cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Immuunstelsel
Werking
Patogene kan baie vinnig aanpas en verander, en so opsporing en neutralisering deur die immuunstelsel vermy; talle verdedigingsmeganismes het egter ook ontwikkel om patogene te erken en neutraliseer. Basiese immuunmeganismes het in eukariote ontwikkel en in hul moderne afstammelinge soos plante en ongewerweldes voortbestaan. Kaakdiere, insluitende die mens, het ingewikkelder verdedigingsmeganismes, insluitende die vermoë om mettertyd spesifieke patogene doeltreffender te erken. Aanpassings- of verworwe immuniteit skep ’n immunologiese geheue ná ’n aanvanklike reaksie op ’n spesifieke patogeen, en dit lei daartoe dat dieselfde patogeen daarna doeltreffender erken word. Hierdie proses vorm die grondslag van inenting.
Aandoenings van die immuunstelsel kan lei tot outo-immuunsiektes, inflammasiesiektes en kanker. Immuungebrek kom voor as die immuunstelsel minder aktief as gewoonweg is, en dit kan terugkerende en lewensbedreigende infeksies tot gevolg hê. In mense kan ’n immuungebrek die gevolg wees van óf ’n genetiese siekte soos gekombineerde immuungebrek óf verworwe toestande soos MIV/vigs óf die gebruik van immuunonderdrukkende medisyne.
In teenstelling daarmee is outo-immuniteit die gevolg van ’n hiperaktiewe immuunstelsel wat normale weefsel aanval asof dit skadelike indringers is.
Poorna Jagannathan
Poorna Jagannathan (gebore 22 Desember 1972) is 'n Amerikaanse aktrise. Sy is bekend vir haar rolle in die rolprente Delhi Belly (2011) en Thanks for Sharing (2012), en in die televisiereeks Gypsy (2017).
Hui-Chinese
Hui-Chinese is naas Han-Chinese en Zhuang die derde grootste etniese groep in die Volksrepubliek China. Volgens die sensus van 2011 leef in die Volksrepubliek China 10 586 087 Hui-Chinese, veral in die streke Noordwes-China en die sentrale Zhongyuan. Groot bevolkings van Hui-Chinese leef in die provinsies Ningxia (2 173 820 of 20,52%), Gansu (1 258 641 of 11,88%), in die outonome gewes Xinjiang (983 015 of 9,28%) en Henan (957 964 of 9,04%). Nes Oeigoere is Hui-Chinese een van die grootste groep Moslems in die Volksrepubliek China.
Hui-Chinese praat as moedertaal oorwegend Mandaryns met plaaslike dialekte. Hul dialek word in die aangrensende lande Kirgisië, Kasakstan, Oesbekistan en Tadjikistan Dungan (東干語) genoem. In liturgiese opsig word hul taalgebruik deur leenwoorde uit Arabies, Persies en Turks gekenmerk.
Swazi's
Die Swazi's is 'n Bantoevolk in Suider-Afrika. Hulle woon hoofsaaklik in Eswatini (voorheen Swaziland), Suid-Afrika en in die suide van Mosambiek. Die Swazi's se taal is Swazi. Van die 2,5 miljoen Swazi's woon 'n groot deel (ongeveer 50%) in Suid-Afrika.
Geskiedenis
Die onafhanklike staat eSwatini het sy oorsprong in die agttiende eeu met die integrasie van Nguni- en Sotho-elemente. Oorspronklik het die Sotho die noordelike streke van eSwatini bewoon en die Nguni die suidelike streke.
Kraal- en hutuitleg
As sy moeder oorlede is, word dit deur sy hoofvrou bewoon. Regs daarvan woon die eerste vrou as die moeder nog leef, of andersins die tweede vrou. Links van die hoofhut woon of die tweede vrou, of ander vroue van die kaptein of kraalhoof. Wanneer een van die vroue onvrugbaar is, neem die man 'n bykomende vrou en haar hut word net agter die van die onvrugbare vrou geplaas.
Ongetroude seuns wat puberteit bereik, woon in 'n gesamentlike hut wat gewoonlik skuins agter die hutte van die belangrike vroue staan. Soortgelyke hutte word ook vir ongetroude meisies gebou, maar die posisie daarvan wissel. 'n Wooneenheid bestaan uit 'n woonhut, ŉ kookhut en 'n pakhut en word deur 'n heining van takke en bondels gras omhein.
Aan die agterkant van die kraal kom platforms voor waarop die graan opgestapel word totdat dit gedors word. Daarna word dit in ondergrondse putte in en om die bees kraal gebêre. Elke kraal het ook 'n vuurmaakplek wat met spesiale "medisyne" behandel is en as weerligafleier moet dien. Die hut, wat 'n deursnee van sowat 4 m het, is byekorfvormig en die raamwerk van jong takke word met gras bedek. Die ingang is gewoonlik baie laag. In die middel van die hut is 'n vuurmaakplek.
Die deel regs van die vuurmaakplek is tradisioneel die man se kant van die hut en die deel links daarvan die vrou s'n. Teenoor die ingang aan die agterkant van die hut word offers aan die voorvadergeeste gebring en die deel is met 'n walletjie om ring. Die huishouding se honde slaap altyd aan weerskante van die ingang.
Stam- en sosiale organisasie
Die Swazivolk is in sibbes georganiseer, wat elk van 'n gemeenskaplike voorouer sou afstam. Die rang en status wat 'n sibbe binne die volk geniet, word bepaal deur sy verwantskap met die regerende sibbe, die Nkosi Dlamini. Verwantskap word volgens die manlike lyn bereken. Tradisioneel mag 'n man met meer as een vrou trou, maar aangesien die bruidskat net in die vorm van beeste betaal kan word, is dit vir baie mans te duur en kom poligamie nie algemeen voor nie.
Uniek van die Swazi's is dat hulle nie net deur 'n opperhoof of koning (die leeu) regeer word nie, maar ook deur die koning se moeder (die olifantkoei). Sy is net so magtig soos haar seun en word met dieselfde respek behandel, terwyl haar sibbe op die Nkosi Dlamini na die hoogste rangposisie in die volk beklee. Uit haar rol spruit ook die aansien wat die moeder van 'n kraal hoof of stamkaptein geniet. Die tradisionele regering is baie demokraties.
Die koning en sy moeder word deur 2 rade bygestaan, naamlik 'n binneraad, wat uit 'n klein groep mans van adellike afkoms bestaan, en 'n groter algemene raad, met verteenwoordigers uit alle statusklasse. Laasgenoemde se besluite is deurslaggewend.
Tradisionele leefwyse
Die Swazi's is 'n herdersvolk by wie akkerbou ŉ ondergeskikte rol speel. Hulle heg groot waarde aan beeste, wat net vir baie spesiale geleenthede geslag word. Melk is egter 'n vername bestanddeel van hul dieet. Die belangrikste akkerbouprodukte is mielies, sorghum, suikerriet, pampoen, kalbas en waatlemoene. Die landerye word hoofsaaklik deur die vroue bewerk, wat elk met die geboorte van hul eerste kind 'n eie lappie grond kry.
