cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Kees van Peursen
Kort biografie
Kees van Peursen was getroud met Jeanne Marguerite Ueltschi. Hy studeer regsgeleerdheid en filosofie aan die Rijksuniversiteit Leiden en promoveer in 1948 in die filosofie. Van 1948 tot 1951 was hy die onderhoof van Buitelandse Betrekkinge by die Ministerie van Onderwys in Den Haag. Van 1950 tot 1953 was hy lektor in die inleiding tot die filosofie aan die Rijksuniversiteit Utrecht, van 1953 tot 1960 hoogleraar in die filosofie en die geskiedenis van die filosofie aan die Rijksuniversiteit Groningen en van 1960 tot 1982 hoogleraar in die filosofie aan die Rijksuniversiteit Leiden. Van 1963 tot 1985 was hy ook buitengewone hoogleraar in die kennisteorie, die wetenskapsleer en die geskiedenis van beide dié vakke aan die Vrije Universiteit Amsterdam.
Van Peursen het gefokus op die  eksistensialisme, die fenomenologie, die taalfilosofie, die wetenskapsfilosofie, die kultuurfilosofie, en die postmodernisme. Ook publiseer hy monografieë oor denkers soos Michel de Montaigne, Gottfried Wilhelm Leibniz en Ludwig Wittgenstein. Sy boeke word vertaal in baie tale, waaronder Engels, Frans, Duits, Chinees, Japannees en Koreaans.
Van Peursen het sy ondersoekwerk gerig op die samehang tussen die wetenskap en die kultuur vanuit 'n kennisteoretiese gesigspunt. Hy het ook spesiale belangstellings in die ontologie en metafisika van die wetenskap in verhouding met die daaglikse kennis.
Sy filosofie
Volgens sy filosofie staan die mens in verhouding tot die wêreld rondom hom of haar. Die mens (die onderwerp) en die wêreld (die voorwerp) is twee pole, wat in samenhang met mekaar bestaan. Die onderwerp, die mens interpreteer die wêreld, die werklikheid (die voorwerp). Die verhouding tussen onderwerp en voorwerp is wederkerig en hulle beïnvloed dus mekaar. Die werklikheid daag die mens uit om verhale te vertel, en die alledaagse gebeurtenisse (die werklikheid) is in pas met gebeure en kom tot hul reg, as hulle (verder) vertel word. Dan is gebeurtenisse egte gebeurtenisse. Hulle kom as uitdagings op ons af, wat deur ons geïnterpreteer, en uitgelê word. Aan die dinge word 'n naam (Naam) gegee. Die werklikheid word beoordeel. Dit gaan om norme en waardes, waarmee die mens die wêreld, wat dinge om hom/haar heen “vertaal”. Die taalgebruik van die mens is primêr evaluatief, en daarna beskrywend. Dit beteken dat die mens eers evaluatiewe taal gebruik, en daarna beskrywende taal. Die mens beoordeel en waardeer eers die wêreld rondom hom/haar, voordat hy/sy dit beskryf. Evaluatiewe taal is 'n uitdrukking van 'n bepaalde waardering van gebeurtenisse, byvoorbeeld iets is vervelig of mooi of lelik. Net daarna kom die beskrywende taal.
Die mens vertaal die werklikheid in verhale, narratio. Dit hoef nie alleen verhale te wees nie, dit kan ook kunswerke wees. Die werklikheid word beoordeeld en kry as te ware 'n waardetoevoeging. Dit is 'n verdieping van die reële. Dit gaan nie om feite en gebeurtenisse alleen nie. Dit gaan om die beoordeling van hierdie gebeurtenisse. Dit kan eties, esteties, religieus, en filosofies wees. Van Peursen poog nie om te pleit vir 'n filosofie wat etiese, estetiese of religieuse inhoud nie, maar hy doen wel 'n pleidooi vir die Self, wat hy as van groot belang ag.
Dus gaan dit in (sy) filosofie nie om die feite alleen nie, maar om die sedelike beoordeling, naamlik hoe dit behoort te wees. Van Peursen noem dit "filosofiese surrealisme" naamlik die intensiewe werklikheid. Met die filosofiese surrealisme gaan dit oor die super-werklikheid, 'n intense werklikheid, omdat dit nie gaan oor blote feite nie, maar om die waardering, die beoordeling hiervan. 'n Ontsluiting van gebeurtenisse tot hul werklike betekenis. Filosofie gee 'n visie, 'n besinning van smart en vreugde, teleurstelling en liefde, sin en sinloosheid.
Sy wetenskapsfilosofie
Dit was Van Peursen se oortuiging dat wetenskap en filosofie nou aan mekaar verbind is. Verskeie van sy doktorale studente promoveer in die wetenskapsfilosofie. In samenwerking met Cees Schuyt en Geert Verschuuren vorm hulle die redaksie vir 'n reeks van 25 boeke, wat elk die filosofie behandel van 'n bepaalde wetenskapsgebied, geskryf deur kenners op dié vakgebiede.
