cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Pretoria
Hoofstad van Suid-Afrika
Die Afrikanerrepublieke ZAR en Oranje-Vrystaat is met die Kaapkolonie en Natal in 1910 verenig in die Unie van Suid-Afrika, met Pretoria as sy administratiewe hoofstad (terwyl Kaapstad die parlementêre en wetgewende hoofstad geword het). In die tydperk tussen 1860 en 1994 het Pretoria ook as die setel van die provinsiale regering van Transvaal gedien.
Sestigers
Die beweging
In teenstelling met die Dertigers en Veertigers, is die mees prominente bydraes deur die Sestigers gelewer in die area van prosa. Aanvanklik publiseer die Sestigers veral in tydskrifte, maar hul eksistensialistiese visie en eksperimentering met vormtegnieke vind gou 'n inslag in boeke en 'n teenmaatskaplike aanhang by veral jong volwassenes. Al die Sestigers word gekenmerk deur die politieke bewustheid en letterkundige uitsprake teen die regering van die dag. In 'n onderhoud met die New York Times twee dekades later, reflekteer Brink dat die Sestigers nie bewustelik 'n skool was nie. Inteendeel,as groep het hulle kragdadige konflik op persoonlike vlak gehad. Almal het egter korter of langer bevrydingsperiodes in Europa ondergaan, en almal het bewustelik hulself as Suid-Afrikaanse (in teenstelling tot Afrikaner-) skrywers gesien.
Pretoria
Hoofstad van Suid-Afrika
Op 14 Oktober 1931 het Pretoria amptelik stadstatus gekry. Danksy die vestiging van akademiese en wetenskaplike instellings word Pretoria ook as die akademiese hoofstad van Suid-Afrika beskou – dit is die tuiste van 'n aantal universiteite en navorsingsinstellings, onder andere die Universiteit van Pretoria, die Universiteit van Suid-Afrika (UNISA) en die Wetenskaplike en Nywerheidnavorsingsraad (WNNR).
Pretoria se Kerkstraat was een van die teikens van die ANC se terreuraanvalle in Suid-Afrika in die vroeë 1980's. Op 25 Januarie 1980 het drie ANC-lede in die voorstad Silverton 25 mense as gyselaars aangehou. In ruil vir hulle het die terroriste die vrylating van Nelson Mandela geëis. Al drie ANC-mans en twee blanke vrouens is in die voorval dood. Die Kerkstraat-bomontploffing het op 20 Mei 1983 agtien mense gedood en 217 beseer.
In 'n rassisties gemotiveerde aanval het 'n blanke man, Barend Strydom, op 15 November 1988 vyf swart burgers op Strydomplein doodgeskiet.
Sestigers
Invloed van die Sestigers
Twee van die grootste Afrikaanse digters debuteer in voortbouende wyse op die werk van die Sestigers: Antjie Krog en Wilma Stockenström. In die eerste dekade van die een-en-twintigste eeu, gaan die Sestigers voort met hulle literêre bydraes, alhoewel een van die reuse, Etienne Leroux, oorlede is in 1989. Twee van die Sestigers, Breytenbach en Brink, word as wêreldklas gereken. As gevolg van die werk van die Sestigers, het daar mettertyd 'n letterkundige samevloeiing geskied van Afrikaanse, Engelse en andersprekende Suid-Afrikaanse letterkundiges met 'n voortgehoue fokus op sosio-politiese bewustheid, onder meer postkoloniale desillusie.
Pretoria
Hoofstad van Suid-Afrika
Vandag vorm Pretoria staatkundig deel van die Stad Tshwane Metropolitaanse Munisipaliteit, één van die drie van Suid-Afrika se agt metropolitaanse gebiede wat in die provinsie Gauteng geleë is.
Vanaf 19 Augustus 2016 tot 12 Februarie 2019 het Solly Msimanga as burgemeester van Pretoria gedien nadat hy die DA tot 'n oorwinning in die munisipale verkiesing op 3 Augustus 2016 gelei het. Die DA vorm 'n koalisieregering met die Afrika Christen Demokratiese Party en die Vryheidsfront Plus. Nadat Solly Msimanga op 18 Januarie 2019 sy kandidatuur tydens die Suid-Afrikaanse algemene verkiesing van 2019 as premier vir Gauteng en sy bedanking as burgemeester vir 11 Februarie 2019 aangekondig het, is Stevens Mokgalapa op 12 Februarie 2019 as sy opvolger gekies. Op 26 Februarie 2020 het Mokgalapa egter van sy pos uitgetree.
Op 5 Maart 2020 het die provinsiale regering van Gauteng Pretoria onder administrasie geplaas en vervolgens is die raad ontbind. 'n Nuwe raad sou binne 90 dae gekies word. Ná maande se regsuitdagings het op 27 Oktober 2020 die Appèlhof van Suid-Afrika die besluit van die provinsiale regering omvergewerp. Op 30 Oktober 2020 is Randall Williams van die DA tot nuwe burgemeester van Pretoria verkies. Op 13 Februarie 2023 het hy egter sy onmiddellike bedanking as burgemeester aangekondig. Williams is eers opgevolg deur Murunwa Makwarela, maar Makwarela is op 28 Maart 2023 opgevolg deur Cilliers Brink.
Historiese ontwikkeling
Binne vyf dekades ná sy stigting is Pretoria van 'n moderne stedelike infrastruktuur voorsien. Belangrike mylpale was die bou van 'n NG Kerkgebou in 1857, die ontstaan van 'n formele skoolstelsel in 1859, die vestiging van 'n posdiens in 1864 en 'n telegraafdiens in 1877, die opening van die eerste spoorwegverbinding in 1893, die voorsiening van elektriese verligting in 1892, die publikasie van die eerste plaaslike dagblad in 1898, die vestiging van 'n rioleringstelsel in 1904 en die opening van elektriese tremlyne in 1910.
Moderne ontwikkeling
Pretoria se strategiese ligging, sy aangename klimaat en die beskikbaarheid van hoogs-opgeleide mannekrag het van die stad 'n leidende onderwys- en navorsingsentrum gemaak. Daar word geraam dat tussen 85 en 90 persent van alle navorsings- en ontwikkelingsaktiwiteite in Suid-Afrika in Pretoria gekonsentreer is. Belangrike instellings sluit Krygkor, die Suid-Afrikaanse Mediese Navorsingsraad, die Wetenskaplike en Nywerheidnavorsingsraad (WNNR), die Navorsingsraad vir Menslike Wetenskappe en tersiêre instellings soos die Universiteit van Suid-Afrika (UNISA), die Universiteit van Pretoria (UP) en die Tshwane-Universiteit vir Tegnologie in.
Daar bestaan goeie toegangsroetes van Johannesburg (N1), Polokwane (N1), Noordwes (N14) en Witbank (N4).