Die eerste oeste val min of meer saam met die sogenaamde incwala, die Swazi's se belangrikste fees. Hoewel daar eers na die fees van die nuwe seisoen se oes geëet mag word, is dit nie in die eerste plek ŉ fees van die eerste vrugte, soos by ander Swart volke, nie, maar dien dit eerder om die koning se posisie te verstewig en die volk as 'n eenheid saam te snoer. Dit word in Desember gehou en die hoogtepunt duur 6 dae lank. Die voorbereidings strek oor sowat 3 weke.
'n Uitgesoekte groep mans word uitgestuur om bestanddele vir 'n "medisyne" te versamel waarmee die koning ritueel versterk word. Die mengsel bestaan onder meer uit seewater, water uit die land se belangrikste riviere, sekere plante, asook sekere dele van 'n swart bul wat tydens die fees geslag word. Die koning word daarmee gewas en moet ook ŉ mondvol daarvan in die 4 windrigtings spoeg. Die fees gaan met baie dansery en singery gepaard, terwyl sekere taboes ook deurentyd gehandhaaf moet word. Na die sesde dag van die fees is dit veronderstel om te reën aangesien die koning en sy moeder oor die reënmaakkuns sou beskik. 'n
Kleredrag
Die tradisionele kleredrag is van beesvel en bestaan uit ŉ lang voorskoot en skouermantel. Vir spesiale geleenthede word dit ryklik met krale en uitgekamde beessterthare versier. Die hare kry besondere aandag by die Swazi's. Jong mans en meisies pluis dit uit totdat dit regop staan en versier dit dan met vere. Getroude vroue dui hul status aan deur die hare in 'n byekorfvormige bol te dra.
Die hare word ook graag met 'n mengsel van vet en as van verbrande aalwynblare gebleik. Die gewone man moet egter sekere taboes ten opsigte van kleredrag en versierings handhaaf. Luiperdvel en rooi loerievere mag byvoorbeeld net tydens die incwalafees gedra word, andersins is dit tot die adellikes en kapteins beperk. Groot, pienk krale mag ook net deur adellikes gedra word.
Vandag
Met die totstandkoming van eSwatini is baie etniese Swazi's uit die nuwe staat uitgesluit en 50% woon tans in Suid-Afrika.
Die mense wat in hierdie klein koningkrykie woon, is nou verwant aan hul Zoeloe-bure, en daar is weinig verskil tussen hulle tale. Die Swazi's is tradisioneel landbouers en vee speel 'n belangrike rol. 'n Kenmerkende Swazi-tradisie is die jaarlikse rietdans, wat gewoonlik in die lente begin.
Jong maagde - waarvan een deur die Swazi-koning tot nuwe vrou gekies sal word - voer hierdie seremonie uit. Vandag betrek hierdie geleentheid honderde jong meisies, wat met varsgeplukte riete en geklee in kleurvolle tradisionele krale vir langer as sewe dae voor 'n groot gehoor swaai en sing.
Perdefroetang
Die perdefroetang (Romulea rosea (L.) Eckl.) is 'n plantjie wat endemies aan die Suid-Afrikaanse provinsies Wes-Kaap en Oos-Kaap is. Dit is 'n geofiet. Op die SANBI-rooilys is dit as 'veilig' (LC) gelys.
SANBI onderskei vyf subspesies:
Hierdie plantjie is een van die froetangs of knikkertjies van die genus Romulea. Dit het 3-6 baie smal blare wat taamlik dig en tot 15 cm lank is. Die blomme is pienk tot pers en stingelloos. Hulle het 'n geel hart. Dit kom in fynbos en renosterveld voor teen sanderige kleihellings en -vlaktes. Die vrugte is eetbaar.
Karen Young (aktrise)
Karen Young (gebore 29 September 1958) is 'n Amerikaanse aktrise, regisseuse, en skryfster. Sy is bekend vir haar rolle in die rolprente 9½ Weeks (1986), Jaws: The Revenge (1987), Torch Song Trilogy (1988), en Daylight (1996).
Aloe descoingsii
Aloe descoingsii is 'n aalwyn wat endemies aan Madagaskar is.
Chad le Clos
Chad Guy Bertrand le Clos OIS (* 12 April 1992 in Durban) is 'n Suid-Afrikaanse swemmer. Hy is tans die Statebondspele-kampioen en -rekordhouer in die 200 meter-vlinderslag.
Biografie
Hy maak sy internasionale debuut by die Swemwêreldkampioenskap van 2009 in Rome. Hier behaal hy die 17de plek in die 200 meter-vlinderslag en 16de plek in die 400 meter-wisselslag.
In 2010 wen hy vyf medaljes tydens die Jeugsomerolimpiade in Singapoer, waaronder goud in die 200 meter-wisselslag.
Tydens die 2011 Swem Wêreldkampioenskap in Sjanghai eindig Le Clos in die vyfde plek in die 200 meter-vlinderslag, in die 100 meter-vlinderslag word hy tydens die halfeindronde uitgeskakel.
Le Clos wen 'n goue medalje in 200 meter-vlinderslag tydens die Olimpiese Somerspele van 2012 met 'n tyd van 1:52,96 sekondes. Michael Phelps van die VSA moes met 'n tweede plek tevrede wees. Daarna onttrek hy van die 200 meter-indiwiduele wisselslag om op die 100 meter-vlinderslag te konsentreer. Le Clos en Evgeny Korotyshkin van Rusland eindig beide tweede in die finaal (silwermedalje) met 'n tyd van 51,44 sekondes terwyl Phelps met die gouemedalje wegstap.
Tydens die Olimpiese Somerspele 2016 in Rio de Janeiro wen Le Clos 'n silwermedalje in 200 meter-vrystyl, agter China se Sun Yang met 'n tyd van 1:45.20, en stel 'n nuwe rekord vir beide Afrika en Suid-Afrika op. In 200 meter-vlinderslag, waar hy die verdedigende kampioen was, eindig hy op die vierde plek. Le Clos wen 'n tweede silwermedalje in 100 meter-vlinderslag in 'n drie-baan-gelykop met die mededingers Michael Phelps en László Cseh, agter Joseph Schooling.
Le Clos het gekwalifiseer vir die Olimpiese Somerspele 2020 en was saam met Phumelela Mbande die draer van die Suid-Afrikaanse vlag tydens die openingseremonie.
2014 FINA Kortbadwêreldbyeenkoms
Op 1 Desember 2014 is hy deur FINA aangewys as die "Swemmer van die jaar". Op 4 Desember 2014 stel hy 'n nuwe wêreldrekord op in die 100 meter-vlinderslag in 'n tyd van 48,44 sekondes tydens die kortbadwêreldbyeenkoms in Doha. Hy wen altesaam vier goue medaljes tydens die byeenkoms, onder andere die 50 m-, 100 m- en 200 m-vlinderslagtitels – die eerste persoon ooit.
