cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Zoeloe-lipvis
Identifikasie
Die jong visse en volwasse wyfies lyk bykans dieselfde en is ligter as die volwasse visse met pienk merke. Die c-vormige merk is ligter en daar is ook 'n oogvlek in die middel van die dorsale vin en 'n rooi streep op die basis van die dorsale vin.
Die visse leef in rotskusareas wat onderhewig is aan strominge in water wat tot 3 m diep is. Hulle is alleenlopers of kom soms in pare voor en vreet klein skaaldiere.
Lee Teng-hui
Lee Teng-hui (Chinees: 李登輝; 15 Januarie 1923 - 30 Julie 2020) was 'n Taiwanese politikus en ekonoom wat die vierde president van die Republiek China (Taiwan) sedert die Grondwet van 1947 aanvaar is. Hy was ook die voorsitter van die Kuomintang (KMT) vanaf 1988 tot 2000. Lee was die eerste president van die Republiek van China wat in Taiwan gebore is en ook die eerste wat direk verkies is. Lee het tydens sy presidentskap toesig gehou oor die beëindiging van krygswetgewing en die volle demokratisering van die Republiek China, Taiwanese nasionalisme bepleit en 'n ambisieuse buitelandse beleid gelei om bondgenote regoor die wêreld te bekom.
Na sy ampstyd was Lee bekend daarvoor dat hy baie omstrede politieke menings uitgespreek het wat nie tydens sy presidentskap openbare kennis was nie. Lee is ook uit die KMT geskors vanweë sy rol in die stigting van die Taiwanese Solidariteit-unie (TSU), wat deel vorm van die Pan-Groen Koalisie saam met die Demokratiese Progressiewe Party van Taiwan. Lee word beskou as die 'geestelike leier' van die TSU. en het lede vir die party gewerf. Met die bynaam “Mr. Demokrasie”, was Lee die president wat die oorgang van Taiwan na die demokratiese era van stapel gestuur het.
Skilpad
Skilpaaie (Testudines) is 'n orde van viervoetige reptiele met 'n stewige (en dikwels bolvormige) skild (of dop).
Skilpaaie kom in verskillende groottes en kleure voor, en hulle lewenswyses verskil drasties (see- en landskilpaaie). Tog is dit, as gevolg van die uitwendige skild, altyd maklik om hulle van ander reptiele te onderskei.
Alle skilpaaie het 'n beenagtige skild onder die maag (plastron), sowel as op die rug (die karapaks). Die skild het gewoonlik 'n tweede laag pantser, wat die horingskild genoem word. Die rugskild (bo) en die buikskild (onder) is deur 'n beenagtige brug aan weerskante van die liggaam met mekaar verbind.
Skilpaaie plant gewoonlik jaarliks voort en is sonder uitsondering eierlêend. Hulle groei vinnig as hulle jonk is, maar ontwikkel baie stadig. Van die groter skilpaaie bereik eers na dekades volwassenheid, hierdie spesies kan egter ook baie oud word. Afhangende van die spesie bestaan hulle dieet uit dier- en plantmateriaal.
Die biologiese orde waaraan hulle behoort, Testudines, sluit beide lewende en uitgestorwe spesies in. Die oudste fossiele dateer ongeveer 220 miljoen jaar terug. Dit maak skilpaaie een van die oudste oorlewende reptiele op aarde, selfs ouer as akkedisse, slange en krokodille.
Algemeen
Die orde is baie oud, want die eerste skilpadfossiele is in Middel-Perm-gesteentes (dit dui op 'n ouderdom van 250 miljoen jaar) gevind. Sommige spesies leef op land, terwyl ander in die see, asook in varswater hou.
Ander spesies is weer amfibies, hoewel alle skilpaaie hul eiers op land lê. Skilpaaie behoort tot die reptielsubklas Anapsida, omdat hul skedels geen temporale fenestrae (slaapvensters) het nie, en hulle is die enigste lewende verteenwoordigers van die subklas. Die opvallendste kenmerk van skilpaaie is die dop, wat uit 'n dorsale karapaks (rugskild) en 'n ventrale plastron (maagskild) bestaan.
Die skilde bestaan uit 'n binneste laag beenplate wat deur 'n afsonderlike buitenste horinglaag (vergelykbaar met reptielskubbe) bedek is. Sommige bene van die pektorale gordel vorm ook deel van die maagskild. Die buitenste laag word met tussenpose deur 'n nuwe laag vervang en die "jaarringe" maak 'n relatiewe ouderdomsbepaling van die individu moontlik, hoewel dit nie baie akkuraat is nie.
Die dop bedek alle sagte dele van die skilpad se liggaam en word deur beenuitsteeksels afkomstig van die bekken- en pektorale gordels gestut. Slegs die diere se pote en koppe steek by die dop uit. Die dop veroorsaak dat skilpaaie stadig beweeg, maar dit beskerm hulle baie doeltreffend teen roofdiere. Die diere maak hulle nog meer teen roofdieraanvalle bestand deur hul koppe in die dop terug te trek, en terselfdertyd hul pote te verskuil.
Die manier waarop die koppe teruggetrek word, word as taksonomiese hulpmiddel by die klassifikasie van skilpaaie gebruik. Skilpaaie trek hul koppe en sterte in hul doppe terug wanneer gevaar dreig. Sommige skilpaaie, soos die lede van die families Chelydridae en Platysternidae, kan hul koppe nie terugtrek nie, terwyl ander skilpaaie hul koppe heeltemal terugtrek en die openinge afsluit.
Dit word gedoen deur 'n buikplaat wat met bindweefsel geskarnier is, oor die openinge te klap. Die meganisme word die duidelikste in lede van die genus Terrapene gesien, hoewel soortgelyke metodes onafhanklik in ander skilpadgenera ontwikkel het. Mannetjieskilpaaie het 'n effens hol buikskild, sodat hulle tydens paring makliker op die wyfie se rug kan klim. Die spermselle kan 'n lang tyd in die wyfie lewend bly, sodat sommige spesies 'n ruk na die laaste paring nog bevrugte eiers kan lê. Die eiers het 'n stewige, leeragtige dop, en dit word deur die wyfie begrawe nadat dit gelê is. Die eiers broei in die sonverwarmde grond uit.
Lewende skilpaaie het geen tande nie, hoewel dit wel by die vroeë fossiele voorkom. Die lewende diere se kake is met horingagtige skedes bedek, wat nie skerp genoeg is om voedsel mee te sny of te maal nie. Skilpaaie eet dus selde die veselagtige gedeeltes van plante, maar wel die sagte dele daarvan, asook sagte plante. Hulle eet ook klein ongewerweldes, soos wurms, slakke, insekte en die seelewende diere, veral weekdiere.
