cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Litaue
Fotografie
Latere fotokunstenaars het bekendheid verwerf met hul natuurlike portrette, wat vry van ideologiese bagasie was, en landskapfotografie. Talle Litause koffietafelboeke en ander publikasies getuig van die hoë gehalte van die kontemporêre fotokuns. In Šiauliai is ’n museum vir fotografie geopen.
Kookkuns
Net soos in die geval van sy buurlande weerspieël ook Litaue se kookkuns die moeilike lewensomstandighede waarin die landelike bevolking in die verlede verkeer het – nog tot in die 19de eeu is die meeste boere deur Poolse en Litause adellikes soos lyfeienes behandel wat op hul plase en in die woude harde werk moes verrig. Hul kos was eenvoudig en voedsaam, met bestanddele soos aartappels, kool, brood en melk. Kruie en speserye was, net soos sout, redelik duur en moeilik bekombaar en is derhalwe spaarsaam gebruik. Boere en veldwerkers het dikwels koue etes saamgeneem werk toe, en hierdie gewoonte word steeds deur die moderne Litause kookkuns weerspieël waarin koue voorgeregte uiters gewild is. Die meeste gesinne het hul eie spesiale resepte, maar koue etes en voorgeregte speel ook ’n beduidende rol op die spyskaarte van restaurante.
’n Groot verskeidenheid sampioene en bessies uit Litaue se uitgestrekte bosgebiede word in die plaaslike kookkuns gebruik, net soos aartappels wat soms op ’n skertsende wyse as Litaue se enigste beduidende hulpbron beskryf word. Daar is min lande waar aartappels ’n vergelykbare prominente rol as stapelvoedsel en basis van baie geregte speel. Gewilde voorbeelde is aartappelkluitjies met vleis- en groentevulsels, kluitjies van gekookte aartappels wat met stukkies witbrood gevul word, of worsies met ’n goed gekruide aartappelvulsel.
Aartappels vorm ook die basis vir een van Litaue se nasionale geregte, didžkukuliai of cepelinai – groot aartappelkluitjies wat met ’n vulsel van gemaalde vleis of kwark, soms ook sampioene, witkool, ham of vis bedien word. Die naam cepelinai is afgelei van die Duitse woord Zeppelin, ’n sinoniem vir lugskip, en verwys na die langerige vorm van die kluitjies. Die Duitse Weermag het tydens die Eerste Wêreldoorlog ’n groot aantal lugskepe in Litaue laat vervaardig.
Kugelis, ’n tweede bekende nasionale gereg, het sy wortels in die Joodse kookkuns van Litaue en word van fyngemaakte aartappels berei. Hulle word met wortelskyfies en room verfyn, in ’n bak geplaas en in die oond gebak totdat hulle ’n goudbruin kors het.
’n Derde gewilde dis is blynai – pannekoekies wat met vulsels van vleis, kool, sampioene, kwark, suurroom, aartappels, salm of ander vissoorte, vrugte of bessiekonfyt bedien word. Variasies van hierdie gereg is blyneliai (klein pannekoekies), bulviniai (pannekoekies van fyngemaakte aartappels), varškėčiai (kwarkpannekoekies) en lietinai (pannekoekies wat sonder gis berei en met vulsels van kaas, vleis of konfyt bedien word).
As gevolg van Litaue se wisselvallige geskiedenis kan ook baie invloede uit die buurlande Pole, Rusland en Duitsland in Litaue se kookkuns aangewys word. ’n Groot aantal geregte met rooi beet en kool het hul oorsprong in Rusland, terwyl geregte met suurkool en varkvleis meestal deur die Poolse kookkuns geïnspireer is. Gerookte vis-geregte is aan Duitse invloed te danke, terwyl ’n verskeidenheid resepte vir gevulde vis en pikante aartappelterte aan die Joodse kookkuns ontleen is.
Soet nageregte – dikwels met vars suiwelprodukte as basis – is orals in Litaue gesog. Tipiese voorbeelde is die inheemse roomys ledai of varškė, ’n dikwels selfgemaakte soort kwark met hoë vetgehalte wat saam met bosbessies bedien word. Daarnaas word ook soet gebak as nagereg bedien, waaronder meduolis – heuningkoekies wat met wodka verfyn word – en šakotis of baumkuchenas, ’n groot koek wat op ’n denneboom lyk en tradisioneel van 99 eiers berei word. Dit word dikwels op bruilofte bedien.
Sport
Basketbal is die gewildste en nasionale sportsoort van Litaue. Die Litause nasionale basketbalspan het al baie sukses in internasionale basketbaltoernooie gehad en die EuroBasket-toernooi drie keer gewen (in 1937, 1939 en 2003), asook altesaam agt ander medaljes tydens die Eurobasket, die Basketwêreldbeker en die Olimpiese Somerspele. Die nasionale mansbasketbalspan bereik ook baie hoë getalle televisisekykers, aangesien sowat 76% van de bevolking hul wedstryde in 2014 regstreeks gekyk het. Litaue het die Eurobasket in 1939 en 2011 aangebied. Die voormalige Litause basketbalklub BC Žalgiris uit Kaunas het die Europese basketballiga Euroleague in 1999 gewen. Litaue het 'n aantal NBA-spelers opgelewer, waaronder Arvydas Sabonis en Šarūnas Marčiulionis wat in die heldesaal opgeneem is, asook die onlangse NBA-spelers Jonas Valančiūnas, Domantas Sabonis en Ignas Brazdeikis.
Litaue het al 26 medaljes op Olimpiese Spele gewen, waaronder ses goue medaljes in atletiek, moderne vyfkamp, skyfskiet en swem. Daarbenewens het ander Litauers Olimpiese medaljes vir die Sowjetunie gewen. Die skyfwerper Virgilijus Alekna is die mees suksesvolle Olimpiese atleet uit die onafhanklike Litaue, aangesien hy goue medaljes gewen het tydens die Olimpiese Somerspele in 2000 en 2004, asook brons tydens die Olimpiese Somerspele 2000 en verskeie wêreldbekermedaljes. Mees onlangs het die goue medalje van die 15-jarige swemmer Rūta Meilutytė tydens die Olimpiese Somerspele 2012 in Londen 'n toename in gewildheid vir die sport in Litaue tot gevolg gehad.
Litaue het bekende atlete opgelewer in atletiek, moderne vyfkamp, fietsry, skaak, roei, kunsvlieg, sterkman, stoei, boks, MMA, Kyokushin Karate en ander sportsoorte.
Litaue het die FIFA Futsal-wêreldbeker 2021 aangebied, die eerste FIFA-toernooi in Litaue.
Calitzdorp Spa
Calitzdorp Spa (voorheen ook bekend as Olifantsbron, Olifantsrivierbad en Gamkabad) is 'n warmwaterbron in die Klein Karoo van Suid-Afrika.
