cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Lancia Gamma (1910)
Die Lancia 20 HP (Tipe 55), later hernoem na Lancia Gamma, is 'n motorvoertuig wat deur Lancia vervaardig is in 1910.
Francois le Vaillant
Francois le Vaillant (ook François Levaillant, 1753–1824) was 'n Franse voëlkenner, verkenner, versamelaar, avonturier, kunstenaar en skrywer wat tussen 1781 en 1784 reise aan die Kaap die Goeie Hoop onderneem het. Sy reisverhale is van belang vir die geskiedskrywing van Suid-Afrika.
Aloe mubendiensis
Die Aloe mubendiensis is 'n aalwyn wat endemies is aan Uganda waar dit in die weste voorkom.
Francois le Vaillant
Biografie
Le Vaillant se vader was 'n sakeman in Metz (Frankryk) en later die Franse konsul in destydse Nederlandse kolonie Suriname. Hier in die stad Paramaribo is Francois le Vaillant op 6 Augustus 1753 gebore. Sy vader en moeder het beide gespruit uit geslagte van bekende Franse regsgeleerdes. Die jong Le Vaillant vergesel sy ouers dikwels op reise na die binneland van Suriname en ontwikkel so 'n belangstelling in die natuur, maar in 1763 keer die gesin na Frankryk terug.
Tydens sy studie in die dierkunde van 1777 tot 1781 in Parys ontmoet hy mense wat ook soos hy belangstel in voëls, veral voëlgeraamtes, en eksotiese diere. Teen die einde van die 18de eeu was 'n kennis van die natuur in die mode. Museums is gestig en 'n behoefte aan monsters het ontwikkel. Die publiek het gretig geluister na verhale oor reise na vreemde plekke met mense van ander kulture en uitheemse diere. Hy het die voëlversamelings van die rykes goed geken en het met sy reis na Suider-Afrika handig daarop ingespeel deur 'n groot versameling plante en diere op te bou. Na sy terugkeer in Europa vestig hy hom oos van Parys naby Sézanne op die landgoed La Noue en hou hom byna vir die res van sy lewe besig met die ervarings en versamelings wat hy aan die Kaap opgebou het. Le Vaillant het sy ervarings van sy besoek aan die Kaap op verskeie maniere aan die publiek oorgedra. Sy opgestopte diere en veral voëls is nou nog in Europese museums te besigtig. Die ryklik geïllustreerde reisverhale en voëlboeke is in al die groot Europese tale van sy tyd vertaal. Sy waterverfskilderye en landkaarte is nog van beduidende historiese belang.
Hy was 'n aanhanger van Jean-Jacques Rousseau en was na die Franse Revolusie in 1793 'n gevangene van die Jakobyne. Hy was drie maal getroud en het by elke vrou vier kinders gehad. Sy drie seuns by sy tweede vrou het al drie generaals geword. Le Vaillant sterf in beskeie omstandighede op La Noue op 22 November 1824.
Reise
Tydens sy studiejare in Parys besluit Le Vaillant om 'n uitgebreide reis na 'n gebied te onderneem wat nog nie voorheen deur 'n voëlkundige ondersoek is nie. Sy doel was om 'n versameling op te bou wat 'n bydrae tot die wetenskap sou lewer. Weens sy ouers se Nederlandse konneksies en sy basiese kennis van die Nederlandse taal was die Kaap die Goeie Hoop 'n voor die hand liggende keuse en daarin geniet hy die steun van A. Jacob Temminck. Temminck was 'n bekende versamelaar  en boonop die tesourier van die VOC en hy het gesorg dat die jong Le Vaillant met die regte mense aan die Kaap in aanraking kom.
Op 19 Desember 1780 verlaat die VOC-skip De Held Woltemade die rede van Texel met Le Vaillant aan boord. Kort na sy aankoms op 12 April 1781 ontmoet hy reeds van die hoë VOC-amptenare aan die Kaap, naamlik fiskaal W.C. Boers, kol. Robert Jacob Gordon, ekwipasiemeester Damiaan Staring en sekunde en keldermeester Pieter Hacker. Veral Gordon se advies was van groot nut, aangesien hy self reise in die binneland van Afrika onderneem het en ook 'n kunstenaar en versamelaar was.
Omdat daar pas oorlog tussen Nederland en Engeland uitgebreek het, is besluit om alle skepe in Tafelbaai na die veiliger Saldanhabaai te verskuif. Le Vaillant vergesel die skepe en al sy besittings word oorgelaai op die skip Middelburg. Hier aan die Weskus doen hy intensief navorsing oor die plante en diere van die streek. Maar in die oorlogsgewoel word die Middelburg opgeblaas en verloor Le Vaillant al sy besittings en sy nuwe monsters. Die Slabber-gesin van die plaas Theefontein (by die huidige Darling) ontferm hulle oor hom en vir die tyd van sy verblyf aan die Kaap het hul plaas sy hoofkwartier geword.
Na twee maande vertrek hy weer na die Kaap en bly by fiskaal Boers in sy huis Rust en Vreugd in Buitenkantstraat. Op 18 Desember 1781 vertrek hy met sy ekspedisie bestaande uit 5 Khoikhoi-gidse en -bediendes volledig uitgerus met twee ossewaens met 30 osse, perde, honde, en selfs 'n bobbejaan en 'n hoenderhaan. Ook was daar spesiale kaste en toerusting om sy versamelings wat hy sou maak in te berg op die reis. Hy gaan ooswaarts verby die Swartberg en oor die Swartrivier (Caledon). Hy besoek verder oos Het Ziekenhuis aan die Riviersonderend. In hierdie omgewing by Soetemelksvallei is Le Vaillant waarskynlik een van die laaste mense wat 'n troppie van die nou uitgestorwe bloubokkie sien. By Swellendam laat hy 'n perdekar maak. Verder gaan hy verby Grootvadersbosch en die Duiwenhoksrivier (Heidelberg) en Mosselbaai. In die omgewing van Groot-Brakrivier word hy getref deur die duisende flaminke by die riviermond. By Pampoenkraal (by die huidige NMMU-kampus oos van George) moet hy 'n nuwe ossewa laat maak om die een te vervang wat te veel skade opgedoen het op die hoogtes tussen die Groot-Brakrivier en die huidige George. Die reis word daarna voortgesit oor Die Vleie na Plettenbergbaai. Hier draai hy om om by Kleinplaat en Bergplaas met die Duiwelskop oor die Outeniquaberge na die Langkloof te gaan. Van hier gaan die geselskap na Algoabaai en in die rigting van die Groot-Visrivier. Dan draai hulle na die Kamdeboo en die Karoo en gaan by die huidige Waterford oor die Sondagsrivier. Hier hoor De Vaillant van die skeepsramp van die Grosvenor en haas hom om die drenkelinge (waaronder blykbaar enkele Franse) te gaan red. Hy gaan verby die Boschberg (die huidige Somerset-Oos), maar dis onseker of hy die Groot-Visrivier oorgesteek het. Via Cookhouse en Slagtersnek kom hy by Kokskraal waar hy blykbaar 'n verhouding het met die beeldskone Narina, 'n Khoikhoi-meisie. Op 4 Desember 1782 draai hy van hier terug na die Kaap. Die geselskap gaan verby die huidige Pearston en die suidelike uitlopers van die Sneeuberge. In Februarie 1783 gaan hy deur die Karoo by die huidige Graaff-Reinet en Aberdeen, deur die Kamdeboo en verby Beervleidam, Swartrivier (Prins Albert) en oor die Buffelsrivier (by Laingsburg), verby Matjiesfontein, oor die Warm Bokkeveld, deur die Wagenmakersvallei (Roodezand), en volg die loop van die Klein Bergrivier om na 'n reis van 16 maande weer op Theefontein by die Slabbers aan te kom.