Drie fossielsubordes word onderskei, terwyl die lewende skilpaaie in 2 subordes verdeel word op grond van die manier waarop hulle hul koppe in die doppe terugtrek. Die meeste lewende skilpadfamilies behoort tot die suborde Cryptodira en die diere word daardeur gekenmerk dat hulle hul koppe in 'n vertikale vlak in die doppe terugtrek. Baie van die lede se doppe is vereenvoudig of verklein, veral by die seelewende skilpaaie. Die Amerikaanse byterskilpaaie (familie Chelydridae) is waterlewend en hulle kan nie hul koppe terugtrek nie.
Die familie Testudinae is bekende landskilpaaie en sommige spesies kan baie groot word. Die grootste individue kan 1 m lank word en 'n massa van 200 kg hê. Die Suid-Afrikaanse bergskilpad (Geochelone pardalis) en die skarnierdoplandskilpad (Kinixys belliana) behoort ook tot die familie. Laasgenoemde spesie se karapaks (rugskild) is dig met die plastron (maagskild) geskarnier sodat die agterste gedeelte van die skilpaaie heeltemal beskerm is.
Die seelewende skilpaaie behoort tot 2 superfamilies, die Chelonioidea en die Dermochelyoidea. Die bekende seeskilpaaie (familie Cheloniidae) behoort tot die Chelonioidea, en hulle is ekonomies belangrik omdat hul eiers en vleis as 'n lekkerny beskou word. Hul massa kan wissel tussen 20 en 500 kg en die diere toon merkwaardige migrasiepatrone. Die leerskilpaaie (familie Dermochelyidae) is seelewende skilpaaie en hul doppe bestaan net uit klein been plate onder hul leeragtige velle.
Hulle kom veral in warm see voor en die volwassenes kan 'n massa van tot 600 kg hê. Lede van die familie Trionychidae (superfamilie Trionychoidea) is varswaterlewende skilpaaie met 'n sagte dop en geen beenplate nie. Webbe word tussen hul tone aangetref en hul neusgate kom op 'n uitstaande snoet voor. Lede van die suborde Pleurodira trek hul nekke in 'n horisontale vlak in. Die suborde het slegs 2 families. Die platdopwaterskilpad (Pelomedusa subrufa) en die skarnierdopwaterskilpad (Pelusios sinuatus) van Suid-Afrika behoort tot die familie Pelomedusidae.
Hulle is goeie swemmers, hoewel hulle met longe asemhaal en met tussenpose op die oppervlak moet lug skep. Hulle is hoofsaaklik karnivore en leef van enige klein prooi wat hulle kan vang. Indien die diere bedreig word, skei hulle 'n onaangename reuk af wat voornemende roofdiere afskrik. Wanneer die damme, vleie of panne waarin die diere hou, opdroog, grawe hulle 'n holte ondergronds, waar hulle tot die volgende reënseisoen hiberneer.
Verspreiding en habitat
Skilpaaie kom op alle kontinente behalwe Antarktika voor, maar slegs in tropiese en subtropiese gebiede. Veral in Afrika leef baie soorte. In Europa kom skilpaaie slegs in die suide, rondom die Middellandse see, en in Asië net in die suidelike deel voor. Slegs enkele van die landlewende soorte kom in gematigde gebiede voor. In Noord-Amerika kom hulle voor in die midde en suide, en in Suid-Amerika ontbreek hulle net in die uiters westelike kusstrook. In Oseanië leef skilpaaie op 'n groot aantal van die bybehorende eilande, maar nie in Nieu-Seeland nie. In Australië kom die skilpaaie orals voor, behalwe in die groot woestyngebied in Sentraal-Australië. Op die Arabiese skiereiland leef soorte in die noorde sowel as die uiterste suide, maar ontbreek in die grootste sentrale gebied. Die enigste gebiede waar skilpaaie tans nie voorkom nie is die Noord- en Suidpool. Op die verspreidingskaart (links bo) word die wêreldwye verspreiding van skilpaaie in swart aangedui, en die verspreiding van seeskilpaaie in blou.
Wat betref habitat, word skilpaaie rofweg in landskilpaaie, moerasbewoners en seeskilpaaie verdeel. Hierdie verdeling het egter geen wetenskaplike basis nie; so behoort die seeskilpaaie tot verskillende families. Ook is daar soorte wat hoort by die moerasskildpaaie, maar wat tot 'n lewe op land aangepas het.
Die habitat van 'n skilpad kan bestaan uit alle moontlike biotope, van skrale gebiede soos savannas en halfwoestyne tot in bosse, graslande en moerasse. Slegs in groot mere, baie warm woestyne en koue bergstreke sonder skuilplekke of groenigheid kom geen skilpaaie voor nie. Skilpaaie is soos alle reptiele koudbloedig, en is dus van die omgewingstemperatuur afhanklik.
Evolusie
Die skilpaaie se verspreiding het 'n lang evolusie ondergaan en verskeie groepe het op verskeie kontinente ontstaan.
In Afrika is daar vandag twee groepe:
Die derde groep, die Chelidae kom net in Suid-Amerika en Australië voor. Hulle behoort ook tot die Pleurodira.
Etimologie
Die benoeming skilpad is afgelei vanuit die Nederlandse Schildpad, 'n samestelling van schild (skild) en pad (padda), omdat die dier lyk soos 'n padda wat onder 'n skild skuil. Alhoewel die oorspronklike Nederlandse woord 'n samestelling is, is skilpad slegs 'n skynsamestelling, aangesien dit nie meer uit twee volwaardige stamwoorde bestaan nie.
Simfonie
'n Simfonie is 'n uitgebreide musikale samestelling in Westerse klassieke musiek, dikwels geskryf deur komponiste vir orkes. Hoewel die term vanaf sy oorsprong in die antieke Griekse era verskeie betekenisse gehad het, het die woord teen die laat 18de eeu die algemene betekenis aangeneem wat dit vandag dra. Die werk bestaan gewoonlik uit verskeie afsonderlike afdelings of bewegings, dikwels vier, met die eerste beweging in sonate-vorm. Simfonieë word dikwels geskryf vir stryk- (viool, altviool, tjello en bas), koper, houtblaas, en perkussie - instrumente, wat beteken dat daar altesaam ongeveer 30-100 musikante in totaal in 'n gebruiklike simfonieorkes (ook filharmoniese orkes- die terme is grootliks uitruilbaar) voorkom. Simfonieë is genoteer in 'n musikale telling, wat al die instrumentele dele bevat. Orkestrale musikante speel uit dele wat die genoteerde musiek vir hul betrokke instrument bevat. 'n Klein aantal simfonieë bevat ook vokale dele (bv. Beethoven se Negende Simfonie).
Oorsprong
Die woord simfonie is afgelei van die Griekse woord συμφωνία (symphonia), wat "ooreenkoms of harmonie van klank" of "konsert van vokale of instrumentale musiek" beteken, van die σύμφωνος woord (symphōnos) d.i. "harmonieuse". Die woord verwys na 'n verstommende verskeidenheid begrippe, maar dra vandag die betekenis van 'n musikale vorm.