Die Tshwanemetro beplan ook 'n kringspoor wat as 'n stedelike ontwikkelingskorridor sal dien met 'n pendelspoorwegverbinding as basis wat óm die Pretoriastadskern sal loop as deel van 'n geïntegreerde multimodus-vervoerstelsel vir Tshwane. Pretoria is slegs 28 km van die O.R. Tambo Internasionale Lughawe, 35 km van Lanseria-lughawe en word ook bedien deur die Wonderboomlughawe wat binne die stadsgrense is. Daar word beplan om Wonderboomlughawe te ontwikkel tot 'n derde internasionale lughawe in Gauteng.
Inwoners en sakeondernemings in Pretoria en omstreke sal ook baat by die Tshwane Global Digital Hub-projek waarvolgens die bestaande optiese vesel-infrastruktuur in die metropool benut gaan word om bekostigbare breëband-internettoegang en ander inligtings- en kommunikasiedienste te verskaf.
Die Tshwanemark in die weste van Pretoria is die tweede grootste mark in Suid-Afrika. Die mark het 'n nasionale en internasionale kliëntebasis. Die mark se hoofbedryf is die koop en verkoop van varsprodukte insluitend vrugte en groente, vleis en blomme, maar dit het ook fasiliteite vir grootmaatverpakking, verwerkingsondernemings en grootmaat koeldrankverkope.
Spoorvervoer
Pendelaardienste in Pretoria en omgewing word deur Metrorail bedryf. Roetes verbind die middestad met Germiston en Johannesburg in die suide, Atteridgeville in die weste, Ga-Rankuwa in die noordweste, Soshanguve in die noorde en Mamelodi in die ooste.
Gautrein se hoëspoed-treindienste verbind die oostelike voorstad Hatfield met Pretoria se hoofstasie en loop suidwaarts via Centurion, Midrand, Sandton en Rosebank tot in Johannesburg, asook uit na die O.R. Tambo Internasionale Lughawe.
Pretoriastasie is die vertrekpunt vir die luukse Bloutrein op pad na Kaapstad. 'n Ander luukse treindiens, Rovos Rail se safari-treinritte, vertrek vanaf Capital Park, 'n spoorwegstasie in 'n koloniale boustyl. Suid-Afrikaanse spoorweggeesdriftiges het Herculesstasie as vertrekpunt vir hulle outydse treinritte gekies.
Lugvervoer
Die Wonderboomlughawe lê sowat 8 km buitekant die stad. 'n Opknappingsproses is tans aan die gang, alhoewel die omgewingsinpakstudie, wat in 2004 gedoen is, getoon het dat die geraasbesoedeling al klaar hoog is. Die projek om die aanloopbaan te verleng is destyds afgekeur omdat die geraas van nog meer (en nog groter) vliegtuie die omgewing negatief sou beïnvloed.
Jakarandastad
Pretoria se bynaam "Jakarandastad" verwys na die sowat 70 000 jakarandabome wat in en om Pretoria groei en in Oktober met hulle pragtige perskleurige bloeisels 'n besondere karakter aan die stad gee. Die eerste twee bome is in 1888 deur J.D. Cilliers, 'n plaaslike tuinier, in sy tuin by Myrtle Lodge, Celliersstraat in Sunnyside geplant. Hy het die plantjies van 'n Kaapstadse boomkweker bekom wat hulle uit Rio de Janeiro in Brasilië ingevoer het. Die twee bome staan vandag op die terrein van die Laerskool Sunnyside.
Die jakaranda is afkomstig uit die tropiese dele van Suid-Amerika en behoort tot die familie Bignoniaceae. Daar is sowat vyftig spesies van jakarandabome. Die een, wat as 'n uitheemse boom in warmer klimaatstreke van Suider-Afrika aangetref word, word Jacaranda mimosifolia genoem.
Teen die einde van die 19de eeu het die blom- en boomkweker James Clark jakarandasaad uit Australië ingevoer en jakarandabome op groot skaal begin kweek. In November 1906 het hy tweehonderd klein boompies aan die Pretoriase Stadsraad geskenk wat hulle in die destydse Kochstraat (tans Bosmanstraat) geplant het. Die stadsingenieur Walton Jameson, wat vinnig as "Jakaranda Jim" bekend gestaan het, het 'n program van stapel gestuur om orals in Pretoria jakarandabome aan te plant. In 1971 was daar reeds 55 000 jakarandabome in die stad.
Die meeste jakarandas, wat in Pretoria aangetref word, is ligpers, maar in Herbert Bakerstraat in Groenkloof is daar ook wit jakarandas aangeplant.
Die Jakarandakarnaval is 'n ou tradisie wat in die periode tussen 1939 en 1964 gereeld gehou is. Nadat die fees in 1964 gestaak is, het dit twintig jaar lank nie meer plaasgevind nie en is eers in 1985 weer hervat. Die feestelikhede sluit onder meer 'n kleurryke optog en die kroning van die Jakarandakoningin in.
Demografie
Afhangende van die geografiese definisie van Pretoria beloop die stad se totale bevolking tussen 'n half en byna drie miljoen. Die laasgenoemde syfer geld vir die Tshwane-munisipaliteit waarvan Pretoria deel uitmaak. Pretoria is sedert sy stigting tradisioneel een van die demografiese sentra van Afrikaanssprekendes in Suid-Afrika. So was Pretoria in 1991 naas Wynberg, 'n voorstad van Kaapstad, die sensusdistrik met die grootste getal Afrikaanssprekendes. Afrikaans word tans deur meer as 400 000 Pretorianers as huistaal gepraat. Ander omgangstale in die Pretoria-omgewing sluit onder meer Tswana, Engels en Suid-Ndebele in.
Die grootste etniese groep naas Afrikaners is Noord-Sotho's. Terwyl die historiese stadsgebied steeds merendeels deur blankes bewoon word, huisves voorstede soos Soshanguve en Atteridgeville 'n hoofsaaklik Swart bevolking. Indiërs is tradisioneel in die voorstad Laudium en sy omgewing saamgetrek, alhoewel baie Pretorianers van Indiese afkoms hulle in histories blanke voorstede gevestig het. Die opkoms van 'n groeiende swart middelklas is een van die belangrikste sosio-demografiese ontwikkelinge sedert die einde van die beleid van rasseskeiding.
'n Ander is die feit dat die getal armlastige blankes in Pretoria, soos elders in die land, groter is as ooit tevore. Dit is veral on- of halfgeskoolde Afrikaners uit die werkersklas wat nie in die voorspoed van die nuwe Suid-Afrika kan deel nie. Nadat president Jacob Zuma reeds twee keer 'n besoek aan die Bethlehem-plakkerskamp in die weste van die hoofstad gebring het, het hy Mandeladag op 18 Julie 2013 gevier deur huise aan die gemeenskap van Danville te oorhandig. Danville is 'n vlagskip-projek om weg te doen met die Bethlehem-plakkerskamp wat oorwegend deur arm wit gesinne bewoon word.