Literatuur van Van Peursen (Oorsig)
Van Peursen het tussen 1948 en 1996 ‘n veertigtal boeke geskryf:
Nederland:
•	1948 : Korte inleiding in de existentiephilosophie
•	1948 : Riskante philosophie: een karakteristiek van die hedendaagse existentiële denken
•	1951 : Het inleidende karakter der wysbegeerte (rede by aanvaarding van sy lektoraat Utrecht, 26 April 1951)
•	1953 : De tyd by Augustinus en Husserl (intreerede by Groningen, 17 Oktober 1953)
•	1954 : Michel de Montaigne: het reizen als wysgerige houding
•	1955 : Cultuur en christelyk geloof
•	1955 : Angst
•	1956 : Lichaam, ziel, geest: de mens als oriëntatie vanuit zyn wereld
•	1956 : Wegwys in de wysbegeerte: een aansporing tot het zelf filosoferen
•	1957 : Natuur en mens
•	1958 : Filosofische oriëntatie: een inleiding in de wysgerige problematiek
•	1960 : De werkelykheidszin der wysbegeerte: de betekenis van beweging, tyd en geschiedenis voor een deiktische ontologie (intreerede by Leiden, 21 Oktober 1960)
•	1963 : Waarheid en de taal der wetenschap (intreerede by Amsterdam VU, 18 Oktober 1963)
•	1965 : Feiten, waarden, gebeurtenissen: een deiktische ontologie, W. de Haan Hilversum
•	1965 : Ludwig Wittgenstein
•	1966 : De toekomst van de Universiteit
•	1966 : Evangelieverkondiging in wereldperspectief
•	1966 : Leibniz, Het Wereldvenster
•	1966, 1967 : Wegwys in de wetenschappen; I: Fysica, biologie, psychologie, sociologie, taalwetenschappen, geschiedenis, wetenschapsfilosofie. (1966) - II: Theologie, rechten, economie, geneeskunde, techniek 1, techniek 2. (1967, 1966)
•	1967 : ''Hy is het weer! : beschouwingen over de betekenis van het woordje 'God'''
•	1967 : Fenomenologie en werkelykheid
•	1968 : Fenomenologie en analytische filosofie, W de Haan Hilversum
•	1968 : Informatie: een interdisciplinaire studie, Doede Nauta en Kees Bertels, Het Spectrum
•	1969 : Wetenschappen en werkelykheid
•	1970 : Inleiding tot de wetenschapsleer, Beerling, Kwee & Mooy, Byleveld Utrecht
•	1970 : Strategie van de cultuur: een beeld van de veranderingen in de hedendaagse denk- en leefwereld, Elsevier Amsterdam
•	1975 : Cultuur in stroomversnelling, Elsevier Amsterdam
•	1977 : ''De plaats van de wetenschap in de huidige en toekomstige samenleving •	1977 : Eindigheid by Spinoza''
•	1980 : De opbouw van de wetenschap: een inleiding in de wetenschapsleer
•	1981 : Metafysica: de geschiedenis van een begrip
•	1982 : W''etenschappelyke openheid en metafysische kwetsbaarheid. Naar aanleiding van Descartes' beeld van het zien als tasten'' (afskeidsrede Leiden, 24 September 1982)
•	1985 : Kennis en beleid (afskeidsrede Amsterdam VU, 27 September 1985)
•	1986 : Filosofie van de wetenschappen
•	1990 : Cultuur als partner van de theologie: opstellen over de relatie tussen cultuur, theologie en godsdienstwysbegeerte, aangebied vir prof. dr. G.E. Meuleman
•	1991 : De Naam die geschiedenis maakt: het geheim van de bybelse godsnamen, J.H. Kok Kampen
•	1992 : Verhaal en werkelykheid: een deiktische ontologie
•	1993 : ''Ars inveniendi. Filosofie van de inventiviteit van Francis Bacon tot Immanuel Kant''
•	1994 : Na het postmodernisme: van metafysica tot filosofisch surrealisme
•	1996 : Het nieuwe management: ontwikkelingen binnen een veranderende cultuur
Internasionaal:
•	1974 : The strategy of culture: a view of the changes taking place in our ways of thinking and living today
•	1985 : Development and its rationalities: philosophical and cultural aspects of the concept of development
Sam Callis
Sam Callis (gebore 21 November 1973) is 'n Engelse akteur, skrywer, en vervaardiger. Hy is bekend vir sy rolle in die televisiereekse Ultimate Force (2002) en Game of Thrones (2011).
Antennariidae
Die Hengelaars (Antennariidae) is 'n vis-familie wat hoort tot die orde Lophiiformes. Daar is veertien genera met vier en veertig spesies wat hoort tot dié familie en nege van die spesies kom aan die Suid-Afrikaanse kus voor.
Witels
Die Witels (Platylophus trifoliatus) is 'n boom wat in Suid-Afrika voorkom. Die boom word gevind in strome in die Wes-Kaap en Afromontane woud vanaf Bettysbaai tot by Port Elizabeth. Dit is by uitstek 'n boom van rivierhabitatte.
Die boom se FSA-nommer is 141. Daar is net een spesie in die genus en dit is dus 'n Monotipiese takson.
Antennariidae
Kenmerke
Die familie is meesters in die tegniek van kamoeflering. Hulle het die vermoë om by die agtergrond in te skakel of plante soos alge, sponse of alg bedekte rots na te maak. Op hierdie manier vermy hulle roofvisse (hulle wil nie sponse eet nie) en lok prooi (wat wil kossoek in die alge) nader.
Die vis kan 'n prooi insluk wat net so groot soos hyself is. Die vis kan enige prooi binne 'n afstand van 'n lyf lengte vinniger insluk as wat 'n kobra kan pik. Die familie leef in water wat tot 300 m diep is.
Genus
Die volgende genus en spesies kom aan die Suid-Afrikaanse kus voor:
Lane Chandler
Lane Chandler (4 Junie 1899 – 14 September 1972) was 'n Amerikaanse akteur. Hy was bekend vir sy rolle in die rolprente The Lightning Express (1930), Guns for Hire (1932), Deadwood Dick (1940), en Samson and Delilah (1949).
Somerset-eiland
Somerset-eiland (Engels: Somerset Island), die wêreld se 46ste grootste eiland en die twaalfde grootste eiland van Kanada, beslaan 'n oppervlakte van 24 786 km². Die eiland is in die noorde van Kanada in die Arktiese Oseaan geleë en maak deel uit van die gebied Nunavut. Somerset-eiland behoort tot die Kanadese Arktiese Argipel, met Prins van Wallis-eiland in die weste, Cornwallis-eiland in die noordweste, Devon-eiland in die noordooste, Baffin-eiland in die ooste en Boothia-skiereiland in die suide. Die eiland is genoem na die seremoniële graafskap Somerset in die suidweste van Engeland.
Awhiowhio sepulchrum
Awhiowhio sepulchrum is 'n sponsspesie in die taksonomiese indeling van die Demospongiae (gewone sponse). Die liggaam van die spons bestaan uit kieselnaalde en sponginevesels en is in staat om baie water op te neem.
Die spons behoort tot die genus Awhiowhio en tot die familie Corallistidae. Die wetenskaplike naam van die spesie is die eerste keer geldig gepubliseer in 2007 deur Kelly.
Oranjerivier
Die Oranjerivier (Engels: Orange River) is in 1779 deur kolonel Robert J. Gordon so gedoop ter ere van die Nederlandse Prins van Oranje. Dit is die langste rivier in Suid-Afrika. Dit word ook soms die Gariep genoem. In Lesotho word die rivier die Senqu genoem.
Die rivier ontspring in die Drakensberge van Lesotho, naby die grens met Suid-Afrika. Dit vloei weswaarts op die grens van die Vrystaat met die Oos-Kaap, deur die Noord-Kaap en vorm uiteindelik die suidelike grens tussen Suid-Afrika en Namibië, voordat dit uitmond in die Atlantiese Oseaan by Alexanderbaai, omtrent halfpad tussen Walvisbaai en Kaapstad. Die N6, N10, N1, N12 en N14 nasionale paaie kruis die rivier.
