cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Outisme
Kommunikasie
Sowat 'n derde tot die helfte van outistiese mense ontwikkel nie natuurlike spraak genoegsaam om in hulle daaglikse kommunikasiebehoeftes te voorsien nie.
Verskille in kommunikasie kan van die eerste lewensjaar al teenwoordig wees, en kan insluit 'n vertraging in die gebruik van babataal, ongewone gebare, 'n kleiner geneigdheid om te reageer en stempatrone wat nie met die versorger s'n gesinchroniseer is nie. In die tweede en derde lewensjaar het outistiese kinders minder gereelde en minder uiteenlopende babataal, woorde, konsonante en woordkombinasies; hulle gebare stem minder dikwels ooreen met hulle woorde.
Outistiese kinders is minder geneig om versoeke te rig of van hulle ondervindings te vertel, en meer geneig om bloot ander se woorde te herhaal of voornaamwoorde om te ruil. Gedeelde aandag blyk nodig te wees vir funksionele spraak, en belemmerings in gedeelde aandag onderskei blykbaar kinders met OSS van ander. Hulle sal byvoorbeeld na 'n hand kyk wat na iets wys in plaas van na die voorwerp waarna gewys word, en hulle wys feitlik nooit self na voorwerpe om kommentaar te lewer of 'n ondervinding te deel nie. Dit kan vir outistiese kinders moeilik wees om op verbeeldingstogte te gaan wanneer hulle speel en om simbole in taal om te skakel.
Koetsier
Voorkoms
Die vis word tot 25 cm lank en kom in koraal- en rots riwwe voor, in water van 2 – 75 m diep. Die liggaam is wit met twee breë, vertikale swart bande oor die liggaam. Die dorsale vin is verleng om 'n lang, wit banier te vorm wat verby die stertvin gaan en die vis kan in akwariums oorleef.
Outisme
Kommunikasie
In twee studies het hoogfunksionerende outistiese kinders tussen 8 en 15 jaar oud net so goed, en as volwassenes beter, as mense in kontrolegroepe gevaar in basiese taaltake wat woordeskat en spelling getoets het. Albei outistiese groepe het slegter as die kontrolegroepe gevaar in komplekse taaltake wat verband hou met figuurliketaal-, begrips- en gevolgtrekkingstoetse. Omdat mense dikwels aanvanklik getakseer word op hulle basiese taalvermoëns, dui dié studies daarop dat mense wat met outistiese mense praat, meer as andersins geneig is om te oorskat wat hulle gehoor verstaan.
Herhalende gedrag
thumb|260px|'n Jong seun met outisme het al sy speelgoed in 'n ry gepak.
Outistiese individuele kan baie vorme van herhalende gedrag openbaar, wat die Repetitive Behavior Scale-Revised (RBS-R) soos volg kategoriseer:
Dit lyk nie of enige spesifieke herhalende of selfbeserende gedrag tipies van outisme is nie, maar dit lyk of outisme lei tot 'n gereelder voorkoms en erger graad van dié soort gedrag.
Ander simptome
Outistiese individue kan simptome hê wat nie oor die algemeen gediagnoseer word nie, maar wat hom of sy gesin kan raak. 'n Geraamde 0,5% tot 10% van individue met OSS het ongewone vermoëns; dit wissel van besonderse vaardighede, soos die memorisering van onbenullighede, tot die buitengewoon seldsame talente van briljante outistiese savants.
Daar is groter verskille wat betref onderreaksies (soos om in goed vas te loop) as oorreaksies (soos stres oor harde geluide) of die soek van sensasie (soos ritmiese bewegings). 'n Geraamde 60-80% van outistiese mense het motoriese aanduidings, wat insluit swak spiertonus, swak motoriese beplanning en om op die tone te loop; belemmerings in motoriese koördinasie kom algemeen voor by alle vorme van OSS en meer dikwels by ware outisme.
Ongewone eetpatrone kom voor by sowat driekwart van kinders met ASS, in so 'n mate dat dit voorheen 'n diagnostiese aanduider was. Selektiwiteit is die algemeenste probleem, hoewel eetrituele en weiering om te eet ook voorkom.
Daar is tentatiewe bewyse dat genderdisforie meer dikwels by outistiese mense voorkom.
Probleme van die spysverteringstelsel is een van die algemeenste verwante mediese steurings by outistiese mense. Dit word verbind met groter sosiale belemmerings, irriteerbaarheid, gedrags- en slaapprobleme, taalbelemmerings en buiwisselings.
Die ouers van kinders met OSS ervaar hoër stresvlakke. Sibbes van kinders met OSS sê hulle het 'n groter bewondering vir en minder konflik met dié kinders as die sibbes van onaangetaste kinders; dit stem ooreen met die mening van sibbes van kinders met Downsindroom. Hulle dink egter hulle het laer vlakke van nabyheid en intimiteit as die sibbes van kinders met Downsindroom. As volwassenes het die sibbes van mense met OSS 'n groter risiko van negatiewe welsyn en swakker verhoudings met hulle sibbes.
Moontlike oorsake
Dit is steeds onbekend presies wat outisme veroorsaak. Daar is lank veronderstel dat die drie belangrikste simptome 'n gemeenskaplike oorsaak op die genetiese, kognitiewe en neurale vlak het. Die vermoede raak egter al hoe sterker dat outisme eerder 'n komplekse steuring is waarvan die belangrikste aspekte verskillende oorsake het wat dikwels saam voorkom.
thumb|250px|Uitwissing (1), duplisering (2) en omkering (3) is alles chromosoomafwykings wat dalk 'n rol in outisme speel. Outisme het 'n sterk genetiese basis, hoewel die genetika van outisme ingewikkeld is. Dit is ook onduidelik of OSS beter verduidelik kan word aan die hand van seldsame mutasies met ernstige gevolge, of van seldsame multigeenwisselwerkings van algemene genetiese variante. Kompleksiteite ontstaan vanweë interaksies tussen verskeie gene, die omgewing en epigenetiese faktore wat nie DNS-volgorde verander nie, maar oorerflik is en geenuitdrukking beïnvloed. Baie gene is al met outisme verbind deur die volgordebepaling van die genome van outistiese mense en hulle ouers.
Die groot aantal outistiese individue met onaangeraakte familielede kan die resultaat wees van spontane struktuurvariasies – soos uitwissings, duplikasies of omkerings in genetiese materiaal tydens meiose. 'n Aansienlike deel van outismegevalle is dalk terugspoorbaar na genetiese oorsake wat hoogs oorerflik is maar nie oorgeërf word nie; dit beteken die mutasie wat die outisme veroorsaak, is nie in die ouers aanwesig nie.