Historiese ontwikkeling
Vir die grootste deel van sy geskiedenis het die stad se status as setel van Suid-Afrika se blanke regering, net soos die diskriminerende afbakening van sy stadsgrens, verseker dat Pretoria as die enigste van die land se groot stede deur 'n blanke en merendeels Afrikaanssprekende bevolking bewoon is. Pretoria was ook die eerste groot nedersetting waar 'n rasgebaseerde hiërargiese stelsel deur wette verskans is. Swart en bruin bewoners was die laagste sosiale en ekonomiese klas wat voor 1900 nie eens toegelaat is om op die sypaadjies te loop nie. Dié beleid is eers ná die Britse oorname geleidelik laat vaar.
Saam met die vestiging van nywerhede in die 20ste eeu, waaronder die wapenbedryf en vervaardigers van vervoertoerusting, het 'n Afrikaanssprekende werkersklas ontstaan. Vervolgens is die stad se demografiese, sosiale, politieke en kulturele karakter in 'n groot mate bepaal deur die staatsdiens, swaar nywerhede en 'n groot kompleks van militêre basisse net suid van die stadsgebied. Blanke staatsamptenare met middelmatige salarisse het voordeel getrek uit werkreservering en met hul vraag na betaalbare behuising bygedra tot die ontstaan van eenvormige woonstelblokke wat die blanke voorstede oorheers het.
Joodse gemeenskap
Pretoria het 'n klein Joodse gemeenskap van ongeveer 3 000. Joodse burgers het al sedert die stigting van die stad in die 19de eeu deel van sy bevolking gevorm en 'n belangrike bydrae tot sy industriële en ekonomiese groei gelewer. De Vries, die eerste Joodse inwoner van Pretoria, was 'n gesiene burger wat as staatsaanklaer, lid van die Volksraad en baanbreker vir Afrikaans gefungeer het. 'n Ander bekende Joodse Pretorianer was Sammy Marks.
Ander Joodse setlaars, waarvan baie immigrante uit Litaue, het in hul oorsprongslande dikwels min kans gekry om 'n deeglike opvoeding soos De Vries te ontvang en was aanvanklik nòg Nederlands of Afrikaans nòg Engels magtig. Baie van hulle het slegs Jiddisj gepraat en 'n heenkome as winkeleienaars in die plaaslike kleinhandelbedryf gevind. Die meeste Joodse inwoners het in die Anglo-Boereoorloë onsydig gebly, alhoewel enkele mans as vrywilligers by die ZAR-magte aangesluit het.
Die Hebreeuse gemeente van Pretoria is tussen 1890 en 1895 gestig, en in 1898 is die eerste sinagoge in Paul Krugerstraat ingewy. 'n Tweede sinagoge, wat as Groot Sinagoge bekendgestaan het, het sy deure in 1922 geopen. Albei sinagoges is intussen nie meer in gebruik nie. 'n Hervormde sinagoge, Temple Menorah, is in die vroeë 1950's geopen.
Die Joodse gemeenskap van Pretoria het sy bloeitydperk in die vroeë 20ste eeu beleef toe daar talle Joodse sportklubs, welsynsorganisasies en jeuggroepe bestaan het. Ná 1948 het baie Joodse inwoners na Kaapstad of Johannesburg verhuis.
Die sinagoge in Paul Krugerstaat is in 1952 deur die regering onteien om plek te maak vir die nuwe gebou van die Hooggeregshof waar veral hofsake teen lede van opposisiebewegings gevoer is, waaronder dié teen Nelson Mandela, Walter Sisulu en 26 ander weens hoogverraad tussen 1 Augustus 1958 en 29 Maart 1961, en die Rivonia-saak in 1963.
Twee Joodse skole het in Pretoria ontstaan – die Miriam Marks-skool, wat in 1905 gestig is, en die Carmel-skool wat sy deure in 1959 geopen het. Net die laasgenoemde, wat tans ook as sinagoge dien, bestaan tans nog. Pretoria se hervormde Joodse gemeente deel sy rabbi met die Johannesburgse gemeente, terwyl hul sinagoge nie meer bestaan nie. Dienste vind in die privaat wonings van gemeentelede plaas.
Boeddhistiese gemeenskap
'n Boeddhistiese sentrum, die Jang Chup Chopel-sentrum («Sentrum van lig»), is vroeg in Januarie 2015 deur Duan Pienaar of Gyalten Nyima (aldus die monniknaam wat hy aangeneem het), in Waverley in Pretoria-Moot geopen. Pienaar is die enigste Afrikaner wat deur 'n gemeenskap van hoogs selektiewe Tibettaanse tantriese Boeddhiste in Balyuppe in die suide van Indië ingeseën is. Sy leer- en inseëningsmeester Lama Choden Rinpoche is naas die Dalai Lama die hoogste tantriese meester. Pienaar, wat meer as twintig jaar lank Boeddhistiese leerstellings studeer, het twee jare in Indië deurgebring.
Ekonomiese basis
Een van die pioniers van die plaaslike yster- en staalbedryf was Cor Delfos, wat in 1916 'n hoogoond in Pretoria opgerig het. Dié bedryf was gegrond op Suid-Afrika se eie grondstowwe. Nogtans het 'n lewensvatbare nywerheid eers met die hulp van die regering tot stand gekom. Die Suid-Afrikaanse yster- en staalbedryf is as staatsbeheerde nywerheid gevestig, en die Pretoria-aanleg van die destydse Suid-Afrikaanse Yster- en Staalkorporasie (Yskor) is in 1930 opgerig. Toe die Tweede Wêreldoorlog in 1939 uitgebreek het, het die aanleg se jaarlikse produksie reeds meer as 300 000 ton beloop.
Pretoria is nog steeds 'n sentrum van die Suid-Afrikaanse yster- en staalbedryf, alhoewel die stad nou ook oor 'n beduidende motor-, spoorweg- en masjienboubedryf beskik. Volgens 'n ondersoek van die Noordwes-Universiteit in Potchefstroom is Pretoria die derde belangrikste ekonomiese sentrum in die land na Johannesburg en Kaapstad. Die metropolitaanse gebied van Pretoria lewer sowat nege persent van Suid-Afrika se bruto geografiese produk op.
Onderwys
Die bekendste tuiste van onderwys in Pretoria is die Tshwane-Universiteit vir Tegnologie, die Universiteit van Pretoria en die Universiteit van Suid-Afrika (afstandsonderwys).
Van die skole in Pretoria sluit in: • 3
Sport
Een van die gewildste sportsoorte in Pretoria is rugby. Loftus Versfeld is die tuiste van die Blou Bulle wat in die binnelandse Curriebeker meeding en huisves ook die Bulls van die internasionale Superrugbytoernooi. Die Superrugbyspan Bulls wat deur die Blou Bulle bestuur word, het die toernooie van 2007, 2009 en 2010 gewen. Daarbenewens dien Loftus Versfeld ook as tuiste van die sokkerspan Mamelodi Sundowns.