Faust (Goethe)
Faust is die titel van die belangrikste werk van die Duitse skrywer Johann Wolfgang von Goethe (1749–1832). Dit is die bekendste bewerking van die 16e-eeuse Faustlegende. Eintlik is die verhaal 'n tragedie wat uitgegee is in vier uitgawes:
Tema
Die boek ontleen sy apoteosis aan die christelike tradisie. Faust soek naarstiglik na hoër kennis; kennis wat egter in die oë van God nooit een mens moet toekom nie. Hy word verlei om 'n pakt met die duiwel (in die vorm van Mefistofeles) aan te gaan. Daarna geniet hy vir 'n verlengde tydperk van die ongebreidelde geskenke van die duiwel, maar vreemd genoeg kan dit hom nie gelukkig maak nie. Uiteindelik ondervind hy dat geluk voortkom uit die pleeg van goeie dade.
Agtergrond
Hy het gou nuwe, onkonvensionele denkwyses aangeneem. Hy het by die "Sturm und Drang" skrywersbeweging aangesluit wat geveg het vir die vryheid van die gees en die individu. Hierdie groep kan die beste gekategoriseer word as skrywers wat die romantici vooruitgeloop het, hoewel hulle onder die invloed van die Verligting gebly het. Omstreeks 1770 het Goethe 'n verhaal in briefvorm geskryf getitel "Die Leiden des jungen Werthers".
Hierdie roman het Goethe se naam as 'n toonaangewende skrywer van die "Sturm und Drang" beweging gevestig. Vir "Faust" is Goethe onder andere geïnspireer deur die bediende Gretchen/Gretel, wat in Frankfurt ter dood veroordeel is vir die moord op haar pasgebore kind. Hy het ook klassieke elemente geïntegreer, soos byvoorbeeld die wondermooi Helena van Troje. Ander vernuwings sluit in dat hy God laat staatmaak op die goedheid van die mens, waar God in die proses selfs Mefistofeles se uitdaging aanvaar. Boonop verkoop Faust nie net sy siel nie, maar sluit hy ook 'n wedersydse verbintenis af. Net na die Franse Revolusie - in teenstelling met baie van sy romantiese tydgenote, was Goethe huiwerig oor die politieke en sosiale hervormings in Frankryk - het die eerste volumes van "Faust" verskyn. Terwyl hy aanhou werk het, is ander toneelstukke en romans ook deur hom gepubliseer.
In hierdie tyd het Goethe bevriend geraak met die digter en dramaturg Friedrich von Schiller. Schiller het verhuis na Weimar, en hulle het nou saamgewerk. As gevolg van die gesamentlike projekte is die skryf van Faust effens vertraag. Na Schiller se dood (1805) het Goethe weer die pen opgeneem en die definitiewe weergawe van Faust I in 1808 vrygestel. Goethe het egter besef dat daar 'n opvolg nodig was om sy boodskap duidelik oor te dra. Hy het eers 17 jaar later met Faust II begin. Goethe, wat reeds bejaard was, het in die jare 1825 tot 1831, net voor sy afsterwe, hieraan gewerk. Die twee dele blyk in geheel paradoksaal te wees. Aan die een kant wil dit voorkom asof die twee dele moeilik los van mekaar te sien is, andersyds is hulle onversoenbaar. Dit is te danke aan 'n sekere speelruimte wat Goethe tussen die twee dele ingebou het, bewustelik of onbewustelik.
Verhaal
Mefistofeles, wat Lucifer verteenwoordig, woon 'n vergadering in die hemel by. Soos gewoonlik opper hy die vraag waarom God die mens wil skep, en of die eindresultaat suksesvol was. Tog bly God vas oortuig van die goedheid van die mens. Die duiwel bevraagteken dit en is seker dat hy 'n ambisieuse professor met die naam Faust van die regte pad af kon lok. God aanvaar die uitdaging, want Hy glo dat Faust die regte besluite sal neem, en Hy weet dat optrede deur die duiwel soms nodig is om die mens aan gevare te herinner. Die stuk is reeds teenstrydig met die ouer Faust-verhale, en brei die bestaande Christelike dogma van daardie tyd uit: God beheer nie die lewe van die mens nie, maar laat hom onafhanklik sy koers inslaan en kies.
Professor Faust het sy hele lewe lank gesoek na die hoogste kennis ten einde die wêreld te kan verstaan. Een aand bestudeer hy 'n ou boek vol towerkuns. Hy slaag daarin om kontak te maak met die gees van die aarde. Die gees verwerp egter Faust as 'n sterflike en nietige persoon. Faust is diep teleurgesteld daardeur en oorweeg dit om gif te neem. Hy verander van plan as hy hoor hoe klokke die koms van Paasfees inlui. Die volgende dag neem Faust en sy assistent Wagner 'n oggendwandeling. Hy word op straat geprys vir al die hulp wat hy aan die siekes verleen. Ten spyte van hierdie erkennings bly Faust depressief oor die beperkinge van menslike kennis. As Faust huis toe loop, word hy gevolg deur 'n swart poedel
Pous Pius VII
Pius VII was die 251ste pous van die Rooms-Katolieke Kerk vir 23 jaar, 5 maande en 7 dae, van 1800 tot 1823.
Biografie
Pous Pius VII is gebore as graaf Luigi Barnaba Niccolo Maria Chiaramonte (ook Gregorio Barnaba Chiaramonti) op 14 Augustus 1742 in Cesena, Kerklike Staat. Hy was die voorlaaste kind van graaf Scipione Chiaramonti en sy vrou Giovanna Coronata Ghini, dogter van die markies van Barnaba Eufrasio Ghini. Op 14-jarige ouderdom, op 2 Oktober 1756 tree hy toe tot die Benediktyner-klooster Santa-Maria del Monte in Cesena en neem die kloosternaam Gregorio aan. Na sy studies in teologie word hy dosent aan die Benediktyner-kolleges in Parma en Rome. Toe Pous Pius VI, 'n familievriend, aan die mag kom word hy vinnig bevorder. In 1776 word hy titulêr ab van sy klooster in weerwil van teenkanting van die monnike. Nadat hy bevorder is tot biskop van Tivoli, bevorder Pous Pius VI hom tot kardinaal-priester van S. Callisto en biskop van Imola op 14 Februarie 1785. Op 14 Maart 1800 volg hy Pous Pius VI op en word gekroon op 21 Maart 1800 in Venesië deur kardinaal Antonio Maria Doria Pamphilj. Omdat die Franse die regte pouslike tiara in besit geneem het, het hy 'n kroon van papier-maché gedra. Hy regeer tot sy dood op 20 Augustus 1823 en word opgevolg deur Pous Leo XII. Die naam ‘Pius’ beteken 'die vrome'.
Pontifikaat
Na die dood van Pous Pius VI in Franse gevangeskap in Augustus 1799, kom die konklaaf bymekaar op 30 November 1799 in die Benediktyner-klooster van San Giorgio in Venesië. Daar was drie kandidate, maar twee was onaanvaarbaar vir die Habsburgse prinse en hulle kandidaat Alessandro Mattei kon nie genoeg stemme kry nie. Na 103 dae van onderhandeling word Pous Pius VII as kompromis-kandidaat verkies.
