europa. Die huwelik was kinderloos.
Gemeentebiedening
Ná sy toelating tot die bediening op 9 Desember 1904 word hy predikant van Leipoldtville op 14 Oktober 1905 en van Riebeek-Kasteel op 13 Mei 1909. Tydens sy verblyf op Riebeek-Kasteel is die huidige kerk daar gebou teen 'n bedrag van £6 000. Hy is op 29 Augustus 1920 op Reddersburg in die Oranje-Vrystaat bevestig en ook hier is onder sy leiding 'n nuwe kerk gebou.
In die Strewersvereniging
duimnael|270px|links|Ds. Pieter en mev. Johanna (Joey) de Waal. Sy was 'n nooi Van Wijk.
Skryfwerk
duimnael|regs|200px|Ds. De Waal in 1927. Sy skryfwerk begin toe hy as redakteur van Die Christelike Strewer die blad moet vul. Sy eerste publikasie is in 1918, toe Kinderbrood verskyn (wat hy saam met ds. C.L. van Heerde skryf), waarin hy poog om Christelike leesstof vir kinders te verskaf oor allerlei praktiese onderwerpe. Vir die Strewersunie stel hy ook verskeie publikasies saam, wat insluit Die belangrikste halfuur (1924), Die Strewershandboek (1928), Ons getuienisboekie, Met God in my tuin (1935), Vergesigte (1937 – ’n keur uit sy Christelike rubriek in Die Christelike Strewer), en Stemme uit die Heilige Land (1945). Verskeie traktaatjies en pamflette word ook deur hom geskryf. Ná sy dood word Die belangrikste halfuur gepubliseer, ’n versamelbundel van preke wat hy gelewer het.
Hy was een van die eerste dramaturge in Afrikaans wat Bybelse temas ontgin, spesifiek met die doel om die evangelie te bevorder. Die opvoerings hiervan is baie gewild en die gepubliseerde godsdienstige dramas is Omgeswaai (met die doel om die teenstanders van sendingwerk tot inkeer te bring), Die bekeerde Jodin (met die oogmerk om mense aan te spoor om openbare belydenis van geloof af te lê ), Delila, Erns eerlik, ''Mej. Skender en Die Familie Brein''.
Publikasies
Publikasies uit sy pen sluit in:
Andries de Wet
Andries Gerhardus de Wet (distrik Carnarvon, Kaapkolonie, 5 Julie 1876 – Windhoek, Suidwes-Afrika, 26 April 1930 ) was 'n Suid-Afrikaanse krygsman en stigter van die Vrykorps in Duits-Suidwes-Afrika wat die koloniale bewind wou help om 'n aanval deur die Unieverdedigingsmag af te weer en die Britsgesinde bewind in die Unie van Suid-Afrika omver te werp en deur 'n Duitsgesinde regering te vervang.
Tweede Vryheidsoorlog
duimnael|300px|links|De Wet was behulpsaam met die oprigting van [[Danie Theron se Verkennerskorps. Hier nuttig van die lede van die korps middagete te velde.]]
In 1895 verhuis hy na die ZAR, waar hy saam met sy vriend Koos Jooste naam maak as kampioenfietsryer en rekordhouer vir die rit Pretoria-Kaapstad. In September 1899 is hy saam met Jooste behulpsaam met die oprigting van die wielryers-verkennerskorps van Danie Theron. In Desember 1899 word hy, nadat hy tot luitenant bevorder is, in bevel van 25 man deur Theron na die front by Colesberg gestuur en van daar na Stormberg in die Noordoos-Kaap. Saam met Jooste maak hy by sy regering beswaar oor die ledigheid van die Boeremagte by Colesberg en bepleit die uitsending van 'n ekspedisie na die Kaap se noordwestelike distrikte om daar 'n mag van koloniale rebelle op die been te bring met die doel om die Britse verbinding na die suide af te sny. Hoewel die regering aanvanklik weier, word Iater tog besluit om die plan uit te voer.
De Wet vergesel die ekspedisie onder bevel van genl. P.J. Liebenberg en kmdt. Lucas Steenkamp wat teen die einde van Januarie 1900 vertrek. Gedurende Februarie en Maart 1900 neem De Wet aktief deel aan die organisasie van die rebellie in die distrikte Prieska, Upington en Kenhardt en word tot kommandant bevorder. Die oorgawe van genl. Piet Cronjé by Paardeberg op 27 Februarie 1900 en die val van Bloemfontein op 13 Maart 1900 noodsaak egter die haastige onttrekking van die Republikeinse magte suid van die Oranjerivier. Daarna neem De Wet deel aan die afweerstryd teen die hoofmag van die Britte in die Oranje-Vrystaat. Hy sluit hom aan by die Afrikaner Cavallerie Corps wat deur kmdt. Abraham Malan opgerig is.