Oos-Slawiese tale
Die Oos-Slawiese tale is een van die drie subgroepe van Slawiese tale, wat tans in Oos-Europa gepraat word. Dit is die groep met die grootste getal sprekers, veel meer as die Wes- en Suid-Slawiese groepe.
Outisme
Moontlike oorsake
Die ma se voeding en ontsteking voor bevrugting en tydens swangerskap beïnvloed fetale neuro-ontwikkeling. Intra-uteriene groeibelemmering word met OSS verbind. Ontsteking en outoïmmuunsiektes in die ma kan fetusweefsel beskadig en 'n genetiese probleem vererger of die senuweestelsel beskadig.
Oos-Slawiese tale
Die Oos-Slawiese tale sluit tale in soos:
Outisme
Moontlike oorsake
Blootstelling aan lugbesoedeling tydens swangerskap, veral swaar metale en stof, kan die risiko van outisme verhoog. Omgewingsfaktore wat al sonder bewyse daarvoor blameer is dat hulle outisme veroorsaak of vererger, sluit in skere kossoorte, aansteeklike siektes, oplosmiddels, stowwe wat in plastiekprodukte voorkom, insekdoders, alkohol, rook, dwelms en voorgeboortelike stres. Sekere beweerde oorsake, soos die MMR-entstof, is heeltemal verkeerd bewys. Ouers kan dalk die eerste keer van hulle kinders se outismesimptome bewus raak min of meer in die tyd van 'n roetine-inenting. Dit het gelei tot onbewese teorieë waarin entstof-"oorlading", 'n preserveermiddel in entstof of die MMR-entstof vir die outisme blameer word. Laasgenoemde teorie is ondersteun deur 'n studie wat, soos intussen bewys is, 'n bedrogspul was.
Hoewel daar geen wetenskaplike bewyse vir sulke teorieë bestaan nie en hulle biologies onwaarskynlik is, het ouers se kommer oor 'n moontlike verband tussen outisme en inenting gelei tot 'n afname in inentings van kinders, die hernude uitbreek van kindersiektes wat voorheen in sommige lande onder beheer was en die dood van verskeie kinders wat voorkom kon gewees het.
Diagnose
'n Diagnose word geskoei op gedrag, nie oorsaak nie. Volgens DSM-5 word outisme gekenmerk deur volhardende agterstande in sosiale kommunikasie en interaksies in verskeie verbande, sowel as beperkte, herhalende gedragspatrone, belange of bedrywighede. Dié agterstande is teenwoordig in die vroeë kinderjare, gewoonlik voor die ouderdom van drie jaar, en lei tot aansienlike funksionele belemmering. Voorbeelde van simptome sluit in 'n gebrek aan sosiale en emosionele wisselwerking, stereotiepe en herhalende of ongewone taalgebruik en die volhardende preokkupasie met ongewone voorwerpe. Die gedrag moenie beter verduidelik kan word aan die hand van Rettsindroom, verstandelike beperkings of 'n algemene ontwikkelingsagterstand nie. ICD-10 gebruik wesentlik dieselfde definisie.
thumb|260px|links|'n Outistiese kind se uitbeelding van vriendskap. Verskeie diagnostiese instrumente is beskikbaar. Twee wat algemeen in navorsing oor outisme gebruik word, is die Autism Diagnostic Interview-Revised (ADI-R), 'n halfgestruktureerde onderhoud met ouers; en die Autism Diagnostic Observation Schedule (ADOS), wat waarnemings en interaksie met die kind behels. Die Childhood Autism Rating Scale (CARS) word algemeen in kliniese omgewings gebruik om die graad van outisme te bereken aan die hand van waarnemings van kinders. Die Diagnostic interview for social and communication disorders (DISCO) word ook soms gebruik.
'n Pediater doen gewoonlik 'n voorafondersoek deur na die ontwikkelingsgeskiedenis van die kind te kyk en hom te ondersoek. Indien nodig, word 'n diagnose en evaluasie gedoen met die hulp van ASS-spesialiste en gestandaardiseerde meganismes. Enige verwante mediese toestande word ook in ag geneem. 'n Pedriatiese neurosielkundige word dikwels gevra om gedrag en kognitiewe vermoëns te takseer – om 'n diagnose te help maak en om opvoedkundige ingrypings te help aanbeveel. Nog faktore wat in ag geneem kan word, is verstandelike beperkings, gehoorgebreke en 'n spesifieke taalbelemmering soos Landau-Kleffner-sindroom. Die teenwoordigheid van outisme kan die diagnose van verwante sielkundige steurings soos depressie bemoeilik.
Genetiese evaluasies word ook gedoen as OSS eers gediagnoseer is, veral as simptome daarop dui dat die oorsaak geneties kan wees. Hoewel 'n geraamde 40% van gevalle met genetikategnologie aan genetiese oorsake verbind kan word, is riglyne vir konsensus in die VSA en VK beperk tot hoëresolusie-chromosoom- en fragiele X-toetsing. Namate nuwe genetikatoetse ontwikkel word, sal verskeie etiese, regs- en sosiale kwessies ontstaan. Die kommersiële beskikbaarstelling van toetse kan ook lei tot 'n onvoldoende begrip oor hoe om die toetsresultate te gebruik in die lig van die kompleksiteit van outisme se genetika.
Hoewel die simptome van OSS en outisme in die vroeë kinderjare begin, word hulle soms misgekyk. Jare later kan volwassenes mediese hulp soek om hulle en hulle vriende en familie te help om hulle te verstaan, om werkgewers te help om aanpassings te maak of om op sommige plekke aansoek te doen om 'n werkloosheidstoelaag. Tekens van outisme kan moeiliker wees om in vroue raak te sien as in mans, omdat hulle dit blykbaar beter verdoesel. Dit kan insluit om dit te laat lyk of jy normaal optree deur jou gesigsuitdrukkings en oogkontak te beheer. 'n Aansienlike persentasie van vroue met outisme kan verkeerd of baie later gediagnoseer word, of glad nie.
Klassifikasie
Die vyfde uitgawe van die Amerikaanse Psigiatriese Vereniging se Diagnostiese en Statistiese Handleiding van Geestesteurings (DSM-5), wat in 2013 gepubliseer is, was die eerste uitgawe wat OSS as 'n enkele diagnose gedefinieer het. Dit is steeds die geval in die nuutste, hersiene uitgawe, DSM-5-TR, wat in 2022 uitgereik is. OSS sluit vorige diagnoses soos Aspergersindroom, ontwykende-ontwikkelingsteuring, kinderdisintegrasiesteuring, hoogfunksionerende outisme en Rettsindroom in, asook die reeks diagnoses wat die woord "outisme" bevat. Binne dié kategorie word 'n raamwerk ingesluit wat 'n onderskeid tref tussen die graad van die simptome, sowel as verwante eienskappe (byvoorbeeld die teenwoordigheid van ander steurings of faktore wat waarskynlik tot die simptome bydra, ander neuro-ontwikkelings- of geestesteurings, intellektuele onvermoë of probleme met taal). Die simptoomdomeine is sosiale kommunikasie en en beperkte, herhalende gedrag en die graad van negatiewe impak op die individu. Voor die DSM-5 het die DSM sosiale en kommunikasiegebreke in twee domeine verdeel.
