cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Papoea-Nieu-Guinee
Grondbesit
Net sowat 3% van die Papoea-Nieu-Guinese grond is in privaatbesit; dit word privaat onder huurkontrakte van 99 jaar gehou, of is in staatsbesit. Daar is feitlik geen eiendomsregtitel nie; die paar bestaande eienaars word outomaties in staatskontrakte oorgeskakel wanneer dit tussen verkoper en koper oorgedra word. Onvervreemde grond word deur tradisionele grondeienaars onder gebruiklike titels besit. Die presiese aard van die waarborge wissel van kultuur tot kultuur. Baie skrywers beeld grond uit soos in die gemeenskaplike besit van tradisionele families; nadere studies toon egter gewoonlik dat die kleinste gedeeltes grond waarvan die eienaarskap nie verder verdeel kan word nie, slegs deur die individuele hoofde van uitgebreide families en hul nageslag gehou word as hulle onlangs oorlede is.
Dit is ’n belangrike saak, aangesien ’n probleem van ekonomiese ontwikkeling die identifisering van die lidmaatskap van gewone eienaars is. Geskille tussen mynbou- en bosboumaatskappye en grondeienaarsgroepe gaan dikwels oor die vraag of die maatskappye kontraktuele betrekkinge met die ware eienaars aangegaan het vir die gebruik van grond. Gewone eiendom – gewoonlik grond – kan nie deur ’n testament opgestel word nie. Dit kan slegs volgens die gebruike van die oorledene geërf word. Die Landswet is saam met die Wet op die Inlywing van die Landgroep in 2010 gewysig, ten einde van ’n beter bestuur van staatsgrond, meganismes vir geskilbesleging oor grond, en om gebruiklike grondeienaars, as hulle dit wil ontwikkel vir stedelike of landelike ekonomiese aktiwiteite, beter in staat te stel om toegang tot finansiering en moontlike vennootskappe oor gedeeltes van hul grond te kry. Die Wet op die Oprigting van Landgroepe vereis ’n meer spesifieke identifikasie van die gebruiklike grondeienaars as voorheen en hul meer spesifieke magtiging voordat enige grondreëlings bepaal word (’n groot probleem die afgelope jare was grondgrype, gebruik, of eerder misbruik, van die huur-en-terughuur-bepaling kragtens die Grondwet, veral met hulp van “spesiale landbou- en besigheidskontrakte” (SABLs) om groot stukke gebruiklike grond na bewering vir landbouprojekte aan te skaf, maar in byna alle gevalle as ’n agterdeur-meganisme om tropiese bosbronne vir houtkapping te verkry — om die strengere vereistes van die boswet te omseil, vir die verkryging van houtpermitte (wat aan volhoubaarheidsvereistes moet voldoen en mededingend beveilig moet word, en deur die gebruiklike grondeienaar goedgekeur moet word)). Na aanleiding van ’n nasionale protes is hierdie SABL’s onderhewig aan ’n kommissie van ondersoek wat in die middel-2011 van stapel gestuur is, waarvoor daar nog op die verslag gewag word vir aanvanklike voorlegging aan die eerste minister en die parlement.
Demografie
Met ’n geskatte bevolking van sowat 8,95 miljoen in 2020 is Papoea-Nieu-Guinee een van die mees heterogene nasies wêreldwyd. In Papoea-Nieu-Guinee bly meer as ’n honderd verskeie inheemse etniese groepe, waarvan die meeste aan die Papoea's behoort en wie se voorouers tienduisende jaar gelede die Nieu-Guinese streek bereik het. Die ander inheemse etniese groepe is Austronesiërs wie se voorouers sowat vierduisend jaar gelede die gebied bereik het.
Vandag bly in Papoea-Nieu-Guinee ook ’n aantal etniese groepe van ander dele van die wêreld, insluitende Han-Chinese, Europeërs, Australiers, Indonesiërs, Filipino’s, Polinesiërs en Mikronesiërs (die laaste vier behoort aan die Austronesiërs). Sowat 40 000 uitgewekenes, veral uit Australië en die Volksrepubliek China, het in 1975 in Papoea-Nieu-Guinee gebly. 20 000 Australiers bly tans in Papoea-Nieu-Guinee. Hulle verteenwoordig 0,25% van die totale Papoea-Nieu-Guinese bevolking.
Verstedeliking
Volgens die CIA World Factbook (2018) het Papoea-Nieu-Guinee met 13,2% die tweede laagste stedelike bevolkingspersentasie wêreldwyd net na Burundi. Beide Papoea-Nieu-Guinee se geografie en ekonomie is die hooffaktore vir hierdie lae persentasie. Papoea-Nieu-Guinea het ’n verstedelikingskoers van 2,51%, gemeet as die verwagte verandering in stedelike bevolking vanaf 2015 tot 2020.
Tale
In Papoea-Nieu-Guinee word meer tale as in enige ander land wêreldwyd gebesig met meer as 820 inheemse tale wat 12% van die wêreld se totale aantal tale is, alhoewel die meeste minder as ’n duisend moedertaalsprekers het. Met ’n gemiddelde van net 7 000 sprekers per taal het Papoea-Nieu-Guinee ’n groter digtheid aan tale as enige ander nasie behalwe Vanuatu. Die mees verspreide inheemse taal is Enga met sowat 200 000 sprekers, gevolg deur Melpa en Huli. Inheemse tale word in twee groot taalgroepe geklassifiseer: Austronesiese tale en nie-Austronesiese tale, oftewel Papoeas. Vier tale geniet in Papoea-Nieu-Guinee statutêre erkenning: Engels, Tok Pisin, Hiri Motu en sedert 2015 die gebaretaal (d.w.s. die Papoea-Nieu-Guinese gebaretaal).
Engels is die taal van die regering en die onderwysstelsel, maar word nie algemeen gebesig nie. Die primêre lingua franca van die land is Tok Pisin (in Engels algemeen as Nieu-Guinese Pidgin of Melanesiese Pidgin bekend), wat meestal vir debatte in die parlement, baie inligtingsveldtogte en advertensies gebruik word, en ook ’n nasionale weeklikse koerant, Wantok, verskyn in dié taal. Die enigste gebied in die land waar Tok Pisin nie algemeen gebesig word nie is die suidelike streek van Papoea, waar mense veral die derde amptelike taal, Hiri Motu, besig. Alhoewel dit in die Papoea-streek lê, beskik Port Moresby oor ’n hoogs diverse bevolking wat veral Tok Pisin en in ’n minder mate Engels besig, terwyl Motu die inheemse taal van die afgeleë dorpe is.
