cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Kreef (sterrebeeld)
Mitologie
Die Antieke Griekse digter Aratos, en later Hipparchos en Ptolemaeus, het die krap "Karkinos" genoem. In die Griekse mitologie word hy tydens een van Hercules se twaalf take deur Hera gestuur om Hercules se aandag af te lei terwyl hy teen ’n waterslang veg. Hercules raak egter gou van Karkinos ontslae deur hom so hard te skop dat hy tot in die hemelruim trek. In ander weergawes gryp Karkinos Hercules se toon met sy knypers vas, maar Hercules trap hom eenvoudig dood. Hera gee toe vir Karkinos ’n plek in die lug uit dankbaarheid vir sy heroïese poging.
Die Rugbykampioenskap
Die Rugbykampioenskap (voorheen bekend as die Drienasiesreeks) is ’n internasionale rugbykompetisie wat jaarliks in die Suidelike Halfrond gespeel word tussen die nasionale rugbyspanne van Argentinië, Australië, Nieu-Seeland en Suid-Afrika, onderskeidelik die Poemas, Wallabies, All Blacks en Springbokke genoem. Die kompetisie word georganiseer deur SANZAAR, ’n konsortium wat gestig is deur die Australiese, Nieu-Seelandse en Suid-Afrikaanse Rugbyunies; wat nou ook die Argentyne betrek. Die huidige kampioen is Nieu-Seeland, wat die 2023-toernooi gewen het.
Geskiedenis
’n Soortgelyke kampioenskap soos die Noordelike Halfrond se hedendaagse Sesnasies-toernooi – en sy voorgangers – het in die Suidelike Halfrond nie bestaan nie; net Australië en Nieu-Seeland het elke jaar die Bledisloebeker uitgespeel. Met die einde van Apartheid in Suid-Afrika is dié land weer tot internasionale sport toegelaat. Die amptelike verklaring van die professionalisering van rugby in Augustus 1995 het die konsep vir die Drienasiesreeks moontlik gemaak. Tydens die Rugbywêreldbeker 1995 in Suid-Afrika is onderhandelings tussen Australië, Nieu-Seeland en Suid-Afrika se rugbyunies gevoer en SANZAR, die voorganger van die hedendaagse SANZAAR, gestig. Die eerste toernooi is uiteindelik in 1996 gehou en deur Nieu-Seeland gewen. In 2012 het Argentinië by die toernooireeks aangesluit, wat sedertdien as Die Rugbykampioenskap bekend staan. In 2020 het die toernooi kortliks na die ou Drienasies teruggekeer, nadat die Suid-Afrikaanse Rugbyunie weens die wêreldwye Covid-19-pandemie besluit het om die Springbokke aan dié toernooi te onttrek.
Meeste punte en drieë
Die volgende afdeling bevat rekords van punte en drieë wat aangeteken is in die Drienasiesreeks/Die Rugbykampioenskap (alle tye).
Voorste puntemakers
Opgedateer: 30 Julie 2023 Bron: Itsrugby.
Leucosolenia feuerlandica
Die spons behoort tot die genus Leucosolenia en tot die familie Leucosoleniidae. Die wetenskaplike naam van die spesie is die eerste keer geldig gepubliseer in 1942 deur Tanita.
2004 San Marino Grand Prix
Die 2004 Formule 1 San Marino Grand Prix is op 25 April 2004 op die Autodromo Enzo e Dino Ferrari in Imola, Italië gehou.
Aleksander van Twer
Aleksander (Russies: Александр Михайлович Тверской; 7 Oktober 1301 – 29 Oktober 1339) was as Aleksander I prins van Twer en as Aleksander II grootprins van Wladimir.
Lewe
Aleksander was die tweede oudste seun van Michail van Twer en Anna van Kasjin. In 1326 het hy sy broer, Dmitri, opgevolg as grootprins van Wladimir nadat Dmitri Joeri III van Moskou vermoor het uit wraak vir die dood van hul pa en Dmitri toe deur die khan van die Goue Horde laat teregstel is.
In 1327 het ’n Tartaarse amptenaar van die Goue Horde, Shefkal, en ’n groot gevolg in Twer aangekom. Hulle het in Aleksander se paleis gebly en die stad begin terroriseer deur hot en haar te roof en moor. Gerugte het versprei dat Shefkal die prins wou vermoor, self die troon oorneem en Islam aan die stad opdwing. Op 15 Augustus 1327 het ’n skare tydens ’n beweerde rooftog op die Tartare afgestorm en hulle vermoor. Shefkal en die res van sy wagte is aan die brand gesteek.
Iwan I van Moskou, die broer van Joeri III van Moskou wat in 1322 deur Dmitri vermoor is, het na die Goue Horde se hoofstad, Sarai, gegaan en die khan oorreed om die amp van grootprins van Wladimir aan Moskou toe te ken. Die khan het Iwan ook met ’n leër van 50 000 man na Twer gestuur om die stad te straf. Aleksander en sy gesin het na Nowgorod gevlug, maar was nie welkom daar nie uit vrees vir die Tartare. Hulle het toe na Pskof gegaan.
Pskof het Aleksander nie net verwelkom nie, maar ook hul prins gemaak. Om te keer dat ’n Tartaarse leër Pskof aanval, wou Aleksander die stad verlaat, maar die inwoners wou hom nie laat gaan nie. In 1329 het Iwan en ander prinse oorlog teen Pskof verklaar. Aleksander het na Litaue en van daar na Swede gevlug. Hy het ’n jaar en ’n half later na Pskof teruggekeer.
Dood
In 1335 het hy sy seun, Fjodor, na die Horde gestuur om om vergifnis te pleit. Twee jaar later is hy self daarheen. Die khan het hom vir eers vergewe en na Twer teruggestuur. Dit het gelei tot verdere vyandelikheid met Moskou. Op 29 Oktober 1339 is Aleksander en Fjodor op bevel van die khan in Sarai tereggestel.
Eksterne skakels
Hierdie artikel is vertaal vanuit die Engelse Wikipedia
Hans Dijkstal
Henri Frans (Hans) Dijkstal (Port Said, 28 Februarie 1943 - Wassenaar, 9 Mei 2010) was 'n Nederlandse politikus.
Dijkstal is gebore in Egipte. Omstreeks 1966 word hy lid van die liberale Volksparty vir Vryheid en Demokrasie (VVD). Van 1974 tot 1986 het hy in die raad van die munisipaliteit van Wassenaar gesit. Van 1982 tot 1994 was hy lid van die Tweede Kamer. Daarna was hy van 1994 tot 1998 minister van Binnelandse Sake en vise-premier in die Kok I-kabinet. Van 1998 tot 2002 was hy weer lid van die Tweede Kamer asook die politieke leier van die VVD.
Hans Dijkstal is op die ouderdom van 67 oorlede.
