cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Portugese nasionale rugbyspan
Op pad na die eerste Europese titel
In September 2001 het Tomaz Morais as hoofafrigter oorgeneem. Tydens sy negejarige termyn het hy daarin geslaag om die nasionale span se speelkwaliteit aansienlik te verbeter en die Portugese rugby na ’n “goue tydperk” te neem. Aan die een kant het hy staat gemaak op besonder talentvolle sleutelspelers soos die broers Gonçalo en Vasco Uva of António Aguilar. Aan die ander kant is hulle ook dikwels ingespan in die nasionale sewesrugbyspan wat ook deur hom afgerig is en groot prestasies behaal het. Aangesien ’n redelik klein poel baie saamgespeel het, het oor die jare heen ’n takties baie goed ingeoefende span ontwikkel. Tydens die Europese Nasiesbeker 2001/02 het Portugal die vierde plek beklee, wat egter genoeg was om die Rugbywêreldbeker 2003-kwalifisering se derde rondte te haal. Dit is vroeg in 2002 beslis en was baie gebalanseerd, aangesien al drie deelnemers een oorwinning en nederlaag elk aangeteken het: Terwyl Spanje met ’n algehele telling van 49–48 die vierde rondte gehaal het, is Portugal (met 60–60) en Pole (met 53–54) naelskraap uitgeskakel.
Gis
Industriële alkohol
Hierna word die suikers na etanol omgesit deur die giste. Maar die persentasie is laer (5 to 15%) as wat benodig word vir 'n brandstof en dus moet die brousel gedistilleer word om 'n hoër alkoholinhoud te verkry.
Gisekstrak
Oortollige gis van die bierbrouproses word as roumateriaal gebruik om gisekstrak te maak. Die gis word eers verhit tot so 50°C om dit deur outolise (selfvertering) te dood en die selwande word dan deur sentrifugasie verwyder. Die ekstrak word verdik deur die afdamping van oortollige water om die korrekte voginhoud te verseker.
Portugese nasionale rugbyspan
Op pad na die eerste Europese titel
Tydens die Europese Nasiesbeker 2002–2004 het die Portugese goed presteer en nege van die tien wedstryde gewen, die enigste nederlaag was in Februarie 2004 weg teen Roemenië. Die toernooi is een maand later beslis, toe hulle in Coimbra in hul laaste wedstryd met ’n naelskraapse 19–18-tuisoorwinning teen Rusland die eerste plek verdedig het. Daarmee het hulle voor die Roemene, wat voor die toernooi as groot gunstelinge geag is, verrassend met die Europese Nasiesbekertitel weggestap. Dié prestasie is noemenswaardig, veral omdat Portugal destyds nog as ’n derde vlak-span geag is en oor beskeie finansiële middele beskik het. Die nasionale span is in Oktober 2004 deur die IRR in die kategorie “span van die jaar” genomineer, terwyl Morais ook as “afrigter van die jaar” genomineer is.
Gis
Gisekstrak
'n Proses van liseering kan deur soutsuur en bytsoda verkry word, die twee sterk chemikalië neutraliseer mekaar en vorm die sterk soutgeur.
Geurmiddels word bygevoeg en die gisekstrak word in bottels verpak.
Portugese nasionale rugbyspan
Eerste rugbywêreldbekerdeelname
Met die Europese Nasiesbeker 2004–2006 het gelyktydig die Rugbywêreldbeker 2007-kwalifisering afgeskop. Ná ses oorwinnings, een gelykop en twee nederlae het die Portugese die toernooi agter Roemenië en Georgië in die derde plek afgesluit. Daarmee het hulle die volgende rondte gehaal, wat in Oktober 2006 tussen Italië, Rusland en Portugal beslis is. Sowel die Portugese as die Russe het swak nederlae gely teen die Italianers, wat regstreeks vir die hooftoernooi gekwalifiseer het. In die laaste wedstryd het Portugal met 26–23 teen Rusland gewen en die laaste Europese kwalifiseringsrondte gehaal. Dit het bestaan uit ’n tuis- en wegwedstryd teen Georgië, die tweede geplaaste in die ander kwalifiseringspoel. Portugal is weg met 3–17 verslaan en het tuis met 17–17 gelykop gespeel, waardeur Georgië vir die hooftoernooi gekwalifiseer het. Die Portugese het in die interkontinentale uitspeelrondte ’n kans op een van die twee oorblywende plekke vir die rugbywêreldbekertoernooi gehad. In Januarie 2007 het hulle twee keer teen Marokko te staan gekom en tuis met 10–5, asook weg met 16–15 gewen. Die beslissende rondte het in Maart 2007 in die tweede uitspeelwedstryd teen Uruguay gekom. Terwyl die Portugese die tuiswedstryd in Lissabon met 12–5 gewen het, het hulle die wegwedstryd in Montevideo met 12–18 verloor. Met ’n algehele telling van 24–23 het hulle naelskraap gekwalifiseer vir die hooftoernooi, gelyk aan Portugal se eerste deelname aan ’n rugbywêreldbekertoernooi.
Langdurige droogte
Ná die Rugbywêreldbeker het Portugal verskeie moeilikhede in die gesig gestaar, insluitende die afdanking van verskeie sleutelspelers; in die volgende Europese Nasiesbeker se terugrondte kon die Portugese net een oorwinning teen Tsjeggië aanteken. Hulle het slegs in die vyfde plek geëindig, hul swakste resultaat sedert 2002. In November 2008 het Portugal vir die eerste keer aan die eindjaarrugbytoetsreeks deelgeneem, waartydens hulle ’n tuiswedstryd teen Kanada met 13–21 verloor het. Die Europese Nasiesbeker 2008–2010 het gelyktydig as deel van die Rugbywêreldbeker 2011-kwalifisering gedien. Ná ’n nederlaag teen Rusland en ’n gelykop teen Georgië het die Portugese voor die derde wedstryd ’n agterstand gehad wat hulle in dié toernooi se verdere verloop nie meer kon inhaal nie. Dit is deur drie verdere nederlae teen Rusland, Georgië en Roemenië vererger, waarvolgens hulle slegs die vierde plek beklee het. Hulle het die derde plek, wat vir die deelname aan die volgende kwalifiseringsrondte nodig was, om twee punte misgeloop. Ná dié mislukking het Morais in Maart 2010 as hoofafrigter bedank, maar hy het aansluitend vir nog vyf jaar as die nasionale span se tegniese direkteur gedien.