Einde Maart 1783 gaan hy weer na Kaapstad en bly eers by fiskaal Boers aan huis en daarna by kol. Gordon en sy vrou. In hierdie tyd doen hy 'n intensiewe studie oor die natuurskoon van die omgewing van die huidige Somerset-Wes, Stellenbosch, Franschhoek, Ceres, Tulbagh en Malmesbury en die Kaapse skiereiland.
Middel Junie vertrek Le Vaillant op sy groot reis na Namakwaland en die Kalahari. Op hierdie reis kom hy in noue aanraking met die Khoikhoi en die Boesmans. Die geselskap van 19 mense (gidse en bediendes) en 52 osse, verder nog beeste, bokke en perde was by sy vriende die Slabbers byeen om te vertrek. Via Vier-en-twintig Riviere en Piketberg bereik hulle die Heerenlogement in die omgewing van Graafwater waar oornag word en Le Vaillant sy naam en die jaar van sy besoek in die grotwand uitkerf. Verby die Olifantsrivier bereik hulle die huidige Vredendal, Vlermuisklip (Lutzville) en Koekenaap. Hier skiet Le Vaillant blykbaar 'n olifant. By Garies ondervind hulle die gevolge van die droogte. Met groot moeite spoor hulle Klaas Baster op wat vir Gordon en ander reisigers ook as gids in hierdie noordelike dele opgetree het. Op Kamieskroon koop hy nog osse aan en gaan van hier na die Koperberg by Springbok en besoek daar die kopermyn waar Simon van der Stel jare voorheen ook aangedoen het. Twaalf kilometer stroomop van Goodhouse aan die Oranjerivier slaan hulle by Ramansdrift kamp op. Dis op hierdie tydstip dat hy die kameelperd geskiet het wat later in 'n museum in Parys uitgestal is. Op die terugpad gaan hy verby Verlorevlei, Elandsbaai, St. Helenabaai en Saldanhabaai en groet weer sy vriende die Slabbers, keer na Kaapstad terug en bly weer by die Gordons.
In die kort tyd van sy besoek aan Suider-Afrika versamel hy geraamtes van 'n 2 000 voëlspesies waarvan 50 tot op die tydstip onbekend aan die wetenskap was. Op 14 Julie 1784 het hy met die skip Ganges die Kaap verlaat.
Sy boeke
Le Vaillant het in sy boeke uitgebreid oor sy reise verslag gedoen. In 1790 verskyn die eerste twee dele wat hoofsaaklik handel oor sy ooswaartse reis met die titel Voyage dans l'intérieur de l'Afrique. In 1795 is die volgende drie dele wat oor sy noordwaartse reis gaan met die naam Second voyage dans l'intérieur de l'Afrique te koop. Kort na hul verskyning word die boeke reeds in al die groot Europse tale vertaal. Tussen 1796 en 1808 verskyn sy ses pragtig geillustreerde voëlgidse l’Histoire naturelle des oiseaux d'Afrique (1796–1808). Verskeie herdrukke van sy boeke het gevolg en sekeres was later in luukse uitgawes beskikbaar.
Vandag weet ons dat hy by die skryf van sy boeke medeskrywers gehad het. Met die reisverslag  van sy eerste reis het sy pa hom bygestaan. Ook is bekend dat die bekende Franse letterkundige Casimir Varon aan die drie dele oor die noordwaartse reis help skryf het. Daarom kan die oordrewe skryfstyl aan sy medeskrywers toegeskryf word, maar die blaam vir die talryke feitefoute lê by Le Vaillant.
Gruppo Bertone
Gruppo Bertone, ook bekend as Bertone, was 'n Italiaanse motorvervaardiger wat gespesialiseer het in die ontwerp en kontrak-vervaardiging van voertuie. Bertone het motors ontwerp vir onder andere Abarth, Alfa Romeo, Aston Martin, Citroën, Ferrari, Fiat, Iso, Lancia, Lamborghini, Mercedes-Benz, Opel en Volvo.
Francois le Vaillant
Sy boeke
Met sy entoesiastiese gejaag na wetenskaplike kennis oor die diereryk slaag hy daarin om sy boeke te verkoop. Sy boeke was gewild onder die publiek, in 'n ligte romantiese styl geskryf, vol avontuurlike verhale oor eksotiese mense, vreemde lande, wilde diere, ontberings op die reise en oor die moed en deursettingsvermoë van die skrywer self. Le Vaillant het veral in Frankryk 'n gevierde skrywer geword.
Gruppo Bertone
Die maatskappy was gebaseer in Grugliasco in noordelike Italië. "Gruppo Bertone" is gestig as Carrozzeria Bertone in 1912 deur Giovanni Bertone. Die ontwerper Nuccio Bertone het beheer van die maatskappy oorgeneem na die Tweede Wêreldoorlog en die maatskappy was verdeel in twee eenhede: Carrozzeria vir vervaardiging en Stile Bertone for motor-bakwerk ontwerp. Tot en met die bankrotskap in 2014 was die maatskappy beheer deur Lilli Bertone, die weduwee van Nuccio Bertone.
Francois le Vaillant
Sy boeke
Voor die einde van die 18de eeu word egter reeds vrae geopper oor sy geloofwaardigheid. Hy is beskuldig van entoesiastiese oordrywing. Dat hy 'n poging aangewend het om die drenkelinge van die Grosvenor te help, is waarskynlik 'n blufstorie om sy boeke beter te laat verkoop. In sy boeke is die datumvolgorde dikwels nie baie sekuur nie en waarskynlik in hierdie geval geplooi sodat dit inpas by die skeepsramp. Sy bewering dat hy in 'n vier maande lange reis noordwaarts die Steenbokskeerkring oorgesteek het en tot in Damaraland deurgedring het, is onwaarskynlik as sy afstande en tydsberekening ontleed word. So is ook ander reise langs die Oranjerivier minder ingrypend as wat hy dit beskryf. Sy beskrywing van die omgewing is oor die algemeen korrek, alhoewel sy landkaarte, afstande en datums soms uiters verwarrend, onakkuraat en soms ooglopende verkeerd is.
