cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Berenike se Hare
Diepruimtevoorwerpe
Messier 53 (NGC 5024) is ’n bolswerm met ’n magnitude van 7,7 wat 56 000 ligjare van die Aarde af is. Net een graad van daar is NGC 5053, ’n bolswerm wat yler versprei is en ’n minder digte kern van sterre het. Sy algehele ligsterkte is sowat 16,000 lson, wat dit een van die dofste bolswerms maak. Dit is in 1784 deur William Herschel ontdek. Dit het ’n magnitude van sowat 9,9. NGC 4147 is ’n effens dowwer (10,2 mag) bolswerm met ’n baie kleiner skynbare grootte.
Sterrestelselswerms
Berenike se Hare bevat die noordelike deel van die Virgo-sterrestelselswerm (ook bekend as die Coma-Virgo-swerm), wat sowat 60 miljoen ligjare van die Aarde af is.
Die grootste sterrestelsels in die swerm is die spiraalstelsel Messier 100 (NGC 4321), wat 56 miljoen ligjare ver is en van voor af gesien word. Dit het ’n helderheid van 9,4 mag en sy deursnee is meer as 120 000 ligjare. Foto's wys ’n helder kern, twee prominente en ’n klompie sekondêre spiraalarms, asook verskeie stofbane.
Messier 85 (NGC 4382) is ’n elliptiese sterrestelsel en is met ’n magnitude van 9 een van die helderste stelsels in die Virgo-swerm. Sy kern is helder en lyk deur ’n klein teleskoop soos ’n ster.
Messier 98 (NGC 4192) is ’n helder, lang spiraalstelsel wat feitlik van die kant af gesien word. Dit het ’n magnitude van 10. Messier 99 (NGC 4254) is ’n spiraalstelsel wat van voor af gesien word. Nes M98, het dit ’n magnitude van 10. Messier 88 (NGC 4501) is ’n spiraalstelsel met verskeie arms en Messier 91 (NGC 4548) is ’n staafspiraalstelsel.
Die Coma-sterrestelselswerm is noord van die Virgo-swerm geleë. Dit is sowat 230 miljoen tot 300 miljoen ligjare ver. Dit is taamlik groot en bevat 1 000 groot sterrestelsels en moontlik tot 30 000 kleineres. In ’n opname deur Fritz Zwicky in 1957 is 29 951 sterrestelsels in die gebied gemeet wat helderder as 19 mag is.
Vanweë die groot afstand is die meeste van hulle net met groot teleskope sigbaar. Die helderste stelsels is NGC 4889 en NGC 4874, albei van magnitude 13, terwyl die ander stelsels ’n magnitude van 15 of dowwer het. NGC 4889 is ’n reusagtige elliptiese sterrestelsel, wat ook die grootste bekende swartkolk van 21 miljard sonmassas bevat. Die Coma-swerm bevat relatief min spiraalsterrestelsels. Van hulle is NGC 4921 die helderste.
Ander sterrestelsels
Messier 64 (NGC 4826) is bekend as die Swartoog-sterrestelsel vanweë ’n prominente stofbaan wat voor sy kern verbyloop. Dit is sowat 17 miljoen ligjare ver. Onlangse studies toon die interstellêre gas in die buitestreke draai in die teenoorgestelde rigting as dié in die binnestreke. Sterrekundiges glo dit is omdat minstens een satelliet-sterrestelsel minder as ’n miljard gelede met die Swartoog-stelsel gebots het en dat hulle toe saamgesmelt het. Geen tekens is egter meer te sien van die kleiner stelsel nie; dit is heeltemal in die groter een opgeneem. Tussen die twee roterende gebiede is talle nuwe newels en jong sterre.
NGC 4314 is ’n staafspiraalstelsel wat van voor af gesien word. Dit is sowat 40 miljoen ligjare van hier af. Dit is uniek deurdat sy streek van intense stervorming ’n ring om die kern skep wat deur die Hubble-ruimteteleskoop ontdek is. Die stervorming het maar 5 miljoen jaar gelede begin en kom voor in ’n streek met ’n deursnee van net 1 000 ligjare. Die kern is ook besonders omdat die klein ring self spiraalarms het wat gas in die staaf invoer.
NGC 4565 is ’n bekende spiraalstelsel wat van die kant af gesien word. Dit het ’n magnitude van 10 en lyk gesuperimponeer op die Virgo-swerm, hoewel dit net 20 miljoen ligjare van die Aarde af is. Soos baie stelsels wat van die kant af gesien word, het dit ’n prominent stofbaan en ’n sentrale bol.
NGC 4676, wat soms die "Muis-sterrestelsels" genoem word, is twee interaktiewe sterrestelsels sowat 300 miljoen ligjare van hier af. Hulle was sowat 160 miljoen jaar gelede die naaste aan mekaar en dit het groot streke met stervorming in albei stelsels veroorsaak, asook getysterte van stof, sterre en gas. Daar word geglo hulle sal eindelik een, groot (moontlik elliptiese) stelsel vorm.
Kwasars
Die kwasar PG1247+26° is die helderste kwasar in die sterrebeeld. W Com is eers as ’n veranderlike ster geïdentifiseer en het dus ’n veranderlikester-naam gekry, maar later is ontdek dit is ’n BL Lacertae-voorwerp. Dit is gewoonlik van sowat 16,5 mag, maar het al ’n magnitude van 12 bereik.
Ander
Berenike se Hare bevat die galaktiese noordpool, by regte klimming en deklinasie  (epog J2000.0).
Die meteoorreën Coma Bereniciede duur van Desember tot einde Januarie; dit bereik sy hoogtepunt tussen 18 en 25 Desember.
Presidente van die Oranje-Vrystaat
Met die ondertekening van die Bloemfontein-konvensie op 23 Februarie 1854 het die Oranjerivier-soewereiniteit amptelik 'n onafhanklike staat onder nominale Britse opperheerskappy geword, genaamd die Oranje-Vrijstaat. Op 11 Maart 1854 het die Britte die gebied van die nuwe staat verlaat. Die verteenwoordigers van die burgers van die Oranje-Vrijstaat het Josias Philip Hoffman tot voorsitter van die voorlopige regering verkies. Na die finalisering van die strukturering van die staat in April 1854 het Josias Hoffman uiteindelik die eerste staatspresident geword.
Die Oranje-Vrijstaat het slegs ses normaal verkose staatspresidente gehad gedurende die 48 jaar van sy bestaan. Tussen regerings en gedurende die siekte, verlof en afwesigheid van die ampsbekleërs is waarnemende staatspresidente deur die Volksraad aangewys. Dit was gewoonlik die staatsekretaris, die voorsitter van die Volksraad of 'n prominente lid van daardie liggaam. Die presidentskap is verskeie kere ook deur 'n kommissie oorgeneem.