Jermak
Jermak of Jermak Timofejewitsj (Russies: Ермак Тимофеевич) (gebore tussen 1532 en 1542 – 5 of 6 Augustus 1585) was ’n Kosak-leier, Russiese volksheld en ontdekkingsreisiger in Siberië. Sy verkenning van Siberië was die begin van Rusland se verowering van die streek. ("Timofejewitsj" was sy patroniem, of vadersnaam, en nie sy van nie. Sy van, as hy een gehad het, is onbekend.)
In 1585 het Koetsjoem Jermak skielik in die middel van die nag aangeval en die meeste van sy mense vermoor. Jermak is gewond en het probeer om oor die Wagai-rivier te swem, maar het verdrink.
Rusland moes heeltemal uit Siberië onttrek, maar danksy Jermak se verkenning van die riviere het hulle die hele gebied ’n paar jaar later terugverower.
Deborah Van Valkenburgh
Deborah Van Valkenburgh (gebore 29 Augustus 1952) is 'n Amerikaanse aktrise. Sy is bekend vir haar rolle in die rolprente The Warriors (1979) en Streets of Fire (1984), en in die televisiereekse Too Close for Comfort (1980) en Quantum Leap (1989).
Busan
Busan (Koreaans: 부산광역시) is die tweede grootste stad naas die hoofstad Seoel in die suide van Suid-Korea en is in die suide van die Koreaanse Skiereiland aan die See van Japan geleë. Busan is die belangrikste hawestad van Suid-Korea en het 'n reuse houerterminaal. Busan is sterk geïndustrialiseer.
Ligging
Busan lê aan die Nakdongrivier, oos van die berg Kumjung. Dié stad het 'n bevolking van 3,4 miljoen in 2020 gehad en beslaan 'n oppervlakte van 770,04 km². Busan lê in die provinsie Suid-Gyeongsang, maar is 'n onafhanklikbestuurde gebied.
Die berg Kumjung, wes van Busan, is 'n gewilde daguitstappie vir die stad se inwoners. 'n Drukbesoekte strand is die Haeundae-strand.
In die noorde van Busan is die Nasionale Universiteit van Busan. Rondom die universiteit is daar kafees, kroeë en restaurante. Die Chalgalchi-mark by die hawe is bekend vir sy vars vis en ander seekos. Die mark is in 'n gebied met smal straatjies.
Sport
Busan was een van die gasheerstede tydens die FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2002 wat Japan en Suid-Korea saam aangebied het. Die stad het sy bod vir die Olimpiese Somerspele 2020 op 14 November 2005 aangekondig, maar het uiteindelik teen Tokio verloor.
See van Ochotsk
Die See van Ochotsk (Russies: Охо́тское мо́ре, Ochotskoje more, [ɐˈxotskəɪ ˈmorʲɪ]; Japannees: オホーツク海, Ohōtsuku-kai) is 'n see van die westelike Stille Oseaan. Dit lê tussen die Kamtsjatka-skiereiland in die ooste, die Koeril-eilande in die suidooste, die Japanse eiland Hokkaido in die verre suide, die eiland Sachalin in die weste en ’n lang stuk Oos-Siberiese kus (onder andere die Sjantar-eilande) in die weste en noorde. Dit is genoem na Ochotsk, die eerste Russiese nedersetting in die Russiese Verre-Ooste.
Geografie
Die See van Ochotsk beslaan 1 583 000 km², met ’n gemiddelde diepte van 859 meter. Die maksimum diepte is 3 372 meter. Dit is aan albei kante van Sachalin verbind aan die See van Japan.
In die winter is dit moeilik of selfs onmoontlik om op die see te vaar weens die vorming van ys: die groot hoeveelhede vars water van die Amoer-rivier verlaag die soutinhoud van die see en verhoog so die vriespunt daarvan.
Vreemdkwark
Die vreemdkwark of s-kwark (simbool: s, van die Engelse strange quark) is die derde ligste van al die kwarke, ’n soort elementêre deeltjie, en ’n hoofbestanddeel van materie. Hulle word in hadrone aangetref, wat subatomiese deeltjies is wat uit kwarke bestaan.
See van Ochotsk
Geografie
Met die uitsondering van Hokkaido word die see omring deur Russiese grondgebied en dit word dus gewoonlik beskou as onder Russiese jurisdiksie.
Eilande
Van die eilande wat die See van Ochotsk omring, soos Hokkaidō en Sachalin, is baie groot. Die meeste eilande in die see is óf kuseilande óf hulle behoort tot die Koeril-eilandgroep. Ion-eiland is die enigste een wat op die oopsee lê. Die meeste van die eiland is onbewoon, met kolonies robbe en seevoëls.
Naam
Die Russiese seevaarders wat die see vanaf die 17de eeu bevaar het, het oorspronklik geen vaste naam vir die see gehad nie. Die see is soms Damskojesee (Damskoje more) en soms Kamtsjatkasee (Kamtsjatskoje more) genoem. Later is dit die See van Ochotsk genoem. Die Japanners het histories hulle eie naam vir die see gehad: Hokkai (北海) wat "Noordsee" beteken. Omdat dié naam egter nou vir die Noordsee in Europa gebruik word, is dit vervang met Ohōtsuku-kai (オホーツク海), wat 'n transliterasie is van die Russiese benaming vir die see.
Barotse-ghieliemientjie
Die Barotse-ghieliemientjie (Barbus barotseensis) is 'n varswatervis wat in die Kunenerivier, Okavangorivier en die boonste gedeelte van die Zambezirivier voorkom. In Engels staan die vis bekend as die Barotse barb.
Voorkoms
Die vis kom ooreen met die breëstreep-ghieliemientjie maar die pigmentasie van die drie of meer kolle op die lyf is meer duidelik en eweredig. Die vis word tot 50 mm lank.
Dikhololo-wildreservaat
Dikhololo is 'n wildreservaat in die Noordwesprovinsie van Suid-Afrika, 24 km noord van die dorp Brits.
Die reservaat beskik oor 'n groot verskeidenheid vrylopende wildsoorte: sebras, kameelperde, duikers, steenbokke, blesbokke, rooibokke, blouwildebeeste, rooihartbeeste, waterbokke, njalas, koedoes, elande volstruise en ander dierelewe. Die oord bied heelwat ontspanningsgeriewe: daar is verskeie swembaddens (een wat verhit word), 'n waterglybaan, verligte tennisbane, putjiespel, vierwielmotorfietse asook wildritte om van te kies.
Die oord se gaste en besoekers kom meestal vanaf omliggende streke, asook Pretoria en Johannesburg.
Broers in Christus
Broers in Christus (in Engels Christadelphians) is 'n nie-trinitariese Christelike denominasie wat in die 19de eeu in die Verenigde State van Amerika deur John Thomas gestig is.
Hulle vernaamste geloofsoortuigings is:
Birmaanse Wikipedia
Die Birmaanse Wikipedia is die Birmaanse uitgawe van Wikipedia, 'n gratis aanlyn ensiklopedie. Dit het tans ongeveer 0 artikels, en is die grootste Wikipedia.
