cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Bremen
Die 17de eeu
Bremen het reeds voor die vredesooreenkoms van 1648 vergeefse pogings onderneem om sy magsgebied rivieraf uit te brei. Nadat die aartsbiskoppe reeds in die laaste oorlogsjare verkies het om buite die stad te resideer (aanvanklik in Bücken, later in Bremervörde), het die bepalings van die Vrede van Wesfale, wat in 1648 in Münster onderteken is, voorsiening gemaak vir die sekularisasie van die aartsbisdomme Bremen en Verden. Albei gebiede het as Bremen-Verden onder Sweedse bewind gekom. Ses jaar later het Bremen 'n oorlog met Swede ontketen om die gesag oor die hertogdomme te herwin, maar die stedelike magte moes uiteindelik naby die vesting Burger Schanze kapituleer.
'n Wapenstilstand is op 28 November 1654 gesluit; die parogie Lehe, Bederkesa en die Burger Schanze het Sweeds gebly, Vegesack en Blumenthal het onder Breemse gesag gekom. Swede was nogtans nie bereid om Bremen se status as Vrye Ryksstad te erken nie. Die geskil hieroor is eers met die Tweede Breems-Sweedse Oorlog van 1666 besleg. In die Vrede van Habenhausen het Swede formeel die onafhanklikheid van Bremen erken. In finansiële opsig was hierdie erkenning met finansiële nadele vir Bremen verbonde – naas die heffings, wat reeds aan die Ryk betaal moes word, het ook Swede hoër bydraes gevra.
Die 18de eeu
Die vroeë 18de eeu was 'n tydperk van ekonomiese en sosiale nood. Baie jong mans was genoodsaak om hulself as huursoldate aan vreemde moondhede beskikbaar te stel. In 1705 het 'n keiserlike dekreet handel met Spanje en Frankryk ondanks die heersende oorlogstoestand gewettig. Net wapens was hiervan uitgesluit. Nadat ook Engeland en die Nederlandse State-Generaal hul toestemming verleen het, kon Bremen vroeëre winsgewende handelsbande hervat. Die enigste beperking, wat op oorsese handel geplaas is, was doeanes wat naby Elsfleth op die Weser betaal moes word nadat die graafskap Oldenburg onder Deense administrasie gekom het. Pogings om Breemse in- en uitvoere doeanevry te stel, het misluk. In 1707 het die keiser bestaande doeane-regulasies bevestig.
Vir die oorloë wat vroeg in die 18de eeu elders in Europa gewoed het, het Bremen finansiële steun aan die Ryk verleen. Die laste, wat uit die Ryksoorloë teen die Ottomaanse Ryk en Frankryk voortgespruit het, het vir die stad 'n hoë skuldlas beteken. So het die stad gedurende die Nordiese Oorloë tussen 1701 en 1714 sy neutraliteit verklaar en handel met alle oorlogspartye gedryf om sy skuldlas te verminder.
Swede was steeds nie bereid om Bremen se politieke status as Vrye Ryksstad te erken nie. Ook was die stad op politieke en diplomatieke gebied geïsoleer. Toe Deense magte in 1712 die hertogdom Bremen ondanks sy neutraliteit beset het, het nóg die keiser nóg enige vors of keurvors in Noord-Duitsland bystand aan Bremen verleen. Aangesien die Sweedse goewerneur-generaal steeds sy setel in die katedraal se palatium gehad het, is die Breemse stadspoorte nie vir Deense troepe geopen nie. Nogtans was geen van die oorlogspartye bereid om Bremen, 'n belangrike militêre vesting wat eers in 1706 en 1707 deur die Nederlandse ingenieur de Roque versterk is, in die hande van politieke mededingers te laat val nie. Op 26 Junie 1715 het die Koninkryk Denemarke die hertogdomme Bremen en Verden aan die keurvors van Hannover afgestaan wat sedert 1714 as koning George I ook oor Groot-Brittanje geregeer het.
Die 19de eeu
Toe die Heilige Romeinse Ryk in 1806 ontbind is, het Bremen as Vrye Hansestad Bremen 'n onafhanklike staat geword.
Ná die veldslagte naby Jena en Auerstädt op 14 Oktober 1806 het Franse magte Noord-Duitsland beset en op 20 November ook Bremen binnemarsjeer. Een dag later het Napoléon Bonaparte met sy Berlynse Dekreet in die besette Pruisiese hoofstad die kontinentale blokkade teen die Vedrenigde Koninkryk en sy kolonies geproklameer wat enige handel met Frankryk se aartsvyand verbied het en tot 1813 sou voortduur. Die Britte het op hul beurt vastelandse Europa se oorsese handel met blokkades begin belemmer.
Bremen was net soos ander vastelandse seehawens afgesny van oorsese in- en uitvoere en het kort voor lank in uiterste ekonomiese nood verkeer. Die Franse besettingsmagte het pogings aangewend om die toenemende smokkel met Britse goedere deur streng kontroles uit te skakel. Wisselende Franse regimente het gewelddadig begin optree teen die Breemse bevolking en sodoende anti-Franse sentimente verder aangewakker.
In die lente van 1808 is deur die besettingsmoondheid 'n beroep op die Breemse Raad gedoen om Franse siviele reg, volgens die sogenaamde Code Napoléon, toe te pas. Daar is oorweeg om nie langer Bremen se politieke neutraliteit te handhaaf nie en by die Rynverbond aan te sluit. Op 13 Desember 1810 is Bremen as provinsiale hoofstad deur Frankryk geannekseer. Bemen was sodoende ook afgesny van alle binnelandse handelsbetrekkinge. Die Breemse Senaat is vervolgens ontbind en 'n munisipale raad benoem, met 'n burgemeester (maire) as leidende amptenaar.
Die Franse besettingstyd het op 6 November 1813 ten einde gekom toe die Russiese Kosakke-generaal von Tettenborn met sy troepe in Bremen ingetrek het. Die oorspronklike grondwetlike orde is herstel, tog het die laaste drie besettingsjare diep spore gelaat.
Eerste Wêreldoorlog
Met die begin van die Eerste Wêreldoorlog in die somer van 1914 het die uitvoergerigte Breemse ekonomie moeilike aanpassings in die gesig gestaar. Terwyl toegang tot oorsese markte jare lank versper en oorsese bates gelikwideer of in die hande van ondernemings uit neutrale state gegee is, is manlike personeellede vir diensplig opgeroep. Seevervoer op die Weser is grotendeels gestaak. Van oorspronklik 462 Breemse stoomskepe het vyftig met begin van die oorlog dadelik verlore gegaan. Ander weer het in hawens van neutrale lande vasgesit, of het op see verlore gegaan toe enkele kapteins pogings onderneem het om nog Duitse hawens te bereik. In die Duitse Ryk is skepe omgebou tot begeleidende kruisers vir die vloot of as hospitale ingerig. Enkele moderne stoomskepe is vanuit basisse in Bremerhaven, New York en Kiaoetsjoe vir kaper-operasies gebruik.