Gesondheid
Die lewensverwagting by geboorte in Papoea-Nieu-Guinee in 2016 vir mans was 64 jaar en 68 vir vroue. Die regering se gesondheidsbesteding in 2014 het 9,5% van die totale staatsuitgawes uitgemaak, met totale gesondheidsuitgawes gelyk aan 4,3% van die BBP. Daar was vyf dokters per 100 000 mense in die vroeë 2000’s. In 2010 was die moedersterftesyfer per 100 000 geboortes in Papoea-Nieu-Guinea 250, in vergelyking met 2008 se 311,9 en 1990 se 476,3. Die o/5-sterftesyfer per 1 000 geboortes is 69 en die neonatale sterftesyfer van o/5 is 37%. In Papoea-Nieu-Guinea is die aantal vroedvroue per 1000 lewende geboortes 1 en die lewenslange doodsrisiko vir swanger vroue is 1 uit 94.
Godsdiens
Die regering en die regbank handhaaf die grondwetlike reg op vryheid van spraak, denke en geloof, en geen wetgewing is goedgekeur om hierdie regte te beperk nie. Volgens die 2011-sensus identifiseer 95,6% van die bevolking hulself as Christene, 1,4% as nie-Christene en 3,1% het geen godsdiens aangegee nie. Feitlik geen respondent is as niegodsdienstig geïdentifiseer nie. Die godsdienstige sinkretisme is hoog en baie mense kombineer hul Christelike geloof met die een of ander tradisionele inheemse godsdienstige praktyk. Die meeste Christene in Papoea-Nieu-Guinee is Protestante met sowat 70% van die totale bevolking. Hulle behoort veral aan die Evangelies-Lutherse Kerk, Sewendedagadventisme, verskeie Pinksterbewegings, die Verenigde Kerk in Papoea-Nieu-Guinee en die Salomonseilande, die Evangelikale Alliansie Papoea-Nieu-Guinee of die Anglikaanse Gemeenskap. Apart van die Protestante is daar ’n belangrike Rooms-Katolieke minderheid wat sowat 25% van die bevolking vorm.
Die eerste Baha’i in Papoea-Nieu-Guinee was Violete Hoenke, wat in 1954 Admiraliteitseiland vanaf Australië bereik het. Die Papoea-Nieu-Guinese Baha’i-gemeenskap het só vinnig gegroei, dat in 1969 ’n Nasionale Geestelike Vergadering (’n administratiewe raad) gekies is. In 2020 was daar meer as 30 000 Baha’is in Papoea-Nieu-Guinee. In 2012 is besluit om die eerste Bahá’í Huis van Aanbidding in Papoea-Nieu-Guinee te bou. Sy ontwerp is dié van ’n geweefde mandjie, ’n algemene kenmerk in alle groepe en gemeenskappe van Papoea-Nieu-Guinee. Volgens verwagtinge sal dit ’n simbool vir die hele land word. Sy nege hoeke is ontleen aan die ontwerp van Haus Tambaran (geestelike huis). In 2018 is met die bouwerk in Port Moresby begin.
Kultuur
Volgens ramings bestaan daar meer as eenduisend kultuurgroepe in Papoea-Nieu-Guinee. Weens sy verskeidenheid het baie style van kulturele uitdrukking ontwikkel. Elke groep beskik oor sy eie uitdrukking van kuns, dans, wapentuie, kostuums, sangkuns, musiek, argitektuur en baie meer. Die meeste kultuurgroepe beskik oor hul eie taal. Van die mense bly tradisioneel in dorpies wat op landbou as voedselbron staatmaak. Om hul diëte aan te vul jag mense in sommige gebiede en versamel wilde plante (soos yam-wortels en karuka). Diegene wat vaardig is in jag, landbou en visvang word baie respekteer.
Mense van die hooglande neem deel aan kleurvolle tradisionele plaaslike rituele wat “sing sings” genoem word. Hulle verf hulself en aantrek vere, pêrels en dierevelle om voëls, bome of berggeeste voor te stel. Soms word ’n belangrike gebeurtenis, soos ’n legendariese stryd, op só ’n musikale fees vertoon.
Sport
Sport is ’n belangrike deel van die Papoea-Nieu-Guinese kultuur en dié eilandstaat se sportkultuur is veral deur die voormalige koloniale magte, die Verenigde Koninkryk en later Australië, beïnvloed. Rugby League is verreweg die gewildste sportsoort en word as nasionale sport van dié eilandstaat beskou. In ’n nasie waar gemeenskappe wyd versprei leef en baie mense op ’n minimale bestaansvlak bly, word rugby league – as ’n manier om die plaaslike entoesiasme vir die spel te verklaar – as ’n plaasvervanger vir stamoorloë beskou (’n saak van lewe of dood). Baie Papoea-Nieu-Guinese het bekendheid verwerf nadat hulle hul land verteenwoordig of in ’n oorsese professionele liga gespeel het. Selfs Australiese rugby league-spelers wat jaarliks in die State of Origin-reeks speel, wat elke jaar koorsagtig in Papoea-Nieu-Guinee gevier word, is onder die bekendste mense in die hele land. Die State of Origin is vir die meeste Papoea-Nieu-Guinese die hoogtepunt van die jaar, alhoewel die ondersteuning só passievol is dat baie mense oor die jare heen tydens gewelddadige botsings tussen ondersteuners van verskeie spanne gesterf het. Die Papoea-Nieu-Guinese nasionale rugby league-span speel jaarliks teen die Australiese Eerste Minister se XIII (’n saamgestelde span van nasionale rugby league spelers), gewoonlik in Port Moresby.
Alhoewel nie so gewild nie, is Australiese voetbal op ’n ander manier meer betekenisvol, aangesien die nasionale span in die wêreldranglys op die tweede plek is, net na Australië. Ander belangrike sportsoorte wat in Papoea-Nieu-Guinee gewild is, sluit in sokker, rugby, basketbal en, in oostelike Papoea, krieket. Op 26 April 2019 het die Papoea-Nieu-Guinese nasionale krieketspan sy EDI-status herwin. In Oktober 2019 het Papoea-Nieu-Guinee vir die T20I-wêreldbeker 2021 in Oman en die Verenigde Arabiese Emirate gekwalifiseer, nadat hulle Groep A van die kwalifiseringstoernooi gewen en volgens ’n beter lopietempo bo Nederland geëindig het. Dit was die eerste keer wat Papoea-Nieu-Guinee vir ’n krieketwêreldbeker in enige formaat gekwalifiseer het. In dié toernooi het hulle in hul groep ná drie duidelike nederlae teen Bangladesj, Oman, Skotland op die laaste plek geëindig en is in die eerste rondte uitgeskakel.
Die hoofstad Port Moresby was reeds gasheer van die Suid-Pasifiese Spele 1969, die Suid-Pasifiese Spele 1991 en die Pasifiese Spele 2015.