Verder het die DSM-5 die aanvangsouderdom verskuif na 'n ouderdom in die vroeë ontwikkelingstydperk met 'n aantekening dat simptome later tot uiting kan kom wanneer sosiale eise vermoëns oorskry – eerder as die vroeëre, beperkender ouderdom van drie jaar. Dit bly dieselfde in die DSM-5-TR.
Toetse
Sowat die helfte van ouers met outistiese kinders merk ongewone gedrag teen die ouderdom van 18 maande op, en sowat vier vyfdes teen 24 maande. Volgens een artikel is dit 'n "absolute aanduiding dat verdere toetse gedoen moet word" as 'n kind aan enige van die kriteria hier onder voldoen. "Uitstel kan 'n vroeë diagnose en behandeling onmoontlik maak en die lantermynresultate belemmer."
In Amerika is in 2016 bevind dit is onduidelik of toetsing vir OSS voor- of nadelig vir kinders is as daar geen rede tot kommer is nie. In Japan word alle kinders op 18 en 24 maande vir OSS getoets met formele, outismespesifieke metodes. In Brittanje word kinders getoets as hulle ouers of dokters moontlike tekens oplet.
Bestuur
thumb|240px|'n Driejarige kind met outisme wys na 'n vis in 'n akwarium as deel van 'n proefneming om die sukses van behandeling te meet.
Die hoofdoel van die behandeling van outistiese kinders is om die verwante agterstande te verklein en gesinstres te verminder, asook om lewensgehalte en funksionele onafhanklikheid te bevorder. 'n Hoër IK word oor die algemeen verbind met 'n groter reaksie op behandeling en beter resultate. Geen enkele behandeling is die beste nie en behandeling word gewoonlik by die kind se behoeftes aangepas.
Studies oor ingryping het metodologiese probleme wat definitiewe gevolgtrekkings oor die doeltreffendheid daarvan verhoed. Nogtans kan intensiewe spesiale-onderwysprogramme en gedragsterapie vroeg in die kind se lewe hom help om vir homself te sorg, beter te kommunikeer en werksbekwaamhede aan te leer. Dit verbeter ook dikwels funksionaliteit en en verminder die omvang van die simptome en wanaanpassende gedrag; bewerings dat ingrypings teen sowat drie jaar noodsaaklik is, kan nie bewys word nie.
Hoewel medisynes blykbaar nie help met kernsimptome nie, kan dit gebruik word vir verwante simptome, soos irriteerbaarheid, 'n gebrek aan aandag of patrone van herhalende gedrag.
Prognose
Daar is geen bekende geneesmiddel of -metode nie. Die omvang van die simptome kan afneem, soms in so 'n mate dat die persoon nie meer met OSS gediagnoseer kan word nie; dit kan gebeur ná intensiewe behandeling of nie. Dit is nie bekend hoe dikwels dit gebeur nie, maar die aangemelde suksessyfer in ongekeurde voorbeelde wissel tussen 3% en 25%. Die meeste outistiese kinders het teen vyf jaar of vroeër taal aangeleer, hoewel sommige in latere jare kommunikasievermoëns ontwikkel het. Baie outistiese kinders het 'n gebrek aan sosiale steun, 'n uitsig op toekomstige indiensneming en selfbeskikking. Hoewel kernprobleme voortduur, word simptome dikwels minder ernstig namate die persoon ouer word.
As taal voor ses jaar aangeleer is, die kind se IK bo 50 is en hy 'n bemarkbare bekwaamheid het, is die resultate van behandeling waarskynlik beter. In gevalle van ernstige outisme kan die persoon nie op sy eie woon nie.
Struikelblokke is algemeen in die oorgang van outistiese kinders na volwassenheid. In vergelyking met die algemene publiek is outistiese mense minder geneig om 'n werk te kry; volgens een studie is sowat die helfte van outistiese mense in hulle 20's werkloos.
Mense met outisme het ook dikwels verhoogde stresvlakke wat met sielkundig-sosiale faktore verband hou, soos stigma, en dit kan die omvang van geestelikegesondheidsprobleme laat toeneem.
Epidemiologie
Die aantal aangemelde gevalle van outisme het in die 1990's en vroeë 2000's drasties toegeneem. Dié toename is grootliks vanweë veranderings in diagnostiese praktyke, verwysingspatrone, die beskikbaarheid van dienste, ouderdom met diagnose en openbare bewustheid, hoewel ongeïdentifiseerde omgewingsrisikofaktore nie uitgeskakel kan word nie. Die beskikbare bewyse sluit nie die moontlikheid uit dat die werklike gevalle van outisme toegeneem het nie; 'n werklike toename sou daarop dui dat meer aandag en geld aan sielkundig-sosiale faktore en die verandering van omgewingsfaktore bestee moet word eerder as om op genetika te bly fokus.
Daar is vasgestel inenting is nie 'n risikofaktor vir outisme nie en is nie die oorsaak van 'n toename in gevalle, indien daar wel 'n toename is, nie.
Mans het 'n groter risiko om OSS te kry as vroue. Die verhouding van mans tot vroue is 4,3:1. Verskeie teorieë oor dié verskil tussen mans en vroue is al ondersoek, maar die oorsaak kon nie vasgestel word nie. Een teorie is dat vroue minder gereeld gediagnoseer word.
Hoewel daar nie bewyse is dat enige enkele swangerskapsverwante faktor outisme kan veroorsaak nie, word die risiko van outisme verbind met 'n gevorderde ouderdom van een van die ouers, asook met diabetes, bloeding en die gebruik van sielkundemedisyne deur die moeder gedurende swangerskap. Die risiko is groter by ouer vaders as by ouer moeders; twee moontlike verduidelikings is 'n toename op die mutasielas in ouer sperma en die hipotese dat mans later trou as hulle geneties vatbaar is en tekens van outisme toon. Die meeste kenners glo nie ras, etnisiteit of sosiaal-ekonomiese agtergrond beïnvloed die voorkoms van outisme nie.