Uitwyking en terugkeer
duimnael|regs|300px|Volgens die karige besonderhede oor dié foto van Boere wat teruggekeer het ná die [[Tweede Vryheidsoorlog is De Wet een van hulle, maar daar word nie vermeld watter een nie.]] Ná die ontbinding van dié eenheid en die einde van die stellingoorlog het hy oor Delagoabaai na Europa uitgewyk. 'n Ernstige operasie het hom 'n lang ruk onakatief gehou hoewel hy as openbare redenaar oor die oorlog grootliks bedrywig was. Hy het hom ook vir die totstandkoming van 'n verbindingsweg deur Duits-Suidwes-Afrika tussen die Boereverteenwoordigers in Europa en die strydkragte in Suid-Afrika beywer. Teen Julie 1901 het hy in so 'n mate herstel dat hy met die hulp van dr. W.J. Leyds, die Transvaalse gesant, die terugreis na sy land kon aandurf. Daarby was hy ook 'n spesiale boodskapper tussen die Boereverteenwoordigers in Europa en die Boereleiers in die veld in Suid-Afrika. Ná 'n moeitevolle tog deur Duits-Suidwes-Afrika voeg hy hom in Oktober 1901 weer by die kommando's in Kaapland en dien in genl. J.C. Smuts se staf, voordat 'n ernstige wond hom vir 'n geruime tyd buite aksie stel.
Met die vredesluiting weier hy om hom aan die Britse gesag te onderwerp en neem hy saam met genl. Manie Maritz, kmdt. (later genl.) Edwin Conroy, kmdt. J. Neser en hoofkmdt. H. Lategan die wyk na Duits-Suidwes-Afrika. Vandaar het hulle Swakopmund op 30 Julie 1902 verlaat. Met die weskus van Afrika langs het hulle via Victoria in Kameroen (toe nog ’n Duitse kolonie), waar hulle op ’n ander skip oorgeklim het, Las Palmas op die Kanariese Eilande, Madeira en Southampton na Hamburg in Duitsland gevaar, waar hulle op 29 Augustus geesdriftig verwelkom is. Per trein het die geselskap na Berlyn gereis waar hulle gehoop het hulle genls. Christiaan de Wet, Koos de la Rey en Louis Botha sou kon ontmoet wat Europa toe gegaan het om held in te samel vir die Afrikanerslagoffers van die oorlog. Die Boeregeneraals sou die Duitse hoofstad egter eers later besoek; daarom het lede van die geselskap uit Duits-Suidwes (onder wie waarskynlik Andries de Wet) na Nederland gegaan waar Japie Neser vir hulle kamers gehuur het met die geld wat hy afgeneem het by Jan du Plessis, ’n Kaapse lojalis. Terwyl hy in die hospitaal was, begin hy met 'n boek oor sy ervaringe in die oorlog wat hy spoedig voltooi het. Die bronne maak dit nie duidelik of dit dieselfde Die Buren in der Kapkolonie im Kriege mit England (München, s.j.). wat hy saam met Van Doomik en Du Plessis geskryf het nie.
De Wet, wat Duitse burgerskap aanvaar het, het hom reeds in Duitsland begin beywer vir 'n grootskeepse georganiseerde Boere-nedersetting in Duits-Suidwes-Afrika. Daarvoor het hy met die Duitse regering vir grond in hul kolonie onderhandel waarop Boere-"vlugtelinge" hulle kon vestig. Gebrek aan geld het egter dié plan verydel. In 1903 keer hy terug na Suid-Afrika en vestig hom as boer in Suidwes-Afrika omdat dié kolonie toe nog in Duitsland se besit was en De Wet nie bereid was om ná die nederlaag in die Tweede Vryheidsoorlog onder die Britse vlag in Suid-Afrika te woon nie. In Suidwes-Afrika het hy kort voor lank 'n leier van sy mede-Afrikaners geword wat in dié kolonie geboer het.