Statistiek
Die Wikipedia het tans bladsye, waarvan  artikels is. Dit het geregistreerde gebruikers, waarvan  as aktief gereken word. Hierdie gebruikers het in totaal wysigings aangebring en  lêers opgelaai.
NG gemeente Dewetsdorp
duimnael|regs|170px|Ds. Wynand Andries du Toit was van 1885 tot sy dood in 'n treinongeluk te Mostertshoek naby [[Laingsburg in 1898 waarin sy vrou en dogtertjie ook omgekom het, Dewetsdorp se eerste NG leraar.]]
links|270px|duimnael|Die NG kerk op Dewetsdorp. Pres. [[F.W. Reitz het die hoeksteen op 26 Mei 1894 gelê.]]
regs|duimnael|170px|Ds. A.J. Malherbe, tweede leraar, van 1903 tot 1913.
duimnael|regs|170px|Ds. Francois Albertus Dreyer, leraar van 1950 tot 1957.
duimnael|regs|170px|Ds. C.L.W. van Coller, leraar van [[12 Oktober 1968 tot April 1973.]]
Die NG gemeente Dewetsdorp is ’n gemeente van die Nederduitse Gereformeerde Kerk op die Vrystaatse dorp Dewetsdorp. Met sy stigting was dit die 24ste gemeente in die Vrystaatse Sinode, maar dis nou (2015) die 23ste oudste gemeente nadat die moedergemeente Bethlehem by Bethlehem-Wes ingelyf is.
Reeds in 1875 het die gedagte ontstaan om 'n eie gemeente te stig. Op 10 Februarie 1875 is 'n memorandum deur 172 burgers onderteken, aan veldkornet J.I. de Wet oorhandig om dit aan die Volksraad voor te lê. Hierin is die Volksraad versoek om 'n dorp op die plaas Karreefontein te stig. Nadat hierdie versoek geweier is, is die plaas vir £1 500 gekoop deur 'n komitee bestaande uit die here O. Carroll, G.E. Stegman, C. van der Wath en J.I. (Kootjie) de Wet, vader van die gevierde generaal C.R. de Wet. Onmiddellik daarna is erwe beskikbaargestel, asook 'n stuk grond vir 'n kerk aangewys. Hierna is 'n kerk gebou en elke maand het die leraars van Bloemfontein, Smithfield, Edenburg en Wepener hier diens gehou.
Op versoek van ds. Johannes Wynand Louw van Wepener, het hierdie buitepos vanaf 1879 geressorteer onder Wepener; sedertdien is die sakramente plaaslik bedien, lidmate is aangeneem en voorgestel, en huwelike bevestig. Na herhaalde versoeke is die dorp eindelik in 1880 gestig en na oom Kootjie de Wet genoem.
Nadat in 1882 'n versoek gerig is aan die Suidelike Ring, wat in September 1882 op Philippolis sitting gehou het, is 'n Ringskommissie, bestaande uit di. Fraser (Philippolis), Olivier (Bethulie) en ouderling C.C.W. Klopper (Rouxville), afgevaardig om 'n gemeente hier te stig, en dit geskied op 15 Desember 1882. Die gemeente sou uit 551 lidmate en 1 422 siele bestaan.
Eerw. J.H. Otto, skoolhoof, dien die gemeente vanaf 1879 tot 1920 as eerste scriba, kassier en orrelis. Ná herhaalde vrugtelose beroepe is die eerste leraar, prop. Wynand Andries du Toit, op 7 Februarie 1885 bevestig. Ná 'n geseënde bediening is hy op 16 Augustus 1898 saam met sy vrou en dogtertjie aan die gemeente ontruk, toe al drie die lewe in 'n treinongeluk by Mostertshoek naby Laingsburg in die Karoo ingeskiet het.
Sy opvolger, ds. A.J. Malherbe (1903-1913), bou weer die gemeente op uit die puinhope van die verwoestende Anglo-Boereoorlog. Ds. P.J. Pienaar, later Armesorgsekretaris in die 0VS, bedien die gemeente van 1913 tot 1925. Ds. J.H. Badenhorst, later Organiserende Sendingsekretaris in die 0VS, het van 1926 tot 1949 hier gearbei, toe hy op 22 April 1950 deur die volgende leraar, ds. F.A. Dreyer, opgevolg is.
In 2015 het die gemeente 120 doop- en 530 belydende lidmate gehad.
Dier
Diere behoort tot Animalia, een van vyf (of soms ses) biologiese koninkryke. Dit word ook Metazoa genoem. Diere is oor die algemeen veelsellige, eukariotiese organismes wat ander organismes eet vir voeding. Die meeste diere kan in die een of ander stadium van hul lewe onafhanklik en spontaan beweeg.
Diere bestaan reeds van die Prekambrium (PreЄ) af, maar die meeste bekende dierefilums het tydens die Kambriese ontploffing, sowat 542 miljoen jaar gelede, in die fossielrekord verskyn. Diere kan oor die algemeen in gewerweldes en ongewerweldes verdeel word. Gewerweldes het ’n ruggraat en maak minder as 5% van alle dierespesies uit. Dit sluit in visse, amfibieë, reptiele, voëls en soogdiere. Die res is ongewerweldes; hulle het nie ’n ruggraat nie. Dit sluit in weekdiere (mossels, oesters, seekatte, pylinkvisse, slakke); geleedpotiges (insekte, spinnekoppe, skerpioene, krappe, krewe, garnale); ringwurms (erdwurms, bloedsuiers), rondewurms, platwurms, neteldiere (jellievisse, seeanemone, korale), ribkwalle en sponsdiere.
Die studie van diere word dierkunde of soölogie genoem.
Etimologie
Die naam "Animalia" kom van die Latynse animalis, wat beteken "het asem", "het ’n siel" of "lewende wese". Die Afrikaanse woord "dier" sluit oor die algemeen mense uit – gewoonlik word soogdiere en ander gewerweldes bedoel. Die biologiese definisie verwys na alle lede van die koninkryk Animalia – so uiteenlopend soos sponse, jellievisse, insekte en mense.
Geskiedenis van klassifikasie
Aristoteles het die lewende wêreld in diere en plante verdeel, en Carl Linnaeus het die eerste hiëragiese klassifikasie ingestel. In Linnaeus se oorspronklike skema was diere een van drie koninkryke, en dit is verdeel in Vermes, Insecta, Pisces, Amphibia, Aves en Mammalia. Sedertdien is die laaste vier verenig onder die filum Chordata.
Eienskappe
Alle diere is beweeglik, al is dit net in sekere lewenstadiums. By die meeste gaan embrio's deur ’n blastulastadium (’n kiemblasiestadium wanneer die embrio die vorm het van 'n sfeer waarvan die wand uit een sellaag bestaan), ’n eienskap wat eie aan diere is.