Een van die eerste handelinge van die nuwe pous was om die sekretaris van die konklaaf, Ercole Consalvi tot kardinaal te bevorder en as staatsekretaris aan te stel. Op 3 Junie 1816 veroordeel Pius die werke van Germanos Adam. Van die begin van sy pontifikaat tot by die val van Napoleon Bonaparte in 1815 was die pous gedurig besig met Frankryk. Op 15 Julie 1801 sluit hy 'n konkordaat met Napoleon. Op 2 Desember 1804 salf hy Napoleon tydens sy keiserskroning. Hy was voortdurend oorhoop met Napoleon en betrek militêre leiers om toegewings te kry. Pius wou die Kerklike Staat terugkry en ook die vrylating verkry van die sogenaamde "swart" Franse kardinale wat hom gesteun het en daarom gevange geneem is saam met ander priesters, monnike en ander ondersteuners. Op 10 Junie 1809 ekskommunikeer die pous die Franse wat Rome beset het en neem Napoleon die pous gevange eers na Savona en later (in 1812) na Fontainebleau. Na die val van Napoleon keer Pius in triomf terug na Rome op 24 Mei 1814. Hoewel Napoleon hom nie goed behandel het nie, het die pous asiel verleen aan Napoleon se familie na sy val.
Op 7 Augustus 1814 het Pous Pius die Jesuïete in ere herstel.
Pius was baie bly met die optrede van die Verenigde State van Amerika wat die seerowers van Barbarye, wat Christene in die Middellandse See gevang het vir losgeld, uitgeroei het.
Die kollege van kardinale
Pous Pius VII het 99 nuwe kardinale aangestel in 19 konsistories. Weens die omvang van die lys word dit hier gehou.
Verering
Op 15 Augustus 2007 het Pous Benedictus XVI verklaar dat daar geen beswaar ("nihil ostare") is teen die begin van die saligverklaringsproses vir Pous Pius VII.
Nota
Saamgestel en vertaal uit die Nederlandse, Engelse, Duitse en Franse wikipedia en aangevul uit ander bronne soos aangedui.
Trustreep
Die trustreep of par (ook trusolidus, truskuinsstreep, agtertoe skuinsstreep of agteroor skuinsstreep) (“\”) is ’n leesteken wat in die volgende gevalle gebruik word:
Ronald Brittain
Ronald Brittain (2 September 1899 – 9 Januarie 1981) was 'n Engelse akteur. Hy was bekend vir sy rolle in die rolprente They Were Not Divided (1950), The Amorous Mr. Prawn (1962), Lisa (1962), en The Spy with a Cold Nose (1966).
Gustave Adolph Maeder
Ds. Gustave Adolph Maeder (Morija, Lesotho, 7 Januarie 1846 – Kaapstad, 26 Augustus 1918) was 'n predikant in die Nederduitse Gereformeerde Kerk, skrywer en mederedakteur van die gesaghebbende Ons Kerk Album van Hollandsche Kerken en Leeraren (1917).
Agtergrond en opleiding
Maeder was die seun van die Franse Sendeling Franz Maeder en sy vrou, Clarisse Delatte, wat van Verdun in Picardie, Frankryk, afkomstig was. Sy vader het teen 1836 van Duitsland na Suid-Afrika gekom en was sendeling van die Paryse Evangeliese Genootskap, eers op Bethesda en later op Morija, in die destydse Basoetoland (Lesotho). Onder invloed van ds. John Murray, leraar van die plaaslike NG gemeente, by wie hy op Burgersdorp ingewoon het, het Maeder besluit om predikant te word. Hy ontvang onderrig aan die bekende skool van MacLachlan op Stellenbosch en daarna aan die Suid-Afrikaanse Kollege in Kaapstad, waar hy die Tweedeklassertifikaat met onderskeiding behaal. Ná die gebruiklike studietydperk van vier jaar aan die Stellenbosse Kweekskool van 1866 tot 1869 word hy op 10 Maart 1870 saam met vier ander kandidate gelegitimeer.
Gemeentelike bediening
Hy was 'n kort ruk hulpprediker in die NG gemeente Kaapstad en word daarna op Simonstad (in wat nou die NG gemeente Vishoek is) georden en bevestig op 19 Mei 1870. In 1874 neem hy die tweede beroep as sendeling na Witsieshoek aan. Hy was die eerste binnelandse sendeling van die Kerk vir dié sendingstasie en is onder blyke van groot belangstelling op 15 Februarie 1874 op Bloemfontein bevestig. Ds. Colin McKenzie Fraser, die seun van die Skotse predikant ds. Colin Fraser, tweede leraar van die NG gemeente Beaufort-Wes van 1824 tot 1862, asook die pa van die latere Vrystaatse presidentsvrou Tibbie Steyn, hou die bevestigingsrede en ds. A.P. Meiring lees die formulier. Presies 'n maand later, op 15 Maart 1874, geskied sy voorstelling op Witsieshoek. Op 31 Maart 1878 oorhandig ds. A. van Lingen, predikant van die NG gemeente Harrismith, die akte van demissie namens die Sinodale Sendingkommissie aan hom.
Hy word op 10 April (volgens 'n ander bron 20 April) 1878 op Ladybrand bevestig, waar hy met 'n boufonds vir 'n nuwe kerk begin. Weens sy vrou se swak gesondheid aanvaar hy ses jaar later 'n beroep na die NG gemeente Victoria-Wes, waar hy op 19 April 1884 ingeseën word. Hier is hy 23 jaar lank werksaam en moet eers sy eerste en daarna sy tweede vrou aan die dood afstaan.
Sy arbeid op Victoria-Wes is gekenmerk deur sy besondere liefde vir gemeentevergaderings, waarvan hy minstens twee per jaar gehou het. Op 10 Julie 1886 stig hy 'n Jongeliedevereniging met 70 lede en in 1894 word 'n CJV-saal onder sy leiding opgerig. Hy beywer hom ook vir die plaaslike sending en onderwys en help om die geldsake van die gemeente te verbeter. Tydens die Anglo-Boereoorlog word hy uit Victoria-Wes verban, waarna hy tot 16 Mei 1902 in Kaapstad woon toe hy toegelaat word om teen borgtog van £1 000 na Victoria-Wes terug te keer. Ná die hervatting van sy werksaamhede aldaar beywer hy hom vir die aankoop van 'n kerkorrel, wat op 12 Julie 1903 ingewy word. Op 3 November 1907 aanvaar hy sy emeritaat, maar bly steeds deur prediking en andersins met sy bekende vurigheid van gees werksaam om te doen wat sy hand ook al vind om te doen.
In die Ring en Sinode
Die Sinode het dadelik ds. Maeder se bruikbaarheid en bekwaamheid besef en gee reeds op 15 April 1874 aan hom die reg om sitting in te neem in die Sinodale vergaderings van die Kerk met 'n adviserende stem. Op 11 April 1877 verleen die Sinode aan hom dieselfde reg op die vergaderings van die Oostelike Ring (in die Vrystaat). Hy word reeds op die eerste vergadering van die Oostelike Ring, in sitting op Bethlehem op 18 Oktober 1877, versoek om as skriba op te tree tot die vergadering 'n skriba verkies het, en toe die predikant van die NG gemeente Harrismith tot skriba verkies word, word besluit dat ds. Maeder as sy assistent moet optree. So teken hy die notule G.A. Maeder, V.D.M. Zendeling en assistent scriba.