Verskeie ander toestande is aanwesig by kinders met outisme. Dit sluit in:
Geskiedenis
Die eerste goed aangetekende geval is dié van Hugh Blair van Borgue in 'n hofsaak in 1747 waarin sy broer suksesvol aansoek doen dat Blair se huwelik ongeldig verklaar word sodat hy Blair se besittings kon erf. Victor, die Wilde Seun van Aveyron wat in 1798 gevang is, het tekens van outisme getoon. Die mediese student Jean Itard het hom met 'n gedragsprogram behandel wat ontwerp was om hom sosiale bande te help vorm.
Die Latynse woord autismus is in 1910 deur die Switserse sielkundige Eugen Bleuler geskep terwyl hy simptome van skisofrenie gedefinieer het. Hy het dit van die Griekse woord αὐτός autós, "self", afgelei en het dit gebruik om te beteken morbiede selfbewondering, in verwysing na "outistiese onttrekking van die pasiënt in sy fantasieë, waarteen enige invloed van buite 'n onuitstaanbare steuring word".
'n Sowjet-kindersielkundige, Groenja Soecharewa, het 'n soortgelyke sindroom beskryf wat in 1925 in Russies en in 1926 in Duits gepubliseer is.
Kliniese ontwikkeling en diagnoses
thumb|180px|Leo Kanner het die term vroeë kinderoutisme in 1943 geskep.
Die woord "outisme" het in 1938 sy moderne betekenis gekry toe Hans Asperger van die Weense Universiteitshospitaal Bleuler se term "outistiese psigopate" in 'n lesing in Duits oor kindersielkunde gebruik het. Asperger het 'n OSS wat nou as Aspergersindroom bekend is, ondersoek, hoewel dit tot 1981 om verskeie redes nie algemeen as 'n aparte diagnose aanvaar is nie. Leo Kanner van die Johns Hopkins-hospitaal het in 1943 die term outisme die eerste in sy moderne betekenis in Engels gebruik toe hy die term "vroeë kinderoutisme" gebruik het in 'n verslag oor 11 kinders met gedrag wat baie ooreenstem. Feitlik al die eienskappe wat Kanner in sy eerste verslag beskryf het, soos "outistiese alleenheid" en "aandrang op eendersheid", word steeds as tipies van die outismespektrum beskou. Dit is onbekend of Kanner die term onafhanklik van Asperger uitgedink het.
Kanner se hergebruik van "outisme" het gelei tot dekades lange verwarrende terminologie soos "kinderskisofrenie", en die fokus in kindersielkunde op moederlike verwaarlosing het gelei tot wanindrukke soos dat outisme kinders se reaksie op "yskasmoeders" is. In die laat 1960's is outisme as 'n aparte sindroom gevestig.
Terminologie en onderskeiding van skisofrenie
Selfs tot die middel 1970's was daar min bewyse dat genetika 'n rol in outisme speel, terwyl daar in 2007 geglo is dit is een van die oorerflikste sielkundige toestande. Hoewel die toename in ouerorganisasies en die destigmatisering van kinder-OSS beïnvloed het hoe mense OSS beskou, voel ouers steeds sosiale stigma in situasies waar hulle kind se outistiese gedrag as negatief ervaar word. Baie primêresorg- en mediese personeel se opinies spreek ook nog van verouderde outismenavorsing.
Eers in 1980 het die DSM-III tussen outisme en kinderskisofrenie onderskei. In 1987 het die DSM-III-R 'n aftiklys gepubliseer vir die diagnosering van outisme. In Mei 2013 is die DSM-5 uitgereik, en daarin is die klassifikasie vir deurdringende ontwikkelingsteurings bygewerk. Steurings soos outisme, Asperger- en Rettsindroom en atipiese outisme is verwyder en vervang deur die algemene term outismespektrumsteurings. Die twee kategorieë wat bestaan, is belemmerde sosiale kommunikasie en/of interaksie, en beperkte en/of herhalende gedrag.
Die internet het mense met outisme gehelp om nieverbale aanduidings en emosionele boodskappe, wat hulle sukkel om te verwerk, mis te kyk en het hulle 'n manier gegee om aanlyn gemeenskappe te vorm en afgesonderd te werk. Gemeenskaps- en kulturele aspekte van outisme het ontwikkel: Sommige in die gemeenskap soek 'n kuur, terwyl ander glo outisme is bloot nog 'n lewenswyse.
Gemeenskap en kultuur
thumb|230px|links|Bewustheid (links, negatief) van outisme teenoor aanvaarding (regs, positief). thumb|Strikkies vir bewustheid van outisme.
'n Outismekultuur het ontstaan wat gepaardgaan met outismeregte- en neurodiversiteitsbewegings. Geleenthede sluit in wêreldoutismebewustheidsdag, Outisme-Sondag, Pride-dag vir Outisme, Autreat en ander.
Geleerdes in die sosiale wetenskappe bestudeer mense met outisme in die hoop dat hulle meer sal leer oor "outisme as 'n kultuur, transkulturele vergelykings ... en navorsing oor sosiale bewegings".
Voorstanders van outismeregte en neurodiversiteit bepleit 'n siening dat die outismespektrum geneties is en aanvaar moet word as 'n natuurlike uitdrukking van die menslike genoom. Dit verskil van ander menings dat outisme deur omgewingsfaktore veroorsaak word. 'n Algemene kritiek teen outistiese aktiviste is dat die meeste van hulle "hoogfunksionerend" is of Aspergersindroom het, en nie die menings van laagfunksionerende outismelyers verteenwoordig nie.
Amerikaanse houtkappers
Amerikaanse houtkappers (familie Capitonidae) is klein, lawaaierige voëls wat nou verwant is aan spegte (familie Picidae), saam met wie hulle in die voëlorde Piciformes geklassifiseer word. Amerikaanse houtkappers word ook baardvoëls genoem, terwyl spegte (Engels: woodpeckers) soms Amerikaanse houtkappers genoem word. Amerikaanse houtkappers verskil egter van spegte daarin dat hul stertvere baie sagter en hul snawels korter en gekrom is. Spegte het reguit snawels met skerp punte, In Suid-Afrika kom sowat tien verskillende houtkapperspesies voor, waarvan die kleurryke kuifkophoutkapper (Traehyphonus vaillantii) baie bekend is omdat hy dikwels in stedelike tuine aangetref word.
Bou
Amerikaanse houtkappers (familie Capitonidae) is klein, stewige voëls wat tussen 12 en 23 cm lank word. Die snawels is kort en sterk en by die meeste spesies effens gekrom. Elke poot het vier tone, waarvan twee vorentoe wys en twee agtertoe, sodat die voëls stewig aan 'n tak kan vasklou.
