cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Kelly Paterniti
Kelly Paterniti (gebore 6 Desember 1987) is 'n Australiese aktrise. Sy is bekend vir haar rolle in die rolprente Griff the Invisible (2010), Sleeping Beauty (2011), en Skinford (2017), en in die televisiereeks Packed to the Rafters (2008).
Reno
Reno is die derde grootse stad in die Amerikaanse deelstaat van Nevada. In 2010 het die stad 'n bevolking van 225 221 gehad.
Geografie
Reno is geleë in die weste van Nevada.
The Gulag Archipelago
The Gulag Archipelago (Russies: Архипела́г ГУЛА́Г, Afrikaans: Die Goelag-argipel) is 'n roman deur die Russiese skrywer Aleksandr Solzhenitsyn. Die boek gaan oor die dwangarbeidskampe vir andersdenkendes wat vervolg word deur die Sowjetregime van die jare ná die Tweede Wêreldoorlog. Alhoewel vonnisse (wat wissel van maande tot jare) van andersdenkendes volgens die Sowjetstrafreg grondig is, is daar baie kritiek dat 'n groot deel van die vervolgde andersdenkendes onskuldig is aan enige werklike misdaad.
Die boek self is in die tydperk tussen 1958 en 1968 as 'n ooggetuieverslag deur Solzhenitsyn geskryf. Solzhenitsyn is oor 'n tydperk van 8 jaar vanaf 1945 tydens die leierskap van Josef Stalin aangehou. Die boek is onwettig versprei as 'n samizdat-werk in die Sowjetunie en word in die Weste in 1973 in Parys gepubliseer. In Rusland is die boek eers in 1989 amptelik uitgereik.
Die titel van die boek verwys na die geïsoleerde "eilande" van kampe wat oor die Sowjetunie versprei is. Goelag kom van die Russiese akroniem vir Главное управление исправительно-трудовых лагерей (Glawnoje Oeprawlenije isprawitelno-troedowich Lagerje), "hoofadministrasie vir straf- en arbeidskampe". Laasgenoemde was die liggaam wat die kampe bestuur het.
Impak op die samelewing
Die boek word beskou as een van die invloedrykste boeke van die twintigste eeu. In die Weste is die dwangarbeidskampe deur baie van die Kommunistiese partye beskou as 'n afwyking wat deur Stalin veroorsaak is, eerder as inherent aan die Sowjetregime. In sy boek verduidelik Solzhenitsyn egter dat Wladimir Lenin die stelsel reeds aan die begin van die vestiging van die Sowetunie gevestig het.
Die Goelag-argipel word nou ook algemeen beskou as deel van die wêreldliteratuur en is in 1999 opgeneem in Le Monde se 100 boeke van die eeu.
Vlag van Oos-Timor
Die nasionale vlag van Oos-Timor is op 20 Mei 2002 in gebruik geneem. Die vlag vertoon twee driehoeke teen die vlagpaalkant, ’n swart driehoek met ’n wit vyfpuntige ster in, op ’n geel driehoek wat wys in die rigting van die wapperkant, albei op ’n enkele rooi baan.
Simboliek
Volgens die Grondwet van die Demokratiese Republiek van Timor-Leste, stel die geel driehoek die “die tekens van kolonialisme in die geskiedenis van Oos-Timor” voor. Die swart driehoek stel “die verkramptheid wat oorkom moet word” voor; die rooi basis van die vlag stel die “nasionale vryheidstryd” voor; die ster, of “die lig wat leding gee”, is wit om vrede voor te stel.
Geskiedenis
Die vlag van Oos-Timor is in 2002 in gebruik geneem. Dit is dieselfde vlag wat oorspronklik met dié land se onafhanklikheidsverklaring van Portugal in 1975 in gebruik geneem is, voordat dit nege dae later deur Indonesië binnegeval is. Op middernag van 19 Mei 2002, en gedurende die eerste oomblikke van die onafhanklikheidsdag die volgende dag is die vlag van die Verenigde Nasies gestryk en die vlag van die onafhanklike Oos-Timor gehys.
Ander vlae
’n Ander vlag vir Oos-Timor is voorgestel deur die verteenwoordigers van die Timorese politieke partye en organisasies gedurende die eerste Oos-Timorese Nasionale Konvensie wat in April 1998 in Portugal gehou is. Hierdie vlag was aanvanklik die vlag van die Conselho Nacional de Resistência Timorense (Nasionale Raad van Oos-Timorese Weerstand). As gevolg van CNRT se gewildheid is konsensus onder die deelnemers bereik en die Konvensie het hulle vlag as ’n tydelike vlag vir Oos-Timor aanvaar. Dit is vervang deur die vorige ontwerp van 1975 tot 2002.
Amphiastrella birotulifera
Amphiastrella birotulifera is 'n sponsspesie in die taksonomiese indeling van die Demospongiae (gewone sponse). Die liggaam van die spons bestaan uit kieselnaalde en sponginevesels en is in staat om baie water op te neem.
Die spons behoort tot die genus Amphiastrella en tot die familie Iotrochotidae. Die wetenskaplike naam van die spesie is die eerste keer geldig gepubliseer in 1886 deur Carter.
1985
Die jaar 1985 was 'n gewone jaar wat volgens die Gregoriaanse kalender op 'n Dinsdag begin het. Dit was die 85ste jaar van die 20ste eeu n.C. Soos ander gewone jare het die jaar 12 maande, 52 weke en 365 dae gehad.
Gera
Gera is 'n Duitse stad en die derde grootste nedersetting in die deelstaat Thüringen na die hoofstad Erfurt en Jena. Gera is aan die Weiße Elster-rivier geleë en vorm in administratiewe opsig 'n selfregerende munisipaliteit.
Gera het historiese belang as hoofstad van die Prinsdom van Reuss jongere lyn (1848 tot 1918) en van die Volksstaat Reuss (1918 tot 1920). Met die begin van die industrialisering in die 19de eeu het Gera 'n ekonomiese en 'n vinnige bevolkingsgroei ervaar. In die bloeityd van die tekstielbedryf was Gera en van die rykste stede in Duitsland. Met die bou van die hoofstasie het Gera 'n belangrike knooppunt vir spoorwegvervoer geword.
In die Tweede Wêreldoorlog is Gera deur lugaanvalle gedeeltelik vernietig. Ná die stigting van die Duitse Demokratiese Republiek het Gera in 1952 die hoofstad van die gelyknamige distrik geword. Met die Duitse hereniging in 1990 het Gera een van drie sentrale stede in Thüringen geword.
Danwel Demas
Danwel Demas (gebore in Paarl, 15 Oktober 1981) is 'n Suid-Afrikaanse rugbyspeler wat sy land verteenwoordig het in die kleiner en korter weergawe van die spel (Sewesrugby). Hy het ook al uitgedraf vir die Pumas, Blou Bulle en Boland Kavaliers in die Vodacombeker en die Vrystaat Cheetahs in die Curriebeker. Verder het hy 25 wedstryde in die Super 14-reeks gespeel, meestal vir die Cheetahs in 2009-2010.