Struktuur
Met ’n paar uitsonderings, soos die sponse, het diere liggame wat uit verskillende soorte weefsel bestaan. Dit sluit in spiere, wat kan saamtrek en beweging beheer, en senuwees, wat seine stuur en verwerk. Daar is ook gewoonlik ’n interne spysverteringskamer met een of twee openinge.
Alle diere het eukariotiese selle, omring deur ’n kenmerkende ekstrasellulêre matriks, wat bestaan uit kollageen en elastiese glukoproteïene. Dit kan verkalk wees om strukture soos skulpe, bene en sponsnaalde te vorm. Tydens ontwikkeling vorm dit ’n relatief buigbare raamwerk waarop selle kan rondbeweeg en reorganiseer kan word, en dit maak ingewikkelde strukture moontlik. In teenstelling hiermee het ander meersellige organismes, soos plante en swamme, selle wat op plek gehou word deur selwande, en hulle ontwikkel so deur progressiewe groei.
Voortplanting en ontwikkeling
Byna alle diere is gewikkel in die een of ander vorm van seksuele voortplanting. Hulle vervaardig haploïede gamete deur meiose. Die kleiner, beweeglike gamete is spermselle en die groter, onbeweeglike gamete is eierselle. Hulle smelt saam en vorm sigote, wat in nuwe individue ontwikkel.
Baie diere kan ook aseksueel voortplant. Dit kan geskied deur middel van partenogenese, waar bevrugte eierselle geproduseer word sonder paring, knopvorming of verdeling.
’n Sigoot ontwikkel aanvanklik in ’n hol sfeer, wat ’n blastula genoem word; dit ondergaan herrangskikking en differensiasie. In sponse swem blastulalarwes na ’n nuwe ligging en ontwikkel in ’n nuwe spons. In die meeste ander groepe ondergaan die blastula ’n meer ingewikkelde herrangskikking. Dit vorm eers ’n invaginasie en dan ’n gastrula met ’n spysverteringskamer en twee aparte kiemlae – ’n eksterne ektoderm en ’n interne endoderm. In die meeste gevalle ontwikkel daar ook ’n mesoderm tussenin. Hierdie kiemlae differensieer dan om weefsel en organe te vorm.
Vermyding van inteling
By seksuele voortplanting lei inteling (met ’n nabye familielid) gewoonlik tot ’n afname in biologiese gehalte, soos die voorkoms van ’n vroeë dood by sekere spesies. Diere het verskeie maniere ontwikkel om inteling te vermy en uitkruising te bevorder. Sjimpansees gebruik byvoorbeeld verspreiding om te voorkom dat nabye familielede paar; individuele diere versprei na verskillende groepe en weg van die groep waarin hulle gebore is.
In verskeie spesies paar wyfies met verskillende mannetjies en bring dus kleintjies voort van ’n hoër genetiese gehalte. Dit gebeur veral by wyfies wat ’n paartjie gevorm het met ’n mannetjie van swak genetiese gehalte, soos ’n nabye familielid.
Kos- en energiebronne
Predasie is ’n biologiese interaksie waar ’n roofdier (’n heteretroof wat jag) sy prooi (die organisme wat aangeval word) eet. ’n Roofdier het dalk of dalk nie sy prooi doodgemaak voordat hy dit eet, maar die daad van predasie lei gewoonlik daartoe dat die prooi doodgemaak word. Die ander belangrike kosbron is dooie organiese materiaal. Dit is soms moeilik om tussen dié twee voedingsvorme te onderskei – soos wanneer ’n parasiet ’n gas-organisme eet en dan sy eiers daarop lê sodat sy kleintjies die verrottende karkas kan eet. Druk wat hulle op mekaar uitoefen, lei dikwels tot ’n evolusie-resies tussen die jagter en prooi, en dit lei tot verskeie evolusie-aanpassings in albei.
Die meeste diere gebruik die energie van sonlig direk of indirek deur plante of plantvretende diere te eet. Fotosintese in plante omskep die energie van sonlig in chemiese energie in die vorm van eenvoudige suikers (byvoorbeeld glukose). Hierdie suikers word dan gebruik as die boustene vir plantgroei. Wanneer ’n dier die plante vreet, of diere vreet wat die plante gevreet het, verkry hulle hul energie daaruit. Die energie help die dier groei en gee hom die energie om te beweeg.
Oorsprong en fossielrekord
Molekulêre studies plaas diere in ’n supergroep genaamd Opisthokonta, wat ook Choanoflagellatea, die swamme en ’n paar klein parasitiese protiste insluit. Die naam kom van die ligging van die flagellum aan die agterkant van beweeglike selle, soos by die meeste diere se spermselle, terwyl ander eukariote se flagellum gewoonlik aan die voorkant is.
Die eerste fossiele wat dalk dié van diere is, is uit die Proterosoïese Eon en het voorgekom in 665 miljoen jaar oue rotse in die Trezona-formasie van Suid-Australië. Daar word geglo die fossiele was van vroeë sponsdiere.
Die volgende moontlike dierefossiele was uit die einde van die Prekambrium, sowat 610 miljoen jaar gelede, en is bekend as die Ediacariese biota. Dit is egter moeilik om ’n verband te vind met latere fossiele. Sommige was dalk voorlopers van moderne filums, hulle kon aparte groepe gewees het of was dalk glad nie diere nie.
Die meeste bekende filums maak hul verskyning min of meer op dieselfde tyd in die Kambrium-periode, sowat 542 miljoen jaar gelede. Dit is steeds onbekend of dié gebeurtenis, bekend as die Kambriese ontploffing, veroorsaak is deur ’n vinnige differensiasie tussen verskillende groepe en of dit was vanweë ’n verandering in toestande wat fossilering moontlik gemaak het.
Sommige paleontoloë dink diere het lank voor die Kambriese ontploffing ontstaan, dalk reeds ’n miljard jaar gelede. Spoorfossiele soos voetspore en gate uit die Tonium-periode wat ontdek is, dui op die moontlike teenwoordigheid van tripoblastiese wurms (met drie kiemlae), omtrent so groot (sowat 5 mm breed) en kompleks soos erdwurms.
Aan die begin van die Tonium sowat ’n miljard jaar gelede was daar ’n afname in die verskeidenheid van stromatoliete, wat dalk daarop dui dat weidiere hul verskyning gemaak het aangesien stromatoliet-verskeidenheid toegeneem het nadat weidiere uitgesterf het met die Perm-Trias- en die Ordovisium-Siluur-uitwissing. Dit het weer afgeneem kort nadat die weidierbevolking herstel het. Die ontdekking dat soortgelyke spore vandag geskep word deur die reusagtige, eensellige protis Gromia sphaerica, werp egter ’n skadu oor die vertolking van die fossiele as bewyse van ’n vroeë evolusie van diere.