Staat en privaat sektor het steeds groter finansiële middele benodig om die hoë oorlogskoste te dek. Die geldsirkulasie is versnel, pryse het skerp gestyg. Die Duitse ekonomie is in 'n inflasiespiraal gedryf. Goud- en silwermunte, wat vir die Ryk se buitelandse handel benodig is, is deur die owerheid ingetrek en deur banknote vervang. Baie burgers het uit patriotiese oorwegings alle edele metale in hul besit, insluitende juweliersware, vrywillig ingehandig.
In die eerste oorlogsmaande was stygende werkloosheid 'n ernstige vraagstuk, veral nadat Breemse ondernemings aanvanklik net in mindere mate voordeel kon trek uit groter verdedigingsbegrotings, maar in 1915 is groter kontrakte met die plaaslike tekstielbedryf onderteken en vroue van dienspligtige ambagsmanne in diens geneem. Vanaf 1916 is ook wapens en ammunisie in Bremen vervaardig. 'n Newe-effek van die oorlogsekonomie was die toenemende belangrikheid van koöperasies nadat die owerhede geen kontrakte meer met enkele klein ondernemings en ambagsmanne gesluit het nie. Ook het die buitelandse handel 'n klein oplewing begin toon.
Seegebonde handel met invoerprodukte soos wol, jute en luukse goedere soos koffie en tabak het heeltemal tot 'n stilstand gekom. Katoen kon 'n tyd lank met neutrale Amerikaanse handelskepe ingevoer word totdat hierdie handel op druk van die Verenigde Koninkryk gestaak is. Om alternatiewe invoerbronne te oorweeg, is nuwe staatsbeheerde ondernemings gestig waarin ook sommige Breemse sakemans verteenwoordig was. Daarenteen is groter hoeveelhede sellulose en ystererts, wat uit die Oosseegebied ingevoer kon word, deur die Breemse en Bremerhavense seehawens gehanteer.
In sommige bedrywe het die florerende oorlogsekonomie hoë winste gewaarborg en het werknemers op loonverhogings begin aandring. 'n Wetsontwerp van 2 Junie 1915, waarin die belasting van oorlogswinste voorgestel is, is deur die Breemse parlement uitgestel.
Danksy 'n inisiatief van die Breemse koopman Alfred Lohmann is in die somer van 1916 'n duikboot met waardevolle goedere na die Verenigde State gestuur, terwyl ru-rubber, nikkel en tin terug na Duitsland geneem is. Al was die hoeveelheid goedere, wat met hierdie en die volgende vaart in- en uitgevoer is, heeltemal buite verhouding met dit wat werklik benodig is, en is duikbote aan groot risiko's blootgestel en kon hulle te eniger tyd deur die Britse Vloot gesink word, is die operasies in Bremen triomfantelik gevier. 'n Tweede duikboot, wat Bremen gedoop is, het reeds op sy eerste vaart op see verlore gegaan. Met die Verenigde State se toetreding tot die oorlog op 6 April 1917 het verdere duikboot operasies onmoontlik geword.
Tweede Wêreldoorlog
Tot Augustus 1944 is Bremen 131 keer deur geallieerde bomwerpers aangeval. Die lugaanval in die nag tussen 18 en 19 Augustus 1944 was verwoestender as alle vorige bombarderings. Sirenes het om 10:30 uur snags begin huil, een uur later is die bevolking in radio-uitsendings gewaarsku dat vyandelike vliegtuie die stad binne vyf minute sou bereik. Vanaf 11:56 uur tot 00:30 uur het 500 Britse bomwerpers 120 000 bomme op die Hansestad afgewerp. Altesaam 1 054 burgers het in die vlammemeer, wat veral in die weste van Bremen gewoed het, omgekom of in skuilplekke verstik, 730 is ernstig beseer. In enkele strate het 'n vuurstorm vlugtendes in brandende ruïnes ingesuig.
Vyf kerke, waaronder St. Stephani en Wilhadi, is vernietig, net soos 117 nywerheidsgeboue in Bremen se seehawe, die Focke-museum en 'n aantal hotelle. 18 skepe is gesink, 61 ander ernstig beskadig. 49 100 inwoners is dakloos gelaat.
Teen die oorlogseinde in Mei 1945 was 62 persent van Bremen se woongebiede en 90 persent van sy hawens vernietig.
Argitektuur
Bremen is vandag een van die langste rivierstede in Duitsland wat oor 'n lengte van meer as 42 kilometer langs die Weserrivier strek en oor twee stadsentrums beskik, die historiese stadskern van Bremen met sy kenmerkende, byna ronde vorm wat nog steeds die vroeëre versterkings weerspieël, en Bremen-Vegesack.
Die oorspronklike plattegrond het steeds bewaar gebly, en slegs twee groot snelpaaie is in die stadsgebied gebou. Daar is geen spesifieke sakekern met voorstede nie, maar eerder 'n mengsel van sake- en woongeboue sodat die meeste openbare en sakegeboue binne loopafstand bereikbaar is. By die stadskern sluit – in teenstelling met die meeste ander groot stede in Duitsland – 'n uitgestrekte voorstadgordel met sowat 40 000 een- of tweegesinshuise met tuine aan.
Vanweë sy historiese ontwikkeling as 'n burgerlike koopmansstad beskik Bremen nie oor residensiële vorstelike geboue soos herehuise of kastele nie. Sy boukuns word oorheers deur kenmerkende geboue wat die demokratiese tradisie van die stad en die selfbewussyn van sy burgers weerspieël soos die Raadsaal, die Schütting (die tradisionele hoofkwartier van Bremen se koopmansvereniging en huidige setel van die handelskamer), en die Parlement of Bremer Bürgerschaft. Die Raadsaal van Bremen en die Roland-standbeeld op die Markplein is deur Unesco as wêreldkultuurerfenis gelys.
Die kenmerkende plaaslike Renaissance-boustyl, wat later Weserrenaissance genoem is en veral elemente van die Italiaanse en Wes-Europese Renaissance verenig het, het die bou- en meubelkuns van Bremen vanaf die begin van die 16de tot by die middel van die 17de eeu oorheers. Sy belangrikste argitektoniese kenmerke is pragtig versierde gewels; sogenaamde staande gewels (Nederduits Utlucht, wat van die grond af verrys het); tweedelige vensters en die sogenaamde Bossenquader – blokke van natuursteen waarvan slegs die voorkant gemessel is.
Terwyl groot dele van Bremen tydens die lugaanvalle van die Tweede Wêreldoorlog vernietig is, het die historiese woonkwartier Schnoor in die stadsentrum bewaar gebly. Danksy die inisiatief van Karl Dillschneider, 'n amptenaar wat met monumentesorg belas was, is die kwartier in die laat 1950's nie afgebreek nie, maar in sy geheel gerestoureer.