Ná sy aftrede
Maeder vestig hom in Wynberg en word ouderling van die NG gemeente Wynberg. In dié hoedanigheid woon hy verskeie sittings van die Sinode by. In 1913 gaan hy na Durban as hullprediker, waar hy hom beywer vir die bou van 'n kerk vir die NG gemeente Durban en self vir die boufonds kollekteer. (Dit is die kerk, ontwerp deur die vermaarde kerkargitek Gerard Moerdijk, wat in 1924 ingewy is.) Vantevore het hy reeds getoon dat hy 'n goeie kollektant is toe hy 'n groot bedrag vir die Hugenote-gedenksaal in Kaapstad ingesamel het.
Hy was ook 'n boeiende skrywer. In 1917 verskyn uit sy Uit de oude en nieuwe Afrikaansche doos en met C. Zinn is hy mederedakteur van die interessante en ryklik geïllustreerde gedenkuitgawe Ons kerk album van Hollandsche kerken en leeraren. Dit was soortgelyk aan Ons gemeentelike feesalbum, wat ds. Phil Olivier met die oog op die Van Riebeeck-fees in 1952 saamgestel het. Dié grootste onderneming het hy nieteenstaande afnemende liggaamskrag met lus, ywer en volharding aangedurf. Hy het ook die vakante NG gemeente Pietermaritzburg 'n kort tydjie voor sy dood ná 'n operasie in Kaapstad bearbei.
Persoonlike lewe
Maeder het op 10 Mei 1871 met Annie Caroline Sara Morgenrood van Wynberg in die huwelik getree en is ná haar dood getroud met Matilda Johanna Louisa Roux (oorlede 22 Maart 1905), die oudste dogter van ds. Pieter Roux, eerste leraar van die NG gemeente Smithfield in die Vrystaat. Uit sy eerste huwelik is drie dogters en 'n seun gebore. Matilda was 'n weduwee van ds. Cloete en 'n tante van dr. S.P. Pellissier, die vader van die Volkspelebeweging, en ook van die vrou van dr. E.G. Jansen, voorlaaste goewerneur-generaal van die Unie van Suid-Afrika, Mabel Jansen, skrywer, opvoedkundige, kultuurleier en politikus. Ná ds. Cloete se dood in 1877 het sy haar gesin versorg deur musiekleerlinge aan te neem en 16 jaar lank 'n dagskool in stand te hou tot sy met ds. Maeder in die huwelik getree het.
'n Waardering
Slegs drie dae ná sy dood, op 29 Augustus 1918, skryf De Kerkbode dat ds. Maeder veral gekenmerk is deur sy blanke opregtheid, blymoedigheid, ruimhartigheid, edelmoedigheid, egte volks- en vaderlandsliefde, innige gehegtheid aan die Kerk en toegewydheid aan die Kerk se belange, warme sendingliefde, besondere belangstelling in die opvoeding van die jeug en versorging van minderbevoorregtes. As prediker, skryf die Kerkorgaan, was hy bekwaam, oorspronklik, baie interessant en tintelend van gloed en lewe.
Erica kraussiana
Erica kraussiana is 'n plant wat tot die genus Erica behoort en is deel van die fynbos. Die plant is inheems aan die Wes-Kaap en kom in die Riviersonderendberge voor. Die word gevind op die suidelike hange op hoogtes van 300 - 600 m. Die plant was oorspronklike geïdentifiseer by Genadendal meer as 'n 100 jaar gelede. Die habitat is verswelg deur indringerplante met die denneboom plantasies wat aangeplant is en te veel veldbrande die afgelope 30 jaar het tot gevolg dat die plant nog nie weer gevind is nie en dat dit moontlik uitgestorwe kan wees.
Deon Stegmann
Deon Stegmann (gebore op Cradock op 22 Maart 1986) is 'n rugbyspeler wat vir die Blou Bulle in die Curriebeker en die Bulls in Superrugby op flank speel.
Stegmann is die klassieke baljagter met 'n lae gravitasiepunt, wie voordeel trek uit die huidige spelreëls - en sy antisipasie en gehardheid is 'n groot aanwins vir die Bulls. Hy dra die nommer 6-trui sedert 2008 nadat hy in elke Super 14 wedstryd gespeel het, en die toekenning as "Bulls Voorspeler-van-die-jaar" in 2008 ontvang het.
Hy is een van Superrugby se beste oopkant-flanke van 2008 to 2012. Hy is een van die hardste werkers in die Bullsgroep, wat gereeld die voorloper is met duikslae, bal-omkeer en werkstempo-statistiek vir die Bulls. Sy tyd vir die 100 meter naelloop is 10.8 sekondes.
Oosgrens-Afrikaans
Oosgrens-Afrikaans het ontstaan vanweë die afsondering van die taalgemeenskap van mense aan die oosgrens van die Kaap. Uit die taalgemeenskap het die Voortrekkers ook gekom wat met Voortrekker-Afrikaans die taalvariant saamgeneem het tot in die binneland van Suid-Afrika. Geografies word die Afrikaanse dialekte in drie hoofgroepe verdeel: Kaapse Afrikaans, Oosgrens-Afrikaans en Oranjerivier-Afrikaans.
Deon Stegmann
Vir die Bulls, speel Stegmann in 'n lostrio saam met Springbokflank Dewald Potgieter en sy kaptein en Springbok-agsteman, Pierre Spies. Hulle wen twee opeenvolgende Super 14 titels, sowel as die plaaslike Curriebeker.
Oosgrens-Afrikaans
Oosgrens-Afrikaans vorm die basis van Standaardafrikaans, dit word hoofsaaklik in die ooste van die voormalige Nederlandse Kaapkolonie gepraat, 'n gebied wat nou die weste van die Oos-Kaapse provinsie van Suid-Afrika vorm.
Aloe deserti
Aloe deserti is 'n aalwyn wat inheems aan Kenia en Tanzanië is.
Durban Botaniese Tuin
Geskiedenis
Die tuin van 15 ha op die oostelike helling van die Berearif is in 1849 gestig. Die doel was om Kew Gardens te help met navorsing oor en die versamel van tropiese plante van ekonomiese nut, soos byvoorbeeld suikerriet, tee, koffie en pynappels. Tussen 1882 en 1913 was John Medley Wood die kurator en in sy tyd het die tuin groot bekendheid verwerf.