Die Eerste Wêreldoorlog
duimnael|links|230px|[[Duits-Suidwes-Afrika in 1904. De Wet het die Vrykorps in Windhoek (destyds Windhuk) gestig. Korab, waar die Duitse bewindhebbers die oorgawe aan die Unieverdedigingsmag onderteken het, word ook op die kaart aangedui.]] duimnael|regs|320px|Lede van die [[Vrykorps poseer in die suide van Duits-Suidwes-Afrika vir 'n foto. De Wet is moontlik een van hulle, maar geen name word by die foto verstrek nie.]] regs|duimnael|300px|De Wet op reis in [[Duits-Suidwes-Afrika in die geselskap van markies De Kersauson. Die bron sê nie wie wie is op die foto nie.]]
Met die uitbreek van die Eerste Wêreldoorlog in 1914 bring De Wet die Vrykorps (of Freikorps) op 9 September 1914 in Windhuk (soos dit toe bekendgestaan het) op die been, onder meer met die doel om hul vaderland (Suid-Afrika) van Britse oorheersing te bevry. Hoewel die Vrykorps net vir 'n kort rukkie bestaan het, was hul uitwerking op die militêre geskiedenis van Namibië, Suid-Afrika en Duitsland uniek omdat daar in geen ander Duitse kolonie tydens die Eerste Wêreldoorlog 'n soortgelyke eenheid gestig is nie. Die korps se lede is gewerf uit die geledere van die aansienlik aantal Afrikaners wat toe reeds in die gebied gewoon het. Al die lede was vrywilligers. Die Vrykorps se doelwit was om enige moontlike steun aan die Maritz-rebellie in die Unie te verleen wat ontstaan het nadat die Unieregering hom aan Groot-Brittanje se kant geskaar het nadat die Eerste Wêreldoorlog in Augustus 1914 uitgebreek het. Die rebelle was ten sterkste gekant teen die inval van Duits-Suidwes-Afrika deur die Unieverdedigingsmag. Hulle het ook gemeen die tyd was geleë om die vryheid en onafhanklikheid van die Boererepublieke te herstel wat hulle in 1902 verloor het omdat Brittanje se volle verdedigingsmag betrokke was in die stryd teen die magtige Duitse Ryk.
Die Vrykorps het onafhanklik opgetree, maar onder regstreekse gesag van die plaaslike Duitse Imperiale Weermag, die sogenaamde Schutztruppe. Die Duitse goewerneur, dr. Theodor Seitz, het sy volle steun en goedkeuring aan die Vrykorps se stigting verleen omdat hy gemeen het dit sou polities en strategies voordelig wees vir die Ryk se oorlogstrategie om so 'n eenheid te steun. Seitz het daarop gereken dat die Boererebellie die Britsgesinde Unieregering van genl. Louis Botha omver sou kon werp en 'n Duitse bondgenoot in Suid-Afrika daarstel.
In ruil vir wapens en ammunisie, uniforms, toerusting en militêre besoldiging het die Duitse bewind in Windhuk van die Vrykorps verwag om die rebelle in die Noordwes-Kaap by te staan en Upington te beleër. Met sy Boerekommando het De Wet van Windhoek na Nakop getrek. Hy was aanvoerder en kommandant van die Vrykorps wat hulle op Nakop by genl. Manie Maritz aangesluit het. De Wet bedank egter spoedig as hul aanvoerder en word vervang deur kmdt. Stoffel Schoeman.
Hoewel die Vrykorps, wat inderhaas en gebrekkig opgelei is, in talle veldslae teen die veel beter opgeleide en toegeruste Unieverdedigingsmag betrokke was, het dit gou duidelik geblyk hul pogings in die Kaapkolonie sou misluk. Die lede het deursettingsvermoë gekort, die rebelleleiers het dikwels onderling gestry en kommunikasie met die Duitse bevelvoerders anderkant die grens het mettertyd so te sê onmoontlik geword. Die Vrykorps het eindelik die stryd gewonne gegee nadat die laaste rebelle-eenhede op 2 en 3 Februarie 1915 aan die Unieverdedigingsmag oorgegee het. Op 15 Februarie 1915 het Seitz in 'n amptelike dekreet opdrag gegee dat die eenheid ontbind, effektief vanaf 1 Maart 1915.
Nadat die Rebellie onderdruk en die geringe ondersteuning van die Vrykorps in die Noordwes-Kaap beëindig is, het Botha en sy leër min moeite gehad om die Schutztruppe te verslaan en Windhuk op 9 Mei 1915 sonder teenstand in te neem. Die Duitse oorgawe is eers twee maande later op Khorab in die noorde onderteken.