Pretoria se Loftus Versfeld is al vir wedstryde van internasionale toernooie soos die Rugbywêreldbeker 1995, FIFA Sokker-Konfederasiebeker in 2009 en FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2010 ingespan.
Pretoria beskik oor drie sokkerspanne wat in Suid-Afrika se hoogste sokkerafdeling, die Premier Sokkerliga, speel. Hulle is Mamelodi Sundowns en Supersport United. Supersport United was die PSL-kampioene 2008–09. Na die 2011/2012-seisoen is die Universiteit van Pretoria FC bevorder om by die Suid-Afrikaanse Premier Sokkerliga (PSL) aan te sluit.
Krieket is ook 'n gewilde sportsoort in Pretoria en is reeds tydens die bestaan van die Zuid-Afrikaansche Republiek gespeel. Aangesien die stad self oor geen internasionale krieketstadion beskik nie, word ook geen internasionale wedstryde in Pretoria aangebied nie. Pleks daarvan word die nabygeleë Centurion se SuperSport-park, 'n toetskrieketstadion, ingespan. Hier speel die Suid-Afrikaanse nasionale krieketspan van sy tuiswedstryde. Tydens die Krieketwêreldbeker 2003 is vyf wedstryde hier gespeel en tydens die Kampioenetrofee 2009 agt, waaronder die eindstryd. Die plaaslike franchise-span vir Pretoria is die Titans, hoewel Northerns soms tydens Suid-Afrikaanse provinsiale toernooie in die stad gespeel het, maar hulle is later by die Titans ingelyf. Ná afloop van die 2020/21-seisoen is die span tydens 'n hervorming van Suid-Afrikaanse krieket ontbind. Baie van Pretoria se krieketspelers speel vir die Proteas, insluitende die voormalige kapteins AB de Villiers en Faf du Plessis.
Die Pretoria Transnet Blindkrieketklub is tans die grootste Blindkrieketklub in Suid-Afrika. Hulle krieketveld is by die Transnet Ingenieurswesekampus op Lynettestraat, die tuiste van verskeie gestremde krieketspelers. PTBCC het al baie suksesvolle blindkrieketwedstryde met gestremde liggaamspanne soos die Suid-Afrikaanse Binnenshuise Krieketspan en TuksCricket juniorakademie aangebied. Noordelike Blindkrieket is die provinsiale liggaam wat PTBCC en Filefelfia Hoërskool bestuur. Die Noordelike Blindkrieketspan het die o/40 nasionale Blindkriekettoernooi, wat in April 2014 in Kaapstad gehuisves is, gewen.
Kerkplein
Die hoeksteen van die Ou Raadsaal is op 6 Mei 1889 deur president Kruger gelê, en teen Desember 1891 was die gebou voltooi. Die Volksraad het egter reeds op 5 Mei 1890 in die halfvoltooide Raadsaal vergader wat uiteindelik in 1892 sonder enige amptelike seremonie in gebruik geneem is. Die vier klokke in die toring is in 1894 in werking gestel. Die Raadsaal het oorspronklik net oor twee verdiepings beskik; 'n derde verdieping is eers met die instelling van die Tweede Volksraad bygevoeg. Bo-op die toring is 'n vrouefiguur aangebring wat die Vryheid voorstel; hierdie beeld was aanvanklik kaalkop, en volgens oorlewering het president Kruger 'n helm vir die figuur laat vervaardig wat met klinknaels vasgeheg is. Die hout, wat vir dekoratiewe doeleindes gebruik is, het uit Noorweë gekom en is van daar na 'n timmermanswinkel op die Orkney-eilande noord van Skotland geneem waar dit verwerk en later na Durban verskeep is. Die houtwerk is uiteindelik per spoor na Charlestown toe en verder per ossewa na Pretoria vervoer.
Ook op Kerkplein geleë is die Poskantoormuseum wat die geskiedenis en ontwikkeling van die Suid-Afrikaanse poswese behandel. Naas die geskiedenis van telefoon- en telegraafkommunikasie staan filatelie sentraal in die museum se konsep. Sy versamelings sluit 'n driekwartmiljoen posseëls in.
Nasionale Botaniese Tuin
Die Pretoria Nasionale Botaniese Tuin is sowat 8 km oos van Pretoria se middestad in die stadsdeel Brummeria geleë. Die tuin, wat 'n oppervlak van 76 hektaar beslaan, bied 'n uitstekende oorsig oor Suid-Afrika se ryk flora in die verskillende klimaatsones van die land, met 'n omvangryke herbarium en 'n groot sukkulentetuin. Geriewe in die tuin sluit 'n besoekersentrum, teetuin en kongresfasiliteite in.
Erasmuskasteel
Die Victoriaanse herehuis, wat in die volksmond as Erasmuskasteel bekend staan, is een van Pretoria se bekendste landmerke – nie alleen vanweë sy ligging op 'n klein heuwel langs die N1-snelweg in die suidooste van die stad waar dit soos 'n klein kasteel oor die golwende landskap troon nie, maar ook omdat snaakse stories daarmee verbind word. So word dit dikwels as spookhuis voorgestel.
Die huis se geskiedenis strek terug tot 1903 toe Jochemus Johannes Petrus Erasmus, wat op die plaas Garsfontein geboer het, oor die nodige middele beskik het om vir sy gesin 'n statige woning – iets wat hy 'n "ordentlike" huis genoem het – teen 'n koste van altesaam £7 200, insluitende ekstras, te laat bou. Gordyne en ander versierings is uit Engeland ingevoer. Na bewering het hy sy welgesteldheid aan sy handelsbetrekkinge met Engelse te danke gehad.
Die onderste vlakke van die huis het uit 17 vertrekke bestaan, waarvan ses as slaapkamers gedien het. Net die onderste twee vlakke is bewoon, met 'n solder boontoe en 'n hoërgeleë uitkykplatform wat met 'n leer bereik kon word en vanwaar trappies tot 'n stutpilaar in die toring lei. 'n Klein venster in die toring bied 'n uitsig oor die Hoëveld-landskap. Die oorspronklike kombuiskompleks het los van die huis gestaan en uit 'n kombuis, 'n maalkamer, 'n meelkamer, 'n spens, 'n kelder en 'n outydse bakoond bestaan.
Ná die afsterwe van Jochemus Johannes Petrus Erasmus en sy vrou Johanna Jacoba het die huis tussen 1949 en 1967 leeg gestaan en in verval geraak. Blykbaar was hul testamente so ingewikkeld dat familielede dit moeilik gevind het om in die huis te gaan woon. In 1950 het die Erasmuskasteel bekendheid verwerf deur 'n Afrikaanse rolprent (Hier’s ons weer) wat hier gemaak is en waarin Al Debbo en Frederik Burgers die hoofrolle vertolk het. Dit was juis spooktonele, wat in die film voorgekom het, waaraan die gebou sy latere reputasie as spookhuis te danke het.