Houtkappers word ook baardvoëls genoem omdat sommige spesies, soos byvoorbeeld die rooikophoutkapper (Lybius torquatus), borselagtige vere naby die snawelbasis het. Die Suid-Afrikaanse houtkappers is baie kleurryk. Die rooikophoutkapper het 'n karmosynrooi gesig, keel en bors, terwyl die res van die vere skakerings van geel, bruin en grys is. Die bonthoutkapper (Tricholaema leucomelas) het ’n rooi kroon, 'n geel streep bokant die oog, 'n swart beffie, 'n wit pens en geel spikkels op die swart rug- en vlerkvere. Die geelbleshoutkappertjie (Pogoniulus chrysoconus), ook genoem die geelkop-tinker, is die kleinste van die Suid-Afrikaanse houtkappers.
Hy kan maklik aan sy heldergeel tot oranjerooi kroon herken word. Sy snawel is ook net effentjies gekrom. Die rooibleshoutkappertjie (Pogoniulus pusillus) is net so klein soos die geelbles, maar sy kroon is rooi en die algemene kleur is 'n helderder geel. Die grootste van die Suid-Afrikaanse houtkappers is die kuifkophoutkapper (Trachyphonus vaillantii). Dit is 'n mooi voël met ’n langerige, swart kuif, 'n gelerige gesig, 'n swart beffie met wit kolle en donker vlerke met rooi punte. 'n Ander opvallende houtkapper is die groenhoutkapper (Buccanodon olivaceum), wat oorwegend olyfgroen met 'n geel skynsel is, en die groentinker (Viridibucco simplex), wat ook groen, maar heelwat kleiner, is en ’n geel pens en geel vlerkpunte het. Die mannetjies en wyfies by alle houtkappers lyk dieselfde.
Gedrag en verspreiding
Die meeste houtkappers kom net in die oostelike en suidoostelike gebiede van Suider-Afrika voor, maar die geelbleshoutkappertjie word ook in die sentrale en noordelike dele aangetref, terwyl die bonthoutkapper dwarsdeur Suider-Afrika versprei is. Houtkappers is hoofsaaklik vrugtevreters, hoewel hulle ook insekte en larwes eet. Laasgenoemde pik hulle egter nie soos spegte uit boomstamme nie, maar van die grond of takke af op.
Die "houtkappery" is net by die maak van neste ter sprake. Die nes bestaan uit 'n gat van sowat 15 tot 20 cm diep wat die mannetjie en wyfie saam in 'n dooie boomstam of aan die onderkant van 'n dik tak uitpik. Broeityd is in die somer en die wyfie lê twee tot ses wit eiers. Houtkappers is baie lawaaierig. Hulle word soms alleen aangetref, maar wanneer hulle in pare in die boomtoppe vergader, roep hulle aanhoudend. Die meeste kan gelok word deur hulle roepgeluide na te boots. Een houtkapper wat hom goed by die mens aangepas het, is die kuifkop. Hy sal nie skroom om ’n tuin sy tuiste te maak nie en word selfs in stedelike tuine aangetref.
Christian Slater
Christian Slater (gebore 18 Augustus 1969) is 'n Amerikaanse akteur en vervaardiger. Hy is bekend vir sy rolle in die rolprente Robin Hood: Prince of Thieves (1991), True Romance (1993), en Very Bad Things (1998), en in die televisiereeks Mr. Robot (2015).
Erica lachnaeoides
Erica lachnaeoides is 'n plant wat tot die genus Erica behoort.
Dean Greyling
Dean Greyling (gebore op Potgietersrus op 1 Januarie 1986) is 'n rugbyspeler wat vir die Blou Bulle in die Curriebeker en die Bulls in Superrugby op stut speel.
Greyling was een van die uitblinkers in die 2004 Craven-week en speel vir die Blou Bulle se ouderdomsgroepe van 2005 tot 2007. Hy maak sy Superrugbydebuut vir die Bulle in 2008. Greyling word in Oktober 2010 vir die Springbokgroep van 39 spelers gekies om voor te berei vir die Europese toer in November 2010.
Greyling maak sy Springbokdebuut in die begin-vyftiental teen Australië op 23 Julie 2011 in Sydney. Hy speel sy tweede toets vir sy land die volgende week teen die All Blacks in Wellington. He word nie gekies vir die Rugbywêreldbeker 2011 nie.
Daniël du Plessis
duimnael|regs|200px|Daniël H.C. du Plessis in 1918 ten tyde van die stigting van die [[Afrikaner-Broederbond, in wie se eerste uitvoerende raad hy gedien het.]]
Daniël Hendrik Celliers (Danie) du Plessis (Kleinfontein, deel van die familieplaas Springfontein, distrik Colesberg, Kaapkolonie, 12 Maart 1898 – Johannesburg, Suid-Afrika, 13 Julie 1981) was hoofbestuurder van die Suid-Afrikaanse Spoorweë.
Herkoms en opleiding
Du Plessis was die tweede van drie seuns van Izak David du Plessis en sy tweede vrou, Hester Cornelia Cecilia Lessing. Sy oupa, ook I.D. du Plessis en ouma, Hester Venter was stigters van die Gereformeerde kerk Colesberg. Aanvanklik het sy moeder se suster hom onderrig. Toe die gesin in 1907 vanweë ernstige droogte na Parys verhuis waar sy vader eers slagter en daarnaa skoenmaker was, het Du Plessis daar skoolgegaan en smiddae ná skool help vleis aflewer. Vanweë finansiële probleme het die gesin in 1912 na Germiston aan die Oos-Rand verhuis waar Du Plessis se vader as arbeider by die Spoorweë werk gekry het.
Met die geldelike hulp van familie het Du Plessis op Parys bly skoolgaan en einde 1912 in die Junior Sertifikaateksamen geslaag. Van sy skoolmaats was onder andere die latere speaker H.J. Klopper, regter Clemens Brink en die spoorwegkommissaris dr. C.V. von Abo. Deur privaat studie het hy aan die St. John College in Berea, Johannesburg, onderrig in Afrikaans en geskiedenis ontvang en die Taalbondeksamen afgelê en ook 'n diploma in die Nederlandse letterkunde verwerf. Hy het nooit die Matrieksertifikaat verwerf nie omdat hy een vak kortgekom het en met sy druk werkprogram dit nooit kon bybring nie.
Loopbaan
Ná sy skoolopleiding het Du Plessis twee jaar lank as kantoorklerk by die prokureurs M.H. Keet en daarna P. Lion-Cachet in Germiston gewerk en kon sy gesin toe finansieel bystaan. Op 10 Junie 1915 het hy as bode in die telegraafkantoor van die Spoorweë begin werk. Daarna het hy agtereenvolgens in die kantoor van die assistent-hoofbestuurder en die hoofbestuurder gewerk, waar hy vertaalwerk moes doen. Die kommer het voortdurend by hom bestaan dat Afrikaans slegs ’n vertaaltaal in spoorwegsake sou word. In 1931 het hy kontroleur van Transportmededinging in Johannesburg geword; dus was hy die skakelpersoon tussen die Suid-Afrikaanse Spoorweë en Hawens (SAS en H) en die Sentrale Padvervoerraad. In 1934 is hy aangestel as privaat sekretaris van die minister van spoorweë en hawens en sekretaris van die Spoorweg- en Haweraad, en het dié ampte tot 1937 beklee toe hy superintendent (parlementêr) geword het.