Die historiese argitektuur uit twaalf eeue word verryk deur 'n aantal uitstekende voorbeelde van moderne boukuns soos die Glocke, 'n konserthuis wat in 1928 in die Art Déco-boustyl opgerig is, die Böttcherstraße met sy baksteenboukuns, die Universum Science Center, die postmoderne woonkwartier by die Marterburg en die ÖVB-Arena met die Congress Centrum en die handelskouterrein.
Die Markplein
Die Markplein was vroeër die vergaderplek van die sogenaamde maatgereg wat oortreders van die ykwet gestraf het, maar ook van talle Kohlhökers of groenteboere wat hul produkte tussen die katedraal, die raadsaal en die Roland-standbeeld aangebied het. Die plein vorm nog steeds die sentrum van Bremen se openbare lewe – hier lê die Raadsaal (wat as die regeringsgebou van die deelstaat Vrye Hansestad Bremen dien) en die parlementsgebou wat van die plein 'n gewilde plek vir politieke betogings maak. Die plein is net soos gewild vir onthale asook vir die jaarlikse Kersmark en die "klein vrymark" (kleiner Freimarkt).
Die magtige standbeeld van die ridder Roland, 'n paladyn van Karel die Grote, met 'n hoogte van 5,50 meter is in 1404 opgerig en staan nou bekend as die simbool van Bremen. Middeleeuse Hansestede het Roland dikwels as 'n simbool vir hulle politieke onafhanklikheid gekies, maar dit was Bremen waar vir die eerste keer 'n Roland-standbeeld uit steen opgerig is wat ook steeds die grootste van alle soortgelyke monumente gebly het. Roland se spitse knieë markeer die presiese afstand van een Breemse el en is deur die maatgereg gebruik om oortredings van die ykwette te bewys.
Die Breemse Roland met sy kenmerkende glimlag kyk in die rigting van die katedraal wat tot by die 16de eeu as die setel van die grootste teenstander van burgerlike vryhede in Bremen beskou is – die plaaslike vorsbiskop. Roland se goue wapenskild dra 'n Nederduitse inskrif met die Breemse "Onafhanklikheidsverklaring":
Vryheit do ik ju openbar De karl und menich vorst vorwar Desser stede ghegheven hat Des danket gode is min radt.
(Dis vryheid wat ek julle openbaar wat Karel (die Grote) en menige vors, voorwaar, aan hierdie stad gegee het. Dank God daarvoor, dit is my raad.
Die bronsstandbeeld aan die weskant van die Raadsaal, wat die Stadsmusikante van Bremen uitbeeld, is 'n meesterwerk van die moderne kuns wat in 1953 deur die beeldhouer Gerhard Marcks geskep is. Die sprokie van vier diere – 'n donkie, 'n hond, 'n kat en 'n haan – wat vanweë hul ouderdom deur hul eienaar as nutteloos beskou en dus gedood sal word, speel hom in die omgewing van Bremen af en is in die 19de eeu deur die Gebroeders Grimm opgeteken. Die vier diere is oorspronklik van plan om as stadsmusikante in Bremen te gaan werk om hul brood te verdien, maar op pad na die stad verdryf hulle 'n rowerbende uit 'n verlate huis en besluit om daar te bly.
Agter die Roland-standbeeld het 'n reeks statige burgerhuise ontstaan. Die Sparkasse met sy historiese fasade van 1755, die Rathausapotheke (Apteek by die Raadsaal), die Akzise van 1595 (die huidige gebou is in 1830 opgerig) en die Deutsche Haus (Duitse Huis) wat later bygevoeg is.
Die teenoorliggende deel van die Markplein word deur die Haus der Bürgerschaft, die parlementsgebou van die deelstaat Vrye Hansestad Bremen, begrens. Die parlement is in 1966 volgens 'n ontwerp van die argitek Wassili Luckhardt, 'n voorstander van die modernistiese boukuns, in die vorm van 'n glaskubus gebou. Aanvanklik is Luckhardt se ontwerp deur baie Bremenaars vanuit 'n histories-estetiese perspektief skerp gekritiseer, en 'n burgervereniging het selfs vir die heropbou van die ou Markplein van voor 1945 gepleit. Die destydse parlementspresident Hagedorn het dit egter duidelik gestel dat die wonde wat die ou stadskern deur die geallieerde bomaanvalle toegedien was nie deur middel van historiserende fasades genees sou kon word nie. Vir hom was die moderne ontwerp 'n simbool vir die nuwe demokratiese begin van die na-oorlogse tydperk. Vandag word die moderne gebou as 'n integrale bestanddeel van die nuwe Markplein en argitektoniese besienswaardigheid in eie reg aanvaar. Die parlementsgebou bekoor met sy estetiese funksionaliteit en deursigtigheid – die besoekersbalkon in die vergadersaal is betreklik laag aangebring sodat burgers hul sitplekke byna te midde van die parlementêre gebeure kan inneem.
Die Raadsaal
Die Breemse Raadsaal pronk met een van die indrukwekkendste Renaissance-fasades in Noord-Europa en in Julie 2004 saam met die Roland-standbeeld deur Unesco tot wêreldkultuurerfenis verklaar. Dit is oorspronklik tussen 1405 en 1410 as 'n saalgebou in die Gotiese boustyl opgerig en tydens Bremen se bloeitydperk tussen 1605 en 1616 deur die boumeester Lüder von Bentheim met elemente van die Nederlandse Renaissance-argitektuur uitgebou. Destyds het die raadsaal sy simmetriese struktuur met die magtige voorgewel gekry, terwyl die oorspronklike spitsboogarkades met rondboogarkades vervang is. Die vroeëre eenvoudige boustyl is met afwisselende rooi bakstene en grys sandsteen asook die groen dak verfraai en het met sy nuwe voorkoms die selfbewussyn van die Breemse koopmans versinnebeeld.
Die beeldegalery oor die arkades verwys dan ook na die Calvinistiese gesindheid van die Breemse burgers: Hier is onder meer 'n pous uitgebeeld wat op sy hande en voete kruip, terwyl 'n bekoorlike vrou, wat op sy rug sit, die wêreldlike gesag simboliseer. Een van die ander figure, 'n vrou wat besig is om wyn met water te verdun, is 'n allegoriese oproep tot matiging en selfdissipline.
Die agt groot steenfigure oor die balkon versinnebeeld Karel die Grote met sy sewe keurvorste ('n verwysing na Bremen se beweerde status as Vrye Ryksstad), terwyl Bybelse figure uit die Ou en Nuwe Testament aan die linker- en regterkant staan.
Die saal op die grondverdieping, wat vroeër deur geregshowe of op markdae deur handelaars gebruik is, het sy oorspronklike eenvoudige Gotiese styl sonder dekorasies tot vandag toe bewaar. Eers in die feessaal op die eerste verdieping versinnebeeld die pragtige versierings die mag en invloed van die Middeleeuse Bremen. Die saal met 'n lengte van 40 en 'n wydte van 13 meter word nog steeds vir amptelike onthale of Senaatsdebatte gebruik.