Sy gereeld wisselende opvolgers kon nie keer dat die prestasie van die nasionale span bly stagneer het nie, al het hulle hulleself in die tweede vlak gevestig. Sowel tydens die Europese Nasiesbeker 2010–2012 as tydens die Europese Nasiesbeker 2012–2014 het die Portugese in die hoogste afdeling die vyfde plek beklee, waardeur hulle die gewenste doelwit van nog ’n rugbywêreldbekerdeelname duidelik gemis het (vir die behaling van die volgende kwalifiseringsrondte moes hulle in 2014 minstens die derde plek beklee het). Sowel in 2011 as in 2012 het hulle aan die Nasiesbeker deelgeneem; albei kere het hulle teleurgestel met die laaste plek onder ses deelnemers. Nog swakker het hulle gevaar tydens die Europese Nasiesbeker 2014–2016, toe hulle die sesde plek beklee het en afgeskakel is; hulle het nege nederlae gely en kon net een tuisoorwinning teen Duitsland aanteken.
In die tweederangse Rugby Europa-trofee 2016/17 het die Portugese hulle opponente heeltemal oorheers. Onoorwonne boaan die tabel het hulle daarna gespeel om die regstreekse bevordering teen België, die laaste geplaaste in die Rugby Europa-kampioenskap, maar hulle het die promosie-relegasiewedstryd in Brussel met 18–29 verloor. Gevolglik kon hulle nie meer vir die Rugbywêreldbeker 2019 kwalifiseer nie. Tydens die Rugby Europa-trofee 2017/18 het hulle op ’n soortgelyke manier gevaar. Onoorwonne boaan die tabel het die Portugese in die promosie-relegasiewedstryd teen Roemenië te staan gekom en in Boekarest met 6–36 verloor. In die derde probeerslag het hulle daarin geslaag: Tydens die Rugby Europa-trofee 2018/19 was die Portugese weer onoorwonne en het in die promosie-relegasiewedstryd teen Duitsland te staan gekom en in Frankfurt am Main met 37–32 geseëvier.
Tweede rugbywêreldbekerdeelname
Onder die nuwe hoofafrigter Patrice Lagisquet, ’n voormalige Franse nasionale speler, kon die Portugese hulleself in die Europese Rugbykampioenskap se hoogste afdeling vestig en het gedurende die eerste drie toernooie elk gemiddelde prestasies behaal. Die uitslae van die Europese Rugbykampioenskappe in 2020/21 en 2021/22 het gesamentlik as Rugbywêreldbeker 2023-kwalifisering gedien. Aanvanklik het Spanje met sy tweede plek glo regstreeks die hooftoernooi behaal en die vierde geplaaste Portugal die rugbywêreldbekertoernooi misgeloop. Weens die inspanning van uitgeslote spelers in twee wedstryde is die Spaanse nasionale span deur die wêreldbeheerliggaam Wêreldrugby vyf punte elk afgetrek, waardeur hulle na die vierde plek geval het en die Rugbywêreldbeker 2023 misloop. Spanje is by dié toernooi deur Roemenië vervang, terwyl die nou derde geplaaste Portugal pleks van Roemenië aan die volgende kwalifiseringsrondte kon deelneem. Dit is in November 2022 as ’n vierhoekige toernooi in Doebai beslis. In dié rondte het die Portugese Hongkong en Kenia verslaan en teen die Verenigde State met 16–16 gelykop gespeel. Sowel Portugal as die Verenigde State was gelyk op punte, maar Portugal het die toernooi met ’n beter punteverskil beklink en sodoende vir die hooftoernooi in Frankryk gekwalifiseer.
Kleure, embleem en bynaam
Portugal speel tradisioneel in ’n rooi trui met wit broeke en rooi sokkies met wit strepe. Hul alternatiewe trui is groen met wit broeke en groen sokkies.
Die beheerliggaam Portugese Rugbyfederasie se kenteken toon die wapen van Portugal in rooi met die belettering Portugal Rugby daaronder. Die nasionale span se bynaam is Os Lobos (“die wolwe”), ontleen aan die Iberiese wolf.
Tuisstadion
Portugal se tuisstadion is die Estádio Universitário de Lisboa. Dit is geleë op die Universiteit van Lissabon se kampus, is in 1956 ingewy en beskik oor ’n kapasiteit van sowat 8 000. Hier is tot dusver meer as driekwart van Portugal se tuiswedstryde gespeel. Die tweede mees gebruikte plek is Coimbra.
Europese Rugbykampioenskap
Die Portugese nasionale span neem sedert 1935 aan die Europese Rugbykampioenskap deel, met uitsondering van 1974 tot 1980. Hulle het sedertdien een toernooi gewen.
Nasiesbeker
Portugal het van 2006 tot 2012 drie keer aan die jaarlikse Nasiesbeker deelgeneem. Hul beste prestasie was ’n vierde plek by die eerste deelname.
Ander toetswedstryde
In teenstelling met die meeste ander rugbynasies het die Portugese gedurende die amateurtydperk geen oorsese toere onderneem nie. Hul opponente was in dié tydperk op Europese en Noord-Afrikaanse spanne tydens die FIRA-toernooie beperk. Eers sedert die 1990’s vertrek die nasionale span gereeld na lande in ander streke. Deesdae is toetswedstryde teen die spanne van die Suidelike Halfrond tweekeer per jaar moontlik. Gedurende Juniemaand se midjaarrugbytoetsreeks reis Portugal na die Suidelike Halfrond en gedurende Novembermaand se eindjaarrugbytoetsreeks tree Portugal as gasheer op. In teenstelling met die meeste ander rugbylande speel Portugal nie vir enige trofee teen sy opponente nie.
Huidige span
Die volgende spelers het die Portugese span gevorm tydens die Europese Rugbykampioenskap 2023:
Spelerstatistieke
Vervolgens die belangrikste statistieke van Portugal se spelers. Die spelers wat met * gekenmerk is, is nog aktief en kan hul statistieke verbeter.
(Korrek teen Maart 2023)
Afrigters
Sedert 2019 dien die Franse Patrice Lagisquet as Portugese hoofafrigter.
Vlag van Estland
Die nasionale vlag van Estland is op 7 Augustus 1990 amptelik in gebruik geneem. Die vlag vertoon ’n horisontale driekleur in blou, swart en wit.
Hoewel die vlag eers in 1990 amptelik in gebruik geneem is, is dit op 21 November 1918 of 16 Julie 1922 vir die eerste keer aanvaar na Estniese onafhanklikheid. Dit is tot 1940 gebruik to die Sowjetunie Estland beset het. Na die Tweede Wêreldoorlog, van 1944 tot 1990 het die vlag van Sowjet-Estland bestaan uit die generiese rooi Sowjetvlag met die naam van die republiek op, waarna dit verander is na die rooi vlag met ’n baan blou golwe in die vlag se onderste helfte. Die Estniese vlag, wat ook deur die Estniese regering in ballingskap gebruik is, is in 1990, een jaar voor amptelike onafhanklikwording verkry is, weer amptelik aanvaar.
