cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Potsdam
Wêrelderfenis
Die ensemble voldoen aan Unesco se kriteria I, II en IV. Dit is 'n unieke kunsprestasie en 'n meesterwerk van skeppende gees (I). Dit het 'n beduidende invloed op die ontwikkeling van boukuns, stedebou en landskapsargitektuur uitgeoefen (II). Daarnaas is dit 'n uitmuntende voorbeeld van 'n argitektoniese ensemble of 'n landskap wat beduidende periodes in die menslike geskiedenis verteenwoordig (IV).
Stadsbuurte en pleine
Naas die Hollandse buurt (sien onderaan) het in 1826/27 in die noorde van Potsdam die sogenaamde Russiese kolonie Alexandrowka vir die laaste twaalf sangers van 'n Russiese koor ontstaan. Peter Joseph Lenné het die buurt volgens die plattegrond van 'n hippodroom met 'n Andreaskruis daarin ontwerp. Vanweë die familie- en vriendskapsbande tussen die Huise van Hohenzollern en Romanof is die kolonie ter ere van tsaar Alexander I van Rusland († 1825) Alexandrowka genoem. Die Russiese kolonie behels altesaam dertien vakwerkhuise. Die buitemure van die vrystaande gewelhuise met een of twee verdiepings is met halfronde boomstamme versier sodat hulle aan Russiese blokhuise herinner. Vir die Russiese bewoners is 'n Russies-Ortodokse kerk, die Alexander-Newski-gedenkkerk, op die nabygeleë Kapellenberg opgerig.
Die wewersbuurt Nowawes in die huidige Babelsberg met die Friedrichskerk in sy sentrum is deur koning Frederik die Grote 1751 vir Boheemse Protestante opgerig. As geloofsvlugtelinge het hulle belasting- en godsdiensvryheid geniet. Die uitleg van die meeste huise, wat elkeen deur twee gesinne bewoon is, berus op vyf asse. Die koning het neutbome laat aanplant waarvan die hout later vir die vervaardiging van gewere gebruik is. Vanaf 1780 het die plaaslike bosbestuurders duisende moerbeibome as basis vir die teelt van syruspes op die kerkplein en naby Nowawes laat aanplant.
Die Ou Markplein (Alter Markt) is die historiese stadskern van Potsdam waar die stadskasteel, die Sint-Nikolaikerk, die Lustgarten ("plesiertuin") en die Ou Raadsaal opgerig is. Gedurende die DDR-tydperk is die Mercure-hotel as veelverdiepinggebou, die technikon Fachhochschule Potsdam en die Filmmuseum (rolprentmuseum) in die historiese Marstall-gebou bygevoeg. Nadat die stadskasteel gedurende die Tweede Wêreldoorlog vernietig is, het net 'n oop erf oorgebly. Die regering van die deelstaat Brandenburg het besluit om hier 'n nuwe parlementsgebou op te rig, wat in Januarie 2014 ingewy is.
Die Luisen-plein (Luisenplatz) verbind die voetgangerlaan van die Brandenburger Straße met 'n laan wat regstreeks tot by die ingang van die Sanssouci-park by die Groen Hek (Grünes Gitter) loop. Teen die middel van die 19de eeu het die tuinkunstenaar en landskapsargitek Peter Joseph Lenné die tuinboukundige ontwerp van hierdie plein behartig. Die tuin is egter in die 1930's verwyder om plek te maak vir 'n parkeerterrein. Die "klein" Brandenburgse Poort (Brandenburger Tor) het in 1770 tussen die plein en die Brandenburger Straße ontstaan.
Hollandse Buurt
Die Hollandse Buurt is 'n stadswyk in die hart van Potsdam wat in die tydperk tussen 1734 en 1742 onder die leiding van die Nederlandse boumeester Jan Bouman (Johann Boumann) opgerig is. Die buurt bestaan uit 134 huise, wat van rooi bakstene gebou is, en deur twee strate in vier blokke (sogenaamde karrees) verdeel word. Die buurt met sy Nederlandse barokboustyl, die enigste van sy soort in Duitsland, is in sy oorspronklike vorm bewaar.
Die buurt was oorspronklik daarop gemik om Nederlandse ambagsmanne en kunstenaars na Potsdam te lok – in 'n tyd toe die tekort aan opgeleide mannekrag ook nadelige gevolge vir die staatsinkomste gehad het. Die Pruisiese koning het sekere voorregte aan voornemende Nederlandse immigrante toegesê – die gemeubileerde huise sou hulle as staatsgeskenk ontvang, hulle sou vrygestel wees van die algemene verpligting om soldate te huisves, geloofsvryheid geniet, die titel Hofhandwerker dra ("ambagsman van die koninklike hof") en, na gelang van die aantal skoolpligtige kinders, ook hul eie Nederlandse skoolmeester kry. Nadat minder Nederlanders as verwag hulle in Potsdam gevestig het (weens die relatief hoë lewensstandaard in Nederland was daar min ekonomiese redes om te emigreer), het Franse, Switserse en Pruisiese sakemanne, kunstenaars en soldate in die huise ingetrek.
In die tyd van die Duitse Demokratiese Republiek het dele van die buurt bouvallig geword, maar die stadswyk is ná die Duitse hereniging grotendeels gerestoureer en het intussen weer 'n gewilde woonplek geword.
Danksy die aantreklike mengsel van woonstelle, klein winkels, galerye, ateljees, kroeë, restourante en kafees lok die buurt inheemse besoekers en toeriste. Drie keer per jaar vind gewilde feeste plaas: Die Tulpefees in April, die Pottebakkersmark in September en die Hollandse Kersfeesmark in Desember.
Romeinse Baddens
Die Romeinse Baddens noordoos van die slot Charlottenhof in die Sanssouci-park weerspieël keurvors Frederik Willem IV se verlange na Italië. Die kompleks, wat in die tydperk tussen 1829 en 1840 opgerig is, verenig 'n aantal Romeinse en Oud-Italiaanse boustyle.
Frederik Willem het die slot Charlottenhof (1826–1829) en daarna die Romeinse Baddens nog in sy tyd as kroonprins laat oprig. Die troonopvolger het self 'n groot aantal ideë en ontwerptekeninge vir die projekte bygedra en groot invloed op die argitek Karl Friedrich Schinkel (1781–1841) se planne uitgeoefen. Die boubedrywighede is deur Ludwig Persius, 'n leerling van Schinkel, beheer.
Die Romeinse Bad (1834–1840) in die boustyl van 'n antieke villa, wat ook sy naam aan die kompleks verleen het, en die Teepawiljoen (1830) in die boustyl van 'n antieke tempel vorm die twee hoofgeboue. Hulle is verbind deur middel van pergolas, arkades en tuine. Schinkel het die geboue volgens sy herinneringe aan sy tweede Italiaanse reis ontwerp wat hy in 1828 onderneem het. Die Romeinse Bad – waarin nooit gebaai is nie – het uit die romantiese fantasie van die kroonprins voortgespruit.