Sy pragtige boeke oor die voëls van Afrika bevat byvoorbeeld beskrywings van voëls wat nie in Afrika voorkom of heeltemal nie bestaan nie, In die illustrasies kom voëls voor saamgestel uit koppe, vleuels en sterte van verskillende soorte voëls. Boonop is dan vir daardie voëls 'n denkbeeldige habitat en eienskappe bedink en word boonop beweer dat Le Vaillant self die voëls gesien het. Afgesien van hierdie ernstige foute word sy bydrae tot die voëlkunde nogtans hoog aangeslaan.
Sy reisverhale is van die klassieke 18de eeuse boeke oor Suid-Afrika en lewer 'n beduidende bydrae tot die geskiedskrywing oor die tydperk en die Suid-Afrikaanse voëlkunde. Tussen Le Vaillant se woordrykheid is daar baie opmerkings van waarde, maar sy boeke moet versigtig gelees word. Hy het hom skuldig gemaak aan geweldige versinsels en oordrywings wat hom kortstondig baie roem verwerf het. Wat van groter belang is, is dat sy boeke die Kaap die Goeie Hoop aan die Westerse wêreld bekend gestel het. Vir volkekundiges en kultuurhistorici is sy beskrywings van die Khoikhoi en die Boesmans sowel as die lewe van die boere in die afgeleë gebiede van groot waarde.
Sy karakter
Le Vaillant was die enigste kind van welgestelde en gesiene mense. Hy was lank en skraal gebou, sportief, 'n bedrewe ruiter en jagter en met 'n besondere deursettingsvermoë. Alhoewel hy nie 'n akademiese aanleg gehad het nie, was hy 'n fyn waarnemer, 'n goeie spreker, 'n avonturier en het boonop 'n innemende geaardheid gehad, was voortvarend, sjarmant, ydel en op en wakker, maar eksentriek. Hy toon die neiging om sy verhale meer interessant te maak en homself in 'n goeie lig te stel. Hierdie eienskap het hom later jare 'n omstrede figuur gemaak. Sy familienaam was tot voor sy reis na die Kaap bloot Vaillant, maar sedertdien is hy bekend as Francois le Vaillant, dus Frans die Dappere. Van Carolus Linnaeus het hy sterk verskil in mening oor Linnaeus se metode van naamgewing aan plante en van Jean-Jacques Rousseau se idees oor die "edele barbaar" was hy 'n aanhanger.
Peter Dyneley
Peter Dyneley (13 April 1921 – 19 Augustus 1977) was 'n Engelse akteur. Hy was bekend vir sy rolle in die rolprent Thunderbirds Are GO (1966) en in die televisiereekse Portrait of Alison (1955) en Thunderbirds (1965).
Albatros W.4
Die Albatros W.4 was 'n Duitse enkelsitplek, dubbeldekkervlottervliegtuig wat tydens die Eerste Wêreldoorlog diens gedoen het. Die Duitse Vloot was bekommerd oor die aanvalle op hulle vliegbootbasisse langs die kus van Vlaandere en het in die somer van 1916 'n spesifikasie uitgereik vir 'n enkelsitplekvegter wat vir die verdediging van hierdie basisse gebruik kon word. Die eenvoudigste manier om die prototipe te ontwikkel was om 'n bestaande model aan te pas. Albatros Flugzeugwerke het gou 'n vlottervliegtuig geproduseer gebaseer op die ontwerp van die Albatros D.I. Die nuwe vegvliegtuig, met die kode W.4, het 'n paar onderdele van die D.I gebruik maar daar was 'n groter gaping tussen die romp en boonste vlerke. Die vlerke het ook 'n een meter langer span gehad. Die vin onder die stert is verwyder en die stertvin was normaal alhoewel 'n bietjie groter. Die vliegtuig was gemonteer op twee vlotte wat aan die onderste vlerk geheg was.
Die eerste W.4 is in September 1916 aan die Duitse Vloot afgelewer, met 'n tweede vliegtuig later in die maand. Die derde model is eers in Desember afgelewer. Die vliegtuig was toegerus met die bekende Mercedes D.III inlynenjin asook 'n paar Spandau 7,92 mm masjiengewere. Laasgenoemde was bo-op die romp gemonteer, weerskante van die silinderkop.
Die eerste tien produksiemodelle is vanaf Februarie tot April 1917 afgelewer. Hulle het oor beter stroombelynde vlotte beskik, die kajuit was ietwat kleiner en die stutte tussen die vlerke verbeter. Daarna het aflewering geskied in groepe van 20, 10, 25, 30 en 20 wat die totaal afgelewer in Desember 1917 op 118 gebring het. Latere aflewerings het 'n afkoeler op die stuurboordvlerk gehad (wat die Windhoff verkoelers vervang het) en rolroere was aan al vier vlerke aangebring.
Die W.4 was hoofsaaklik gebruik aan die kus van Vlaandere; daar is ook bespiegelinge dat van hulle gebruik is aan die Egeïese See. Teen die tyd dat die laaste produksiemodelle afgelewer is, was die W.4 reeds besig om vervang te word met die beter Hansa-Brandenburg W.12, tweesitplek vliegtuig. Laasgenoemde was beter bewapen vir verdediging.
Die W.4 het goeie uithouvermoë en 'n aanvaarbare topsnelheid gehad. Dit was beweegbaar met die nodige slaankrag en het goeie rekenskap gegee teen die Geallieerde vliegbote, maar is later oorskadu deur die Britse Vloot se vliegbote. Dit kon binne vyf minute tot 1 000 m klim.
Haing S. Ngor
Haing S. Ngor (22 Maart 1940 – 25 Februarie 1996) was 'n Amerikaanse akteur. Hy was bekend vir sy rolle in die rolprente The Killing Fields (1984), My Life (1993), Heaven & Earth (1993), en Fortunes of War (1994).
Duine-ehrharta
Duine-ehrharta (Ehrharta villosa) is gras wat voorkom op duine aan die suidkus van Suid-Afrika. Dit is 'n polgras met min blare wat gevorm word en blomme verskyn op een kant van die stingel van September tot Maart. Die plant speel ook 'n rol om sand in duine vas te bind. Die gras staan ook bekend as pypgras.
BMW M62
Die BMW M62 is 'n natuurlik-geaspireerde V8-petrolenjin wat van 1995 tot 2005 deur BMW vervaardig is. Die M62 is 'n opvolger van die BMW M60 en het 'n aluminium-enjinblok en 'n enkelry-tydreëlketting.
In 1998 ondergaan die M62 'n tegniese opdatering en VANOS (veranderlike kleptydreëling) word ingevoer vir die inlaatnokasse.
Die S62-enjin is die BMW M-hoëprestasieweergawe van die M62, wat in die E39 M5 vrygestel is.
Ontwerp
Alusil-tegnologie integreer silikon in die aluminiumgietstukke sodat voerings of behandelde silinderwande binne hierdie blokfamilie nie nodig is nie.
Die M62 gebruik 'n Bosch Motronic 5.2- enjinbeheereenheid (ook genoem "DME") en 'n warmdraad-MAF.
S62
Die S62-enjin lewer 294 kW teen 6600 rpm en 500 Nm teen 3800 rpm. Die rooilyn is 7000 rpm. Die boor en slag is 94 mm en 89 mm onderskeidelik. Dit het 'n verplasing van 4941 cc, vergeleke met die 4 4398 cc van die grootste destydse M62-enjin.