Die bron lê aan die oewer van die Olifantsrivier, ongeveer 20 km van Calitzdorp, 40 km van Oudtshoorn, by. Dit is slegs enkele kilometers voor die Olifantsrivier en die Gamkarivier bymekaar aansluit om die Gouritsrivier te vorm.
Die oog lewer daagliks sowat 650 000 liter water teen 51°C op. Die water is sterk ysterhoudend en daarom donker van kleur. Die bron is al verskeie male deur die vloedwater van die rivier oorstroom.
Die bron is ver van die ou hoofroetes na die binneland geleë. Uit ou reisverslae is bekend dat Robert Jacob Gordon in 1771 en John Barrow in 1801 hier was. Tans is die Eden-distriksmunisipaliteit die eienaar van die bron.
De Wolden
De Wolden is 'n munisipaliteit in die Nederlandse provinsie Drenthe. Die munisipale gebied het sowat 24 000 inwoners (2011) en 'n oppervlakte van 299 km². De Wolden is in 1998 gestig en gevorm uit die munisipaliteite de Wijk, Ruinen, Ruinerwold en Zuidwolde. Die laaste is die administratiewe setel van die munisipaliteit.
Plekke
Plekke in die munisipale gebied van De Wolden:
Alteveer, Anholt, Ansen, Armweide, Bazuin, Benderse, Berghuizen, Blijdenstein, Bloemberg, Braamberg (gedeeltelik), Buitenhuizen, Bultinge, De Oude Tol, De Stapel, De Stuw, De Tippe, de Wijk, Dickninge, Dijkhuizen, Drogt, Drogteropslagen, Dunningen, Echten, Eemten, Engeland, Eursinge, Fort, Gijsselte, Haakswold, Haalweide, Hees, Hoge Linthorst, Kerkenveld, Koekange, Koekangerveld, Kralo, Kraloo, Leeuwte, Linde, Lubbinge, Lunssloten, Middelveen, Nolde, Oldenhave, Oosteinde, Oosterwijk, Oshaar, Oud Veeningen, Paardelanden, Pieperij, Rheebruggen, Ruinen, Ruinerweide, Ruinerwold, Schottershuizen, Schrapveen, Steenbergen, Struikberg, Ten Arlo, Veeningen, Vuile Riete, Weerwille, Wemmenhove, Witteveen (gedeeltelik) en Zuidwolde.
Voorraadbeheer
Voorraadbeheer is in enige onderneming van belang sodat die aankoopafdeling die hoeveelheid en waarde van voorraad op enige tydstip sonder voorraadopname kan bepaal. Dit moet verseker dat daar altyd genoeg voorraad voorhande is om die nodige verskeidenheid, gehalte en pryse te voorsien.
Die moet beheer oor kospryse en verkoopspryse uitoefen en deur voorraadopname diefstal, veroudering, en skade beheer. Die optimale voorraadvlak is wanneer die totale waarde van die voorraad op sy laagste is sonder die risiko dat die onderneming uit voorraad kan raak. Die koste om voorraad te hou, te verkry, en te hanteer, moet tot die minimum beperk word sonder dat voorraad uitgeput sal raak. Dit skep praktiese probleme. Dit sal groter praktiese waarde hê om perke te plaas waarbinne voorraadvlakke kan wissel.
Thomas Corneliussen
Thomas Corneliussen (gebore 16 Maart 1972) is 'n Deense akteur. Hy is bekend vir sy rolle in die rolprente Angels in Fast Motion (2005) en Danny's Doomsday (2014), en in die televisiereeks Unit 1 (2000).
Getoomde pappagaaivis
Die getoomde pappagaaivis (Scarus frenatus) is 'n vis wat wydverspreid in die westelike Stille Oseaan, die Indiese Oseaan, die Rooisee en aan die ooskus van Afrika suidwaarts tot by die noorde van KwaZulu-Natal voorkom. In Engels staan die vis bekend as bridled parrotfish.
Voorraadbeheer
Voorraadvlakke moet so ekonomies en doeltreffend as moontlik gehandhaaf word om tekorte te voorkom, te voorkom dat té veel voorraad gehou word, die belegging van bedryfskapitaal in vorraad so laag as moontlik te hou, en die koste om voorraad te hou so laag as moontlik te hou.
Getoomde pappagaaivis
Identifikasie
Die vis word tot 47 cm lank. Dit het 'n lang lyf. Die volwasse mannetjie word onderskei deur die kop boonste kant van die kop wat 'n donkerblou tot groen is, dan geleidelik verander na blougroen en dan skielik lig blou of lig groen word aan die agterkant van die lyf. Daar is ook pienk merke op die keel. Die onvolwasse vissies is grysrooi met ses donkerbruin strepe aan die sye. Die strepe is soms gebroke en lyk soos n reeks diamantvormige merke. Die vinne is lig rooi tot pienk.
Voorraadbeheer
Die koste om voorraad te hou sluit in:
Getoomde pappagaaivis
Identifikasie
Hulle leef op aflandige hellings van riwwe en afgronde in water wat van 8 tot 30 meter diep is. Die onvolwasse visse leef naby korale en rommel. Die mannetjies is alleenlopers en wyfies leef in klein groepies saam. Hulle vreet alge en koraalpoliepe. Die vis word min gesien.
Aaron Ruell
Aaron Ruell is 'n Amerikaanse akteur, regisseur, en skrywer. Hy is bekend vir sy rolle in die rolprente Napoleon Dynamite (2004) en On the Road with Judas (2007).
Kalsium-43
Kalsium-43 (chemiese notasie Ca) is 'n stabiele isotoop van kalsium.
KMR
Kalsium-43 kan vir resonansie gebruik word, maar dit het kernspin I=7/2 en 'n kwadrupool. Die resonansie kan nogtans taamlik smal wees. Die chemiese verskuiwing is egter taamlik klein en omdat dit 'n seldsame isotoop is, moet dikwels verryking aangewend word, wat duur is. Dit word soms in relaksasiestudies van binding van kalsium-ione aan proteïene gebruik.
Die aanwending in vastestof-KMR is nog in ontwikkeling, maar daar is kennis van die tensorelemente van die chemiese verskuiwing en kalsium se omringing is in 12 verbindings suksesvol gewys.
Hemelmeganika
Reeds sedert die vroegste tye is besef dat hemelliggame beweeg en baie van die bewegings is akkuraat opgeteken. Die ingewikkelde bewegings is egter nie verstaan nie en die Grieke het dit sonder welslae met ingewikkelde meetkundige modelle probeer verklaar. Teen die einde van die Middeleeue het Nicolaus Copernicus groot vordering gemaak deur te veronderstel dat die aarde en alle ander planete in sirkelvormige bane om die son beweeg. Johannes Kepler het die noukeurige waarnemings van die sterrekundige Tycho Brahe bestudeer en in 1619 drie wette aangaande die beweging van planete vasgestel, wat bekend staan as Kepler se wette:
- Alle planete beweeg in elliptiese bane om die son, met die son as een brandpunt van die ellips.