Toe die Erasmus-familie in 1976 teruggekeer het, was die kasteel saam met die omliggende terrein al lank deur die Transvaalse Provinsiale Administrasie onteien, en daar was planne om 'n nuwe hospitaal daar op te rig wat die H.F. Verwoerd-hospitaal sou vervang. Dit is uiteindelik nie verwesenlik nie. Die Erasmusse het nie in die kasteel ingetrek nie, en dit is verwaarloos totdat Emus Erasmus met herstelwerk begin het, alhoewel hy nooit self daar gewoon het nie. Uiteindelik is die kasteel in die 1980's deur Krygkor gerestoureer wat dit as deel van sy hoofkwartier gebruik het.
Eerste Alternatiewe Afrikaanse Rockkonsert
Die Eerste Alternatiewe Afrikaanse Rockkonsert was 'n musiekkonsert wat op 25 Maart 1988 in die Pool Club in Johannesburg gehou is. Die konsert is deur Dagga-Dirk Uys (deesdae bekend as Dirk Ace ) en Boogie Gottschalk van Shifty Records gereël, en word beskou as die begin van die Alternatiewe Afrikaanse Musiekbeweging.
Pretoria
Ander besienswaardighede
Ander besienswaardighede en toeristeaantreklikhede sluit in:
Eerste Alternatiewe Afrikaanse Rockkonsert
Die kunstenaars wat opgetree het was André Letoit (deesdae bekend as Koos Kombuis) en Johannes Kerkorrel en die Gereformeerde Blues Band, Bernoldus Niemand en sy groep, Die Swart Gevaar, asook groepe soos The Genuines, Koos en Die Kêrels. Dit was Bernoldus Niemand se eerste lewendige optrede. Die konsert is deur nagenoeg 900 mense bygewoon.
Die konsert sou aanvanklik by die Yeoville Ontspannings-sentrum, wat aan die Johannesburgse Stadsraad behoort het, plaasvind, maar toe die stadsraad 'n paar dae voor die konsert te kenne gee dat swartmense nie by die lokaal welkom sou wees nie, is dit verskuif na die Pool Club in Von Wiellighstraat. The Cape Times (1 Julie 1988) het die konsert beskryf as "a (sic) unprecedented orgy of Afrikaner anarchy".
Pretoria
Kunsgalerye en museums
• 2
Teaters
• 2
Winkelsentrums
• 2
Susterstede
• 3
Kwaliteitsbestuurstelsel
'n Kwaliteitsbestuurstelsel (KBS) kan gedefinieer word as 'n versameling beleidsverklarings, prosesse en prosedures wat vereis word in die beplanning en uitvoering van (Produksie/ Ontwikkeling / Diens) in die kernaktiwiteit van 'n organisasie. Kwaliteitsbestuurstelsels integreer die verskillende interne prosesse in 'n organisasie en poog om 'n prosesbenadering daar te stel vir projekuitvoering. 'n KBS stel organisasies daartoe in staat om die verskeie kernbesigheidsprosesse te identifiseer, te meet, te beheer en te verbeter en is daarop gemik om uiteindelik te lei tot verbeterde besigheidsprestasie.
Kwaliteitsbegrippe – 'n geskiedkundige agtergrond
Die begrip van kwaliteit soos ons deesdae daaraan dink het sy oorsprong in die Nywerheidsomwenteling van die 19de eeu. Voorheen is goedere van begin tot einde deur dieselfde persoon of span mense vervaardig en is handvaardighede gebruik om 'n produk aan te pas om aan 'kwaliteitskriteria' te voldoen. Massaproduksie het groot spanne mense saamgebring wat saamgewerk het aan spesifieke stadia van produksies en het dit al hoe minder gebeur dat een persoon 'n produk van begin to einde voltooi het. In die laat 1800's het pioniers op die gebied soos Frederick Winslow Taylor en Henry Ford die gebreke in massaproduksie soos dit op daardie tydstip uitgevoer is en die gevolglike variasies in produkkwaliteit wat dit meegebring het. Taylor het kwaliteitdepartemente gestig oorsig uit te oefen op die kwaliteit van produksie asook die regstel van foute en Ford het klem gelê op die standaardisasie van ontwerp en komponentstandaarde om te verseker dat 'n standaardproduk gelewer word. Bestuur van kwaliteit was die verantwoordelikheid van die kwaliteitdepartement en is geïmplementeer deur gelewerde produk te inspekteer om foute te onderskep.
Kwaliteit as 'n beroep en die bestuursproses wat met die kwaliteitsfunksie gepaard gaan is tydens die tweede helfte van die 20ste eeu bekendgestel en het sedertdien verder ontwikkel.
Die kwaliteitsberoep het ontwikkel vanaf eenvoudige beheer tot ingenieurswese en vandaar tot stelselsingenieurswese. Kwaliteitsbeheeraktiwiteite het die botoon gevoer in die 1940's, 1950's en 1960's. In die 1970's het die era van kwaliteitsingenieurswese begin en tydens die 1990's is kwaliteitstelsels as 'n nuwe studieveld begin ontluik.
Kwaliteitsbestuurorganisasies en toekennings
Die Internasionale Organisasie vir Standaarde se ISO 9000:2000 reeks beskryf standaarde vir 'n KBS en spreek die beginsels en prosesse aan rakende die ontwerp, ontwikkeling en die lewering van 'n algemene produk of diens. Organisasie kan deelneem aan 'n deurlopende sertifiseringsproses tot ISO 9001:2000 om sodoende hulle voldoening aan die vereistes van die standaard te demonstreer, wat dan ook die vereiste insluit vir 'n deurlopende (d.w.s. beplande) verbetering van die KBS. (ISO 9000:2000 verskaf riglyne oor kwaliteitsbeginsels en die algemene taal wat deur kwaliteitskenners gebruik word. ISO 9004:2000 verskaf riglyne oor verbeteringsmetodes.  Dit is dus duidelik dat nie een van die twee standaarde gebruik kan word vir sertifiseringsdoeleindes nie, aangesien hulle riglyne verskaf en nie vereiste neerlê nie).
Die Malcolm Baldridge National Quality Award is 'n kompetisie in die V.S.A wat daarop gemik is om maatskappye daar te identifiseer en erkenning te gee vir top kwaliteit. Hierdie model spreek 'n breë basis van kwaliteitskriteria aan, insluitende kommersiële sukses en korporatiewe leierskap aan.
Die European Foundation for Quality Management se EFQM Excellence Model ondersteun 'n soortgelyke toekenning vir Europese maatskappye.