Oorsprong
Gedurende die vroeë 1820’s, is drie gelyknamige studentevereniginge (een vir elke Baltiese provinsie – Estland, Lyfland en Koerland) aan die pas herstigte Universiteit van Tartu gestig. Elkeen het hul eie kleure (“Farben”) gekies wat op hul beurt vlae en visuele voorstellings van die ooreenstemmende hertogdom/provinsie geword het. Rusland het egter gereeld die openbare dra van hierdie kleure verbied en dit is in 1915 finaal verbied tydens die anti-Duitsland veldtog.
In 1881 is die Genootskap van Estniese Studente, die eerste Estniese studentevereniging aan die Universiteit van Tartu, gestig en ’n soortgelyke driekleur is saamgestel. Teen daardie tyd is die gekose kleure egter verbind met die Finse vlag en die kleure is van simboliese betekenisse voorsien.
Die Estniese vlag is gevolglik op 17 September 1881 in Tartu eers as ’n studenteverenigingvlag aanvaar deur die samestellende vergadering van “Vironia”, die eerste Estniese nasionale studentekorps, vandag bekend as die Estniese Studentegenootskap. Die kleure en patroon het uiteindelik dié van die nasionale vlag geword.
Onafhanklikheid
Ten tyde van die uitreik van die Estniese onafhanklikheidsverklaring op 24 Februarie 1918, is die vlag geassosieer met Estniese nasionalisme en is toe ook gebruik as die nasionale vlag (riigilipp). Die vlag is op 16 Julie 1922 formeel aanvaar. 12 Desember 1918 was die eerste keer dat die vlag as nasionale simbool bo-aan die Pikk Hermann aan die Toompea-kasteel in Tallinn gehys is.
Eerste Sowjetbesetting
Die inval van die Sowjetunie in Junie 1940 het gelei tot ’n verbod op die vlag. Dit is op 21 Junie 1940 van die Pikk Hermann in Tallinn, die mees simboliese ligging van die vlag, gestryk toe Estland nog formeel onafhanklik was. Die volgende dag, 22 Junie, is dit naas die rooi vlag gehys. Die driekleur het egter op 27 Julie 1940 finaal van die toring af verdwyn en is vervang deur die vlag van die Estniese Sosialistiese Sowjetrepubliek.
Duitse besetting
Gedurende die besetting van Duitsland van 1941 tot 1944 is die vlag aanvaar as die etniese vlag van die Estlanders, maar nie as die nasionale vlag nie. Nadat die Duitsers in September 1944 teruggetrek het vanuit Tallinn, is die Estniese vlag weer gehys.
Tweede Sowjetbesetting
Toe die Rooi Leër op 27 September 1944 hulle opwagting gemaak het, het die driekleur weer verdwyn. In plaas daarvan is vanaf Februarie 1953 die Estniese SSR se vlag gebruik nadat dit herontwerp is met ’n golwende blou baan met ses kruine aan die onderkant en die hamer en sekel en die rooi ster in die skildhoek.
Die blou-swart-wit-vlag het gedurende die dae van perestroika in die laat 1980’s onwettig gebly. 21 Oktober 1987 word onthou as die eerste keer dat Sowjettroepe nie die vlag tydens ’n openbare geleentheid gestryk het nie. Van 24 Februarie 1989 is die vlag weer aan die Pikk Hermann in Tallinn gehys. Dit is op 7 Augustus 1990 weer formeel verklaar tot nasionale vlag, ’n rapsie langer as ’n jaar voordat Estland weer volle onafhanklikheid verkry het.
Simboliek
’n Simboliese interpretasie wat deur die digkuns van Martin Lipp gewildheid verwerf het, is dat die blou vir die gewelfde lug bo die land, die swart vir die gehegtheid aan die grond van die tuisland asook die lot van die Estlanders (vir eeue swart weens kommer) en die wit vir reinheid, harde werk en toeweiding staan.
Kleure
Die kleure vir die vlag soos deur die vlagwet bepaal, is soos volg:
Seleksies uit die Estniese Vlagwet
Die onlangste Estniese vlagwet is op 23 Maart 2005 gepromulgeer en het op 1 Januarie 2006 in werking getree. Dit is sedertdien ’n aantal keer gewysig. Die wet spesifiseer die kleure in Pantone en CMYK-formate, asook wanneer dit gehys mag word en hoe en deur wie dit gebruik mag word. Die wet spesifiseer dat die vlag “die etniese sowel as die nasionale vlag” is.
Die vlagwet spesifiseer dat die vlag daagliks met sonsopkoms aan die Pikk Hermann in Tallinn gehys moet word, maar nie voor 7:00 nie, en dat die teen sonsondergang gestryk moet word. Die vlagdae volgens die wet is soos volg:
Vlagvoorstelle
In 2001 het die politikus Kaarel Tarand voorgestel dat die vlag verander word van ’n driekleur na ’n ontwerp met ’n Skandinawiese kruis in die bestaande kleure. Ondersteuners van hierdie ontwerp beweer dat ’n driekleur aan Estland die beeld van ’n post-Sowjet- of Oos-Europese land gee terwyl ’n kruisontwerp die land se bande met die Noordse lande sal simboliseer. Verskeie ontwerpe met ’n Skandinawiese kruis is reeds in 1919 voorgestel toe die staatsvlag amptelik aanvaar is. Aangesien die driekleur as ’n belangrike nasionale simbool gesien word, het die voorstel nie die nodige gewildheid verkry wat nodig is om die nasionale vlag te wysig nie.
Voorstaanders vir ’n Skandinawiese kruis-vlag ag hulself eerder ’n Noordse volk as ’n Baltiese volk, en baseer dit op hul historiese bande met Swede, Denemarke en veral Finland. In Desember 1999 het die minister van buitelandse sake (en president van 2006 tot 2016), Toomas Hendrik Ilves ’n toespraak voor die Sweedse Instituut vir Internasionale Sake gelewer met die titel “Estland as ’n Noordse land”. Die diplomaat Eerik-Niiles Kross het ook voorgestel dat die land se amptelike naam in Engels en verskeie ander tale van Estonia na Estland verander moet word (die land staan reeds so bekend in Afrikaans, Deens, Nederlands, Duits, Sweeds, Noors en talle ander Germaanse tale).
Oranje Vrijstaatsche Gouvernementsspoorwegen
Die Oranje Vrijstaatsche Gouvernementsspoorwegen (OVGS) is op 1 Januarie 1897 gestig toe die Oranje-Vrijstaat Goewernment die spoorlyne binne hul gebied vanaf die Kaapkolonie regering gekoop het. Die spoorlyn is oorspronklik deur die Kaapse Regeringspoorweë (Cape Government Railways of CGR) gebou en bedryf om die Kaapse hawens met die Witwatersrandse goudvelde te verbind. Al het die Vrystaat 'n militêre ooreenkoms met die Zuid-Afrikaansche Republiek (ZAR) gesluit, was daar nogtans 'n tariefstryd tussen die Nederlands-Suid-Afrikaanse Spoorwegmaatskappy (NZASM) aan die een kant en die OVGS en die CGR aan die ander kant en later ook teen die Natalse Regeringspoorweë (Natal Government Railways of NGR).