Die nostalgiese kompleks van die Romeinse Baddens grens aan 'n kunsmatige meer, wat deur die beroemde Duitse tuin- en landskapsargitek Peter Joseph Lenné aangelê is. Die sogenaamde masjienepoel het sy naam aan die stoomenjinhuis met sy pompstasie te danke, wat in 1923 afgebreek is. 'n Monument herinner aan die gebou.
Sanssouci
Sanssouci (Frans sans souci = sonder sorg) in die oostelike deel van die gelyknamige park is een van die bekendste kastele in Potsdam. Sanssouci is deur die Pruisiese koning Frederik die Grote self ontwerp en in die tydperk tussen 1745 en 1747 as 'n klein somerresidensie onder die leiding van die argitek Georg Wenzeslaus von Knobelsdorff in die rokoko-boustyl opgerig.
Tydens die heerskappy van Friedrich Wilhelm IV is die kasteel tussen 1840 en 1842 volgens die planne van Ludwig Persius in sy huidige vorm omgebou.
In 1990 is die kompleks van Sanssouci met sy kastele en die uitgestrekte park deur Unesco as wêrelderfenisgebied gelys. Die kompleks, wat dikwels die "Pruisiese Versailles" genoem word, vorm volgens Unesco 'n sintese van die 18de eeuse kunsstyle in Europa se stedelike en hoofse argitektuur. Sanssouci word as 'n uitmuntende voorbeeld van die boukuns en landskapargitektuur teen die agtergrond van die monargistiese staatsidee beskou.
Die argitektuur van Sanssouci versinnebeeld die harmonie tussen mens en natuur, onder meer deur sy ligging op die spits van 'n wynberg. Die wynbou, wat in Brandenburg sedert die 13de eeu gedokumenteer is, het nooit 'n belangrike rol by die ontwerp van die vorstelike parke van die gebied gespeel nie. In Sanssouci is die wynberg egter as die middelpunt van die park ontwikkel en met 'n klein kasteel bekroon – wat Frederik die Grote sy Weinberghäuschen ("wynberghuisie") genoem het.
Orangerie
Die Orangerie ("oranjerie"), wat deel uitmaak van die Sanssouci-kasteelkompleks, is een van die indrukwekkende geboue wat in opdrag van koning Frederik Willem (Friedrich Wilhelm) IV, die "romantikus op die troon", opgerig is. Die Orangerie versinnebeeld met sy sentrale kasteel, planthuise, beeldhouwerke, fonteine, arkades en terrasse die monarg se verlange na Italië. Die kasteel is volgens die voorbeeld van Italiaanse Renaissance-villas ontwerp en het tussen 1851 en 1864 ontstaan. Tydens hierdie lang boufase was bekende argitekte soos Ludwig Persius, August Stüler en Ferdinand Hesse by die projek betrokke, terwyl ook die koning se eie ontwerpe in ag geneem is.
Die Orangerie-gebou het drie vleuels met 'n totale lengte van meer as 300 meter en behels naas die planthuise aan sy weerskante, wat steeds vir die oorwintering van kouegevoelige Mediterreense potplante gebruik word, die voormalige wonings van die koninklike gesin en bediendes. Die sentrale deel van die kasteel huisves die Raffael-saal met 'n versameling van meer as vyftig kopieë van 19de eeuse skilderye van Raffael, waaronder namaaksels van sy bekendste werke soos die "Sistynse Madonna" of die "Transfigurasie". Die vergulde rame van die skilderye kontrasteer met die mure wat met rooi sy bespan is.
Die kasteel se gastewoning behels die ryk versierde Malagietkamer met vergulde dekor, beeldhouwerke en ander kunshandwerk.
Marmerpaleis
Die paleis, waarna as "nuwe huis" verwys is, het as 'n privaat woning vir die kunssinnige koning ontstaan. Friedrich Wilhelm II het homself met die nuwe gebou sowel in ruimtelike asook argitektoniese opsig van sy ongeliefde oom Frederik die Grote, wat kinderloos oorlede is en sy hele lewe lank die voorkeur aan barok- en rokokovorme gegee het, gedistansieer.
Die paleis met twee verdiepings en 'n vierkante plattegrond is van rooi bakstene gebou. Op die kubiese paleis se plat dak is 'n ronde tempel gesit wat as uitsigtoring dien. As blikvanger is onder meer 'n klein kastteel op die Poue-eiland gebou. Putti, wat 'n vrugtemandjie dra, dien as versiering op die tempeldak. Ander sierelemente van grys en wit marmer uit Silesië, wat vir die buitefasade gebruik is, was naamgewend vir die gebou.
'n Groot terras en trappe aan die paleis se meerkant het toegang tot 'n bootpier gebied. Die koning het daarvan gehou om lang boottoere te neem, byvoorbeeld na die kasteel Charlottenburg in Berlyn. Onderaan die terras het die kasteel se vroeëre kombuis aan die seeoewer in die styl van 'n tempelruïne ontstaan. Die halfversonke tempel is tussen 1788 en 1790 deur Langhans ontwerp en gebou. 'n Ondergrondse gang het dit met die grotsaal op die grondverdieping verbind wat in die somermaande as eetsaal gedien het.
Die paleis het reeds na enkele jare te klein geraak. In 1797, die jaar toe Friedrich Wilhelm II oorlede is, is twee syvleuels volgens planne van Michael Philipp Boumann bygevoeg. Die reghoekige geboue met 'n enkele verdieping is deur galerye met mekaar verbind. Vir dié klassisistiese suilgange is marmer, wat oorspronklik vir die kolonnades in die ou Park Sanssouci gebruik is, herwin. Vir die hooflaan tussen die Marmerpaleis en die Kasteel Saanssouci het Georg Wenzeslaus von Knobelsdorff 'n indrukwekkende tuinargitektuur ontwerp.
Toe die koning in November 1797 oorlede is, was boubedrywighede nog aan die gang. Sy seun en opvolger Friedrich Wilhelm III het slegs die buitenste dele laat voltooi. Toe Prins Wilhelm, die latere keiser Wilhelm I, en sy vrou Augusta tydelik in die paleis ingetrek het (hul eie kasteel in Babelsberg was nog in aanbou), was die gange steeds nog nie voltooi nie. In opdrag van die prins se broer, Friedrich Wilhelm IV, het die argitek Ludwig Ferdinand Hesse tussen 1843 en 1848 die syvleuels se interieur geskep. Die buitekante is met freskos versier wat motiewe uit die Nibelungen-saga uitbeeld.