Die feessaal se houtplafon is met medaljons versier wat alle Duitse keisers van Karel die Grote tot by Sigismund uitbeeld. Pragtige ligkrone, wat van geelkoper gemaak en aan staalkettings opgehang is, verlig die saal. Tussen die ligkrone is houtmodelle van gewapende oorlogskogges aangebring. Hul kannone is vroeër dikwels van klein ladings kruit voorsien en afgevuur om staatsgaste te vermaak.
Die Güldenkammer of Goue Kamer is 'n meesterwerk van die barokhoutsnykuns wat tussen 1612 en 1616 ontstaan het. Hierdie voorgewel aan die vensterfront is deur die raadslede vir beraadslagings gebruik.
Die Raadskelder
Die Bremer Ratskeller is 'n tradisionele kroeg in die kelder van die raadsaal. Die stadsraad het hier reeds sedert sy oprigting in 1405 wyn gestoor en verkoop – dit maak van die Breemse Raadskelder die oudste wynkelder in Duitsland. Daarnaas huisves die wynkelder die grootste versameling Duitse wyne ter wêreld. Digters soos Wilhelm Hauff, Heinrich Heine en Theodor Fontane, komponiste en keiser Wilhelm II was van die bekendste persoonlikhede wat 'n besoek aan die kelder gebring het. Een van sy besienswaardighede is die oudste wynvat van die land wat Rüdesheimer-wyn van 1653 bevat. Ondanks sy onskatbare waarde is hierdie wyn egter vermoedelik nie meer drinkbaar nie – in teenstelling met die Rüdesheimer Apostelwyn van 1727 wat as die oudste nog drinkbare wyn in Duitsland beskou word.
Die kelder bestaan in argitektoniese opsig uit 'n Gotiese saal met drie skepe, en sy eikehoutsitbanke word deur indrukwekkende wynvate omring wat vandag leeg is. Die tradisionele Priölken, wat teenoor die sitbanke lê, is klein kamertjies waar Breemse koopmans vroeër die glasies laat klink het nadat hulle 'n kontrak aangegaan het. As bewys van hulle eerbaarheid het hulle die houtdeure gewoonlik oop gelaat.
Deesdae word in die Raadskelder spitswyne uit dertien Duitse wyngebiede bedien. Die wynkelders vlakby die kroeg strek tot by onder die Liewevrouekerk en die katedraal van Bremen en bied stoorplek vir sowat 500 000 bottels wyn. Internasionale klante soos talle Duitse ambassades bestel hier hul wyne.
Die Schütting
Die fasade is later van Barokstylelemente voorsien, terwyl die portaal en bordes in die 19de eeu bygevoeg is. Die Nederduitse inskrif Buten un binnen – wagen un winnen ("Binne en buite – waag en wen"), wat oor die portaal aangebring is, is die leuse van die Breemse koopmans.
Die fasade is versier met die wapens van Breemse koopmans. Die opvallendste wapenskild vertoon 'n regop staande bekroonde vis en verwys na die sogenaamde Bergenvaarders, Breemse koopmans wat danksy die handel met stokvis (gedroogde kabeljou) en haring uit Skandinawië die grondslag vir Bremen se welvaart gelê het.
Die St. Petri-katedraal
Die St. Petri-katedraal (Duits: Dom St. Petri) is 'n sandsteengebou wat tussen die 11de en 13de eeu opgerig en vanuit sy oorspronklike Romaanse boustyl later tot 'n Gotiese kerkgebou verander is. Die kapelle aan weerskante is in die 14de eeu bygevoeg, en in die 16de eeu is die noordelike gedeelte tot 'n Laat-Gotiese hallekerk omgebou.
Die katedraal is op 'n klein helling en oorspronklike sandduin opgerig wat vroeër as beskerming teen die Weserrivier se vloedwater gedien het. Toe die priester Willehad van Karel die Grote in 780 die opdrag gekry het om van Bremen 'n biskopsetel te maak, het die keiser veral in die beveiliging van die noordelike ryksgrens belang gestel. En ná die Wiking-aanval op Hamburg in 845 het die plaaslike biskop Ansgar sy setel selfs na Bremen verskuif en van die stad 'n aartsbisdom en sentrum vir die Christelike sendingwerk in Noord-Europa gemaak.
Willehad se aanvanklike kerkgebou, wat in 789 ingewy is, was van hout gemaak en het nie bewaar gebly nie. Eers die basiliek, wat in die 11de eeu ontstaan het, vorm ondanks talle brande en oorlogskade nog steeds die kerngebou van die huidige katedraal. Omtrent 1250 is die katedraal van Gotiese bouelemente voorsien, en in 1482 is die noordtoring en noordelike skip deur 'n brand ernstig beskadig.
Met die begin van die Breemse Reformasie in 1522 het swaar tye vir die katedraal aangebreek. Die Rooms-Katolieke vorsbiskop is uit Bremen verdryf, die katedraal geplunder en voorlopig gesluit. In 1638 het die suidtoring ineengestort, en terwyl die gereformeerde Bremen met pragtige boukuns gepronk het, het die katedraal eerder soos 'n bouval gelyk.
Eers in die 19de eeu is die katedraal weer as 'n kulturele erfenis beskou, en welvarende Breemse koopmans het die restourasie van die gebou gefinansieer wat vanaf 1888 onder die leiding van Max Salzmann deurgevoer is. Die torings is verhoog tot 98 meter, en die fasade is met Neoromaanse stylelemente verfraai. Van die vyf steenfigure tussen die portaalboë het een – dié in die middel wat Karel die Grote uitbeeld – selfs die gelaatstrekke van die destydse Duitse keiser Wilhelm II en weerspieël sodoende die monargiese patriotisme van sy tyd.
Die binneruimte bestaan uit drie lang skepe met pastelkleurige sandsteenmure volgens die oorspronklike ontwerp en opvallende verskille ten opsigte van hul boustyle wat egter geen afbreuk aan hulle argitektoniese harmonie doen: Die suidskip het sy Romaanse karakter bewaar, terwyl die hoë noordskip met sy kruispilare eers ná die groot brand van 1482 ontstaan het en sodoende die Gotiese boustyl van sy tyd weerspieël. Die magtige middelskip verenig Romaanse en Gotiese elemente en bied 'n uitsig oor die koor en die galery.
Die godsdienstige geskille van die Reformasie-tydperk het neerslag gevind in die ontwerp van die preekstoel in die middelskip wat in 1641 deur die beeldhouer Jürgen Kriebel geskep is. Die destydse Calvinistiese burgers was negatief ingesteld teenoor religieuse skilderye en beeldhouwerk, maar Kriebel het die preekstoel nogtans met pragtige figure versier.