Arvo Pärt
Arvo Pärt (Esties: [ˈɑrvo ˈpært]; gebore op 11 September 1935) is 'n Estiese klassieke komponis van minimalistiese en gewyde musiek. Hy is die skepper van die styl tintinnabuli wat hy met Für Alina in 1976 ingewy het en wat ook prominent in Spiegel im Spiegel (1978) gebruik is. Sy musiek neem inspirasie by Gregoriaanse gesang.
Sakhisizwe Plaaslike Munisipaliteit
Die Sakhisizwe Plaaslike Munisipaliteit is een van die plaaslike munisipaliteite in die Chris Hani-distriksmunisipaliteit in die Oos-Kaap, Suid-Afrika. Die munisipaliteit het 62 856 inwoners. Sakhisizwe is 'n Xhosa naam wat beteken: "ons bou die nasie".
Nedersettings
Nedersettings in die munisipaliteit:
Movement for Multi-Party Democracy
Die Movement for Multi-Party Democracy (MMD) was van 2 November 1991 tot 23 September 2011 Zambië se regerende party en ook die party waaraan drie voormalige presidente, naamlik Frederick Chiluba, Levy Mwanawasa en Rupiah Banda behoort het.
Die party het in die laat jare tagtig tot stand gekom uit ontevredenheid met Kenneth Kaunda se United National Independence Party se 27-jaarlange regering, waartydens opposisieparty reeds in 1972 verbied is. Die MMD het die parlementsverkiesings van 1991 en 1996 met 'n volstrekte meerderheid gewen, maar in 2006 minder as die helfte van die setels verower.
Gentle Touch
Gentle Touch is 'n Sweedse musiekgroep uit Kalmar wat uit die lede Gustav Petersson en Mikael Karlsson bestaan. Die groep maak romantiese en dromerige elektropop en word deur handelinge soos Depeche Mode, Pet Shop Boys, Orchestral Manoeuvres in the Dark en New Order geïnspireer. Hulle het 'n platekontrak met die etiket Songs I Wish I Had Written.
Kwinana-ontsoutingsaanleg
Die Kwinana ontsoutingsaanleg is suid van Perth in Wes-Australië geleë. Die aanleg maak sowat 140 000 m3 drinkwater per dag vanuit seewater en voorsien die Perth metropoolse gebied van water.
Die ontsoutingsaanleg het 12 Seewater Tru-osmose treine met 'n vermoë van 160 000 m3/dag en ses Brakwater tru-osmose treine wat 'n finale produk van 144 000 m3/dag het skynbaar een van die wêreld se laagste spesifieke energieverbruik deels vanweë die gebruik van 'n drukuitruiler wat energie van die soutstroom herwin en dit oordra aan die water wat na die membrane gevoer word met 'n rendement van so hoog as 98%.
Een van die voorwaardes vir die bedryf van die aanleg is dat 'n omvattende omgewingsmoniteringsprogram onderneem word wat onder andere die meet van seewater inname en die hoeveelheid soutwater wat gestort word insluit.
Oortollige water afkomstig van die aanleg word in die Perth Hills damme gestoor.
Afsluiting
Vroeg in 2008 is die aanleg op twee geleenthede afgeskakel vanweë baie lae opgeloste suurstofvlakke in Cockburn Sound.
Tartaarse Wikipedia
Die Tartaarse Wikipedia is die Tartaarse uitgawe van Wikipedia, 'n gratis aanlynensiklopedie. Dit het tans 88 825 artikels, en is die 68ste grootste Wikipedia, net voor die Afrikaanse Wikipedia.
Everhardus Johannes Potgieter
regs|duimnael|Everhardus Johannes Potgieter Everhardus Johannes Potgieter (27 Junie 1808 - 3 Februarie 1875) was 'n Nederlandse prosaskrywer en digter wat in Zwolle, Overijssel gebore is.
Potgieter het sy lewe in 'n handelaarskantoor in Antwerpen begin. In 1831 het hy na Swede gereis. Hy het die ondervinding in twee volumes wat in 1836 - 1840 in Amsterdam verskyn het beskryf. Kort daarna het hy hom in Amsterdam gevestig waar kommersiële sake sy aandag in beslag geneem het; maar met 'n toenemende neiging na die letterkunde. Potgieter het saam met Jan Pieter Heije, destyds een van Holland se gewildste digters, en Bakhuizen van den Brink (sien ook Guillaume Groen van Prinsterer), De Muzen (Die Muse, 1834-1836), 'n literêre tydskrif, gestig. Dit is egter gou vervang deur De Gids, wat die toonaangewende tydskrif van Holland geword het. Daarin het hy, meestal onder die voorletters W. Dg, 'n groot aantal artikels en gedigte geskryf.
Die eerste versamelde uitgawe van sy gedigte (1832-1868) verskyn in 2 volumes (Haarlem, 1868-1875), voorafgegaan deur sommige van sy bydraes tot De Gids, ook in 2 volumes (Haarlem, 1864), gevolg deur 3 volumes van sy Studien en Schetsen (Haarlem, 1879). Kort na sy dood is 'n meer uitgebreide uitgawe van Potgieter se Verspreide en Nagelaten Werken in 8 volumes gepubliseer deur sy vriend en literêre eksekuteur Johan C Zimmerman (Haarlem, 1875- 1877), wat ook beheer gehad het oor 'n meer volledige uitgawe van Potgieter se skrywes wat in 1885-1890 in 19 volumes in Haarlem verskyn het.
Van Potgieter se Het Noorden in Omtrekken en Tafreelen is die derde uitgawe in 1882 uitgereik, en 'n edition de luxe van sy gedigte volg hierop in 1893. Baie van Potgieter se kritiekstukke het in 1885 onder die titel Personen en Onderwerpen in 3 gesamentlike volumes in Haarlem verskyn met 'n inleiding deur Conrad Busken-Huet.
Potgieter se gunsteling meester onder die Nederlandse klassieke digters was Hooft, wie se eiesoortigheid van styl en taal hy bewonder en nageboots het. Dieselfde altruïstiese, indien nie dikwels oordrewe en bevooroordeelde weersin en afsku van die gewraakte konvensies en gebruike van die literêre lewe loop deur al sy skrywes; selfs deur sy privaat korrespondensie met Huet; waarvan dele gepubliseer is. Potgieter het tot sy dood die onversoenbare vyand van die Nederlandse Jan Salie gebly, soos die Nederlanders genoem is wat nie in die wedergeboorte van die Nederlandse volk geglo het nie. Potgieter het die Nederlanders van die Goue era van die 16de en 17de eeue as modelle nagevolg. In hierdie opsig het hy wesenlik van Huet verskil. Tog het die twee vriende harmonieus saamgewerk; en toe Potgieter in 1865 teësinnig De Gids prysgee het, was dit Huet wat hy as sy opvolger gekies het.