Morganbaai
Morganbaai is 'n kusdorpie geleë naby die Keiriviermond, 53 km noordoos van Oos-Londen in die Oos-Kaap, Suid-Afrika.
Oranjerivier
Die D H Steynbrug naby Bethulie oorspan die Oranjerivier en is met 2993 meter die langste pad-spoor brug in Suid-Afrika. In die 1960's is die Oranjerivierprojek van stapel gestuur om water van die Oranjerivier beter te benut.
Awhiowhio unda
Awhiowhio unda is 'n sponsspesie in die taksonomiese indeling van die Demospongiae (gewone sponse). Die liggaam van die spons bestaan uit kieselnaalde en sponginevesels en is in staat om baie water op te neem.
Morganbaai
Geskiedenis
Morganbaai is in 1822 vernoem na A.F. Morgan, die gesagvoerder van die Barracouta, 'n skip van die Koninklike Britse Vloot, een van talle skepe wat deur die Britse Admiraliteit gestuur is om opnames te doen aan die kus suid van Maputo.
Awhiowhio unda
Die spons behoort tot die genus Awhiowhio en tot die familie Corallistidae. Die wetenskaplike naam van die spesie is die eerste keer geldig gepubliseer in 2007 deur Kelly.
Oranjerivier
Die Augrabieswaterval is in die Noord-Kaap en daar tuimel die Oranjerivier 60 m na benede.
Die Oranjerivier in kultuur
Die Oranje Rivier word onder andere in die volgende letterkundige werke genoem:
- J.M. Coetzee "The Narrative of Jacobus Coetzee" 1974.
"The Narrative of Jacobus Coetzee" is deel van J.M.Coetzee se roman Dusklands wat in 1974 gepubliseer is. Die fiksionalisering baseer waarskynlik op die verhaal van Jacobus Coetsé, die Nederlandse koloniale boer wat beskou word as die eerste persoon van Europese herkoms wat die Oranjerivier oorgesteek het. Die protagonis in die novelle heet Jacobus Coetzee, ook 'n Boeregrensman, wat op sy ekspedisie van die Noord-Kaap af die Oranjerivier oorsteek om Groot Namakwaland binne te gaan en te verken. Nadat hy die rivier oorgesteek het, word hy siek en moet hy in 'n nedersetting bly, en verloor mag oor sy ekspedisiebemanning. Aangesien hy ook met die inwoners stryd het, sou hy – na sy herstel – terugkeer en hulle  in 'n wraakveldtog uitmoor.
- André Brink "Philida" 2012
Die boek vertel die verhaal van 'n slavin wat uit Suid-Afrika na die 'Beloofde Land' – die Gariep – vlug. Op Philida se pad verskyn/dien die rivier as 'n paradys, 'n tydelike toevlugsoord.
- Jasper David Utley "The Lie of the Land" 2017
Takriviere
Die grootste takrivier is die Vaalrivier wat die Oranjerivier suidwes van Kimberley naby Douglas ontmoet. In Lesotho sluit die Senqunyanerivier {Sothonaam wat Klein-Oranjerivier beteken) by die Oranjerivier aan. Ander kleiner syriviere van die Oranje- en die Vaalrivier is die Brak-, Caledon-, Harts-, Klip-, Kraai-, Modder-, Mooi-, en Vetriviere, wat die hele Vrystaat, Lesotho en groot dele van die ou Transvaal- en Kaapprovinsies dreineer.
Die Oranjerivier verskaf water vir vele landbou-aktiwiteite, veral in die Noord-Kaap.
Opgaardamme
Die vinnige afloop van die rivier word gestuit deur die Gariepdam (voorheen Hendrik Verwoerddam) en Vanderkloofdam. Die damme stoor water in die reënseisoen, wat dan beheersd vrygelaat word vir besproeiing. Die Boegoebergdam, 'n besproeiingsdam, is ook in die rivier naby Groblershoop in die Noord-Kaap geleë.
Baie boere gebruik ook die Oranjerivier se water vir besproeiing van landerye.
Kanoneiland is die grootste eiland in die rivier.
Visse in die Oranjerivier
Die volgende visse kom voor in die rivier: Oranjerivier-moddervis, Kleinbek-, Grootbek-geelvis en Skerptandbaber.
Sien ook
Damme in die Oranjeriver
INaturalist
iNaturalist is ’n projek en aanlyn sosiale netwerk van naturaliste, wetenskaplikes en bioloë wat waarnemings van biodiversiteit oor die wêreld heen karteer en deel. Dit verskaf nuttige inligting aan ’n verskeidenheid navorsingsprojekte, museums, botaniese tuine, parke en ander organisasies.
Gebruikers van iNaturalist het al meer as agt miljoen waarnemings bygedra sedert dit in 2008 gestig is.
Zwilbroek
Zwilbroek is 'n nedersetting in die munisipaliteit Berkelland in die provinsie Gelderland in Nederland.
Deeltjiehorison
Die deeltjiehorison (ook genoem die kosmologiese horison of die kosmiese lighorison) is die maksimum afstand waarvandaan die lig van deeltjies na die waarnemer toe kon beweeg het tydens die bestaan van die heelal. Baie soos die horison op aarde verteenwoordig dit die grens tussen die waarneembare en onwaarneembare streke van die heelal, en daarom definieer sy afstand in die huidige epog die grootte van die waarneembare heelal.
Vanweë die uitdying van die heelal is dit nie bloot die ouderdom van die heelal maal die ligsnelheid (sowat 13,8 miljard ligjare) nie, maar eerder die ligsnelheid maal die konforme tyd. Die bestaan, eienskappe en belangrikheid van ’n kosmologiese horison hang af van die spesifieke kosmologiese model.
Tornyn (walvis)
’n Tornyn of bruinvis (Phocoena phocoena), vroeër ook ’n "seevark" genoem, is ’n soogdier uit die orde van tandwalvisse (Odontoceti). Die vis se wetenskaplike naam is oorspronklik in 1758 as Delphinus phocoena aangegee deur Carl Linnaeus. Die dier is hoogstens 1,8 m lank en weeg op die meeste 60 kg. Dit is die walvissoort wat die meeste in die Noordsee voorkom. Hulle is nou verwant aan die dolfyne (Delphinidae).
Terminologie
Die term "tornyn" vir dié soort walvis (van die Nederlandse tonijn, ’n soort tuna) het in Afrikaans ontwikkel deurdat die benaming, as gevolg van die grootte van die tornyn, ook op die walvis toegepas is.