In Kanada ken die National Quality Institute die 'Canada Awards for Excellence ' op 'n jaarlikse grondslag toe aan organisasies wat uitstaande prestasies bereik het op die gebied van Kwaliteit en Werksplek Welsyn en ook voldoen het aan die Instituut se kriteria met goed gedokumenteerde prestasies en resultate.
Egoli: Plek van goud
Egoli: Plek van goud is 'n tweetalige (Engels en Afrikaans) sepie wat vanaf 6 April 1992 tot 31 Maart 2010 weeksdae om 18:00 op M-Net uitgesaai is. Die sepie is deur Franz Marx-produksies vervaardig en word as Suid-Afrika se langste vervolgverhaal met sowat 4 000 episodes beskryf. Dit het egter Maart 2010 tot 'n einde gekom as gevolg van dalende kykersgetalle en 'n tekort aan storielyne.
Die TV-sepie is met 'n fliek, Egoli: Afrikaners is plesierig, opgevolg wat op 16 Junie 2010 in teaters in Suid-Afrika begin draai het.
Akteurs
Gedurende dieselfde periode was die ander akteurs:
Gasakteurs van ander lande (buite Suid-Afrika) sluit in:
Van die vorige akteurs sluit in:
Soethout (geursel)
Soethout (ook liquorice of drop genoem in vele streke) is 'n mengsel gegeur met die uittreksel van die wortels van die soethoutplant. 'n Wye verskeidenheid van liquorice lekkergoed word oor die wêreld heen geproduseer. In Amerika word dit "swart drop" genoem om dit te onderskei van soortgelyke gebakvariëteite wat nie verwant is aan soethoutaftreksel nie, maar algemeen vervaardig word in die vorm van sagte toue of buise. Benewens hierdie, word verskeie ander liquorice lekkers verkoop in die Verenigde Koninkryk, soos "liquorice allsorts".
Nederlandse en Nordiese liquorice bevat kenmerkend ammoniumchloried in plaas van natriumchloried. Die noodsaaklike bestanddele van liquorice lekkergoed is liquorice uittreksel, suiker, en 'n bindmiddel. Die bindmiddel is gewoonlik stysel/meel, Arabiese gom, gelatien, of 'n kombinasie hiervan. Bykomende bestanddele is ekstra geursel, byewas vir 'n blink oppervlak, ammoniumchloried en melasse om die eindproduk die bekende swart kleur te gee. Ammoniumchloried word hoofsaaklik gebruik in sout liquorice lekkergoed, met konsentrasies tot ongeveer 8 persent. Tog kan selfs gereelde liquorice lekkergoed tot 2 persent ammoniumchloried bevat, die smaak van wat minder prominent as gevolg van die hoër konsentrasie suiker. Sommige liquorice lekkergoed is gegeur met anysolie in plaas van of in kombinasie met liquorice worteluittreksel.
Deutschlandlied
Die Deutschlandlied (Duitslandlied) of Das Lied der Deutschen (Die Lied van die Duitsers) is op 26 Augustus 1841 deur Heinrich Hoffmann von Fallersleben op die destydse Britse eiland Helgoland geskryf. Sy melodie is in 1796/97 deur Joseph Haydn vir die Oostenrykse Keiser Frans II gekomponeer. Die derde strofe van die lied is die volkslied van die Federale Republiek van Duitsland.
Teks en vertaling
Die volgende is die lirieke van die "Lied der Deutschen" (Deutschlandlied) soos geskryf deur Hoffmann von Fallersleben.
Net die derde vers is die Bondsrepubliek van Duitsland se amptelike nasionale lied.
Let wel: Die laaste twee lyne, tussen die |: en :|, word herhaal wanneer die lied gesing word.
Volkslied
Sedert 1922 het dié lied 'n amptelike status as die Duitse volkslied, maar gedurende die "Derde Ryk" het 'n mens net die eerste strofe en die Horst-Wessel-Lied gesing. Ná die Tweede Wêreldoorlog het die Duitse president Theodor Heuss en kanselier Konrad Adenauer besluit dat die derde strofe van die lied by amptelike gebeure gesing moet word. Ná die Duitse hereniging was die derde strofe van die Deutschlandlied as die volkslied van Duitsland verklaar. Die begin daarvan, Einigkeit und Recht und Freiheit (Eenheid en Reg en Vryheid), is ook die nasionale leuse van dié land.
Cypriniformes
Cypriniformes is vis-orde wat hoort tot die klas Actinopterygii. Die orde bevat slegs families wat voorkom in brak en varswater.
Die Karperagtiges (orde Cypriniformes) is die algemeenste varswatervisse ter wêreld. Wat liggaamsvorm en lewenswyse betref, het hulle hulle by 'n wyd uiteenlopende aantal omstandighede aangepas, en kom hulle wydverspreid oor die hele wêreld voor. Een gemeenskaplike kenmerk van byna alle karperagtiges is hul besondere skerp gehoorvermoë. Die Karperagtiges (orde Cypriniformes) vorm saam met die meervalle (orde Siluriformes) die superorde Ostrariophysi.
Visse van hierdie superorde word van alle ander visgroepe onderskei op grond van die sogenaamde beentjies van Weber wat hulle het. Dit bestaan uit vier beenstukkies wat die vis se inwendige oor met sy swemblaas verbind. Geluidstrillinge in die water word deur die wand van die swemblaas opgevang, deur die beentjies versterk en na die oor oorgedra. As gehoorgevolg van hierdie beentjies van Weber kan alle karperagtiges en meervalle besonder goed hoor.
In modderige, troebel water gebruik die visse hierdie beentjies nie soseer wanneer hulle 'n prooi probeer vang nie, maar eerder vir kommunikasie binne die skool en vir die opspoor van 'n maat. Baie karperagtiges en meervalle beskik boonop oor baarddrade en ander tas- en smaaksintuie waarmee hulle die verskil tussen nou verwante visspesies kan onderskei. Dit is waarskynlik een van die redes waarom karperagtiges een van die talrykste varswatervisse geword en so wyd oor die hele wêreld versprei het.
Ander kenmerke van karperagtiges is die enkele betreklik lang rugvin, die buikvinne wat taamlik ver na agter geplaas is, en stertvinne wat dikwels gevurk is. In die bek self is daar gewoonlik geen tande nie, maar in die keelholte kom daar dikwels een tot drie rye tande voor. Afgeronde skubbe bedek die senuweeliggaam geheel en al of net gedeeltelik. In Suider-Afrika kom veral vyf families van die karperagtiges voor, byvoorbeeld die Characidae, wat ook karasinne genoem word.
Die tiervis (Hydrocynus vittatus), die imberi (Afestes imberi,) die streeprower (Alestes lateralis) en die Okavango-rower (Rhabdaletes maunnensis) word onder meer by die familie ingesluit. Die Hepsetidae of Afrikaanse greepvisse word deur net een spesie verteenwoordig, die Hepsetus ordoe, terwyl die Distichodontidae familie deur twee spesies, die bekende nkupe (Distichodus mossambicus) en die chessa (Distichodus schenga) verteenwoordig word.