Plante
In die tuin is 'n omvangryke versameling broodbome afkomstig uit Suid-Afrika en andere wêrelddele. Die Wood-broodboom (Encephalaratos woodii) is een van die seldsaamste plante in die wêreld. Kurator Wood was 'n begeesterde versamelaar van varings en het verskeie artikels daaroor geskryf. Die eerste bromelias is in 1885 in die tuin aangeplant. Die versameling orgideë is in 1931 begin en bestaan tans uit 'n 9 000 plante. In die tuin staan 917 palmbome wat 130 spesies verteenwoordig. Verder staan daar 1 354 ander bome van oral oor die wêreld heen. Van hierdie bome is meer as 80 ouer as 'n 100 jaar. Ook is die versameling cannas besonder.
Tuinbouskool
In samewerking met een van die plaaslike universiteite word studente in die tuin opgelei  tot 'n diploma in tuinboukunde.
Adam Ild Rohweder
Adam Ild Rohweder (gebore 3 Oktober 1987) is 'n Deense akteur. Hy is bekend vir sy rolle in die rolprente Gold Coast (2015), A Young Man with High Potential (2018), en Holiday (2018).
Durban Botaniese Tuin
Biblioteek
Die William Poulton-biblioteek is in 1990 gestig en spesialiseer in boeke oor tuine.
Herbarium
Kurator Wood het ook 'n herbarium nagelaat wat nou uit 'n 100 000 eksemplare, hoofsaaklik afkomstig uit KwaZulu-Natal, bestaan.
Thomas Graham
Sir Thomas Lynedoch Graham (gebore op 1860 op Grahamstown – 8 Mei 1940 in Kaapstad) was 'n Suid-Afrikaanse tennisspeler, politikus en advokaat. Hy was die waarnemende eerste minister van die Kaapkolonie van Junie tot Augustus 1902.
Brandon Slagle
Brandon Slagle is 'n Amerikaanse akteur, skrywer, en regisseur. Hy is bekend vir sy rolle in die rolprente JL Ranch (2016), Escape from Ensenada (2017), Crossbreed (2018), en The Dawn (2018).
Toepolef Tu-16
Die Toepolef Tu-16 (Navo verslagnaam: Badger) is 'n tweemotorige straalaangedrewe strategiese bomwerper wat deur die Sowjetunie gebruik is. Dit was vir meer as 60 jaar in diens en die Chinese weergawe wat onder lisensie vervaardig word, die Xian H-6, word nog steeds deur China gebruik.
Ontwikkeling
Gedurende die laat 1940's was die Sowjetunie vasbeslote om die Amerikaanse vermoë met betrekking tot strategiese bombarderings te ewenaar. Die Sowjetunie se enigste bomwerper met 'n lang togafstand was die Toepolef Tu-4 wat 'n omgekeerde-ontwerpkopie van die Boeing B-29 Superfortress was. Die ontwikkeling van die kragtige Mikulin AM-3 straalmotor het vir die Sowjetunie die moontlikheid geskep van 'n groot, straalaangedrewe bomwerper.
Die Toepolef ontwerpkomitee het begin werk aan die Tu-88 (Vliegtuig N) prototipes in 1950. Die Tu-88 het vir die eerste keer op 27 April 1952 gevlieg. Nadat dit 'n kompetisie teen die Iljoesjin Il-46 gewen het, het dit die groen lig ontvang en is daar met produksie begin in Desember 1952. Die eerste produksieëenhede is in diens gestel in die Sowjet Lugmag in 1954, waar hulle hernoem is as die Tu-16. Navo het dit die Badger-A genoem.
Die vliegtuig is met nuwe, groot swiepvlerke en twee groot Mikulin AM-3 straalmotore - een in elke vlerk - toegerus. Dit kan 'n massiewe FAB-9000 konvensionele bom (die Russiese ekwivalent van die Britse Grand Slam-bom) of verskeie kernwapens oor 'n afstand van 4 800 km dra.
Aanvanklik is die vliegtuig as 'n hoë-hoogte, vrylaatbomwerper gebruik; maar in die middel van die 1950's is dit toegerus om Sowjet kruisermissiele te kon dra. Die Tu-16KS-1 model kan KS-1 Komet missiele oor 'n afstand van 1 800 km dra. Hierdie missiele was groot en het dieselfde aerodinamiese profiel as die Mikojan-Goerewitsj MiG-15; dit lyk soos die MiG-15 sonder 'n kajuit en onderstel. Die missiel kan kern- of konvensionele plofkoppe dra en het 'n reikafstand van 140 km. Hulle is ontwerp om hoofsaaklik teen Amerikaanse vliegdekskepe asook ander groot vaartuie gebruik te word. Verdere Tu-16s is ontwikkel om meer gevorderde missiele te kan dra, terwyl hulle ook in 'n groter verskeidenheid rolle gebruik is.
Die Tu-16 beskik oor 'n buigsame ontwerp en is in vele gespesialiseerde variante gebou, nl. vir lugverkenning, maritieme waarneming, elektroniese intelligensieversameling (ELINT), en elektroniese oorlogvoering/afwering. In totaal is 1 507 bomwerpers in drie fabrieke in die Sowjetunie gebou, van 1954–1962.
'n Siviele weergawe, die Toepolef Tu-104, is vir passasiersdiens deur Aeroflot gebruik. Die Tu-16 is uitgevoer na Indonesië, Egipte en Irak. Dit is ononderbroke gebruik deur die Lugmag en Vlootlugondersteuning van die Sowjetunie en opvolgend deur Russiese magte tot in 1993.
Aflewering van die Tu-16 aan China het in 1958 begin, en die Xi'an Aircraft Industrial Corporation het die vliegtuig onder die Chinese benaming Xian H-6 vervaardig. Minstens 120 van hierdie vliegtuie is steeds in diens. Op 14 Mei 1965 het een van die PLAAF-Tu-16-bomwerpers die eerste kernwapentoets op Chinese bodem uitgevoer.
Papegaaibek-padloper
Die papegaaibek-padloper (Homopus areolatus) is een van die kleinste skilpadjies. Dit kom in renosterveld in Suid-Afrika voor.
Wyfies is gewoonlik effens groter as die mannetjies en hulle kleure is helderder. Die mannetjies het 'n skerp papegaai-agtige bek waarmee hulle veg. Hulle kan mekaar taamlik verwond. Die wyfies kan tot 300 g word, die mannetjies net die helfte. Hulle broeisels word in die winter tot laat somer gelê en bestaan uit 1-4 eiers wat in 90-300 dae kan uitbroei. Kraaie en honde is hul grootste vyande.
Moezdalifa
duimnael|Moezdalifa.
Moezdalifa (Arabies: مزدلفة) is ’n oop, gelyke stuk grond naby Mekka in Saoedi-Arabië wat met die hadj verbind word. Dit lê net suidoos van Mina op pa na Berg Arafat.
Hadj
Die dag by Moezdalifa word voorafgegaan deur ’n dag op Berg Arafat, waar gebid en Allah se vergifnis gevra word. Ná sonsondergang op die 9de dag van die laaste Islamitiese maand, Dhu'l Hidjdja, reis pelgrims na Moezdalifa. Hulle bid dan tegelykertyd die aand- en naggebed.