- Die verbindingslyn tussen die son en 'n planeet bestryk in gelyke tye gelyke oppervlaktes van die baan.
- Die kwadraat van die omwentelingstyd van 'n planeet is eweredig aan die derdemag van sy gemiddelde afstand van die son.
Kepler kon sy wette nie verklaar nie, maar dit is in 1687 wel gedoen deur Isaac Newton in sy beroemde werk Principia. Hierin het Newton sy wet van die swaartekrag (gravitasiewet) gestel naamlik: Enige twee voorwerpe trek mekaar aan deur swaartekrag, en die krag is eweredig aan die produk van die twee massas en omgekeerd eweredig aan die kwadraat van die afstand tussen hulle. Hierdie swaartekrag hou die planete in hul bane en word gebalanseer deur die middelpuntvliedende krag as gevolg van die planeet se rotasiespoed.
Die tweeliggaamprobleem
Hierdie krommes is bekend as die kegelsnedes en die aanvanklike grootte en rigting van ŉ planeet se snelheid bepaal watter tipe baan dit sal volg. Die eerste twee tipes is geslote bane terwyl die laaste twee oop bane is. In die geval van oop bane sal die hemelliggaam slegs een keer by die son verbybeweeg en dan vir altyd wegbeweeg, soos in die geval van sommige komete. Indien slegs drie posisies op verskillende tye van die planeet se baan bekend is, is dit moontlik om sy totale baan te bepaal, maar in die praktyk word soveel moontlik data ingesamel ten einde die baan akkuraat te bepaal. In die sonnestelsel is die planeetbane volgens Newton se teorie nie perfekte ellipse nie. Dit is omdat daar nie werklik net twee liggame, die son en die planeet, betrokke is nie. Veral die groot planete Jupiter en Saturnus se swaartekragveld veroorsaak afwykings in die bane van ander planete. Die bane ondergaan oor lang tydperke geleidelike veranderings en die ellips se lang as draai stadig. Afwykings in die baan van 'n snel bewegende planeet, byvoorbeeld Mercurius, kan met behulp van Einstein se algemene relatiwiteitsteorie verklaar word.
Verdere steurings in die baan kan ook veroorsaak word deur 'n kegelvormige beweging van die planeet as sy massa nie eweredig om die rotasie-as versprei is nie. Die aarde is byvoorbeeld effens afgeplat by die pole en die son en die maan oefen ŉ gesamentlike krag uit op die massabult by die ewenaar. Indien al hierdie steurings in ag geneem word, kan die bane van hemelliggame baie akkuraat voorspel word. Sedert 1967 gee die VSA se vlootsterrewag jaarliks ŉ seevaartkundige almanak uit waarin die bane beskryf word.
Multi-liggaamprobleem
Indien daar drie of meer hemelliggame teenwoordig is wat vergelykbare kragte op mekaar uitoefen, is dit nie meer moontlik om hul beweging analities volgens Newton se wet uit te werk nie. Die grootte en rigting van die kragte verander wanneer die liggame beweeg en hul bewegings moet dus stap vir stap in klein intervalle bereken word. Met die koms van rekenaars het dit moontlik geword om hierdie berekenings te doen. Die wiskundige Joseph Lagrange (1736-1813) het ook die probleem van drie liggame ondersoek en bewys dat daar sogenaamde Lagrange-punte in die ruim bestaan wat heeltemal vry is van enige swaartekragveld. Twee sulke punte bestaan vir die son-aarde-maan-sisteem en soortgelyke punte geld ook vir Jupiter.
Meganika van die melkwegstelsel
Die Son is deel van die sterrekonstellasie wat as die melkwegstelsel bekend staan. In die melkwegstelsel beweeg duisende miljoene sterre in byna sirkelvormige bane om die galaktiese middelpunt. Die wette van Kepler geld nie vir die beweging van die sterre in die konstellasie nie, aangesien die massa van die stelsel deur die hele stelsel versprei is.
Die bane van sterre wat vinnig deur die newel beweeg, die sogenaamde snellopers, toon groot afwykings vanaf sirkelvormige bane. Uit beskikbare gegewens en met behulp van rekenaars kan hierdie bane nie alleen vooruit nie maar ook terug in die verlede bereken word. Die spiraalstruktuur van die melkwegstelsel word ook met behulp van die hemelmeganika bestudeer.
Die afgeplatte vorm van die melkwegstelsel dui op rotasie. Volgens die jongste teorieë sal die melkwegstelsel nie weens die rotasie uitmekaarspat nie, maar word die sterre bymekaar gehou deur ŉ swaartekragdrukgolf wat van die galaktiese middelpunt af versprei word. In ander sterrestelsels is die verspreiding van sterre soms bolvormig en beweeg almal om ŉ sentrale massamiddelpunt.
Computex
<div style="background:#f9f9f9; border:1px solid #aaaaaa; clear:right; float:right; font-size:90%; margin:1em 0 1em 1em; padding:1em; text-align:center; width:20em;">
Uitstallingsterrein
Taipei Wêreldhandelsentrum & Taipei Wêreldhandelsentrum se Nangang-uitstallingsterrein
Gasheerstad
Taipei
Computex Taipei, of Taipei International Information Technology Show (Chinees: 台北國際電腦展, algemeen bekend as Computex), is 'n handelskou vir inligtingstegnologie wat sedert 1981 jaarliks in Taipei, die hoofstad van die Republiek China (Taiwan) gehou word.
Dit is tans die grootste handelskou van sy soort in Asië en sedert die vroeë 2000's naas die Europese CeBIT en die Amerikaanse Consumer Electronics Show (CES) ook een van die belangrikste IT-handelskoue ter wêreld.
Ontwikkeling
Die Computex-handelskou word gemeenskaplik deur die Taiwannese Raad vir die Ontwikkeling van Buitelandse Handel (Taiwan External Trade Development Council, kort TAITRA), wat deur die Nasionaal-Chinese regering befonds word, en die Taipei Computer Association (TCA), 'n privaatinstelling, georganiseer.
Die eerste handelskou, wat destyds nog Taipei Computer Show genoem is, is in 1981 aangebied en het hoofsaaklik as 'n forum gedien waar klein- en middelslagondernemings uit Taiwan se ontwikkelende rekenaarbedryf hul produkte kon uitstal. Die naamwysiging na Computex gaan terug op Stan Shih, 'n voormalige hoof van TCA, wat sy voorstel ter geleentheid van die vierde handelskou gemaak het.
Computex 2012 het sowat 130 000 besoekers gelok, waarvan 36 500 internasionale besoekers uit 172 lande. Meer as 4 000 kopers uit die IT-bedryf het kontrakte met Taiwannese uitvoerders gesluit.