Die balustrade aan die galery is deur 'n Brabantse kunstenaarsgesin wat omtrent 1500 na Bremen geëmigreer het van motiewe uit die vroeë geskiedenis van die stad voorsien soos Karel die Grote en Willehad wat 'n model van die katedraal in hul hande hou en bekende persoonlikhede van die destydse aartsbisdom.
Die wange van die oorspronklike koorgestoelte is in 1823, toe die koor afgebreek is, bewaar en na die suidskip verplaas. Hulle beeld motiewe uit die Ou Testament uit, net soos die geskille tussen die aartsbiskop en die vroeë burgery wat tot die vernieling van die eerste houtstandbeeld van die ridder Roland gelei het.
Die katedraal se oostelike kripte pronk met sy Romaanse boustyl en vier kapitele uit die tydperk van voor 1100 wat mitiese figure uit die Voor-Christelike tydperk met Christelike simbole verbind, terwyl die westelike kripte 'n bronsdoopvont uit die 13de eeu huisves wat op leeueruiters rus. Die standbeeld, wat Christus as rigter van die wêreld uitbeeld, is die oudste kunswerk in die katedraal wat deur beeldhouers geskep is.
In die dwarsskip lê die ingang tot die katedraalmuseum wat die geskiedenis van die gebou behandel en argeologiese vondse uit die 1970's vertoon soos kledingstukke en goue juweliersware uit verskillende biskopsgrafte. Die loodkelder naby die katedraal vertoon makabere vondse – agt gemummifiseerde lyke uit die 17de en 18de eeu. Oorspronklik is die mummie van 'n 15de euse ambagsman in die kelder gevind wat hier blykbaar neergelê en later vergeet is, en later is nog meer oorledenes waarvan die identiteit nie bekend was nie hier geplaas. Eers in die 19de eeu het die owerhede hierdie soort begrafnis verbied. Dit is nie presies bekend hoekom mummifisering in die kelder plaasgevind het; dit is moontlik die gevolg van ekstreme droogheid en ander klimatiese besonderhede.
Die konsertgebou Die Glocke
Die tradisionele konsertgebou Die Glocke is langsaan die katedraal aan die buitekant van die markplein opgerig. Die oorspronklike toringagtige gebou met sy keëldak en vakwerkmure wat in die 15de eeu opgerig is het vanweë sy aghoekige vorm as Glocke ("klok") bekend gestaan. In 1737 is die gebou deur 'n nuwe, eweneens aghoekige vervang wat as skoolgebou en stoorhuis vir lêers van 'n geregshof gebruik en in 1857 deur die Breemse kunstenaarsvereniging gekoop en tot sy hoofkwartier omgebou.
Die gebou is op 26 Januarie 1915 deur 'n brand verwoes en in 1925 volledig afgebreek; ook die Middeleeuse kruisgang het destyds verlore gegaan. Die huidige gebou het in 1928 volgens 'n ontwerp van Walter Görig in die Art Déco-styl ontstaan en is in die laat 20ste eeu grotendeels gerestoureer. Die Glocke dien tans as Bremen se hoofkonsertgebou en is danksy sy uitstekende akoestiese eienskappe deur die bekende Oostenrykse dirigent Herbert von Karajan by die drie beste konsertsale in Europa gereken, terwyl die sangeres Dame Margaret Price dit as die wêreld se beste konsertsaal vir sangers beskryf het.
Die Glocke staan vandag onder meer bekend vir sy ambisieuse konsertreekse wat naas klassieke musiek ook chansons en jazz-musiek insluit. Daarnaas word hier ook lesings, kongresse en vergaderings gehou en kabaret- en teateropvoerings aangebied.
Böttcherstraße
Böttcherstraße (letterlik "Kuiperstraat") is 'n smal straatjie wat van die historiese stadskern na die Weseroewer loop. Oorspronklik was dit die tradisionele kwartier van Bremen se kuipers, tog met die verskuiwing van die hawegeriewe na die benedeloop van die Weser het die ambagsmanne die straat verlaat sodat dit in onguns verval het.
In 1902 het die welvarende Breemse koopman, nyweraar en latere uitvinder van kafeïenvrye koffie, Ludwig Roselius (1874–1943), 'n ou pakhuis in Böttcherstraße 6 gekoop wat as die enigste oorspronklike gebou in die straat bewaar gebly het. Roselius het geleidelik ook die ander geboue gekoop en hulle laat afbreek om die hele straat as 'n argitektoniese kunswerk te laat herleef.
Die westelike kant is deur die argitekte Alfred Runge en Eduard Scotland in die sogenaamde Heimatschutz-boustyl met elemente van die Middeleeuse stadsargitektuur en tradisionele Nedersaksiese boumateriale ontwerp. Die oostelike kant is deur Bernhard Hoetger in 'n unieke styl gebou wat die destyds modernste beskikbare materiale soos brandgeskilderde glas en staal vir die skepping van 'n buitengewone fasadelandskap ingespan het.
Die argitektoniese kunswerk met 'n totale lengte van 110 meter wat deur die drie argitekte in die tydperk tussen 1923 en 1931 gebou is, behels onder meer die pragtige Paula-Becker-Modersohn-Haus met sy organiese vorme. Paula Modersohn-Becker (1876–1907) was een van die leidende skilders in die kunstenaarskolonie van Worpswede naby Bremen wat met haar portrette van boere en kinders een van die pioniers van die ekspressionisme en moderne kuns in Duitsland was. Die huis vertoon haar skilderkuns.
Die Ludwig-Roselius-Haus was die eerste huis wat deur Roselius gekoop is en is in 1928 deur Carld Eduard Eeg tot 'n representatiewe stadhuis omgebou. Vandag huisves dit 'n museum vir kultuurgeskiedenis. Die klein plein voor die huis bied 'n uitsig oor die Haus des Glockenspiels ("Huis van die Klokkespel") met 30 porseleinklokke uit Meißen wat deur die musikant Lutz Dietze geskep is.
Die Haus St. Petrus huisves sedert 1980 die kasino van Bremen, terwyl die Haus Atlantis met 'n sakrale koepelgewelf pronk wat van blou glasstene gemaak is. Die Robinson-Crusoe-Haus is in 1931 deur Karl von Weihe ontwerp en herinner aan die bekende romanfiguur, 'n boorling van Bremen.
Die goue reliëfplaat Der Lichtbringer van Bernhard Hoetger aan die ingang tot die Böttcherstraße herinner aan Roselius se geskil met die Nasionaalsosialiste. Alhoewel hy self skenkings aan die Hitler-party gemaak het en vreemde rasteorieë aangaande die Nordies-Nederduitse volk ontwikkel het, was die Nazi's allesbehalwe gelukkig met die ekspressionistiese boustyl en het dit as "ontaarde kuns" gebrandmerk: Hitler het die "Böttcherstraßenkunst" op die Neurenbergse Partykongres van die NSdAP skerp aangeval. Roselius was ontsteld oor die negatiewe kommentaar en het Hoetger die opdrag gegee om die Lichtbringer te skep – 'n bevallige figuur wat die Führer met 'n swaard in sy hand uitbeeld: 'n Simboliese verwysing na Hitler as die leier wat die Bose met geweld uitroei.