Twee jaar later is hy as afdelingsbestuurder na Bloemfontein en is vier jaar later in 'n soortgelyke hoedanigheid in Johannesburg aangestel. Hy is in 1945 op hoofkantoor as hoof van die afdeling Hawens, Skeepvaart en Ontwikkeling aangestel en het in Februarie 1949 hoof van die personeelafdeling geword. Die jaar daarna is hy bevorder tot adjunk-hoofbestuurder en in 1952 het hy W.H.L. Heckroodt as hoofbestuurder opgevolg, 'n betrekking wat hy tot sy aftrede in Maart 1961 beklee het.
Tydens sy loopbaan het Du Plessis deel gehad aan verskeie komitees en kommissies. In 1934 was hy sekretaris van 'n internasionale kommissie wat 'n studie gemaak het van die SAS en H en wat 'n besoek aan Groot-Brittanje en Duitsland ingesluit het. Gedurende 1946 was hy leier van 'n spoorwegsending wat Noord- en Suid-Amerika en Europa besoek het om metodes van modernisering van spoorwegadministrasie te ondersoek. As lid van 'n koninklike kommissie is hy in 1947 aangestel om oor die bedryf van spoorweë in Australië verslag te doen. Departementele ad hoc-komitees waarin hy gedien het, was voorsitter van die komitee van ondersoek na padmotordienste van die spoorwegadministrasie in 1940-'41, en dié na toekomstige ontwikkeling van Buffelshawe, Oos-Londen; lid van die komitee wat hawe-ontwikkeling in Durban (1947-'48) en dié wat spoorwegontwikkeling in die noordelike voorstede van Johannesburg (1947-'49) moes ondersoek; voorsitter van die Spoorwegversoeningsraad en van die gesamentlike komitee van beheer van die Superannuasiefonds en adjunkvoorsitter van die Sentrale Siekefonds. Ná sy aftrede in 1961 het hy as voorsitter van die staat se kommissies van ondersoek na derdepartyversekering opgetree.
Leiersrol
As Afrikanerleier het Du Plessis in 1918 'n aandeel gehad in die totstandkoming van die Afrikaner-Broederbond (AB). Hy, Henning Klopper en H.W. van der Merwe het besluit om 'n organisasie te stig wat in die belang van die Afrikaner sou optree. Ná verskeie samesprekings is die AB op 5 Junie 1918 aan huis van Du Plessis gestig. Hy was die eerste sekretaris, 'n amp wat hy anderhalfjaar beklee het, lid van die uitvoerende raad en ná 25 jaar een van die enigste drie stigterslede wat nog lid van die organisasie was. In die openbare lewe het Du Plessis opgetree as trustee van die Nasionale Parkeraad, die Poliomiëlitis-navorsingstigting en die Suid-Afrika Stigting, waarvan hy ook vise-president was; as direkteur van die Kleurlingontwikkelingskorporasie, Uniewinkels, die Witwatersrandse Streekraad, Ou Mutual, die Suid-Afrikaanse Buitelandse Handelsorganisasie (Safto) en Afrikander Proprietary Mines Ltd; en as lewenslid van die Suid-Afrikaanse Publisiteitsvereniging.
Piggs Peak
Piggs Peak is klein dorpie in die noordweste van Eswatini. Die nedersetting het ontstaan toe goud hier ontdek is in 1884, maar deesdae is bosbou die belangrikste ekonomiese bedrywigheid. Die dorpie is genoem na William Pigg.
Noord-Ierland
Noord-Ierland (Engels: Northern Ireland, Iers-Gaelies: Tuaisceart Éireann, [ˈt̪ˠuəʃcəɾˠt̪ˠ ˈeːɾʲən̪ˠ], ; Ulster-Skots: Norlin Airlann) is een van die vier lande van die Verenigde Koninkryk. Dit lê in die noordooste van die eiland van Ierland, in die provinsie van Ulster, en beslaan ses graafskappe van hierdie ou provinsie: Antrim, Londonderry, Tyrone, Fermanagh, Armagh en Down. Drie ander graafskappe van Ulster, Cavan, Donegal en Monaghan, maak deel uit van die Republiek Ierland. Nogtans word na Noord-Ierland soms as Ulster verwys.
Daniël du Plessis
Gesinslewe
Du Plessis is in 1928 getroud met Susanna Seugnette du Toit van Hopetown wat presidente van die Spoorwegvrouevereniging, voorsitster van die Vrou-en-Moederbeweging van die Spoorweë in Johannesburg en bestuurslid van die ATKV was. Drie seuns en 'n dogter is uit die huwelik gebore. Du Plessis se oom was ds. Louw du Plessis, in lewe predikant van onder meer die Gereformeerde kerk Colesberg (1880–'96).
Noord-Ierland
Noord-Ierland is die enigste deelstaat van die Verenigde Koninkryk wat 'n gemeenskaplike landgrens met 'n ander nasie (die Republiek Ierland) het. Noord-Ierland is volgens die Wet op die Regering van Ierland in 1920 gestig en het, net soos Skotland en Wallis, oor sy eie regering beskik. Ná drie dekades van gewapende konflik tussen Protestantse en Rooms-Katolieke groeperings is in 1998 met die Goeie Vrydag-ooreenkoms die basis vir Noord-Ierse selfregering geskep. Kragtens hierdie ooreenkoms is daar op bepaalde gebiede samewerking met die Republiek Ierland, waarvan Noord-Ierland in 1921 geskei is, terwyl ander politieke aangeleenthede deur die regering van die Verenigde Koninkryk behartig word, hoewel die Ierse regering sy menings in hierdie verband mag inbring en voorstelle kan maak.
Noord-Ierland se oppervlak van 14 130 vierkante kilometer is sowat 'n sesde van Ierland se totale oppervlak, met 'n bevolking van 1 903 100 volgens die sensus van 2021. Die hoofstad en grootste nedersetting is Belfast.
Ligging
Noord-Ierland beslaan sowat 'n sesde van die eiland Ierland. Dit word in die ooste deur 'n nou seestraat, die Noordkanaal (wat by sy nouste punt slegs 21 km wyd is) van Skotland geskei, die mees nabygeleë ander deelstaat van die Verenigde Koninkryk. Die Ierse See skei dit in die ooste en suidooste van die Verenigde Koninkryk se twee ander landsdele, Engeland en Wallis, terwyl dit in die noorde deur die uitgestrekte waters van die Atlantiese Oseaan begrens word.