Beide het daarna na Italië vertrek en was teenwoordig tydens die Dante-feestelikhede in Florence wat in Potgieter se geval 'n gedig in twintig strofes getiteld Florence tot gevolg gehad het (Haarlem, 1868). In Holland was Potgieter se invloed baie opvallend; maar sy eie styl, ultra-puristies, was soms ietwat gedwonge, geveinsd en nie altyd maklik verstaanbaar nie.
Lugkoördinaatstelsel
’n Lugkoördinaatstelsel of astronomiese koördinaatstelsel is ’n koördinaatstelsel wat in die sterrekunde gebruik word om die posisie van hemelliggame aan te dui.
Leucilla capsula
Leucilla capsula is 'n sponsspesie in die taksonomiese indeling van die kalksponse (Calcarea). Die spons leef in die see en sy steenselle bestaan uit kalsiumkarbonaat.
Lugkoördinaatstelsel
Ekwatoriale koördinaatstelsel
Die ekwatoriale koördinaatstelsel is ten opsigte van die vlak van die ewenaar. Dit stem ooreen met die geografiese koördinaatstelsel van lengte- en breedtegrade.
Leucilla capsula
Die spons behoort tot die genus Leucilla en tot die familie Amphoriscidae. Die wetenskaplike naam van die spesie is die eerste keer geldig gepubliseer in 1870 deur Haeckel.
Lugkoördinaatstelsel
Ekwatoriale koördinaatstelsel
Om die posisie van ’n hemelliggaam aan te dui, word gebruik gemaak van die deklinasie (dek.) en regte klimming (RK). Die deklinasie dui die voorwerp se posisie aan noord (+) of suid (-) van die hemelewenaar en die regte klimming die posisie oos van die lentepunt of nulpunt.
Maingau
Die Maingau ("landskap aan die Mainrivier") is 'n historiese landskap wat in 'n buiging van die Main se rivierloop oos van Frankfurt am Main en in die noordelike Odenwald-streek rondom die Main se takriviere Rodau, Gersprenz en Mümling, asook aan die Main se regteroewer rondom Aschaffenburg geleë is.
Lugkoördinaatstelsel
Ekwatoriale koördinaatstelsel
Die eenhede wat vir deklinasie gebruik word, is meestal grade ( ° ), minute of boogminute ( ' ) en sekondes of boogsekondes ( " ), en die eenhede vir regte klimming is uur (h), minute (m) en sekondes (s), met 24h gelyk aan ’n volle sirkel.
Maingau
Die naam dateer uit die tyd van die Frankiese Ryk toe die term gau na 'n bewoonde streek met vas-omlynde grense verwys het. Die Maingau was oorspronklik in die Hertogdom Franke, later in die hertogdom Wes-Franke (ook Rynfranke genoem) geleë en word onder meer verbind met Einhard, een van die mees befaamde middeleeuse geleerdes, wat hier (in pago Moingewi) omstreeks 770 gebore is. As geografiese naam is die term steeds in gebruik.
Lugkoördinaatstelsel
Ekliptiese koördinaatstelsel
Die ekliptiese koördinaatstelsel is ten opsigte van die ekliptiese vlak. Die koördinate van ’n hemelliggaam bestaan hier uit die ekliptiese breedte β en lengte λ. Die lengte word uitgedruk ten opsigte van die lentepunt (punt Aries) in die rigting van die skynbare jaarlikse beweging. Deur die presessie van die nageweninge skuif die lentepunt 30 grade per 2 148 jaar op en daarom is Aries tans nie meer in die sterrebeeld Ram (Aries) nie, maar in die Visse (Pisces).
Eksterne skakels
Hierdie artikel is vertaal uit die Nederlandse Wikipedia
Kook en Geniet
Kook en Geniet is 'n Afrikaanse kookboek wat as 'n gesaghebbende bron van eg Suid-Afrikaanse disse beskou word. Die boek is oorspronklik deur S.J.A. (Ina) de Villiers in 1951 in haar private hoedanigheid uitgegee, nadat die Suid-Afrikaanse uitgewers nie geïnteresseerd was om dit te publiseer nie. Die Engelse vertaling staan bekend as Cook and Enjoy It en is in 1961 deur De Villiers uitgegee. Die onderwysdepartement het die boek voorgeskryf vir kookkuns.
Kook en Geniet is in 1961 deur die Central News Agency (CNA) gepubliseer, en vanaf 1972 en verder deur Human & Rousseau nadat CNA die publisering van boeke gestaak het.
In 1990 verkry Human & Rousseau die regte om die Afrikaanse weergawe te herproduseer en te bemark, wat 'n volledig hersiene uitgawe in 1992 met 'n nuwe voorkoms vir beide die Afrikaanse en Engelse weergawes oplewer. Die nuwe uitgawe poog om die karakter van die oorspronklike boek se meer as 700 resepte, en die basiese beginsels van kook te behou, maar baie resepte word aangepas vir die gebruik van moderne kombuistoerusting, soos mikrogolwe en voedselverwerkers.
Vir die 1992-hersiening is 'n paar resepte opnuut getoets en in 'n makliker om te volg styl herskryf. Hoewel 'n paar resepte geredigeer en vervang is, is gepoog om die oorspronklike karakter van Ina de Villiers se klassieke kookboek te behou.
In 2009 het Human & Rousseau 'n nuwe, bygewerkte en hersiene weergawe van die boek gepubliseer. Eunice van der Berg, die oorspronklike outeur se dogter, was in beheer van die proses om nuwe lewe in die boek te blaas. Hierdie uitgawe keer terug na 'n formaat wat meer in lyn met die oorspronklike uitgawe is, maar moderne tegnieke en benaderings word ook opgeneem. Onder die veranderinge was 'n afgekorte titel vir die Engelse uitgawe: Cook and Enjoy.
Daar is in 2005 geskat dat meer as 'n half miljoen Afrikaanse eksemplare verkoop is. Teen die tyd van die skrywer se dood, het verkope in beide tale meer as 'n miljoen oortref, wat dit die suksesvolste Suid-Afrikaanse kookboek ooit maak. Sedert die eerste uitgawe tot die outeur se dood was die boek nooit uit druk nie.
Sien ook
Voorbeelde van resepte uit die boek:
Nieu-Seelandse dollar
Die Nieu-Seelandse dollar (Engels: New Zealand dollar, Māori Tāra o Aotearoa; kode NZD en NZ$) is sedert 1967 die geldeenheid van Nieu-Seeland, asook Tokelau, Niue, die Cookeilande (saam met die Cookeilande-Dollar) en die Pitcairneilande. Tussen 1840 en 1967 was die Nieu-Seelandse pond die geldeenheid van Nieu-Seeland, asook Tokelau, Niue, die Cookeilande en die Pitcairneilande.
Kaapse pelsrob
Die Kaapse pelsrob (Arctocephalus pusillus) kom voor aan die wes- en suidkus van Suid-Afrika. Die rob het 'n dik bruin pels terwyl die kleintjies swart is. Die mannetjies is normaalweg 2.5 m groot en weeg 300 kg terwyl die wyfie tot 1.6 m groot word en 60 kg weeg. Die pelsrob teel op eilande of die vasteland en vreet in die see. Die jag van die soogdier word beheer terwyl die jagmetode kontroversieel is.