Die Nazi-party was steeds ontevrede met die kunswerk – en slegs omdat dit as 'n uitstekende voorbeeld van "ontaarde kuns" aan leerders vertoon is het die Nazi's die Böttcherstraße nie laat afbreek nie. Die kunswerk is ook nie deur die geallieerde bomaanvalle van die Tweede Wêreldoorlog geraak nie; die enigste bom, wat in die kwartier geval het, het 'n reusagtige Odin-standbeeld, wat deur Hoetger geskep is, verniel.
Schnoor
Die Schnoorkwartier (Nederduits: Snoor) is die oudste stadsbuurt van Bremen met nou straatjies en huise wat uit die 15de en 16de eeu dateer. Sy Nederduitse naam is afgelei van snoor of "snoer" en verwys na die ambagsmanne wat hier vroeër toue vir die Breemse skeepvaarbedryf vervaardig het. Die kwartier huisves tradisioneel ateljees van ambagsmanne en kunstenaars.
Die Schnoor was in die Middeleeue die bakermat van die vinnig groeiende Hansestad, en die eerste bewoners was vissers, ambagsmanne en skippers wat in klein huise met rietdakke gewoon het. 'n Aantal straatname getuig van die instellings wat vroeër hier bestaan het – soos die eerste openbare badkamer (Nederduits stave) in die Stavendamm. Die eerste historiese verwysings na die kwartier dateer uit die 13de eeu toe 'n Fransiskaneklooster vlakby die Schnoor ontstaan het. Die huidige Rooms-Katolieke St. Johanniskerk is 'n tipiese halkerk sonder toring wat tussen 1230 en 1240 in die boustyl van die Noord-Duitse baksteengotiek opgerig is.
Anne-Marie Conradie
Anna-Marie Conradie is ’n Afrikaanse skrywer van jeugverhale.
Bremen
Schnoor
Die Jacobi-herberg was tydens die Middeleeue 'n belangrike tussenstasies vir tienduisende gelowiges wat gedurende hul pelgrimstogte na Santiago de Compostela in Spanje in Bremen aangekom het. Die Jacobi-Majoris-broederskap, wat in 1656 in Bremen gestig is, het na weduwees omgesien en vir hierdie doelwit 'n huis in die Schnoor gekoop.
Anne-Marie Conradie
Lewe en werk
Anne-Marie Conradie is in 1945 gebore. Sy bekwaam haar as onderwyser. Voor haar aftrede is sy in beheer van die mediasentrum aan die Hoërskool Riebeeckrand in Randfontein. Na aftrede doen sy vrywillig diens as bibliotekaresse by Krugersdorp se raad vir bejaardesorg.
Bremen
Schnoor
Die Schnoor is tydens die Tweede Wêreldoorlog nie deur bomaanvalle geraak nie, maar die meeste bewoners kon nie die nodige herstelwerk bekostig nie sodat die buurt in die 1950's in 'n baie slegte toestand was. Aanvanklik was daar planne om die buurt af te breek en deur 'n nuwe sakebuurt te vervang, maar uiteindelik het huiseienaars staatsubsidies ontvang om hul huise te restoureer. Orals in Bremen is argitektoniese elemente en versierings uit die bouvalle van die Tweede Wêreldoorlog, wat ongeskonde gebly het, ingesamel en by die herstelwerk vir fasades in die Schnoor gebruik. Danksy die besondere atmosfeer het die Schnoor vinnig tot 'n gunstelingkwartier van kunstenaars en ambagsmanne ontwikkel. By die oostelike uitgang van die Schnoor het die argitekte Goldapp en Klump in die 1980's 'n postmoderne woonkwartier ontwerp wat elemente van die Schnoor-boustyl met die moderne argitektuur van die omgewing verbind.
Anne-Marie Conradie
Skryfwerk
“Tippex dit uit” behandel die nagevolge van ’n verkragting tydens ’n afspraak en die ongewenste swangerskap en aborsie wat daarna volg. Die gebrekkige ouer-kind verhoudings word ook belig. Rensche is ’n predikantsdogter wat ’n oormatige beskutte lewe lei. Sy kan eers twee maande na haar verkragting oor die voorval praat. Die persoon teenoor wie sy oopmaak is Jana, ’n rykmansdogter wat haar ouers haar gewaarsku het om nie mee te meng nie. Ander karakters is Vasti, ’n apteker, en Elle, Vasti se suster. Op desperate wyse probeer die tieners die gevolge ongedaan maak, maar hulle aksies vererger dit net. Hulle leer dat só ’n traumatiese gebeurtenis nie sommer uitgetippex kan word nie. “Tippex dit uit” verower in 2003 die ATKV-Kinderboekprys vir ouderdom 13-15 jaar. “e-topia” beeld ’n dwelmverslaafde se bestaan uit. Peet probeer die mooi Liza beïndruk met sy oopkop benadering tot pret en begin om saam met haar dwelms te gebruik. Kort voor lank moet hy in die rehabilitasiesentrum sy lewensstryd alleen voortsit.
Haar kortverhaal “Die ‘bird-cage’” word in November 1999 se uitgawe van die tydskrif Litera gepubliseer.
Paralimpiese Winterspele 1984
Die Paralimpiese Winterspele 1984 (Duits: Paralympische Winterspiele 1984), destyds bekend as die 3de Olimpiese Winterspele vir Gestremdes, is tussen 14 en 20 Januarie 1984 in Innsbruck, Oostenryk, aangebied. Tydens die geleentheid het 419 atlete uit 21 nasies aan 107 items in 3 verskillende sportsoorte deelgeneem.
Bremen
Schlachte
Die Schlachte is die historiese oewerpromenade van Bremen langs die Weserrivier en loop vanaf die St. Martinikerk sowat 660 meter in noordwestelike rigting. Die naam Schlachte is afgelei van die Nederduitse term slait en verwant aan Afrikaans "slaan" en verwys na die swaar houtstamme wat Breemse koopmans in die Middeleeue in die grond geslaan het om 'n vaste ankerplek vir hul handelskepe te skep. Geleidelik het 'n hoë muur en 'n kaai ontstaan waar in- en uitvoergoedere soos steengoed, tabak, vis, speserye, hout en ander gestapel, deur sogenaamde Küpers gekontroleer en in Breemse pakhuise gestoor is.