Die familie Citharinidae is nou verwant aan die vorige familie, en die dwergsitarien (Hemigrammocharax machadoi) en die breëbalk-sitarien (Nannocharax macropterus) word hierby ingesluit. Die grootste familie onder die karperagtiges, plaaslik asook wêreldwyd, is die Cyprinidae, waaronder talle geelvisse, ghieliemientjies en rooivlerkies tel. In Suider-Afrika word hierdie familie sterk verteenwoordig deur die genera Barbus en Labeo. Die gewone goudvis (Carassius auratus) en die karper (Cyprinus carpio) is lede van hierdie groot familie.
Karper
Die karper (Cyprinus carpio), wat in Afrikaans kortweg soms ook karp genoem word, is vraatsugtige allesvreters, maar hulle verkies plante. Karpers is reeds in 1897 na Suid-Afrika ingevoer en het sedertdien soms selfs 'n plaag geword. Die karper is 'n goeie voorbeeld van die karperagtiges se buitengewone aanpasssings- en oorlewingsvermoë, veral ten koste van ander inheemse vissoorte. Die karper kom oorspronklik uit Asië, en die Chinese het die vissoort voor die geboorte van Christus reeds as ’n alledaagse gereg geken.
Die Romeine het die vis na Italië ingevoer en dit in spesiale teeldamme vir eetdoeleindes geteel. Van daar het die karper gedurende die Middeleeue deur die toedoen van monnike oor die hele Europa versprei. Die karper, wat oorspronklik aan heelwat warmer water en ander eetgewoontes gewoond was, het heeltemal goed aangepas in die koue riviere en mere van Europa. In Suid-Afrika het die vis so goed geaard dat wetgewing wat die uitplasing van karpers in die destydse Unie se riviere en damme verbied het, later ingestel moes word.
Karpers is daartoe in staat om forelle binne 'n kort rukkie heeltemal uit te roei. As daar genoeg kos in die water is, kan 'n klein karper binne ’n jaar meer as 20 cm groei. Die volwasse karper kan tot meer as 1 m lank word en 'n massa van meer as 20 kg hê. Sy lyf is olyfgroen met ’n goudgeel glans langs die sye. Sy rug is donker en sy pens wit. Op sy kop is geen skubbe nie, en soos ander karperagtiges het hy geen tande in sy bek nie, maar wei in die keelholte. Daar is 'n korterige voeldraadjie aan weerskante van sy snuit. Solank die vis beheer word en nie toegelaat word om met ander inheemse of meer weerlose visse mee te ding nie, is die karper ’n goeie hengel- en eetvis.
Families
Die volgende families is deel van die orde Cypriniformes:
Hendrik Mulder
duimnael|regs|210px|Hendrik Adolph Mulder
Hendrik Adolph Mulder (*19 Julie 1906, Zaamslag, Zeeuws-Vlaanderen, Nederland; † 3 Mei 1949, Grahamstad, Suid-Afrika) was ’n gebore Nederlander wat in Suid-Afrika een van die belangrikste Afrikaanse letterkundiges word en veral ’n groot rol speel in die korrekte waardepaling van die Dertiger-beweging. Hy is ook ’n digter en dramaturg wat onder die skuilnaam Willem Hessels sy kreatiewe skryfwerk lewer.
Lewe en werk
Hendrik Adolph Mulder is op 19 Julie 1906 op Zaamslag in Zeeuws-Vlaanderen in Nederland gebore. Hy is die tweede van ses kinders van die Gereformeerde predikant Hermanus Mulder en Anna Goverdina Dicke. As jong kind verhuis die gesin in 1908 na Harderwijk, waar sy vader as predikant die plaaslike gemeente bedien. In 1914 verhuis hulle na Amsterdam, waar sy moeder sterf terwyl hy nege jaar oud is. Sy vader trou weer en vier kinders word uit hierdie tweede huwelik gebore. Na voltooiing van laerskool gaan hy na die Gereformeerde Gimnasium in Amsterdam en studeer dan vanaf Oktober 1924 verder in die Nederlandse taal, letterkunde en geskiedenis aan die Vrije Universiteit van Amsterdam. Hy neem aktief deel aan die bedrywighede op die kampus en word vir die eerste agt maande van die kursus leier van die Studentekorps gedurende 1927–1928. In November 1928 word tuberkulose by hom gediagnoseer, wat sy studies onderbreek en weens swak gesondheid bring hy meeste van die daaropvolgende jare in verpleeginrigtings soos die sanatorium Hoog Laren deur. By sy ontslag dien hy vanaf 1931 tot einde Januarie 1934 op die redaksie van Het Korenland, ’n maandblad vir kultuur en die jeug. Hy hervat sy studies in Mei 1933 en lê sy kandidaatseksamen op 18 Oktober van daardie jaar af. In Februarie 1934 emigreer hy saam met sy verloofde, Roelina Jantina Stagger (1904–1995), na die gesonder klimaat van Suid-Afrika. Die paartjie trou in Pretoria op 3 Mei 1934 en hulle het twee kinders, die dogter Hermione en die seun Gelmer Jan. Hy studeer verder aan die Universiteit van Pretoria, waar hy op grond van sy kandidaatseksamen vrygestel word van die B.A.-graad. Ondanks voortgesette swak gesondheid weens tuberkulose wat hom met tussenposes terug hospitaal toe dwing, behaal hy dan die Hoër Onderwysdiploma en in 1938 ’n M.A.-graad met lof aan die Universiteit van Pretoria. Die introspeksie wat sy siekte meebring lei daartoe dat hy in Maart 1936 uit die Christelijke Auteurskring bedank, van watter organisasie hy sedert die ontstaan daarvan in 1929 ’n lid was.
Hy identifiseer hom met die Dertiger-beweging in die letterkunde in Suid-Afrika en word in 1938 ’n lid van die Afrikaanse Skrywerskring, terwyl hy gereeld letterkundige bydraes in die tydskrifte lewer, asook optree as kritikus. Op aandrang van Uys Krige begin hy vanaf 1937 om Nederlandse gedigte en Afrikaanse prosa te publiseer in Die Suiderstem en hy maak in die Desember 1937 uitgawe van hierdie blad sy buiging as kritikus van die Afrikaanse letterkunde. In 1937 word van sy gedigte ook opgeneem in die Jaarboek van die Afrikaanse Skrywerskring. Hierna word hy ’n gereelde medewerker van tydskrifte soos Die Brandwag, Die Huisgenoot, Trek en Ons Eie Boek. Aan die universiteite van Witwatersrand en Potchefstroom lewer hy lesings oor die moderne Nederlandse poësie. Sy breë belesenheid en kennis van die Europese letterkunde stel hom in staat om die Dertigers na waarde te skat en wel oorwoë en fyn gedokumenteerde uitsprake oor die Afrikaanse letterkunde te maak in letterkundige tydskrifte. Hy lewer ook gereelde bydraes oor die letterkunde in radioprogramme en lewer bydraes oor die Afrikaanse letterkunde in Nederlandse publikasies soos Opwaartsche Wegen, De Rotterdammer, Het Korenland, Groot Nederland, Critisch Bulletin en De Fakkel. In Suid-Afrikaanse tydskrifte stel hy weer die Nederlandse letterkunde aan die bod, sodat ’n ruimer belangstelling vir wat aan die wêreldfront gebeur ook by die Afrikaanse leser gekweek word.