Koerdistan
Koerdistan (Arabies: كردستان, Persies: کردستان, Koerdies: Kurdistan / کوردستان, [ˌkʊɾdɯˈstɑːn], ; letterlik: "tuiste van die Koerde") is 'n histories-geografiese landstreek in die noordooste van die Midde-Ooste wat sedert 1918, die ineenstorting van die Ottomaanse Ryk as gevolg die Eerste Wêreldoorlog, verdeel is tussen Azerbeidjan, Armenië, Irak, Iran (die ou Persië), Sirië en Turkye en wat hoofsaaklik bewoon word deur Koerde. Die Irakse Koerdiese outonome streek is die enigste deel van Koerdistan wat amptelik internasionale politieke erkenning geniet. Simbole soos die vlag van Koerdistan, die volkslied Ey Reqîb ("O vyand") wat net in Irakse Koerdistan amptelike status geniet, word deur al die Koerde in die vier lande en Koerde wêreldwyd algemeen erken.
Etimologie
In Persies beteken Koerdistan "tuiste van die Koerde", 'n term wat die eerste keer deur die Seltsjoekse Turke en later in die Koerdistanprovinsie van Iran gebruik is.
Geografiese ligging
Daar is geen vaste grense vir Koerdistan nie en die grenseise van die land wissel na gelang van groepe en individue. Dit strek hoofsaaklik oor Irak, Iran, Sirië en Turkye se bergagtige grensstreek wat die volgende insluit: Taurus- en Zagrosberge, die Mesopotamiese Vlakte, Armenië en die voormalige Vilâyat-i Sitte (Ses County) sowel as Armenië en Azerbeidjanse grondgebied in Turkye en die Iranse grens naby die Rooi Koerdistan (Russies: Красный Курдистан, 1923–1929; hoofstad: Lachin), die sogenaamde Koerdistan Oejezd (Курдистанский уезд) en die 1930's se Koerdistan Okrug (insluitende die huidige rayonları Zengilan en Gabriel) vorm deel van die Koerdiese streek.
Etniese groepe
Verskillende tale word oor die hele Koerdistan gepraat, al word etniese groepe nie oral gevind nie. Koerde, Turkmene, Turke en Armeniërs is sommige etniese groepe wat hier bly.
In hierdie streek is die meerderheid van die bevolking van Koerdiese afkoms en leef in Turkye, Irak en Iran. Ná die Tweede Wêreldoorlog het die geallieerde magte wat in beheer van die genoemde streke was, die skepping van 'n staat met die naam Koerdistan voorgestel. Turkye, Irak, Iran en Sirië was almal gekant teen die voorstel.
Godsdiens
Sunni (as Shafi), Judaïsme, Christendom, Alewiete, Onikic, Mense van Regte, Jesiede.
Geskiedenis
Volgens amptelike bronne in Koerdistan, was die term die eerste keer in 1100 gebruik om saam te val met 'n homogene jaar. Op 'n getekende kaart van die owerhede van die Seltsjoekse tydperk is die naam Koerdistan gebruik.
Turkse Koerdistan (Koerdies: Kurdistana Tirkiyê of Noord-Koerdistan (Koerdies: کوردستان باکور / Kurdistana Bakur of Bakurê Kurdistanê), die Republiek Turkye se grense in die Suidoos- en Oos-Anatoliese gebiede, het 'n Koerdiese meerderheid, aangesien meeste mense wat in die geografiese gebied woon, voorheen die naam gebruik het.
Politiek
Baie Koerde streef al sedert die begin van die 20ste eeu daarna om hul volk te verenig in 'n onafhanklike staat. Hierdie wens oorheers die Koerdiese politiek in die betrokke lande. Daar bestaan pasifistiese Koerdiese organisasies, en andere soos die Koerde wat 'n gewapende stryd voer ten doeleinde van 'n outonome Koerdistan. Gewoonlik word laasgenoemde organisasies as terroriste bestempel.
Irakse Koerdistan
In die noorde van Irak (Suid-Koerdistan) het die Koerde gedeeltelike outonomie verkry, danksy die ineenstorting van die sentrale gesag van Saddam Hussein tydens die Irakse Oorlog (vanaf 2003) en die militêre steun wat verkry is deur die multinasionale vredesmag in Irak. Sedertdien wen Irakse Koerdistan geleidelik aan outonomie, met as belangrike politieke kwessie die status van die oliestad Kirkoek, wat formeel buite die Koerdiese streek val maar moontlik by dit kan aansluit. Irakse Koerdistan het die afgelope jaar wêreldwyd diplomatieke bande aangeknoop; hul buurland Turkye is een van hulle belangrikste bondgenote.
Iranse Koerdistan
Iranse Koerdistan (Persies: کردنشین ایران, Kordestan-e Iran, Koerdies: کوردستانی ئران, Kurdistanî Iran) of Oos-Koerdistan (Kurdistana Rojhilat of Rojhilatê Koerdistan), aangrensend aan Noordoos-Irak en Suidoos-Turkye, is op die grensgebied geleë waar heelwat Koerde woon. Koerdistan (Persies: استان کردستان, Osta-e Kordestan), aan die buitekant van die westelike helfte van die Wes-Azerbaijan-provinsie, die noordelike helfte van die stand van die Eelam, en die hele provinsie içerimektedir Kerman Shah. Çahar Mahal en Bakhtiari provinsie is ook die sentrum van die Koerde nog meer inwoners Şehrekürd (Persies: شهرکرد Sahr-e van die handelsverkeer) staan bekend as die stad.
Siriese Koerdistan
Siriese Koerdistan of Wes-Koerdistan (Koerdies: Rojavaya Kurdistanê), val binne die grense van Sirië waar Koerde sedert 1962 woon, maar hul burgerskap steeds nie erken word nie. In dieselfde mate is die Koerdiese streek deur die Arabiere verwring tot 'n Arabiese gemeenskap.
Turkse Koerdistan
Die taboe op die naam Koerdistan en Koerde in die politiek, is vroeg in die 21ste eeu verbreek. Die regering van Recep Tayyip Erdoğan het met die oog op Turkye se moontlike toetreding tot die Europese Unie hervormings deurgevoer ten opsigte van die Koerde. Hoewel die PKK verbode en bestry bly, word ander Turks-Koerdiese partye deesdae toegelaat. Omrede die hoë kiesdrempel slaag Koerdiese kandidate tot op hede nie daarin om as 'n party verteenwoordiging in die Turkse parlement te bekom nie, maar deur na die verkiesing 'n faksie te vorm met ander partye in die parlement kan Koerde steeds deelneem aan die Turkse politiek.