Prins Wilhelm, die latere keiser Wilhelm II, het tussen 1881 en 1888, die jaar van sy troonbestyging, met sy gesin in die Marmerpaleis gewoon en die paleis van nuwe tegniese en sanitêre geriewe laat voorsien. Die laaste koninklike bewoners was kroonprins Wilhelm wat in 1904 met sy vrou Cecilie in die paleis ingetrek het. Dertien jaar later is die kasteel Cecilienhof as hul nuwe woning voltooi.
Cecilienhof
Die kasteel Cecilienhof lê in die noordelike deel van die Neue Garten (Nuwe Tuin), naby die oewer van die Jungfernmeer. Hierdie laaste kasteel, wat deur die Huis van Hohenzollern gebou is, is tydens keiser Wilhelm II se regentskap vir sy oudste seun, kroonprins Wilhelm (1882–1951), en sy eggenote Cecilie van Mecklenburg-Schwerin (1886–1954), na wie dit vernoem is, opgerig. Die kasteel is tussen 1914 en 1917 volgens die planne van Paul Schultze-Naumburg, 'n sterargitek van die tyd, in die boustyl van 'n Engelse landelike herehuis uit die Tudor-tydperk uitgevoer. Die fasades van Cecilienhof word oorheers deur bakstene en vakwerkelemente van donker eikehout. Kenmerkend is die 55 skoorstene in die Tudor-styl, waarvan geeneen op die ander lyk nie. Weens die uitbreek van die Eerste Wêreldoorlog kon die Prins-gesin eers in Augustus 1917 intrek. Hulle het tot en met 1945 hier gewoon.
Die kasteel het wêreldwyd bekend geword danksy die Potsdam-konferensie van die geallieerde leiers van Brittanje, die VSA en die Sowjetunie, wat hier van 17 Julie tot 2 Augustus 1945 plaasgevind het.
Ná die konferensie is die kasteel en sy park vir die eerste keer vir die publiek toeganklik gemaak. Die kasteel is aanvanklik gebruik as 'n opleidingsentrum van die Demokratiese Vrouebond (Demokratischer Frauenbund, DFD) van die DDR. In 1960 is 'n hotel in die westelike vleuel geopen wat op gaste met buitelandse valuta gemik was. Hierdie luukse hotel bestaan nog steeds.
Londen-maraton
Die wedloop is op die been gebring deur Chris Brasher, 'n voormalige olimpiese hinderniskampioen en sportjoernalis, wat geïnspireer is deur die New York-maraton.
Faridabad
Faridabad (Hindi: फ़रीदाबाद, Farīdābād) is die grootste stad in die Indiese deelstaat Harjana met 'n bevolking van 1 404 653 in 2011. Die stad is 30 kilometer suid van Delhi geleë en is 'n belangrike industriële stad. Faridabad is in 1607 deur Sjeikh Farid met 'n fort, 'n swembad en 'n moskee gestig, wat tans 'n ruïne is.
Teisesville
Teisesville is 'n nedersetting in die westelike Vrystaat, Suid-Afrika en is een van die dorp Luckhoff se "townships". Tydens die apartheidera was Teisesville waar Luckhoff se Kleurlinge gewoon het. Swartmense het in Relebohile gewoon. Volgens die 2001-sensus het Teisesville 'n bevolking van 1 743 gehad, van wie 1 368 (78,5%) Kleurlinge was.
Diemerswil
Diemerswil is 'n munisipaliteit in kanton Bern, in die distrik Bern-Mittelland van Switserland. In 2018 het 206 mense in die munisipaliteit gewoon. In 2000 het 97,6% van die inwoners Duits gepraat.
Politieke filosofie
Plato en Aristoteles
Die filosoof Plato is een van die eerste filosowe wat betrokke is by geregtigheid en sal dan 'n blywende invloed op die res van die geskiedenis hê. In sy dialoog Politeia verduidelik hy sy siening van geregtigheid. Geregtigheid in die staat beteken vir hom dat alle persone die posisie beklee waarvoor hulle die beste geskik is. Hy aanvaar dus 'n fundamentele ongelykheid tussen die verskillende burgers. Justisie word deur Plato as stabiliteit verstaan; alle groepe van die samelewing vervul hul rol en hou die samelewing in balans en in orde. Onregverdigheid is net die vermenging van die verskillende dele, dus as 'n groep in die take van 'n ander inmeng.
In sy Politika en Ethica Nicomachea, het Aristoteles, aan die ander kant, geregtigheid as 'n individuele deug geidentifiseer. Hierdie beeld lyk moeilik versoenbaar met die hedendaagse sieninge, veral in die politieke filosofie van 'n "regverdige staat". 'n Staat kan nouliks deugde hê. Tog sê Aristoteles dat hierdie deug altyd tussen verskillende mense plaasvind. As daar slegs een persoon op aarde was, kon mens nie regverdig wees nie. Dit is dus altyd 'n politieke en sosiale kwessie. Aristoteles beskryf ook geregtigheid as "die volg van die wet." Dit blyk 'n aanvegbare siening te wees, want wette kan ook onregverdig wees. Daar moet egter opgemerk word dat Aristoteles baie in terme van natuurwette gedink het. Daarbenewens verbind hy ook geregtigheid met idees soos eerlikheid, onpartydigheid en proporsionaliteit.
John Rawls
'n Moderne teorie van geregtigheid kan gevind word in die werk van John Rawls, naamlik in sy boek A Theory of Justice (1971). Rawls voer aan dat 'n regverdige staat nodig is vir die individu se vermoë om goed te ontwikkel. Politieke vryhede moet eweredig verdeel word onder alle burgers volgens Rawls. Geregtigheid was dus die maatstaf waarin ander waardes getoets moes word. Rawls vertrek van twee basiese beginsels van geregtigheid:
1. 'n Gelyke verspreiding en so groot as moontlik pakket van regte en vryhede vir elke lid van die samelewing deur die staat, tensy dit in stryd is met die vryhede en regte van ander individue. Dit staan bekend as die skadebeginsel.
Sojoez
Sojoez of sojoes (Cyrillies: "союз") is Russies vir "unie" en kan verwys na:
Politieke filosofie
John Rawls
2. Bestaande ongelykhede, beide sosiaal en ekonomies, kan slegs geregverdig word as hulle betrekking het op standpunte wat vir almal oop is of as hulle tot voordeel van die minste bevoorregtes is. Ongelykheid kan dus bestaan as almal die kans kry om meer te hê, maar net diegene wat meer gedoen het, het eintlik meer.
Verdere uitbreidings en aanpassings van Rawls se teorie kan gevind word in die werk van Ronald Dworkin en Philippe Van Parijs.