Ploegbreker
Die ploegbreker (Erythrina zeyheri, vernoem na Karl Zeyher) is 'n bladwisselende dwergstruik van Botswana, Lesotho, Suid-Afrika en Zimbabwe wat niks hoër as 60 cm groei nie. Hulle is eintlik ondergrondse koraalbome en hulle naam verwys na die feit dat 'n ploeg dikwels breek indien dit op so 'n ondergrondse boom stoot.
Die peulplant is inheems aan die sentrale plato, waar dit wydverspreid voorkom in grasveld. Hulle groei in kleigrond en soms sandgrond, in die nabyheid van spruite en vleie, waar hulle in kolonies kan voorkom.
Die haarlose, drieledige blare het skerp gekromde stekels langs die hoofas en groter syare, wat aan die ondersy opgehewe is. Die lote en blare word jaarliks uitgestoot, en sterf weg tydens strawwe hoëveldse winters, wanneer die plant oorleef as 'n aansienlike knolagtige wortelstok met kort bogrondse stingels. Bloeiwyses word in die somer voortgebring, van Oktober tot Januarie. Die hangende skarlakenkleurige, of by uitsondering wit, blomme het rooi blomkelke.
Die vrugte is gladde, swart peule, wat elk 'n paar harde, oranjerooi sade bevat.
Dit is 'n voedselplant vir die mot Terastia margaritis.
Exodus (musiekgroep)
Exodus is 'n Amerikaanse thrash metal musiekgroep gestig in 1979 in Richmond, Kalifornië.
Sien ook
Lys van heavy metal-kunstenaars
Pelmeni
<div style="background:#f9f9f9; border:1px solid #aaaaaa; clear:right; float:right; font-size:90%; margin:1em 0 1em 1em; padding:1em; text-align:center; width:20em;">
Pelmeni
Een van die nasionale geregte van Rusland en Oekraïne
Koldūnai
Pelmeņi
Pelmeenid
Pelmeni (Russies: пельмени) is deegbolletjies met 'n vulsel van vleis wat in water of vleisaftreksel gekook word. Hulle word by 'n sop gevoeg of as hoofgereg geniet. Pelmeni het hulle oorsprong heel waarskynlik in die kookkuns van Tatarstan of Siberië en word lankal as een van die nasionale geregte van Rusland en Oekraïne beskou.
Nou verwante geregte in ander dele van Europa is Italiaanse ravioli en tortellini of Swabiese Maultaschen in Suidwes-Duitsland, maar ook Sjinese jiaozi en wan tan kan as soortgelyke geregte beskou word.
Bestanddele
Die deeg vir pelmeni word van meel, water en sout berei, soms word ook enkele eiers bygevoeg. Die deeg word glad geknie en met gemaalde vark-, bees-, lam-, bees- of kalkoenvleis, vis of sampioene gevul. Dikwels is die vulsel ook 'n mengsel van verskillende soorte vleis. Vir die tradisionele Oedmoertiese metode word 'n mengsel van 45 persent bees-, 35 persent skaap- en 20 persent varkvleis gebruik.
In Perm, 'n stad wes van die Oeralgebergte, word pelmeni dikwels met sampioene, uie, rape of suurkool in plaas van vleis gevul. By dié vulsels word dan 'n verskeidenheid speserye soos swart peper en uie gevoeg.
Oorsprong en geskiedenis
Die woord pelmeni is afgelei van pel'nyan' (пельнянь) – 'n term uit die Fins-Oegriese Komi-taal, Oedmoerties en Mansi wat letterlik "oorvormige brood" beteken.
Dit is nie bekend wanneer pelmeni 'n deel van die kookkuns van inheemse Siberiese volke geword het of wanneer die gereg deur die Russe oorgeneem is nie. Een hipotese is dat pelmeni, of gevulde deegbolletjies in die algemeen, hulle oorsprong in China het.
Dit verklaar dan ook die gebruik van vreemde speserye soos swart peper wat nie inheems aan Rusland is en in elk geval ingevoer moet word. Pelmeni is dan moontlik deur Mongole in Siberië en later ook in die Oeral-gebied bekend gemaak en het vervolgens ook in Oos-Europa gewild geraak.
Pelmeni was besonder gewild onder jagters aangesien hulle 'n ligte en voedsame kos is wat maklik berei kan word. Op lang jagtoere tydens die winter kon pelmeni in bevrore toestand saamgeneem word.
Pilmän - die Tataarse eweknie van pelmeni - is daarnaas ook 'n tradisionele gereg in die Tataarse kookkuns waar dit steeds met sop bedien word.
Deesdae word industrieel vervaardigde bevrore pelmeni in Russiese, Oos-Europese en Duitse supermarkte verkoop. In Rusland en Oekraïne word bevrore pelmeni as kitskos veral met die leefstyl en kookkuns van studente en vrygeselle vereenselwig.
Hana Hayes
Hana Hayes (gebore 29 Maart 1999) is 'n Amerikaanse aktrise. Sy is bekend vir haar rolle in die rolprente To the Bone (2017) en Insidious: The Last Key (2018), en in die televisiereekse The Grinder (2015) en T@gged (2016).
Daspoorttonnel
Die Daspoorttonnel of Ollie Denyschentonnel is 'n tonnel in die Wesmoot in Pretoria wat deur die Daspoortrand gaan en Daspoort met Danville verbind in 'n noord/suid rigting. Die tonnel is 573 m lank, 11.6 m wyd met 'n hoogte van 7.5 m in middel en 13.6 m by die ingange. Die tonnel is gedurende die vroeë sewentigs voltooi en op 10 Augustus 1972 amptelik geopen. Die tonnel beskik oor twee bane vir verkeer sowel as twee voetpaaie weerskante van die verkeersbane. Tans gebruik nie net motoriste die tonnel nie maar ook skoliere hetsy per voet op per fiets. Die noordelike ingang van die tonnel is gebou in harde kwartsiet terwyl die suidelike ingang gebou is in sagte skalie.
Ventilasie
Daar is ook 'n ventilasieskag in die middel van die tonnel. Daar is twee waaiers aan weerskante van die tonnel wat vars lug inblaas terwyl daar 'n waaier aan die bokant van die ventilasieskag is wat die giftige gasse moet uitblaas.
Lugbesoedeling
Die tonnel is ontwerp om 6 000 voertuie per dag te dra. 'n Studie van die Tshwane se Departement van Omgewingbestuur gedurende Julie 2011 toon aan dat die aantal voertuie per dag beduidend gestyg het met 'n rekord van 2 420 voertuie per uur gemeet. Die groei plaas druk op die ventilasievermoë van die tonnel en dié studie het bewys dat geen persoon langer as 30 minute in die tonnel moet deurbring nie. Die situasie is vererger weens die feit dat die twee waaiers by ingange van die tonnel tydens die studie buite werking was.