Onderwys
’n Groot deel van die bevolking is ongeletterd, waardeur oorwegend vroue geraak word. Die meeste onderrig in Papoea-Nieu-Guinee word deur kerkinstellings aangebied. Dit sluit 500 skole van die Evangelies-Lutherse Kerk van Papoea-Nieu-Guinee in. Papoea-Nieu-Guinee beskik, onafhanklik van ander groot tersiêre instellings, oor ses universiteite. Die twee oudste universiteite in die land is die Universiteit van Papoea-Nieu-Guinee in die Nasionale Hoofstaddistrik, en die Papoea-Nieu-Guinese Universiteit van Tegnologie buite Lae in die Morobe-provinsie. Die ander vier universiteite was eens kolleges en is gestig, nadat hulle erkenning deur die regering verkry het. Hulle is die Universiteit van Goroka in die Oostelike Hooglande, die Divine Word University (bestuur deur die Rooms-Katolieke “Geselskap van die Goddelike Woord”) in die Madang-provinsie, die Papoea-Nieu-Guinese Universiteit van Natuurlike Hulpbronne en Ontwikkeling in die Oos-Nieu-Brittanje-provinsie en die Pasifiese Adventiste Universiteit (bestuur deur die Sewendedagadventiste) in die Nasionale Hoofstaddistrik.
Wetenskap en tegnologie
Papoea-Nieu-Guinee se National Vision 2050 is in 2009 goedgekeur. Dit het tot die stigting van die Raad vir Navorsing, Wetenskap en Tegnologie gelei. Tydens sy vergadering in November 2014 het dié raad weer die behoefte om op volhoubare ontwikkeling deur wetenskap en tegnologie te fokus beklemtoon.
Vision 2050 se mediumtermyn-prioriteite is: Volgens Thomson Reuters se netwerk van wetenskap het Papoea-Nieu-Guinee die grootste aantal publikasies (110) onder die Pasifiese eilandstate in 2014, gevolg deur Fidji (106). Nege van tien wetenskaplike publikasies uit Papoea-Nieu-Guinee fokus op immunologie, genetika, biotegnologie en mikrobiologie. Nege van tien het ook medeskrywers van ander lande, veral Australië, die Verenigde State, die Verenigde Koninkryk, Spanje en Switserland.
Buffie Carruth
Buffie Carruth (gebore 7 Januarie 1961) is 'n Amerikaanse aktrise. Sy is bekend vir haar rolle in die rolprente ATL (2006), Subtle Seduction (2008), en Still a Teen Movie (2009).
Papoea-Nieu-Guinee
Wetenskap en tegnologie
Bosbou is ’n belangrike ekonomiese inkomste vir Papoea-Nieu-Guinee, maar dié bedryf gebruik lae en semi-intensiewe tegnologiese insette. Vervolgens is die produkreekse beperk tot gesaagde hout, fineer, laaghout, blokplate, gietvorm, pale en houtspaanders. Slegs enkele beperkte finale produkte word uitgevoer. Die gebreek aan outomatiese masjinerie, gepaard met onvoldoende opgeleide plaaslike tegniese personeel, is van die struikelblokke vir die bekendstelling van outomatiese masjinerie en ontwerp.
Hernubare energiebronne verteenwoordig twee derdes van die totale elektrisiteitsvoorsiening. In 2015 het die Sekretariaat van die Pasifiese Gemeenskap waargeneem, dat, “terwyl Fidji, Papoea-Nieu-Guinea en Samoa die voortou neem met grootskaalse waterkragprojekte, daar enorme potensiaal [is] vir die ontplooiing van ander hernubare energie-opsies soos son-, wind-, geotermiese en oseaan-gebaseerde energiebronne”. Die Europese Unie het die hernubare energie in die Pasifiese eilandstate se ontwikkeling van vaardigheids- en kapasiteitsprogram (EPIC) befonds. Sedert sy stigting in 2013 het die program ’n meestersprogram in bestuur van hernubare energie aan die Universiteit van Papoea-Nieu-Guinea ontwikkel en gehelp om ’n sentrum vir hernubare energie aan dieselfde universiteit te stig.
Papoea-Nieu-Guinea is een van die 15 begunstigdes van ’n program vir aanpassing aan klimaatsverandering en volhoubare energie ter waarde van €37,26 miljoen. Die program het ná die ondertekening van ’n ooreenkoms in Februarie 2014 tussen die Europese Unie en die Sekretariaat van die Pasifiese Gemeenskap ontstaan. Die ander begunstigdes is die Cookeilande, Fidji, Kiribati, die Marshalleilande, die Gefedereerde State van Mikronesië, Nauru, Niue, Oos-Timor, Palau, die Salomonseilande, Samoa, Tonga, Tuvalu en Vanuatu.
Vervoer
Vervoer in Papoea-Nieu-Guinea word sterk beperk deur die land se bergagtige terrein. Vervolgens is lugreise die belangrikste vorm van vervoer vir beide mens en vrag. Vliegtuie het dit moontlik gemaak om die land gedurende sy vroeë koloniale tydperk oop te stel. Tot vandag toe word die twee grootste stede, Port Moresby en Lae, slegs met vliegtuie direk verbind. Port Moresby is nie per pad met enige van die ander groot dorpe verbind nie, en baie afgeleë dorpies kan slegs per ligte vliegtuig of per voet bereik word.
Jacksons Internasionale Lughawe is die belangrikste internasionale lughawe in Papoea-Nieu-Guinee en lê sowat 8 km buite Port Moresby. Benewens twee internasionale vliegvelde beskik Papoea-Nieu-Guinea oor 578 vliegbane, waarvan die meeste nie geplavei is nie.
Clyde Fillmore
Clyde Fillmore (25 Oktober 1874 – 19 Desember 1946) was 'n Amerikaanse akteur. Hy was bekend vir sy rolle in die rolprente The Fire Flingers (1919), Sham (1921), The Shanghai Gesture (1941), en The More the Merrier (1943).
Budd Fine
Budd Fine (10 September 1894 – 9 Februarie 1966) was 'n Amerikaanse akteur. Hy was bekend vir sy rolle in die rolprente Battling Butler (1926), The Racketeer (1929), Anything Goes (1936), en Drift Fence (1936).
Hamburg (dubbelsinnig)
Hamburg kan na een van die volgende nedersettings verwys:
Mosambiek-ooreenkoms
Die Mosambiek-ooreenkoms is in 1912 deur die destydse Unie van Suid-Afrika en Portugal gesluit en daarna, tot by die jaar 1975, verskeie kere gewysig. Die ooreenkoms het die gebruik van Mosambiekse spoorweggeriewe en die hawe van Lourenço Marques (later Maputo) vir die vervoer van Suid-Afrikaanse goedere gereël, wat vir die Witwatersrandse nywerheids- en mynbougebied bestem was of van daar uitgevoer is.
Tegelykertyd is Mosambiekse trekarbeiders toegestaan om in Suid-Afrika te gaan werk. Die ooreenkoms het hiervoor 'n sogenaamde goudopsie bevat, waarvolgens Suid-Afrika die invoer van Mosambiekse mannekrag met goud betaal het. Met die eensydige opsegging van die goudopsie deur die Republiek van Suid-Afrika in 1978 het Mosambiek se buitelandse valuta-inkomste ten opsigte van trekarbeid in Suid-Afrika van tussen 150 en 175 miljoen VSA-dollar in die jaar 1975 tot slegs 15 miljoen in 1978 verminder.