James Lovelock
Lewensgeskiedenis
Lovelock is gebore in Letchworth Garden City, 'n stad in die Engelse graafskap Hertfordshire. Hy het chemie aan die Universiteit van Manchester studeer en daarna by die Institute for Medical Research in London aangesluit. In 1948 ontvang hy sy doktorsgraad aan die London School of Hygiene and Tropical Medicine. In die VSA het hy navorsing gedoen aan Yale, Baylor Universiteit en Harvard-universiteit.
Loopbaan
Lovelock het baie uitvindings gemaak, waarvan sommige deur NASA gebruik is vir planetêre navorsing. Terwyl hy by NASA gewerk het, het Lovelock die Gaia-hipotese ontwikkel.
Lovelock het ‘n detektor wat elektrone kan bespeur, uitgevind wat die opsporing van baie klein konsentrasies chemikalieë in die atmosfeer moontlik maak. Hierdie uitvinding het gehelp om die rol wat Chloorfluoorkoolstowwe speel in die uitputting van osoonlaag, te ontdek.
Lovelock word in 1974 'n genoot van die Royal Society, was voorsitter van die Marine Biological Association van 1986 tot 1990 en ontvang die eerste Dr. AH. Heineken-prys vir omgewingswetenskappe van die Koninklijke Nederlandse Akademie van Wetenschappen.
Gaia
Alhoewel die Gaia-hipotese redelik vinnig deur die omgewingsbeweging aangeneem is, het dit in wetenskaplike kringe baie skeptisisme ontlok. Bekende kritici van die Gaia-hipotese is Richard Dawkins en Ford Doolittle. Kortom, hierdie kritiek kom neer op die feit dat die meganisme van natuurlike seleksie, wat op individuele organismes van toepassing is, in stryd is met die ontstaan van 'n situasie van homeostase op planetêre vlak. Lovelock weerlê die kritiek met modelle, soos Madeliefieswêreld (Daisyworld), wat wys hoe effekte op die vlak van die individuele organisme planetêre homeostase kan beïnvloed. Dit is egter nog nie duidelik in watter mate die meganismes van die Madeliefieswêreld van toepassing is in die volle kompleksiteit van ons biosfeer en ons klimaat nie.
Kernenergie
Lovelock was een van die eerste wetenskaplikes wat alarm gemaak het oor die bedreiging vir aardverwarming deur die verskerpte kweekhuiseffek. In 2004 het hy 'n kontroversie veroorsaak toe hy met ander omgewingsbewustes verskil het deur te verklaar dat "slegs kernenergie die aardverwarming kan stop". Volgens Lovelock is kernenergie die enigste realistiese alternatief vir fossielbrandstowwe, wat in staat is om in die grootskaalse energie behoeftes van die mensdom te voorsien, terwyl kweekhuisgasvrystellings verminder word.
James Cruze
James Cruze (27 Maart 1884 – 3 Augustus 1942) was 'n Amerikaanse akteur, regisseur, en vervaardiger. Hy was bekend vir sy rolle in die rolprente The Covered Wagon (1923), The Great Gabbo (1929), She Got What She Wanted (1930), en Racetrack (1933).
S.G. du Toit
Lewe en werk
Stephanus George du Toit is op 3 Februarie 1855 gebore as die seun van Anthonie Eduard du Toit en Martha Elisabeth Charlotta Hauptfleisch. Op ongeveer twintigjarige ouderdom kom hy na die Paarlse Gimnasium om sy skoolopleiding te ontvang. Omdat hy teen hierdie tyd reeds volgroeid was, met ’n welige bos baard, het hy verkies om nie tussen die jong seuns in dieselfde klas te sit nie. Voorlopig neem hy dan private lesse by ds. S.J. Du Toit en loseer ook by hom in ’n buitekamer. Later begin hy om lesse by die Gimnasium by te woon.
Op 14 Augustus 1875 is hy een van die stigters van die Genootskap van Regte Afrikaners. Verskeie van die notules van die vergaderings van die GRA verskyn in sy handskrif. Nadat hy as onderwyser kwalifiseer word hy skoolhoof op Rawsonville, ’n pos wat hy tot met sy dood beklee.
Hy is getroud met Anna Aletta Smit. Die egpaar het ’n seun, Anthonie Eduard, wat later die rektor word van die Transvaalse Universiteitskollege, tans die Universiteit van Pretoria.
Op 3 Mei 1898 is S.G. du Toit op Rawsonville oorlede en word hier begrawe. Hoewel hy nie geskrifte nagelaat het nie, is hy van kultuur-historiese belang weens sy lidmaatskap van die GRA en die werk wat hy hier gedoen het ter bevordering van Afrikaans.
Mansi
Mansi (asook Wogoelies, wat al uitgesterf het) is ’n taal van die Mansi-volk. Dit word gepraat in dele van Rusland aan die Ob-rivier en sy sytakke, onder andere in die Chanto-Mansiese Outonome Okroeg en die Swerdlofsk-oblast. Volgens die 2010-sensus was daar 940 sprekers in Rusland.
Mansi behoort tot die Ob-Oegriese subfamilie van die Fins-Oegriese tale. Dit het vier dialekte: Suid-, Wes-, Oos- en Noord-Mansi, wat elk nie deur sprekers van die ander dialekte verstaan word nie. Die eerste twee is tans uitgesterf.
Die basis van die geskrewe taal is die Soswa-dialek, wat verteenwoordigend is van die noordelike dialek. Dit het in 1868 vir die eerste keer in die Latynse alfabet in druk verskyn. Sedert 1937 word dit in ’n vorm van die Cyrilliese alfabet geskryf.
Ray Stricklyn
Ray Stricklyn (8 Oktober 1928 – 14 Mei 2002) was 'n Amerikaanse akteur. Hy was bekend vir sy rolle in die rolprente Ten North Frederick (1958), Young Jesse James (1960), en The Lost World (1960), en in die televisiereeks Perry Mason (1957).
Joseph Striker
Joseph Striker (23 Desember 1898 – 24 Februarie 1974) was 'n Amerikaanse akteur. Hy was bekend vir sy rolle in die rolprente The Wall Street Mystery (1920), The King of Kings (1927), Annie Laurie (1927), en The House of Secrets (1929).
Callyspongia murata
Callyspongia murata is 'n sponsspesie in die taksonomiese indeling van die Demospongiae (gewone sponse). Die liggaam van die spons bestaan uit kieselnaalde en sponginevesels en is in staat om baie water op te neem.
Die spons behoort tot die genus Callyspongia en tot die familie Callyspongiidae. Die wetenskaplike naam van die spesie is die eerste keer geldig gepubliseer in 1884 deur Ridley.
Callyspongia oliveri
Callyspongia oliveri is 'n sponsspesie in die taksonomiese indeling van die Demospongiae (gewone sponse). Die liggaam van die spons bestaan uit kieselnaalde en sponginevesels en is in staat om baie water op te neem.
Die spons behoort tot die genus Callyspongia en tot die familie Callyspongiidae. Die wetenskaplike naam van die spesie is die eerste keer geldig gepubliseer in 1911 deur Kirk.
Langlaagte-Noord
Langlaagte-Noord is 'n voorstad van Johannesburg, Suid-Afrika. Dit is direk wes van Mayfair-Wes in Johannesburg se F-streek geleë.