Sedert die 11de eeu het die Schlachte as Bremen se hawe gedien, en omtrent 1244 is hier 'n brug opgerig wat die stad met die Weser se linkeroewer verbind het. Die Schlachte-hawe is deur die eeue heen steeds verder uitgebou en het tot by die 16de eeu die belangrikste hawe van Bremen gebly. Die hawebuurt wat hier ontstaan het en deur die muur van die res van die stad geskei was, het tipiese hawegeriewe soos seemanskroeë, herberge, kantore, washuise en bordele ingesluit. In 1646 is die promenade met natuurstene geplavei.
Paralimpiese Winterspele 1984
Dit was die derde Paralimpiese Winterspele wat aangebied is. Die naam "Paralimpiese Spele" is deur die Internasionale Olimpiese Komitee (IOK) in 1984 aanvaar, terwyl die Internasionale Paralimpiese Komitee (IPK) in 1989 gestig is.
Die Olimpiese Winterspele 1984 is tussen 8 en 19 Februarie in Sarajevo, Joego-Slawië, gehou. Die Paralimpiese Somerspele 1984 vir atlete met breinverlamming, gesigsgestremde atlete, atlete met amputasies en les autres is tussen 17 en 30 Junie in New York Stad, Verenigde State, aangebied, terwyl dié vir rolstoelatlete tussen 22 Julie en 1 Augustus in Stoke Mandeville, Verenigde Koninkryk, aangebied is.
Bremen
Schlachte
Nadat die Breemse handelskepe as gevolg van die Weser se versanding nie meer by die Schlachte kon aandoen nie, het die promenade sy funksie as hawe verloor. Vandag doen slegs nog privaat- en toeristebote hier aan, en die Schlachte pronk met 'n aantal historiese skepe soos die repliek van 'n 14de eeuse koggeskip. Hierdie Hanseatiese skeepstipe is deur Breemse koopmans in die Middeleeue gebruik om seehandel met onder meer die Skandinawiese en Baltiese lande te dryf. Destys het honderde kogges by die Schlachte voor anker gelê.
Neue Vahr
Ná die Tweede Wêreldoorlog was woningsnood een van die knellendste vraagstukke in Bremen – die behuisingstekort is destyds op 100 000 eenhede beraam. Vanaf 1954 is 'n grootskaalse bouprogram geloods om 'n tuinstad, Gartenstadt Vahr, met 2 200 woonstelle aan die stadsrand op te rig. Naas enkelgesins- en terrashuise is ook woonstelblokke beplan om die bevolking so vinnig moontlik van moderne behuising te voorsien.
Paralimpiese Winterspele 1984
Sporte
3 Paralimpiese sporte is tydens die Spele beoefen.
Bremen
Neue Vahr
Met 10 000 eenhede was die projek Neue Vahr destyds die grootste en bekendste buurt wat in Duitsland volgens die ambisieuse program van sosiale woningsbou ontstaan het om groot dele van die bevolking van bekostigbare behuising te voorsien. Die projek, wat namens 'n nie-winsgewende onderneming verwesenlik is, het bygedra tot Bremen se reputasie as Stadt des sozialen Wohnungsbaus – geen ander munisipaliteit het meer moeite gedoen om groot hoeveelhede bekostigbare wooneenhede met deelstaatsubsidies nuut te bou nie.
Paralimpiese Winterspele 1984
Deelnemende nasies
Hier volg 'n alfabetiese lys van al die Nasionale Paralimpiese Komitees wat deelgeneem het. Waar beskikbaar word die getal atlete per land in hakies aangedui: • 4
Bremen
Neue Vahr
Die "Wet oor die bestryding van woningsnood in die deelstaat Bremen" is in 1956 afgekondig om die projek van 'n administratiewe en ekonomiese raamwerk te voorsien. In die volgende vier jaar sou jaarliks 10 000 wooneenhede voltooi word. Die Neue Vahr is onderverdeel in vyf Nachbarschaften of buurte, elkeen met 'n inwonertal wat as minimum vir die bou van 'n laerskool beskou is. Die beplanning het verder voorsiening gemaak vir laer bevolkingsdigthede, 'n funksionele skeiding tussen werkplekke en woongeriewe, moderne verkeersbeplanning met hoofare en rustiger paaie waarlangs woongeboue ontstaan het, 'n maksimum van sonlig vir elke wooneenheid en die tinagtige ontwerp van openbare ruimtes. Die grondbeginsel was dié van 'n moderne, minder dig beboude stadlandskap.
Paralimpiese Winterspele 1984
Getal medaljes
[[Lêer:1984 Paralympic games countries.PNG|duimnael|400px|Kaart van deelnemende nasies in 1984:
Bremen
Neue Vahr
Elkeen van die buurte is deur 'n toringblok met veertien verdiepings gemerk, met winkelgeriewe in sy onmiddellike omgewing. Skole, crèches en kerke het in die openbare groen ruimtes ontstaan. As middelpunt van die nuwe buurt is 'n winkelsentrum, wat Berliner Freiheit genoem is, opgerig. Die sentrum is geaksentueer deur 'n woonstelblok met 22 verdiepings en 'n hoogte van sestig meter, ontwerp deur die Finse argitek Alvar Aalto en voltooi in 1961.
Omstreeks 1970 is die bevolking van Vahr op sowat 33 000 beraam. Na hulle is in die volksmond as Vahraonen verwys. Ironies genoeg is die projek se grondbeginsel van 'n minder dig beboude stad in die 1960's geleidelik laat vaar. Om die gewenste "urbaniteit" of stedelike lewensvorm te verwesenlik, is die voorkeur gegee aan hoër behuisingsdigthede.
Paralimpiese Winterspele 1984
Getal medaljes
]] Hier is al die lande wat medaljes by die Spele verower het:
Bremen
Ekonomie
Die industriële herstrukturering van die Breemse ekonomie hou nog steeds aan. Tans is die motorbedryf, lug- en ruimtevaart, voedselverwerking, mobiele tegnologieë, lewenswetenskappe, biotegnologie en logistiek die steunpilare van die plaaslike ekonomie, terwyl ook die tradisionele hawebedryf in Bremerhaven sterk groei toon.
Die bruto geografiese produk van die Vrye Hansestad Bremen het in 2006 25,3 miljard € beloop, en die reële groei op 'n jaargrondslag was met 2,2 persent die hoogste sedert die jaar 2000.
Bremen as 'n hawestad
Die Weserversanding het daartoe gelei dat oseaanskepe reeds vanaf die vroeë 17de eeu geleidelik na Vegesack, Brake en uiteindelik (in 1827) Bremerhaven verskuif. Met die bou van die Europahawe, wat stroomaf van die historiese stadskern geleë was, het Bremen vanaf 1887 weer regstreeks voordeel uit die winsgewende seehandel getrek.
In 1888 het die Vrye Hansestad Bremen by die Duitse Tolverbond aangesluit, en die Europahawe het sodoende vryhawestatus gekry. Die hawe is steeds verder uitgebrei, en in 1906 is die oorsese hawe ingewy.