Paralimpiese Somerspele 2028
Die opening- en sluitingseremonies sal in die LA Stadium at Hollywood Park in Los Angeles plaasvind. Soos gebruiklik sal die lande in alfabetiese volgorde die stadion instap met Griekeland eerste en die gasheer die Verenigde State laaste, maar aangesien die plaaslike taal Engels is, sal dié taal se alfabet gebruik word om die volgorde te bepaal.
Die Olimpiese Somerspele 2028 sal tussen 21 Julie en 26 Augustus in Los Angeles gehou word.
Toewysing
As deel van 'n formele ooreenkoms tussen die Internasionale Paralimpiese Komitee en die Internasionale Olimpiese Komitee uit 2001 is die wenner van die bod vir die Olimpiese Somerspele 2028 ook die gasheer vir die Paralimpiese Somerspele 2028.
Los Angeles is op 13 September 2017 in Lima deur die Internasionale Olimpiese Komitee gekies as die gasheer vir die Olimpiese Somerspele in 2028. Die enigste ander kandidaat was Parys, maar het voor die stemming hulself onttrek en vir die Olimpiese Somerspele 2024 beskikbaar gestel.
Die stemming het as volg verloop:
Pakhuistolbos
Die Pakhuistolbos (Leucadendron concavum) is 'n blomdraende struik wat tot die genus Leucadendron behoort en deel van die fynbos-bioom vorm. Die plant is endemies aan die Wes-Kaap waar dit voorkom by die Pakhuispas in die Sederberg.
Die struik word 1.5 m hoog en blom in September. Die plant vrek in 'n brand maar die sade oorleef. Die sade word geberg in 'n tol op die vroulike plant en val na die grond na 'n brand. Die plant is eenslagtig en daar is afsonderlike plante met manlike- en vroulike blomme, wat deur insekte bestuif word. Die plant groei hoofsaaklik op 'n sanderige plato op hoogtes van 1 000 m.
Kalaharipatrys
Die Kalaharipatrys (Scleroptila levaillantoides) is 'n amper-endemiese, algemene standvoël en leef in grasveld en halfdorre savanne. Die voël is 32 – 35 cm groot en weeg 360 - 530 gram. In Engels staan die voël bekend as Orange River francolin.
Pakhuistolbos
In Engels staan dit as die Pakhuis conebush bekend.
NG gemeente Kalkbaai
duimnael|links|300px|Kalkbaai se NG kerk, ingewy in 1876, hier afgeneem in 1907. duimnael|regs|170px|Ds. Samuel Peter Helm, van 1906 tot 1912 eerste leraar van Kalkbaai. duimnael|links|280px|Kalkbaai se hoofstraat, afgeneem deur [[Arthur Elliot, omstreeks 1910.]] duimnael|regs|170px|Ds. C.H. Radloff, tot 1925 tweede leraar van Kalkbaai.
Die NG gemeente Kalkbaai was 'n gemeente van die Nederduitse Gereformeerde Kerk aan Valsbaai in die suide van die Kaapse Skiereiland met sy kernpunt in die voorstad Kalkbaai. Dit is in 1905 van die NG gemeente Simonstad (voorganger van die NG gemeente Vishoek) afgestig en in 1941 weer by die moedergemeente ingelyf. Dit het toe 'n dekade of wat as Simonstad-Kalkbaai en sedertdien as NG gemeente Vishoek bekendgestaan.
Agtergrond
Die eerste gemeente Simonstad is op 9 Desember 1855 van die NG gemeente Wynberg afgestig. (Die tweede was in 1974 'n afstigting van die NG gemeente Vishoek). Dit was sowat twintig jaar nadat Wynberg dienste in die Episkopaalse kerk en die Wesleyaanse kapel in Simonstad begin hou het. Die eerste kerkraadsvergadering het onder voorsitterskap van ds. Philip Eduard Faure plaasgevind. Die gemeente was 15 jaar lank vakant terwyl die konsulent en onderwysers die bearbeiding moes waarneem. Eers op 19 Mei 1870 word die eerste leraar, ds. G.A. Maeder, bevestig. Die eerste kerk is reeds op 10 Desember 1856 ingewy, nadat die hoeksteen vroeër gelê is deur Henry Dundas Trotter, kommandant van "Hare Majesteit Zeemacht" op Simonstad.
Die gemeente het sy destydse twee dienspunte gekry toe daar in 1875 begin is met die bou van 'n kerk op Kalkbaai, 'n wyk van die gemeente Simonstad. Vandag huisves dié geboutjie die Kalkbaai-teater. Dit was meer as 40 jaar voor die gemeente se latere sentrum, Vishoek, as dorpsgebied in 1916 aangelê is. Bruin lidmate het nog tot 1900 saam met die wit lidmate skool en kerk gegaan. Kerkskole is gestig op Silo (vermoedelik die streek agter die berg op Simonstad), Magdala (die huidige Noordhoek) en Zilvermyn, asook op Simonstad en Kalkbaai. Ondersoek is telkens van kerkweë ingestel in hoeverre die onderwyser sendingwerk doen.
Aanloop tot afstgting
Eers op 26 April 1876 is 'n eie kerk op Kalkbaai ingewy. Dit het £1 000 gekos. Die inwydingsrede is gehou deur dr. Philip Eduard Faure na aanleiding van Psalm 85:5 (Statebybel): "Breng ons weder, o God onzes heils! en doe te niet Uw toornigheid over ons." Dr. Faure het opgemerk dat dit op die dag en datum juis 41 jaar gelede was sedert hy die eerste godsdiensoefening gehou het op Simonstad, waarvan Kalkbaai later 'n buitewyk was. Die persoon wie se naam onafskeidbaar verbind was aan die bou van die kerk op Kalkbaai was P.D. Morgenrood, van Wynberg, skoonvader van ds. G.A. Maeder, wat van 1870 tot 1873 predikant op Simonstad was. Morgenrood het hom besonder vir die geestelike belange van die plek beywer. Nie net het hy by ander belangstelling opgewek nie, maar ook self veel gegee en gedoen. Manne soos A. Auret en N. van Blerk het ook hartlike belangstelling getoon.
Op 28 Januarie 1901 lewer ds. Abraham Isaac Steytler namens die ringskommissie 'n sterk pleidooi oor "het vergeefsche verspilling van krachten om twee kerken (Simonstad en Kalkbaai) te hebben en twee zoo afzonderlyke deelen ener gemeente behoorlyk te bedienen". Lidmate wat op en om Kalkbaai gewoon het, het ook lank na 'n eie gemeente verlang, maar die kerkraad was gekant teen die afstigting. Die predikant van Simonstad het sy hande so vol met sy werk daar gehad, dat dit vir hom onmoontlik was om reg aan die Kalkbaai-gedeelte te laat geskied. Elke jaar in die somer en ook in die winter het mense van verskillende streke in die land met vakansie na die strand hier gekom. Daar het die gevoel bestaan dat, ter wille van die plaaslike inwoners en van die besoekers, 'n gemeente met 'n eie predikant hier gestig moes word.