Verdere verskille in vergelyking met die M62 sluit in:
Net soos die M62 het die S62 'n aluminiumblok en silinderkop. Die S62 was by BMW se Dingolfing-aanleg gemonteer.
Janneke Rumpff
duimnael|200px|regs|Janneke Rumpff-Kruger.
Janneke Kruger (gebore Rumpff), Groningen, Nederland, op 19 Mei 1885, was ’n vroedvrou en leiersfiguur in vroueverenigings van die Gereformeerde Kerke in Suid-Afrika.
Janneke was blykbaar die enigste dogter van Frans Rumpff (1850–1916) en Pieterke Kloosterhuis (25 September 1845 – 13 November 1923). Sy het in 1915 na Suid-Afrika gekom en haar gevestig op Venterstad waar haar broer, ds. Derk Rumpff, toe reeds sedert die vorige jaar leraar van die plaaslike Gereformeerde gemeente was. Haar ouers het hulle waarskynlik saam met haar op Venterstad gevestig, want albei is in die plaaslike kerkhof begrawe. Janneke se broer het reeds begin 1899, toe hy 20 jaar oud was, na Suid-Afrika gekom en die Tweede Vryheidsoorlog saam met die Transvaalse Boeremagte deurgemaak. Daarna het hy as onderwyser in Transvaal opgetree. Ná ’n paar jaar is hy terug na Nederland om daar verder in die teologie te studeer. In 1910 het hy teruggekeer in Suid-Afrika en getrou met Femke Molenaar, wie se vader argitek was in Groningen. Van Standerton was hy predikant van 1910 tot 1913 en van Petrusburg van 1913 tot sy koms na Venterstad in die daaropvolgende jaar.
Ds. Rumpff het in 1920 ’n beroep na die Gereformeerde kerk Heidelberg (Tvl.) aangeneem en daar gebly tot 1922, waarna hy tot 1941 leraar van die Paul Kruger-kerk in Pretoria was. Sy suster en moeder het blykbaar telkens saam met ds. en mev. Rumpff verhuis, want nadat sy vroedvrou op Venterstad was, het Janneke Rumpff dié beroep ook op Heidelberg, Tvl., beoefen. In Pretoria was sy medestigster van die vereniging Die Gereformeerde Sustershulp. Sy is tot komiteelid benoem en was ook twee jaar lank wyksuster.
In 1928 is sy met G. Kruger van die plaas Springfontein, distrik Venterstad, getroud. Te oordeel aan haar broer (gebore in 1878) se ouderdom was sy as mev. Kruger moontlik reeds te oud om kinders te hê.
Janneke Kruger was ten gunste van die idee van ’n Algemene Sustersvereniging vir die vroue van die Gereformeerde Kerk en het meermale in dié verband van haar laat hoor in die vrouerubriek van Die Kerkblad. As afgevaardigde van Venterstad was sy in 1932 op Potchefstroom op die eerste kongres teenwoordig. Sy is tot die bestuur van die Algemene Gereformeerde Sustersvereniging verkies en het Kaapland verteenwoordig saam met Ella Eloff-van der Walt, eggenote van ds. S.J. van der Walt, predikant van die gemeente Molteno. In 1936 is Janneke Kruger tot lid van die Uniale Komitee benoem toe die Bond van Gereformeerde Verenigings tot stand gekom het. Met die eerste Bondskongres van Kaapland is sy tot voorsitster verkies en het in dié hoedanigheid gedien tot sy weens haar man, wat in 1947 oorlede is, se siekte gedwing is om af te tree. In 1955 het sy haar in Pretoria gevestig.
Met die eeufees van die Gereformeerde Kerk in 1959 het Ida Bosman in die gedenkboek Die Gereformeerde Kerk van mev. Kruger geskryf: "Kaapland het in tante Janneke, soos die Bondslede haar genoem het, ’n bekwame leidster gehad. In besielende woorde het sy tydens die sittings van kongresse gewag gemaak van die geestelike stryd wat die vrou moet aanknoop sodat sy, innerlik ontwikkel, ander tot seën kan wees."
Ons Land
Ons Land was 'n kortstondige Hollandse nuusblad in Kaapstad wat in 1892 opgerig is toe daar ontevredenheid bestaan het oor die artikels van die indertydse redakteur van De Zuid-Afrikaan, dr. J.W.G. van Oordt. In 1894 is Ons Land met De Zuid-Afrikaan verenig en het die saamgesmelte koerant voortaan verskyn as De Zuid-Afrikaan vereenigd met Ons Land, hoewel dit algemeen bekendgestaan het as Ons Land. Van dié verenigde koerant was F.S. Malan lank redakteur.
Brett Tabisel
Brett Tabisel (gebore 14 September 1982) is 'n Amerikaanse akteur. Hy is bekend vir sy rolle in die rolprente Strong Island Boys (1997) en Returning Mickey Stern (2002).
KBS World
KBS World is 'n internasionale uitsaaidiens van die Korean Broadcasting System (KBS). Dit bestaan uit KBS World Radio, KBS World TV en KBS World 24.
Seun
'n Seun is 'n manlike kind (spruit), ongeag ouderdom, en die woord beskryf die verhouding tot die ouers in 'n familie. Die vroulike ekwivalent is 'n dogter.
Voor industrialisasie, en in sommige landbou-gebaseerde ekonomieë, is daar 'n hoër waarde aan seuns as aan dogters geheg, omdat seuns fisies sterker was en beter met die landbou kon help. In heelwat gemeenskappe sal seuns tradisioneel eerste erf, voor dogters.
Seun as Christelike simbool
Onder Christene verwys “die Seun” (met 'n hoofletter) of “Seun van God” na Jesus Christus. Christene wat in 'n drie-eenheid glo, aanvaar Jesus as die menslike vergestalting van God. In die Bybel verwys Jesus na Homself as die “Seun van die Mens”.
Seun as eienaam
Sommige vanne verwys na die vader, met 'n voor- of agtervoegsel wat dit aandui.
Arabies
bin of ibn. Bv. "Ibn Khaldun" (seun van Khaldun)
Deens (ook Engels en Sweeds)
son: Bv. "Magnusson" ("seun van Magnus"); "Sigurdsson" ("seun van Sigurds")
Italiaans
'd'': "d'Antonio" ("seun van Antonio")
Iers
Mac of Mc: Bv. "MacThomas" ("seun van Thomas"), "MacDonald" ("seun van Donald"), "MacLean" ("seun van Lean")
Olimpiese Winterspele 1936
Die Olimpiese Winterspele 1936 (Duits: Olympische Winterspiele 1936), amptelik bekend as die IVde Olimpiese Winterspele, is tussen 6 en 16 Februarie 1936 in Garmisch-Partenkirchen, Nazi-Duitsland, aangebied. Die ander kandidaatstede was: St. Moritz in Switserland en Montreal in Kanada. In 1936 het die destydse Nazi-Duitsland ook die Olimpiese Somerspele aangebied, in Berlyn.