Pluimvee
Pluimvee is gedomestikeerde voëls wat deur mense aangehou word vir hul nuttige produkte. Pluimvee is basies vee met vere ('n pluim is 'n veer). Dit sluit in: hoenders, kalkoene, eende, makoue, ganse en selfs volstruise. Hulle word aangehou vir die eiers wat hulle lê, vleis en selfs vir hulle vere.
In die pluimveebedryf word daar onderskei tussen lêrasse vir die produksie van eiers vir die verbruikersektor en vleisrasse vir die produksie van braaikuikens en -hoenders, eende, ganse, ensovoorts.
Eiers is vanweë hulle hoë proteïeninhoud, vitamiene en minerale 'n belangrike voedingsproduk, asook pluimveevleis, wat gewoonlik 'n besonder gunstige vet/vleisverhouding het. Pluimveeboerdery is uiters gespesialiseer. Die werfhen met haar kuikens en weglêneste is vir altyd verby. In die plek daarvan het die sogenaamde batteryhen gekom.
Aan die ander kant bied die bedryf aan 'n proteïen-honger wêreld 'n goedkoop en higiëniese voedselbron. Veral in Europa, waar byna alle voedselpryse sterk gestyg het, het die prys van eiers en pluimvee in die laaste dekade feitlik konstant gebly. In Suid-Afrika word hierdie meganisasieproses ook in die laaste dekades toegepas, en mettertyd word groot voordeel hieruit geput. Die nuwe boerderymetodes en moderne aanpassing het egter daartoe gelei dat produksiekoste, en daarmee saam die verbruikersprys van pluimvee en eiers, in die laaste dekade skerp gestyg het.
In Europa word daar nog net in België en Nederland op redelike skaal met kalkoene geboer. In Suid-Afrika word daar heelwat moeite gedoen am hierdie bedryf te stimuleer. Lê-eende word amper nie meer in Europa aangehou nie omdat die vraag na eendeiers sterk gedaal het. In Suid-Afrika het die bedryf nog nooit werklik ingang gevind nie. Frankryk is die belangrikste produsent van ganse, terwyl tarentale daar ook gesogte pluimvee is.
Geskiedenis
Oor die afstamming van die hoender (Gallus domesticus) is daar min bekend. Daar word aanvaar dat die huishoender 'n afstammeling is van die wilderooiboshoender of Bankivahoender (Gallus gallus), wat vandag nog in Indonesië, Birma, Noord-Italië en op die Filippynse Eilande aangetref word. Ook ander boshoenders, die sogenaamde Lafayettehoender (Gallus lafayettii) uit Sri Lanka, die Indiese Sonnerathoender (Gallus sonneratii) en die Javaanse vurksterthoender (Gallus varius), het vermoedelik ook ŉ aandeel gehad in die ontwikkeling van die huishoender.
Uit die Ooste het hierdie mak hoenders, wat reeds onderling begin teel het en veral vanweë hulle vleis en later hulle eiers aangehou is, waarskynlik via Wes-Asië, Noord-Afrika, Griekeland en Italië na die Weste versprei. Die Romeine het hoenders as heilige diere beskou (nie te heilig om in die kookpot te beland nie) en het die mak hoender na die Germaanse volke versprei. Gedurende die Middeleeue het die kruistogte waarskynlik die verspreiding van die mak hoender baie vergemaklik.
Kalkoene
Kalkoene het oorspronklik wild in Noord-Amerika voorgekom. Die Asteke het waarskynlik kalkoene as huisdiere aangehou. Ook ander Indiaanse kulture het die kalkoen mak gemaak, veral vir die vleis maar ook vir hul mooi vere. Die mak kalkoen stam af van die subspesie Meleagris gallopavo gallopavo, wat nog in die suide van Mexiko aangetref word. In sy oorspronklike woongebied is hierdie kalkoen vandag baie skaars en word dit as 'n bedreigde spesie beskou. Kort nadat Amerika ontdek is, het die Spanjaarde kalkoene saam met hulle teruggeneem Europa toe.
Die huidige kalkoenrasse stam van hierdie ingevoerde voëls af. Daar is bruin of sogenaamde bronskleurige kalkoene, in Suid-Afrika die bekende blougrys kalkoen, en ook die oorheersende wit kalkoenras, veral in die Europese pluimveebedryf.
Soetdoring
Verspreiding
Die spesie is inheems aan Angola, Botswana, Eswatini, Lesotho, Malawi, Mosambiek, Namibië, Zambië en Zimbabwe. Dit is ook lokaal gevestig in Noord-Afrika, Europa en Asië en is 'n indringerplant in Australië, waar dit as 'n onkruid beskou word. Van die trope af noordwaarts word dit deur Acacia seyal verplaas.
Pluimvee
Eende en ganse
In die Oudheid is ganse op groot skaal in verskeie dele van Europa aangehou. Hulle het waarskynlik van die bekende wilde- of grysgans (Anser anser) afgestam. Die Romeine was veral lief vir die diere. Ganse is wel diere en was dus grotendeels selfversorgend. Namate minder ruimte in Europa beskikbaar was, het die gewildheid van die gans as plaasdier afgeneem. In Oos-Europa is die gans nog 'n gewilde plaasdier, maar in Wes-Europa word hulle nog net op groot skaal aangehou vir die produksie van ganslewers.
Soetdoring
Beskrywing
Die soetdoring kan tot 'n hoogte van vyftien meter groei. Die baskleur is rooibruin tot swart. Die boom het dubbelveervormige, saamgestelde blare.
Pluimvee
Veranderde benadering
Hoenders, ganse en makoue is vir 'n lang tyd as feitlik selfversorgende diere op plase of in agterplase aangehou. Pluimveeboerdery was aanvanklik nie op vleisproduksie toegespits nie, en die vere is hoofsaaklik gebruik vir die verfraaiing van klere, die maak van kussings, matrasse en ander artikels. Die eerste volwaardige pluimveeskou is in 1849 in Boston in die VSA gehou, en hierdeur is die studie van die destyds bestaande rasse sterk aangemoedig.
Soetdoring
Beskrywing
Die goudgeel blomhofies van 10 tot 13 mm in deursnee word in die vroeë-somer voortgebring, en versprei 'n soet geur. Die vrugte van die boom is bruin, plat sekelvormige peule wat oopbreek om die sade te versprei. Die lang, reguit dorings kom in pare voor en is grys tot wit van kleur.
Met bewatering groei die boom vinnig, tot soveel as 'n meter per jaar. Dit is ryp- en droogtebestand en het 'n lewensverwagting van 30 tot 40 jaar.
Pluimvee
Veranderde benadering
Die eerste pluimveeklubs is in 1884 in Natal en in 1893 in die Westelike Provinsie gestig – laasgenoemde het 110 lede gehad. In 1904 het pluimveeliefhebbers die Suid-Afrikaanse Pluimveevereniging in Kimberley gestig, hoofsaaklik met die oog op die bevordering en beheer van pluimveeskoue. Pluimveeliefhebbers is so geïnspireer dat pluimvee uit Brittanje, Nieu-Seeland, Denemarke, Duitsland, Frankryk, België, Italië, die VSA en die Verre Ooste ingevoer is.