Die naam "bruinvis" val vreemd op, want die diere is nie visse nie en is ook nie bruin nie.
Uiterlike voorkoms
Tornyne het ’n stomp neus, lae driehoekige rugvin en (soos alle Walvisagtiges) ’n plat, horisontale stertvin. Die rug is donkergrys en die buik helderwit. Hulle het spatelvormige tande: 22 tot 28 paar in die bokaak en 21 tot 25 paar in die onderkaak. Hiermee "wei" hulle op die seebodem, waarna hulle die vissies wat hulle kry, na binne suig.
Departement van Internasionale Betrekkinge en Samewerking
Die Departement van Internasionale Betrekkinge en Samewerking (Engels: Department of International Relations and Cooperation - DIRCO) is die ministerie van buitelandse sake van die Suid-Afrikaanse regering. Dié departement is verantwoordelik vir die buitelandse betrekkinge van Suid-Afrika en dus die land se verhoudings met die buiteland en internasionale organisasies, sowel as die bestuur van Suid-Afrika se diplomatieke missies in die buiteland. Die departement word gelei deur die Minister van Internasionale Betrekkinge en Samewerking, tans Naledi Pandor.
Voorheen was die department bekend as die Departement van Buitelandse Sake. Dit is dit in Mei 2009 herdoop tot die Departement van Internasionale Betrekkinge en Samewerking deur president Jacob Zuma. In die nasionale begroting van 2010 het dit 'n begroting van 4 824,4 miljoen rand ontvang, en het dit 4 533 werknemers gehad.
Kosmologie
280px|thumb|Die [[Hubble- Ekstreme Diepveld is in September 2012 voltooi en wys die verste sterrestelsels wat nog afgeneem is. Buiten die paar helder sterre op die voorgrond is elke ligpunt ’n aparte sterrestelsel, waarvan sommige tot 13,2 miljard jaar oud is. Die waarneembare heelal bevat na raming meer as 2 biljoen sterrestelsels. ]]
Kosmologie (van die Griekse woord κόσμος kosmos, "wêreld", en -λογία -logia, "studie van") is ’n tak van sterrekunde wat die oorsprong en evolusie van die heelal bestudeer, van die Oerknal tot vandag en in die toekoms. Fisiese kosmologie is die wetenskaplike studie van die oorsprong van die heelal, sy grootskaalse strukture en dinamika, en sy uiteindelike lot, sowel as die wetenskapwette wat op hierdie gebiede van toepassing is.
Beskrywing
Die term "kosmologie" is in 1656 die eerste keer gebruik, in Engels in die leksograaf Thomas Blount se Glossographia, en daarna in 1731 in Latyn deur die Duitse filosoof Christian Wolff in Cosmologia Generalis.
Fisiese kosmologie word bestudeer deur wetenskaplikes soos sterrekundiges en fisici, sowel as filosowe soos metafisici en ander. Vanweë dié gedeelde terrein met filosofie kan teorieë in fisiese kosmologie beide wetenskaplike en niewetenskaplike voorstelle insluit en kan hulle berus op aannames wat nie getoets kan word nie. Kosmologie verskil van sterrekunde deurdat eersgenoemde betrekking het op die heelal as ’n geheel, terwyl laasgenoemde betrekking het op individuele hemelliggame.
Moderne fisiese kosmologie word oorheers deur die Oerknalteorie, wat probeer om waarneembare sterrekunde en deeltjiefisika te kombineer; meer spesifiek ’n paremetrisering van die Oerknal met donker materie en donker energie, bekend as die Lambda-KDM-model.
Die teoretiese astrofisikus David N. Spergel het kosmologie beskryf as ’n "historiese wetenskap", want "wanneer ons na die ruimte kyk, kyk ons terug in die verlede" vanweë die beperktheid van ligsnelheid.
Dissiplines
Fisika en astrofisika het ’n sentrale rol gespeel in die vorming van ’n begrip van die heelal deur wetenskaplike waarnemings en eksperimente. Beide wiskunde en waarnemings het ’n rol gespeel in fisiese kosmologie om die hele heelal te ontleed. Daar word algemeen geglo die heelal het begin met die Oerknal, en dit is feitlik onmiddellik gevolg deur kosmiese inflasie: ’n metriese uitdying van die ruimte waaruit die heelal 13,799 ± 0,021 miljard jaar gelede ontstaan het. In kosmogonie word die oorsprong van die heelal bestudeer en in kosmografie die eienskappe van die heelal.
In Diderot se Encyclopédie word kosmologie verdeel in uranologie (die wetenskap van die hemele), aërologie (die wetenskap van die lug), geologie (die wetenskap van die kontinente) en hidrologie (die wetenskap van water).
Metafisiese kosmologie is ook al beskryf as die plasing van die mens in die heelal in verhouding tot alle ander entiteite. Dit word geïllustreer deur Markus Aurelius se waarneming oor die mens se plek in daardie verhouding: "Hy wat nie weet wat die wêreld is nie weet nie waar hy is nie, en hy wat nie weet om watter rede die wêreld bestaan nie weet nie wie hy is of wat die wêreld is nie."
Herpetologie
Herpetologie is 'n afdeling van dierkunde wat handel oor reptiele en amfibieë. 'n Persoon wat herpetologie beoefen is 'n herpetoloog.
Biochemie
Koolhidraatmetabolisme
Organismes moet energie vanaf hul omgewing verkry om al hul lewensnoodsaaklike funksies te verrig. Die energie word verkry in die vorm van kos wat deur die organisme geëet word. Die kos word afgebreek en geassimileer deur die liggaam.
Die mens se liggaam se hoofbron van energie is koolhidrate wat verkry word uit voedsel produkte soos brood, aartappels en mielies. Koolhidrate word deur die spysverterings kanaal afgebreek tot glukose of ander eenvoudige suikers soos fruktose en galaktose waarna die suikers in die bloed opgeneem word om aan al die ledemate energie te verskaf.
Die suikers word deur selle opgeneem met die hulp van spesifieke transport ensieme wat energie vanaf ATP gebruik om die suikers oor die selmembraan te vervoer. In die sitoplasma van die sel word die suiker afgebreek deur die glikolise padweg na asetiel-KoA. Asetiel-KoA word dan deur die mitochondrion se dubbel membraan vervoer om aan die Kreb-siklusdeel te neem waarin NADPH en NADH hul waterstof atome toegevoeg word. NADPH en NADH ondergaan oksidatiewe fosforilering om 2 suurstofmolekules aan een koolstofmolekule te heg met die vrystelling van meer ATP en koolstofdioksied (CO2).
