Elise_Muller
Kortverhale
Kinders in die skemer verhaal kinders se eerste gewaarwording van angs vir die dood. Hulle speel gereeld in die begraafplaas en bou so ’n skynbare vertroudheid met die dood op. Die volwasse Bets kyk egter terug na haar reaksie en gevoelens nadat sy gehoor het van die dood van haar onderwyser, die vader van Lettie, een van haar vriendinne. Sy en haar suster Ina gaan na Lettie toe om haar te troos, maar hardloop eindelik weg om nie die lyk te sien nie en so afstand tussen hulle en die lyk te kry. Die dieper dors speel af in die droë Westelike Karoo. Die vrou van ’n boer in hierdie geweste kom oorspronklik van die Boland en haar hart smag steeds na daardie waterryke streek. Die krisis in die verhaal ontstaan wanneer sy die oggend die laaste bietjie reënwater uit die tenk in haar waterbeker tap en as dit klaar is, bly slegs die brakwater of “wrede water” oor. Dan stop daar ’n motor en ’n man klim uit en vra water vir hom, sy vrou en twee kinders. Hulle is Bolanders. Die vrou wil eers vir hulle brakwater gee, maar skink dan van haar kosbare varswater. Op die agterste sitplek van die motor lê ’n bos Bolandse veldblomme en die reisigers skenk van die blomme aan haar. Die verwelkte blomme word simbool van die streek waarvandaan dit kom en ook van alle ontworteldes. Die vrou sit dan die blomme in die laaste bietjie varswater, as blyke van meegevoel met almal wat, net soos sy, ontwortel is en ongelukkig is in hulle nuwe omgewing. In Nag by die drif aanvaar die wêreldwyse verkoopsdame teensinnig die gasvryheid van twee arm ou mense nadat sy verdwaal en oornag by hulle. Die besef die volgende oggend dat die ou mense hulle enigste bed aan haar afgestaan het, laat haar met ’n groot skuldgevoel, nie oor die liefde wat sy ontvang het nie, maar oor die liefde wat sy in haar hoogmoed weerhou het. Sy leer ook dat daar sekere baie kosbare dinge is wat nie met geld gekoop kan word nie. Die onverklaarbare is ’n kind se eerste kennismaking met die dood. Sy verwag haar afsydige stiefgrootmoeder se dood, maar dit is haar eie geliefde ouma by wie sy gereeld uit vrye wil gaan kuier het, wat eerste doodgaan. So leer die kind nie net groot teleurstelling nie, maar ook die ware betekenis van die dood. Twee gesigte gaan oor die ervaring van ’n kind. Die mallemeule kom dorp toe en almal wil gaan ry, ook die tienjarige Rinatjie, haar maat Rosa en Katrien, die wasvrou se dogter van veertien, maar reeds met die liggaam van ’n vrou. Kinders betaal ’n tiekie, maar grootmense ’n sikspens. Rina het drie tiekies, Rosa agt en Katrien een. Wanneer Katrien wil ry, wil die kaartjieverkoper hê sy moet meer betaal en hou vol dat sy ’n grootmens is. Katrien sê sy het nie meer nie, waarna hy haar slegs ’n kort rit gee en dan hardhandig uit die mallemeule dwing, sodat sy val. Rina gee dan haar laaste twee tiekies aan Katrien. Die verhaal se titel kom van die kaartjiesverkoper se gesig. Die eerste keer lyk hy vir Rina vrolik, maar wanneer sy weer wil ry lyk sy gesig nou wreed. Hierdie twee gesigte is simbolies van hoe die wêreld met ander oë kyk na diegene wat bevoorreg is en diegene wat arm en weerloos is. In die titelverhaal, Die vrou op die skuit, is die eerstepersoonverteller ’n skoolkind en die dogter van ’n onderwyser. Die hoofkarakter is Bessie, dogter van ’n arm boer, wat by die gesin kom inwoon as huishulp. Die gesin neem een jaar vir Bessie saam met vakansie na Duinebaai, waar Bessie ’n jong boer ontmoet en later met hom trou. Agt jaar later is die gesin weer op Duinebaai, waar Bessie nou stuurman van een van die bote is (die vrou op die skuit), omdat haar man verdrink het. Die verteller weet dat Bessie vir die eerste keer op ’n skuit geklim het toe sy destyds saam met hulle na Duinebaai gekom het en toe bevrees was vir die nuutheid, ook dat haar man se dood hierdie vrees moes vererger het – tog staan sy aan die roer van sake en bewonder die verteller haar moed. Die wydlopigheid van hierdie interessante verhaal doen afbreuk aan die spanningslyn en die stof sou waarskynlik beter verwerk kon word in ’n novelle. Die ek-verteller moet in Mevrou Mencke ’n ernstige operasie ondergaan. Sy kom toevallig af op die naam van ’n vorige pasiënt met dieselfde siekte en die beeld van hierdie vrou is vir haar tot vertroosting, net om aan die slot te verneem dat die pasiënt tydens die operasie gesterf het. In Die peertak word Dingetjie se groot kans om as vlieëwaaier aanwesig te wees by die middagete met die seun en sy verloofde se tuiskoms, verydel deur die nuwe insekspuitstof op die dorp. Die boom beskryf die tweespalt wat die hoofkarakter ondervind wanneer die buurman haar wil betaal om die boom op haar erf af te kap. Sy dink eers aan al die goed wat sy met die geld kan koop, maar besluit eindelik tog om dit nie te aanvaar nie. In ’n Brief van Willem besef die kinders eers werklik wat ’n egskeiding beteken wanneer hulle uitvind dat hulle vriend vyf jaar lank nie sal kom kuier nie.