Sisigie
thumb|300px|Jupiter (bo), Venus (links onder) en Mercurius (regs onder) bo die [[Europese Suidelike Sterrewag#La Silla|La Silla-sterrewag in Chili (26 Mei 2013). ]]
Oranje Vrijstaatsche Gouvernementsspoorwegen
Tussen 1897 en die begin van die Tweede Vryheidsoorlog (12 Oktober 1899) was daar 'n gereelde diens oor die OVGS se spoorweë. Nadat lord Roberts die Vrystaat in Maart 1900 ingeval het, kom die spoorlyn onder die beheer van die Imperiale Militêre Spoorweë en na die Verdrag van Vereeniging het die OVGS met die NZASM saamgesmelt om die Sentraal-Suid-Afrikaanse Spoorweë (Central South African Railways of CSAR) te vorm.
Sisigie
Sisigie (van die antieke Griekse σύζυγος suzugos, "saamstaan") ) of samestand is in sterrekunde wanneer drie of meer hemelliggame in ’n swaartekragstelsel in min of meer ’n reguit lyn lê. Die woord word meestal gebruik in verwysing na die Son, Aarde en die Maan of ’n ander planeet wanneer laasgenoemde in konjunksie of opposisie is. Sons- en maansverduisterings, asook oorgange en okkultasies, kom voor tydens sisigie. The term word dikwels gebruik wanneer die Son en Maan in konjunksie (donkermaan) of opposisie (volmaan) is.
Ander gebruike
Die term "sisigie" word dikwels ook gebruik vir ’n interessante konfigurasie van hemelliggame in die algemeen. So ’n voorval het op 21 Maart 1894 voorgekom toe Mercurius voor die Son verbybeweeg het soos gesien sou kon word van Venus af, en Mercurius en Venus saam voor die Son verbybeweeg het soos van Saturnus af sigbaar sou wees. Dit word soms ook gebruik wanneer al die planete aan dieselfde kant van die Son is, al kom hulle nie noodwendig in ’n reguit lyn voor nie, soos op 10 Maart 1982.
Oranje Vrijstaatsche Gouvernementsspoorwegen
Voorspel
In 1886 is goud aan die Witwatersrand ontdek. Destyds was daar nog geen spoorweë in die Zuid-Afrikaansche Republiek of die Vrystaatse Republiek nie, maar in die Kaapkolonie was daar drie spoorlyne met stasies digby die Vrystaatse grens - die Westelike spoorlyn vanaf Kaapstad tot Kimberley, die Sentrale spoorlyn vanaf Port Elizabeth tot by Colesberg en die oostelike spoorlyn vanaf Oos-Londen tot by Aliwal-Noord. Terselfdertyd bereik die hoofspoorlyn deur die Natalkolonie die dorp Estcourt. Nadat die rykdom van die goudvelde duidelik geword het, het daar 'n wedloop tussen die verskillende gebiede ontstaan om die goudvelde met hul spoorwegstelsels aan die hawens te verbind.
Daar was drie aanspraakmakers: die ZAR-lyn na Delagoabaai in Portugees-Oos-Afrika, die NGR spoorlyn vanaf Durban en die Kaapse lyne vanaf Kaapstad, Port Elizabeth en Oos-Londen deur die Vrystaatse Republiek. Hierdie spoorlyn sou die OVS bevoordeel, omdat hulle die wins uit die bestuur van die spoorlyn met die Kaapkolonie kon deel en ook omdat die spoorlyn die ontwikkeling van die OVS sou bevorder. Dus ondersteun die OVS die Kaapse poging maar die ZAR wou eerder 'n spoorlyn hê wat Britse grondgebied vermy.
Sisigie
Okkultasies, oorgange en verduisterings
Sisigie veroorsaak soms ’n okkultasies, oorgang of verduistering.
Oranje Vrijstaatsche Gouvernementsspoorwegen
Voorspel
Die spoorverbinding na die Witwatersrand was vir die Kaapkolonie van groot ekonomiese belang. Sonder die winste van treine na die Witwatersrand, kon die Kaapkolonie nie die ontwikkeling van die plattelandse spoorlyne finansier nie, iets wat noodsaaklik was vir die ekonomiese welstand van die kolonie. Met die spoorlyn na die Witwatersrand is die ontwikkeling van die Kaapse platteland 'n bonus.
Sisigie
Getywisselings
Sisigie veroorsaak die tweeweeklikse verskynsel spring- en dooigety. Tydens donker- en volmaan is die Son en Maan in sisigie. Hulle getykragte versterk mekaar en daarom is hoogwater hoër as gewoonlik. Tydens eerste en derde kwartier is hulle posisies reghoekig en is die laagwater laer as gewoonlik. Getywisselings kan ook in die aardkors gemeet word en dit kan die voorkoms van aardbewings beïnvloed.
Oranje Vrijstaatsche Gouvernementsspoorwegen
Lynbou
In 1888 het die Kaapse regering ingestem om 'n doeaneunie met die Oranje-Vrystaat te stig en die CGR-spoorlyn tot in Bloemfontein uit te brei. Op 7 Mei 1889 het die OVS-volksraad ingestem om die ooreenkoms te bekragtig. Ingevolge die doeaneunie-ooreenkoms sou die Kaapkolonie 'n spoorlyn tussen die Kaapkolonie en Bloemfontein finansier en die CGR sou die spoorlyn bedryf. Driekwart van alle doeaneregte wat ingevorder word vir goedere wat die Vrystaat binnekom, sou aan die Vrystaatse regering oorgedra word. Die spoorlyn sou die Kaapspoorwydte (3 vt 6 dm of 1067 mm) gebruik. Die spoorlyn is baie vinnig deur die relatiewe gelyk platteland van die suidelike OVS gebou en op 17 Desember 1890 is die spoorlyn tussen Colesberg en Bloemfontein geopen. 'n Afstand van 35 km lê in die Kaapkolonie en  194 km lê in die OVS.