'n Sterk reaksie op hierdie werk is gevind in die libertynisme van Robert Nozick in sy werk Anarchy, State and Utopia (1974). Hy verwerp Rawls se liberale geregtigheidsnorm omdat dit sal lei tot 'n onaanvaarbare groot staatsinmenging. Nozick, en libertarynisme in die algemeen, is dus sterk gekant teen alle vorme van regeringsinmenging (soos belasting) en wil dit tot 'n minimum beperk. Regverdig is waarvoor jy verantwoordelik is en die staat het niks om daaroor te sê nie. Daarom is alles wat 'n persoon op 'n regverdige manier verwerf het, verdien of vrywillig uitgeruil, het. Die staat moet net verseker dat daar nie so iets soos onregverdige of onwillekeurige eiendomsoordrag voorkom nie (brandwagstaat).
Poststrukturalisme
In die poststrukturele filosofie van Jean-François Lyotard en Jacques Derrida kom hulle met 'n baie anderse interpretasie van die konsep "geregtigheid". Hulle begin met die vraag na die regverdiging van elke wet en verklaar dat ons dit nooit sal kan bepaal nie:"Daar is 'n soort wet van die wette, daar is 'n meta-wet wat lui: ' Wees regverdig', maar ons weet nie juis wat regverdig is nie."
Potsdam
Cecilienhof
Die res van die kasteel dien tans as 'n museum wat die Potsdam-konferensie behandel. Ook die privaat vertrek van die kroonprins en sy eggenote staan oop vir besoekers. Daarnaas onthaal die regering van die deelstaat Brandenburg hier soms gaste soos byvoorbeeld die Britse koningin Elizabeth II in 2004.
Politieke filosofie
Demokrasie
Baie filosowe het ook op die staatsvorm van demokrasie gefokus. In besonder gaan dit veral oor twee verskillende vrae:
1. Wat is 'n demokrasie en op watter beginsels is dit gebaseer en waaraan moet dit voldoen?
Potsdam
Cecilienhof
Die kasteel Cecilienhof is deur Unesco in 1990 saam met ander kastele, tuine en parke in Potsdam-Sanssouci en Berlyn (Glienicke en Poue-eiland) as wêrelderfenisgebied gelys. Dit word beheer deur die Stigting vir Pruisiese Kastele en Tuine in Berlyn-Brandenburg en huisves tans naas die bogenoemde hotel ook 'n museum. Die enigste vertrek, wat in sy oorspronklike toestand bewaar gebly het, is die Kroonprinses se sogenaamde Kajuitkamer wat volgens 'n ontwerp van die binnenshuise argitek Paul Ludwig Troost ontstaan het.
Stadspoorte
As garnisoenstad het Potsdam oor 'n stadsmuur beskik wat egter nie daarop gemik was om as versterking te dien nie, maar eerder gebou is om die dersersie van soldate en smokkelary te keer. Die stadsmuur het die stadspoorte met mekaar verbind waarvan drie bewaar gebly het: Die "klein" Brandenburgse Poort (Brandenburger Tor), die Nauense Poort (Nauener Tor) en die Jagterspoort (Duits: Jägertor). Die sogenaamde Accise-und-Desertations-Communikation-grens is eers in 1718 tydens die heerskappy van koning Friedrich Wilhelm gebou. Net enkele oorblyfsels van die oorspronklike stadsmuur kan vandag nog besigtig word. Twee stadspoorte het nie bewaar gebly nie: Die voormalige Berlynse Poort (Berliner Tor) is in 1945 byna heeltemal vernietig, en slegs 'n sywand het bewaar gebly. 'n Enkele obelisk is die enigste oorblyfsel van die Neustadtse Poort (Neustädter Tor).
Die Brandenburgse Poort (wat nie met die gelyknamige baken in Berlyn verwar moet word nie) het in sy huidige vorm in 1770 in opdrag van Friedrich II ontstaan. Ná die einde van die Sewejarige Oorlog (1756–1763) is die oorspronklike ou poort afgebreek, en die huidige monumentele stadspoort is as 'n seëteken opgerig. Die Boog van Konstantyn in Rome was een van sy argitektoniese voorbeelde. Die poort is deur twee boumeesters opgerig en het derhalwe twee verskillende gesigte. Carl von Gontard het die poort se stadskant ontwerp, terwyl sy leerling Georg Christian Unger die veldkant beplan het.
Die Jagterspoort is die oudste bewaarde stadspoort. Dit is in 1733 as een van die uitgange in noordelike rigting opgerig en het sy naam aan die keurvorstelike jagtershof net buite Potsdam te danke. Die argitraaf en bekroning is van sandsteen gemaak, terwyl gepleisterde bakstene vir die gerustifiseerde pilare gebruik is.
Die aansienlik groter Nauense Poort dateer van 1755 en is een van die vroegste voorbeelde van die oorspronklik Engelse Neogotiese boukuns op die Europese vasteland. Die plein voor die poort is met sy talle kafees, restourante en kroeë vandag 'n gewilde kuierplek vir Potsdamers en hul gaste. 'n Tremlyn loop regstreeks deur die Nauense Poort.
Garnisoenkerk
Die Garnisoenkerk was die beduidendste Potsdamse kerk wat volgens die barokstyl ontwerp en tydens die regentskap van die tweede Pruisiese koning Friedrich Wilhelm I tussen 1733 en 1735 deur die argitek Philipp Gerlach (1679–1748) opgerig is. Die kerk, wat as een van die belangrikste barokgeboue in Pruise beskou is, het as godshuis vir die koninklike soldate, maar ook as laaste rusplek vir die koning gedien. Friedrich Wilhelm is hier een dag ná sy afsterwe op 31 Mei 1740 ter ruste gelê. Hy is tans in die Keiser-Friedrich-mausoleum vlakby die Vredeskerk begrawe. Later het ook Frederik die Grote hier sy laaste rusplek gevind.
Politieke filosofie
Demokrasie
Latere filosowe, gekonfronteer met die baie magsmisbruik deur konings en tiranne oor tyd, was dus baie meer positief teenoor demokrasie. Byvoorbeeld, die Nederlandse filosoof Baruch Spinoza verklaar in sy Tractatus theologico-politicus (1670) dat demokrasie die beste vorm van regering is. Die Duitse filosoof Immanuel Kant sê ook in Zum ewigen Frieden dat die staat in sekere mate demokraties moet wees as dit 'n vreedsame nasie wil wees.
Potsdam
Garnisoenkerk
Die Garnisoenkerk se kloktoring met 'n hoogte van 88,4 m het die Potsdamse stadshorison oorheers en het saam met die Nikolai- en Heilands-kerk deel uitgemaak van die beroemde "Drie-kerke-uitsig" oor Potsdam. Talle sigasse van die Potsdamse kultuurlandskap met sy uitkykpunte, wat deur Peter Joseph Lenné geskep is, het by die Garnisoenkerk bymekaar gekom. Die oop toringlantern het 'n klokkespel gehuisves wat deur die Amsterdamse gieter Jan Albert de Grave (1666–1734) geskep is en sedert 1797 elke halfuur om die beurt die choraal Lobe den Herren en die lied Üb' immer Treu' und Redlichkeit gespeel het.