1621
Die jaar 1621 was 'n gewone jaar wat volgens die Gregoriaanse kalender op 'n Vrydag begin het. Dit was die 21ste jaar van die 17de eeu n.C. Soos ander gewone jare het die jaar 12 maande, 52 weke en 365 dae gehad.
1620
Die jaar 1620 was 'n skrikkeljaar wat volgens die Gregoriaanse kalender op 'n Woensdag begin het. Dit was die 20ste jaar van die 17de eeu n.C. In teenstelling met gewone jare het die jaar 366 dae en 'n 29 Februarie gehad.
Arbitrasie
Arbitrasie is 'n wetlike middel om geskille tussen partye buite die hof te skik. Die partye verwys hulle geskil na 'n derde neutrale party (arbiter) en kom ooreen om hulself deur die party se beslissing te laat bind. Anders as ander middele vir die skikking van geskille (mediasie en onderhandeling) is die beslissing net soos in 'n hofgeding bindend op die betrokke partye.
Arbitrasie word meestal gebruik om kommersiële geskille op te klaar en soms om skuldverpligtinge af te dwing. In baie lande word dit ook gebruik om arbeidsgeskille, geskille tussen verbruikers en verskaffers en selfs geskille tussen familielede by te lê.
Geskiedenis
Dit is nie duidelik presies wanneer buiteregtelike formele arbitrasie begin het nie, maar dit kan met redelike sekerheid gesê word dat arbitrasie as metode vir die beslegting van geskille, formele howe voorafgegaan het. Rekords uit antieke Egipte lewer getuie van die gebruik daarvan veral ten opsigte van hul hoëpriesters en hulle interaksie met die publiek. Arbitrasie was ook baie gewild in antieke Griekeland en -Rome.
Onder die Engelse reg was die eerste wet in die verband die Arbitration Act van 1697. Arbitrasie was egter reeds 'n algemene verskynsel toe die wet uitgevaardig is. Die eerste aangetekende geregtelike beslissing wat verband hou met arbitrasie is in 1610 in Engeland gevel. Die bekende Engelse regsgeleerde uit die Elizabethaanse tydperk het ook verwys na 'n vroeëre beslissing wat gedateer het uit Koning Edward IV se heerskappy (wat in 1483 geëindig het). Vroeëre arbitrasies volgens gemenereg het die ernstige tekortkoming gehad dat enige van die partye tot die geskil die arbiter se mandaat kon terugtrek selfs al geskied dit kort voor die beslissing gevel word, gewoonlik as een van die partye begin vermoed dat die beslissing nie in sy guns gaan wees nie (In Engeland is dit deur die bogenoemde wet van 1697 reggestel).
Baie lande het aan die begin van die twintigste eeu wetgewing uitgevaardig om arbitrasie moontlik te maak en selfs te bevorder as 'n alternatief tot wat dikwels gesien word as ondoeltreffende hofstelsels.
Die groei in internasionale handel het daartoe gelei dat die arbitrasieproses baie meer gesofistikeerd geraak het. Voorheen was dit grootliks 'n ad hoc proses waar geskille tussen handelaars onder die vaandel van die lex mercatoria besleg is. Soos handel gegroei het, het die arbitrasieproses ook daarmee saam gegroei en het uiteindelik gelei tot die skep van 'n variant bekend as internasionale arbitrasie om geskille met betrekking tot internasionale handelskontrakte te besleg.
Emily Beecham
Emily Beecham (gebore 12 Mei 1984) is 'n Amerikaanse aktrise. Sy is bekend vir haar rolle in die rolprente Hail, Caesar! (2016) en Daphne (2017), en in die televisiereeks Into the Badlands (2015).
1622
Die jaar 1622 was 'n gewone jaar wat volgens die Gregoriaanse kalender op 'n Saterdag begin het. Dit was die 22ste jaar van die 17de eeu n.C. Soos ander gewone jare het die jaar 12 maande, 52 weke en 365 dae gehad.
SG Rooiwit Frankfurt
duimnael|regs| Stadion am Brentanobad, [[Frankfurt am Main]]
SG Rooiwit Frankfurt is 'n sokkerklub uit Frankfurt am Main in die deelstaat Hessen in Duitsland.
Die klub is op 11 November 1901 gestig as FV Amicitia 1901 Bockenheim. Bockenheim is vandag 'n stadsdeel van Frankfurt. In 1909 is die naam verander na Frankfurter FV Amicitia en toe weer na VfR 1901 Frankfurt in 1919. Tussen 1926 en 1935 was die span bekend as SC Rot Weiß Frankfurt.
In 1933 is Duitse sokker geherstruktureer onder impuls van die Derde Ryk en het Rot-Weiß op die hoogste vlak meegeding in die Gauliga Suidwes tussen 1938 en 1941. In 1941 is die Gauliga Suidwes verder onderverdeel in die Gauliga Westmark en die Gauliga Hessen-Nassau, waar die klub vir nog drie seisoene meegeding het as Reichsbahn TSV Rot-Weiß Frankfurt. In 1941 het die span tweede in sy afdeling geëindig.
Howard Culver
Howard Culver (4 Junie 1918 – 4 Augustus 1984) was 'n Amerikaanse akteur. Hy was bekend vir sy rolle in die rolprent Halloween II (1981) en in die televisiereekse Space Patrol (1950), Gunsmoke (1955), en Voyage to the Bottom of the Sea (1964).
Hoërskool Die Wilgers
Hoërskool Die Wilgers is 'n hoërskool wat in Januarie 1982 in die gelyknamige voorstad, Die Wilgers, in Pretoria gestig is. Die skool was aanvanklik bekend as Struland Hoërskool. Op 11 Februarie 1992 is die skool se naam verander na Hoërskool Die Wilgers.
Die eerste skoolhoof was Meneer H M G Davin wat die skool vir die eerste twee semesters gelei het. Meneer L J Strachan is in Julie 1982 as skoolhoof aangestel.
Skoollied
Refrein:
Woody Strode
Woody Strode (25 Julie 1914 – 31 Desember 1994) was 'n Amerikaanse akteur. Hy was bekend vir sy rolle in die rolprente The Ten Commandments (1956), Spartacus (1960), The Man Who Shot Liberty Valance (1962), en The Professionals (1966).
Judi Beecher
Judi Beecher is 'n Amerikaanse aktrise.
Ahna O'Reilly
Ahna O'Reilly (gebore 21 September 1984) is 'n Amerikaanse aktrise. Sy is bekend vir haar rolle in die rolprente Forgetting Sarah Marshall (2008), The Help (2011), Fruitvale Station (2013), en Jobs (2013).
1623
Die jaar 1623 was 'n gewone jaar wat volgens die Gregoriaanse kalender op 'n Sondag begin het. Dit was die 23ste jaar van die 17de eeu n.C. Soos ander gewone jare het die jaar 12 maande, 52 weke en 365 dae gehad.