Die ZAR se doelwit was dat die Delagoabaaispoorlyn die eerste spoorlyn sal wees om die Witwatersrand met die see te verbind, maar die malariaplaag in die laeveld en die steil hellings tussen die laeveld en die hoëveld het baie probleme veroorsaak; dus val die konstruksie van die lyn ver agter die skedule. Daar was ook finansiële probleme met die bou van die lyn - NZASM kon nie lenings kry om die spoorlyn verder te bou. Hierdie probleme is opgelos met 'n voorstel van die Kaapse politikus James Silverwright. Hy het voorgestel dat die spoorlyn vanaf die Kaap na die Witwatersrand so gou as moontlik gebou word, dat die spoorlyn noord van die Vaalrivier aan die NZASM sal behoort en dat die Kaapkolonie geld aan NZASM sal leen om hierdie nuwe spoorlyn te finansier. Dus kon die NZASM hierdie spoorlyn gebruik om die materiaal na die Hoëveld te vervoer om die Delagoabaai-spoorlyn vanaf beide kante te bou. In ruil daarvoor sou die Kaapse regering die voorreg kry om die tariewe op albei spoorlyne vir twee jaar vas te stel. Op 10 Desember 1891 het die ZAR-regering hierdie ooreenkoms onderteken. ,
Nadat die Silverwright-ooreenkoms onderteken is, is begin met die bou van die spoorlyn tussen Bloemfontein en die Witwatersrand. Die eerste fase, 208 km van Bloemfontein na Kroonstad, is op 20 Februarie 1892 geopen en die tweede fase  143 km van Kroonstad na die Vaalrivier is op 7 Mei geopen. Die ZAR-gedeelte tussen die Vaalrivier en Pretoria, is op 1 Januarie 1893 geopen. Die NZASM-spoorlyn na Delagoabaai is op 1 Januarie 1895 geopen en die NGR-spoorlyn vanaf Durban na die Witwatersrand is op 15 Desember 1895 geopen.
Op 21 Mei 1892 is die 45 km spoorlyn tussen Springfontein en die suidelike grens van die Vrystaat geopen. Hierdie spoorlyn verbind die Vrystaatse spoorlyn met die Kaapse spoorlyn na Oos-Londen.
Die hele spoorwegstelsel is so vinnig as moontlik gebou, dikwels met behulp van tydelike brûe en duikers en die spoorlyn is sonder ballas gelê.
Intussen was die NGR besig om 'n spoorlyn vanaf die Natalse hoofspoorlyn te bou om Kimberley met Durban te verbind. In 1892 is die gedeelte tussen die Natalse grens en Harrismith geopen. Geen verdere ontwikkeling van hierdie spoorlyn vind plaas totdat die Tweede Vryheidsoorlog verby is nie.
Politieke omwenteling
Op 1 Januarie 1895 verval die Silverwright-ooreenkoms. Onmiddelik begin 'n tariefstryd tussen NZASM en ander spoorwegmaatskappye in Suid-Afrika. Die tarief van alle ware op die NZASM spoorlyn tussen die Vaalrivier en die Witwatersrand is verdriedubbel, dus was dit goedkoper om ware deur Delagoabaai in te voer. Die CGR het weer vergeld deurdat hulle hul goedere op die oewer van die Vaalrivier afgelaai en transportryers in diens geneem het om die produkte vir die laaste 50 km na die Witwatersrand te vervoer. Op 1 Oktober 1895 sluit President Kruger die driwwe deur die Vaalrivier wat gelei het tot die sogenaamde drifkrisis. Cecil John Rhodes, destydse premier van die Kaapkolonie, protesteer dat Kruger se optrede, in teenstelling met die verdrag van 1881, op die Britse suiterheid van die South African Republic inbreuk gemaak het.
Die krisis het gedreig om in oorlog uit te breek, maar op 7 November heropen Kruger die driwwe. Nietemin het Jameson, met die steun van Rhodes, 'n mag in Betsjoeanaland bymekaar gebring en op 29 Desember 1895 die ZAR binnegeval. Die aanval misluk, Jameson is gearresteer en word gevangenisstraf opgelê, Rhodes bedank as premier. In September 1896 gee President Steyn kennis dat die Oranje Vrijstaat hul opsies sou uitoefen om alle Britse spoorweë binne die grense van die republiek te koop.
Vrystaatse beheer
Op 1 Januarie 1897 betaal die Vrystaat £2,45 miljoen vir die CGR se spoorweë binne hul grense. Die prys sluit ook 49 lokomotiewe en heelwat spoorwaens in. Die meeste van die spoorwegpersoneel is vanaf die CGR tydens die verkoping van die spoorlyn na die OVGS oorgeplaas. Die geld moes oor 'n aantal jare terugbetaal word en £650 000 is voor die uitbreek van die Tweede Vryheidsoorlog betaal.
Die OVGS het die tegniese beleid van die CGR voortgesit en toe die oordrag van eienaarskap plaasgevind, het baie CGR-personeellede wat in die Vrystaat gestasioneer was, hul poste in die OVGS-struktuur behou. Die OVGS het 'n verdere 30 lokomotiewe uit die Verenigde Koninkryk bestel - almal was variante van die lokomotiewe wat hulle voorheen by die CGR gekoop het.
Op baie ander maniere weerspieël die OVGS die bedrywighede van die CGR eerder as die van NZASM, waar die meeste van die buitelandse personeellede Hollands was, toerusting van Duitse oorsprong en afstande in kilometers eerder as in myle. Tydens die Vrystaatse eienaarskap van die spoorlyn is nog 30 lokomotiewe bestel (27 is voor die uitbreek van die oorlog afgelewer) en daar is gesorg dat ses goederetreine elke dag in elke rigting loop. Op 20 Junie gee die Vrystaatse Volksraad voorreg on takspoorweë na Winburg (45 km vanaf Theunissen op die hooflyn) en na Heilbron (49 km vanaf Wolwehoek op die hooflyn). Hierdie spoorweë is op 1 November 1898 en 31 Januarie 1899 geopen.
Op 12 Oktober 1899 breek die Tweede Vryheidsoorlog uit. Aanvanklik neem die Boeremagte die inisiatief en Mafeking, Kimberley en Ladysmith word beleër. Op 17 Februarie 1900 is Kimberley bevry en lord Roberts het na Bloemfontein gemarsjeer. Op 13 Maart 1900 is Bloemfontein ingeval en Roberts neem beheer van al die staatsgeboue oor. Hy het 28 lokomotiewe, 325 vragwaens en 27 passasierswaens gevang wat tussen Bloemfontein en die Oranjerivier vasgekeer was. Die res van die OVGS-lokomotiewe en waens het noordwaarts ontsnap met president Steyn op die laaste trein om uit Bloemfontein te vertrek. Baie van hierdie toerusting het tot die beskikking van die Boeremagte gebly tot 27 September 1900 toe hulle in Komatipoort op die grens van Mosambiek vasgekeer is.
Epiloog
Nadat lord Roberts Bloemfontein ingeval het, duur dit twee maande voordat hy die hele Oranje-Vrystaat beheer. Beheer oor die OVGS en later ook van NZASM is aan die Imperiale Militêre Spoorweë (IMR) oorgedra. Na die Verdrag van Vereeniging is die IMR heringestel as die Sentraal-Suid-Afrikaanse Spoorweë onder die gesamentlike beheer van die Oranje-Vrystaatse en Transvaalse administrasies.
Spoorlyne
Die onderskeie gedeeltes van die OVGS met hul openingdatums is soos volg:
Notas
Lokomotiewe
Lokomotiewe wat deur die OVGS gebruik word, word hieronder gekatalogiseer. Hierdie lys is saamgestel uit die OVGS-register van lokomotiefnommers.