Groepe diere
Beide tradisionele morfologiese en moderne molekulêre filogenetiese ontledings dui op ’n groot evolusionêre oorgang van diere sonder ’n bilaterale simmetrie (Porifera, Ctenophora, Cnidaria en Placozoa) na dié wat wel bilateraal simmetries is (Bilateria). Laasgenoemde word verder geklassifiseer in óf Deuterostomia (waarby die eerste opening van die spysverteringstelsel die anus word en die tweede een die mond) óf Protostomia (waarby die mond eerste gevorm word). Die verwantskap tussen diere sonder ’n bilaterale simmetrie word betwis, maar alle diere met ’n bilaterale simmetrie vorm vermoedlik ’n monofiletiese groep. Die huidige begrip van die verwantskap tussen die groot groepe diere word deur die volgende kladogram opgesom:
Diere sonder bilaterale simmetrie
Verskeie dierefilums word gekenmerk deur die afwesigheid van bilaterale simmetrie en daar word geglo hulle het vroeg in die evolusie uit ander diere ontwikkel. Die sponse (Porifera) het vermoedelik eerste ontwikkel en word beskou as die oudste dierefilum. Hulle het nie die komplekse organisasie wat in die meeste ander filums aangetref word nie. Hul selle is gedifferensieer, maar in die meeste gevalle nie in aparte soorte weefsel georganiseer nie. Sponse neem gewoonlik voedingstowwe in deur water deur gaatjies in te trek. ’n Reeks studies van 2008 tot 2015 ondersteun egter die mening dat Ctenophora, of die ribkwalle, die basale lyn van diere is. Dié bevinding is omstrede, want dit dui daarop dat sponse dalk nie so primitief is nie, en ander navorsers meen dit is ’n statistieke ongerymdheid.
Filums soos Ctenophora en Cnidaria, wat seeanemone, korale en jellievisse insluit, is radiaal (straalsgewys) simmetries en het spysverteringskamers met een opening wat as mond én anus dien. Albei het verskillende soorte weefsel, maar dit is nie in organe georganiseer nie. Daar is net twee hoofkiemlae, die ektoderm en endoderm, met net verstrooide selle tussenin. Daarom word dié diere soms "diploblasties" genoem.
Daar word nou geglo die Myxozoa, mikroskopiese parasiete wat aanvanklik as Protozoa beskou is, het binne Cnidaria ontwikkel.
Diere met bilaterale simmetrie
Alle ander diere vorm ’n monofiletiese groep wat Bilateria genoem word. Hulle is meestal bilateraal simmetries en het dikwels ’n gespesialseerde kop met voedings- en sintuiglike organe. Die liggaam is triploblasties – dit beteken al drie kiemlae is goed ontwikkel – en weefsel vorm afsonderlike organe. Die spysverteringskanaal het twee openinge, ’n mond en ’n anus, en daar is ’n interne holte bekend as ’n seloom (of buikholte) of pseudoseloom (skynbuikholte). Daar is uitsonderings op al hierdie eienskappe.
Genetiese studies het ons begrip van die verhouding tussen die diere in Bilateria aansienlik verander. Dit lyk of die meeste tot twee groot stambome behoort: Deuterostomia en Protostomia; laasgenoemde sluit in die Ecdysozoa en Lophotrochozoa. Die Chaetognatha is aanvanklik as Deuterostomia geklassifiseer, maar onlangse molekulêre studies het dié groep geëien as ’n basale Protostomia-lyn.
Daar is ook ’n paar klein groepe diere met bilaterale simmetrie met relatief kriptiese morfologie waarvan die verwantskap met ander diere nog nie baie duidelik is nie. So het onlangse molekulêre studies Acoelomorpha en Xenoturbella geëien as behorende tot ’n monofiletiese groep, maar daar is weinig ooreenstemming oor of die groep binne Deuterostomia ontwikkel het, en of dit ’n sustergroep van alle ander diere met bilaterale simmetrie (Nephrozoa) verteenwoordig. Ander groepe met onsekere verwantskap sluit Rhombozoa en Orthonectida in. Een filum, Monoblastozoa, is in 1892 deur ’n wetenskaplike beskryf, maar tot dusver was daar geen verdere bewys dat dit bestaan nie.
Deuterostomia en Protostomia
Deuterostomia verskil in verskeie opsigte van Protostomia. Diere van albei groepe het ’n volledige spysverteringstelsel. By laasgenoemde groep ontwikkel die eerste opening wat in die embrio verskyn, in die mond en die tweede opening in die anus. In eersgenoemde groep ontwikkel die openinge andersom. By die meeste Protostomia vul selle eenvoudig die binnekant van die gastrula in om die mesoderm te vorm, maar by Deuterostomia vorm dit deur die invaginasie van die endoderm. Deuterostomia-embrio's ondergaan radiale kliewing (verdeling) en Protostomia spirale kliewing.
Dit alles dui daarop dat Deuterostomia en Protostomia twee aparte, monofiletiese stambome is. Die belangrikste filums van Deuterostomia is Echinodermata en Chordata. Eersgenoemde is radiaal simmetries en uitsluitlik seediere, soos seesterre, seekastaiings en seekomkommers. Chordata word deur die gewerweldes, diere met rugstringe, oorheers. Dit sluit in visse, amfibieë, reptiele, voëls en soogdiere.
Deuterostomia sluit ook Hemichordata, of die kraagdraers, in. Hoewel hulle nie vandag juis volop is nie, behoort die belangrike fossiele graptoliete dalk tot hierdie groep.
Ecdysozoa
Die Ecdysozoa behoort tot Protostomia en is genoem na die algemene eienskap van groei deur vervelling. Dit sluit die grootste dierefilum, die Arthropoda, in en bevat insekte, spinnekoppe, krappe, ens. Al dié diere se liggaam is in herhalende segmente verdeel wat gewoonlik in pare voorkom. Twee kleiner filums, Onychophora en Tardigrada, is nabye verwante en deel dié eienskappe. Ecdysozoa sluit ook die Nematoda, of rondewurms, in wat dalk die tweede grootste dierefilum is. Rondewurms is meestal mikroskopies en kom voor in feitlik elke omgewing waar daar water is. ’n Paar is belangrike parasiete. Kleiner filums wat aan hulle verwant is, is Nematomorpha, of die perdehaarwurms, Kinorhyncha, Priapulida en Loricifera. Hierdie groepe het ’n klein buikholte, wat ’n skynbuikholte genoem word.
Pipet
'n Pipet is 'n stuk laboratoriumglasware wat gebruik word om vloeistowwe tussen houers oor te dra. Dit bestaan tipies uit 'n glasbuis wat met 'n nou tuit aan die kant en 'n verwyding hoër op in die buis.