Stigting
Op 'n vergadering van die Ring van Kaapstad in Oktober 1905 op Kuilsrivier is besluit om die gemeente dan wel af te stig. Die afstigting volg die maande daarna toe die kerkraad van Simonstad met dié doel op Kalkbaai vergader. Ds. G.F.C. van Lingen van Simonstad word tot konsulent en G.C. van Blerk en J.C. Pieterson tot ouderlinge en J.C. la Cock, P. Hugo, W.F. Auret en C. Bruyns tot diakens benoem. Ds. Pieter Roux, emeritus-leraar van die Kerk, bedien die gemeente getrou en met seën elke Sondag tot op datum van die bevestiging van sy eerste leraar. Op Sondag 6 Mei 1906 doop ds. Roux die eerste baba van die gemeente, naamlik Johanna Magaretha Maria van der Merwe.
By die eerste beroeping van 'n leraar op 22 Januarie 1906 val die keuse op ds. S.P. Helm van die NG gemeente Britstown. Hy neem die beroep aan en word bevestig op 6 Junie 1906. Die konsulent lewer die bevestigingsrede na aanleiding van Mark 1:16-17 (Statebybel): "En wandelende bij de Galilese zee, zag Hij Simon en Andreas, zijn broeder, werpende het net in de zee (want zij waren vissers); en Jezus zeide tot hen: Volgt Mij na, en Ik zal maken, dat gij vissers der mensen zult worden." Op die volgende Sondag lewer ds. Helm sy intreepreek oor die woorde Sagaria 4:6 (Statebybel): "Niet door kracht noch door geweld, maar door Mijn Geest zal het geschieden, zegt de HEERE der heirscharen."
Die name van die eerste aannemelinge wat in April 1907 as lidmate bevestig is, was: Petrus Damas, Efraim Matthews, Sofia Wildschut, Clarissa Adendorp en Paulina Hilario, wat daarop dui in hoeverre Kalkbaai 'n nierassige gemeente was tot en met die afstigting van die moedergemeente Simonstad van die Sendinggemeente Noordhoek in 1916. Die eerste paartjie wat in die huwelik bevestig is, was Thomas William George Gultig en Martha Elizabeth Kallis.
duimnael|regs|350px|Die kerk op Kalkbaai het tot 1950 as kerk diens gedoen, maar is nou die Kalkbaai-teater. Ds. Helm se opvolger was ds. C. H. Radloff en van 1925 het ds. P. J. Perold daar gearbei. Die laaste leraar was dr. P.F. Greyling, later algemene sekretaris van die N.G. Kerk-uitgewers. Na hom is een van net twee oorblywende Afrikaansmedium laerskole (na al die ander saamgesmelt, toegemaak of tweetalige geword het) in die hele gebied tussen die Kaapstadse middestad en Simonstad, die Laerskool Paul Greyling in Vishoek, vernoem. Die ander is Laerskool Simon van der Stel in Wynberg.
Hereniging
In 1941 is die twee gemeentes weer onder die naam Simonstad-Kalkbaai verenig, met ds. N.J.S. van der Merwe van Simonstad as leraar. Reeds in 1933 was daar maar 180 lidmate in Kalkbaai en 285 in Simonstad. In 1950 is berig dat die oortuiging al meer begin posvat het dat 'n sentrale kerkgebou op Vishoek 'n dringende noodsaaklikheid geword het. Die gemeente het op 7 Januarie 1950 van die ou kerkgeboutjie wat in 1876 gebou is op Kalkbaai, afskeid geneem en 'n nuwe kerkgebou op Vishoek by Kommetjieweg 1 op 10 Mei 1952 in gebruik geneem. In daardie jaar het die verenigde gemeente 684 lidmate gehad. Die ou kerkgebou word deesdae benut as die Kalkbaai-teater.
Lord Byron
<div style="background:#f9f9f9; border:1px solid #aaaaaa; clear:right; float:right; font-size:90%; margin:1em 0 1em 1em; padding:1em; text-align:center; width:20em;">
Lord Byron
Kat
Die kat of huiskat is een van die oudste troeteldiere van die mens. Dit is ’n klein, gewoonlik harige, vleisetende soogdier wat tot die biologiese familie Felidae (katagtiges) behoort. Die ou wetenskaplike naam was Felis domesticus, maar is later vervang deur Felis catus of soms Felis silvestris catus.
Mense hou katte aan vir geselskap en hul vermoë om klein knaagdiere soos muise en rotte te vang. Katte is al minstens 9 500 jaar deel van die mens se lewe en is vandag die gewildste troeteldier. Hulle word om dié rede feitlik oral ter wêreld aangetref.
Lord Byron
Engelse digter
Handtekening
Gebore
22 Januarie 1788
in Londen, Engeland, Groot-Brittanje
Oorlede
19 April 1824
in Missolonghi, Etolia-Akarnania Ottomaanse Ryk
Literêre stroming
Romantiek
Bekende werke
Don Juan Childe Harold's Pilgrimage Beppo Mazeppa The Corsair Lara, A Tale
George Gordon Byron, 6de Baron Byron of Rochdale, later George Gordon Noel, 6de Baron Byron, algemeen bekend as Lord Byron (1788–1824), was 'n Engelse digter en 'n leidende figuur in die Romantiese beweging. Byron se bekendste werke sluit die kort gedigte She Walks in Beauty, When We Two Parted en So, we'll go no more a roving in, asook die verhalende gedigte Childe Harold's Pilgrimage en Don Juan. Hy word as een van die grootste en invloedrykste Britse digters beskou en steeds wyd gelees. Hy word ook onthou vir sy rits liefdesverhoudings en sy dood weens koors in Griekeland terwyl hy teen die Turke vir Griekse onafhanklikheid geveg het. Nadat hy Engeland vir goed verlaat het, het Lord Byron deur Europa gereis en aan die Griekse onafhanklikheidsoorlog teen die Ottomaanse Ryk deelgeneem waarvoor hy deur die Grieke as nasionale held vereer word. Nadat hy 'n ruk lank in Switserland was, waar hy op goeie voet met Shelley verkeer het, is hy na Italië. In 1823 het hy saam met die Grieke vir hul onafhanklikheid teen Turkye geveg. Hy het groot bedrae geld vir die stryd geskenk en militêre bevelvoerder in die stad Messolonghi (ook gespel as Missolonghi) geword. Tydens sy verblyf daar het hy 'n koors opgedoen en is daar op 19 April 1824 in die ouderdom van 36 jaar oorlede. Byron het sy laaste rusplek in St. Mary Magdalene Church, Hucknall Torkard in die Engelse graafskap Nottinghamshire gevind. Daar word beweer dat Byron se hart in Messolonghi begrawe is.