Koffie
Koffie (Turks kahve vanaf Arabies قهوة qahwa, wat "stimulerende drank" beteken) is 'n wyd genuttigde stimulerende drankie wat met geroosterde sade voorberei word. Hierdie sade, wat algemeen bekend staan as koffiebone, is afkomstig van die koffieplant. Koffie is vir die eerste keer in die 9de eeu gedrink, toe dit in die hooglande van Ethiopië ontdek is. Van daar het dit na Egipte en Jemen versprei en teen die 15de eeu het dit ook Persië, Turkye en Noord-Afrika bereik. Vanuit die Moslemwêreld (hoofsaaklik die Ottomaanse Ryk) het koffie na Venesië en Italië versprei, en toe na die res van Europa en die Amerikas. Vandag is koffie een van die gewildste drankies ter wêreld.
Koffiebessies, wat die koffiesade, of "bone", bevat, word deur verskeie spesies van die klein, immergroen bos van die genus Coffea geproduseer. Die twee algemeenste spesies is Coffea canephora (ook bekend as Coffea robusta) en Coffea arabica, wat in Latyns-Amerika, Suidoos-Asië en Afrika verbou word. Wanneer hulle ryp is, word die bessies gepluk, geprosesseer en laat droog. Die sade word dan gerooster, waardeur dit 'n aantal fisiese en chemiese veranderinge ondergaan. Die mate, waartoe dit gerooster word, hang af van die smaak wat verlang word. Hulle word dan dikwels gemaal en gebrou, met koffie as die eindresultaat. In 1877 het die Oostenrykse entrepreneur Julius Meinl II 'n omwenteling in die koffiebedryf teweeggebring deur sy eie roostermetode te ontwikkel waarby koffiebone nie meer regstreeks aan verhittingsgasse blootgestel is nie wat die koffie 'n onaangename bysmaak gegee het. Koffie kan voorberei en bedien word op 'n verskeidenheid maniere.
Deur die loop van die moderne geskiedenis het koffie in baie samelewings 'n belangrike rol gespeel. In Afrika en Jemen is dit tydens godsdienstige seremonies gebruik. Die Ethiopiese Kerk het die nuttiging van koffie gevolglik verban, tot en met die heerskappy van Keiser Menelik II. In die 17de eeu is dit in die Ottomaanse Ryk verban vir politieke redes en is dit geassosieer met oproerige politiese aktiwiteite in Europa.
Koffie is 'n belangrike handelsproduk: in 2004 was dit die mees uitgevoerde produk in twaalf lande en in 2005 was dit die wêreld se sewende grootste wettige landboukundige uitvoerartikel. Die verbouing van koffie en die impak daarvan op die omgewing word met ligte omstredenheid bejeën. Baie studies het die verhouding tussen die drink van koffie en sekere mediese toestande ondersoek; of die effekte van koffie positief of negatief is, word steeds betwis.
In Afrikaans staan koffie ook as "boeretroos" bekend en word algemeen gebruik om 'n koppie koffie te beskryf wat tipies swart, sonder room of melk met suiker aangebied word.
Verbouing
Koffie, 'n drankie wat gemaak word van die geroosterde, gemaalde sade van die koffieplant (genus Coffea), is waarskynlik eeue gelede al gedrink in Kaffa (Suid-Ethiopië), die land waar koffie oorspronklik vandaan kom. Koffie het 'n stimulerende uitwerking omdat dit kafeïen, 'n alkaloïde, bevat. Arabiere wat na Ethiopië gereis het, het koffiesade huis toe geneem en so het die eerste koffiehuise ontstaan. Ondanks besware van geestelike leiers teen die stimulerende uitwerking van koffie het die gebruik vinnig toegeneem. Vanweë die handelsbetrekkinge met die Ooste het koffie ook na Europa versprei. Die gewildheid van koffie het meegebring dat die verbouing daarvan uitgebrei is. Die Nederlanders het in 1690 met die verbouing van koffie in Java begin en daarna in Ceylon Sri Lanka. In 1706 is plantjies na Nederland gebring. Hulle is in kweekhuise gekweek en van Nederland af na feitlik die hele wêreld versprei. In 1713 het Lodewyk XIV 'n koffiestruik as geskenk ontvang en van Frankryk al is koffie na die Karibiese gebiede versprei. Van Nederland al is koffie ook na Suriname versprei en van daar af na Brasilië. Die verbouing van koffie in Kuba het in 1748 begin.
Produksiegebiede
Verskeie spesies van die genus Coffea word koffie genoem. Die spesies is hoofsaaklik struike wat tot die familie Rubiaceae behoort. Een van die spesies, Coffea arabica, groei vandag steeds wild in Ethiopië. Hier word die plante 10 tot 15 m hoog.
By koffieplantasies word die plante gereeld gesnoei en op 'n hoogte van 3 m gehou omdat dit andersins moeilik sou wees om die sade te oes. Koffie moet in humusryke, poreuse grond met 'n lae suurgehalte gekweek word en daarom is die verbouing van die plant beperk tot die streke wat tussen 25° NB en 40° SB geleë is. Brasilië is die belangrikste koffieprodusent, gevolg deur Colombia, die Ivoorkus, Uganda, Mexiko, Angola, Ethiopië en Guatemala.
Die belangrikste koffiespesies is Coffea arabica (ongeveer 70% van wêreldproduksie), Coffea canephora (lewer onder meer robustakoffie op), wat ongeveer 30% van die wêreldproduksie verskaf en Coffea liberica (ongeveer 1% van die wêreldproduksie). Daar is 'n groot hoeveelheid kultivars waaronder Bourbon, 'n variëteit van C. arabica, wat veral in Brasilië verbou word. C. canephora is afkomstig van Afrika-oerwoude wat aan die ewenaar geleë is. C. canephora is effens groter as C. arabica wat blare betref, maar die vrugte en blomme is kleiner. Die kwaliteit van robustakoffie is merkbaar swakker as die van C. arabica en robustakoffie word daarom dikwels met ander beter koffies gemeng en baie in poeierkoffie gebruik. C. liberica groei hoofsaaklik in die vogtige laaglande van Liberië in Wes-Afrika. Die spesie is vroeër op groot skaal in Suriname verbou, maar word vandag feitlik nêrens meer verbou nie.
Die belangrikste koffieprodusente in Suidelike Afrika is Angola, Madagaskar, Tanzanië en die Demokratiese Republiek van die Kongo. Dié 4 lande se produksie het sedert die vroeë sewentigerjare ingrypend verminder, hoofsaaklik as gevolg van toestande in Angola. Waar die lande in die eerste helfte van die sewentigerjare 6,5 miljoen sakke (van 60 kg elk) koffie per jaar gelewer het, het hulle produksie in die vroeë tagtigerjare maar 3,9 miljoen sakke per jaar bedra. In dieselfde tydperk het Angola 350 000 sakke koffie per jaar gelewer, wat maar 'n klein gedeelte van die produksie was gedurende die vroeë sewentigerjare.