Soorte pipette
duimnael|links|Weggooibare pipette As daar 'n skaal op die pipet aangebring word, word daar van 'n maatpipet gepraat. 'n Pipet wat slegs 'n enkele merk daarop aangebring het om 'n gedefinieerde volume aan te dui, word 'n volumetriese pipet genoem. Beide bogenoemde pipetsoorte word geyk vir 'n vloeistoftemperatuur van 20 °C. 'n Pasteurpipet bestaan tipies uit 'n glasbuisie van ongeveer 5 mm deursnee met 'n vernoude tuit aan die onderkant en 'n rubbersuiertjie aan die ander kant. Hierdie pipette word tipies gebruik om vloeistowwe drupsgewys toe te dien (medisynedruppertjies soos dié wat gebruik word vir oordruppels is Pasteurpipette). Weggooibare weergawes van die pasteurpipet is ook kommersieel beskikbaar vir gebruik in mediese voorbereidings.
Dier
Lophotrochozoa
Lophotrochozoa sluit ook Nemertea, of die snoerwurms, Sipuncula en verskeie filums in wat ’n sirkel tentakels met trilhare om die mond het.
Platyzoa sluit die filum Platyhelminth, of die platwurms, in. Hulle is eers as van die mees primitiewe Bilateria beskou, maar dit lyk nou of hulle uit meer komplekse voorouers ontwikkel het. Die groep bevat ’n paar parasiete, soos suigwurms and lintwurms. Platwurms het nie ’n seloom of buikholte nie, nes hul naaste verwante, die mikroskopiese Gastrotricha. Die ander Platyzoa-filums is meestal mikroskopies en het skynbuikholtes. Die belangrikste groep is Rotifera, of die raderdiertjies, wat algemeen in wateromgewings voorkom. Hulle sluit ook Acanthocephala, Gnathostomulida, Micrognathozoa en moontlik Cycliophora in. Hierdie groepe het almal komplekse kake en behoort tot die filum Gnathifera.
Getal bestaande spesies
Diere kan in die algemeen in twee breë groepe verdeel word: gewerweldes (diere met ’n ruggraat) en ongewerweldes (sonder ’n ruggraat). Die helfte van alle gewerweldes wat beskryf is, is visse. Driekwart van alle ongewerweldes wat beskryf is, is insekte. Die volgende lys is van die bestaande spesies wat beskryf is vir elke groot subgroep van diere, soos beraam vir die IUBN-rooilys van bedreigde spesies, 2014.3.
Meer as 95% van alle dierespesies in die wêreld wat beskryf is, is ongewerweldes.
Kladogram
Die Metazoa (diere) is verwant aan die swamme (Fungi) en het uit dieselfde groep eensellige eukariote ontstaan: die Ophistokonta. 'n Vereenvoudigde kladogram sien so uit:
FpGUI
Die Free Pascal GUI Toolkit (of meer algemene naam, fpGUI) is 'n kruisplatform grafiese ontwikkelingshulpmiddel wat ontwerp is deur Graeme Geldenhuys. fpGUI is vry sagteware en oopbronsagteware en is met 'n gemodifiseerde GNU Lesser General Public License (LGPL) gelisensieer. fpGUI is ontwikkel met die Free Pascal kompileerder wat beteken dat dit gebruik maak van die Object Pascal programmeertaal.
fpGUI bestaan net uit grafiese komponente en 'n kruisplatform 2D grafiese programmateek. Dit implementeer geen databasislaag, 3D grafika of XML-ontleder nie. Dit maak ook nie staat op enige groot derde-party programmateek, soos GTK of QT nie. Al die ekstra funksies kom direk van Free Pascal af, deur gebruik te maak van die RTL en FCL wat saam met Free Pascal versprei word.
Geskiedenis
Die eerste weergawe van fpGUI is geskyf deur Sebastian Günther in 2000. Dit is toe later in 2002 afgelas. Daar was nog baie funksies uitstaande in fpGUI voordat die werklik bruikbaar kon wees.
Graeme Geldenhuys het die projek in die middel van 2006 weer begin waar Sebastian jare vroeër opgehou het. Hy het voortgegaan met die ontwikkeling van fpGUI vir die volgende jaar. Drie sub-projekte (fpGFX, fpIMG en fpGUI) is gekombineer in 'n enkele projek: fpGUI. Graeme het die hoeveelheid komponente heelwat vermeerder en die grafiese laag baie verbeter. Die ondersteunde platforms op daardie stadium was Linux en FreeBSD deur middel van X11 (XLib), en Microsoft Windows deur middel van GDI. Na 'n paar maande het Felipe Monteiro de Carvalho die ontwikkelingspan begin help vir ondersteuning met die Windows CE platform, en die uitbreiding van die grafiese ondersteuning en ontwerp. Felipe het ook begin werk op Mac OS X-ondersteuning deur middel van Carbon, maar niks het daarvan gekom nie.
Voorbeeldprogram
Die volgende program toon 'n venster met' n "Sluit"-knoppie in die regter onderste hoek. Op die agtergrond van die venster is al die standaard ingeboude beelde geverf. Hierdie beelde is beskikbaar in enige fpGUI-gebaseerde program.
Hier is 'n skermkiekie van die bogenoemde program onder Linux.
Lisensie
fpGUI word staties gekoppel in programme en is gelisensieer met behulp van 'n aangepaste weergawe van LGPL v2, spesiaal ontwerp om statiese koppeling in eie programme toe te laat. Die enigste bronkode wat mens beskikbaar moet stel, is dié veranderings wat jy gemaak het in fpGUI Toolkit self - niks meer nie.
Naaldboom
Tussen bestuiwing en werklike bevrugting kan tot 13 maande (in die geval van die genus Pinus) verloop. Die sade, wat dikwels gevleuel is, lê tussen die skubbe van die vroulike keëls en word deur die wind versprei wanneer hulle ryp is. Naaldbome of keëldraers is byna wêreldwyd versprei, maar verkies gematigde en selfs koue wêrelddele. Die meeste spesies het lang, naaldvormige blare en is immergroen. Slegs spesies van die genus Larix en die moerassipres (Taxodium distichum) is bladwisselend.
By die ander naaldbome bly elke blaar 'n paar jaar aan die boom voordat dit afgewerp word. Blare word dus reg deur die jaar afgewerp, maar nooit almal tegelyk nie. Oormatige verdamping word voorkom deur die blare se relatief klein oppervlakte en die ingesinkte huidmondjies. Die meeste naaldbome het hars wat vrykom as die bome beskadig word en dit bedek die wond sodat geen vogverlies of infeksie deur swamme of bakterieë kan intree nie. Die Coniferophyta word in sewe families onderverdeel, naamlik die dennebome (familie Pinaceae).
Die araucaria-agtiges (familie Araucariaceae), die moerassipresse (familie Taxodiaceae), - die geelhoutfamilie (familie Podocarpaceae), die sipresfamilie (familie Cupressaceae), die knoptaxusagtiges (familie Cephalotaxaceae) en die taxusagtiges (familie Taxaceae). Die wetenskaplike naam Coniferophyta dui op die houtagtige keëls waarin die sade van die meeste soorte voorkom. Die benaming keëldraers is egter nie heeltemal korrek nie, want spesies van die families Taxaceae en Podocarpaceae het geen keëls nie.