Sy enigste landgrens deel Noord-Ierland in die suide en weste met die Republiek Ierland.
Landskapsvorme
Noord-Ierland se landskapsvorme getuig van die dik yslae wat die land in die laaste koueperiodes bedek het. Kenmerkend is sogenaamde drumlins, lang gestrekte heuwels wat op omgedraaide lepels of half-begrawe eiers lyk en veral in die graafskappe Fermanagh, Armagh, Antrim en Down aangetref word.
Lough Neagh, 'n uitgestrekte meer met 'n oppervlak van 391 km², vorm die geografiese sentrum van Noord-Ierland. Dit is die grootste varswatermeer van die Britse Eilande. 'n Tweede uitgestrekte stelsel van mere word rondom die mere Lower en Upper Lough Erne in Fermanagh aangetref.
Die Sperrin Mountains is 'n uitloper van die geplooide Kaledoniese bergreeks in Skotland. Sy hoër geleë dele behels goudafsettings, die Mourne Mountains, wat hoofsaaklik uit granietgesteente gevorm is, die Antrim-basaltplato asook kleiner bergreekse in Suid-Armagh en langs die grens tussen Fermanagh en Tyrone. Cavehill is die hoogste piek in Belfast se stadsgebied.
Die vulkaniese aktiwiteit, waardeur die Antrim-plato gevorm is, het ook Noord-Ierland se bekende geometriese basaltpilare van Giant's Causeway aan die noordkus van Antrim geskep.
Noord-Ierland se riviere soos die Laer en Bo-Bann, Foyle en Blackwater het uitgestrekte en vrugbare riviervlaktes gevorm. Daarnaas word ook in Noord- en Oos-Down vrugbare landboustreke aangetref, terwyl die berggebiede van Noord-Ierland slegs as weiland dien.
Die Lagan-riviervallei word deur Belfast oorheers. In sy metropolitaanse gebied word meer as 'n derde van die totale bevolking van Noord-Ierland gehuisves. Die Lagan-vallei en die oewers van die meer Belfast Lough het die hoogste vlakke van verstedeliking en industrialisering op die eiland Ierland.
Waterliggame
Die heersende westelike winde bepaal Noord-Ierland se klimaat met hoë reënval en min temperatuurskommelings. Die nat grond het dikwels swak dreinering, terwyl uitgestrekte waterliggame ontstaan het wat naas mensgemaakte kanale as belangrike waterweë dien. Noord-Ierland se natuurlike waterliggame sluit drie groot riviere in – Foyle, Upper Bann en Lower Bann.
Die Foyle, wat deur die graafskap Derry vloei en naby Derry in die Foyle-meer (Lough Foyle) uitmond, maak deel uit van die grenslyn tussen Noord-Ierland en die Republiek Ierland. Die Upper Bannrivier ontspring in die Mourne-berge in die suidweste en mond in die Lough Neagh uit, terwyl die Lower Bann sy oorsprong in dié meer het en naby Coleraine in die Noordkanaal (North Channel) uitmond.
Die belangrikste van die kleiner riviere is die Lagan, wat die grenslyn tussen die graafskappe Antrim en Down in die ooste vorm en in die Belfast Lough uitmond. Die Blackwaterrivier het sy oorsprong in Tyrone en vloei daarnaas ook deur die graafskap Armagh waar dit in die Lough Neagh uitmond. Fermanagh se twee groot varswatermere word eweneens deur riviere gevoed, waaronder die Erne-rivier (River Erne) wat uit die Lough Gowna in die Republiek Ierland ontspring en daarna deur Fermanagh vloei om uiteindelik naby Donegal in die Ierse Republiek in die Atlantiese Oseaan uit te mond.
Die enigste ander klein rivier van ekonomiese betekenis is die Bushrivier wat in die Glens of Antrim ontspring en in noordwestelike rigting deur die dorp Bushmills vloei wat danksy sy whiskey-distilleerdery internasionale bekendheid verwerf het. Net noord daarvan mond die rivier naby Portballintrae in die see uit.
Lough Neagh is die grootste meer op die eiland Ierland. Sy vlak water – die meer is op sy diepste punt net nege meter diep – en oewers is die habitat vir die grootste watervoëlkolonie op die Britse eilande. Die meer se uiteenlopende biotope word in twee natuurbewaringsgebiede beskerm. Nog in die 19de eeu, kort voor die begin van die spoorwegtydperk, was Lough Neagh, wat deur die Bann-rivier met die Atlantiese Oseaan verbind word, danksy kanale, wat na Belfast en Newry geloop het, die besigste waterweg in Noord-Ierland.
Graafskappe (counties)
Vyf van Noord-Ierland se ses historiese graafskappe of counties – Armagh, Down, Antrim, Londonderry en Tyrone – is rondom Lough Neagh geleë, en slegs Fermanagh in die weste het nie regstreekse toegang tot die meer nie.
Die historiese graafskappe dien tans nie meer as administratiewe eenhede nie. Hierdie funksie word deur 26 distrikte vervul waarvan die meeste rondom groter nedersettings geleë is en meestal is hulle ook na dié nedersetting genoem soos byvoorbeeld Coleraine Borough Council. Fermanagh District Council vorm 'n uitsondering; hierdie distrik strek grotendeels oor dieselfde gebied as die gelyknamige historiese graafskap.
Alhoewel graafskappe geen administratiewe funksie meer vervul nie, bly hulle steeds gewild om die geografiese ligging van 'n plek aan te dui. Hulle word daarnaas ook amptelik gebruik vir aansoeke om 'n paspoort van die Ierse Republiek aangesien die graafskap, waar 'n inwoner gebore is, in dié dokument aangedui moet word. Die skakelkodes is in 2000 geherstruktureer volgens 'n agtsyferstelsel (met uitsondering van Belfast) waarby die eerste syfer die graafskap aandui.
Hoofkenmerke
Noord-Ierland word danksy die matigende invloed van die Atlantiese Oseaan deur 'n eenvormige klimaat met min temperatuurskommelinge gekenmerk. Winters is gematig, somers relatief koel. Weens die soms diep ingesnyde kus en uitgestrekte gebiede met 'n hoogte van meer as 200 meter bo seevlak verskil temperature, bewolking en neerslae van plek tot plek.
Janid
Kanid Ortiz, bekend as Janid, is 'n Amerikaanse sanger, liedjieskrywer, aktrise, en realiteitstelevisiester.