Soetdoring
Gebruike
In die verlede is die gom van die boom vir lekkergoed gebruik. Die inheemse mense van Suider-Afrika benut die boom reeds eeue lank as kruiemedisyne, en in moderne tye word die kruiemedisinale potensiaal daarvan, met gepaardgaande fitochemiese en biologiese aktiwiteit, weereens ondersoek. Literatuurbronne het aangedui dat dit tradisioneel vir behandeling van minstens 32 menslike en 5 dieresiektes benut is. Benewens aanwending as etnoveterinêre medisyne is die kruie toegedien vir verkoue, diarree, disenterie, griep, malaria, seksueel oordraagbare infeksies, wonde en koliek. Die teenwoordigheid van fitochemikalieë soos flavonoïede, fenole, fitosterole, proantosianidien, tannien en terpene, benewens verskeie minerale, is al in die blare en wortels bevestig. Belowende farmakologiese potensiaal sluit antibakteriese, antifungale, antigonokokkiese, antihelmintiese, antilisteriale, antimalariale, antimikobakteriese, antioksidant-, omgekeerde MIV-1 transkripsie-, anti-inflammatoriese en pynstillende aktiwiteite in. Die doeltreffendheid, toksisiteit en kliniese relevansie van 'n groot aantal isoleerbare verbindings moet egter nog bepaal word.
Pluimvee
Veranderde benadering
Gedurende 1914 is eiers ten bedrae van R132 000 ingevoer. Na die Eerste Wêreldoorlog moes Suid-Afrika egter selfversorgend raak en in 1921 is eiers ten bedrae van R400 000 na Brittanje en Europa uitgevoer. Die gevolge van die Anglo-Boereoorlog was 'n werklike stukrag in die ontwikkeling van die pluimveebedryf in Suid-Afrika. Omdat Transvaal en die Vrystaat na die oorlog feitlik kaal gestroop was van hul inkomstebronne, is hoenderboerdery beskou as 'n vinnige metode om die veefaktor in te skakel en terselfdertyd as tussentydse voedselbron te dien. Teen 1930/ 31 het uitvoere die rekordsyfer van 193 162 kiste van 30 dosyn elk bereik.
Die Tweede Wêreldoorlog, wat in 1939 uitgebreek het, het feitlik alle uitvoer tot stilstand gebring. Die Staat was verplig om as koper op te tree en dit het die hele bemarkingstruktuur verander. In 1953 is die Eierbeheerraad gestig. Pluimveeboerdery in Suid-Afrika het gedurende die laaste 80 jaar ŉ belangrike bedryf geword en groot pluimveeplase word naby Johannesburg, Pretoria, Kaapstad, Port Elizabeth, Bloemfontein, Durban en Pietermaritzburg aangetref. Die klem in die pluimveebedryf het dus op hoenders en hoendereiers geval.
Teenoor die pluimveebedryf wat enersyds ontwikkel het, het daar, anders as in Europa, ook nog heelwat pluimvee op kleiner skaal op die gewone gemengde boerdery agtergebly. In Europa het pluimvee feitlik heeltemal van die plase af verdwyn en in die bedryf beland. In Suid-Afrika het die proses heelwat stadiger en anders verloop, hoewel die beeld van die pluimveeboerdery in die laaste paar dekades drasties verander het. Sowat 50 jaar gelede was die aanhou van hoenders heeltemal gebaseer op hul natuurlike leefwyse: 'n haan met 'n klompie henne wat vry kon rondbeweeg, en saam 'n hegte groepie met 'n streng hiërargie gevorm het. Die hele dag lank het die werfhoender geskrop op soek na sade, wurms en insekte.
Terwyl dit in Europa ekonomies nie meer moontlik is om pluimvee op hierdie "natuurlike" manier aan te hou nie, word die metode van boerdery in Suid-Afrika met sy talle kleinboere en landelike gemeenskappe nog algemeen toegepas. Dit gaan in sulke gevalle nie werklik oor die ekonomiese bedryf nie, maar oor ŉ voorraad eiers en vleis vir 'n selfversorgende klein gemeenskap. Aan die ander kant het die aanhou van hoenders in 'n hok in die agterplaas op selfs die groter dorpe heeltemal onekonomies geword.
Die hoenders eet in geldwaarde meer kos op as wat hulle in vleiswaarde en eiers kan produseer. Die werfhen of vars eier uit die hoenderhok het 'n buitensporige duur artikel geword. Die enigste manier om hoenders en ander pluimvee ekonomies lonend te maak, was die oorskakeling na die massabedryf. Op die moderne pluimveeplase word enorme getalle hoenders in 'n beperkte ruimte binnenshuis gehou, dikwels sonder daglig. Hulle kan skaars beweeg, en hulle enigste taak is die lê van eiers of om so vinnig moontlik te groei sodat hulle geslag kan word.
In baie gevalle is hulle pote heeltemal onderontwikkel omdat hulle dit nie meer gebruik nie. Dit is voor die hand liggend dat hierdie onnatuurlike leefwyse die hoenderboere die kritiek van die meeste diereliefhebbers op die hals haal, veral in Europa en die VSA, waar die soort bedryf al soveel langer toegepas word. Aan die ander kant verskaf die pluimveebedryf, veral die hoenderbedryf, 'n belangrike, relatief goedkoop bron van proteïene in die vorm van witvleis en eiers.
In 'n vinnig-ontwikkelende land soos Suid-Afrika styg die vraag na voedselbronne daagliks, nie net in die Republiek nie, maar ook in die omliggende Afrikalande. Net deur oor te skakel na die intensiewe moderne pluimveeboerderymetodes kan pryse in so mate onder beheer gehou word dat die grootste deel van die bevolking nog die vleis en eiers sal kan bekostig.
Hoenderrasse
Hoenders kan volgens ekonomiese waarde ingedeel word, naamlik vleisrasse, eierproduksie en dubbeldoelrasse – met ander woorde vir sowel slag – as eierproduksie. Wat die vleisrasse betref is die Cornish 'n goeie voorbeeld. Hierdie ras behoort tot die veghoendertipe wat vandag nog in Suidoos-Asië geteel word. Die Cornish word as die voorganger van die braaihoender beskou. ŉ Kruising tussen die Cornish en die Plymouth Rock word wêreldwyd as 'n uitstekende slaghoender aanvaar.
Die Leghorn is weer 'n goeie lêhen. Hierdie ras, wat wit, swart, bruin, geel of gestreep kan wees, het ontstaan uit kruisings met hoenders uit Italië, met Spaanse hoenders in die VSA en is verder verbeter deur kruisings met Engelse Leghorns. Onder dubbeldoelrasse tel bekende rasse soos Australorps, Rhode Island Red, Ligte Sussex, New Hampshire, die Plymouth Rock en Wyandotte. Die Rhode Island Red is 'n gewilde hoender in baie lande en word op groot skaal in Suid-Afrika geteel. Hulle eierrekords vergelyk terloops baie gunstig met dié van die Wit Leghorns en die Swart Australorps.