Sy skulde, talle liefdesverhoudings, gerugte oor 'n skandalige bloedskandelike verhouding met sy halfsuster en selfopgelegde ballingskap het landwyd opslae gemaak en spekulasies aangehelp dat hy moontlik aan 'n bipolêre gemoedsversteuring of maniese depressie gely het. In 1815 is Byron met Anabelle Milbanke getroud, maar reeds 'n jaar later het hulle van mekaar ontvreem geraak en uiteengegaan. Uit die huwelik is 'n dogter gebore, die wiskundige en skryfster Ada Lovelace na wie as die eerste rekenaarprogrammeerder verwys word.
Byron het sy eerste digbundel Hours of Idleness in 1807 gepubliseer toe hy negentien was. Nadat hierdie bundel in The Edinburgh Review gekritiseer is, het hy teruggekap met die satire English Bards and Scotch Reviewers. Nadat hy van 'n lang reis deur Spanje, Portugal, Griekeland en Turkye teruggekeer het, is die eerste twee dele van Childe Harold's Pilgrimage (1812), 'n beskrywing van sy reis, gepubliseer. Dit was onmiddellik 'n sukses.
Hoewel van sy gedigte immoreel beskou is, was dit baie gewild in Engeland en Europa. Sy bewonderaars, veral vroue, het hom geïdentifiseer met die eksotiese karakters van sy gedigte, soos The Giaour: A Fragment of a Turkish Tale (1813), The Corsair (1814), Manfred (1817) en Cain (1821). Van 1818 tot 1824 het hy aan sy grootste en bekendste werk, die satiriese Don Juan, gewerk - tans die bekendste van sy gedigte. Van sy ander werke is onder meer The Bride of Abydos (1813), The Prisoner of Chillon and other poems (1816), Beppo (1818) en The Vision of Judgement (1822).
Vroeë lewe
George Gordon Byron is op 22 Januarie 1788 in Holles Street, Londen gebore en deur sy moeder Catherine, née Catherine Gordon of Gight, 'n Skotse adellike en erfgename van die Gight-landgoed in Aberdeenshire, grootgemaak in 'n beskeie woning in Aberdeen, Skotland. Byron se kinderjare is erg bemoeilik deur 'n aangebore defek - 'n klompvoet wat volgens moderne geneeskundige ontleding moontlik die newe-effek van displasie of polio was - en die karaktertrekke van sy ouers.
Kat
Katte se anatomie is dieselfde as dié van ander lede van die Felidae-familie. Hulle het sterk, buigbare lywe, vinnige reflekse, skerp naels wat teruggetrek kan word en tande wat aangepas is om klein prooi dood te maak. Hulle kan besonder goed hoor en in die donker sien. Hulle kan klanke van ’n hoë frekwensie hoor wat die mens nie kan nie. Hul reukvermoë is ook baie beter.
Lord Byron
Vroeë lewe
Catherine Byron het volgens oorlewering aan 'n sielkundige steuring gely wat haar geneig gemaak het tot onbeheerste uitbarstings. Sy word as halsstarrig en ydel beskryf en was blykbaar aan drank verslaaf. Haar dranksug en taamlik korpulente figuur was aanstootlik vir haar seun, en hy het dit openlik geuiter. Catherine het dié kritiek vergeld deur hom 'n "verlamde kêrel" te noem.
Sy vader John, 'n offisier in die Britse leër, het onder 'n groot skuldlas gebuk gegaan toe hy in 1791 in Frankryk oorlede is. Volgens sommige oorlewerings het hy selfmoord gepleeg, maar dit lyk asof tuberkulose die doodsoorsaak was. Ondanks die moeilike finansiële omstandighede, waarin Catherine Byron verkeer het, kon haar seun 'n suksesvolle skoolloopbaan volg. Sy lot het nogtans verbeter toe hy in 1798 die adellike titel en die Engelse landgoed Newstead Abbey in Nottinghamshire van sy grootoom geërf het. Die herehuis was in 'n slegte toestand en kon dus net vir 'n kort tyd as woning vir Catherine en haar seun dien.
Kat
Hoewel hulle alleen jag, is katte baie sosiale diere en kan op verskeie maniere kommunikeer, soos deur te miaau, spin, sis en grom, asook deur feromone (chemiese afskeidings) en hul liggaamshouding.
Die teling van opregte katte is ’n gewilde bedryf. Talle katrasse bestaan; sommige het natuurlik ontstaan en ander deur mutasie of teling, en nuwes word voortdurend ontwikkel.
Naam
Die Afrikaanse woord "kat" kom van Nederlands en stem ooreen met die naam in talle ander Europese tale: cat (Engels), cath (Wallies), gato (Spaans), chat (Frans), κάτια (kátia, Bisantynse Grieks), Katze (Duits), katė (Litaus), kissa (Fins), կատու (katoe, Armeens), kotka (Oud-Slawies), кошка (kosjka, Russies), ens.
Evolusie
Die Felidae is ’n familie soogdiere met ’n gemeenskaplike voorouer wat slegs sowat 10–15 miljoen jaar gelede geleef het, en sluit benewens die huiskat ook diere in soos die leeu, tier, jagluiperd en baie ander. Binne dié familie is die huiskat (Felis catus) deel van die genus Felis, ’n kleinerige groep met verskeie spesies wat uit klein katte bestaan. Lede van die genus word wêreldwyd aangetref en sluit in die moeraskat (Felis chaus) van Suidoos-Asië, die Afrika-wildekat (Felis silvestris lybica), die Sjinese bergkat (Felis silvestris bieti) en die woestynkat (Felis margarita).
Geskiedenis en mitologie
Omdat katte kultusdiere in antieke Egipte was en in skilderye van tot 3 600 jaar oud uitgebeeld is, is aanvanklik geglo dat die Egiptenare katte die eerste keer mak gemaak het. In 2004 is die oorblyfsels van 'n gedomestikeerde kat en ’n kind van omtrent 9 500 jaar gelede naby mekaar in grafte uit die Nuwe Steentydperk ontdek op die Shillourokambos-opgrawingsterrein in Siprus. Siprus is ’n eiland waar geen lede van die wilde Felis silvestris voorkom nie. Die kat was groot en het meer soos ’n wildekat as vandag se huiskatte gelyk. Hierdie ontdekking, tesame met genetiese toetse, dui daarop dat katte waarskynlik in die Midde-Ooste mak gemaak is, min of meer in die tyd toe landbou ontwikkel het, en dat hulle van daar na Siprus en Egipte gebring is.
Katte het moontlik reeds in die laat Ystertydperk in Brittanje beland en het in die tyd van die ontdekkingstogte deur die res van die wêreld versprei toe hulle op seilbote aangehou is om knaagdiere te vang en as gelukbringers.
Die kat beklee al lank 'n belangrike plek in die mitologie: Freyja, die Noorse godin van vrugbaarheid, liefde en skoonheid, ry deur die wolke in 'n wa wat deur katte getrek word. By die Egiptenare was die kat die simbool van vrugbaarheid in die vorm van die kattegodin Bastet (soms Bubastet). Die kat het ’n hoë aansien geniet en mense wat katte in daardie jare doodgemaak of mishandel het, is swaar gestraf. Katte is deur die Egiptenare gemummifiseer.