Noord-Ierland
Temperature
Die gemiddelde jaarlikse temperatuur op laer plekke in Noord-Ierland wissel van 8,5 °C tot 9,5 °C, waarby die hoër waardes langs of naby die kus aangeteken word. Die gemiddelde jaarlikse temperatuur neem met elke toename in hoogte bo seevlak van 100 m met sowat 0,5 °C af. So word in Parkmore Forest in die graafskap Antrim (235 m bo seevlak) 'n jaarlikse gemiddeld van 7,4 °C aangeteken.
Wintertemperature in die Verenigde Koninkryk word grootliks beïnvloed deur dié van die omgewende see wat hul laagste vlakke in laat Februarie of vroeg in Maart bereik. Februarie is dus die koudste maand in Noord-Ierland se kusgebiede, terwyl in binnelandse gebiede min variasie tussen temperature in Januarie en Februarie waargeneem word. Gemiddelde daaglikse temperature in Januarie wissel van 0,5 °C in hoër geleë streke tot 2 °C in kusgebiede, waarby die hoogste waardes langs die kuslyn van die graafskap Down aangeteken word.
Die koudste nagtemperature word aangeteken wanneer 'n sneeukleed die oppervlak bedek, veral in gebiede waar die matigende invloed van die see al geringer word, soos in binnelandse valleie waar koue lugmassas instroom. So het die kwik in Magherally naby Banbridge in die graafskap Down op 1 Januarie 1979 tot -17,5 °C gedaal – die laagste waarde wat ooit amptelik in Noord-Ierland aangeteken is. Die meeste kusgebiede ervaar nie hierdie soort erge winterkoue nie. So was die laagste temperatuur, wat byvoorbeeld in die drie dekades tussen 1961 en 1990 in Helens Bay in die graafskap Down aangeteken is, -5,4 °C.
Julie is gewoonlik die warmste maand in Noord-Ierland, waarby gemiddelde daaglikse maksimum temperature tussen sowat 17 °C in hoër geleë landsdele en langs die noordkus tot byna 20 °C in laer geleë streke suid van Lough Neagh en in Fermanagh wissel. Die hoogste temperatuur, wat ooit in Noord-Ierland gemeet is, was 30,8 °C in Knockarevan in Fermanagh op 30 Junie 1976 en by Shaw's Bridge in Belfast op 12 Julie 1983.
Sonskyn
In die algemeen neig Noord-Ierland as gevolg van sy heuwelagtige terrein en die nabyheid van die Atlantiese Oseaan om meer bewolk as Engeland te wees. Desondanks het die kusgebied van Down 'n gemiddeld van meer as 1 400 sonskynure per jaar – 'n waarde wat gunstig vergelyk met baie kusstreke in Engeland en Wallis, behalwe vir plekke langs die Suidoos-Engelse kus met jaarliks 1 750 sonskynure. Langer periodes van bewolkte toestande kom veral in die bergagtige streke in die noorde en weste voor waar jaarliks 'n gemiddeld van minder as 1 100 sonskynure aangeteken.
Mei is die sonnigste maand, terwyl Desember as die donkerste maand ervaar word. Die belangrikste faktor is wél die seisoenale variasie in daglengte, maar die voorkoms van bewolkte weertoestande speel ook 'n rol. Die meeste maandelikse sonskyn met 298 ure is in Junie 1940 by Mount Stewart in Down aangeteken. Eastbourne hou die rekord vir die Verenigde Koninkryk met 383,9 sonskynure in Julie 1911. In die donkerste wintermaande is al minder as 20 ure aangeteken. Die laagste getal maandelikse sonskynure was 8,3 in Januarie 1996 by Silent Valley in Down. Londen is die Britse rekordhouer met hoegenaamd geen sonskyn in die middestad in Desember 1890.
Reënval
Reënval word in Noord-Ierland gewoonlik met Atlantiese depressies of konveksie verbind. Dit is veral sterk Atlantiese laagdrukstelsels wat die meeste reën in die herfs- en wintermaande oor Noord-Ierland laat uitsak. Gedurende die somer vorm soms konveksiewolke of donderstorms wat reënbuie laat val. Hoër geleë landsdele kry meer reën as die laagliggende streke.
So varieer die jaarlikse reënval in Noord-Ierland grootliks. Die natste plekke is die Sperrins, Antrim en Mourne Mountains waar 'n gemiddelde jaarlikse maksimum van sowat 1 600 mm aangeteken word – dit is sowat die helfte van die neerslae wat in die Engelse Meredistrik of die westelike hoogland van Skotland val. Naas topografiese effekte word die hoeveelheid reënval ook deur die geografiese ligging beïnvloed. Die mees westelike graafskappe Fermanagh, Londonderry en Tyrone is meer blootgestel aan swaar reënwolke wat deur die westwind van die Atlantiese Oseaan af gewaai word. Die berggebiede rondom Killeter Forest in die uiterste weste van Tyrone is van die natste plekke in Noord-Ierland met 'n gemiddelde jaarlikse reënval van 1 950 mm. Die droogste plekke is verder ooswaarts geleë – rondom Stranford Lough en naby die suid- en oosoewer van Lough Neagh met 'n jaarlikse gemiddeld van minder as 800 mm.
Daar is minder seisoenale variasie in reënval in die droër suidelike en oostelike landsdele, maar nogtans is die natste maande orals in Noord-Ierland tussen Oktober en Januarie. Dié feit is onder meer aan seisoenale weerspatrone te danke – so kom Atlantiese depressies in die wintermaande gereeld voor, terwyl donderstorms in die somer net af en toe vorm. In Armagh sak donderbuie slegs op 'n gemiddeld van minder as vier dae per jaar uit, in vergelyking met vyftien tot twintig dae op baie plekke in Engeland. Slegs op enkele plekke in Noord-Ierland pak donderwolke jaarliks op meer as vyf dae saam.
Dae met 'n totale reënval van 1 mm of meer word deur die Britse Weerburo (Met Office) as "nat dae" gedefinieer. Die getal nat dae per jaar volg dieselfde patroon soos dié van totale reënval. In hoër geleë landsdele word 'n gemiddeld van meer as 55 nat dae in die wintermaande (Desember tot Februarie) en meer as 45 nat dae gedurende die somer (Junie tot Augustus) aangeteken. In die droogste streke rondom Lough Neagh en ooswaarts tot by Strangford Lough val respektiewelik 45 en 35 dae in dié kategorie.
Aktiewe weerstelsels, wat vanuit die Atlantiese Oseaan in ooswaartse rigting beweeg, bring soms swaar reën na hoër geleë streke. Die hoogste reënval per dag met 158,9 mm is op 31 Oktober 1968 in Tollymore Forest, graafskap Down gemeet. Swaar en lank aanhoudende reënval kan tot oorstromings lei. So was die herfs van 2000 die natste in meer as honderd jaar, met neerslae van 167 mm binne twee dae vroeg in November in die Silent Valley, Down en oorstromings op plekke.