E.W.S._Hammond
Skryfwerk
Hy publiseer reeds van vroeg af gedigte in tydskrifte soos Stellenbosse Student, Kol, Tydskrif vir Letterkunde en Standpunte. Sy eerste digbundel, “Hamburgers en hotdogs”, beskryf ’n wêreld waarin die menslike toestand betreur word en die mense wat die bundel bewoon nie veel sin in die lewe sien nie. Reeds in die titel word die voedsel van die massamens uitgelig. Die bundel hanteer veral die uiteenlopende en samehangende aardse lewensprosesse soos lewe, dood, eet-en-drink en uitskeidings, weergegee in ’n prosaïese styl. Dit maak indruk met die sober woordgebruik, hardgebakte toon en rou realisme van die gedigte. Die verlore seun-motief wat in hierdie bundel behandel word, sluit aan by die Dertigers, maar sy hantering daarvan is nugter en hard teenoor die meer sentimentele benadering van die Dertigers (“Verlore seun”). In verskeie gedigte is dit die karige en direkte woordgebruik wat tref, soos in “Selfportret”, “Karkas” en “Ertsboor”, terwyl “Siklus” ’n goeie voorbeeld is van herhaling van dieselfde strofebou en woordherhaling om die teenstelling tussen kind en man te maak. “Afskeid” gebruik die beeld van die afgevalde blare van die boom om die gebrek aan aanraking en die tema van afskeid tussen mense effektief te suggereer. Hierdie bundel is een van die slagoffers van die besonder streng sensuurwette wat in die sewentiger- en tagtigerjare in Suid-Afrika toegepas word en die bundel word op 6 Februarie 1981 deur die Publikasieraad verbied. Na bemiddeling deur D.J. Opperman en W.A. de Klerk is die verbod ’n paar weke later opgehef. Sy tweede bundel, “Doodsteek van ’n diabeet”, toon ’n groot vooruitgang en handel in hoofsaak oor sy mediese toestand, waar sy siekte hom dwing om nie net sy huidige situasie te ervaar en deurleef nie, maar ook nostalgies te dink oor die dinge wat was en nie meer kan wees nie, asook dit wat nog moet kom. ’n Sterkpunt is dat hy daarin slaag om die sentimentele te vermy. In sommige verse spreek weemoed oor die herinneringe van die verlede, wat nie weer herbeleef kan word nie (“Soetland”), terwyl sy huidige toestand aanleiding gee tot gedigte soos “Selfportret op vyftig” en “Die eisers”, waarin telkens ’n sterk kontras met die vorige toestand getrek word. Hy kom ook in opstand teen God oor sy lyding (“Showdown”), terwyl in sommige verse hy sy lyding vergelyk met dié van Christus (“Via dolorosa”, “Aanvaarding”). In die plek van ’n beminde is nou net die verpleegster van die daaglikse inspuiting (“Doodsteek van ’n diabeet”), terwyl “Spel makaber” op wrang wyse die verval van die liggaam beskryf. “Die struggle” is die sterk slotgedig van die bundel, waarin die stryd teen die liggaam beskryf word in terme van die politieke stryd om bevryding. Aangrypend is die sober “Song, song blue” (met toespelings op die populêre liedjie van Neil Diamond), waarin die spreker met die gebruik van Engels ’n nie-sentimentele versoek oor sy begrafnis rig. Die Eugène Marais-prys word in 1996 aan “Doodsteek van ’n diabeet” toegeken. Sy gedigte word opgeneem in “Groot verseboek” en “Die Suid-Afrikaanse poësie in ’n duisend en enkele gedigte”, asook in ander versamelbundels soos “Senior Verseboek”, “Junior Verseboek”, “Die dye trek die dye aan” en “Woordpaljas”. Voor sy dood werk hy aan sy jeugherinneringe, wat hy onder die titel “As die Vaalrivier vol brandewyn was” wou publiseer. Die boek word deur Tafelberg vir publikasie aanvaar, maar is onvoltooid ten tye van sy dood en bly daarom ongepubliseer. Uittreksels uit die manuskrip word op LitNet gepubliseer. Die skets “’n Blom van die veld”, wat op 10 Februarie 1971 onder die titel “Die rivier bied altyd iets” in “Sarie Marais” verskyn het, word deur Hennie Aucamp in die versamelbundel “Blommetjie gedenk aan my” opgeneem. Sy prosa verskyn ook in ander versamelbundels, insluitende “Borde borde boordevol”.