In Suidwes
Hy trek hom op sy plaas terug en neem ná die oormame van die gebied deur die Unie deel aan die plaaslike politiek. Hy help met die totstandkoming van die Verenigde Nasionale Suidwes-party en beywer hom omstreeks 1928 sterk vir die repatriasie van die Angola-Boere na Suidwes-Afrika en speel 'n groot rol in die organisasie van die verskuiwing.
Gesinslewe
Uit sy huwelik in 1903 in Duits-Suidwes-Afrika met Elisabeth Hagedorn (of Hagdorn) aan wie hy in Duitsland verloof geraak het 'n jaar voor sy terugkeer na Afrika, is vier kinders gebore. Ná haar dood trou hy met Elisabeth Catherina Ackerman. Uit hierdie huwelik, wat later onbind is, is daar een seun. Hy is oorleef deur sy derde vrou, Anna Jacoba van Heerden, en op Windhoek begrawe.
'n Straat suidoos van Windhoek se middestad is na hom genoem.
Joe Whyte
Joe Whyte (gebore 18 April 1961) is 'n Amerikaanse akteur. Hy is bekend vir sy rolle in die rolprente The Emperor's New Groove (2000), Chicken Little (2005), en Meet the Robinsons (2007).
Bykolibrie
Die bykolibrie of Helena-kolibrie (Mellisuga helenae) is ’n spesie van die familie kolibries. Dit is die kleinste voël in die wêreld.
Beskrywing
Die bykolibrie is die kleinste lewende voël. Wyfies weeg gemiddeld 2,6 g en is 6,1 cm lank, terwyl mannetjies effens kleiner is; hulle weeg gemiddeld 1,95 g en is 5,5 cm lank. Soos alle kolibries is hulle vinnige, sterk vlieërs.
Die bykolibrie se slank, gepunte snawel is aangepas om diep in ’n blom na nekter te soek. Die voël neem hoofsaaklik nektar in, en af en toe ’n insek of spinnekop, deur sy tong vinnig in en uit sy bek te beweeg. In een dag kan die bykolibrie tot 1 500 blomme besoek en hy speel dus ’n belangrike rol in bestuiwing. Die voëls besoek 10 plantspesies, waarvan nege inheems aan Kuba is.
Charles Lanyon
Sir Charles Lanyon (* 6 Januarie 1813 in Eastbourne, Sussex, Engeland; † 31 Mei 1889 in Whiteabbey, graafskap Antrim, Ierland) was 'n Engelse argitek wat hoofsaaklik bekendheid verwerf het met sy ontwerpe vir openbare geboue in Belfast tussen 1840 en 1860. In 1862 het hy die amp van burgemeester van Belfast beklee en was tussen 1866 en 1868 afgevaardigde vir dié stad in die Britse parlement. In 1868 is hy tot ridder geslaan.
Lanyon het hom in die vroeë 1830's in Dublin gevestig. In 1835 is hy as opmeter in Kildare benoem en het in die volgende jaar noordwaarts verhuis om opmeter van Antrim te word - 'n pos wat hy tot en met 1860 beklee het. In dié tydperk het hy 'n aantal belangrike openbare bouprojekte verwesenlik soos die Glendun-padviaduk, die meeste spoorweë in Antrim asook dié graafskap se kuspad.
Daarnaas het Lanyon 'n aantal belangrike herehuise ontwerp of herontwerp, waaronder Drenagh (naby Limavady) en Ballywalter Park.
Jack Buetel
Jack Buetel (5 September 1915 – 27 Junie 1989) was 'n Amerikaanse akteur. Hy was bekend vir sy rolle in die rolprente The Outlaw (1943), Best of the Badmen (1951), en Jesse James' Women (1954), en in die televisiereeks Judge Roy Bean (1955).
Museum van Filistynse Kultuur
Die Museum van Filistynse Kultuur (Hebreeus: המוזיאון לתרבות הפלשתים ע"ש קורין ממן - Corinne Mamane Museum of Philistine Culture) is 'n argeologiese museum in Ashdod, Israel. Dit is toegewy aan die kultuur van die Filistyne, wat in die omgewing van die stad gewoon het. Dit is die enigste museum ter wêreld wat aan die Filistynse kultuur gewy is. Dit is ook die eerste museum wat in 1990 in Ashdod geopen het.