Notas
Sal Mineo
Sal Mineo (10 Januarie 1939 – 12 Februarie 1976) was 'n Amerikaanse akteur. Hy was bekend vir sy rolle in die rolprente Rebel Without a Cause (1955), Giant (1956), Exodus (1960), en Escape from the Planet of the Apes (1971).
Germaine Schroeder
Germaine Schroeder (* 1889, † 1983 ) was 'n Franse boekbinder.
Lewe en werk
Uit die huwelik met Bernard Zimmer kom die seuns Jacques (* voor of in 1924) en Pierre (* 1927, filmakteur).
Nalatenskap
Volgens die skrywer en bibliotekaresse Yves Peyré was Schroeder “een van die eerste boekbinders wat Art Deco aangepak het. […] Germaine Schroeder is aan die voorpunt van die uitvinders van Art Deco. "
Kunsskrywer en versamelaar Ernest de Crauzat het in 1932 geoordeel dat die bindings van Germaine Schroeder "briljant van kleur en goed uitgevoer is" en dat dit "'n baie eerbare plek in hedendaagse produksie" was.
Janet Jones
Janet Jones Gretzky (gebore 10 Januarie 1961) is 'n Amerikaanse aktrise. Sy is bekend vir haar rolle in die rolprente Annie (1982), Police Academy 5: Assignment: Miami Beach (1988), A League of Their Own (1992), en Alpha Dog (2006).
Waterbergplato Nasionale Park
Waterbergplato Nasionale Park is 'n nasionale park in sentraal-Namibië, suidoos van Otjiwarongo. Die nasionale park is vernoem na die prominente tafelberg, die Waterberg, wat bo die gelykveld uitstyg. Die Waterberggelykveld is geografies besonders prominent, aangesien dit hoog uitstyg bo die eenvormige Kalaharivlaktes van die ooste van Namibië. Dit is in 1972 en as die Waterbergpark geproklameer. 'n Gebied van word bewaar, wat die berg en dele van die omliggende land insluit.
Omdat die gelykveld grootliks ontoeganklik is, is verskeie van Namibië se bedreigde spesies in die vroeë 1970's hierheen verskuif om hul van uitwissing deur roofdiere en stropery te beskerm. Die program was baie suksesvol en die Waterbergplato verskaf nou diere aan ander Namibiese parke. In 1989 is swartrenosters uit hierdie reservaat in Damaraland hervestig.
Die Waterbergplatopark is ekologies ryk en divers en huisves meer as 200 verskillende voëlspesies asook 'n paar spesies van klein antilope in die voetheuwels van die berg. Geologiese opnames dateer die oudste rotsstratum na meer as 850 miljoen jaar gelede. Dinosourusspore van sowat 200 miljoen jaar oud is ook hier agtergelaat.
Die gelykveld is in 1956 tot 'n nasionale monument verklaar.
Menslike bewoning
Die eerste menslike inwoners was die Sanmense wat rotstekeninge gelaat het. Daar word vermoed dat dié tekeninge tot 'n paar duisend jaar oud kan wees. 'n Klein stam van die Sanmense het nog in hul tradisionele leefstyl die gelykveld bewoon tot in die laat 1960's.
Tadamichi Kuribayashi
Tadamichi Kuribayashi (Japannees: 栗林忠道 Kuribayashi Tadamichi; 7 Julie 1891 - ca. 26 Maart 1945) is gebore in die Nagano-prefektuur in Japan. Kuribayashi was 'n Luitenant-Generaal in die Keiserlike Japannese Weermag en was meestal bekend as die hoof van die keiserlike garnisoen op die eiland van Iwo Jima gedurende die Tweede Wêreldoorlog.
Kuribayashi was aangestel deur die eerste minister Hideki Tojo om Iwo Jim te verdedig. Hy het 20 000 soldate onder sy beheer gehad met geen lugmag of vloot nie en dit teen 'n Amerikaanse mag van 100 000 soldate. Gedurende die oorlog het slegs 296 Japannese soldate oorgegee. Kuribayashi het vele briewe aan sy familie geskryf wat 'n goeie historiese perspektief oor die Slag van Iwo Jima geskep het.
Lewe voor die oorlog
Kuribayashi was van samoerai-afkoms en ook 'n aristokraat. Hy was 'n gedidukeerde familie man en het ook baie briewe aan sy vrou, seun en dogter geskryf gedurende sy reise. Kuribayashi het skoolonderrig in Kanada gekry en in 1928 het hy twee jaar as 'Adjunk militêre attache' in Washington, D.C. gedien. Gedurende hierdie tyd het hy deur die Verenigde State getoer en baie oor Amerikaanse produksie geleer en dit het net sy oortuiging versterk dat Japan nooit in 'n oorlog met Amerika betrokke moet raak nie. Ten spyte van sy kontroversiële standpunt was hy een van die min soldate wat 'n afspraak met keiser Hirohito gehad het.
Kuribayashi in films
Kuribayashi is gespeel deur Ken Watanabe in Letters from Iwo Jima, 'n film geskep deur Clint Eastwood oor die Slag van Iwo Jima deur die Japannese se perspektief.
Mons
Vir nedersettings in Frankryk en ander betekenisse, sien gerus Mons (dubbelsinnigheid).''
Sedert 31 Maart 1967 huisves Mons ook die Militêre Hoofkwartier van die Noord-Atlantiese Verdragsorganisasie (NAVO), SHAPE (Supreme Headquarters Allied Powers Europe).
Die stad het sy naam te danke aan die geografiese ligging en is oorspronklik op een van die vyf heuwels in die riviervlakte van die Haine gestig. In die tydperk tussen die 9de en die 15de eeu was Mons die setel van die grawe van Hainaut. Mons lê digby die Franse grens in die Borinage, die voormalige sentrum van die steenkoolmynbou in België, en word deur middel van kanale met die Schelderivier en die kanaal van Brussel-Charleroi verbind.
Geografie
Die stadsgebied van Mons word begrens deur (kloksgewys vanuit die noorde) Jurbise, Soignies, Le Rœulx, La Louvière, Binche, Estinnes, Quévy, Frameries, Quaregnon en Saint-Ghislain. Die Borinage, 'n ou nywerheidsgebied wat veral vir sy steenkoolmyne bekend staan, is wes en noordwes van Mons geleë.
Daar is beplande projekte om geotermiese energie in Saint-Ghislain, Douvrain en Ghlin vir verwarmingsdoeleindes te gebruik.
Geskiedenis
duimnael|links|250px|Mons: Die Grand' Place (markplein) met die raadsaal en [[kloktoring]] Argeologiese opgrawings in die nabygeleë vuursteengroewe van Spiennes, wat deur Unesco as wêrelderfenisgebiede gelys is, het die bewys gelewer dat die eerste menslike nedersettings in die gebied reeds in die Laat-Steentydperk en in die Ystertydperk bestaan het.