Hier maak pelgrims ook klippe bymekaar (49, want sewe word per keer na die drie pilare gegooi) vir die steniging van die duiwel in Mina in die volgende drie of vier dae. Hulle bring dan die nag daar deur, dikwels in die ope lug, voordat hulle die volgende oggend na Mina vertrek.
Die opelugmoskee by Moezdalifa is bekend as Al-Masjar al-Haram ("die Heilige Bos").
Kelley Jakle
Kelley Jakle (gebore 27 Junie 1989) is 'n Amerikaanse aktrise en skryfster. Sy is bekend vir haar rolle in die rolprente Pitch Perfect (2012), 42 (2013), Pitch Perfect 2 (2015), en Pitch Perfect 3 (2017).
Lauren Young
Lauren Young (gebore 8 November 1993) is 'n Amerikaanse aktrise, assistentregisseuse, en vervaardiger. Sy is bekend vir haar rolle in die rolprent Catnip (2012) en in die televisiereekse Maalaala mo kaya (1991), Underage (2009), en Contessa (2018).
Erica krugeri
Erica krugeri is 'n plant wat tot die genus Erica behoort en is deel van die fynbos. Die plant is inheems aan die Wes-Kaap.
Don Messick
Don Messick (7 September 1926 – 24 Oktober 1997) was 'n Amerikaanse akteur en vervaardiger. Hy was bekend vir sy rolle in die rolprente The Last Unicorn (1982) en Tom and Jerry: The Movie (1992), en in die televisiereekse Scooby Doo, Where Are You! (1969) en The Smurfs (1981).
Aloe dewinteri
Aloe dewinteri is 'n aalwyn wat endemies aan Namibië is.
Rondônia
Rondônia (Portugese uitspraak: [ʁõˈdõniɐ]) is een van die 26 state in Brasilië. Rondônia se hoofstad en grootste stad, Porto Velho, het 'n bevolking van 426 558 in 2010 gehad.
Vlag van die Britse Maagde-eilande
Die nasionale vlag van die Britse Maagde-eilande is op 15 November 1960 amptelik in gebruik geneem. Die vlag vertoon ’n blou Britse vaandel met die eiland se wapenskild op die wapperkant.
Die Britse Maagde-eilande se burgerlike vaandel mag gebruik word deur skepe wat in by die land geregistreer is of deur besoekende skepe van ander lande. Die goewerneur van die Britse Maagde-eilande gebruik ’n Unievlag met die wapenskild van die Britse Maagde-eilande in die middel van die vlag. Dit is tradisioneel vir goewerneurs van Britse oorsese gebiede.
Erica labialis
Erica labialis is 'n plant wat tot die genus Erica behoort en is deel van die fynbos. Die plant is inheems aan die Wes-Kaap.
Sara Indrio
Sara Indrio (gebore 4 Januarie 1975) is 'n Deense aktrise. Sy is bekend vir haar rolle in die rolprente Italian for Beginners (2000) en No Time for Love (2009), en in die televisiereeks Park Road (2009).
Moser (glasvervaardiger)
Moser a.s. is 'n Tsjeggiese glasvervaardiger wat in 1857 deur die Oostenrykse entrepreneur Ludwig Moser (1833–1916) gestig en in Karlovy Vary (vroeër Karlsbad, Oostenryk-Hongarye) gesetel is. Met sy handvervaardigde dekoratiewe glasware het Moser, wat in 1873 oor filiale in New York, Londen, Parys en Sint Petersburg beskik het, reeds vroeg wêreldfaam geniet en is vandag steeds een van die mees prestigieuse Tsjeggiese handelsmerke. Moser se dekoratiewe glaskuns word onder die mees versamelde 20ste eeuse glasvoorwerpe gereken So is 'n hele museum in Karlovy Vary aan die glasblasery se kuns gewy.
KwaZulu-Natal Botaniese Tuin
Die KwaZulu-Natal Nasionale Botaniese Tuin lê in die westelike deel van Pietermaritzburg. Die fokus van hierdie tuin is op die versamel, uitstal en bewaring van die plante van die oostelike dele van die land. Veral word aandag gegee aan die irisfamilie se genera Kniphofia (vuurpyl), Watsonia en Dierama. Op die terrein is 'n koppie met voetpaadjies en die Dorpsspruit. Uniek aan die tuin is die muti-tuin met inheemse medisinale plante. Die botaniese tuin is reeds in 1874 gestig en die laning plataanbome dateer uit 1908.
Oranjerivier-Afrikaans
Die geolek Oranjerivier-Afrikaans het sy ontstaan te danke aan die taalkontak tussen Nederlandse nedersetters en die Khoikhoi aan die Kaap. Dit is 'n soort aanleerdersvorm van Afrikaans wat gedurende die 19de eeu die oorspronklike Khoenkhoentale verdring het. Kenmerke is byvoorbeeld die meervoudsvorm -goed (soos in Ma-goed, meneergoed), klankverskille soos in kjerk en gjeld en verskillende vorme van -se om besit aan te dui (ons se ma). Geografies word die Afrikaanse dialekte in drie hoofgroepe verdeel: Kaapse Afrikaans, Oosgrens-Afrikaans en Oranjerivier-Afrikaans.
Oranjerivier-Afrikaans word rondom die Oranjerivier in die Noord-Kaap en Suid-Namibië gepraat. Griekwa-Afrikaans behoort tot die Oranjerivier-Afrikaanse dialek.
39ste Oscar-toekenningsaand
Die 39ste Oscar-toekenningsaand is op 10 April 1967 deur die Academy of Motion Picture Arts and Sciences in Santa Monica, Kalifornië, gehou om erkenning te gee aan die rolprente van 1966. Die aanbieder was vir die tiende keer Bob Hope.
Die suksesvolste rolprente van die aand was A Man for All Seasons en Who's Afraid of Virginia Woolf?, wat albei verwerkings is van verhoogdramas. Laasgenoemde se 13 benoemings was die enigste keer dat ’n rolprent benoem is in elke kategorie waarvoor dit in aanmerking gekom het.
Vanessa Redgrave en Lynn Redgrave is albei benoem vir beste aktrise. Dit was die eerste keer dat twee susters saam benoem is sedert Olivia de Havilland en Joan Fontaine in 1942.
Pryse
Hier volg ’n lys van die belangrikste wenners en benoemdes (die wenners word eerste genoem en is in vet druk):
Kraig Metzinger
Kraig Metzinger (gebore 19 Maart 1963) is 'n Amerikaanse akteur. Hy is bekend vir sy rolle in die rolprent Kenny & Company (1976) en in die televisiereekse Maude (1972) en Sara (1976).
Yvonne Ingdal
Yvonne Ingdal (gebore 10 Desember 1939) is 'n Deense aktrise. Sy is bekend vir haar rolle in die rolprente To (1964), 4 x 4 (1965), Story of Barbara (1967), en In the Green of the Woods (1968).
Makenna James
Makenna James is 'n Amerikaanse aktrise. Sy is bekend vir haar rol as Becca Nolan in die televisiereeks American Woman (2018).