Kritiek
Die Mosambiek-ooreenkoms word dikwels as 'n tipiese voorbeeld van Portugal se sogenaamde "surrogaat-" of "ultra-kolonialisme" aangevoer, aangesien die Portugese owerhede Mosambiek se produksiefaktore land en mannekrag aan buitelandse maatskappye (soos die Britse Lonrho-korporasie) en Suid-Afrika "uitgeleen" het. Die staatsinkomste, wat uit hierdie ooreenkoms gevloei het, is deur Portugal weer gebruik om sy koloniale heerskappy in Mosambiek te finansieer - waaronder sy polisie- en weermag, geheimediens en koloniale administrasie.
Mier (stoel)
Die Mierstoel (Deens: Myren) is 'n moderne, twintigste eeuse stoel, waarvan die ontwerp as klassiek en tydloos beskou word. Die stoel is in 1952 deur Arne Jacobsen, vir gebruik deur die Deense farmaseutiese firma Novo Nordisk se kantien, ontwerp. Die Mierstoel het sy naam gekry op grond van die ooreenkoms wat die stoel toon met 'n mier, met sy kop opgelig.
Die stoel is ontwerp om lig en stabiel te wees. Die stoele stapel maklik opmekaar, en bied praktiese, gemaklike spasie vir die gebruiker se voete. Die oorspronklike model het drie plastiekpote en 'n sitplek van gevormde gelamineerde fineer gehad; Novo het net 300 daarvan bestel. Dit is deur Fritz Hansen vervaardig. Die stoel het sedertdien baie gewild geword. Die plastiekpote is egter mettertyd met buisvormige staal vervang. 'n Weergawe met vier stoelpote, in plaas van die oorspronklike drie stoelpote, is ook intussen gemaak.
Clathria
Clathria is 'n genus van sponse uit die familie van die Demospongiae (gewone sponse).
Daniel Whitner
Daniel Whitner (17 Januarie 1952 – 23 September 2005) was 'n Amerikaanse akteur. Hy was bekend vir sy rolle in die rolprente Final Rinse (1999), The Family Man (2000), en People I Know (2002), en in die televisiereeks Law & Order (1990).
Izborsk
Izborsk (Russies: Изборск; Estnies: Irboska) is ’n dorp in die Pskof-oblast, Rusland. Dit het een van die oudste en indrukwekkendste forte in Wes-Rusland. Die dorp lê 30 km wes van Pskof en net oos van die grens met Estland. Volgens die Russiese Primêre Kronieke was die dorp van 862 tot 864 die setel van die eerste Russiese leier, Rjoerik, se broer, Troewor. Argeologiese opgrawings het egter geen bewyse daarvan opgelewer nie.
Geskiedenis
In 1233 is die dorp ingeneem deur die Lyflandse Orde van die Swaardbroers en in 1302 het die inwoners van Pskof die fort na ’n meer geleë plek geskuif. In die laat 1500's was Izborsk een van die kleinste, maar mees strategiese forte wat Rusland se noordwestelike grens teen aanvalle help beskerm het. Die fort was veronderstel om ondeurdringbaar te wees, en daarom was die oorname daarvan deur ’n klein Litause regiment in 1569 ’n groot skok vir die destydse heerser, tsaar Iwan die Verskriklike. Die maklike en verraderlike oorname het die toe reeds paranoïese Iwan omgekrap: In die middel van die nag het ’n oorloper, vermom as ’n lid van die Opritsjnina, gelas dat die hekke oopgemaak word "in die naam van die Opritsjnina". Die regiment het die fort toe oorgeneem.
Volgens ’n verdrag tussen Rusland en Estland in 1920 om laasgenoemde land se stryd om onafhanklikheid te beëindig, is die grens tussen die twee lande na oos van Izborsk geskuif en het dit deel van Estland geword. Toe Estland later deel van die Sowjetunie word, is die Russiese Sosialistiese Federale Sowjetrepubliek (RSFSR) se grens weer weswaarts geskuif en het Izborsk weer deel van die RSFSR geword.
Somer
Somer is een van die vier seisoene waarin die jaar opgedeel word. Somer volg na die lente en kom voor herfs. Dit is die warmste tyd van die jaar. Gedurende die somermaande is die dae langer en die nagte korter (dit word laat donker).
Meteorologies gesproke val die maande Desember, Januarie en Februarie in die somer (Suidelike Halfrond). Terwyl dit somer in die Suidelike Halfrond is, is dit winter in die Noordelike Halfrond.
Astronomies gesproke begin die somer egter met die somersonstilstand. In die Suidelike Halfrond vind die somersonstilstand gewoonlik op 21 Desember plaas. In die Noordelike Halfrond vind dit gewoonlik op 21 Junie plaas.
Somer word met hitte, strande en swem geassosieer. Mense trek koeler aan en spandeer meer tyd buitenshuis. Swembaddens word meer algemeen gebruik en buite-aktiwiteite soos fietsry, staptogte, piekniek en braaivleis kry meer aftrek.
Bladwisselende plante is in die somer ten volle met blare bedek, wat skaduwee teen die bloedige son bied. Baie plante dra ook vrugte (soos waatlemoene en lietsjies) wat gedurende die somermaande geoes en genuttig kan word. Diere is orals besig om hulle kroos groot te maak. Jong bokkies speel in die veld en onvolwasse arende leer vlieg.
1322
Die jaar 1322 was 'n gewone jaar wat volgens die Gregoriaanse kalender op 'n Donderdag begin het. Dit was die 22ste jaar van die 14de eeu n.C. Soos ander gewone jare het die jaar 12 maande, 52 weke en 365 dae gehad.
Kardinaalspeg
Die kardinaalspeg (Dendropicos fuscescens) is 'n algemene standvoël in die meeste habitats, van woudrand tot droë doringveld. Die voël is 14 – 16 cm groot en weeg 20 - 36 gram. In Engels staan die voël bekend as die Cardinal woodpecker.
Naomi Battrick
Naomi Battrick (gebore April 1991) is 'n Engelse aktrise. Sy is bekend vir haar rolle in die rolprente Whisky Galore (2016) en The Titan (2018), en in die televisiereeks Jamestown (2017).
Mgolombane Sandile
Sandile (± 1823 - 1878) was 'n Xhosa-opperhoof. Hy is gebore naby die oosgrens in die Oos-Kaap. Omstreeks 1850 word hy opperhoof en bots met sir Harry Smith. Hy was betrokke in verskeie grensoorloë. Hy is in 1878 oorlede.
Heemraad
'n Heemraad was 'n lid van die kommissie van landdros en heemrade en het in die eerste 150 jaar van blanke vestiging in Suid-Afrika oor regterlike en administratiewe magte in die binneland beskik. Dit was die blanke se vroegste vorm van plaaslike regering.