Die oorsprong van Mons gaan terug op 'n Romeinse castrum, wat deur Gaius Julius Caesar tydens sy oorlog teen die Galliërs opgerig is. Mons het in hierdie tydperk as 'n militêre kamp langs die grootpad van Bavay na Utrecht gedien.
Die huidige stad het rondom 'n klooster uit die vroeë Middeleeue ontwikkel. Ter beskerming van die stad het die hertog van Hainaut 'n kasteel op die bergspits van een van die heuwels in die omgewing laat oprig. 'n Verdedigingswal met 'n lengte van een kilometer is in die 12de eeu gebou.
As gevolg van die besettings deur vreemde magte is die versterkings van Mons voortdurend uitgebrei en gemoderniseer. Tegelykertyd het die stad steeds verder uitgebrei - so is omliggende dorpsgebiede geleidelik by Mons ingesluit.
Teen die einde van die 19de eeu het Mons se bevolking tot meer as 25 000 gegroei, met die suiker-, seep-, tabak-, kantwerk-, aardewerk-, yster-, wol- en katoennywerhede, brouerye en steenkoolmynbou as ekonomiese basis.
Demografie
Die munisipaliteit van Mons het op 1 Januarie 2010 'n bevolking van ongeveer 92 000 gehad. In 2007 was Mons die elfde grootste stad in België volgens inwonertal.
In die 1980's het Mons se bevolking nog merkbaar afgeneem - net soos in ander dele van die land het destyds 'n groter aantal stadsbewoners na landelike gebiede verhuis. Met die restourasie van Mons se historiese stadskern in die 1990's is die proses omgekeer. Sowat 3 200 studente van plaaslike tersiêre onderwysinstellings bly net gedurende die vyf akademiese dae in Mons en word nie by amptelike bevolkingsyfers ingesluit nie. Net soos in ander westelike samelewings is daar ook in Mons 'n tendens van veroudering van die bevolking bespeurbaar. So het geboortesyfers ná die Tweede Wêreldoorlog geleidelik begin afneem.
In 2003 het die meerderheid van Mons se buitelandse inwoners (41 persent) Italiaanse burgerskap gehad. Die Italiaanse bevolking bestaan hoofsaaklik uit immigrante wat in die mynboubedryf van Borinage kom werk het en hul nakomelinge. Die tweede grootste groep buitelandse inwoners is Franse - Mons is immers minder as tien kilometer van die grens met Frankryk af geleë. Amerikaners vorm die derde grootste gemeenskap buitelanders in Mons (agt persent van die totale bevolking) - hulle is veral militêre personeel van die NAVO se Supreme Headquarters Allied Powers in Europe (SHAPE) in Mons en die nabygeleë lugmagbasis Chièvres. Alle ander nasionaliteite verteenwoordig elkeen minder as vyf persent van die totale buitelandse bevolking.
Ekonomie
Die Franse aardrykskundige en kartograaf Victor Adolphe Malte-Brun het in 1850 in sy beskrywing van die streek van Mons-Borinage na sy industriële mag verwys - dit het, veral vanweë die kraglewering van die trek-enjins in plaaslike steenkoolmyne destyds, gemeet in perdekrag, gelykgestaan aan dié van die hele Frankryk.
Terwyl Mons-Borinage tussen die wêreldoorloë nog een van die welvarendste streke in België was - alhoewel die meeste werkers nog in swak lewensomstandighede verkeer het. Ná die Tweede Wêreldoorlog het donker wolke oor die plaaslike ekonomie begin saampak: mynbou en swaar nywerhede is deur 'n swaar krisis getref, en steeds meer werkers is ontslaan. Die stad word sedertdien deur strukturele werkloosheid geknel wat net deur openbare werkskeppingsprojekte effens verminder kon word.
Volgens amptelike statistieke was die aantal nuutgestigte ondernemings sedert die laat 1990's laer as die aantal bankrotverklarings. Werkloosheidsyfers (28 persent in 2005 teenoor 12 persent op nasionale vlak; 20,75 persent in Augustus 2008) en die gemiddelde inkomste van inwoners is nog steeds sowat tien persent laer as in die res van die land.
Michael Soldier
Michael Soldier is 'n Amerikaanse akteur. Hy is bekend vir sy rol in die rolprent The Gay Bed and Breakfast of Terror (2007).
Buck Adams
Buck Adams (15 November 1955 – 28 Oktober 2008) was 'n Amerikaanse pornografiese akteur, regisseur en draaiboekskrywer. Hy was bekend vir sy rol in die rolprent The Chameleon (1989).
29 Mei
29 Mei is die 149ste dag van die jaar in die Gregoriaanse kalender (150ste in skrikkeljare). Daar volg nog 216 dae.
Toyota G-enjin
Die Toyota G-enjin is 'n familie van inlynsessilindersuierenjins wat vanaf 1979 tot 2006 vervaardig is. Dit is opvallend dat dit slegs in 'n enkele verplasing, 'n 2.0 L (1988 cc), geproduseer is.
Almal was bandgedrewe OHC nie-inmenging enjins (behalwe die VVT-i-weergawe in die IS200 wat 'n inmenging enjin is), met multiklep DBNA en selfs veranderlike kleptydreëling later bygevoeg.
Die 1G-GEU was Toyota se eerste vierklep-DBNA ("Twin Cam")-enjin. 'n Prototipeweergawe van die 1G-GEU genoem die LASREα-X, met twee turbo's, veranderlike kleptydreëling en -inname, was gepas in die Toyota FX-1 skoumotor by die 1983 Tokio Motorskou. Dit het heelwat nuwe tegnologie bevat wat later alledaags sou word.
Strydkraal
Strydkraal is 'n dorpie in Sekhukhune-distriksmunisipaliteit in die Limpopoprovinsie van Suid-Afrika.
George Carney
George Carney (21 November 1887 – 9 Desember 1947) was 'n Engelse akteur, regisseur, en skrywer. Hy was bekend vir sy rolle in die rolprente Lancashire Luck (1937), The Stars Look Down (1940), I Know Where I'm Going! (1945), en Brighton Rock (1948).
Groot Muur in Hercules-Corona Borealis
Die Groot Muur in Hercules-Corona Borealis (Engels: Hercules-Corona Borealis Great Wall), of die Groot GRB-muur, is ’n moontlike enorme, superswaar galaktiese struktuur. Die streek is in November 2013 deur ’n span Amerikaanse en Hongaarse sterrekundiges ontdek danksy die teenwoordigheid van ’n buitengewone konsentrasie gammaflitse, wat die aanduiding van sterrestelsels is. As dit bestaan, sal dit die grootste bekende struktuur in die heelal wees, twee keer so groot as die vroeër ontdekte U1.27. Die rooiverskuiwing is tussen 1,6 en 2,1.