Callyspongia pseudofibrosa
Die spons behoort tot die genus Callyspongia en tot die familie Callyspongiidae. Die wetenskaplike naam van die spesie is die eerste keer geldig gepubliseer in 1984 deur Desqueyroux-Faúndez.
Charles Cummings
Charles Cummings is 'n Amerikaanse akteur.
Colombia
Colombia of Kolombië (Spaans: Colombia, [koˈlombja], ), amptelik die Republiek Colombia (Spaans: República de Colombia, ), is 'n land wat hoofsaaklik in die noordweste van Suid-Amerika lê, maar ook oor eilande in Noord-Amerika beskik (transkontinentale land). Dit grens in die noorde aan die Karibiese See, in die ooste aan Venezuela, in die suidooste aan Brasilië, in die suide aan Peru en Ecuador, en in die weste aan Panama en die Stille Oseaan. Colombia is die enigste Suid-Amerikaanse land wat aan beide die Karibiese See en die Stille Oseaan grens.
Colombia beslaan 'n oppervlakte van 1 141 748 km² en het 'n bevolking van 50 372 424 in 2020 gehad. Die hoofstad en grootste stad is Bogotá. Colombia is na Christophorus Columbus, wat die Amerikas in 1492 vir Europa ontdek het, genoem.
Colombia het 'n gediversifiseerde ekonomie met 'n belangrike dienste-komponent. Die ekonomiese produksie van die land word oorheers deur die binnelandse vraag, en uitgawes vir huishoudelike verbruik is die grootste komponent van die BBP. Die BBP volgens koopkragpariteit was 827,662 miljoen dollar in 2018. Die Colombiaanse menslike ontwikkelingsindeks is 0,761 en die lewensverwagting by geboorte is 77,1 jaar. Colombia is deel van die CIVETS-groep wat as die ses belangrikste ontluikende markte beskou word. Dit is 'n lid van die Verenigde Nasies, Organisasie van Amerikaanse Lande, Wêreldhandelsorganisasie, Pasifiese Alliansie, UNASUR en ander internasionale organisasies. Dit is ook die enigste Latyns-Amerikaanse land wat 'n wêreldwye vennoot van NAVO is. Dit is die land met die tweede hoogste ongelykheidsindeks in Latyns-Amerika, na Brasilië, en gelykstaande aan Panama, volgens die Wêreldbank-databasis. Colombia beskik oor groot ekonomiese groeipotensiaal indien dié land sy binnelandse konflik kan beëindig.
Prekolombiaanse tydperk
In die prekolombiaanse tydperk is die land deur inheemse volke met verskillende vlakke van beskawing en organisasie bewoon. Die vroegste tekens van menslike bewoning dateer sowat 16 400 jaar terug. Dit sluit oorblyfsels van gereedskap in wat naby Girardot gevind is. Die oudste menslike oorblyfsels is 12 500 jaar oud en by Zipaquirá ontdek. Beide plekke lê in die relatief droë Andesgebied. Daar word egter gemeen dat die warm en vogtige Amasonegebiede en die Karibiese- en Stille Oseaankuste selfs vroeër reeds bewoon is hoewel die oudste vondse daar slegs 9 000 jaar oud is.
Die Chibcha-sprekende Indiane het 300 tot 400 jaar voor die huidige jaartelling vanuit Sentraal-Amerika na Colombia, Venezuela en Ecuador getrek – oorspronklik aan die Atlantiese (Karibiese) kus. Arawak-indiane het vanuit die ooste na Colombia geïmmigreer en hulle veral in die oostelike riviergebiede van die Orinoco en Amasone gevestig. Rondom 1000 n.C. trek oorlogsugtige Carib-indiane van die Brasiliaanse kusstreek en die eilande na die Colombiaanse kuste en rivierdale Río Magdalena en Río Cauca en verdryf die Chibcha na die hoërliggende Andesgebiede. Die Chibcha bereik 'n hoë graad van ekonomiese en politieke ontwikkeling. Toe die Europeërs rondom 1500 n.C. Suid-Amerika betree het, was die Chibcha die mees prominente etniese groep. Hulle was onderverdeel in die Muisca en die Tairona, en nog enkele kleiner groepe. Die grootste groep, die Muisca, het hulle woongebied op die hooglande van die huidige Cundinamarca en Boyacá gehad en was landbouers. Hulle maatskaplike organisasie het om die cacicazgo, die stamhoof, en een oorerfbare leier oor die vroulike lyn, gewentel. Die opvolger/erfgenaam van die stamhoof was die seun van sy suster.
Daar het twee groot Muisca bondgenootskappe bestaan ten tye van die Spaanse verowering: Bacatá (Bogotá) en Hunza (Tunja). Aan die hoof van die Bacatá was 'n Zipa, die opperhoof. Die Hunza-opperhoof was Zaque. Die kleiner Chibcha-sprekende groep, Tairona, het die noordelike uitloop van die Sierra Nevada de Santa Marta se berggebied bevolk. Tairona het uit twee groepe, naamlik een in die Karibiese laaglande en die ander in die Andeshooglande, bestaan. Die eerste groep het van visvang en soutontginning geleef, dus produkte wat hulle vir tekstiel van die Tairona in die hooglande verruil het. Die Tairona het in talle goed-georganiseerde stede, wat met klippaaie verbind was, geleef.
Kolonisering
Rodrigo de Bastidas land in 1500 as eerste Spanjaard aan die Colombiaanse kus. In 1509 stig Alonso de Ojeda die noordwestelike kusdorp San Sebastian de Urabá. Vasco Nuñez de Balboa stig Santa Maria la Antigua del Darién vanwaar hy 'n ekspedisie na die Stille Oseaankus onderneem (1513). Met Santa Marta (1525) en Cartagena (1533) word vestings langs die kus gestig vanwaar koloniale oorheersing van die binneland, aangemoedig deur die 'El Dorado'-mite – 'n oorvloedige bron van goud – begin. Onder leiding van Gonzalo Jiménez de Queasada en Sebastián de Belalcázar word die huidige Colombia ontdek (1536). In 1557 word in Santafé de Bogotá die 'Real Audiencia del Nuevo Reino de Granada' opgerig. Die verowering van Nueva Granada, soos die gebied toe bekend was, na die geboortegrond van Quesada, is gekenmerk deur die plunder van die Indiaanse kultuurgoedere, die afdwing van Spaanse gebruike en godsdiens, en slawerny. Die brutale Spaanse régime het 'n uitdunning van die Indiaanse bevolking tot gevolg gehad, wat lei tot die invoer van slawe uit Afrika.
Onafhanklikheid en 20ste eeuse geskiedenis
Tot 1810 was die land 'n Spaanse kolonie en 'n belangrike bron van goud, maar in dié jaar verklaar Colombia sy onafhanklikheid. Spaanse troepe onder leiding van generaal Pablo Morillo herower die land egter na die Napoleontiese Oorloë.