Etimologie
Die woord heemraad is 'n Nederlandse titel vir 'n amptenaar wat die dyke versorg het. Rofweg kan dit vergelyk word met 'n waterfiskaal. Die heem (heim) verwys na omgewing of streek en die raad na adviseur of raadsman. 'n Heemraad is dus 'n adviseur oor plaaslike sake.
Verkiesing van heemrade
Die eerste heemrade is op 31 Augustus 1682 op Stellenbosch aangestel. Mettertyd is die stelsel van 'n landdros met heemrade na die buitedistrikte Swellendam, Graaff-Reinet, Uitenhage en Tulbagh uitgebrei. Aanvanklik is elke landdros deur 4 heemrade ondersteun. Tydens die Bataafse bewind is dit vermeerder tot ses. Heemrade is deur die goewerneur aangestel uit 'n lys name saamgestel deur die raad van landdros en heemrade. Elke jaar is die twee lede met die langste diensjare vervang deur nuwe lede. Heemrade moes minstens 30 jaar oud wees, eiendom besit en het gekom uit die vooraanstaande lede van die gemeenskap. Die landdros is deur die goewerneur aangestel en betaal, maar die heemrade moes hul dienste gratis lewer, want dit is beskou as 'n erepos. Hulle het vergaderings altyd in swart geklee bygewoon. In die kerk het die landdros op 'n verhogie gesit en vir die heemrade en hul gesinne is 'n spesifieke bank gereserveer. Selfs oud-heemrade en hul gesinne het apart gesit. Alhoewel dit as 'n groot eer beskou is om as heemraad te dien, het die eer geensins opgeweeg teen die moeite daaraan verbonde nie.
Hof van landdros en heemrade
Die hof van landdros en heemrade was 'n hof vir kleiner siviele sake en was ook by magte om huwelike te voltrek. Deur die jare is die jurisdiksie van die hof vergroot, veral in die meer afgeleë distrikte. Sake oor plaasgrense en serwitute was alledaags. Heemrade het egter baie moeite gedoen om geskille betyds te besleg om hofsake te voorkom. Appèl na die Raad van Justisie in Kaapstad was in alle gevalle moontlik. Verskeie male het 'n hof 'n petisie aan die goewerneur gerig met die versoek om 'n lastige lid van die gemeenskap weer in diens van die VOC te neem en sy status as vrye burger op te skort. Die hof het wye magte oor slawe gehad. 'n Landdros kon met goedkeuring van die heemrade aan bediendes en slawe vir kleiner oortredings ligte lyfstraf oplê, die oortreder “in die kettings slaan” of 'n maksimum van 6 maande tronkstraf oplê. Dit was die heemraad se taak om na 'n gevange se welsyn om te sien. In die strafbepaling het die heemrade soos 'n jurie opgetree. Heemrade het inspeksies ter plaatse gedoen, lykskouings en doodsondersoeke uitgevoer en verslag daarvan gelewer by hul hofsittings. Die hof het beskuldigdes in kriminele sake gedagvaar om voor die Raad van Justisie te verskyn waar die landdros as aanklaer opgetree het met die nodige getuienis wat die heemrade vir hom ingesamel het.
Afskaffing in die Kaapkolonie
Op 31 Desember 1827 is die stelsel afgeskaf en vervang met 'n plaaslike magistraat en siviele kommissaris. As rede is aangevoer dat die heemrade partydig was teenoor die Khoikhoi en die slawe. 'n Probleem was wel dat die heemrade geen regsagtergrond gehad het nie en dikwels geen Engels of maar swak Engels magtig was. Die werklike rede het meer gelê in die verengelsingsbeleid van die owerheid.
Gevolge van die afskaffing vir die Kaapkolonie
Met die verdwyning van die heemraadstelsel is die band tussen die owerheid en die bewoners van die afgeleë platteland verbreek. Hierdie mense was juis besonder daarop gesteld om deel te neem aan die plaaslike regering. Enkele dekades later het die owerheid dit besef en is afdelingsrade gestig. Hierdie liggame is mettertyd deur streekdiensterade en nog later deur distriksmunispalitiete vervang.
ZAR en OVS
Die Voortrekkers het die stelsel van landdros en heemrade in die Zuid-Afrikaansche Republiek (Transvaal) en die Republiek van die Oranje-Vrystaat laat herleef. In 1881 is heemrade in die ZAR afgeskaf, maar in die OVS is dit tot aan die einde van die Tweede Vryheidsoorlog behou.
Trivia
In die Voortrekkers, die Afrikaner-jeugbeweging, bestaan die amp van heemraad.
Dwayne Johnson
Dwayne Douglas Johnson (gebore 2 Mei 1972), ook bekend as The Rock, is 'n Amerikaans-Kanadese akteur, vervaardiger, semi-afgetrede professionele WWE-stoeier, en filantroop.
Johnson was 'n Amerikaanse voetbalspeler vir die Universiteit van Miami. Hy het later vir die Calgary Stampeders in die Kanadese voetballiga gespeel. Hy was ook 'n beroepstoeier (soos sy oupa, Peter Maivia, en sy pa, Rocky Johnson), van wie hy sy Kanadese burgerskap verkry het.
Fort Hill
Fort Hill was een van 'n reeks forte wat die Britse onwerheid tydens die Kaapse grensoorloë van 1779 tot 1877 op die oosgrens van die Kaapkolonie gebou het.
Fort Hill was aanvanklik 'n eenvoudige vierkantige konstruksie bestaande uit grondwalle met bastions vir 3 kanonne. Die kaserne gebou uit takke en klei kon 400 man huisves. By die herbouing is die mure met klip versterk. Daar was ruim magasyne, 'n klein hospitaal, 'n gevangenis en later selfs 'n tweede kruithuis. Dit alles was omring met grag.
Tydens die Sesde Grensoorlog het Harry Smith in die opgeknapte huis van sendeling John Brownlee naby die fort gewoon. Die fort is vernoem na lord Rowland Hill, die destydse hoof van die Britse Leër.
Slegs die twee kruithuise het behoue gebly, is tot monument verklaar en staan op die terrein van die huidige Lovedale Kollege in King William's Town.
Lisa Nicole Carson
Lisa Nicole Carson (gebore 12 Julie 1969) is 'n Amerikaanse aktrise. Sy is bekend vir haar rolle in die rolprente Jason's Lyric (1994) en Life (1999), en in die televisiereekse ER (1994) en Ally McBeal (1997).
Airbus A300
Die Airbus A300 is 'n kort- tot mediumreikafstand wyerompvliegtuig. Die vliegtuig wat in 1972 vrygestel is, was die eerste tweemotorige wyerompvliegtuig ter wêreld en die eerste vliegtuig wat deur die Airbus-konsortium van Europese maatskappye, wat nou ten volle deur EADS besit word, geskep is.