Die Garnisoenkerk het ná die Britse bomaanval op 14 April 1945 volledig uitgebrand. Die klokkespel het ineengestort en op die grond in stukke gebreek. Net enkele kunswerke soos die sogenaamde veldaltaar het bewaar gebly. Die kerk, wat amptelik in staatsbesit was, het nie langer as militêre godshuis gefungeer nie en is aan die burgerlike kerkgemeente oorgedra wat hier op 18 Junie 1950 in die laagste verdieping van die kerktoring 'n klein kapel ingewy het wat later as "Heilig-Kruis-kapel" bekend sou staan.
Politieke filosofie
Probleme met demokrasie
Daar is egter ook verskeie klassieke probleme rondom demokrasie geformuleer. 'n Sentrale probleem vir demokrasie, soos geformuleer deur Alexis de Tocqueville in De la démocratie en Amérique (1835) en verklaar deur John Stuart Mill, is die probleem van die "tirannie van die meerderheid". In demokrasie is daar altyd die gevaar dat die meerderheid ander minderhede kan onderdruk. As 'n mens dus onkundig bloot die demokrasie aanvaar, loop mens die risiko om minderhede te onderdruk. Bykomende maatreëls of wette moet dus ingestel word om hierdie misbruik te voorkom.
Potsdam
Garnisoenkerk
In 1966 het boubedrywighede vir die beveiliging van die toring begin, maar dié bedrywighede is kort darna om politieke redes gestaak. Die SED-bewindhebbers het die kerk as 'n simbool van "Pruisiese militarisme" beskou en die bouvalle in 1968 laat opblaas en verwyder. In 2004 is 'n stigting in die lewe geroep wat hom vir die heropbou van die Garnisoenkerk beywer het.
Gotiese Biblioteek
Die Gotiese Biblioteek is 'n agthoekige pawiljoenagtige toring van sandsteen wat aan die suidoewer van die Heilige Meer (Heiliger See) in die Nuwe Tuin (Neuer Garten) geleë is. Dit bied 'n uitsig oor die meer en die Marmerpaleis. Die toring in die Neogotiese styl het twee verdiepings en word deur 'n vierkantige arkadegang omsluit. 'n Wenteltrap bied toegang tot 'n terras en die biblioteeksaal op die tweede verdieping. Die goue toringspits is uit meerdere koeëls gevorm.
Die toring het tussen 1792 en 1794 in opdrag van koning Frederik Willem II volgens 'n ontwerp van Carl Gotthard Langhans in die styl van 'n Gotiese kapel ontstaan. Ook die binnekant van die gebou, wat as koninklike privaatbiblioteek en uitsigtoring (belvedere) aan die meeroewer gedien het, toon 'n sterk Gotiese karakter.
Politieke filosofie
Probleme met demokrasie
Nog 'n probleem is uitgewys deur die politieke denker en sosioloog Robert Michels. Hy het in sy werk die "ysterwet van die oligargie" beskryf. Hierdie wet bepaal dat alle vorms van organisasies, hoe demokraties hulle ook al in die begin was, onvermydelik oligargiese eienskappe na 'n tydperk begin toon. Volgens Michels is dit te wyte aan die feit dat 'n sekere hoeveelheid kundigheid onder hierdie leiers versamel wat in kombinasie met hul eie belange verseker dat hulle hul mag behou of selfs hul opvolgers kies. Dit gebeur byvoorbeeld dat 'n politikus sy eie seun of dogter binne die party bekendstel en sodoende hom of haar voorberei om sy plek te vat. Dit, saam met die elite-teorie, kan ook by Vilfredo Pareto gevind word. In die breë kan dit deel wees van die vraag in watter mate 'n demokrasie demokraties en terselfdertyd funksioneel kan wees. Aan die een kant is daar denkers wat die idees van Pareto en Michels aanvaar en dus 'n baie ontnugterende beeld van demokrasie gebruik en wys op onvermydelike neigings van skadumag en verval tot 'n tegnokrasie. Denkers met hierdie uitgangspunt beskryf soms demokrasie as 'n heerskappy deur die gepeupel.
Potsdam
Gotiese Biblioteek
Die laer verdieping het klassieke Franse literatuur in drie boekkaste gehuisves, terwyl klassieke Duitse en Rosekruiser-werke in vier kaste op die tweede verdieping bewaar is. Frederik Willem II het, in teenstelling met vroeëre Pruisiese heersers, naas die Franse ook Duitse kunste bevorder. Sy geheime biblioteek is egter nie in die toring nie, maar op die teenoorliggende oewer van die Heilige Meer in die Marmerpaleis gehuisves.
Voordat dit in 1869 afgebreek is, het die Moorse Tempel, 'n houtgebou aan die noordelike meeroewer, as argitektoniese teenstuk tot die toring gefungeer. Die Gotiese Biblioteek huisves sedert die 1930's geen boeke meer nie nadat die biblioteek na die stadskasteel van Potsdam verskuif is. Alle werke is in die sogenaamde "Nag van Potsdam" (14 tot 15 April 1945) vernietig toe die kasteel ná 'n bomaanval afgebrand het.
Ook die Gotiese Biblioteek is gedurende die oorlog ernstig beskadig. Nadat die Heilige Meer deur 'n bom getref is, het die gebou se fondament in rigting van die water begin neig. Ná die oorlog het die toring verval tot 'n ruïne en het dekades lank as die "Skewe Toring van Potsdam" bekend gestaan. Ter geleentheid van Potsdam se 1000-jarige jubileum het die stad Berlyn in 1993 'n skenking van 1,6 miljoen mark gemaak om die gebou te restoureer. Maar eers tussen 1995 en 1995 is die fondament en die biblioteek volledig herstel nadat verdere fondse deur die Bondsrepubliek Duitsland, die deelstaat Brandenburg en die stad Potsdam beskikbaar gestel is. Die boonste verdieping is tans nie toeganklik vir die publiek nie, maar die biblioteek mag deur die vensters van die laer verdieping besigtig word.
Einsteinturm
Die Einsteinturm of "Einsteintoring" is 'n sterrewag wat tussen 1919 en 1922 op die Telegrafenberg, 'n heuwel in die suidweste van Potsdam, ontstaan het en na Albert Einstein, die Nobelpryswenner vir Fisika in 1921, vernoem is. Die toring, wat in sy ontstaantyd as 'n rewolusionêr nuwe gebou beskou is, is in die Wissenschaftspark Albert Einstein geleë en oorspronklik ontwerp om Einstein se relativiteitsteorie eksperimenteel te bevestig. Tans word die toringteleskoop, wat as monument gelys is, deur die Leibniz-Institut für Astrophysik Potsdam bedryf.