Sedert 1819 was daar al sprake van egte onafhanklikheid onder leiding van Simón Bolívar en Francisco Paula de Santander. Bolívar word die eerste president van Groot-Colombia wat toe nog uit die huidige Colombia en (dele van) Ecuador, Venezuela en Panama bestaan. In 1830 word die regering van Bolivar omvergewerp wat tot die verbrokkeling van die Republiek gelei het. Ecuador en Venezuela ontstaan as onafhanklike state, terwyl Panama nog deel van Colombia bly tot in 1903. Van die begin af was die politieke situasie onrustig onder andere omdat die politieke stelsel uit slegs twee partye bestaan het, die liberales en die konserwatiewes. Hierdie tweeledigheid het ook rofweg ooreengekom met die sosiale tweeledigheid van die land: Aan die kus het die 'costeños', meestal afstammelinge van die slawe gewoon – in die sentrale hooglande die 'cachacos', die Spaanse afstammelinge. As gevolg van die haglike ekonomiese toestande, verskeie staatsgrepe en voortdurende gewelddadige konflik begin die 1 000-daagse Oorlog in 1899 tussen die regerende konserwatiewes en die liberale troepe. Die oorlog, wat tot 1902 sou duur, het uiteindelik tussen 60 000 en 130 000 lewens geëis en die land verniel agterlaat. In 1903 begin 'n opstand, gesteun deur die Verenigde State wat die Panamakanaal wou bou, wat lei tot die afskeiding van Panama.
In 1928 vind die bloedbad van die piesangstaking plaas. Die Amerikaanse "United Fruit Company" het 'n monopolie in die piesangplantasies gehad en die werkers uitgebuit. Die staking word met geweld beëindig en het honderde slagoffers tot gevolg. Vanaf 1948 vind 'n bloedige volksopstand plaas, nadat die liberale presidentskandidaat Jorge Eliécer Gaitán vermoor is. Die volksopstand in Bogotá, waarin 2 500 mense sterf, versprei oor die hele land. Hierdie stryd, bekend as 'La Violencia', het die lewe gekos van waarskynlik meer as 'n honderdduisend mense. Stede en dorpe word afgebrand en meer as 'n miljoen mense vlug na Venezuela. Van 1953 tot 1957 lei generaal Gustavo Rojas Pinilla 'n militêre diktatuur. In 'n poging om politieke geweld en outoritêre optrede te beëindig, kom die twee groot politieke partye, die Konserwatiewe en die Liberale, in 1958 ooreen om afwisselend die bestuur van die land oor te neem. Hierdie periode duur tot 1974 maar van 1965 tot 1968 word 'n staat van beleg uitgeroep, as gevolg van geweld van linkse guerrilla's en opstand vanuit die Universiteit van Bogotá.
Die huidige grondwet dateer uit 1991.
Kontemporêre geskiedenis
Die huidige politieke bestel is onrustig. Teenoor die owerheid ontstaan die linkse guerrillagroepe FARC en ELN. Groot grondeienaars het van ouds hul eie gewapende magte om hulle grond te verdedig. Oorblyfsels hiervan vorm steeds baie paramilitêre regse strydgroepe. Met die opkoms van kokaïenproduksie bewapen die onwettige magte hulle ook op 'n groot skaal. 'n Ideale uitkoms lyk nie moontlik nie. Die onwettige magte gebruik die beskerming van die guerrillas, en die guerrillas befonds die dwelmoorlog teen die owerheid met dwelmgeld. Die stryd teen paramilitêre geweld, guerrillas, kokaïenmafias, korrupsie en magsmisbruik het 'n voortdurende invloed op die politieke situasie.
In 2002 is die presidentskandidaat, Ingrid Betancourt, voorstaander van dialoog, deur die linkse guerrillagroep FARC ontvoer. Hierdie faktore maak dit vir buitelandse beleggers 'n onaantreklike land en dit word weerspieël in die haglike ekonomiese toestande. Die voormalige president, Alvaro Uribe, volg enersyds 'n ferm beleid teen terreur en probeer andersyds om 'n houvas te verkry op die paramilitêre groepe deur ooreenkomste te sluit en hulle te integreer in die leër en politiek. Deur ferm hantering word die FARC tot verdediging gedwing en verbeter die ekonomiese toestand effens. Die kokaïenmafia word met wisselende sukses bestry in die oorlog teen dwelms, wat grotendeels deur die VSA finansier word.
Op 28 April 2020 het Colombia by die OESO aangesluit en daarmee ná Meksiko en Chili die derde Latyns-Amerikaanse lidland van dié internasionale organisasie geword.
Geografie
Colombia kan rofweg in drie geografiese dele verdeel word:
Die langste rivier in die land is die Río Magdalena.
Administratiewe indeling
Colombia bestaan uit 32 departemente (hoofstede tussen hakkies): Amazonas (Leticia), Antioquia (Medellin), Arauca (Arauca), Eilandgroep San Andres, Providencia en Sta. Catalina (San Andres), Atlantico (Barranquilla), Bolivar (Cartagena), Boyaca (Tunja), Caldas (Manizales), Caqueta (Florencia), Casanare (Yopal), Cordoba (Monteria), Cundinamarca (Bogotá), Choco (Quibdo), Guainia (Inrida), Guajira (Riochacha), Guaviare (San Jose del Guaviare), Huila (Neiva), Magdalena (Santa Marta), Meta (Villavicencio), Nariño (Pasto), Norte de Santander (Cucuta), Putumayo (Mocoa), Quindio (Armenia), Risaralda (Pereira), Santander (Bucaramanga), Sucre (Sincelejo), Tolima (Ibague), Valle del Cauca (Cali), Vaupes (Mitu), Vichada Puerto (Carreño).
Die staatshoof en regeringsleier is Iván Duque Márquez.
Corrie Sanders
Corrie Sanders (7 Januarie 1966 - 23 September 2012) was 'n Suid-Afrikaanse professionele bokser. In 2003 word hy die WBO-swaargewigkampioen deur Wladimir Klitschko in die tweede rondte uit te slaan. Dit word as een van die grootste opskuddings in die geskiedenis van swaargewig boks beskou. Hiervoor is hy deur Ring Magazine vir die "upset of the year" bekroon. Sanders het in 2008 met 'n indrukwekkende rekord van 42 oorwinnings en slegs vier nederlae uitgetree.
Sy dood
Sanders is op die Saterdagaand van 22 September 2012 by 'n restourant gewond tydens ’n gewapende roof buite Brits in die Noordwes. Hy is in die arm en maag geskiet toe hy sy dogter probeer beskerm het deur sy liggaam as 'n skild te gebruik. Hy het later aan sy wonde beswyk nadat 2 hospitale hom weggewys het.
Kalsiliet
Kalsiliet (KAlSiO4) is 'n glasagtige wit tot grys veldspatoïedale mineraal wat in sommige kaliumryke lawas voorkom, soos in die Chamengo-krater in Uganda. Dit het 'n hardheid van 5½ op Mohs se hardheidskaal.
Kibboets
'n Kibboets (Hebreeus:קיבוץ, "samesyn" of "byeenkoms") is 'n Israeliese kollektiewe opsetlike gemeenskap. Kibboetse het self 'n rol gespeel in die skepping van Israel en word vandag steeds belangrik geag deur Israeli's.