Die A300 (saam met die A310) se produksie het in Julie 2007 tot 'n einde gekom. In 2020 word daar nog 209 A300s wêreldwyd gebruik, meestal as vragvliegtuie vir maatskappye soos United Parcel Service, FedEx Express en DHL. Vragvliegtuigverkope sal in die toekoms die nuwe A330-200F-afstammeling behels.
1321
Die jaar 1321 was 'n gewone jaar wat volgens die Gregoriaanse kalender op 'n Woensdag begin het. Dit was die 21ste jaar van die 14de eeu n.C. Soos ander gewone jare het die jaar 12 maande, 52 weke en 365 dae gehad.
Klein-Boesmansrivier
Die Klein-Boesmansrivier is 'n rivier wat in die KwaZulu-Natal, Suid-Afrika vloei.
Een lopie ontspring aan die voet van die Drakensberge en ander lopies ontspring langs die Moore Park en Wagendrift Natuurreservate verder oos. Hierna vloei dit deur die KwaZulu-Natal Middeland, verby langs (maar nie deur) die Wagendriftdam, onderdeur die N3 en mond stroomaf uit in die groter Boesmansrivier in die dorp Estcourt.
Larry Fine
Larry Fine (5 Oktober 1902 – 24 Januarie 1975) was 'n Amerikaanse akteur en skrywer. Hy was bekend vir sy rol in die rolprent The Three Stooges Meet Hercules (1962).
1323
Die jaar 1323 was 'n gewone jaar wat volgens die Gregoriaanse kalender op 'n Vrydag begin het. Dit was die 23ste jaar van die 14de eeu n.C. Soos ander gewone jare het die jaar 12 maande, 52 weke en 365 dae gehad.
Herfs
Herfs is een van die vier seisoene waarin die jaar opgedeel word. Herfs volg na die somer en kom voor die winter. Gedurende die herfs word die dae korter en die nagte langer (dit word vroeër donker).
Meteorologies gesproke val die maande Maart, April en Mei in die herfs (Suidelike Halfrond). Terwyl dit herfs in die Suidelike Halfrond is, is dit lente in die Noordelike Halfrond.
Astronomies gesproke begin die herfs egter met die herfsnagewening. In die Suidelike Halfrond vind die herfsnagewening gewoonlik op 20 Maart plaas. In die Noordelike Halfrond vind dit gewoonlik op 21 September plaas.
Siklosilikaat
Siklosilikate (vanaf die Grieks κύκλος kuklos, sirkel) is silikate met verbinde tetraëders in 'n ringvorm met −
Hulle besit 'n Si:O verhouding van 1:3 en hulle bestaan as 3-lid ringe − of 6-lid ringe −. Hulle word in die Nickel–Strunz-klassifisaie: 09.C geplaas.
Lemur
Beskrywing
duimnael|180px|links|Lepilemur sahamalazensis word sedert 2006 as ’n aparte spesie beskou.
Lemurs stem wat voorkoms betref ooreen met basale primate. Dus word hulle dikwels verwar met voorouerprimate, terwyl hulle nie die voorouers van ape en mensape was nie, maar onafhanklik ontwikkel het.
Vanweë Madagaskar se afsondering van ander kontinente en die afwesigheid van ape het die lemurs uniek ontwikkel en is daar ’n groot verskeidenheid. Tot net voor die mens se koms na die eiland sowat 2 000 jaar gelede was lemurs so groot soos gorillas. Vandag is daar amper 100 spesies en subspesies, almal veel kleiner.
Die bestudering van die lemurs se gedrag het eers in die 1950's en 1960's ernstig begin. Dit is aanvanklik in die wiele gery deur politieke onstabiliteit in die middel 1970's, maar navorsing is in die 1980's hervat, en dit het die begrip van hierdie primate grootliks verbeter.
Baie lemurs word bedreig of ernstig bedreig weens jag en die verlies van hul habitat. Hoewel hulle beskerm word, ondermyn die onwettige versameling van hout, wydverspreide armoed en politieke onstabiliteit bewaringspogings. Om dié redes beskou die Internasionale Unie vir die Bewaring van die Natuur (IUBN) lemurs as die wêreld se mees bedreigde soogdiere – uitwissing binne die volgende 20 tot 25 jaar het in 2013 tot 90% van alle spesies in die gesig gestaar.
Frank Whitson
Frank Whitson (22 Maart 1877 – 19 Maart 1946) was 'n Amerikaanse akteur. Hy was bekend vir sy rolle in die rolprente The Mark of Cain (1916), Restitution (1918), Adventures of Tarzan (1921), en Captain Blood (1924).
Olympus C-150
Dit funsioneer as 'n standaard USB stoortoestel, en gebruik xD-Picture Cards as stoormedium.
Afrika Christen Demokratiese Party
Die 2000-handves opponeer die promovering van kondome en veilige seks as 'n medium om MIV te beveg. Die ACDP is van opinie dat die kondoombeleid vir HIV-bestryding geskrap moet word en dat daar meer fokus op weerhouding en getrouheid in die huwelik geplaas moet word. Daarom eenkomstig is die ACDP se platform soortgelyk aan dié van die ChristenUnie (Nederland) en die CHP (Nieu-Seeland).
Die party word gelei deur dr. Kenneth Rasalabe Joseph Meshoe (LP). Sedert die 2009 algemene verkiesing, het die ACDP 3 lede in die Suid-Afrikaanse Parlement.
ACDP-embleem
Die embleem is ontwikkel deur van die ACDP se stigters en is daarop gerig om 'n politieke party te verteenwoordig wat Bybelse beginsels verteenwoordig.
Twee pyle van links en regs, verteenwoordig die trekkrag van Suid-Afrikaners van links en van regs rakende ras, politiek, ideologië, kerk-affiliasie, geloof, taal, stam en kultuur na die kruis van Jesus Christus as middelaar en die strewe na eenheid in God Drie-enig onder al die mense van Suid-Afrika. Die pyle na bo en onder illustreer die rigting op na God en af na ons medemense in Suid-Afrika en ons gemeenskappe. Die rooi kant verteenwoordig die bloed van Jesus Christus wat ACDP, ACDP-lede en die mense van Suid-Afrika omring en beskerm.
1324
Die jaar 1324 was 'n skrikkeljaar wat volgens die Gregoriaanse kalender op 'n Saterdag begin het. Dit was die 24ste jaar van die 14de eeu n.C. In teenstelling met gewone jare het die jaar 366 dae en 'n 29 Februarie gehad.
Afrika Christen Demokratiese Party
Die ACDP in die eerste dekade
Die behoefte vir 'n toerekeningsvatbare alternatief vir die verdeelde politiek van die verlede, het Christene van diverse agtergrond genoodsaak om 'n politieke party op 9 Desember 1993 te stig. So het die Afrika Christen Demokratiese Party tot stand gekom, presies 'n honderd dae voor die eerste volledig demokratiese verkiesing in 1994.