Ramona Young
Ramona Young (gebore 23 Mei 1998) is 'n Amerikaanse aktrise, skryfster, en vervaardiger. Sy is bekend vir haar rolle in die rolprent Blockers (2018) en in die televisiereekse Z Nation (2014), The Real O'Neals (2016), en Santa Clarita Diet (2017).
Jim Broadbent
Jim Broadbent (gebore 24 Mei 1949) is 'n Engelse akteur en skrywer. Hy is bekend vir sy rolle in die rolprente Moulin Rouge! (2001), Gangs of New York (2002), Another Year (2010), en The Iron Lady (2011).
Munisipaliteit
'n Munisipaliteit is 'n groep woonareas (dorpe en stede) met die omliggende gebiede wat gesamentlik deur 'n politiek apparaat bestuur word. Munisipaliteite vorm in die meeste lande die onderste laag van die politieke bestuurstruktuur.
In Suid-Afrika val plaaslike munisipaliteite onder beheer van distriksmunisipaliteite wat op hulle beurt onder die provinsiale regerings en die nasionale regering ressorteer.
Munisipaliteite is (onder andere) vir die volgende verantwoordelik:
Deutsche Schule Prag
Die Deutsche Schule Prag (Duits vir: Duitse Skool Praag, voorheen Auslandsschule der DDR; Tsjeggies: Německá škola v Praze) is 'n Duitse skool in die voorstad Nové Butovice, in die Tsjeggiese hoofstad Praag. Die skool is in 1989 deur die Duitse Demokratiese Republiek gestig.
Isotope van neptunium
Neptunium (Np) is ’n kunsmatige chemiese element en ’n standaardmassa kan dus nie bepaal word nie. Dit het geen stabiele isotope nie en word dus as radioaktief geklassifiseer. Die meeste van die 20 isotope het ’n relatief kort halfleeftyd.
In die natuur kom net spoorhoeveelhede neptunium voor; die meeste isotope is sinteties in ’n laboratorium berei. Die eerste sintetiese isotoop was 239Np, in 1940. Dit is geskep deur 238U met neutrone te bestook om 239U te vervaardig, wat toe betaverval ondergaan het tot 239Np.
Gryskol-sandkruiper
Die Gryskol-sandkruiper (Rhinobatos leucospilus) is 'n vis wat endemies is aan KwaZulu-Natal. In Engels staan die vis bekend as die Greyspot guitarfish.
Voorkoms
Die sandkruiper het die tipiese sandkruipervoorkoms met die twee dorsale vinne agter op die lyf. Die lyf is sandbruin van kleur met groot blougrys kolle aan die bokant en pektorale vinne. Die stertvin het net een lob.
Habitat en gewoontes
Die vis is ovovivipaar en kom voor oor sanderige bodems in water wat tot 100 m diep is.
Outisme
Outisme, ook bekend as outismespektrum of outismespektrumsteuring (OSS), is ’n neuro-ontwikkelingsteuring wat vroeg in die lewe begin. Dit word gewoonlik deur 'n paar eienskappe gekenmerk, onder meer beperkte sosiale interaksie; beperkte verbale en nieverbale kommunikasie; en herhalende en stereotiepe gedrag.
Outisme is 'n spektrumsteuring, wat beteken dit kom in elke mens op 'n ander manier tot uiting. Sommige individue praat nie, terwyl ander spraakvermoëns goed bemeester. Daarom is daar 'n groot verskeidenheid steunbehoeftes in die outismespektrum.
Die vyfde uitgawe van die Amerikaanse Psigiatriese Vereniging se Diagnostiese en Statistiese Handleiding van Geestesteurings (DSM-5), wat in 2013 gepubliseer is, het die outismespektrum herdefinieer om die DSM-IV se diagnoses van outisme, Aspergersindroom, ontwykende-ontwikkelingsteuring, kinderdisintegrasiesteuring, hoogfunksionerende outisme en Rettsindroom in te sluit.
Daar is verskeie teorieë oor wat outisme veroorsaak; dit is hoogs oorerflik en hoofsaaklik geneties van aard. Baie gene is egter betrokke en omgewingsfaktore kan ook 'n rol speel. Die steuring kom dikwels saam met ander toestande voor, soos aandagafleibaarheid-hiperaktiwiteitsteuring (AAHS), epilepsie en 'n intellektuele onvermoë.
Eienskappe
Outisme is 'n hoogs veelvormige neuro-ontwikkelingsteuring waarvan die simptome tydens die baba- of kinderjare die eerste keer verskyn en gewoonlik 'n bestendige beloop neem sonder remissie. Outistiese mense kan op sekere gebiede kwaai belemmer word, maar op ander gemiddeld of selfs bogemiddeld vaar. Sigbare simptome begin gewoonlik ná die ouderdom van ses maande en neig om deur die volwasse lewe voort te duur, hoewel dikwels in 'n minder ernstige vorm.
Outisme word deur 'n kenmerkende drietal simptome gekenmerk: belemmering in sosiale interaksie, belemmering in kommunikasie en herhalende gedrag. Ander aspekte soos 'n afwyking in eetgedrag is ook algemeen, maar nie noodsaaklik vir diagnose nie.
Sosiale ontwikkeling
thumb|200px|links|’n Seun speel deur blikkies opmekaar te pak. As hy dit oor en oor doen, kan dit ’n aanduiding van outisme wees.
Sosiale tekortkominge onderskei outisme en die verwante toestande in die outismespektrum van ander ontwikkelingsteurings. Outistiese mense het sosiale belemmerings en ontbreek dikwels die intuïsie oor ander wat baie mense as vanselfsprekend aanvaar. Die bekende outistiese persoon Temple Grandin het haar onvermoë om die sosiale kommunikasie van neurotipiese mense (mense met tipiese neurale ontwikkeling) te verstaan, beskryf as dat dit haar laat voel "soos 'n antropoloog op Mars".
Ongewone sosiale gedrag raak vroeg in die kinderjare opvallend. Outistiese kinders skenk minder aandag aan sosiale stimulusse, glimlag minder en kyk minder na ander, en reageer minder as hulle by die naam genoem word. Outistiese kleuters verskil die meeste van sosiale norme: Hulle het minder oogkontak, neem minder spraakbeurte in besprekings en het nie die vermoë om eenvoudige bewegings te gebruik om hulleself uit te druk, soos om na iets te wys, nie.
Outistiese kinders van tussen drie en vyf jaar sal minder waarskynlik tekens van sosiale begrip toon, ander spontaan nader en op emosies reageer, nieverbaal kommunikeer en beurte met ander maak. Hulle vorm egter 'n band met hulle primêre versorger.
Ouer kinders en volwassenes met OSS vaar slegter in toetse in gesigs- en emosie-erkenning, hoewel dit deels kan wees weens 'n kleiner vermoë om 'n mens se eie emosies te definieer.
Kinders met hoogfunksionerende outisme beleef eensaamheid intenser en gereelder as ander mense, ondanks die mening dat outistiese kinders verkies om alleen te wees. Om vriendskappe aan te knoop en te behou is moeilik vir outistiese mense. Die gehalte van vriendskappe, en nie die getal vriende nie, bepaal hoe eensaam hulle is.