Aarbei
Die aarbei is 'n sagte, rooi vrug met 'n delikate smaak. Die plant het 'n klawerblaar, grof, getand en harig van onder. Die vyf blomblare is wit. Tuinsoorte is afkomstig van die wildeaarbei, oorspronklik uit die weste van Chili. Nuwe plantjies groei uit die knoppe aan kruipende stingels, genoem uitlopers.
Klassifikasie
Daar is meer as 20 verskillende spesies wêreldwyd. Die kennis dat die getal chromosome van aarbeispesies verskil, is deurslaggewend in hul klassifikasie. Daar is sewe basiese vorme van chromosome wat almal gemeen het, maar hulle toon verskillende poliploïde. Sommige spesies is diploïed, met twee stelle van die sewe chromosome (14 chromosome in totaal). Ander is tetraploïed (vier stelle chromosome 28 totaal), heksaploïed (ses stelle chromosome, 42 totaal), oktoploïed (agt stelle chromosome 56 totaal) of dekaploïed (10 stelle chromosome 70 totaal).
As 'n algemene reël (met uitsonderings) is aarbeispesies met meer chromosome geneig om sterker en groter plante met groter bessies te lewer.
Ekologie
Aarbeie word gevreet deur die larwes van 'n aantal Lepidoptera-spesies (vlinders en motte), insluitend:
Callyspongia pseudotoxa
Callyspongia pseudotoxa is 'n sponsspesie in die taksonomiese indeling van die Demospongiae (gewone sponse). Die liggaam van die spons bestaan uit kieselnaalde en sponginevesels en is in staat om baie water op te neem.
Die spons behoort tot die genus Callyspongia en tot die familie Callyspongiidae. Die wetenskaplike naam van die spesie is die eerste keer geldig gepubliseer in 1999 deur Muricy & Ribeiro.
Probatio pennae
Probatio pennae, (ook probatio pennę in Middeleeuse Latyn), is die Middeleeuse benaming vir 'n penneproef, waartydens 'n nuwe pen uitgetoets word.
'n Skrywer het gewoonlik die pen getoets deur 'n paar sinne op 'n stukkie kladpapier neer te skryf, nadat die nuwe pen se punt gesny is, om sodoende vas te stel of dit genoeg vir skryfwerk sou wees. Partykeer het sulke kladpapier eeue lank behoue gebly, omrede hierdie weggooipapier in die boekbindery gebruik is. Hierdie geskrifte bevat heel dikwels eiesoortige, maar minder belangrike inligting wat andersins verlore sou gegaan het. 'n Welbekende voorbeeld hiervan is die "Hebban olla vogala"-sin, wat as die eerste vorm van Nederlandse letterkunde beskou word, wat in 'n tiende-eeuse probatio pennae voorkom.
Koos van Rooy
duimnael|regs|320px|Ds. Koos en mev. [[Brechtje van Rooy.]]
Ds. Jacobus Albertus (Koos) van Rooy (plaas Wonderboom, distrik Albert (Burgersdorp), Kaapkolonie, 9 Augustus 1868 – Pretoria, 11 Augustus 1962) was predikant in drie werkkringe van die Gereformeerde Kerk, naamlik Postmasburg 1895–1898, die kombinasie Waterberg-Pietersburg 1898–1905 en Bethulie 1905–1931. Nadat hy sy emeritaat aanvaar het, het hy tot sy eindelike aftrede in 1941 as sekretaris-penningmeester van die Administratiewe Buro op Potchefstroom gewerk. Met die viering van sy 90ste verjaardag tydens 'n saamtrek op Potchefstroom in Augustus 1958 van sowat 300 familielede, het sen. Jan de Klerk gesê hy sien in ds. Van Rooy meer as 'n mens; hy het hom as 'n simbool gesien. Soos pres. Paul Kruger 'n simbool van Suid-Afrika se nasionale aspirasies was, so was ds. Van Rooy vir hom 'n simbool van godsvrug, van arbeidsaamheid in belang van land en volk, van offervaardigheid en nederigheid.
Herkoms
duimnael|links|320px|Ds. van Rooy en sy vier broers. Agter: Willem Izaak. Voor: [[Charles van Rooy|Antoine Charles August, Henri Charles en Johannes Cornelis.]]
320px|duimnael|regs|Die Algemene Vergadering gehou te [[Burgersdorp, 1897. Eerste ry: (vyfde van links) prof. Stephanus Postma, (sewende van links) ds. J.A. van Rooy, ds. Taetse Hamersma, ds. P.S. Snyman, ds. L.J. Vorster. Tweede ry: Di. Martinus Postma, J.L. Maury, Dirk Postma, (moontlik Petrus Viljoen), prof. Jan Lion Cachet, ds. A.J.J. de Klerk Coetsee, Maarten Pelser, M.P.A. Coetsee sr., Petrus Postma, L.J. du Plessis, W.J. Snyman.]]
Koos van Rooy was ’n seun van die Nederlandse immigrant J.C. van Rooy, en dié se Vlaamse vrou, Anne Françoise Holsters. J.C. van Rooy, die stamvader van dié familie in Suid-Afrika, was die jongste kind van Hendrik van Rooy en Clara Kuijpers, albei Rooms-Katolieke. Hy en Anne Holsters is op 21 Maart 1855 getroud. Koos van Rooy se grootouers aan moederskant was Charles Holsters en Petronella de Gilter. Uit dié huwelik is vyf seuns en vyf dogters gebore, van wie die eerste seun in Nederland, die tweede seun ter see (Charles) en die res in Suid-Afrika. Koos was hul sewende kind en jongste seun. Die egpaar Van Rooy het op 24 Oktober 1857 met die seilboot Karel August na Suid-Afrika verhuis, waar hulle en hul twee seuntjies Henri en Charles op 26 Januarie 1858 by Port Elizabeth aan wal gestap het. Die gesin het hulle in die Noordoos-Kaap gevestig.
J.C. van Rooy, wat uit ’n Katolieke gesin gekom het, het reeds in sy vaderland onder die invloed van 'n onderwyser, ene Quik, en 'n predikant, H. van Andel, 'n Protestant geword en is daar opgelei as onderwyser. In Suid-Afrika was hy 17 jaar lank rondgaande onderwyser aan plaasskole in die distrikte Colesberg, Venterstad, Albert (Burgersdorp), Cradock, Middelburg, Kaap, en Steynsburg. Die gesin het gewoonlik ses maande op 'n plek vertoef, maar soms ook 'n jaar of twee. Hy kon Nederlands en Frans vlot praat en sy Engels was goed. Hy het vroeg reeds aan swak gesondheid gely en hom eindelik op Steynsburg gevestig, waar hy eers onderwyser en later sakeman was. So talryk was sy kindskinders (77), dat toe die Christelik-nasionale skool op Steynsburg op 17 Julie 1905 met 60 leerlinge open, net mooi 'n kwart van hulle kleinkinders van oupa Van Rooy was. Veral sy broers Charles en Jan het groot invloed uitgeoefen op kerklike en maatskaplike gebied. Jan van Rooy is in 1929 benoem tot senator en was ook die teler van die Van Rooy-basterskaap op sy plaas.