Die moontlike muur lê in die Tweede, Derde en Vierde Kwadrant (NQ2, NQ3 en NQ4) van die lug, dus in die noordelike halfrond, en is gekonsentreer in die sterrebeelde Hercules en Noordelike Kroon. So ’n konsentrasie gammaflitse lyk uiters onwaarskynlik in die lig van aanvaarde teoretiese modelle. As dit bestaan, sal dit sowat 10 miljard by 7,2 miljard ligjare groot wees.
Ontdekking
Die konsentrasie is deur verskeie sterrekundiges van Amerika en Hongarye ontdek. Hulle het data gebruik van verskillende ruimteteleskope wat by gammastraal- en X-straal-golflengtes werk, asook data van grondgebaseerde teleskope.
Koeds-mag
Die Koeds-mag (Engels: Quds Force; Persies: سپاه قدس sepāh-e qods) is 'n eenheid in Iran se Islamitiese Revolusionêre Wagkorps (IRGC) wat spesialiseer in onkonvensionele oorlogvoering en militêre intelligensie-operasies. Verantwoordelik vir operasies buite Iran, ondersteun die Koeds-mag niestaatsrolspelers in baie lande, insluitend die Libanese Hezbollah, Hamas, die Palestynse Islamitiese Jihad in die Gazastrook en die Wesoewer, die Jemenitiese Houthi's, en die Sjia-milisies in Irak, Sirië en Afghanistan.
Ontleders skat dat die Koeds-mag 10 000 tot 20 000 lede het. Die Koeds-mag rapporteer direk aan die opperleier van Iran, Ayatollah Ali Khamenei. Dit was deur generaalmajoor Qasem Soleimani aangevoer totdat hy op 3 Januarie 2020 deur 'n Amerikaanse hommeltuig-teikenaanval op Bagdad Internasionale Lughawe gesterf het. Brigadier-generaal Esmail Ghaani is op dieselfde dag aangestel as bevelvoerder van die Koeds-mag.
Cho Oyu
Cho Oyu (Nepalees: चोयु; Tibettaans: ཇོ་བོ་དབུ་ཡ, Wylie: jo bo dbu yag, ZYPY: Qowowuyag: Chinees: 卓奧友山; pinyin: Zhuó'àoyǒu Shān) is 'n berg in die Himalaja wat op die grens tussen Nepal en Tibet (Volksrepubliek China) geleë is. Met 'n hoogte van 8 188 meter is dit die sesde hoogste berg van Asië en die wêreld ná Berg Everest, K2, Kangchenjunga, Lhotse en Makalu. Cho Oyu is net 20 km wes van Berg Everest en Lhotse geleë.
Baray
duimnael|240px|Baray Srah Srang in [[Angkor, Kambodja.]]
’n Baray is ’n soort reservoir wat ’n algemene element in die argitektuur van die Khmer-ryk van Suidoos-Asië was. Die grootstes hiervan is die Oos- en Wes-Baray in die Angkor-gebied. Albei is reghoekig, loop van oos na wes en is sowat 7 x 2 km groot. Historici verskil oor die betekenis en funksie van die barays. Sommige meen dit het bloot ’n spirituele doel gehad en het die See van die Skepping in Hindoeïsme verteenwoordig, terwyl ander glo dit was vir die besproeiing van landerye. Dit kon ook ’n kombinasie hiervan gewees het, of dalk het dit ’n ander doel gedien.
Die bou van barays kon gespruit het uit die bou van groot reservoirs in Oos-Indië.
Wes-Baray
duimnael|240px|links|’n Strand aan die Wes-Baray.
Die Wes-Baray (Khmer: បារាយណ៍ខាងលិច) of Baray Teuk Thla (Helderwater-Baray, បារាយណ៍ទឹកថ្លា) is net wes van die stad Angkor Thom geleë en is op sowat 7,8 x 2,1 km die grootste Baray in Angkor en een van die grootste handgeboude reservoirs in die wêreld. Dit bevat tans 53 miljoen m3 water. Die water word gehou binne hoë dyke, met die Wes-Mebon-tempel in die middel op ’n kunsmatige eiland.
Bouwerk aan die baray het waarskynlik in die 11de eeu begin tydens die bewind van koning Suryavarman I  en is later onder koning Udayadityavarman II voltooi.
Dit lyk of ’n paar plekke by die konstruksie aansluit en of die oostelike dyk grootliks ’n vroeëre deel van ’n muur was wat die hoofstad van koning Yasovarman omsluit het. Op ander plekke is vroeë nedersettings oorstroom. Die water van die suidelike dyk bedek byvoorbeeld gedeeltelik ’n piramide. En die westelike bodem lyk of dit voorheen bewoon was – argeoloë het dele van mure, trappe en potskerwe daar ontdek. ’n Stele met ’n inskripsie uit die jaar 713 is verdere bewys daarvan: Dit beskryf ryslande wat aan ’n koningin Jayadevi opgedra is.
Vandag word die water gebruik vir die besproeiing van landerye in die suide. Daar is heeljaar water in die westelike deel, terwyl water in die reënseisoen oorspoel na die oostelike deel. Dit is tans ’n gewilde plek vir swem en bootvaarte.
Oos-Baray
Die Oos-Baray (បារាយណ៍ខាងកើត) of Yashodharatataka lê oos van Angkor Thom en is vandag droog. Dit is in die jaar 900 gebou tydens die bewind van koning Yasovarman. Dit is die tweede grootste baray in Angkor en is gevoed deur water van die Siem Reap-rivier. Dit is sowat 7,5 x 1,8 km groot en kon 50 miljoen m3 water hou. Klippe met inskripsies oor die bou van die baray is op al vier hoeke gevind.
Boere plant deesdae gewasse op die droë bodem. Die buitelyne kan egter steeds op satellietfoto's gesien word. In die middel van die baray is die Oos-Mebon-tempel, wat op ’n kunsmatige eiland gebou is toe die baray nog water bevat het.
Karl Heese
duimnael|regs|200px|Dr. K.W. Heese.
Prof. dr. Karl Willem (Kalie) Heese (Paarl, 8 September 1910 – Jonkershoek, Stellenbosch, 21 April 1974) was leraar in drie gemeentes van die NG Kerk, lektor aan die Universiteit van Stellenbosch en hoogleraar aan die Universiteit van Wes-Kaapland sedert die stigting daarvan, waar hy op 65 jaar sou afgetree het as hoof van die departement sielkunde. Hy was veral bekend as skrywer van die raadgeerubriek in Die Burger, Die Volksblad en Oosterlig "Oom Kalie gee raad". Hy het 'n groot bydrae tot die opvoeding van die jeug gelewer, was 'n gewilde leier in die Voortrekkerbeweging en eerste voorsitter van die Christelike Studentevereniging op Stellenbosch.
Opleiding en lektorskap
duimnael|links|320px|Die [[NG gemeente Swartland se kerkraad, 1944/'45. Dr. Heese sit vyfde van links in die tweede ry en sy medeleraar, ds. W.A. Landman, links van hom.]]