Terwyl Einstein tussen 1911 en 1915 besig was om sy algemene relativiteitsteorie te ontwikkel, het hy 'n beroep op sterrekundiges gedoen om sy voorspellings deur middel van eksperimente te bevestig. Erwin Finlay Freundlich, 'n astrofisikus by die Babelsberg-sterrewag naby Potsdam wat in 1911 kennis gemaak het met Einstein, was een van die eerste wetenskaplikes wat die nuwe probleem ondersoek het. Vanaf 1917 was hy in samewerking met Einstein die drywende krag agter die sterrewag-projek wat aan die besondere vereistes van die nuwe teorie moes voldoen.
Freundlich se persoonlike kontak met die argitek Erich Mendelsohn, wat die relativiteitsteorie noukeurig bestudeer het en groot belang in die sterrewag-projek gestel het, het die deurslag vir die projek gegee. Mendelsohn was destyds besig om nuwe argitektoniese vorme te ontwikkel wat met moderne materiale soos staal en staalversterkte beton verwesenlik kon word. Freundlich het die wetenskaplike vereistes vir die gebou geformuleer wat deur Mendelsohn uiteindelik as 'n vertikale teleskoop ontwerp is. Volgens die bouplanne het die teleskoop op sy eie fondament gestaan wat in die binneruimte van die toring geïnstalleer is, onafhanklik van die res van die gebou wat veral as beskermende hulsel gedien het.
Mendelsohn was vry om sy eie konsep te ontwikkel. Die eerste presiese bouplanne het in 1919 ontstaan, die toring is in 1922 voltooi, terwyl die langdurige installasie van wetenskaplike toerusting twee verdere jaar geneem het. Die terrein rondom die toring is deur een van Mendelsohn se medewerkers, die argitek Richard Neutra, ontwerp.
Danksy Einstein se internasionale bekendheid, sy posisie as lid van die Pruisiese Akademie van Wetenskappe en as direkteur van die Keiser-Wilhelm-instituut vir fisika is die projek ondanks die moeilike ekonomiese situasie in die na-oorlogse tyd in gelyke dele deur die Pruisiese staat en die Duitse nywerheidsektor se "Albert-Einstein-Stigting" befonds. Op 6 Desember 1924 het die instituut sy bedrywighede amptelik begin. Die naam "EInsteinturm" het nog in dieselfde jaar ingeburger geraak.
Demografie
Potsdam het vanaf sy eerste historiese verwysing in die jaar 993 tot in die vroeë moderne tydperk 'n relatief klein stad met 'n konstante inwonerstal gebly. Die laagste bevolkingsyfer is met 700 inwoners ná die verwoestings en hongersnode van die Dertigjarige Oorlog in 1660 aangeteken.
Nadat Potsdam die setel van die Brandenburgse heersers geword het, het sy bevolking aansienlik begin groei. As gevolg van die industrialisering in die 19de eeu het die bevolking tot in 1900 selfs verdriedubbel tot 60 000. Met die inlywing van Babelsberg, 'n nywerheidstad met 30 000 inwoners, asook 'n aantal omliggende dorpe op 1 April 1939 het Potsdam se bevolking die 100 000-kerf oorskry. Gedurende die Tweede Wêreldoorlog en ná die Duitse hereniging in 1990 het die inwonertal tydelik afgeneem. In 1999 het dit 129 000 beloop.
Sedert die jaar 2000 is 'n gemiddelde jaarlikse groeikoers van 1 500 mense aangeteken, veral danksy die vestiging van nuwe inwoners en die inlywing van omliggende dorpe. Danksy relatief hoë geboorte- en lae sterftesyfers is in Potsdam in 2004 die hoogste natuurlike bevolkingsaanwas van alle administratiewe hoofstede van Duitse deelstate aangeteken. Die burgemeester van Potsdam het op 13 Februarie die 150 000ste inwoner verwelkom.
Met 'n gemiddelde ouderdom van 41,2 jaar is Potsdam die derde jongste administratiewe hoofstad ná Mainz met 41,0 en Kiel met 41,1 jaar. Die persentasie buitelandse inwoners het met 4,5 persent onveranderd gebly. Die meeste van die sowat 6 000 buitelandse burgers is boorlinge van Oos-Europese lande.
Stadsregering
Potsdam is sedert 1345 deur 'n sogenaamde Consul en vanaf 1450 deur 'n burgemeester geadministreer. Die oudste verwysing na 'n stadsraad dateer uit 1465. In die 16de en 17de eeu het hierdie uit vier tot vyf lede bestaan, waaronder die burgemeester. Later het die regente van Brandenburg groot invloed op die stedelike administrasie uitgeoefen. Vanaf 1722 is die Ou en Nuwe Stad deur 'n magistraat met 'n stadsdirekteur as voorsitter geadministreer.
In 1809 het Potsdam 'n selfregerende stad geword wat deur 'n burgemeester geadministreer is, en bewoners kon afgevaardigdes vir 'n stadsparlement verkies. Die stadsparlement is tydens die Nasionaal-Sosialistiese bewind ontbind en die burgemeester regstreeks deur die NSDAP benoem. Ná die einde van die Tweede Wêreldoorlog is net soos in ander stede van die Sowjet-besettingsone 'n sogenaamde Rat der Stadt ("Raad van die Stad") met 'n burgemeester as voorsitter gevorm. Die verkiesings vir hierdie raad was nie vry nie; kandidate is deur die Nasionale Front benoem en volgens 'n eenheidslys verkies.
Met die Duitse hereniging in Oktober 1990 is demokratiese strukture herstel. Die stadsparlement (Stadtverordnetenversammlung) en burgemeester word deur middel van vrye en algemene verkiesings bepaal. Die huidige burgemeester is Mike Schubert (Sosiaal-Demokratiese Party).
Deelstaat Brandenburg
As administratiewe setel van die deelstaat Brandenburg huisves Potsdam die parlement (Landtag), regering, departemente en die kantoor van die eerste minister. Potsdam dra derhalwe die amptelike titel Landeshauptstadt Potsdam ("Deelstaathoofstad Potsdam"). Die deelstaatparlement is oorspronklik in die gebou van die voormalige koninklike oorlogskool op die Brauhausberg gehuisves. Vanweë sy argitektoniese voorkoms en die feit dat hier in die DDR-tydperk die SED-distriksadministrasie gehuisves is, is na die gebou dikwels as Kreml ("Kremlin") verwys. Nadat die ou skoolgebou al lank nie meer in die behoeftes van 'n moderne parlement kon voorsien nie, het die afgevaardigdes besluit om 'n nuwe parlementsgebou op die perseel van die ou stadskasteel (die Ou Markplein) op te rig, wat in Januarie 2014 ingewy is.