Proteïensintese
Proteïene word in alle organismes geproduseer vir die gebruik in die organisme se algemene metabolisme. Proteïene word vanaf mRNS getransleer deur die ribosome om 'n string aminosure te vorm. Nadat verkeie post-translasionele veranderinge aan die peptied aangebring is, is die peptied 'n volwaardige proteïen.
Los Angeles
Los Angeles is by verre die grootste stedelike nedersetting in Kalifornië, en sedert 1990, toe dit die tradisionele Second City Chicago verbygesteek het, op een na die grootste metropool in die Verenigde State, met 'n inwonertal wat in 2015 vir die eerste keer in sy geskiedenis die viermiljoenkerf verbygesteek het. Die metropolitaanse gebied van Los Angeles (wat naas Los Angeles ook die distrikte San Bernardino, Riverside, Ventura en Orange County bevat) huisves 'n bevolking van meer as 17 miljoen met uiteenlopende etniese en ekonomiese agtergronde. Die stad is in die 20ste eeu as die prototipe van 'n toekomstige metropool beskou wat alle voor- en nadele van 'n uitgestrekte metropolitaanse gebied in hom verenig het.
Die stad, waarvan die naam dikwels afgekort word tot LA, is 'n wêreldsentrum vir sake en internasionale handel, vermaak, kultuur, media, mode, wetenskap, tegnologie en onderwys. Dit is die setel van bekende professionele liggame, kulturele organisasies en tersiêre onderwysinstellings soos die University of Southern California en die University of California en een van die kragtigste ekonomiese spilpunte in die VSA.
Los Angeles word gelys as die wêreld se derde welvarendste en vyfde magtigste en invloedrykste metropool wat in die VSA net deur New York oortref word. Die gekombineerde statistieke gebied (combined statistical area, CSA) van Los Angeles-Long Beach-Anaheim sal in 2020 na beraming 'n bruto metropolitaanse produk van $1207,3 miljard genereer wat van die stad die tweede grootste ekonomiese sentrum in die Verenigde State na die metropolitaanse gebied van New York maak.
Met Hollywood het Los Angeles daarnaas tot die "Wêreldhoofstad van Vermaak" ontwikkel en speel steeds 'n leidende rol in die rolprent-, televisie-, videospeletjie- en musiekbedryf, al word die meeste belangrike ateljees tans in die stadsdeel Burbank aangetref. Die belangrikheid van die plaaslike vermaakbedryf maak van Los Angeles en sy voorstede gewilde woonplekke vir bekende vermaakpersoonlikhede.
Die betowering van die Amerikaanse Droomfabriek, Hollywood, Hollywood Boulevard met sy beroemde Walk of Fame, Sunset Strip, en Beverly Hills, asook die natuurskoon van sy strande het van Los Angeles die sinnebeeld van die Kaliforniese droom gemaak en tot sy vinnige groei bygedra. Dekades lank was Los Angeles se stadsgeskiedenis 'n verhaal van suksesvolle selfbemarking en grootskaalse binnemigrasie. Aanvanklik was die droom van vryheid en onafhanklikheid beperk tot 'n klein laag welvarendes.
Kort voor lank het die stad 'n trekpleister vir honderdduisende Amerikaners uit die Middelweste geword wat 'n voorstedelike lewe in die enkelgesinshuise van Southland, die sonnige suide van Kalifornië, kon bekostig, vry van die beperkings wat 'n lewe in die digbevolkte Amerikaanse metropole van die Ooskus hulle sou opgelê het. Uiteindelik het Los Angeles ook 'n toevlugsoord vir ontworteldes geword wat slagoffers van die Dust Bowl, een van die grootste natuurrampe in die geskiedenis van die VSA, geword het, en met niks meer as hul motors, vol gepak met hul besittings, hier aangekom het.
Die stadsgebied, wat deur 'n netwerk van oënskynlik eindelose snelweë deurkruis word, behels 'n groot verskeidenheid boustyle wat van die stadsentrum met sy wolkekrabbers tot luukse villas in die klowe van die omgewing strek. Sy bewoners, na wie in die Verenigde State as Angelenos verwys word, geniet 'n gematigde en sonnige klimaat, ook in die winter. Groen ruimtes en strande langs die Stille Oseaan-kuslyn soos Venice- en Huntington Beach is gewilde ontspanningsplekke. Disneyland is ook in die buurt van Los Angeles en was die eerste vermaaklikheidspark van sy soort. Los Angeles het as gasheerstad van die Olimpiese Somerspele van 1932 en 1984 opgetree en sal naas Londen en Parys in 2028 die derde stad wees wat vir 'n derde keer as gasheerstad vir die Olimpiese Somerspele optree.
Geografiese ligging
Die stadskern van Los Angeles en 'n vyftigtal voorstede – met 'n totale beboude gebied van meer as 6 000 km² – lê uitgestrek oor 'n wye woestynvlakte temidde van 'n heuwelagtige kusgebied met dig beboste uitlopers van bergreekse, teen 'n gemiddelde hoogte van 32 meter bo seevlak. Die stad grens in die weste en suide aan die Santa Monica-baai van die Stille Oseaan. Los Angeles word in die ooste en noorde deur bergreekse omring. Noord van Los Angeles lê ook die San Fernando-vallei, wat sowat een derde van die inwoners huisves. Die vallei word deur die Griffithpark en die Santa Monica-berge afgesny van Hollywood en die stadsentrum.
Die administratiewe stadsgebied van Los Angeles strek oor 1 290,6 vierkante kilometer (71 kilometer in noord-suidelike en 47 kilometer in oos-westelike rigting), en die stadswyke en voorstede word deur 'n moderne stelsel van snelpaaie met mekaar verbind. Los Angeles se bevolking is die mees gemotoriseerde ter wêreld, maar dit bring mee dat skadelike uitlaatgasse van motors en nywerhede lankal tot een van die kwellendste probleme van die stad ontwikkel het.