Sporte
4 Olimpiese sporte is tydens die Spele beoefen. • 3
Deelnemende nasies
[[Lêer:1936 Winter Olympic games countries.PNG|duimnael|400px|Kaart van deelnemende nasies in 1936:
Getal medaljes
Hier is die top elf lande wat medaljes by die Spele verower het:
Siklotronbeweging
Siklotronbeweging verwys na die sirkelvormige of spiraalvormige beweging van 'n gelaaide deeltjie (soos byvoorbeeld 'n elektron of proton) wanneer hy in 'n konstante magneetveld beweeg. Die krom pad wat die deeltjie volg is die resultaat van die Lorentz krag wat die deeltjie na die middelpunt van die sirkel toe druk. 'n Belangrike eienskap van siklotronbeweging is dat die frekwensie van omwenteling, oftewel die siklotronfrekwensie, nie van die deeltjie se spoed of die grootte van die sirkel afhang nie. Hierdeur word die konstruksie van partikelversnellers soos die siklotron moontlik gemaak.
Afleiding
In die vlak reghoekig aan die magneetveld is die Lorentz krag loodreg aan die partikel se beweging, en wys na die middelpunt van die sirkel toe. As die Lorentz krag gelykgestel word aan die sentripetale krag wat benodig word om 'n partikel in 'n sirkel te laat beweeg, dan kry mens: waar m die partikel se massa is, v sy spoed loodreg aan die magneetveld, q sy lading, B die magneetveld se sterkte, en r die straal van die siklotronbeweging.
Die siklotronfrekwensie word dan gegee deur:
En die gelykstaande hoeksnelheid is:
Die partikel se beweging in die rigting parallel aan die magneetveld word glad nie geaffekteer nie en bly konstant. Partikels met 'n nie-nul spoed in hierdie rigting sal dus 'n spiraalvormige pad volg (hulle spiraal al om die magneetveldlyne), terwyl partikels wat slegs loodreg aan die magneetveld beweeg sirkelvormige paaie sal volg.
Eton-kollege
Eton-kollege (Engels: Eton College), of eenvoudig Eton, is 'n Britse privaatskool vir seuns van 13 tot 18 jaar. Dit is in 1440 deur koning Hendrik VI gestig. Dit is in Eton naby Windsor in Berkshire in die Verenigde Koninkryk geleë en het omtrent 135 personeellede en 1 300 leerders.
Eton is beskryf as die beroemdste skool in die wêreld en het al talle staatslui opgelewer. David Cameron is reeds die negentiende Britse eerste minister wat aan Eton gestudeer het.
Martha Coetzee
duimnael|regs|200px|Martha Coetzee. duimnael|regs|300px|Ds. en mev. Coetzee en van die [[Gereformeerde kerk Johannesburg se susters, afgeneem in Melville.]]
Martha Aletta Coetzee (noemnaam Martie, gebore Nienaber, Burgersdorp, Kaapkolonie, 21 Desember 1890 – Nebohof, Sunnyside, Pretoria, 22 Februarie 1968) was tussen 1916 en haar man, ds. Jan Viljoen Coetzee, se dood einde 1952 predikantsvrou in vier gemeentes van die Gereformeerde Kerk.
Martha Aletta Nienaber was die derde kind van Andries Gerhardus Nienaber en Alida Johanna Pretorius. Sy is op 1 Februarie 1890 in die Gereformeerde kerk Burgersdorp gedoop. Op 3 April 1916 is sy in die Gereformeerde kerk Venterstad in die huwelik bevestig met ds. Coetzee (23 Junie 1891 – 26 Desember 1952), wat van daardie jaar af leraar was van die gemeente Piet Retief. Einde 1918 het die egpaar na die Goudstad verhuis waar ds. Coetzee leraar van die Gereformeerde kerk Johannesburg geword het. Dit was reeds sy tweede kennismaking met die Rand, want in Junie 1915 het hy as proponent hierheen gekom as hulpprediker vir ds. Martinus Postma. Sy bevestiging in Desember as tweede predikant van die Johannesburgse gemeente was ’n geskiedkundige gebeurtenis. Hieroor het hy later geskryf: "Sover ek weet, was dit die eerste geval in die geskiedenis van ons kerk, dat 'n gemeente twee predikante gehad het, afgesien van die geval van Burgersdorp wat in die eerste jare van die bestaan van die Teol. Skool twee predikante had, van wie een eintlik dosent aan die skool was en vir 'n gedeelte deur die gemeente besoldig was."
Tydens hul tyd in Johannesburg is in 1919 onder mev. Coetzee en haar man se leiding die Dorkasvereniging van Johannesburg-Oos (Jeppe) gestig. In Mei 1925 het hulle na die Vrystaat verhuis nadat ds. Coetzee die beroep na die gemeente Frankfort aangeneem het. In Junie 1930 het hulle vertrek na haar man se laaste werkkring, Potchefstroom, alwaar hy op 26 Desember 1952 oorlede is, ses maande voor Totius, ’n jare lange hegte vriend.
Onder mev. Coetzee se voorsitsterskap is die destydse Dorkasvereniging in 1931 in ’n Gereformeerde Sustersvereniging omskep. Haar man en Aletta du Plessis (eggenote van prof. Jacobus du Plessis) het mev. Coetzee gehelp met die opstel van die statute. Sy was ook tesouriere van die voorlopige bestuur van die Algemene Gereformeerde Sustersverenigng wat in 1932 onder prof. Du Plessis se leiding tot stand gekom het. Saam met hul geliefde predikantsvrou het die suster van Potchefstroom in verskeie komitees baie aangenaam saamgewerk.
Ida Bosman skryf in die gedenkboek Die Gereformeerde Vrou 1859–1959 oor mev. Coetzee sy "was ’n ware hulp vir haar man. Met al sy kerklike werk het sy hom voortreflik gehelp, besonderlik met die administratiewe werk. Sy besit ’n uitstekende geheue en ’n sterk deursettingsvermoë. Die pastorie waarin die egpaar drie-en-twintig jaar lank gewoon het, was altyd die middelpunt van die gemeentelewe. Deur haar gasvryheid en vriendelikheid is deur almal bemin."
’n Swaar slag het mev. Coetzee getref met haar man se dood einde 1952 in die ouderdom van 61 jaar terwyl hy nog predikant van Potchefstroom was. Bosman skryf het die swaar dae "met groot moed en geloofsvertroue" deurworstel. Nadat haar twee pleegkinders, Leon en Joannie, ook die huis verlaat het, het sy alleen op Potchefstroom gewoon, maar volgens Bosman nog baie belanggestel in die kerklike lewe, en was sy in die eeufeesjaar nog helder van gees en besonder opgewek.
Haar huwelik was kinderloos, maar sy en haar man het Jan Leon Coetzee en Joan May Briel (née Grobler, getroud met Lourens Stephanus Briel) aangeneem.