In verskeie antieke godsdienste is geglo katte is verhewe siele, metgeselle en gidse vir die mens, en dat hulle alles weet, maar stom is sodat hulle nie besluite deur die mens kan beïnvloed nie.
In baie kulture is katte ook die onderwerp van bygelowe. ’n Voorbeeld is die geloof dat swart katte wat oor jou pad kom, ongeluk bring, of dat hekse katte gebruik om hul toorkrag uit te brei. Dit het meegebring dat katte in die Middeleeue op groot skaal uitgeroei is. Dit het gelei tot ’n vermeerdering van rotte en die Swart Dood wat versprei is deur die byt van vlooie van besmette rotte.
Genetika
Die huiskat en sy naaste wilde verwante is tweekernige organismes wat 38 chromosome en rofweg 20 000 gene het.
Sowat 250 oorerflike afwykings is by katte geïdentifiseer, waarvan baie soortgelyk is aan dié by mense. Vanweë die groot ooreenkoms tussen die metabolisme van soogdiere kan baie van hierdie katsiektes gediagnoseer word met genetiese toetse wat vir mense ontwikkel is.
Reylene Pearce
Reylene Pearce is 'n Australiese aktrise. Sy is bekend vir haar rolle in die rolprente Prisoner Queen-Mindless Music & Mirrorballs (2003), Moonlight & Magic (2007), en The House Cleaner (2013), en in die televisiereeks Prisoner (1979).
Kat
Anatomie
Huiskatte is net so groot soos ander katte in die genus Felis. Hulle weeg gewoonlik tussen 4 en 5 kg, hoewel sommige rasse soos die Maine Coon swaarder as 11 kg kan weeg. Hulle is tussen 23 en 25 cm hoog en 46 cm lank plus sterte van gemiddeld 30 cm.
Katte het 7 nekwerwels soos die meeste soogdiere, 13 borswerwels (mense het 12), 7 lendewerwels (mense het 5), 3 heiligbeenwerwels soos die meeste soogdiere (mense het 5) en ’n wisselende getal stertbeenwerwels (die mens het 3 tot 5 werwels behou wat die stuitjie vorm).
Kriptodierkunde
Kriptodierkunde (Engels: Cryptozoology, uit Grieks: κρῠ́πτω krúptō, “Ek verberg”) is 'n pseudowetenskap en subkultuur wat daarop gemik is om die bestaan van entiteite uit die volksverhaalrekord te bewys, soos Bigfoot (harige, regop wandelende, aapagtige wesens wat in die bos woon), die chupacabra ('n legendariese wese wat bokke aanval) of Mokele-mbembe ('n legendariese wesensoort wat na bewering soos 'n dinosourus lyk en in mere in Zambië woon). "Kriptodierkundiges" verwys na hierdie entiteite as kriptiede, 'n naam wat deur die subkultuur saamgestel is. Aangesien dit nie die wetenskaplike metode volg nie, word kriptodierkunde deur die akademiese wêreld as 'n pseudowetenskap beskou: dit is nie 'n tak van dierkunde of folkloristiek nie. Dit is oorspronklik in die 1950's gestig deur die dierkundiges Bernard Heuvelmans en Ivan T. Sanderson.
Wetenskaplikes het opgemerk dat die pseudowetenskap hoofstroombenaderings van vroeg af verwerp het, en dat aanhangers dikwels vyandigheid teenoor die hoofstroomwetenskap uitdruk. Geleerdes het kriptodierkundiges en hul invloed (insluitend die pseudowetenskap se verbintenis met die "jong aarde" weergawe van kreasionisme en Intelligente Ontwerp) bestudeer, en daar is parallelle in kriptodierkunde en ander pseudowetenskappe soos spookjag en Vreemde vlieënde voorwerp-studie opgemerk, en het die onkritiese media-verspreiding van kriptodierkundige-bewerings beklemtoon.
Benadering
Terwyl bioloë gereeld nuwe spesies identifiseer, fokus kriptodierkundiges dikwels op wesens uit die rekord van verhaale. Die bekendste van dié sluit in die Loch Ness-monster, Bigfoot, die chupacabra, sowel as ander "indrukwekkende diere wat as monsters bestempel kan word. In hul soeke na hierdie entiteite kan kriptodierkundiges toestelle soos bewegingsensitiewe kameras, nagsig-toerusting en klankopname-toerusting gebruik. Alhoewel daar pogings aangewend is om kriptodierkundige benaderings te kodifiseer, anders as bioloë, dierkundiges, plantkundiges en ander akademiese dissiplines, is daar egter "geen aanvaarde, eenvormige of suksesvolle metodes om kriptiede te ondersoek nie."
Min kriptodierkundiges het 'n formele wetenskapopleiding, en nog minder het 'n wetenskaplike agtergrond wat direk verband hou met kriptodierkunde. Aanhangers stel die akademiese agtergrond van kriptodierkundiges dikwels verkeerd voor. Volgens die skrywer Daniel Loxton en paleontoloog Donald Prothero, het "kriptodierkundiges dikwels 'professor Roy Mackal, PhD' bevorder as een van hul leidende figure en een van die min met 'n wettige doktorsgraad in biologie. Wat egter selde genoem word, is dat hy geen opleiding gehad het wat hom in staat sou stel om bekwame navorsing oor eksotiese diere te onderneem nie. Dit lei tot die situasie waar 'n individu of organisasie 'n persoon se graad aanbied as bewys van kundigheid, selfs al is sy of haar opleiding nie spesifiek relevant tot die betrokke veld nie." Benewens Heuvalmans, Sanderson en Mackal, sluit ander noemenswaardige kriptodierkundiges met akademiese agtergronde Grover Krantz, Karl Shuker en Richard Greenwell in.
Histories het vooraanstaande kriptodierkundiges (soos Sanderson en Krantz) dikwels gevalle met "onweerlegbare bewyse" geïdentifiseer, en daarna word die getuienis geopenbaar as die produk van 'n misleiding. Dit kan plaasvind tydens 'n nadere ondersoek deur kundiges of by die bekentenis van die bedrieër.
Gebrek aan kritiese mediadekking
In die media is inligting onkrities van kriptodierkundiges versprei, insluitend koerante wat vals bewerings wat deur kriptodierkundiges gemaak is herhaal of televisiereeks wat kriptodierkundiges as "monsterjagters" bevat (soos die gewilde en beweerde nie-fiksie Amerikaanse televisieprogram MonsterQuest, wat vanaf 2007-2010 uitgesaai is). Mediadekking van vermeende "kriptiede" bied dikwels nie alternatiewe, meer waarskynlike verklarings nie, en dus word die eise wat deur kriptodierkundiges gemaak word verder versprei.