Soms word na Los Angeles as 'n "horisontale stad" verwys, aangesien daar min wolkekrabbers is en die stadsgebied oor 'n groot oppervlakte uitgebrei het. Grondpryse begin nou egter ook in die stadsentrum die hoogte inskiet en bevorder die oprigting van 'n groter aantal toringgeboue. Los Angeles is allesbehalwe 'n stad in die oorspronklike betekenis van die term, maar eerder 'n konglomeraat van kleiner en groter nedersettings wat almal hul spesifieke karakter ontwikkel het. Die stad deel 'n besondere aspek van sy groei met Londen en "Metroland", die Britse hoofstad se uitgestrekte voorstadsones wat eers deur die bou van 'n uitgebreide moltreinnetwerk vir pendelaars ontsluit is. Los Angeles se voorstede het hul ontstaan eweneens aan die bou van 'n gesofistikeede openbare vervoerstelsel en – later – aan die mobiliteit te danke wat motors en 'n uitgebreide padnetwerk aan inwoners verskaf het.
Axechina
Axechina is 'n genus van sponsdiere uit die klas van die Demospongiae (gewone sponse).
Los Angeles
Geografiese ligging
Die skertsende opmerking dat Los Angeles niks meer sou wees as "'n mengelmoes voorstede op soek na 'n middestad" nie mag bevraagteken word aangesien daar altyd 'n middestad was. Maar anders as Manhattan (geleë op 'n eiland) of Philadelphia (ingeperk tussen twee riviere) of Chicago (waar 'n meer uitbreiding beperk) kon eiendomsontwikkelaars in Los Angeles weswaarts uitbrei soos hulle dit goedgedunk het sonder om bestaande strukture te vernietig.
Daar is 173 onafhanklike stede in die metropolitaanse gebied van Los Angeles, wat die counties (distrikte) Los Angeles, San Bernardino, Riverside, Ventura en Orange bevat. Die gebied strek tot by die grens van die deelstaat Nevada en het 'n totale oppervlakte van 87 972 vierkante kilometer. Slegs 'n klein gedeelte hiervan is beboude gebiede. Die grootste deel van die oppervlakte word deur onbewoonde gedeeltes van die Mojave-woestyne en die Nasionale Joshua Treepark in die counties Riverside en San Bernardino beslaan.
Los Angeles is in topografiese opsig die enigste Amerikaanse metropool wat deur 'n bergreeks in twee helftes verdeel word. Mount Lukens in die noordoostelike uithoeke van die San Fernando-vallei, wat ook as Sister Elsie Peak bekend staan, is met 'n hoogte van 1 548 meter bo seevlak die hoogste bergpiek in die stadsgebied.
Geologie
Teen die oostelike rand van die metropolitaanse gebied loop die San Andreas-breuk, net sowat 30 myl van Los Angeles se middestad af. Tektoniese spanning bou deurgaans op as die Pasifiese of Stille Oseaanplaat, waarop Los Angeles en Orange County geleë is, in 'n noordwestelike rigting beweeg en teen die Noord-Amerikaanse plaat skuif wat in 'n suidoostelike rigting beweeg. Die gevaar van aardbewings, wat hieruit voortspruit, het tot streng bouvoorskrifte in Suid-Kalifornië gelei. Los Angeles is sedert 1800 deur nege groot aardbewings met 'n intensiteit van ses of meer op die Richterskaal en duisende kleiner bewings geskud. 'n Groot aantal geboue is versterk om hulle so goed moontlik bestand te maak teen aardbewings.
Tot 1958 is geboue beperk tot 'n maksimumhoogte van 45 meter of 14 verdiepings. Die enigste uitsondering was die raadsaal uit die jaar 1928 met 'n hoogte van 128 meter. Veiliger geboue het hierdie wet later oorbodig gemaak. Naas die bedreiging deur aardbewings was ook die konsep van 'n tuinstad en minder verdigte stadswyke die dryfveer agter hierdie wet. Uiteindelik het dit die bestendige uitbreiding van die stadsgebied bevorder.
California Geological Survey het laat in 2014 vir die eerste keer in twee dekades 'n amptelike finale kaart van die Hollywood-breuklynsone asook materiaal ten opsigte van beraamde breuklyne vrygestel sodat 'n aardbewing-breuklynsone volgens Kaliforniese wet vasgestel kon word. Die presiese verloop van die Hollywood-breuklyn kon op baie plekke nie presies bepaal word nie. Daar moet ook rekening gehou word met uitlopers van die hooflyn. Vir elke beplande gebou moet die ondergrond ondersoek en seismiese toetse gedoen word.
Eiendomsontwikkelaars, wat nuwe projekte in Los Angeles beplan, moet bewys lewer dat hulle geen gebou oor 'n bestaande breuklyn oprig nie. Die nuwe kaartmateriaal het geen betrekking op bestaande geboue nie, behalwe vir beplande uitbreidings. Volgens beramings is sowat 12 000 eiendomme in Los Angeles binne 'n afstand van vyfhonderd voet aan weerskante van die nuut bepaalde breuklyne geleë, waaronder ikoniese geboue soos die Capitol Records-toringgebou in Hollywood, die Mondrian- en Standard-hotelle in West Hollywood, drie elementêre skole, 'n kollege vir uitvoerende kunste asook Immaculate Heart High School en Middle School. Moderne ingenieurswese bied geen oplossing aan waardeur strukture grondbewegings in teenoorgestelde rigtings sal kan weerstaan nie.
Sommige geboue in Los Angeles is reeds van oudio-waarskuwingstelsels voorsien wat bewoners of werknemers vooraf teen dreigende gevare kan waarsku – tussen enkele sekondes of meer as 'n minuut voordat 'n groot aardbewing se skuddings begin. Daar is ook stelsels wat hysbakke outomaties op die naaste verdieping stopsit sodat gebruikers nie daarin sal vassit nie.
Ondanks alle tegnologiese vooruitgang is dit onmoontlik om te voorspel watter strukturele skade 'n sterk aardbewing uiteindelik sal aanrig. Besoekers word, net soos inheemses, in die onwaarskynlike geval van 'n aardbewing aangeraai om op 'n veilige afstand te bly van groot glasvoorwerpe soos vensters of glasfasades en skuiling te soek onder massiewe tafels of deurrame.
Terwyl 'n groot aardbewing 'n geskatte 1 800 menselewens sal kan eis, bly die herstelling van beskadigde infrastruktuur die grootste uitdaging. Veral watervoorsiening is kwesbaar. Ná die Northridge-aardbewing van 1994 was bewoners vir 'n maksimum van twee weke van watervoorsiening afgesny. In die geval van 'n massiewe aardbewing sal herstelwerk tot ses maande kan neem.