Die sade by hierdie spesies is ook nie deur keëlskubbe beskerm nie, maar aan die basis daarvan is 'n uitgroeisel wat dikwels halfpad of selfs heeltemal om die saad groei. By die Podocarpaceae staan dit as die epimatium en by die Taxaceae as die arillus bekend. By die genus Taxus, byvoorbeeld, is die arillus ŉ rooi, vlesige struktuur wat die saad amper halfpad om ring, sodat dit soos 'n bessie lyk. By die naverwante genus Torreya van die VSA groei die arillus om die hele saad, sodat die hele struktuur soos 'n pruim lyk.
Voortplanting
Naaldbome het soos alle naaksadiges, nie blomme nie, maar die voortplantingsorgane word in keëls of strobili gedra. Hierdie strobili bestaan uit gewysigde stingels en blare en is eenslagtig. Die manlike keëls bevat stuifmeel en die vroulike keëls saadknoppe. Slegs die vroulike keëls word houtagtig kort voordat die saad vrygestel word. Bestuiwing vind deur die wind plaas en die nusellusweefsel van die saadknoppe skei vloeistofdruppels af waaraan die stuifmeel vaskleef.
Daarna word die vloeistof deur die mikropilum in die stuifmeelkamer van die saadknop ingetrek sodat die stuifmeelkorrels (mikrospore) op die nusellusweefsel beland. Die mikrospoor ondergaan dan verskeie sel- en kerndelings, waartydens onder meer 'n vegetatiewe kern en twee sperm kerns ontstaan. Die vegetatiewe kern gee oorsprong aan 'n stuifmeelbuis wat deur die nusellusweefsel na 'n argegonium in die vroulike gametofiet groei. As dit die argegonium bereik, gaan die buis oop en die grootste van die twee spermkerns versmelt met die eiersel in die argegonium en vorm 'n sigoot.
Die ander sperm kern degenereer. Die tydsinterval tussen bestuiwing en bevrugting kan soms baie lank wees - in die geval van Pinus-spesies ongeveer 13 maande. Die volledige ontwikkeling van 'n vroulike dennekeël duur ongeveer twee jaar. Omdat bevrugting deur 'n stuifmeelbuis plaasvind, word die proses soms sifonogamie genoem. Dennebome (genus Pinus) het twee tot ses argegoniums in die vroulike gametofietweefsel, terwyl daar normaalweg 'n groot aantal mikrospore op die saadknop beland.
Daar kan dus ook twee tot ses embrio's in 'n enkele saad gevorm word. By ander naaldbome is dit soms nog meer. Verder kan die eierselle self ook soms in tot vier eierselle verdeel en elkeen kan na bevrugting tot 'n embrio ontwikkel. Die verskynsel van die sogenaamde poli-embrionie is dus baie algemeen by die naaldbome (en ander naaksadiges). Slegs een embrio ontwikkel egter volledig; die ander sterf af. Die volledig ontwikkelde embrio het 8 tot 12 saadlobbe.
Die sade lê op die saadskubbe van die vroulike keëls, terwyl elke saadskub in die oksel van ŉ dekskub lê. By ryp keëls van byvoorbeeld die douglasspar (Pseudotsuga menziesii) kan die saad- en dekskubbe maklik onderskei word en steek die saadskubbe dikwels by die dekskubbe verby. Soms is die saadskubbe egter baie klein (byvoorbeeld by die genus Araucaria) of afwesig (byvoorbeeld by die genus Agathis). By ander genera maak die saadskubbe die grootste deel van die keëls uit en kom dekskubbe slegs in jong keëls voor.
Verteenwoordigers
Die meeste naaldbome word in die Noordelike Halfrond aangetref, maar 'n paar van die Cupressaceae (sederfamilie) en die Podocarpaceae (geelhoutfamilie) word ook in Suider-Afrika aangetref. Die familie Podocarpaceae is in der waarheid 'n tipies Afrikafamilie. Die Suid-Afrikaanse lede van die Podocarpaceae is vier geelhoutspesies (genus Podocarpus), waarvan die opregte geelhout (Podocarpus latifolius) en die Outeniekwageelhout (Podocarpus falcatus) die bekendste is.
Van die Cupressaceae word drie Widdringtonia-spesies (seder of sipres) in Suid-Afrika aangetref en een Juniperus-spesie (Juniperus procera) in Oos-Zimbabwe. Soos ander lede van die familie Cupressaceae het hierdie spesies skubbe of naalde wat in kranse van drie of kruisgewys teenoorstaande gerangskik is en klein keëltjies vorm. Baie van die sederspesies lewer meubelhout van goeie gehalte en is baie aromaties (byvoorbeeld die beroemde seders van Libanon, Cedrus libani, wat in die Bybel genoem word).
Verskeie Juniperus-, Cedrus-, Chamaecyparis- en Cupressus-spesies van die Noordelike Halfrond is gewilde tuinplante. Die taxusagtiges (familie Taxaceae) vorm nie keëls nie, maar dra hul sade aan die punte van klein takkies. Die bekendste spesie is die taxusboom (Taxus baccata), wat soms in tuine aangeplant word. Nog 'n bekende familie is die moerassipresse (familie Taxodiaceae), waartoe die beroemde rooihoutspesies (genus Sequoia) van Noord-Amerika behoort.
Die sogenaamde rooihoutboom (Sequoia sempervirens) van die Kaliforniese berge en die grootboom (Sequoia giganteum) van die Sierra Nevada kan ŉ deursnee van tot 12 m en 'n hoogte van tot 90 m bereik. Die ouderdom van sommige van hierdie bome word op meer as 3 000 jaar geskat. Van die Araucariaceae is daar ook 'n paar Araucaria-spesies wat dikwels in tuine aangeplant word. Die kandelaarkroonspar (Araucaria araucana) is waarskynlik die bekendste.
Die bekendste lid van die familie Cephalotaxaceae is die Japannese sierstruik (Cephalofaxus harringtonia), 'n spesie wat dikwels in Europa as heinings aangeplant word. Die denneboomfamilie (familie Pinaceae) is 'n groot familie met ŉ wye verspreiding. Hoewel daar geen spesies van hierdie familie in Suider-Afrika inheems is nie, word verskeie Pinus-spesies op groot skaal as bron van hout en papier aangeplant.
James F. Kelly
James F. Kelly is 'n Amerikaanse akteur. Hy is bekend vir sy rolle in die televisiereekse JAG (1995) en Dark Skies (1996).
Wits University FC
Wits University FC is die sokkerspan van die Universiteit van die Witwatersrand in Johannesburg en is ook bekend onder die naam Bidvest Wits (na die hoofborg). Die span speel in die Premier Sokkerliga. Clever Boys (soos hulle bynaam lui) speel hulle tuiswedstryde in die Bidvest-stadion, wat 'n kapasiteit van 5 000 toeskouers het. Groter wedstryde word in die Mbombela-stadion in Nelspruit gespeel, wat met 41 000 sitplekke 'n baie groter kapasiteit het.