Opleiding en onderwyser
Van sy vader het Koos van Rooy sy eerste onderwys ontvang en daarmee saam 'n groot liefde en ywer vir die Christelike onderwys; daarom is hy ook op 15-jarige leeftyd na die Teologiese Skool Burgersdorp om hom aldaar as onderwyser te bekwaam. (Dié skool het 'n teologiese sowel as ’n literariese departement gehad.) Ná voltooiing van sy studie as onderwyser, was hy 'n tyd lank hoof van die Christelike skool op Burgersdorp. Hierdie opleiding as onderwyser sou hom later goed te pas kom in die katkisasieklasse. Dit is dus ook te verstane dat hy allerweë as 'n uiters bekwame katkisasiemeester beskou is.
Sy onderwysloopbaan sou nie lank duur nie. In die Gereformeerde Kerk was 'n dringende behoefte aan nuwe predikante en ’n beroep is op jong mense gedoen om hulle as predikante te bekwaam. Aan hierdie roepstem het Koos van Rooy gehoor gegee en so is hy terug na die Teologiese Skool Burgersdorp waar hy sy teologiese studie voltooi het onder prof. Jan Lion Cachet, ook ’n Nederlandse immigrant, maar een wat saam met sy hele gesin hulle van die Joodse geloof bekeer en Protestante geword het.
Huwelik
Teologiese student Van Rooy is op 14 September 1892 op Burgersdorp getroud met Brechtje Postma, die oudste van die ses kinders uit ds. Dirk Postma (wat twee jaar vantevore aldaar oorlede is) se vyfde huwelik, op 20 Desember 1869, met Johanna Wilhelmina van Biljon (24 Mei 1854 – 12 Julie 1901). Koos van Rooy se enigste swaer, ds. Willem (1874–1920), was bekend as die skrywer dr. O'kulis. Sy skoonsuster Laurika Postma (1875–1905) was prof. J.A. du Plessis se eerste vrou. Ná haar dood is hy getroud met Aletta (1876–1957), Brechtje Postma se volgende sibbe. Sy jongste skoonsuster, Maria (1881–1966), was getroud met die digter, psalmberymer, predikant en teoloog Totius.
Tien kinders is tussen 1894 en 1907 uit ds. en mev. Van Rooy se huwelik gebore. Die eersteling, Jan Dirk, is op ses maande oorlede, maar al die ander het grootgeword: Johanna (Nan), (later prof.) Dirk Jan (Dirk), Claartje (Kaat), Willem van Biljon (Willem), Anne Francoise (Anne) (genoem na die Van Rooy-stammoeder, Anne Françoise Holsters), (later ds.) Jacobus (Jacs), die tweeling Aletta Jacoba (Lettie) en Martinus Paul (Boet), en Laurika (Riek, ds. David Kotzé se tweede vrou nadat hy vantevore getroud was met 'n dogter van H.C. van Rooy, ds. Van Rooy se broer).
Eerste werkkringe
duimnael|regs|300px|Die Algemene Vergadering van die Gereformeerde Kerk op [[Burgersdorp, 1902, die eerste algemene vergadering ná die Tweede Vryheidsoorlog. Eerste ry: Di. J.A. van Rooy, L.P. Vorster, S. Postma, Gert Kruger. Tweede ry (vanaf vyfde van links): Prof. Jan Lion Cachet, dr. P.C. Snyman, prof. J.A. Du Plessis, ds. T. Hamersma, J.C. Krüger, Willem Postma, W.J. Snyman. Derde ry: Di. H.J. du Plessis, Schalk Buys, N. van der Walt, Christiaan van Wyk, D.G. Grobler.]]
duimnael|links|320px|Predikante by die Algemene Sinode van die Gereformeerde Kerk in sitting op [[Rustenburg, 1904. Eerste ry: Di. W.J. de Klerk, Flippie Snyman, J.G.H. van der Walt, Totius, G.H.J. Kruger. Tweede ry: Di. Martinus Postma, Petrus Postma, prof. Jan Lion Cachet, di. L.J. du Plessis, W.J. Snyman. Derde ry: Di. T. Hammersma, Willem Postma, Louis Vorster, Dirk Postma, J.A. van Rooy en prof. Jacobus du Plessis.]]
Ná aflegging van die proponentseksamen is hy in 1895 na Postmasburg beroep. Daar het hy gearbei tot hy in Mei 1898 na die kombinasie Waterberg-Pietersburg is. Hy was dié gemeentes se eerste vaste leraar en het saam met sy gesin op Nylstroom gewoon. Van 28 Julie 1899 tot 15 November 1902 kon die kerkraad geen vergaderings hou nie weens die Tweede Vryheidsoorlog. Die jong pastoriemoeder moes in die afwesigheid van haar man, wat op kommando was met genl. C.F. Beyers en later op parool in Pretoria, ses klein kindertjies versorg, terwyl die pastorie self in ’n kamphospitaal omskep is. In Julie 1905 het die Van Rooys die gemeente verlaat en verhuis na Bethulie, ds. Van Rooy en derde en laaste werkkring waar hy en sy gesin diep spore sou trap in kerklike kringe, maar ook in wyer verband.
Gemeentebediening op Bethulie
duimnael|regs|320px|1933: Die Algemene Sinode van die GKSA in sitting [[Pretoria, afgeneem op die trap van die Uniegebou. Eerste ry: A. Postma, P.G.W. Snyman, Derk Rumpff, J.G.H. van der Walt, I.D. Krüger, prof. J.C. Coetzee, T.T. Spoelstra, A.S.E. Yssel, D.N. Kotzé, W.J. Postma, J.P. van den Berg, I.J. van der Walt. Tweede ry: H.F.V. Kruger, J.H. Boneschans, J.M. de Wet. Tweede ry: W.J. de Klerk, P.J.S. de Klerk, B.J. de Klerk, B. de Klerk, S.J. van der Walt, L.S. van der Walt, J. Schutte, N.H. van der Walt, E.I.J. Venter, H.S. van Jaarsveld, H.J. Venter, D.G Venter, J.V. Coetzee. Vierde ry: J. van Rooy, A. Aucamp, H.P.J. Pasch. Vyfde ry: J.A. van Rooy, J.H. Kruger, G.H.J. Kruger, W.F. Venter, I.J. Lessing, J.B. du Plessis, S.P. van der Walt, J.P. Jooste, J.L. de Bruin, S. du Toit, D.P. du Plessis, F.P.J. Snyman.]]
duimnael|links|240px|Die [[Gereformeerde kerk Bethulie het eredienste in dié geboutjie gehou van 1878 tot die ingebruikneming van die nuwe kerk in 1924. Daarna het dit as kerksaal gedien tot dit in 1950 aan die Metodistekerk verkoop is.]]
duimnael|links|340px|Bethulie se kerkraad met ds. Van Rooy se bevestiging in 1905. Agter: Hendrik Vorster, Jan Fourie, Simon Venter, H. Strydom (?), A. Venter, Gert du Plooy en Hendrik Snyman. Middel: Hendrik Venter, Lewies Fourie, Jan van Rooy, Gert Steenkamp (?) en Dirk du Plooy. Voor: Florie Coetzee, E. (Jims) Nortje, ds. Van Rooy en J. de Wet..