Die New Hampshire is net soos die Rhode Island Red in die VSA geteel. Dan is daar nog talle rasse wat as troeteldiere en vir skoudoeleindes aangehou word vanweë hul sierlikheid. Bekende rasse in dié verband is die klein veghoenders soos Cochins en Silkies, die Yokohama, met ŉ besonder lang stert, en die bekende kapokkie. Al die talle ander rasse is eintlik nog net van betekenis vir diegene wat 'n klein klompie hoenders in die agterplaas aanhou, soos onder meer die Wyandotte (VSA), die Orpington (Engeland), die Maran, afkomstig uit Frankryk, en die Sussex uit Engeland.
Boerdery
In die verlede is aanbeveel dat 'n pluimveeplaas so na as moontlik aan 'n bemarkingsgebied moet wees. Vanweë die uitbreiding van stedelike gebiede het dit egter soms gebeur dat pluimveeplase binne stadsgebiede geval het. Behalwe die hoë koste as so 'n plaas verskuif sou moes word, was daar die bykomende nadele van duur grond en arbeid en toenemende diefstal. Aan die ander kant is die vervoerkoste geweldig hoog indien die plaas afgeleë is.
Pluimveeboerdery is vandag ŉ gespesialiseerde bedryf en talle faktore moet in ag geneem word voordat ŉ pluimveeplaas aangelê word. Die grond moet groot genoeg wees omdat die geboue minstens 100 m van mekaar moet wees; dit is ook noodsaaklik om na die struktuur van die grond te kyk omdat turfgrond byvoorbeeld die gevaar inhou dat geboue kan kraak. Verder moet die grond verkieslik so gelyk moontlik en goed gedreineer wees en alle afloopwater moet doeltreffend weggevoer kan word.
Waar hoenders aanvanklik in hokke met strooi op die vloere aangehou is, het die higiëniese roostervloer later groot ingang gevind. In lande met ŉ sterk ontwikkelde pluimveeboerdery (byvoorbeeld Nederland en België), word die grootste aantal lêhenne in 'n battery aangehou, dit wil sê rye hokke van gaas. So kan die hokke ook volgens die stapelstelsel op mekaar geplaas word. Dit vergemaklik alle werksaamhede in so mate dat een persoon ongeveer 10 000 henne kan versorg.
Dan is daar ook die sogenaamde “high rise”-huise, waar die koste per hen verminder word deurdat daar meer batterye per vierkante meter is, naamlik drie vlakke met hoenderbatterye. Met die tipe huis is 'n probleem soos misverwydering nie meer 'n probleem nie omdat 'n trekker onder die hokke kan deurry en die mis meganies verwyder. Daar is bereken dat ongeveer 80% van die wêreld se lêhenne vandag in batterye aangehou word. Een van die belangrikste funksies van hoenderhuise is om die hoenders teen temperatuursveranderinge te beskerm.
Gedurende warm weer moet die gebou koel wees en andersom – 'n konstante temperatuur van 22˚C is geskik vir lêhenne. Dit is ook baie belangrik dat 'n hoenderhuis oor goeie ventilasie beskik en droog is omdat ŉ hoë voggehalte nadelig vir die hoenders kan wees. Al hoe meer pluimveeboere isoleer deesdae hul hoenderhuise ten einde die temperatuur te help reguleer. Hiervoor is plafonne baie belangrik aangesien die meeste hitte deur die dak opgeneem of daardeur verlore gaan. Voerbakke is uiters belangrik en moet aan die volgende vereistes voldoen:
Dit moet maklik vol- en skoongemaak kan word, hoenders moet nie daarop kan slaap nie, die voer moet maklik bereikbaar wees, selfs al is die bakke taamlik leeg, en voervermorsing moet tot die minimum beperk word. Dit is belangrik om te onthou dat hoenders langer sonder kos as sonder water kan lewe.
Voeding
'n Gebalanseerde dieet is noodsaaklik vir die produksie van sowel eiers as braaikuikens. Deur navorsing is dit moontlik dat diëte vir alle ouderdomme en klasse van pluimvee geformuleer kan word – selfs rekenaars word vir die doel gebruik. Graansoorte en hulle neweprodukte, soos mielies, graansorghum en koringsemels, is 'n waardevolle bron van koolhidrate. Geelmieliemeel is 'n gesogte graansoort in pluimveevoere omdat dit volop en betreklik goedkoop is en die meeste koolhidrate bevat.
Dit bevat ook pigmente wat die geel kleur aan die braaikuiken se vel en eiergeel gee. Proteïene is baie noodsaaklik vir eierproduksie, en voedsel wat ryk is hieraan, is onder meer vismeel en grondboon-, sonneblom- en katoensaadoliekoekmeel. Net soos by die mens, toon pluimvee duidelike afwykings indien daar 'n tekort aan vitamiene in die dieet is. 'n Tekort aan vitamien D veroorsaak ragitis, terwyl malkopsiekte of breinversagting deur 'n tekort aan vitamien E veroorsaak word.
Minerale is ook nodig in die dieet, terwyl skoon en vars water altyd beskikbaar moet wees. Omdat 'n hoender nie sweetgaatjies het nie, verdamp die water van die longe af, wat die belangrikste manier is waarop 'n hoender van die oortollige hitte ontslae kan raak. Deesdae word allerhande bymiddels in pluimveevoeding gebruik. Pluimveesiektes word op hierdie manier bekamp, terwyl die groei gestimuleer word deur onder andere antibiotika by die voeding te voeg.
Vir maksimale eierproduksie is dit noodsaaklik dat die hen daagliks voldoende nutriënte inneem sodat sy 'n eier van gewenste grootte kan produseer, asook in 'n goeie fisieke toestand kan bly sonder dat haar liggaamsmassa te veel toeneem. In die meeste gevalle presteer eierproduksielyne die beste op volvoeding deur die hele produksietyd. Vleistipe hoenders is meer geneig tot ooreet as die eiertipe hoenders, en daarom is dit dikwels nodig om die tipe henne se voerinname te beperk, selfs voordat topproduksie bereik is.
Die voeding van teelhenne verskil ietwat van die van henne wat vir kommersiële eierproduksie aangehou word, omdat meer van die noodsaaklike nutriënte nodig is as slegs vir die vorming van ŉ eier. Braaikuikens moet vinnig groei en ontwikkel en daarom moet die dieet voldoende, hoogs verteerbare en gebalanseerde hoeveelhede van al die voedingstowwe bevat. Braaikuikens kry van dagoud tot slagouderdom, wat reeds op 7 op 8 weke bereik word, soveel kos as wat hulle wil eet.