Een van die belangrikste waterreservoirs aan Los Angeles se kant van die San Andreas-breuklyn, die Headworks Reservoir, is tien myl vanaf Altadena en die Sierra Madre-breuklyn naby Burbank geleë. Dit bestaan uit twee massiewe betonbekkens wat bestand is teen sterk aardskuddings, met 'n totale kapasiteit van 110 miljoen gellings (meer as 500 miljoen liter). Dit sal inwoners tydens 'n noodtoestand van water kan voorsien sonder dat dramatiese ontruimings noodsaaklik word. Ander maatreëls sluit die vervanging van duisende myl se waterpype, wat die Headworks Reservoirs met stedelike verbruiksgebiede verbind, met nuwe soorte pype wat eweneens meer bestand is teen aardbewings. Een van hierdie projekte, die Foothill Trunk Line in die San Fernandovallei, kruis die San Fernando-breuklyn, maar is ontwerp om saam met aardverskuiwings van tot tien voet te beweeg sonder dat dit breek.
Klimaat
Los Angeles lê in die subtropiese klimaatsone. Die gemiddelde jaarlikse temperatuur is 16,5 °C en die gemiddelde jaarlikse reënval 295 millimeter. Augustus is die warmste maand met 'n gemiddelde temperatuur van 20,8 °C, Januarie die koudste met 'n gemiddelde van 12,5 °C. Reënval is gewoonlik beperk tot die tydperk tussen November en April. Die maande tussen Mei en Oktober word deur droë weerstoestande gekenmerk.
Die ligging digby die Stille Oseaan en winde, wat vanuit die see waai, skep 'n aangename klimaat in die somer, wanneer die kwik tot by 28 °C styg. Die wintermaande is kouer, alhoewel dagtemperature gewoonlik nie benede 15 °C daal nie. Nagtemperature is sowat 10 °C laer en die lugvogtigheid beloop tussen 50 en 75 persent.
Hittegolwe met temperature tot by 40 °C kom gereeld elke twee jaar voor en word veroorsaak deur die sogenaamde Santa-Ana-winde, wat uit die gelyknamige woestyn oos van die stad waai.
In die tydperk tussen 1940 en die 1990's het die gemiddelde temperature in die stadsgebied met 5 °F gestyg. Hierdie ontwikkeling word egter nie aan aardverwarming toegeskryf nie, maar eerder aan die dramatiese verlies van boorde en landbougebiede wat plek moes maak vir nuwe paaie en geboue. Hoe groter die totale beboude oppervlak van beton en asfalt word, hoe meer sonenergie word geabsorbeer. As gevolg hiervan het die atmosfeer in die omgewing warmer geword en is 'n massiewe "stedelike warmte-eiland" geskep. Volgens wetenskaplike studies sal 'n massiewe boomplantingsprogram in die San Fernando-vallei van stapel gestuur moet word om die gemiddelde temperature met tot 5 °C te laat daal.
Stigting
Los Angeles is op 4 September 1781 deur die Spaanse goewerneur van Kalifornië, Felipe de Neve, as 'n pueblo ('n Spaanse vakterm wat na 'n burgerlike nedersetting verwys - in teenstelling met godsdienstige sendingstasies of misiones en militêre buiteposte of presidios wat opgerig is ter beskerming van pueblos en misiones teen buitelandse invallers of inheemses wat ontevrede was met die sendingstelsel ) met 44 setlaars op die gebied van die Tongvá-Indiane gestig. Destyds was veeteelt die hoofbron van inkomste vir die bewoners.
Die naam Los Angeles is van Spaanse oorsprong en beteken letterlik "die engele". Dit is 'n verkorting van die oorspronklike El Pueblo de Nuestra Señora la Reina de los Ángeles de Porciúncula (Afrikaans: "Die Dorp van Onse Liewe Vrou, die Koningin van die Engele van Porciúncula").
In 1835 het die Meksikaanse regering stadstatus aan Los Angeles toegeken; gelyktydig is die nedersetting verhef tot hoofstad van Alta California, die mees noordelike gewes van Meksiko. Die bevolking het tot by die jaar 1836 tot 2 228 gegroei, maar daarna weer 'n tyd lank gekrimp. Los Angeles was tot by die middel van die 19de eeu 'n Meksikaanse munisipaliteit met 'n bevolking wat oorwegend uit Amerikaanse setlaars, arm Chinese werkers en 'n klein aantal welvarende Meksikaanse landbesitters bestaan het. Tydens die Meksikaans-Amerikaanse Oorlog tussen 1846 en 1848 is die stad saam met Alta California deur Amerikaanse soldate beset en by die VSA ingelyf.
Los Angeles het op 4 April 1850 Amerikaanse stadstatus in verband met die stigting van die deelstaat Kalifornië gekry; destyds was die inwonertal 1 610.
Laat 19de eeuse groeifase
Die laaste drie dekades van die 19de eeu was 'n tydperk van tegnologiese vooruitgang en vinnige ekonomiese groei wat deur drie faktore aangedryf is: die groot vraag na eiendomme wat stygende pryse en die opdeling van ou ranchos – uitgestrekte beesplase – in kleiner en meer winsgewende erwe tot gevolg gehad het; die bou van spoorlyne wat Los Angeles met ander Weskusmetropole soos San Francisco (sedert 1875) verbind het, maar ook vervoer binne die stadsgebied vergemaklik het, byvoorbeeld tussen die middestad en San Pedro; en die grootskaalse vestiging van Amerikaners uit die Midweste wat die strawwe winters daar wou ontduik – onder wie talle welgestelde afgetredenes wat bygedra het tot die groeiende ekonomiese betekenis van gesondheidsdienste en ontspanningsgeriewe. Nuwe aankomelinge is onder meer vanweë Los Angeles se reputasie as 'n sonnige plek met skoon lug na die weskus gelok – in 'n tyd toe die bevolking in meeste Amerikaanse nywerheidstede nog deur ongekende lug- en waterbesoedeling geteister is. Die stad was destyds sinoniem met goeie gesondheid, 'n skoon omgewing, sonskyn volop en eindelose sitrusplantasies. Nadat besproeiingdtegnieke getoets is om die geskikte landbouprodukte vir die gebied bepaal, is duisende lemoen- en suurlemoenbome geplant.