Ontvangs
Die paleontoloog Henry Gee, 'n senior redakteur by die vaktydskrif Nature, het die ontdekking van die fossiele oorblyfsels van Homo floresiensis in 2003 aangehaal as moontlike bewys dat "in geologiese terme dit meer waarskynlik is dat verhale van ander mitiese, menslike wesens tog gegrond is op korrels van waarheid. Kriptodierkunde kan nou uit die koue uit kom."
Antropoloog Jeb J. Card gee 'n samevatting van kriptodierkunde in 'n opname oor pseudowetenskap en pseudoargeologie: "Kriptodierkunde is van voorneme om 'n studie te wees van voorheen ongeïdentifiseerde diersoorte. Met die eerste oogopslag lyk dit of dit min verskil van dierkunde. Nuwe spesies word elke jaar deur veld- en museumdierkundiges ontdek. Kriptodierkundiges gebruik hierdie ontdekkings as regverdiging van hul eie soeke, maar verminder of laat uit die feit dat die ontdekkers nie kriptodierkundiges is nie, en is akademies opgeleide dierkundiges wat in 'n ekologiese paradigma werk eerder as om ekspedisies te organiseer om vermeende voorbeelde van ongewone en groot wesens te soek."
Card skryf dat "kriptodierkundiges dikwels hul minagting en selfs haat toon vir professionele wetenskaplikes, insluitend diegene wat entoesiasties aan kriptodierkunde deelgeneem het", wat hy terugspoor na die vroeë "woede van Heuvelmans teen kriptodierkunde-kritici". Hy vind parallelle tussen kriptodierkunde en ander pseudowetenskappe en vergelyk die benadering van kriptodierkundiges aan koloniale grootwildjagters en aspekte van Europese imperialisme. Volgens Card, "Die meeste kriptiede word voorgestel as die onderwerp van inheemse legendes wat tipies versamel word in die volksverhale, hoewel sulke legendes baie veranderd kan wees. Kriptodierkunde se ingewikkelde mengsel van simpatie, belangstelling en bewilliging van inheemse kultuur word ook in 'New Age-kringe', twyfelagtige 'Indiese begraafplase' en ander legendes aangetref en wat in spookstories soos die 'Amityville Horror' opgeroep word."
In 2011 het Dan Ward in die voorwoord van die vaktydskif The American Biology Teacher kriptodierkunde gebruik as voorbeeld van "tegnologiese pseudowetenskap" wat studente oor die wetenskaplike metode kan verwar. Ward sê dat "kriptodierkunde glad nie geldige wetenskap of nie eens wetenskap is nie. Dit is monsterjag." Wetenskaplike historikus Brian Nagel het 'n inskrywing vir kriptodierkunde in sy Pseudoscience: A Critical Encyclopedia (2009) ingesluit. Nagel sê dat "as 'n intellektuele poging, is kriptodierkunde soveel bestudeer as wat kriptodierkundiges verborge diere gesoek het".
Kat
Anatomie
Aan die ruggraat is 13 ribbes, die skouer en die bekken. Anders as by mense se arms is die kat se voorbene aan die skouer vas deur middel van ’n vrybewegende sleutelbeen, wat hulle toelaat om hul lywe deur enige opening te wriemel waardeur hul kop kan pas.
Die kat se kopbeen is ongewoon onder soogdiere deurdat hulle baie groot oogholtes en ’n spesiale, kragtige kakebeen het. In die kakebeen is tande wat aangepas is om prooi dood te maak en uitmekaar te skeur. Wanneer hulle hul prooi oorrompel, byt hulle dit dood met hul lang oogtande en ruk die rugmurg af, wat verlamming en eindelik die dood veroorsaak. In vergelyking met ander katagtiges sit die huiskat se oogtande naby mekaar – dit is so aangepas vanweë hul voorliefde vir klein knaagdiere. Die kies- en voorkiestande word soos ’n skêr gebruik om die vleis in klein stukkies te skeur. Dit is belangrik aangesien katte nie vleis behoorlik kan kou nie.
Katte, nes honde, loop op hul tone, met die bene van hul voete wat die onderste deel van die sigbare been uitmaak. Katte kan baie presies loop omdat hulle die agterpote presies op dieselfde plek sit as die voorpote en so voetspore en geluide tot die minimum beperk. Anders as die meeste soogdiere beweeg katte die twee bene aan een kant van die lyf voor hulle die pote aan die ander kant beweeg. Dit stem ooreen met die stap van ’n kameel en kameelperd. As die kat vinniger loop en begin draf, sal die bene diagonaal beweeg nes by ander soogdiere: die diagoneel teenoorgestelde voor- en agterbeen sal gelyk beweeg.
Nes ander lede van die Felidae-familie, kan katte hul naels terugtrek. In die gewone, ontspanne posisie word die naels bedek met ’n stuk vel en pels. Dit hou die naels skerp omdat dit minder slyt weens kontak met die grond, en dit laat die kat sagter loop. Katte kan die naels aan een of al die pote willekeurig ontbloot om boom te klim, hulself te verdedig, te jag of vir ekstra klouvermoë op gladde oppervlakke. Die meeste katte het vyf kloue aan hul voor- en vier aan hul agterpote. Die vyfde klou aan die voorpote sit die naaste aan die middel van die poot. Daar is ook, nog nader aan die middel, ’n uitsteeksel wat soos ’n sesde "vinger" lyk. Dit kan ook aan die pote van die meeste groot katte en honde gevind word. Dit het geen funksie wanneer die kat normaalweg loop nie, maar word vermoedelik gebruik om te keer dat hy gly wanneer hy spring. Sommige katrasse kan meer tone, tot agt of selfs tien, aan elke poot hê.
Fisiologie
Katte behou hitte deur die bloedvloei na hul vel te verminder en verloor hitte deur uitaseming. Hulle sweet nie en hyg net by baie hoë temperature. Dis ook ongewoon dat ’n kat se temperatuur nie deur die dag wissel nie; dit is deels vanweë die kat se gebrek aan ’n sirkadiese siklus (24 uur-siklus); dit kan ook verduidelik hoekom hulle bedags én snags bedrywig is. Katte se uitwerpsel is gewoonlik baie droog en hul urine baie gekonsentreerd; dit is aanpassings wat katte toelaat om soveel moontlik vloeistof te behou. Hul niere is so doeltreffend dat hulle kan oorleef op ’n dieet van slegs vleis, sonder dat hulle toegang tot water het, en hulle kan selfs rehidreer deur seewater te drink.
Katte moet vleis eet; hul fisiologie is ontwikkel om vleis te verteer en nie plante nie. In teenstelling met rotte, wat 4% proteïen in hul dieet nodig het, benodig katte 20% proteïen. Katte is buitengewoon afhanklik van die aminosuur arginien en ’n gebrek daaraan veroorsaak gewigsverlies en selfs die dood. Nog ’n ongewone eienskap van katte is dat hulle die aminosuur tourien vervaardig, waarsonder hulle kan blind word. Omdat hulle hul hele prooi eet, kry hulle minerale in deur die bene te eet en ’n dieet wat net uit vleis bestaan, kan ’n kalsiumtekort tot gevolg hê.