Sy dogter Hermione word in Januarie 1939 gebore en in September 1939 verhuis die gesin na ’n eie huis in Pretoria. Tot en met 1940 doen hy vryskut joernalistieke en letterkundige werk en is hy onder andere tydelike assistent in die kantoor van die Staatsvertaler, ’n betrekking wat sy aanleer van die Afrikaanse taal bespoedig. In Januarie 1941 neem hy Suid-Afrikaanse burgerskap aan en word in dieselfde jaar dosent in Nederlandse Kultuurgeskiedenis aan die Universiteit van Pretoria. Weens die verbreking van kontak met Nederland as gevolg van die Tweede Wêreldoorlog is hy in 1940 instrumenteel in die oprigting van die Nederlandse Boekerij wat Nederlandse werke publiseer, waarvoor hy telkens ’n insiggewende inleiding skryf. In Januarie 1946 aanvaar hy ’n betrekking as lektor en vanaf 1947 is hy senior lektor in Nederlands aan die Rhodes Universiteitskollege in Grahamstad, ’n posisie wat hy tot met sy dood beklee. Sy seun Gelmer Jan word in Junie 1944 in Grahamstad gebore. Hy is in 1945 saam met N.P. van Wyk Louw en W.E.G. Louw ’n stigterslid en later ook redakteur van die letterkundige tydskrif Standpunte en by die jaarvergadering van die Maatschappij der Nederlandse Letterkunde in Junie 1947 word hy tot buitelandse lid verkies. Hy is op 3 Mei 1949 op Grahamstad oorlede.
Skryfwerk
Vir sy kreatiewe skryfwerk gebruik hy die skuilnaam Willem Hessels. In 1925 maak hy sy joernalistieke debuut in Opwaartsche Wegen en publiseer sy eerste gedigte in 1927 in hierdie maandblad. In hierdie tyd publiseer hy hoofsaaklik in hierdie blad en ander Protestantse tydskrifte, soos Het orgaan van de C.G.B. (Christen Gymnasiastenbond), Stemmen des Tijds en Het Korenland. Hy publiseer ook in 1927, 1928 en 1931 in die Almanakken van die studentekorps aan die Vrije Universiteit. Tussen 1927 en 1934 lewer hy onder die slagspreuk “Nil desperandum Deo duce” talle gedigte en prosabydraes vir die blaaie van die Studentekorps van die Vrije Universiteit. Vir Opwaartsche Wegen skryf hy in 1929 ’n uitvoerige studie oor die digkuns van Vondel en hy behou ’n lewenslange voorkeur vir hierdie digter en lewer ook bydraes oor hom in ander publikasies soos Vondelkroniek. Bevrijdingen in 1931 en Windstilte in 1933 is sy eerste Nederlandse digbundels. Die gedigte hierin opgeneem is hoofsaaklik stemmingspoësie, terwyl hy in gedigte wat hy na 1928 skryf ook meer aandag gee aan die noodlotsbesef, eensaamheid en godverlatenheid. Hy publiseer nou ook in anders as suiwer Protestantse tydskrifte, soos onder andere De Gids, Elseviers Maandschrift, Helicon, Het Venster, Algemeen Handelsblad en De Standaard. Voor sy vertrek uit Nederland stel hy ’n bloemlesing saam uit die werk van Heiman Dullaert en skryf ook ’n studie oor die werk van Hendrika Kuyper-Van Oordt, al word hierdie werke eers na sy vertrek gepubliseer.
Sy hoofsaaklik Nederlandse gedigte wat in Suid-Afrika ontstaan word gebundel in Het Randgebied in 1937, Wit en rood in 1938 en Rekenschap in 1944. Die gedigte hierin toon die invloed van die Suid-Afrikaanse belewenis in veral die belewing van kleur en hy maak hier dan ook gebruik van ’n meer konkrete beelding. By gebrek aan publikasie moontlikhede in Nederland gedurende die Tweede Wêreldoorlog lewer hy nou ook letterkundige bydraes tot tydskrifte soos De Stoep (Curaçao), De Fakkel (Batavia) en Band (Belgiese Kongo). In Suid-Afrika publiseer hy gereeld sy gedigte in Standpunte en ook in die Jaarboek van die Afrikaanse Skrywerskring. Con Sordino se titel dui reeds die gedempte aard van sy digkuns aan. Hierdie versamelbundel bevat gedigte uit al sy bundels asook voorheen ongebundelde werk, wat die oorspronklike Afrikaanse gedig “Suster Beatrys” insluit, asook vertaalde Afrikaanse gedigte soos Apokalips 1933, Die gebreekte vaas en Peggy Mitchell. In sy vroeëre digkuns behandel hy veral godsdienstige en stigtelike temas. Sy latere digkuns word gekenmerk deur veral die doodstema, wat vermoedelik weens sy swak gesondheid ’n obsessie by hom geword het, terwyl hy ook talle stemmingsverse lewer. Lank na sy dood gee Ravenberg Pers in Nederland ’n bibliofiele uitgawe uit van Enkele gedichten, een kleine keuze. Van sy gedigte word opgeneem in Gerrit Komrij se bloemlesing Die Afrikaanse poësie in ’n duisend en enkele gedigte.
Hoewel sy gedigte hoofsaaklik in Nederlands verskyn, begin hy hom in ander opsigte al hoe meer van Afrikaans bedien. Met die oog op die eeufeesvieringe van die Groot Trek skryf hy die allegoriese drama Die geboorte van Suid-Afrika (steeds onder die skuilnaam W. Hessels). Hierdie versdrama word in rymlose vyfvoetige verse geskryf. Die toonaard van hierdie drama is meer liries as dramaties, maar bevat suiwer poësie in sy onderdele. In die drama probeer die allegoriese figure (twee Aardgeeste, ’n Saterkoor en Natuur) om Suid-Afrika uit haar diep slaap op te wek. Hulle is onsuksesvol en dit neem die Genius van die Mensheid om dit reg te kry. Daarna tree Voortrekker-boere en sewe simboliese figure (Taal, Wetenskap, Landbou, Veeteelt, Industrie, Handel en Verkeer en Staat) na vore om te vertel van die moeilike verlede van die land, wat hulle reeds bereik het en van die belowende toekoms. Die handeling bevat nie dramatiese konflik nie en is meer ideologies van aard.