Met die konsep van 'n veelparty-demokrasie in die lug, het die ACDP nie net ondersteuning onder Bybelgelowige Christene nie, maar ook persone wat hoë ag slaan op morele waardes.
Die ACDP het die Bybelse platform vir die standaard tot rekonsiliasie, geregtigheid, medelye, verdraagsaamheid, vrede en die respek van lewe, die individu, die familie en die gemeenskap aangeneem. Die doel is om politieke debat na hierdie kwelpunte te rig en eensgesindheid onder mense te kweek rakende gemeenskaplike waardes, in stede van die fokus te plaas op ideologieë, historiese en rasseverskille.
Gedurende die eerste verkiesing in 1994, het die ACDP menige verras met die oorwinning van 2 setels in die Nasionale Parlement en 3 setels in die Provinsiale Wetgewers.
'n Jaar later het die ACDP deelgeneem aan die Verkiesing vir Plaaslike Regering in slegs 'n paar munisipaliteite. Die party het 3 setels verower. Die opvolgende 5 jaar het die ACDP gegroei met dié dat 4 raadslede oorgeloop het na die ACDP vanaf ander politieke partye.
Voor die algemene verkiesing in 1999, het baie kritici geglo dat die ACDP een van sy 2 setels sal verloor in die Nasionale Vergadering. In teenstelling met die kritiek het die ACDP sy aantal setels verdriedubbel na 7 setels en het dus die 5de grootste party geword. Die ACDP het ook hul eerste setel in die Nasionale Raad van Provinsies verkry. In die provinsiale wetgewers het die ACDP nog 'n setel verower en het 4 setels in verskillende provinsiale wetgewers verkry.
Die ACDP het hul beste groei tot op hede in die 2000 Plaaslike Verkiesing beleef deur te groei vanaf 7 raadslede tot 70 raadslede nasionaal.
Afgesien van die 7 Parlementêre Setels wat die ACDP verower het tydens die 2004 algemene verkiesing het hul ook 8 setels in die Provinsiale Wetgewers ontvang.
Munisipale verkiesings
ACDP-slagspreuke:
Kopties-Ortodokse Kerk
duimnael|180px|Pous Tawadros II, die huidige Patriarg van Alexandrië en die Heilige Aartsbisdom van Sint Markus.
Die Kopties-Ortodokse Kerk van Alexandrië is die grootste Christelike kerk in Egipte en Noordoos-Afrika.
Volgens tradisie is die kerk in die middel van die 1ste eeu (omstreeks 42 n.C.) gestig deur die apostel en evangelis Markus. Die hoof van die kerk en die aartsbisdom van Alexandrië is die "Patriarg van Alexandrië en die Heilige Aartsbisdom van Sint Markus", wat ook die titel "Koptiese pous" het. Die aartsbisdom van Alexandrië is net in naam; die Koptiese pous se setel is vandag in Kaïro.
Die Koptiese Kerk behoort tot die Oriëntaal-Ortodokse kerkgroep, wat afgestig het van die Oosters-Ortodokse en Rooms-Katolieke Kerk ná die Konsilie van Chalcedon in 451 n.C. omdat dit ’n ander siening gehad het van Christologie. Die presiese aard van die onmin wat tot die skeuring gelei het, is baie tegnies en het hoofsaaklik te doen met die natuur van Christus. Die kerk het sy wortels in Egipte, maar het ’n wêreldwye aanhang.
Sofia Carson
Sofia Carson (gebore 10 April 1993) is 'n Amerikaanse aktrise. Sy is bekend vir haar rol in die televisiereeks Descendants: Wicked World (2015).
Podocarpaceae
Podocarpaceae is die geelhout-familie wat hoort tot die orde Pinales. Daar is 150 spesies wat wêreldwyd tot die familie hoort waarvan vier plaaslik voorkom en al vier is bome.
Kenmerke
Die familie is groot immergroen woudbome. Hierdie familie dra nie blomme nie maar produseer baie primitiewe en gereduseerde keëls. Die manlike bome se keëls is katjiesagtig. Die vroulike bome se saadkoppe - wat later tot saad ontwikkel - kom alleen of in pare voor sodat een of twee sade geproduseer word. Die blare van die bome is smal met parallelle are en die rande is glad. Die vrugte is ronderig en word deur voëls en vlermuise verspei.
Spesies
Suid-Afrikaanse spesies is:
Ciara Baxendale
Ciara Baxendale (gebore 19 Julie 1995) is 'n Engelse aktrise. Sy is bekend vir haar rolle in die rolprente Spike Island (2012) en Boys on Film 18: Heroes (2018), en in die televisiereekse DCI Banks (2010) en My Mad Fat Diary (2013).
Mosambiek
Die Republiek Mosambiek is 'n land in Suider-Afrika, wat grens aan Suid-Afrika, Eswatini, Tanzanië, Malawi, Zambië en Zimbabwe. Die Comore-eilande is geleë langs die noordoostelike kus en Madagaskar oorkant die Mosambiekkanaal. Mosambiek is 'n lid van die Gemeenskap van Portugese Lande (CPLP), die Statebond en die Afrika-Unie.
Soos ander voormalige Portugese kolonies in Afrika het ook Mosambiek sy ontstaan as geografiese en politieke entiteit aan Portugese pogings te danke om 'n seeroete rondom die vasteland van Afrika na die rykdomme van Asië te vind en te beskerm. Hiervoor het Vasco da Gama en sy opvolgers forte in Beira (Sofala), Quelimane en op Mosambiekeiland opgerig. Met die Nederlandse verowering van Portugees-Asië in die 17de eeu het die klem in Portugal se ekonomiese en strategiese belange verskuif na die slawehandel tussen Wes-Afrika en die Amerikas, terwyl nedersettings in Mosambiek in verval begin raak het. Die land het sodoende die verwoestings, wat deur die slawehandel in ander dele van Afrika gesaai is, grotendeels gespaar gebly. Ook was dit 'n toevlugsoord in tye van oorlog. So is Mosambiek nie op dieselfde skaal ontvolk soos byvoorbeeld Angola nie.
In die najaar van 2011 het die ontdekking in Cabo Delgado-provinsie van aardgasreserwes, wat blykbaar so groot is soos dié van Katar, tot 'n herwaardering van Mosambiek se ekonomiese potensiaal gelei. Die land kan dalk 'n groot uitvoerder van aardgas op die wêreldmark word. In die middel 2017 het 'n Islamitiese militante insurgensie in Cabo Delgado begin wat, soos gevrees word, tot onstabiliteit in Noord-Mosambiek kan lei.
Whitney Houston
Whitney Elizabeth Houston (Newark, New Jersey, 9 Augustus 1963 - Beverly Hills, Kalifornië, 11 Februarie 2012) was 'n Amerikaanse model, aktrise, rolprentvervaardiger en sangeres wat R&B, soul- en popmusiek gesing het.