Amaltea (maan)
Amaltea (Grieks: Αμάλθεια) is die derde naaste natuurlike satelliet van Jupiter en die grootste van die binnemane. Dit is op 9 September 1892 deur Edward Emerson Barnard ontdek by die Lick-sterrewag van die Universiteit van Kalifornië en na ’n nimf in die Griekse mitologie genoem. Dit is ook bekend as Jupiter V.
Eienskappe
Amaltea is binne die buiterand van die planeet se Amaltea-gaasring, wat gevorm word deur materiaal wat van die maan se oppervlak weggeskiet word. Soos die ander binnemane wys dieselfde kant voortdurend na Jupiter. Van sy oppervlak af moet die grootste planeet in ons sonnestelsel ’n indrukwekkende gesig wees: 46,5 grade in deursnee.
Die maan se vorm is baie onreëlmatig. Daar is ook groot kraters en hoë berge op sy oppervlak in vergelyking met sy grootte. Die oppervlak is baie rooi, dalk vanweë swael van die maan Io of ’n ander materiaal wat nie ys is nie. Helder, groen kolle kom ook voor, maar die oorsaak daarvan is onbekend. Die oppervlak is effens helderder as die ander binnemane.
Amaltea is in 1979 en 1980 deur Voyager 1 en Voyager 2 afgeneem en in die 1990's in groter detail deur die Galileo-ruimtetuig. Dit is die laaste natuurlike satelliet wat met ’n teleskoop ontdek is in plaas van op foto's wat deur ruimtetuie geneem is. Dit is ook die eerste nuwe maan van Jupiter wat ontdek is ná Galileo Galilei se ontdekking van die Mane van Galilei in 1610.
Aloe multicolor
Aloe multicolor is 'n aalwyn wat endemies aan Kenia is waar dit in die noorde voorkom.
Amaltea (maan)
Moontlike maantjies
Op die Galileo-tuig se verbyvlug is nege flitse waargeneem wat soos klein maantjies naby Amaltea se wentelbaan gelyk het. Omdat hulle net van een kant waargeneem is, kon hul ware afstand nie bepaal word nie. Hulle kan enige grootte wees, van dié van ’n stuk gruis tot dié van ’n stadion. Hul oorsprong is onbekend, maar hulle kan voorwerpe wees wat in die wentelbaan vasgevang is of stukke wat afgebreek het weens meteoorbotsings op die maan. Op sy volgende en laaste omwenteling het Galileo nog sulke maantjies waargeneem. Dié keer was Amaltea egter aan die ander kant van die planeet en kon dit deeltjies van Jupiter se ringe gewees het.
Wolhaarrenoster
Die wolhaarrenoster (Coelodonta antiquitatis) is ’n uitgestorwe renoster wat in die Pleistoseen algemeen in Europa en Noord-Asië voorgekom en die laaste glasiale tyd oorleef het.
Evolusie
duimnael|220px|links|’n Chauvet-grottekening van die wolhaarrenoster. duimnael|270px|Die skelet van die wolhaarrenoster. As die laaste lid van die Pleistoseense renoster was die wolhaarrenoster goed aangepas by die omgewing. Sy stewige ledemate en dik wolpels was ideaal vir die ysvormende steppe-toendra-omgewing van dié tyd. DNS-studies wys sy naaste lewende verwant is die Sumatraanse renoster.
Beskrywing
Die uitwendige voorkoms van die wolhaarrenoster is bekend uit gemummifiseerde individue uit Siberië sowel as grottekeninge. ’n Volwasse dier was sowat 3 tot 3,8 meter lank en het sowat 1 800 tot 2 700 kg geweeg. Dit was tot 2 meter hoog, min of meer so hoog soos die hedendaagse witrenoster. Die voorste horing was sowat 61 cm lank, met ’n korter een tussen die oë. Dit het ’n dik en lang pels gehad asook klein ore, kort en dik bene en ’n bonkige lyf.
Die vorm van die dier was net uit prehistoriese grottekeninge bekend totdat ’n ten volle bewaarde voorbeeld in Pole ontdek is. Dié volwasse wyfie is nou in die Poolse Natuurhistoriese Museum in Krakow te sien. Verskeie bevrore fossiele is ook in Siberië ontdek – die laaste een in 2007.
Diepenbeek
Diepenbeek (Limburgs: Djoppenbeek of Diejpenbik) is 'n Belgiese dorp en munisipaliteit in die middel van die Vlaamse provinsie Limburg. Die munisipale gebied het sowat 18 000 inwoners (2011) en 'n oppervlakte van 41 km².
Die Katolieke Regina Paciskerk se dak, geleë in die gehug Lutselus, is in die late nag van 25 Desember 2010 ineengestort. Oorsaak is waarskynlik die baie sneeu op die dak. Daar is nie gewondes of dooies nie.
Plekke
Plekke in die munisipale gebied van Diepenbeek:
Bijenberg, Crijt, Diepenbeek (dorp), Dorpheide, Keizel, Lutselus, Pampert, Piannesberg, Reitje, Rooierheide, Rozendaal en Zwartveld.
Die Krugermiljoene
Kruger Miljoene is 'n Afrikaanse rolprent wat in 1967 vrygestel is. Ivan Hall was die regisseur. Die storie is deur Jan Perold en Fanus Rautenbach geskryf.
Genre
Die rolprent is ’n aksiebelaaide oorlogsdrama en musiekblyspele. Dit het 'n OL-ouderdomsperk (ouerleiding) vir geweld.
Storielyn
Die rolprent is 'n histories drama wat oor die lot van die vermiste Kruger-miljoene spekuleer. Dit speel in die middel van die Anglo-Boereoorlog in die jaar 1900 in Suid-Afrika af. Boere-president Paul Kruger het geld nodig om ammunisie te koop, maar die enigste internasionaal aanvaarde geldeenheid is goue munte. Kruger gee sy mees betroubare soldate, die Kavaliers, 30 dae om 'n berg goudstawe in munte te slaan. Die Kavalier-leier, Chris Botha, stel die plan in werking, maar die geheime aktiwiteit trek gou aandag van die Britte, sowel as 'n mynkaptein se jong dogter, wat op Botha verlief raak. Hy het egter sy hart op 'n Engelse verpleegster. Teen die tyd wat die munte geslaan is, kan die Kavaliers nie ontsnap nie omdat hulle deur duisende Britse troepe omring is. Die twee vroue en die mintmeester, Ben slaag daarin om die situasie op merkwaardige wyse te beredder.
Charles Ocean Johnson
Vroeë lewe
Johnson was die seun van Jon Johansson en sy vrou Maja Lisa Jonasson. Hy het slegs elementêre opleiding in sy tuisdorp ontvang en reeds op dertienjarige leeftyd as skeepsjonge op see gegaan en Java bereik. Op sy terugreis het hy in Kaapstad van die skip gedros en twee jaar daar gewerk terwyl hy onder meer Afrikaans geleer het.