’n Kat se spysverteringstelsel is ook aangepas by die eet van vleis: dit is baie korter as by planteters en het lae vlakke van die ensieme wat nodig is om koolhidrate te verteer.
Sintuie
Katte kan besonder goed in die donker sien – teen ’n sesde van die ligsterkte wat vir menslike sig nodig is. Dit is deels danksy ’n laag weefsel bekend as "tapetum lucidum" wat lig wat deur die retina beweeg, terugkaats in die oog. Nog ’n aanpassing is die kat se groot pupille. Anders as by sommige groot katte soos tiere is katte se pupille skreefvormig. Hierdie pupille kan lig fokus sonder distorsie. In die donker kan die pupille vergroot tot dit feitlik die hele sigbare deel van die oog bedek. Huiskatte kan egter nie kleur goed onderskei nie Hulle het net twee tipes reseptorselle wat geoptimiseer is vir sensitiwiteit vir blou en geel-groen.
Katte kan uitstekend hoor en kan ’n baie wye spektrum van frekwensies waarneem. Hulle kan hoër klanke as mense en honde hoor; frekwensies van 55 Hz tot 79 kHz, dus ’n speling van 10,5 oktawe. Die mens kan net van 31 Hz tot 18 kHz en honde van 67 Hz tot 44 kHz hoor (albei ’n speling van sowat 9 oktawe. ) Katte gebruik nie hul goeie gehoor om te kommunikeer nie, maar dit is waarskynlik belangrik wanneer hulle jag omdat baie spesies knaagdiere ultrasoniese klanke voortbring. Hul gehoor is ook baie sensitief en dit word verhoog deur die groot, beweeglike ore wat klanke versterk en die kat help om sy rigting met behulp van klanke te vind.
Hulle kan ook baie goed ruik, wat deels te danke is aan hul goed ontwikkelde olfaktoriese bol in die brein en ’n groot oppervlak van reukslymvlies; laasgenoemde bedek ’n oppervlak van sowat 5,8 cm2, wat twee keer so groot as by mense en amper so groot as by honde is. Katte is baie sensitief vir feromone (chemiese afskeidings), wat hulle gebruik om te kommunikeer deur die sproei van urine en die afmerking van ’n gebied met die reukkliere. Hulle reageer sterk op plante met nepetalokton, veral kattekruid, want hulle kan die stof waarneem teen minder as een deeltjie per miljard. Die reaksie word ook deur ander plante ontlok, soos duiwelsklou. Die rede kan wees dat die plante ’n reuk afgee wat soos feromone ruik en die kat se seksuele en sosiale gedrag stimuleer.
Katte het min smaakknoppies in vergelyking met die mens. Weens ’n mutasie in ’n vroeë voorouer, is een van die twee gene wat vir die proe van soet smake verantwoordelik is by die kat afwesig. Hul smaakknoppies reageer wel goed op aminosure en bitter en suur smake. Om te help met navigasie en sensasie het die kat tientalle snorbaarde aan die gesig. Hulle verskaf inligting oor die breedte van openinge en die ligging van voorwerpe in die donker, beide deur aanraking en die aanvoeling van lugstrome; hulle bring ook ’n knipreaksie van die oë mee om die oë te beskerm.
Gedrag
Katte wat vry rondloop, is bedags en snags aktief, hoewel hulle neig om snags effens meer aktief te wees. Die tyd van aktiwiteit is taamlik aanpasbaar, wat beteken huiskatte kan soggens en saans aktiewer wees om aan te pas by die huismense se aktiwiteit.
Katte bespaar energie deur baie te slaap, veral as hulle ouer word. Die duur van die slaap wissel; gewoonlik is dit 12–16 uur per dag. Tydens die slaap is daar periodes van vinnige oogbewegings en spierrukkings, wat dit laat lyk of hulle droom.
Interaksie
Hoewel wildekatte alleenlopers is, is die sosiale gedrag van huiskatte meer uiteenlopend, van katte wat alleen woon tot kolonies rondloperkatte wat gewoonlik om ’n voedselbron gesentreer is. In so ’n groep is een kat gewoonlik die dominante een. Elke kat in ’n kolonie het gewoonlik ’n spesifieke gebied, met die seksueel aktiewe mannetjies wat die grootste gebied het. Dit is dikwels tot tien keer groter as wyfiekatte s’n en kan met verskeie wyfiekatte se gebiede oorvleuel. Die gebiede word afgemerk deur urine te sproei, deur afskeidings van gesigskliere aan voorwerpe teen kophoogte te smeer en deur hul uitskeiding. Tussen hierdie gebiede is daar neutrale gebiede waar katte mekaar nie as ’n bedreiging sal beskou nie. Vreemde katte sal egter verjaag of aangeval word. Al bly katte saam in so ’n kolonie, sal hulle alleen jag en het hulle geen gemeenskaplike oorlewingstrategie nie.
Kriptodierkunde
Ontvangs
In sy ontleding van kriptodierkunde sê volksverhaalverteller Peter Dendle dat "kriptodierkunde-toegewydes hulself bewustelik posisioneer in stryd met die hoofstroomwetenskap" en dat: "Die psigologiese belang van kriptodierkunde in die moderne wêreld dien om skuldgevoelens te kanaliseer oor die vernietiging van spesies en die natuurlike habitat; om 'n gevoel van mistiek en gevaar te herwin in 'n wêreld wat nou beskou word as ten volle verken; en om wrok uit te spreek oor en verset teen 'n wetenskaplike gemeenskap wat beskou word as monopolisering van die poel kultureel aanvaarbare oortuigings."
In 2013 verwys Dendle verder na kriptodierkundiges as mense vir wie "oor die algemeen die toewyding van wesenlike hulpbronne vir hierdie strewe 'n gebrek aan bewustheid van die basis vir wetenskaplike konsensus verraai of ignoreer, byvoorbeeld, bewyse van evolusionêre biologie en die fossielrekord."
Volgens die historikus Mike Dash twyfel min wetenskaplikes dat daar duisende onbekende diere, veral ongewerweldes, wat wag op hul ontdekking. Kriptodierkundiges is egter grootliks nie geïnteresseerd in die ondersoek en katalogisering van nuutgevonde soorte miere of kewers nie, maar hulle pogings fokus eerder op "meer ontwykende" wesens wat ten spyte van dekades se werk om hul bestaan ​​te bevestig, nog ontdekking ontwyk.
Kat
Interaksie
Huiskatte gebruik verskeie geluide vir kommunikasie: hulle spin, sis en grom en het verskeie maniere van miaau. Rondloperkatte is egter gewoonlik stil. Katte se liggaamstaal, onder meer die posisie van die ore en stert, ontspanning van die hele lyf en knie met hul pote, dui alles op hul bui. Veral die stert en ore is belangrik om boodskappe oor te dra; ’n stert wat omhoog gehou word, is gewoonlik ’n vriendelike manier van groet en dui ook aan dat ’n kat ’n minder dominante posisie in die sosiale hiërargie het.