Met die voltooiing van twee transkontinentale spoorlyne – en Los Angeles as hul Weskus-terminus – is in die 1880's die voorvereiste vervul om die stad by die nasionale ekonomie in te skakel. Los Angeles het in dié tydperk nog nie oor 'n nywerheidsbasis beskik nie. Landbou, veral veeteelt, was by verre die belangrikste ekonomiese sektor, alhoewel die uitgestrekte landgoedere van die vroeëre Meksikaanse elite intussen gekonfiskeer was of – teen betreklik lae pryse – van eienaar gewissel het. Dié ontwikkeling was die fondament vir 'n nuwe soort stadsontwikkeling – vir die eerste keer was die grond, wat hiervoor benodig is, in besit van een enkele privaat eienaar of onderneming. Die groot stroom migrante uit die Midweste, wat deur advertensie-plakkate en gesubsidieerde treinkaartjies aangewakker is, het in die laat 19de eeu grondspekulasie die botoon laat voer.
Ná die aansluiting by die spoorweg van die Union Pacific Railroad in 1876 en die spoorweglyn na Santa Fé in 1885, asook die begin van steenkoolontginning in 1890 en ru-olieproduksie in 1892 het Los Angeles vinnige groei getoon. In 1900 het die inwonertal reeds op 100 000 gestaan (met 'n verdere 70 000 buite die stadsgrense), en hierdie getal het in die tydperk tot 1910 verdriedubbel – hierdie styging van 211 persent was die hoogste in die geskiedenis van Los Angeles. Migrante uit die Middel-Weste (en hier veral uit deelstate soos Iowa en Indiana) het die ou Meksikaanse elite geleidelik vervang om self die nuwe leidende politieke klas van Los Angeles te vorm.
Die vroeë 20ste eeu
Die eerste twee dekades van die 20ste eeu was een van die beslissendste tydperke in die geskiedenis van Los Angeles waartydens die belangrikste struikelblokke uit die weg geruim kon word wat die stad se groei tot 'n Weskusmetropool nog belemmer het: ontoereikende watervoorsiening, die gebrek aan 'n natuurlike diepwaterhawe, die afgeleë ligging wat Los Angeles se deelname aan die florerende Atlantiese handel gekniehalter het, en die gebrek aan bekostigbare energiebronne. Tenminste op kort termyn is oplossings vir dié probleme gevind met die bou van 'n akweduk wat water uit die Owensvallei na die metropool in wording vervoer het (dié waterleiding is reeds in 1905 beplan, maar kon eers in 1913 voltooi word); die inlywing van San Pedro-hawe by Los Angeles (teen die wil van sy inwoners) en sy grootskaalse uitbreiding gedurende die Eerste Wêreldoorlog waarvoor federale fondse beskikbaar gestel is; die opening van die Panamakanaal in 1914 wat die vaartyd tussen Suid-Kalifornië en die kuste van die Suidstate en die Amerikaanse Ooste merkbaar verkort het; en die opwekking van hidroëlektrisiteit deur die akweduk-projek vanaf 1917 wat die snelle groei van nywerhede moontlik gemaak het. Ná die inlywing van aangrensende nedersettings het Los Angeles se stadsgebied ook 'n aantal oorspronklik selfstandige munisipaliteite soos Wilmington (1909), San Pedro (1909), Hollywood (1910), Sawtelle (1922), Hyde Park (1923), Eagle Rock (1923), Venice (1925), Watts (1926), Barnes City (1927) en Tujunga (1932) ingesluit. In die 1920's was Los Angeles reeds op pad na wêreldstadstatus. Sy ongekende groei het aanleiding gegee tot 'n tweede grootskaalse golf van grondspekulasie waartydens steeds meer ranchos of beesplase onderverdeel is om nuwe nedersettings te vestig. Om hul watervoorsiening te verseker, was sommige van dié nuwe nedersettings bereid om by die groeiende metropool aan te sluit; ander het dié druk, wat op hulle uitgeoefen is, weerstaan. Sodoende is die huidige verstedelikingspatrone geskep waarby die gebied van Groter Los Angeles as 'n gefragmenteerde metropool gevestig is waar talle munisipaliteite hul administratiewe onafhanklikheid bewaar het, al maak hulle deel uit van die samehangende beboude gebied in die Los Angeles-bekken. So het byvoorbeeld Santa Monica en Beverly Hills, wat in ekonomiese en kulturele opsig as dele van Los Angeles beskou word, tot vandag toe hul status as selfregerende nedersettings verdedig. In 1924 het die bevolking van Los Angeles County die miljoenkerf oorskry, maar hiervan was slegs sowat sestig persent binne die City of Los Angeles se stadsgrense woonagtig.
'n Verdere belangrike fondament vir die ontwikkeling van Los Angeles was die oliebedryf. Plaaslike oliebronne is reeds in die 1880's ontdek en ontgin, terwyl 'n eerste bloeifase in dié bedryf in 1892 begin het, maar eers vyf jaar later is Suid-Kaliforniese ruolie op groot skaal ontgin, verwerk en bemark. In die twintigerjare het Los Angeles se olievelde in Signal Hill, Huntington Beach en Santa Fe Springs sowat 'n kwart van die wêreldproduksie van ruolie opgelewer. Olie het die belangrikste uitvoergoed geword wat in San Pedro-hawe gehanteer is. Tegelykertyd het, danksy die inisiatief van plaaslike entrepreneurs soos Donald Douglas en die gebroeders Loughead (Lockheed), 'n plaaslike vliegtuigbedryf ontstaan.
Ekonomiese groeipunt
Vanaf 1910 het die rolprentbedryf 'n sterk groei beleef, en in 1932 was Los Angeles die gasheerstad van die Olimpiese Somerspele. Die grootskaalse ekonomiese groei het met die Tweede Wêreldoorlog begin, toe die lug- en ruimtevaartnywerhede hulle in die stad gevestig en 'n groot aantal migrante gelok het. Die stad het die grootste groei van alle gebiede in Kalifornië vertoon, en in die dekade tussen 1940 en 1950 het sy bevolking met 49,8 persent toegeneem. Teen hierdie tydperk het ook die klein voorstadhuis met swembad en dubbelmotorhuis 'n simbool van Los Angeles geword en die stad het in die rigting van die San Fernando-vallei begin uitbrei.
Die stadshorison is in 1960 met die oprigting van die eerste wolkekrabber, 'n kantoorgebou, vir die eerste keer sedert die bou van die raadsaal in 1928 merkbaar verander. Maar die sestigerjare is ook gekenmerk deur etniese en sosiale spannings. Die rasseonluste, wat op 11 Augustus 1965 in die Swart woonbuurt Watts uitgebreek het, was van die ergstes in die geskiedenis van Amerika. Tydens die geweldpleging het 34 mense hulle lewens verloor en honderde is beseer. Die skade, wat berokken is, het VSA-$ 200 miljoen beloop.