Terugkeer na Swede
In 1883 het hy na Swede teruggekeer, maar gou weer matroos geword en Madagaskar aangedoen. Op twintigjarige leeftyd is hy weer terug na Swede, hierdie keer om vir ’n skeepsingenieur te studeer. Hy het tussen sy studies deur in die skeepswerf van Gotenburg gewerk. In die vroeë 90’s het hy eerste offisier geword en was weer eens op die see. Dit het hom tot in die Verenigde State gebring waar hy verskeie klein werkies gedoen het om ’n bestaan te voer.
Suid-Afrika
In 1897 het hy in die verkoop van fietse begin belangstel en ’n paar met hom saam na Transvaal geneem. Daarna is hy na Durban waar sy fietse goed verkoop het. Nadat hy by ’n steenkoolmyn in Dundee gewerk het, het hy met ’n riksjaonderneming in Durban begin. Hoewel hy tot 1907 met dié onderneming voortgegaan het, het hy begin belangstel in visvang aan die Natalse kus en is terug Swede toe om ’n vaartuig vir dié doel te verkry. In 1903 het hy na Natal teruggekeer met die skip Berea, maar gevind dat visvang aan die Natalse kus nie winsgewend was nie. Hy het sy hoofkwartier na Kaapstad verskuif waar sake beter gelyk het, veral toe die ‘vistreine’ in 1906 na die Witwatersrand begin loop het.
In 1907 het Johnson na Swede teruggekeer en die skip Bluff gebring. Omdat hy visvangkoste wou besnoei, het hy twee jaar later op sy eie inisiatief in vennootskap gegaan met ’n ander baanbreker, G.D. Irvin. Dit was die ideale vennootskap aangesien Johnson besondere kennis gehad het aangaande geskikte visvangplekke en die vang van vis, terwyl Irvin weer ’n goeie beplanner was met ’n aanleg vir finansies en organisasie. Saam het hierdie twee mans die Suid-Afrikaanse visbedryf vir dekades lank oorheers, veral op die gebied van treilvissery aan die weskus.
I&J en ander ondernemings
In 1909 het Johnson die Suidelike Walvis- en Robvangmaatskappy (Southern Whaling and Sealing Company) gestig en hy was self in beheer van die maatskappy wat na olie en pels by die Prins Edwardeilande gesoek het. Hy het later walvisvangaktiwiteite by St. Georgia onderneem en gehelp om die voorloper van die moderne fabriekskip in werking te stel. Johnson het ook met groot sukses walvisse by Port Alexandrië, Angola, Durban, Saldanhabaai en Valsbaai gejag en later die Kergeulen Walvis- en Robvangmaatskappy gestig wat met behulp van ’n fabriekskip naby een van hierdie eilande bedrywig was. Walvisvangs het ’n groot aantrekkingskrag vir Johnson gehad, maar teen 1914 het hy sy afgeleë aktiwiteite laat vaar ten gunste van treilvissery aan die Kaapse kus. Hy en Irvin het hierdie bedryf tot ’n reuseonderneming ontwikkel. In 1922 is Johnson se firma as openbare maatskappy geregistreer en hy het in hierdie stadium nie meer aktief deelgeneem nie, hoewel hy nog daarin belang gestel het. In 1935 het Johnson voorsitter van Irvin and Johnson, Limited geword. Gedurende die Tweede Wêreldoorlog het hy ’n groot bydrae tot Suid-Afrika se oorlogspoging gelewer deur van die maatskappy se vaartuie aan die Suid-Afrikaanse Vloot beskikbaar te stel. Na die oorlog het hy sy vloot weer opgebou, maar toenemende mededinging in die visbedryf tussen maatskappye aan die weskus het ernstige probleme veroorsaak.
Johnson het baie gereis en sy kennis aangaande visvangs onder verskillende omstandighede was bykans onoortreflik. Hierdie kennis het hy tot voordeel van die Suid-Afrikaanse visbedryf aangewend en sy maatskappy ’n lewenskragtige sektor van die Suid-Afrikaanse ekonomie gemaak, veral ten opsigte van werkskepping. Hoewel hy later betrokke was by die bestuur van die visbedryf, het hy sterk op ander geleun vir advies in verband met finansiële sake en ander aangeleenthede.
Duinebiesie
Die Duinebiesie (Juncus kraussii) is 'n biesie wat aan die hele kuslyn van Suid-Afrika voorkom. Dit staan ook as iNcema bekend. Dit groei in polle en is 'n stywe, regop biesie met dun blare wat skerp punte het. Die biesie groei in riviermondstrande en soutmoerasse. Die plant word gebruik om tradisionele slaapmatte te vleg. Die biesie is uitgeroei op sekere plekke as gevolg van oorgebruik. Binne bewaringsgebiede word die oes van die biesie beheer.
Carisbrook
Die stadion het sedert die 1990's dag- en aandwedstryde aangebied. Dit staan plaaslik bekend as Die Brook en wêreldwyd soms as die House of Pain weens die feit dat rugbytoerspanne gesukkel het om oorwinnings te behaal in die stadion. Carisbrook is tydens die Rugbywêreldbeker 1987 en die Krieketwêreldbeker 1992 ingespan.
Die stadion is geleë in die Caversham-voorstad aan die voet van die Glen, 'n steil vallei, en lê tussen die Suid-Eiland hoofspoorlyn en Hillside Ingenieurswerke. Die stadsentrum is ongeveer 3 kilometer noordoos van die stadion en die Staatsnelweg 1 loop naby die noordelike grens van die stadion verby.
Carisbrook is genoem na die landgoed van 'n vroeë koloniale setlaar, James Macandrew (die landgoed is vernoem na 'n kasteel in die Eiland Wight). Die stadion is ontwikkel gedurende die 1870's en is die eerste keer gebruik vir 'n internasionale krieketwedstryd in 1883 toe Otago teen 'n span van Tasmanië gespeel het. Vanaf 1908 is internasionale rugbywedstryde op die stadion gespeel en vanaf 1955 is krieket op 'n meer gereelde basis gespeel.
Bob Bailey (akteur)
Bob Bailey (13 Junie 1913 – 13 Augustus 1983) was 'n Amerikaanse akteur. Hy was bekend vir sy rolle in die rolprente The Dancing Masters (1943), Wing and a Prayer (1944), No Escape (1953), en The Lineup (1958).
Louisa Krause
Louisa Krause (gebore 20 Mei 1986) is 'n Amerikaanse aktrise. Sy is bekend vir haar rolle in die rolprente Young Adult (2011), King Kelly (2012), en Jane Wants a Boyfriend (2015), en in die televisiereeks Billions (2016).
Elena Obraztsova
Elena Obraztsova (Russies: Елена Васильевна Образцова; 7 Julie 1939 – 12 Januarie 2015) was 'n Sowjetse en Russiese mezzo-sopraan.
Leon le Roux
Leon le Roux was 'n Suid-Afrikaanse akteur en model. As gevolg van sy sterk manlike gesig is hy gereeld vir advertensies en foto-storieboeke gebruik. Hy maak sy rolprentdebuut in 1965 in die Afrikaanse rolprent Debbie. Teen dié tyd kon hy kwalik Afrikaans praat en moes sy Engelse aksent deur die van 'n stemkunstenaar vervang word. Sy Afrikaans het egter later so verbeter dat hy respek van sy portuurgroep in die rolprentbedryf kon afdwing.