Teling
Daar word dikwels gevra hoeveel vordering gemaak is ten opsigte van pluimveeteling en of die huidige hoenders beter presteer as die van 'n aantal jare gelede. Die volgende voorbeelde verskaf ŉ duidelike antwoord: Gedurende 1923 het dit 16 weke geduur om 'n braaikuiken met 'n lewende massa van 1,0 kg te produseer. Vandag word 'n braaikuiken met ŉ massa van 2,3 kg in 7 weke geproduseer. In die geval van lêhenne was die vordering ewe merkwaardig. Waar die wilde-boshoender ongeveer 30 eiers per jaar lewer, lê die moderne hen gemiddeld 240 tot 280 eiers per jaar.
Sover bekend, is die eerste hen wat 200 eiers per jaar gelê het, in 1902 in Engeland geteel. In 1913 het “Lady Macduff” 303 eiers gelê en sodoende bewys dat ŉ hen wel meer as 300 eiers per jaar kan lê. In die VSA het 300-eier-henne algemeen begin word, en die standaard is verder verhoog toe ŉ gestreepte Plymouth Rock-hen in 1929 met 358 eiers per jaar te voorskyn gekom het. Kort op haar hakke in 1930 was ŉ Wit Leghorn-hen met 357 eiers.
Nog ŉ verbasende rekord is in 1945 in New York opgestel toe 13 Wit Leghorn-henne 'n gemiddelde produksie van 312,3 eiers per hen oor 'n tydperk van 51 weke gelewer het, waarvan 12 volwaardige susters was. In 1865 het die Oostenrykse monnik Gregor Mendel sy gevolgtrekkings gemaak nadat hy sy klassieke telingsproewe met ertjies gemaak het. In 1902 het William Bateson, wat hoenders geteel het, bewys dat die wette van oorerwing soos deur Mendel opgestel, ook op diere van toepassing is.
Verskeie teorieë oor oorerwing van eierproduksie is geboekstaaf, onder meer die teorieë van Pearl, Hurst en Goodhale Hays. Laasgenoemde teorieë bied vandag nog 'n grondslag vir die verbetering van eierproduksie en berus op die volgende faktore:
-        Vroeë geslagsrypheid
-        Hoë winterproduksie
-        Geen onderbreking gedurende produksie
-        Geen broeisheid
Pedi
Pedi kan na een van die volgende verwys:
Pluimvee
Teling
-        Aanhoudende produksie in die herfs.
In sy soektog na 'n goeie praktiese teelmetode het Pearl gedurende 1898 tot 1907 elke jaar alleenlik sy hoogste produserende henne vir teeldoeleindes gebruik. Die henne is uitgesoek vir produksie, gesondheid en lewendigheid. Na 9 jaar se paringproefnemings op dié wyse het Pearl bevind dat geen verhoging in eierproduksie verkry kan word en die gemiddelde van die groep nie verhoog kan word deur elke jaar van die beste henne uit 'n groep hoenders te teel nie.
Die nageslag van die hoogste produserende henne uit die groep het ook geen beter nageslag gelewer as henne wat gewoonweg uit die groep gekies is nie. Toe Pearl en Surface (1909) ook vasgestel het dat die dogters van 200-eier-moeders niks meer eiers lê as die dogters van henne met 'n produksie van 150 tot 200 eiers nie, het Pearl geen voordeel in die seleksie van henne uit die groep gesien nie. Nieteenstaande die werk van Pearl, het James Dryden (1921) van die Oregon-proefstasie bewys dat eierproduksie nie alleen verhoog kan word deur parings uit die groep nie, maar dat die verhoging ook vinnig kan geskied.
Vir sy werk het hy drie rasse gebruik: Wit Leghorns, gestreepte Plymouth Rocks and Oregons. Volgens Dryden het dit geblyk dat parings uit die groep suksesvol is in 'n onverbeterde groep, maar dat die verbetering afneem namate 'n sekere hoogte van produksie bereik is. Enige kommersiële dier moet aan sekere markvereistes voldoen en die teler moet toesien dat die dier die genetiese vermoë het om daaraan te voldoen. In die geval van pluimvee word op die volgende gelet: groeitempo, wat veral by die braaikuiken belangrik en 'n hoogs oorerflike faktor is.
Die groeitempo word onder meer beïnvloed deur rasverskille, eiergrootte, geslagsverskille en basterkrag (heterose). Dit is 'n interessante verskynsel dat kruisgeteelde diere vinniger as een of albei van die ouers groei. Selfs die kleur van die vere is belangrik omdat hoenders met gekleurde vere onaantreklik vertoon wanneer hulle geslag word. Ander faktore wat in aanmerking geneem word, is die velkleur, veregroei en siekteweerstand. By lêhenne is vroeë geslagsrypheid belangrik - hoe gouer 'n hen hierdie stadium bereik, hoe meer eiers sal sy in haar lewe lê.
Omdat henne eiers in reekse met 'n kort rusperiode tussenin produseer, moet die rustyd so kort as moontlik gehou word vir goeie produksie, en dus moet daar ook hieraan aandag geskenk word. Faktore wat verder in ag geneem word by die teel van lêhenne, is volgehoue produksie, broeisheid (daar word streng hierteen geselekteer), eiergetalle, eiergrootte en dopkleur. Dit is dus uit voorafgaande duidelik dat daar 'n hele aantal eienskappe is waarvoor geselekteer moet word. Die teelsukses word bepaal deur die getalle waarmee gewerk word, die byhou van geskikte rekords, die korrekte interpretasie van die resultate, die seleksie van doeltreffende teelouers en baie geluk.
Broeimasjiene
Gedurende die broeityd moet die eiers gereeld gedraai word ten einde te verhinder dat die ontwikkelende embrio aan die binneste dopvlies vasgroei en om die temperatuur aan alle kante van die eier dieselfde te hou. Temperatuur is die kritiekste faktor en het nie net 'n invloed op die uitbroeibaarheid nie, maar beïnvloed ook die lengte van die broeityd, embriogrootte en sterftes, die grootte en lewensvatbaarheid van die kuikens wat uitbroei, asook die persentasie gebreklike en swak kuikens.
Heinrich von Kleist
Bernd Heinrich Wilhelm von Kleist (* 18 Oktober, na sy eie bewering 10 Oktober 1777 in Frankfurt (Oder); † 21 November 1811 by die Stolper Loch, tans Kleiner Wannsee in Berlyn) was 'n Duitse dramatikus, verhaalskrywer, lirikus en publisis.
As skrywer het Kleist met sy werke buite die gevestigde literêre strominge van sy tyd - die Weimarse Klassiek en Romantiek - gestaan. Hy het veral bekendheid verwerf met sy "historiese riddertoneel" Das Käthchen von Heilbronn, sy komedies Der zerbrochne Krug en Amphitryon, die treurspel Penthesilea en sy novelles Michael Kohlhaas en Die Marquise von O...