Svalbard
Svalbard is ’n argipel in die Noordpoolstreek wat die mees noordelike deel van Noorweë vorm. Dit lê ongeveer 650 km noord van die Europese vasteland, halfpad tussen Noorweë op die vasteland en die Noordpool. Die eilandgroep lê tussen 74° en 81° noord (binne die Arktiese Sirkel) en 10° en 35° oos. Spitsbergen is die grootste eiland, gevolg deur Nordaustlandet en Edgeøya. Die administratiewe sentrum is Longyearbyen en ander nedersettings sluit die Russiese myngemeenskap van Barentsburg, die navorsingsgemeenskap by Ny-Ålesund en Sveagruva, ’n mynbuitepos, in. Die argipel is onder die administrasie van die Goewerneur van Svalbard.
Die eilande is die eerste keer as ’n walvisjagbasis in die 17de en 18de eeue gebruik, maar is daarna weer verlaat. Aan die begin van die 20ste eeu is begin met die ontginning van steenkool en verskeie permanente gemeenskappe is daar gevestig. Die Spitsbergenverdrag van 1920 erken Noorweegse soewereiniteit en die Svalbard-wet van 1925 het Svalbard ’n regmatige deel van die Koninkryk van Noorweë gemaak. Hierdie wet het ook verseker dat Svalbard ’n vrye ekonomiese en gedemilitariseerde gebied is. Die Noorweegse Store Norske en die Russiese Arktikugol is die enigste mynmaatskappye wat op die eilande werksaam is. Navorsing en toerisme het belangrike aanvullende industrieë geword. Twee groot navorsingsfasiliteite is die Universiteitsentrum in Svalbard en die Svalbard Wêreldsaadkelder. Daar is geen paaie tussen nedersettings nie en daar word van sneeumobiele, vliegtuie en bote gebruik gemaak. Svalbard Lughawe, Longyear dien as die poort na Europa.
Die argipel het ’n Arktiese klimaat maar het heelwat hoër temperature as ander areas wat op dieselfde breedtegraad lê. Die flora trek voordeel uit die lang middernagson om op te maak vir die poolnag. Svalbard is die broeiplek vir baie seevoëls en daar is ook ysbere, rendiere en seesoogdiere. Twee derdes van die argipel word ingeneem deur sewe nasionale parke en 23 natuurreservate, wat die grootliks onaangeraakte dog brose omgewing beskerm. Sestig persent van die argipel is gletser en daar is baie berge en fjords.
Geografie
Svalbard is ’n argipel tussen die Arktiese Oseaan, Barentssee, Groenlandsee en die Noorse See en maak die noordelikste deel van Noorweë uit. Die verdrag definieer Svalbard as alle eilande, eilandjies en rotse van 74° tot 81° noorderbreedte en van 10° tot 35° oosterlengte. Die eilande beslaan ’n oppervlak van 61 022 km² en Spitsbergen, wat meer as die helfte van die argipel uitmaak, is die grootste eiland, gevolg deur Nordaustlandet en Edgeøya. Al die nedersettings is op Spitsbergen behalwe vir die meteorologiese buiteposte op Beereiland en Hopen. Die Noorweegse staat het beheer geneem oor alle onopleëiste grond (dit is 95.2% van die argipel) ten tyde van die inwerkingtreding van die Spitsbergenverdrag; Store Norske besit 4%, Arktikugol besig 0.4% en ander privaateienaars besit 0.4%.
Svalbard is geleë in die noordwestelike hoek van die Eurasiese plaat. Die seebodem na die suide en ooste is vlak (ongeveer 200 tot 300 m) terwyl die noorde en weste tot ongeveer 4 km diep is. Noord van Svalbard is pakys en die Noordpool en die Noorweegse vasteland lê na die suide. Die Russiese argipel Franz Josef-land en Nowaja Zemlja lê na die ooste en Groenland na die weste.
Omdat dit noord van die Arktiese Sirkel geleë is, ervaar Svalbard die middernagson in die somer asook die poolnag in die winter. By 74° noord duur die middernagson 99 dae en die poolnag 84 dae terwyl dit by 81° noord onderskeidelik 141 en 128 dae duur. In Longyearbyen duur die middernagson van 20 April tot 23 Augustus en die poolnag van 26 Oktober tot 15 Februarie. In die winter kan die kombinasie van ’n volmaan en reflekterende sneeu addisionele lig bied.