Mosambiek
Voorkoloniale periode
Die eerste bewoners van die land was die San, die voorvaders van die Khoisan, 'n volk van jagters en versamelaars van kos. In die tydperk tussen die 1ste en 4de eeu begin groepe van Bantoe-stamme vanuit die weste en noorde na die Zambesiriviervallei en later ook geleidelik na die plato en kusgebiede verhuis. Die Bantoevolke was boere en het ook yster bewerk.
Gryssuikerbos
Die gryssuikerbos (Protea scabriuscula) is 'n blomdraende struik wat aan die bekende Protea genus behoort. Die plant is endemies aan die Wes Kaap en kom voor op die Matroosberg en die pieke rondom die Koue Bokkeveld; die plant is prominent op Sneeuberg. Die spesie is deel van die fynbos-bioom. Die plant word net 50 cm hoog, met 'n enkele hoofstam en al die takke is bogrond. Dit is nie bestand teen brand nie.
Whitney Houston
Houston word algemeen beskou as een van die beste sangeresse ooit vanweë haar uiters professionele optredes, groot stemreikte van 5 oktawe en die moontlikheid om in verskillende genres te sing. Sy is wyd gerespekteer vir haar lewendige optredes en kragtige stem.
Mosambiek
Portugese koloniale periode tussen tussen 1498 en 1885
Alhoewel die Portugese invloed geleidelik versterk is, was dit nogtans beperk en is dit meestal uitgeoefen deur individuele setlaars en beamptes, wat verregaande outonomie geniet het. Gevolglik was daar 'n gebrek aan beleggings uit die moederland, terwyl die Portugese owerhede hulle eerder op die winsgewende handel met Indië en die Verre Ooste en die kolonisering van Brasilië gekonsentreer het. So het die invloed van Portugal – en Portugees as omgangstaal – eeue lank beperk gebly tot die kusgebied langs die Indiese Oseaan (met 'n lengte van bykans 3 000 km) en die Zambesivallei.
Gryssuikerbos
In Engels staan dit as die Hoary Sugarbush bekend.
Mosambiek
Portugese koloniale bewind vanaf 1885
Die Koloniale Konferensie van Berlyn, wat in 1884 en 1885 in die Duitse Rykshoofstad gehou is, het die volkeregtelike erkenning van enige Europese koloniale moondheid se gebiedsaansprake in Afrika afhanklik gemaak van bepaalde voorwaardes. Die belangrikste daarvan was die effektiewe beheer van 'n gebied deur middel van gevestigde administratiewe strukture, polisie- en militêre magte. Portugal het vervolgens aktiewe stappe onderneem om die hele Mosambiek te beset – waarvoor in die suide van die land ook militêre geweld gebruik is – en sy administrasie tot die verste uithoeke van Mosambiek uit te brei. Hierdie proses is eers ná die Eerste Wêreldoorlog voltooi.
Gedurende die eerste dekade van formele kolonialisme het die suidelike landsdele opmerklike ekonomiese groei getoon wat hoofsaaklik aan Lourenço Marques se ligging naby die goudvelde van die Witwatersrand in Suid-Afrika te danke was. Met die voltooiing van die NZASM-spoorlyn, wat die hawestad met die Witwatersrand verbind het, is sowat 'n derde van dié streek se goud- en mineraaluitvoere deur Lourenço Marques se seehawe verskeep.
Aangesien die ekonomiese beleid daarop gemik was om Portugese immigrante en die moederland te bevoordeel, is min aandag geskenk aan die nasionale integrasie van Mosambiek, sy infrastruktuur en die opleiding van sy bevolking. Derhalwe het die getal Portugese in die land aanvanklik betreklik klein gebly.
Mosambiek ná die Tweede Wêreldoorlog
Terwyl die meeste Europese koloniale moondhede ná die Tweede Wêreldoorlog onafhanklikheid aan hulle kolonies in Afrika verleen het, het Portugal Mosambiek net soos sy ander besittings steeds as oorsese provinsies van die moederland beskou, en 'n groot aantal Portugese het hulle in die kolonies gevestig. Nogtans het dele van die nie-blanke bevolking van Mosambiek na onafhanklikheid gestreef, en in 1962 het 'n aantal politieke groeperings, wat teen die Portugese heerskappy gekant was, hulle verenig om saam die Bevrydingsfront van Mosambiek (FRELIMO) te stig. FRELIMO begin in September 1964 sy gewapende stryd teen die Portugese koloniale regering in wat bekend staan as die Mosambiekse Vryheidsoorlog.
Desondanks was baie Mosambiekers nie ten gunste van 'n onafhanklike staat nie, en min mense het die gewapende stryd teen die Portugese, wat die land immers vierhonderd jaar lank oorheers het, goedgekeur. Alhoewel FRELIMO en ander guerillamagte deur die Volksrepubliek China en die Sowjetunie van wapens voorsien is, is hulle deur Portugese troepe in bedwang gehou.
Mosambiek as onafhanklike staat
Ná tien jaar van sporadiese gevegte het FRELIMO slegs klein dele van die land oorheers. Ná die staatsgreep van 25 April 1974, waarin Sosialisties-gesinde troepe onder die leiding van 'n groep junior militêre offisiere die outoritêre Caetano-bewind in Lissabon beëindig het, is die besluit geneem om onafhanklikheid aan die kolonies te verleen. Mosambiek het op 25 Junie 1975 'n onafhanklike staat geword. Die eerste (nie-verkose) president was Samora Machel.
Galatasaray
Galatasaray Spor Kulübü (ook verwys na as Galatasaray SK, Galatasaray AS of sommer Galatasaray) is 'n Turkse sportklub in die stad Istanboel wat bekend is vir hulle sokker afdeling. Galatasaray is in 1905 gestig deur Ali Sami Yen en sy maters van die Galatasaray hoërskool. Galatasaray is die suksesvolste klub in die geskiedenis van Turkse sokker, en het meer bekers as enige ander Turkse klub gewen.
Mosambiek
Vredestyd
President Machel het in 1986 die slagoffer van 'n vliegtuigramp geword, en die FRELIMO-party is steeds meer deur sy Marxistiese vleuel oorheers, wat die nywerhede genasionaliseer en kollektiewe boerdery gestig het. Die emigrasie van opgeleide Blanke vaklui het die ekonomie erg getref.
Tog het die land ná die einde van die oorlog in 1992 tydens die presidentskap van Joaquim Chissano tot een van Afrika se modelstate ontwikkel, wat met 'n gemiddelde groeikoers van sowat tien persent gespog het. Westerse lande het Mosambiek van sy skuldlas bevry en ontwikkelingshulp verleen. Sedert 1995 is Mosambiek saam met Gaboen, Rwanda en Togo die enigste lid van die Britse Statebond wat vroeër geen Britse kolonie was nie.
Die huidige staatspresident, Filipe Jacinto Nyusi (FRELIMO) het die presidensiële verkiesing van 15 Oktober 2014 gewen. Hy is op 15 Januarie 2015 ingesweer.