Die redes vir die afname in produksie is eerstens administratiewe en tegniese onbekwaamheid en onvoldoende geriewe wat uitvoer betref, en tweedens die oorlog wat in die noordelike koffieproduserende gebiede heers. Die produksie van koffie in Madagaskar het toegeneem, terwyl toestande in die Demokratiese Republiek van die Kongo en Tanzanië min of meer dieselfde gebly of gestagneer het. Koffie word nie op groot skaal in Suid-Afrika verbou nie omdat hier nie 'n groot vraag na koffie van hoë gehalte is nie. Pogings om koffie ekonomies te verbou is in 1925 en 1952 aangewend toe koffiepryse baie hoog was, maar sonder welslae. In 1982 het die Koffiekorporasie van Suid-Afrika egter weer begin met 'n skema om die produksie van koffie in Suid-Afrika te verhoog.
Klimaatstoestande vir die verbouing van koffie
Temperatuur en reënval is die belangrikste faktore wat die verbouing van koffie beïnvloed. Coffea arabica moet in hoogliggende gebiede (1 000 m en hoër) met 'n gemiddelde jaartemperatuur van 16 tot 20°C verbou word. Die reënval moet verkieslik reëlmatig oor 8 tot 10 maande van die jaar versprei wees.
Twee tot 4 droë maande is noodsaaklik vir die vorming van blomme en vrugte. Die robusta-variëteite kan in laagliggende gebiede met 'n gemiddelde jaartemperatuur van 22 tot 26°C verbou word. Die variëteite is beter as arabica bestand teen siektes en plae wat koffieplante bedreig.
Gewoonlik word koffieplante onder skadugewende bome geplant. Die skaduwerking reguleer die temperatuur, verdamping en die voggehalte. Op die manier word die klimaatstoestande van die koffieplantasie kunsmatig verbeter. Koffieplante sal niks oorkom as hulle vir kort periodes aan koue blootgestel word nie, maar ryp en sterk winde kan baie skade aanrig.
Verbouing
Koffieverbouing word hoofsaaklik met geselekteerde plante beoefen. Die sade van die geselekteerde plante word eers in beddings gekweek en wanneer die plantjies 9 maande oud is, word die bestes uitgeplant in die plantasie. Nuwe plante kan ook verkry word deur steggies van bestaande plante te sny of deur lote te ent.
Na 'n jaar word blomme op die takke gevorm. Dit duur 8 tot 12 maande na bestuiwing voordat die vrug ryp is. In streke met 'n nat en 'n droë periode lewer die koffieplantasies een oes, maar in streke met 2 droë periodes blom die plante 2 maal en lewer die plantasie dus 2 oeste per jaar. Koffie word gewoonlik met die hand geoes. Die vrugte (verkeerdelik bessies of bone genoem, want dit is steenvrugte) het 2 sade. Indien dit gedurende die bloeiseisoen baie reën, kan windbestuiwing nie optimaal plaasvind nie. Dit gebeur dan dikwels dat net een saad per vrug gevorm word. Die verskynsel kom veral voor by Coffea liberica en Coffea canephora. By Coffea arabica vind selfbestuiwing plaas en 'n oormaat reën het dus geen uit werking op die vorming van sade nie.
Siektes
Koffieplantasies word deur verskeie skimmel- en ander siektes bedreig. Die algemeenste siekte is skimmel op die blare, wortels en stingels. Koffieroes (Hemileia vastalix) kom veral voor op plantasies in vogtige laaglande. Dit is 'n skimmelsiekte wat veroorsaak dat die blare afsterf (koffieblaarsiekte of koffieroes). In Indonesië en Sri Lanka het die siekte byna al die plantasies met C. arabica uitgeroei Koffieverbouers in Indonesië het daarom omgeskakel na robustakoffie, wat minder vatbaar is vir die skimmelsiekte.
Meeldou (genus Oidium) is ook ŉ bedreiging vir koffieplante. In Oos-Afrika het koffieverbouers te kampe met 'n koffieboonsiekte wat veroorsaak word deur 'n skimmel, Collecotrichum coffeanum, wat die bone aantas. Die wortelskimmel wat die meeste voorkom, is Fomes noxius. Die siektes word hoofsaaklik met chemiese middels bestry. In Portugal word die moontlikheid van roesbestande koffieplante ondersoek. Dit kan moontlik bewerkstellig word deur kruisteling met gekultiveerde en wilde spesies.
Verwerking
Omdat die vrugte van dieselfde oes nie almal op dieselfde tyd ryp word nie, word koffie in 3 reekse gepluk. Die koffie wat van die eerste oes verkry word, is van die beste gehalte. Koffievrugte is rooi, langwerpig en lyk soos 'n bessie. Die vrug se vleis word onmiddellik verwyder nadat dit gepluk is.
Dit kan op 2 maniere geskied. Die oudste metode is die droogmetode, wat in veral Brasilië en Afrika toegepas word. Met die metode word die koffievrugte in die son gedroog, wat veroorsaak dat die vleis en die horingskil aan mekaar vaskleef. Deur middel van 'n meganiese proses (die uitdop) word die droë vrughulsel, die vleis en die horingskil verwyder. Die silwervlies rondom die koffiepit bly merendeels agter. Die nat metode of Wes-Indiese metode word veral in Sentraal-Amerika toegepas.
Die metode is baie duurder en is lonend net vir koffiesoorte van 'n beter gehalte omdat die soorte se eindproduk beter is. Die koffievrugte word eers gewas om die groen en slegte vrugte weg te spoel. Die vleis van die vrug word dan deur 'n masjien verwyder. Dit word gevolg deur ŉ gistingsproses waardeur die oorblyfsels van die vleis rondom die horingskil verwyder word. Hierna word die vrugte vir 'n tweede maal gewas en dan gedroog totdat die bone net 10% vog bevat. Deur die hele proses bly die horingskil in posisie om die pitte teen beskadiging, uitdroging en verlies van geur te beskerm. Vroeër was dit baie belangrik dat die koffiebone beskerm moes word omdat vervoer per skip baie lank geduur het. Die laaste bewerking by albei metodes is om die horingskil en die silwervlies te verwyder. Soms word die pitte gepoleer om die silwervlies behoorlik te verwyder.
Branding en verpakking
Die land wat die koffiepitte invoer, sorteer die pitte volgens grootte en verwyder tegelykertyd onsuiwerhede, Verskillende soorte koffie word gewoonlik vermeng om ŉ koffiemengsel te verkry. Na vermenging word die koffie vir 8 minute by 'n hitte van tussen 150 en 220°C in 'n draaitrommel gebrand. Elke soort koffie word op ŉ bepaalde manier gebrand. In die brandproses word die meeste koolhidrate in karamel omgesit. Die pitte word groter, droër en brosser en verloor sowat 20% aan massa.