Vestbjerg
Vestbjerg is ’n plek in die Deense Noord-Jutlandstreek in die Aalborg-munisipaliteit. Dit het 2 289 inwoners (2008).
Jessika Van
Jessika Van (gebore 23 Mei 1985) is 'n Amerikaanse aktrise, regisseuse, en skryfster. Sy is bekend vir haar rolle in die rolprente The Gambler (2014) en Mike and Dave Need Wedding Dates (2016).
Leucosolenia flexilis
Die spons behoort tot die genus Leucosolenia en tot die familie Leucosoleniidae. Die wetenskaplike naam van die spesie is die eerste keer geldig gepubliseer in 1872 deur Haeckel.
Volker Zotz
Volker Zotz (gebore 28 Oktober 1956) is 'n Oostenrykse filosoof. Sy werk is in die veld van die Boeddhisme en hy is die outeur van meer as 30 filosofiese werke.
Leucosolenia fragilis
Leucosolenia fragilis is 'n sponsspesie in die taksonomiese indeling van die kalksponse (Calcarea). Die spons leef in die see en sy steenselle bestaan uit kalsiumkarbonaat.
Die spons behoort tot die genus Leucosolenia en tot die familie Leucosoleniidae. Die wetenskaplike naam van die spesie is die eerste keer geldig gepubliseer in 1870 deur Haeckel.
Lew Kelly
Lew Kelly (24 Augustus 1879 – 10 Junie 1944) was 'n Amerikaanse akteur. Hy was bekend vir sy rolle in die rolprente The Branded Sombrero (1928), State Trooper (1933), Winds of the Wasteland (1936), en Paradise Express (1937).
Curriebeker
Die Curriebekertoernooi (tot 2015 ook bekend as die ABSA Curriebeker weens borgskapvereistes) is Suid-Afrika se oudste en belangrikste plaaslike rugbykompetisie wat agt provinsies of streke binne ’n provinsie verteenwoordig. Hoewel dit die belangrikste plaaslike kompetisie is, ding Suid-Afrikaanse spanne ook jaarliks in die Verenigde Rugbykampioenskap mee.
Die Curriebeker dateer so ver terug as 1889 en is een van die oudste rugbykompetisies ter wêreld. Die toernooi word as die hoeksteen van Suid-Afrika se rugby-erfenis beskou. Tussen 1892 en 1966 is daar op ongereelde grondslag om die beker meegeding, maar sedert 1968 word 'n wenner jaarliks bepaal. Dié goue trofee is steeds die hoogste prys in plaaslike Suid-Afrikaanse rugby.
Geskiedenis
Die kompetisie het sy nederige begin as ’n interdorp-kompetisie in 1884 gehad, maar toe die Suid-Afrikaanse Rugbyraad in 1889 gestig is, is besluit om ’n nasionale kompetisie te organiseer wat spanne van al die groot unies sou insluit. Die unies wat deelgeneem het was die Westelike Provinsie, Griekwaland-Wes, Transvaal en Oostelike Provinsie. Die eerste toernooi is in Kimberley gehou en is deur die Westelike Provinsie gewen. Die wenprys was ’n silwer beker wat geskenk is deur die Suid-Afrikaanse Rugbyraad, wat nou in die SA Rugbymuseum in Kaapstad te sien is.
Die huidige goue beker is in 1892 in gebruik geneem. Sir Donald Currie, die skeepsmagnaat, het dit aan W.E. Maclagan, kaptein van die eerste toerspan uit die Britse Eilande na Suid-Afrika, toevertrou op die vooraand van hulle vertrek na Suid-Afrika. Maclagan sou die trofee aan die eerste span toeken wat die toerspan kon klop. Daarna moes dit ’n wisseltrofee vir die Suid-Afrikaanse provinsiale kampioenspan word. Die toerspan het al sy wedstryde gewen, maar nogtans die trofee oorhandig aan Griekwaland-Wes, wat met net 3-0 verloor het. Sir Donald het ook trofeë aan verskeie ander Suid-Afrikaanse sportsoorte geskenk, insluitende krieket, sokker, swem en waterpolo, maar net die rugbytoernooi het onder die oorspronklike naam voortgegaan.
Terwyl plaaslike unies reeds van 1892 om die Curriebeker meegeding het, het dit ’n paar dekades geduur voordat ’n amptelike kompetisie tot stand gebring is. Ná jare van geleentheidstoernooie wat deur die Westelike Provinsie oorheers is, het Suid-Afrika se belangrikste kompetisie met groot verwagting in 1968 afgeskop. In daardie jaar het Noord-Transvaal, onder leiding van die legendariese Frik du Preez, Transvaal met 16-3 in die eindronde gewen, wat ’n era van algehele oorheersing deur die Pretorianers ingelyf het waarin hulle die Curriebeker 16 keer gewen het en drie keer die titel gedeel het. Hierdie besonderse prestasie sou waarskynlik nie moontlik gewees het sonder die kundigheid van Naas Botha nie. Hy kon die spel meesterlik beheer met uitmuntende taktiese bewustheid deur ’n loopbaan wat oor drie dekades gestrek het. Botha kon manalleen opponerende spanne op hul knieë dwing en hy het in 1987 al Noord-Transvaal se 24 punte teenoor Transvaal se 18 in die eindronde aangeteken.
Sedertdien het die Curriebeker ’n jaarlikse kompetisie geword met net een span wat Noord-Transvaal se oorheersing kon teenstaan – die Westelike Provinsie. Feesvierings het in Kaapstad uitgebreek toe die Westelike Provinsie Noord-Transvaal met 24-7 in die eindronde van 1982 gewen het, wat die Westelike Provinsie se eie goue era ingelyf het. Curriebekerhelde soos Faffa Knoetze, Calla Scholtz en die stoomroller-vleuel Neil Burger het verseker dat die Beker vir vyf jaar in Kaapstad gebly het voordat dit weer terug noorde toe is.
Met die keer van die dekade is Suid-Afrikaanse rugbyondersteuners getrakteer op twee van die mees onvergeetlike Curriebeker-eindrondes. In 1989 het die vleuel Carel du Plessis ’n drie in die doodsnikke van die wedstryd gedruk om te verseker dat die Beker met Noord-Transvaal gedeel is. Die telling was 16-elk. Die daaropvolgende jaar was die gevoel dat Noord-Transvaal net moes opdaag om teen Natal te wen. Die piesangboere het egter ’n opskudding veroorsaak toe hulle, geïnspireer deur die losskakel Joel Stransky, die wedstryd met 18-12 gewen het. Die 1990’s het ook gesien hoe Natal asook Transvaal, onder kapteinskap van Francois Pienaar sterker word, maar sedert Suid-Afrika se hertoelating tot internasionale sport in 1992 het die belangrikheid van die Curriebeker stelselmatig afgeneem.