Ook die gesig kan aandui hoe die kat voel. As die kat iemand stip aankyk, is dit gewoonlik ’n dreigement. Die ore kan ook plat en na die kant getrek word. Ore wat na voor gedraai is, is dikwels ’n aanduiding van nuuskierigheid.
As die kat ontspanne is, kan die oë half toe wees sodat die ooglede sigbaar is, of hy kan knipoog. Dit kan ook op vriendelikheid en minsaamheid dui en kan met die mens se glimlag vergelyk word. Die mens kan dié tekens maklik namaak en hy word dikwels daarvoor beloon deurdat die kat dieselfde doen. Ook gaap is nie ’n teken van moegheid nie, maar dat die kat nie aggressief is nie.
Aanraking met die neus is ook ’n gewilde vorm van groet tussen katte en kan gevolg word deur mekaar skoon te lek. Veral ouer katte kan egter aggressief wees teenoor nuwe aankomelinge in die huis.
Versorging
Katte is bekend daarvoor dat hulle skoon is en spandeer ure daaraan om hul pels te lek. Die haakvormige papille op die tong help hulle om hul pels skoon te lek en koeke uit te kam omdat dit as ’n soort borsel dien. Sommige katte, veral dié met lang hare, kry soms haarballe van al die hare wat hulle oplek en bring dit dan op. Dit kan voorkom word deur middels wat die hare makliker deur die spysverteringstelsel help beweeg of deur die pels dikwels te borsel.
Aran-eilande
Die Aran-eilande is 'n eilandgroep in Galwaybaai, Wes-Ierland, wat uit drie bewoonde en vier onbewoonde barre kalksteeneilande bestaan. Geologies vorm die argipel 'n natuurlike voortsetting van die Burren, 'n barre kalklandskap op die Ierse hoofeiland. Langs sy terrasvormige rotskus word min sandstrande aangetref. Net soos die Burren is die eilande 'n belangrike habitat vir skaars en bedreigde plantspesies.
Kat
Gevegte
By huiskatte is mannetjies meer geneig om te baklei as wyfies. By rondloperkatte is die grootste oorsaak van gevegte die wedywering tussen twee mannetjies om met ’n wyfie te paar; die geveg sal meestal deur die swaarder kat gewen word. Nog ’n rede hoekom katte sal baklei, is omdat dit moeilik is om in byvoorbeeld ’n klein huis ’n gebied af te baken. Wyfies sal baklei oor hul gebied of om hul kleintjies te beskerm. Deur katte te steriliseer en kastreer kan die gedrag verbeter of stopgesit word, wat daarop dui dat dit verband hou met sekshormone.
Wanneer hulle baklei, laat katte hulself groter, indrukwekkender en gevaarliker lyk deur hul rug krom te maak en hul hare te laat rys. Die ore sal dikwels plat en na agter gevou word om skade aan die binne-oor te voorkom asook moontlik om enige geluide agter hulle te hoor terwyl hulle op die gevaar voor hulle fokus. Hulle sal gewoonlik kragtige houe met die voorpote na die gesig gee en hul teenstanders byt. Ernstige beserings is egter skaars; die verloorder hardloop gewoonlik weg met net ’n paar skrape aan die gesig of ore. Katte sal ook soms in ’n verdedigende posisie op die grond gaan lê om die teenstander met die kragtige agterpote op sy sagte maag te skop.
Jag- en eetgewoontes
Katte maak jag op klein diertjies soos knaagdiere en voëls. Hulle gebruik twee maniere van jag: óf hulle bekruip prooi óf lê dit voor tot dit naby genoeg is om te gryp. Die meeste katte hou ook daavan om vanuit ’n hoë posisie te jag – óf omdat hulle nie so maklik gesien kan word nie óf omdat hulle hul prooi kan bespring, soos wat ’n luiperd uit ’n boom doen, terwyl hulle hul lyf in die regte posisie draai danksy hul goeie balanssin en buigbaarheid. Hulle doen dieselfde as hulle van ’n hoë plek afval, mits daar genoeg tyd is.
Huiskatte sal kos kies na gelang van die temperatuur, reuk en tekstuur. Hulle hou nie van koue kos nie en verkies klam kos wat ryk aan aminosure is, nes rou vleis. Hulle kan hul neus optrek vir nuwe geure en leer gou om kos te vermy wat in die verlede sleg geruik het. Hulle kan ook suikerryke kos en melk ignoreer omdat hulle nie laktose goed kan verteer nie en dit diarree kan veroorsaak. Hulle kan ook vreemde eetgewoontes ontwikkel. Sommige katte hou daarvan om aan goed te kou. Dit is meestal wol, maar kan ook plastiek, papier, foelie en selfs kole wees. Dit word "pika" genoem en kan gevaarlik wees, afhangend van die hoeveelheid of giftigheid van die voorwerp.
Aran-eilande
Danksy die eilandgroep se afgeleë ligging langs die weskus van Ierland het die bewoners talle ou tradisies bewaar, insluitende die Ierse taal wat hier nog as omgangstaal gebesig word. Die Aran-eilande staan tans veral bekend vir die gelyknamige truie wat sedert die laat 19de eeu volgens tradisionele breipatrone van ongekleurde skaapwol vervaardig en wêreldwyd bemark word.
Kriptodierkunde
Ontvangs
Paleontoloog George Gaylord Simpson noem kriptodierkunde onder voorbeelde van menslike liggelowigheid, tesame met bv. kreasionisme: "Mense is die vindingrykste, misleidendste en liggelowig van alle diere. Slegs hierdie eienskappe kan die geloof van sommige mense in kreasionisme, in die koms van VVV's met buitenaardse wesens, of in sommige aspekte van kriptodierkunde, verklaar. In verskillende opsigte het die bespreking en beoefening van kriptodierkunde soms, hoewel dit nie altyd bestaan ​​nie, beide misleiding en liggelowigheid getoon. 'n Voorbeeld blyk die ou Latynse gesegde 'Ek glo omdat dit ongelooflik is' te verdien, hoewel Tertullianus, die skrywer, dit op 'n manier toepasliker gemaak het vir die huidige kreasioniste."
Kat
Jag- en eetgewoontes
Katte kan nie hul lippe om ’n voorwerp vou vir ’n suigaksie nie, maar lek vloeistof op teen sowat vier keer per sekonde.
Speel
Huiskatte, veral klein katjies, is bekend vir hul liefde om te speel. Dit neem die vorm van ’n jagtog aan en is belangrik om katjies te leer om hul prooi te bekruip, vang en dood te maak. Hulle hou ook van speelgevegte, met mekaar en met mense. Dit berei hulle voor vir ware gevegte en leer hulle om ’n moontlike vrees te oorkom om teenstanders of prooi aan te val.