Op Bethulie het ds. Van Rooy 'n gemeente aangetref wat gebukkend gegaan het onder groot geldelike laste. Blykbaar was dit nog altyd die gevolge van die Driejarige Oorlog. Dadelik is aan die werk gespring om hierdie toestand reg te probeer stel. Die kerkraad het besluit elke wyk sou deur die predikant, wyksouderling en diaken deurgegaan word met die kollektelys. Die eerste inskrywing in die boek wat ds. Van Rooy spesiaal vir hierdie kollekte aangehou het, is reeds op 9 Januarie 1906 gedateer. Die gemeente het pragtig saamgestaan en elkeen het sy bydrae ter delging van die skuld gelewer. Kontant was skaars maar wat hulle gehad het, het die gemeente gegee. 'n Broeder, Ignatius Kruger, het 'n erf vir £6-10-0 verkoop en die geld aan die kerk geskenk. Baie bokke en skape is ingekry maar die pryse was maar laag. Een broeder het byvoorbeeld 'n bok gegee, maar dit is maar vir 7 sjielings verkoop. 'n Ander broeder het 3 hamels gegee wat elk vir 14/9 verkoop is. Stadig maar seker is die skuld afbetaal en op 25 November 1910 kon berig word dat die skuld uitgewis is, en dat nog 'n saldo van £27-11-0 oor was. So was die eerste jare van ds. van Rooy in Bethulie 'n worsteling met finansies.
Destyds het ds. Van Rooy nie net sy hande vol gehad met sy eie gemeente nie; vanaf 1906 moes hy Philippolis en Fauresmith as konsulent bedien. Ook in Zastron moes hy gereeld dienste gaan hou en in 1908 het die lidmate op Springfontein die versoek aan die Kerkraad gerig dat ook daar dienste gehou word. Dit is toegestaan, maar vir eers kon net twee dienste per jaar afgestaan word. In 1909 het die lidmate op Smithfield, wat toe 19 getel het, ook ’n versoek tot Bethulie se kerkraad gerig om plaaslike eredienste. Die Kerkraad het besluit om dié versoek toe te staan en dat ds. Van Rooy wel af en toe daarheen kon reis om ’n diens te hou. So moes hy dus die hele suidelike Vrystaat bedien.
Vrystaatse LPR
As oudonderwyser het ds. Van Rooy hom met hart en siel beywer vir die CNO. Die onderwysstelsel met sy neutrale onderwys het hy met alle mag beveg tot in die provinsiale raad van die Oranje-Vrystaat. Op 13 Oktober 1916 het hy die kerkraad meegedeel dat hy gevra is om hom as kandidaat te stel vir die provinsiale raad met die oog op die onderwyskwessie en dat die versoek op so 'n wyse gekom het dat hy nie die vrymoedigheid het om dit sonder meer van die hand te wys nie. Die kerkraad en gemeente het hom verlof gegee om hom as kandidaat te stel en op die vergadering van 13 April 1917 kon die kerkraad hom gelukwens met sy verkiesing tot LPR. In die provinsiale raad het hy enkele jare lank gedien.
Spaanse Griep en Armkasfonds
duimnael|links|320px|1912: Afgevaardigdes na die Algemene Vergadering van die Gereformeerde Kerke in die OVS. Voor: Onbekend, [[Willem Johannes de Klerk, A.G. Henning, Willem Postma, Louw du Plessis, Koos van Rooy, Hendrikus Pasch, T.N. Venter, Pieter Bingle, onbekend.]]
Tydens ds. Van Rooy se bediening het die gebeurtenis wat bekendstaan as "Swart Oktober" plaasgevind, die Spaanse Griep wat soos 'n veldbrand oor Suid-Afrika versprei het en mense in hul duisendtalle afgemaai het, onder andere ook minstens vyf predikante van die NG Kerk, maar geeneen van die Gereformeerde Kerk nie. Ook die gemeente Bethulie is nie gespaar nie en in tientalle huise het die gevreesde epidemie sy verskyning gemaak. In daardie tyd toe die Spaanse Griep op sy hewigste gewoed het, is die kerklike lewe heeltemal ontwrig. So het die voorsitter (die leraar) op die kerkraadsvergadering van 13 Desember 1918 daarop gewys die Nagmaal in Oktober kon nie deurgaan nie, maar moes afgestel word. Op 26 Januarie 1919 is aan die gemeente die afsterwe van die volgende gemeentelede bekendgemaak weens die Spaanse Griep: Hermanus Kruger, Johannes Kruger Andries Kruger sr., Gert Britz Helena de Klerk, Dirk Coetzee Pieter Aucamp, Johannes van der Walt, Stephanus van der Walt, Christiaan Venter, Levina Venter en Maria Venter.
Bethulie se huidige kerkgebou
duimnael|regs|280px|Bethulie se Gereformeerde kerkgebou nadat die toring van die dak af verwyder is.
duimnael|links|320px|1930: Die Algemene Sinode van die GKSA in sitting op [[Burgersdorp. Eerste ry: S. van der Walt, Jacs van Rooy. Tweede ry: Dr. E. Venter, J.C. van der Walt, H.J. Venter, J.G.H. van der Walt, G.H.J. Kruger, W.J. Postma, W.J. Snyman, Dirk Postma, D.N. Kotzé, J.H. Boneschans, A. Duvenage. Derde ry: H.P.J. Pasch, N.H. van der Walt, W.J. de Klerk, T. Hamersma, J.A. van Rooy, J.V. Coetzee, D.P. du Plessis, H.S. van Jaarsveld en D.G. Venter. Vierde ry: H. du Plessis, A.S.E. Yssel, J.P. Jooste, A. Postma, I.D. Krüger, W.F. Venter, T.T. Spoelstra, F.P.J. Snyman, dr. P.J.S. de Klerk, prof. J.A. du Plessis, H.J.R. du Plessis, Derk Rumpff.]]
ln 1924 is in 'n groot behoefte van die gemeente voorsien toe besluit is om ’n nuwe kerk te bou. Die kerkgebou wat tot in daardie stadium diens gedoen het, is al in 1878 opgerig en hoewel die gebou nog stewig was, was dit heeltemal te klein vir die gemeente, destyds die derde grootste in die Vrystaat. Reeds in 1890 het die kerkraad voor die probleem te staan gekom dat die kerkgebou te klein was. Allerlei planne is aan die hand gedoen, onder meer dat galerye in die gebou aangebring moes word. Maar die saak het so gesloer, met die uitbreek van die Driejarige Oorlog het nog niks van al die planne tereggekom nie.