Na langdurige debatvoering het die parlement in 2005 besluit om die kasteel herop te bou. 'n Bekende televisiepersoonlikheid, Günther Jauch, het al in 2003 die heropbou van die bekende Fortunaportaal geborg. Boubedrywighede vir die kasteel het in 2010 begin. Die oorspronklike fasade sal danksy 'n skenking van die sagteware-entrepreneur en miljardêr Hasso Plattner herstel word, terwyl die nuwe gebou agter die fasade, wat die parlement sal huisves, deur die argitek Peter Kulka ontwerp is. Sedert Januarie 2014 vergader die Brandenburgse afgevaardigdes in die nuwe parlementsgebou.
Christendom
Die geskiedenis van die Christendom in Potsdam word deur die naasbestaan tussen verskillende geloofsgemeenskappe. Die stad Potsdam het aanvanklik deel uitgemaak van die Christelike proosdy Spandau in die bisdom Brandenburg wat in 949 gestig is. Die keurvors van Brandenburg het in 1541 die Reformasie ingevoer sodat Potsdam op religieuse gebied eeue lank deur die Protestantisme oorheers is. Die meeste inwoners het die Lutherse geloofsbelydenis aangeneem, tog het daar ook 'n Gereformeerde gemeente bestaan. In 1723 is 'n Franse Gereformeerde gemeente gestig, en in 1753 is die Franse kerk van Potsdam opgerig.
In 1817 is die twee Evangeliese geloofsbelydenisse in Pruise verenig tot die Geuniëerde Kerk. Die koning van Pruise het as die kerkhoof gefungeer. Die Evangeliese Kerk van die Oud-Pruisiese Unie, wat in 1918 ontstaan het, het in 1947 die Evangeliese Kerk in Berlyn-Brandenburg geword en in 2004 met die Evangeliese Kerk van die Silesiese Opper-Lausitz saamgesmelt.
In reaksie op die vereniging tot die Geuniëerde Kerk is die Oud-Lutherse Evangelies-Lutherse Kerk van Pruise afgestig wat eers ná 'n lang tydperk van politieke vervolging in 1841 amptelik erken is. Dit maak vandag deel uit van die Selfstandige Evangelies-Lutherse Kerk en sy kerkdistrik Berlyn-Brandenburg.
In Potsdam is daar tans sowat 30 000 Christene van verskillende geloofsgemeenskappe wat gelykstaan aan 20 persent van die bevolking. Hiervan is sowat 25 000 lede van die 22 Evangeliese en 5 000 lede van die twee Rooms-Katolieke kerkgemeentes. Die verskillende vrye kerkgemeentes het eweneens enkele duisend aanhangers.
Franse Gereformeerde gemeente
Die eerste Franse Hugenote-vlugtelinge het op 10 Januarie 1686 in Potsdam aangekom. Die meeste van hulle het later na ander stede verhuis – Potsdam was destyds immers net 'n klein nedersetting met sowat 100 huise en 'n bevolking van sowat 1 000. Die prentjie het eers begin verander nadat Potsdam tot die setel van die Brandenburgse vorstehuis verhef is.
Friedrich Wilhelm I het saam met die eerste uitbreiding van die stad vanaf 1719 ook die Franse Kwartier met sowat vyftig woonhuise oos van die meer Fauler See (tans Platz der Einheit) laat bou. Die Franse Gereformeerde Gemeente in Potsdam is op 21 Julie 1723 deur plaaslike Hugenote gestig. Die eerste pastoor was Thomas le Conte wat as 'n kind uit Frankryk geëmigreer het. Kerkdienste is op die Ou Markplein (Alter Markt) in die kapel van die stedelike slot gehou.
Met die Edit du Roi, contenant les Privileges & Franchises accordes aux Colonistes François, qui s'etabliront à Potsdam het die gemeente met destyds 100 lede op 19 Oktober 1731 vir die Franse kolonie selfs sy eie grondwet en regspraak verkry. Die kolonie het sodoende 'n selfstandige politieke, godsdienstige en kulturele gemeenskap in Potsdam gevorm en oor sy eie regter en polisie asook ander voorregte beskik. Die kolonie het vinnig ook aantreklik geword vir Gereformeerde emigrante uit ander gebiede soos die Palts, Switserland, Hongarye en Nederland wat by die Franse gemeente aangesluit het. Die gemeenskap het beduidende persoonlikhede soos die argitekte Pierre Gayette en Jan Bouman (Johann Boumann) ingesluit.
Met die sogenaamde Stein-Hardenbergse hervormings van 1809 is die voorregte van die gemeente herroep. Die immigrante was in hierdie tydperk reeds 'n integrale bestanddeel van die Potsdamse samelewing, en Guillaume Saint Paul, die seun van die eerste regter in die kolonie, het baie jare lank as burgemeester van Potsdam gedien en 'n kroniek van die stad saamgestel.
Lidmaatskap in die Franse Gereformeerde gemeente staan vandag oop vir elkeen wat daarin belangstel - Gereformeerde en Lutherse Christene, maar ook ander gelowiges. Franse afkoms is geen voorvereiste nie.
Joodse godsdiens
Tans is daar sowat 1 200 Joodse gelowiges in Potsdam waarvan die meerderheid uit voormalige Sowjet-republieke na Duitsland geïmmigreer het. Daar bestaan twee Joodse gemeentes in Potsdam, waarvan een met 400 lede deel uitmaak van die Sentraalraad van die Jode in Duitsland. Die tweede onafhanklike gemeente beskou homself as streng aanhangers van die Joodse wet. Potsdam is daarnaas die setel van die liberale Abraham-Geiger-kollege, die enigste rabbyneseminarie in Duitsland.
Die Ou Sinagoge van Potsdam is tydens die pogroms van November 1938 geplunder en gedurende die geallieerde lugaanvalle in die Tweede Wêreldoorlog vernietig. Die stad beskik tans nie oor 'n Joodse sinagoge nie, tog word die oprigting van 'n nuwe Joodse sakrale gebou tans oorweeg.
Ander gelowe
Tans is byna 80 persent van die bevolking ongebonde. Die persentasie Christene het in die DDR-tydperk merkbaar afgeneem, en net soos in die meeste nuwe oostelike deelstate van Duitsland is daar baie min aanhangers van ander gelowe. Daar is geen betroubare beramings oor die huidige aantal Moslems of Boeddhiste in Potsdam. Daar is geen noemenswaardige Moslem-gemeente of moskee in die stad nie.
Pruise was vroeër deur godsdienstige verdraagsaamheid gekenmerk – so het die Pruisiese koning Frederik II die Grote in 1740 verklaar: "Alle godsdienste is gelyk en goed mits die mense, wat hulle openlik beoefen, net eerlik is. En selfs al sou Turke en Heidene ons land wil bevolk, sou ons vir hulle moskees en kerke laat bou".