ŉ Bietjie olie of suiker word soms bygevoeg wanneer die pitte gebrand word om hulle glans te gee en te voorkom dat die geur verlore gaan. Wanneer relatief baie suiker in die proses gebruik word, moet dit op die pakkie aangedui word. Nadat die pitte gebrand is, word dit vinnig afgekoel en verpak in houers wat aan verpakkingsmasjiene gekoppel is. Koffie word gewoonlik in hoeveelhede van 250 g verpak. Die beste maar ook duurste metode is vakuumverpakking in blikke of plastieksakke. By hierdie proses word die lug uitgesuig terwyl die koffie verpak word en deur koolsuurgas vervang. Die goedkoopste vorm van verpakking is geïmpregneerde papiersakke, maar die koffie verloor op die duur baie geur in die soort verpakking.
Papiersakke wat met tinfoelie uitgevoer is, bewaar die geur langer. Koffie in papierverpakking hoort dus by ŉ handelaar met 'n groot omset gekoop te word sodat 'n mens seker kan wees dat die koffie nie reeds te lank gelede verpak is nie. Gemaalde koffie verloor sy geur vinniger as ongemaalde koffie. Albei moet egter in digte houers op 'n koel plek bewaar word. Die beste plek om koffie te bewaar is in 'n koelkas.
Koffiesoorte
Daar is 3 soorte koffie: arabica, robusta en liberica. Die soorte is vernoem na die Latynse name van die plante waarvandaan die pitte kom. Wat bemarking betref, is arabica- en robustakoffie van die grootste belang. Die boon van arabicakoffie is langwerpig, puntig, plat en groot. Robustabone is ronder en kleiner. Die 2 koffiesoorte verskil hemelsbreed wat smaak betref. Koffie van die beste gehalte bevat baie arabicabone, terwyl robustabone koffie van 'n swakker gehalte lewer.
Gewilde koffiesoorte is Santoskoffie ('n uitstekende koffie afkomstig van Brasilië), Guatemalakoffie (afkomstig van Sentraal-Amerika) en Colombiakoffie (afkomstig van Suid-Amerika). Al die soorte is arabicakoffie. Angolakoffie is 'n robustasoort van goeie gehalte. Elke koffiebrandery maak sy eie mengsels vir bemarking en dit kan van fyn tot grof gemaal wees of glad nie. Duurder koffie kan spaarsamer gebruik word omdat dit sterker is. Duurder koffie kan maklik uitgeken word omdat die bone groter is en ŉ wit omhulsel het.
Koffieprodukte
Koffie-ekstrak of mokka-ekstrak is 'n vloeibare aftreksel van koffie en word in bottels verkoop. Dit is oor die algemeen 'n duur produk wat met net kokende water en/of melk gemaak kan word. Poeierkoffie is ŉ produk wat verkry word deur vloeibare koffie-ekstrak te droog. Dit bevat minder kafeïen as vars voorbereide koffie. Vroeër is die ekstrak gedroog deur middel van hitte, maar deesdae word van die bevriesingsmetode gebruik gemaak. Wanneer karamel en/of sigorei by vloeibare of droë koffie-ekstrak gevoeg word, moet dit op die verpakking aangedui word.
Die produk moet in elk geval minstens 50 % koffie bevat Die prys van die ekstrakte word bepaal deur die soort koffie wat gebruik is en deur die hoeveelheid karamel, sigorei en smaakversterkers wat bygevoeg is. Kafeïenvrye koffie en kafeïenvrye poeierkoffie het voor branding ŉ proses ondergaan waardeur die stimulerende kafeïen in die bone vernietig is. Die geur en smaak word nie veel beïnvloed nie. Die kafeïenvrye koffieprodukte is egter nog steeds nie onskadelik vir hartlyers wat geen kafeïen mag gebruik nie.
Datief
Duits
In Duits merk die datief die indirekte voorwerp. Die datief word deur die volgende lidwoorde gemerk:
Koffie
Koffieprodukte
Dit bevat nog steeds kalisoute wat die bloeddruk kan verhoog. Die koffie is wel minder stimulerend en veroorsaak nie slapeloosheid nie. Daar is van tyd tot tyd sprake van sintetiese koffie, maar die geur en smaak van regte koffie kon nog nooit in 'n sintetiese produk gereproduseer word nie.
Datief
Yslands
In Yslands word selfstandige naamwoorde wat in die datief is deur die volgende agtervoegsels aangedui:
Dit word ook deur die volgende voornaamwoorde aangedui:
Koffie
Koffiehandel
Koffie is, indien die waarde in berekening gebring word, die belangrikste handelsproduk ter wêreld. Die meeste produksiegebiede is in Latyns-Amerika en Suidoos-Asië geleë. Sowat 38 % van die totale koffieproduksie word na die VSA uitgevoer, 35 % na lande van die Europese Ekonomiese Gemeenskap en 27% na die res van die wêreld.
Lisa Goldstein (aktrise)
Lisa Goldstein (gebore 30 Julie 1981) is 'n Amerikaanse aktrise en vervaardiger. Sy is bekend vir haar rolle in die rolprente Who Do You Love (2008), The Hopeful (2011), en Don't Know Yet (2013), en in die televisiereeks One Tree Hill (2003).
Koffie
Koffiehandel
Sowat 20 000 ton koffie word jaarliks in Suid-Afrika ingevoer, terwyl slegs 600 ton plaaslik verbou word. Koffie word op klein skaal aan die noordkus van Natal, in Noord- en in Oos-Transvaal verbou. Slegs ŉ klein hoeveelheid gebrande koffie word na Suid-Afrika ingevoer. Die res is reeds voorberei, maar word in Suid-Afrika gebrand, gemaal en vermeng. Die Ivoorkus is die belangrikste koffieprodusent in Afrika en lewer sowat 25 % van Afrika se totale koffieproduksie. In die vroeë tagtigerjare het Afrika sowat 18,6 miljoen sakke koffie geproduseer, waarvan die Ivoorkus 4,5 miljoen sakke gelewer het. Ethiopië het in dieselfde tydperk 3,1 miljoen sakke gelewer, Uganda 2 miljoen sakke, Kameroen 1,6 miljoen sakke, Madagaskar 1,5 miljoen en Kenia 1,4 miljoen. Oor die algemeen het die lande meer koffie gelewer as in vroeër jare.
Datief
Russies
In Russies word die datief gebruik om die indirekte voorwerp van 'n aksie te wys. Wanneer die voorwerp mosie wys word die datief inplaas van die akkusatief gebruik. Die datief word deur die volgende voornaamwoorde aangedui:
Koffie
Koffieverbruik
Swede is die wêreld se grootste verbruiker van koffie: 8,5 kg per kop per jaar. Die verbruik van koffie in die wêreld bly min of meer konstant omdat, terwyl die verbruik van koffie in sommige lande afneem, ander lande se koffieverbruik toeneem.
Vodskov
Vodskov is ’n plek in die Deense Noord-Jutlandstreek in die Aalborg-munisipaliteit. Dit is 11 km noordoos van Aalborg geleë en het 4 371 inwoners (2007).
Datief
Pools
Pools gebruik die datief in min of meer dieselfde manier as Russies,byvoorbeeld: