cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
C.G.S. de Villiers
Skryfwerk
Sy stories oor die Overberge, wat later in verskeie bundels versamel word, verskyn die eerste keer kort na sy aanstelling as professor in Stellenbosch in Die Huisgenoot. Vir langer as veertig jaar is hy medewerker aan hierdie tydskrif, terwyl sy sketse en artikels ook in ander Afrikaanse tydskrifte verskyn. Die Overberge is die naam van die gedeelte van die ou gemeente Stellenbosch wat anderkant die Hottentots-Hollandse berge geleë was, of “Over’t Berg”. Die landstreek beslaan dan rofweg die gedeeltes tussen en rondom Caledon, Hermanus, Bredasdorp en Swellendam. Op grond van sy sketse oor die Overberg word hy beskou as een van die belangrikste streekskunstenaars in ons letterkunde. Dit is veral die mense, sedes en gebruike van die Overbergse streek in die ou dae waarop hy fokus, met vertellings oor onder andere saai- en oestyd, hoe daar vakansie of Nuwejaarsfees gehou is, die smouse vanmelewe en die plaasvolk, familielede en oorgelewerde stories. Die sketse bevat spookstories, volksrympies, interessante sêgoed, voorbeelde van volksetimologie en interessante naamgewing van plekke en plante, wat deur die optekening hiervan ’n groot bydrae lewer tot die kultuur-historiese erfenis. Hy grond al sy sketse en vertellings op ware gebeurtenisse, wat hy dan weergee met besondere sukses in die skepping van stemming. Pogings om met literêre verwysings en romantiek “verdieping” aan die einde van sketse mee te bring, werk egter soms steurend mee.
Die eerste versameling van hierdie sketse uit Die Huisgenoot is Snel dan jare, wat uitmunt met ’n intieme vertelstyl waarin die vergange belewenisse maar ook die gemoeds- en verbeeldingslewe van die waarnemer weergegee word. Soortgelyk is die sketse in Klein vaderland, waar veral Die klipmuur met sy simboliek van die verganklikheid van alle dinge en die begrensing van die natuurlike ’n hoogtepunt is. Die skets Die swygsames beskryf die vertellers se sonderlinge ervaring om as jong gas by die gasvrye bejaarde egpaar oom Eerk en Tant Fyta aan tafel te sit. Die twee oumense het nooit direk met mekaar gepraat nie, maar altyd van ’n tussenganger gebruik gemaak as hulle iets vir mekaar wou sê. Die oorsaak en rede hiervoor bly egter duister. Die tema van die vereensaming van die twee oumense en die komplekse aard van menseverhoudings word knap gedemonstreer, sonder dat ’n simplistiese oorsaak of rede daarvoor verskaf word. In Helderfontein staan die romantiek en idealisering van die verteller in regstreekse teenspraak met die hoofkarakter, tant Hendriena, se aardsheid en nugterheid. Dit lei tot ’n boeiende konflik tussen die verteller en sy karakter. Elize Botha neem Ma se Gesangboek uit hierdie boek op in haar versamelbundel oor Afrikaanse essayiste. Overbergse eergister is ’n effense insinking in sy werk deurdat nie al die gebeurtenisse wat beskryf word, op eie reg belangrik genoeg is vir opname in ’n bundel nie. Donkiespad is ’n versameling van radiopraatjies wat gedurende 1961 deur die SAUK uitgesaai is. In hierdie praatjies gaan dit meer oor die omgewing en lewenswyse van daardie dae as oor die mense van die tyd, hoewel outobiografiese inligting ook verstrek word. Medereisigers is ’n nuwe hoogtepunt in sy kortkuns met die uitbeelding van die menslike, waar verhale soos Die vaas en Die sewende gas verby streekskuns gaan en die onderwerpe verhef tot simbole van die universele algemeen-menslike. Die mense word geskets met ’n fyn gebruik van humor en satire. Verhoudings tussen eenvoudige mense word uitgebeeld met besondere insig in die komplekse aard daarvan, sodat die karakters lewendig word. Goue fluit, goue fluit bevat onder andere die puik kort-kortverhaal “Ek laat my nie vermaak nie”, wat daarin slaag om ’n anekdote te laat lewe en die gegewe met piëteit en humor oor te dra. Die grysaard en die jongeling is die amusante verhaal van inspekteur Awie Groenewald se obsessie met sy ou en nuwe horlosie. Die ou horlosie is reeds afgeslyt en hy voel verplig om ’n nuwe een te koop. Hy wantrou egter die nuwe horlosie en meet telkens die tyd aangedui deur albei horlosies. As wiskundige bereken hy dan dat die ou horlosie steeds beter tyd hou as die nuwe. Sy vrou probeer om albei horlosies te verwoes sodat die obsessie kan ophou, maar eindelik is die nuwe een verwoes en kan die oue tot Awie se verligting steeds gered word. Eiesoortig is Musici en mense wat op musiek fokus en meer vertel van sangers, ander musici en die sangkuns.
Hennie Aucamp maak ’n keur uit al sy bundels asook uit ongebundelde stukke wat verspreid in tydskrifte verskyn het, wat dan as Die sneeu van anderjare gepubliseer word. Ná sy dood word ’n aantal voorheen ongepubliseerde geskrifte saamgebundel in Soete inval. Dit bevat benewens drie streekgeskrifte ook sy outobiografie, wat sy kinderjare, studentejare, tyd as dosent en sy wêreldreise belig. Hoewel ’n kort outobiografie van slegs sowat sestig bladsye nie naastenby sy veel geskakeerde lewe kan toelig nie, bevat hierdie stukke tog waardevolle agtergrond oor die mens en sy belangstellings. Ons klassieke erfenis is ’n reeks radiopraatjies vir die Suid-Afrikaanse Uitsaaikorporasie, waarin klassieke musiek bespreek word. Hy maak ’n omvattende genealogiese studie van die familie Swart (sy ma se familienaam) wat as Geslagsregister van die familie Swart in Suid-Afrika gepubliseer word.
Van sy werk word in versamelbundels opgeneem, insluitende Borde borde boordevol en Vuurslag, beide saamgestel deur Hennie Aucamp; Mosaïek onder redaksie van J.P. Smuts en R. van Rensburg; Kompas saamgestel deur J.P. Smuts; Willekeur van Koos Human; Vertellers en Vertellers 2 van Merwe Scholtz; Die Afrikaanse kortverhaalboek, Kort keur en Uit die kontreie vandaan van Abraham H. de Vries; Majesteit, die kat van Lina Spies; Stad en stedelig wat sketse en vertellings oor wêreldstede bevat; en Son op die land, ’n versamelbundel van Tafelberg-Uitgewers met sketse en vertellings oor verskillende dele van die land.
Vir die Universiteit van Stellenbosch is hy verantwoordelik vir die produksie van verskeie toneelstukke en hy doen ook vertalings van dramas uit Noorweegs, Italiaans en Duits vir hulle. Van die werke wat hy in Afrikaans vertaal sluit in Knut Hamsun se Viktoria en Groeiende aarde, Henrik Ibsen se Rosmersholm en Boumeester Solness, Grazia Deledda se Elias Portolu en Die moeder (wat saam met Lettie Pretorius se vertaling van J.P. Jacobsen se Marie Grubbe in Twee vroue gepubliseer is) en die versamelbundels Skandinawiese vertellings (saam met A.C. Bouman) en Die kortverhaal in Skandinawië. Hy vertaal ook Noorse kinderverhale soos Finn Havrevold se Maren se uiltjie en Ingvald Svinsaas se Tom in die berge. Baie van hierdie vertalings van Skandinawiese verhale word eers in Die Huisgenoot gepubliseer. Sy vertaling van Luigi Pirandello se drama La vita che ti diedi ("Die lewe wat ek jou geskenk het") word in 1964 op Stellenbosch tot sy eer opgevoer. Hierdie vertaling uit Italiaans word in 1969 deur Dalro gepubliseer, maar vertalings wat hy gemaak het uit werke van Gerhart Hauptmann en Ludwig Thoma uit die oorspronklike Duits word nie gepubliseer nie. In 1953 verower hy die Akademieprys vir Vertaalde Werk vir sy vertaling van Elias Portolu deur Grazia Deledda.
Eerbewyse
Die mospaddatjie (Arthroleptella villiersi) wat in bergfynbos voorkom, word in 1935 na hom vernoem ter erkenning van sy belangrike bydrae tot die studie van Suid-Afrikaanse paddas. Die Suid-Afrikaanse Vereniging vir die Bevordering van Wetenskap vereer hom in 1937 met hulle hoogste toekenning, naamlik die South African Medal, en hy word ook voorsitter van hierdie genootskap. In 1939 ken die Koninklijke Vlaamse Akademie voor Wetenschappen, Letteren en Schone Kunsten in België lidmaatskap aan hom toe, terwyl die Akademie van Ferrara in Italië hom in 1947 met erelidmaatskap vereer. In 1948 vereer die Suid-Afrikaanse Akademie vir Wetenskap en Kuns sy werk op wetenskaplike gebied met die toekenning van die Havenga-prys. Die Universiteit van Stellenbosch ken in 1967 ’n eredoktorsgraad aan hom toe en in 1969 word hy ’n erelid van die Suid-Afrikaanse Akademie vir Wetenskap en Kuns. Die Rapportryerskorps van Caledon vereer hom in 1967 op sy geboortedorp met ’n toekenning en huldigingsaand. In 1981 vernoem die Universiteit van Stellenbosch ’n groot lesingsaal in die J.C. Smuts-gebou vir Biologiese Wetenskappe na hom.
Siepietnica
Siepietnica is 'n dorp in die Poolse woiwodskap Subkarpate. Die dorp is aan die Ropa-rivier en ongeveer 132 km suid van Krakau en 43 km noord van die grens met Slowakye geleë.
Francois van Coke
Francois Badenhorst (*18 September 1980; Brakpan, Gauteng), is ’n Suid-Afrikaanse sanger, liedjieskrywer en stigterslid van die Suid-Afrikaanse alternatiewe rockgroepe Fokofpolisiekar, Van Coke Kartel en Die Gevaar. In 2016 het Van Coke sy debuutsolo-album vrygestel.
Van Coke het in Bellville, Wes-Kaap grootgeword. Daar het hy onder andere deelgeneem in die hoërskole se battle of the bands -kompetisies waar hy opgetree het as voorsanger. Van Coke se sterk Christelike opvoeding (sy pa was ’n dominee) het hom gelei tot die totstandkoming van die Christelike musiekgroep AS180. Van Coke het homself in die Bellville se ondergrondse musiekbedryf gevestig met die stigting van die groep “A Guy Called Gerald”.
Hierdie groep het later hul naam verander na “New World Inside” wat ’n sterk pop-punk-invloed gehad het. In 2003, met die stigting van die bandgroep Fokofpolisiekar behaal Van Coke landswye bekendheid en herdoop homself na “Francois van Coke”. Die groep is aanvanklik begin as ’n grap om die konserwatiewe Afrikaanse gemeenskap te skok. Van Coke herinner hom dat sy “… ma het gehuil vir ’n dag of twee toe sy die naam van die groep gehoor het”.
Francois van Coke (2015)
Op 8 April 2015 het Francois sy selfgetitelde debuutalbum bekendgestel met die vrystelling van die ballade Toe vind ek jou, met Karen Zoid. Dit was die eerste Suid-Afrikaanse en Afrikaanse enkelsnit en album wat tergelyke tyd die nommer 1 posisies op iTunes se Top 40 treffersparades gehaal het. Die liedjie het ook Platinumstatus bereik, omrede dit meer as 20 000 keer afgelaai is. Die musiekvideo is binne ses maande meer as 8 miljoen keer op YouTube gekyk en is aangewys as die grootste Afrikaanse musiekvideo van 2015.
Francois se mening oor die lied, Toe vind ek jou:
'“Dit was vir my ‘n groot voorreg om deel te wees van daardie song. Die reaksie was net massief van dag een af en so baie mense het aanklink gevind daarby. Dit is net ‘n eerlike love song oor my en my vrou se verhouding. Dit was ook ‘n groot eer om saam met Karen Zoid aan die song kon skryf en opneem.”'
1824
Die jaar 1824 was 'n skrikkeljaar wat volgens die Gregoriaanse kalender op 'n Donderdag begin het. Dit was die 24ste jaar van die 19de eeu n.C. In teenstelling met gewone jare het die jaar 366 dae en 'n 29 Februarie gehad.
Francois van Coke
Francois van Coke & Vriende 2018 (2018)
Die vriende wat saam met Francois van Coke opgetree het by die Francois van Coke & Vriende optrede, was die inspirasie vir sy tweede album. Die album se enkelsnitte is 'n mengsel van kletsrym, punk en hip-hop - alles 'n bewys van die sanger se diversiteit en talent. Die liedjies op die album is:
Francois van Coke oor die album:
'“Al vier van die kunstenaars op die EP is deel van die ‘Francois van Coke & Vriende’ produksie. Ek wou hierdie jaar nuwe musiek vrystel voordat ek my derde vollengte solo album uitsit in 2019. Nadat alles lekker bymekaar gekom het vir die show in Pretoria, het dit soos ‘n goeie idee gevoel om saam met van hierdie vriende nuwe musiek te skryf. Met behulp van Red Bull Studios Cape Town en Jägermeister, het ons ‘n EP gemaak wat great klink. Dit gaan awesome wees om ‘n song soos ‘Altyd lief vir jou’ met Early B vir die eerste keer op te voer by die Sun Arena.”'