Reeds in 1732 het die Pruisiese koning Frederik Willem I naby Potsdam se Langer Stall 'n gebedsaal vir twintig van sy Turkse gardesoldate laat bou – die eerste moskee op Duitse bodem. Die gebou is egter gedurende die Tweede Wêreldoorlog vernietig, behalwe vir die frontfasade wat nog staan.
Politieke filosofie
Probleme met demokrasie
Teenoor hierdie visie is filosowe soos Hannah Arendt, John Dewey en in sekere mate ook Jürgen Habermas. Beide Arendt en Dewey plaas sterk klem op die noodsaaklikheid van demokrasie as 'n politieke aktiwiteit waarin alle mense betrokke moet word. Demokrasie gaan nie net oor die elite wat regeer nie, maar ook oor 'n volk wat deur dialoog en kompromie bewus word van hul eie politieke potensiaal en poog om die staat so goed moontlik te organiseer. In die werk van Habermas, veral in sy magnum opus Theorie des kommunikativen Handelns (1981), verklaar hy selfs dat 'n goeie demokratiese proses waarby burgers betrokke is, noodsaaklik is vir die moderne samelewing. In sy filosofie word begrippe soos waarheid, normatiewe geldigheid en egtheid bepaal deur 'n rasionele konsensus tussen alle betrokkenes. In Faktizität und Geltung (1992) verbind hy dit ook met die reg; wette is slegs geldig as hulle ontwikkel word deur 'n demokratiese proses waaraan alle betrokke partye deelgeneem het.
Poststrukturalisme
In die poststrukturalisme met denkers soos Maurice Blanchot, Jacques Derrida, Claude Lefort en Jean-Luc Nancy, kom 'n ander siening van demokrasie na vore. Die klem val hier hoofsaaklik op die onbepaalbaarheid van demokrasie. Volgens Lefort bly die ligging van mag in demokrasie altyd simbolies leeg. Blanchot en Nancy beskryf ook die huidige demokratiese samelewing as 'n gemeenskap sonder gemeenskap (communauté sans communauté).
Vir Derrida is die belangrikste taak van demokrasie dat die veranderlikheid en singulariteit altyd beskerm en erken moet word. Demokrasie word gekenmerk deur 'n spanning tussen enersyds die 'universele gelykheid' tussen alle burgers en andersyds die 'singulêre andersheid' wat spesifiek is vir elke samelewing. 'n Samelewing word immers altyd gekenmerk deur minderhede en ander weerstandiges wat onderdruk word as mens te veel klem op universele gelykheid plaas. Demokrasie moet getuig van hierdie spanning en bly dus onbepaald en onvoltooid. Volgens Derrida bestaan ware demokrasie altyd uit démocratie à venir, 'n demokrasie wat altyd aan die verander is. Die bestaande vorme van demokrasie moet dus altyd en krities ondersoek word met die oog op hierdie toekomstige demokrasie.
Eiendom
Oor die onderwerp van eiendom is daar 'n groot versille in die politieke filosofie. Aan die een kant is daar strome soos kommunisme wat oproep tot die afskaffing van eiendom of kollektivering; alles moet in die besit van die staat wees, wat dit op sy beurt regverdig tussen die burgers versprei. Teenoor hierdie is die libertynisme wat net die waarde van eiendom as die hoogste goed reken. Die staat het slegs een taak en dit is om die eiendom en die reg van die burgers te beskerm. Meer matige strome is sosialisme en liberalisme wat weliswaar ongelyke verdelings toelaat, maar ook herverdelingsmeganismes instel.
Binne die kommunistiese denkrigting is daar onenigheid oor wat daar met die eiendom gedoen moet word. Trouens, dit kom neer op die botsing tussen marxisme en anargisme. Vroeë sosialiste soos Charles Fourier het in die besonder aangevoer om kommunes te vestig. Pierre-Joseph Proudhon sal dit onder die term selfbestuur insluit; die werkers behoort die eienaar van die produksiemiddele in hul maatskappy of onderneming te wees. Ook belangrik is sy boek Wat is eienaarskap? (1840) waarin hy die kwessie van wat eiendom is, hanteer het. Sy antwoord was radikaal en is nog steeds bekend: la propriété c'est le vol  ("eiendom is diefstal"). Hierdie idees is meer geradikaliseer deur anargistiese denkers soos Mikhail Bakunin wat gepleit het vir 'n volledige afskaffing van die staat. Teenoor hierdie vorms van anargisme was denkers soos Karl Marx wat die behoefte aan 'n intermediêre fase vir hierdie staatlose era gesien het. Vir kommunisme om te werk, is 'n fundamentele goedheid van die mens nodig (hy moet alles kan deel). Dit is egter nog nie beskikbaar nie en moet eers 'n tussentydse fase geïnstalleer word. Dit staan bekend as die diktatorskap van die proletariaat.
Libertynisme is veral bekend by die filosoof Robert Nozick, wat 'n sterk inperking van die staat in sy werk bepleit het. Daarbenewens is libertynisme ook sterk gekoppel aan vrywilligheid. Libertynisme begin met die idee dat mens nooit geweld teen ander persone kan gebruik nie, behalwe uit selfverdediging. Mens moet nooit die eerste wees om geweld te gebruik nie. Die punt is nou dat die staat wat wel hierdie reg toegeëien het, onregverdig is volgens die libertyners. Die staat moet dus ernstig ingekort word en dikwels word die ideaal van 'n brandwagstaat geformuleer; dit moet net waarborg dat eiendom regmatig bekom word en uitgeruil word. 'n Meer ekstreme vorm hiervan is anargo-kapitalisme en dit toon ook sterk ooreenkomste met Ayn Rand se objektiwisme.
Politiek en geskiedenis
'n Tema wat begin het tydens die Romantiek, is of daar 'n soort lyn in die politieke geskiedenis is. Hierdie posisie is bekend onder die naam van historisisme. Dit is dus die kontakpunt tussen politieke filosofie en filosofie van die geskiedenis. Een van die eerste filosowe hieroor was ook een van die mees radikale filosoof, naamlik Georg Wilhelm Friedrich Hegel. Hy het in die politieke geskiedenis 'n dialektiese proses teenoor die Pruise van sy tyd gesien, wat hy as die klimaks beskou het. 'n Vroeë reaksie hierop kan reeds in die werk van Karl Marx gevind word. Hy het met Hegel ooreengekom dat daar 'n reguit lyn in die geskiedenis was, maar het gesê dat die eindpunt ver van bereik af is. Hy het ook gesê dat hierdie proses nie 'n idealistiese proses was nie, maar het dit as historiese materialisme getipeer. Geskiedenis was 'n proses met 'n ewige klasstryd wat uiteindelik ná kapitalisme tot kommunisme en klaslose samelewing moes lei. Hierdie idee is later geradikaliseer as dialektiese materialisme in die werk van Joseph Dietzgen, Friedrich Engels, Vladimir Lenin, Georg Lukács en Georgi Plekhanov.