Reïnkarnasie
duimnael|180px|Dié tekening wys hoe die siel na enige van die vier vlakke van die bestaan kan reis na gelang van sy [[karma, volgens Djainisme.]]
Reïnkarnasie is die godsdienstige of filosofiese begrip dat die siel of gees, ná ’n biologiese dood, ’n nuwe lewe in ’n nuwe liggaam kan begin. Dié leerstelling is ’n sentrale begrip in Hindoeïsme. Dit is ook ’n algemene geloof in verskeie antieke en moderne godsdienste soos Spiritisme, Teosofie en Eckankar, en word aangetref in die geloof van baie stamme oor die wêreld heen op plekke soos Siberië, Wes-Afrika, Noord-Amerika en Australië.
Hoewel die meeste gelowe, soos Judaïsme, die Christendom en Islam, nie glo dat individue gereïnkarneer word nie, glo spesifieke groepe binne dié godsdienste wel in reïnkarnasie, soos kabbala-aanhangers, Kathare, Droese en die Orde van die Rosekruis. Die historiese verwantskap tussen hierdie sektes en ander gelowe is die onderwerp van skolastiese navorsing.
In onlangse dekades het baie mense in ander dele van die wêreld begin belangstel in die idee van reïnkarnasie. Moderne rolprente, boeke en liedjies verwys dikwels daarna.
Definisies
Die woord "reïnkarnasie" is afgelei van Latyn en beteken letterlik "hertoetrede tot die vlees". Die Griekse weergawe, μετεμψύχωσις (metempsigose) beteken min of meer "oorgang van die siel" en dui dikwels op reïnkarnasie ná die dood as óf ’n mens óf ’n dier, hoewel klem gelê word op die voortbestaan van die siel, nie die liggaam nie. Nog ’n Griekse term wat dikwels as sinoniem gebruik word, is palingenese, "om herbore te word".
180px|duimnael|links|In hierdie agt meter hoë reliëfwerk van tussen 1177 en 1249, hou [[Mara (demoon)|Mara, die god van die dood en begeertes, ’n reïnkarnasiewiel vas wat die Boeddhistiese siklus van reïnkarnasie uitstip.]]
In die tradisionele tale Sanskrit en Pali is daar nie ’n woord wat presies ooreenstem met die Afrikaanse woord "hergeboorte", "metempsigose", "transmigrasie" of "reïnkarnasie" nie. Die hele universele proses wat aanleiding gee tot die siklus van die dood en hergeboorte, wat deur karma regeer word, word samsara genoem, terwyl die proses van geboorte of hergeboorte eenvoudig "geboorte" (jati) genoem word. Ook gode kan doodgaan en weer lewe. Hier is die term "reïnkarnasie" nie streng van toepassing nie. Baie Christene beskou Jesus as ’n goddelike inkarnasie. Sommige Christene en Moslems glo Hy en sommige profete kan weer geïnkarneer word. Die meeste Christene glo Jesus sal terugkeer met die Wederkoms, hoewel dit nie ’n reïnkarnasie is nie.
’n Filosofiese en godsdienstige geloof oor die bestaan of niebestaan van ’n onveranderlike "self" het ’n regstreekse invloed op hoe reïnkarnasie in ’n gegewe tradisie beskou word. Die Boeddha het in ’n tyd van groot filosofiese kreatiwiteit in Indië gewoon toe baie beskouings van die aard van die lewe en die dood voorgestel is. Sommige was materialisties en het beweer daar is geen bestaan nie en dat die self met die dood vernietig word. Ander het geglo in ’n soort siklusbestaan, waar ’n wese gebore word, lewe, doodgaan en dan herbore word, maar in die konteks van ’n soort determinisme of fatalisme waarin karma geen rol speel nie. Ander het geglo in ’n ewig bestaande self of siel soos dié in Judaïese monoteïsme: die atman in Hindoeïsme oorleef die dood en word as ’n ander lewende wese gereïnkarneer na gelang van sy karma. Dit is die idee wat (met sekere aanpassings) in moderne Hindoeïsme oorheers.
Die Boeddhistiese begrip van reïnkarnasie verskil van ander in die sin dat daar geen ewige "siel", "gees" of "self" is nie, maar net ’n "stroom van bewustheid" wat lewens verbind. Die eintlike proses van verandering van een lewe in die volgende word punarbhava (Sanskrit) or punabbhava (Pali) genoem, dus letterlik "om weer te word". Die term "hergeboorte" word verkies omdat "reïnkarnasie" vir hulle beteken ’n vaste entiteit wat herbore word. Djainisme en Boeddhisme sowel as ’n paar skole van Hindoeïsme stel ’n hergeboorte in baie wêrelde en in ’n verskeidenheid vorme voor. In Boeddhisme is daar vyf of ses vlakke waarin die proses plaasvind, onder meer die mens, dier en verskeie soorte bonatuurlike wesens. In Tibettaanse Boeddhisme word geglo dit is baie seldsaam dat ’n mens direk ná sy dood weer as ’n mens herbore word.
Geskiedenis
Die oorsprong van die begrip reïnkarnasie is onduidelik. Die onderwerp is bespreek in die filosofiese tradisies van Indië (onder meer die Indusvallei). Die Grieke voor Sokrates en die Keltiese Druïdiste het blykbaar ook ’n leerstelling van reïnkarnasie gehad.
Die idee kon apart in verskeie gebiede ontstaan het, of dit kon deur kulturele kontak versprei gewees het. In antieke Europese, Iranse en Indiese landbougemeenskappe is die lewensiklus van geboorte, dood en hergeboorte as ’n nabootsing van natuurlike landbousiklusse beskou.
Patrick Olivelle meen die oorsprong van die idee van die siklus van geboorte en die dood, van samsara en van bevryding in die Indiese tradisie was gedeeltelik die nie-Vediese Shramana-tradisie. Nog ’n moontlikheid is die Dravidiese tradisies van Suid-Indië. Sommige geleerdes dink die idee het by die Boeddha ontstaan. In Hindoeïstiese tekste is verskeie verwysings na transmigrasie, hergeboorte (punarjanma) en herdood (punarmrtyu).
duimnael|300px|’n 2de-eeuse Romeinse sarkofaag wys die mitologie en simboliek van die Orpheus- en Dionysos-misterieskole. Orpheus speel links sy lire.
Indiese besprekings van reïnkarnasie het van omstreeks die 6de eeu v.C. begin met die Advaita Vedanta-tradisie, Gautama Boeddha (623 tot 543 v.C.) en Mahavira, die 24ste Tirthankara van Djainisme.
Vroeë Griekse besprekings van die onderwerp dateer ook van die 6de eeu v.C. Pherecydes van Syros (540 v.C.) het reïnkarnasie oordink, en sy jonger tydgenoot Pythagoras (omstreeks 570 tot 495 v.C.) het verenigings gestig vir die verspreiding daarvan. Plato (428/427 tot 348/347 v.C.) het in sy werk vertel van reïnkarnasie.