Dagdrome in Surbubia (2019)
Op 18 Oktober 2019, het hy sy derde solo album, Dagdrome in Surbubia, vrygestel voor 'n uitverkoopte Sun Arena in Pretoria met 9 700 mense, wat dit sy grootste albumbekendstelling nog maak. Die album skop af met die voorlesing van Riaan Cruywagen, gevolg deur kletsrymer, Riky Rick, Spoegwolf, The Voice SA 3 se wenner, Tasché en Fokofpolisiekar se Hunter Kennedy.
Die veldtog vir die album het in Augustus 2019 afgeskop met die vrystelling van die album se eerste enkelsnit en musiekvideo saam. Die liedjie, met dieselfde naam as die album, met Spoegwolf het baie afwagting veroorsaak vir die koms van die nuwe album. Die album het nommer 1 op iTunes afgeskop en geklip tot by nommer 5 op die Apple Music se ranglys.
Op die dag van die album se vrystelling en die Francois van Coke & Vriende vertoning (18 Oktober), het Francois en Hunter Kennedy die tweede enkelsnit se musiekvideo ook vrygestel, getiteld: Daarsy boys.
'n Uittreksel uit die liedjie:
ek’s net ‘n anargis wat bly in die burbs
ek’s net ‘n anargis wat eet by die Spur
As ek kon is 'n klavier-gedrewe ballade wat vir Francois van Coke se dogtertjie, Alex Lila, geskryf is. Karen Zoid en Francois het saam aan hierdie liedjie geskryf. Die enigiste Engelse lied op die album is Not Like Them, saam met Riky Rick, wat Francois tydens The Voice SA 3 ontmoet het.
Francois van Coke & Vriende
Om 'n nalentenskap as ikoon en pionier te vier, is hierdie vertoning gehou op 15 September 2018 by die Sunarena in Pretoria. Die opvolg vertoning was net so suksesvol op 18 Oktober 2019. Francois van Coke oor hierdie vertoning en inisiatief:
' '' Al wat ek nog altyd wou doen was rugby speel of musiek maak. Musiek het my gekies en ek het die voorreg gehad om saam met van die beste Suid-Afrikaanse kunstenaars te skryf. Ek en 9 van hierdie vriende gaan 'n massiewe show in Pretoria gooi. Die 120 minute show gaan gepak wees met my mees bekendse songs en die vriende gaan my op stage join."'
Die Van Coke Show
Francois het sy eie televisieprogram op kykNET se kanaal afgeskop op 8 Oktober 2018. Die program het uit 13 episodes bestaan. Dit is 'n speletjies- en geselsprogram waartydens die draak gesteek word met met bekende persoonlikhede.
The Voice - Seisoen 3
In November 2018, is Francois aangekondig as die vierde afrigter vir die derde seisoen van The Voice South Africa, 'n realiteitsprogram wat gemik is daarop om nuwe sangtalent te werf onder die publiek.
Van Coke Studios
Francois van Coke en die lede van sy sologroep, Die Gevaar: Jedd Kossew en Richard Onraet het in Groenpunt, Kaapstad hul eie ateljee oopgemaak.
Zastron
Zastron is 'n dorp in die Vrystaat en geleë langs Aasvoëlberg tussen die Caledon- en die Oranjerivier.
Geskiedenis
Die gebied is oorspronklik bewoon deur nomadiese San en is later deur die Basoetostam en Voortrekkers verower. Oorspronklik was dit deel van Basoetoland, maar is omstreeks 1886 deur die Vrystaat verower.
Die dorp met sy pragtige natuurskoon is op 'n gedeelte van die plaas Verliesfontein, distrik Rouxville, in die verowerde grondgebied, uitgelê. In 1876 is die gedeelte waar die dorp nou staan, in erwe afgemeet. Die eggenote van president Brand, Johanna Sibella Brand (gebore Zastron), is genader met die versoek om haar toestemming dat die dorp haar nooiensvan Zastron as naam sal dra, waartoe sy ingewillig het. Op 2 Oktober 1890 is 'n kerk voltooi en die gemeente is eers uiteindelik op 29 November 1893 gestig. Die plaaslike Gereformeerde kerk het op 16 April 1916 aan die beurt gekom, maar moes in 2004 ontbind nadat die gemeente te klein geword het om selfstandig voort te bestaan.
Frederick Sturrock
Frederick Claud Sturrock (Newport-on-Tay, Skotland, 25 Mei 1882 - Kaapstad, 5 Augustus 1959) was 'n Suid-Afrikaanse sakeman, politikus en die land se Minister van Vervoer toe die posbeskrywing van die Minister van Spoorweë en Hawens op 11 April 1944 na die huidige beskrywing verander is.