Danksy die vinnige ekonomiese opswaai in die na-oorlogse Duitsland het in- en uitvoere skerp gestyg, en die hawegeriewe aan die regteroewer is in 1960 met 'n nuwe hawe met 'n oppervlakte van 1,6 vierkante kilometer aan die Weser se linkeroewer aangevul. Hier is in 1964 die vryhawe Neustädter Hafen in bedryf gestel en in 1968 tot 'n houerterminaal uitgebou.
Die Breemse hawens het tot by die middel van die 20ste eeu as klassieke hawens gedien, maar moderne houerskepe het uiteindelik te groot geraak. Van die sowat 52,3 miljoen ton goedere, wat in 2004 in Breemse hawens gehanteer is (waaronder meer as 35 miljoen ton in houers), is net 26 persent in Bremen gehanteer, terwyl die res in Bremerhaven gelaai of uitgelaai is.
In 1998 is die sogenaamde Stadbreemse hawens gesluit en met 3,4 miljoen kubieke meter Wesersand opgevul om plek te skep vir die nuwe bouprojek Hafen-City. Die nuwe buurt Überseestadt, wat hier ontstaan, behels postmoderne woonkwartiere en 'n nuwe sakebuurt. Die historiese Speicher IX, 'n tradsionele baksteenpakhuis uit die jaar 1912 met 500 vensters, is in 2003 as die nuwe hoofkwartier van die Breemse kunsskool Hochschule für Künste heropen.
Skeepsbou
Die Bremer Vulkan AG [ˈvʊlkan] en die A.G. Weser was vroeër belangrike skeepswerwe in Bremen en die belangrikste plaaslike werkgewers.
Die Aktiengesellschaft Weser (A.G. Weser) is in 1872 gestig en het tydens die twee wêreldoorloë onder meer duikbote vervaardig, maar was tot by sy sluiting in 1983 ook 'n belangrike vervaardiger van vrag- en passasierskepe. In sy bloeitydperk het die werf in die stadsdeel Gröpelingen meer as 20 000 werknemers in diens gehad. Die werf het hom veral op baie groot tenkskepe toegespits, wat ná die oliekrisis van 1973 en 1974 egter nie meer in aanvraag was nie. Die nuwe vermaaklikheidspark Space Park Bremen is in 2003 op die voormalige terrein van die A.G. Weser geopen. Die terrein word tans deur 'n Ierse beleggingsmaatskappy herontwikkel en staan nou bekend as Waterfront Bremen.
Motorbedryf
Die eerste motorfabriek in Bremen is reeds in 1906 gevestig, en die bekendste klant wat 'n plaaslik vervaardigde luuksemotor gekoop het, was die Duitse keiser Wilhelm II.
Die ingenieur en nyweraar Carl Friedrich Wilhelm Borgward (1890–1963), 'n boorling van Hamburg, het ná die Eerste Wêreldoorlog met sy suksesvolle driewiel-motorvoertuie Blitzkarren en Goliath die hoeksteen vir een van die grootste ondernemings van die Duitse motorbedryf gelê, die Borgward-Werke, wat in sy bloeitydperk met 20 000 werknemers 'n nasionale markaandeel van 12 persent gehad en 65 persent van sy motors uitgevoer het.
Borgward het saam met sy vennoot, die Breemse koopman Wilhelm Tecklenborg, in 1929/1931 die Breemse motorvervaardiger Hansa-Lloyd oorgeneem. Die nuwe motorfabriek in die Breemse stadsbuurt Hemelingen-Sebaldsbrück, wat in 1938 ingewy is, het tydens die Tweede Wêreldoorlog militêre voertuie vervaardig. Ná die oorlog het Borgward met klein motors soos die Hansa 1500 en Lloyd LP 300 die laagste marksegment oorheers.
Met die Borgward Isabella het Borgward in 1954 die elegante Amerikaanse styl met sagte linies en chroomversierings op 'n kompakte Europese motor toegepas en sodoende 'n reusesukses behaal. In die 1950's was Borgward die derde grootste Duitse motorvervaardiger naas Volkswagen en Opel. Maar vanweë die sterk mededinging van ander vervaardigers en sy onvermoë om die Borgward-Werke as 'n finansieel gesonde onderneming te bewaar, het Borgward in moeilikhede beland. Sy laaste model Arabella het as gevolg van tegniese probleme 'n slegte reputasie ontwikkel. Borgward was uiteindelik afhanklik van staatslenings, maar in 1960 het die deelstaat Vrye Hansestad Bremen sy lenings opgeskort. Met Borgward se bankrotskap in 1961 – die eerste van 'n groot maatskappy in die na-oorlogse Duitsland – het 20 000 werkgeleenthede in Bremen verlore gegaan.
Die opvolgers op die werksterrein was Rheinstahl Hanomag, wat hier vragmotors vervaardig het, en later DaimlerChrysler (tans Daimler AG) met 13 500 werknemers. Daimler AG het sedert 1978 meer as vier miljoen motors in Sebaldsbrück vervaardig, waaronder een miljoen Mercedes-Benz C-klasmodelle in die tydperk tussen 1993 en 2001. Die jaarlikse produksie van Daimler AG beloop tans sowat 200 000 motors, en die aanleg in Bremen is die tweede grootste van die maatskappy in Europa. Meer as 600 maatskappye in Bremen vrevaardig onderdele en komponente vir motorvervaardigers soos Daimler.
In Februarie 2016 het die nuutgestigte Borgward AG onder leiding van die Chinese lorrievervaardiger Foton, wat die meerderheid aandele van die nuutgestigte Borgward-motorfabriek in Beijing besit, aangekondig dat Borgward moontlik sy motorvervaardiging in Duitsland sal hervat. Die eerste nuwe Borgward-motor BX7 is in Julie 2018 op die Duitse mark ingevoer, terwyl twee petrolgedrewe en een elektriese voertuig vir die Chinese mark vervaardig word. Volgens persberigte beplan Foton om 67 persent van sy Borgward-aandele weer te verkoop nadat geen bevredigende verkoopsyfers behaal kon word nie.
Lug- en ruimtevaart
Die Breemse lugvaartpionier Henrich Focke het reeds in 1909 sy eerste eksperimentele sweefvliegtuig aan die publiek bekend gestel en in die volgende jaar met die kleinskaalse vervaardiging van vliegtuie begin. Die motorvliegtuig Kolthoff-Focke A IV was die eerste prototipe wat in 1912 suksesvol getoets is.
Op 23 Oktober 1923 het Henrich Focke saam met Georg Wulf die maatskappy Bremer Flugzeugbau AG gestig. Die naam is nog in dieselfde jaar gewysig tot Focke-Wulf Flugzeugbau AG. In 1926 is die eerste reeks passasiersvliegtuie vervaardig, die A 16. Georg Wulf het tydens 'n toetsvlug van 'n nuwe vliegtuig op 29 September 1927 sy lewe verloor.