Hy ontvang sy opleiding as ingenieur in Dundee, Skotland, kom in 1907 Suid-Afrika toe en vestig hom in Johannesburg waar hy 'n mynbou- en ingenieursaak vestig. In 1918 word hy verkies as voorsitter van die Johannesburgse Kamer van Koophandel.
In 1924 dien hy in die Kommissie oor Onderwysadministrasie. Twee jaar later is hy weer voorsitter van die Johannesburgse Kamer van Koophandel en in 1929 word hy gekies as Volksraadslid vir Turffontein. In 1936 word hy as lid van die Verenigde Party aangestel as minister sonder portefeulje in genl. J.B.M. Hertzog se kabinet.
Hy bedank egter in 1938 saam met Jannie Hofmeyr oor die beginsel van naturelleverteenwoordiging in die Senaat. Ná Hertzog in 1939 as eerste minister bedank oor die vraagstuk van deelname aan die Tweede Wêreldoorlog, word Sturrock minister van vervoer in genl. Jan Smuts se oorlogskabinet.
Kort voor die 1948-verkiesing word hy ook minister van finansies. Hy bedank twee jaar later as Volksraadslid en sterf in 1959 in Kaapstad.
J. Bernlef
Hendrik Jan Marsman (14 Januarie 1937 - 29 Oktober 2012), beter bekend onder sy skuilnaam, J. Bernlef, was 'n Nederlandse skrywer, digter, romansier en vertaler wie se werk meestal fokus op die geestelike persepsie van die werklikheid en die uitdrukking daarvan. Hy het talle literêre pryse verower, waaronder die Constantijn Huygens-prys in 1984 en die P. C. Hooft-prys in 1994, wat albei vir sy gehele oeuvre was. Sy Hersenschimmen het op die lys van NRC se beste Nederlandse romans verskyn.
Lewe
Marsman is op 14 Januarie 1937 in Sint Pancras gebore, en het vir verskeie jare in verskillende genres onder 'n aantal verskillende skuilname gewerk, waaronder Ronnie Appelman, J. Grauw, Cas den Haan, S. den Haan en Cas de Vries. Daar was reeds 'n bekende Nederlandse digter genaamd Hendrik Marsman wat in 1940 oorlede is; daarom het Marsman verkies om die naam van 'n 8ste eeuse blinde Friese digter met die naam van Bernlef aan te neem as sy mees gebruiklike nom de plume.
1958 was 'n belangrike jaar in Bernlef se lewe. Hy het in die jaar tyd in Swede deurgebring wat hom jare later in staat gestel het om die werk van Sweedse skrywers te vertaal; hy was ook mede-redakteur van die Engelstalige A pulp magazine for the dead generation (onder die naam Henk Marsman) saam met die "Beat"-digter Gregory Corso, wat in Parys deur Piero Heliczer se The Dead Language Press uitgegee is. Saam met twee ander digters, K. Schippers en G. Brands, het hy die Dadaïstiese-uitstalling in die Stedelijk Museum besoek en, geïnspireer daardeur, die tydskrif Barbarber (1958-71) saam met hulle gestig.
In 1960 is sy eerste digbundel, Kokkels, met die Reina Prinsen Geerligs-prys bekroon. In daardie jaar het hy met Eva Hoornik, die dogter van die digter Ed. Hoornik, getrou, by wie hy uiteindelik twee kinders gehad het. Dieselfde tyd het sy vriend Schippers met haar tweelingsuster Erica getrou. Later het hy romans begin skryf en bekend geword vir sy Hersenschimmen (vertaal as Out of Mind in Engels) uit 1984. Hy was baie 'n vlytige werker en skrywer.
Bernlef is op 29 Oktober 2012 op 75-jarige ouderdom in sy huis in Amsterdam na 'n kort siekbed oorlede. 'n Huldeblyk aan Bernlef het hom as "een van die grotes van die Nederlandse literatuur" geprys.
In die laat tagtigerjare het hy oorgeneem as direkteur van die PEN-fonds, welke 'n reddingsboei vir skrywers en hul gesinne wie se lewens deur tronkstraf, dreigemente, marteling en sensuur verwoes is verskaf het, en onvermoeid gewerk vir hul verligting.
Werk
Barbarber, die tydskrif wat deur Bernlef en sy vriend in 1958 gestig is, is oorspronklik uitgegee in 'n uitgawe van 100 afskrifte en was gevul met Neo-Dadaïstiese gebare en beide verbale- en prentcollages. Een uitgawe het geheel en al uit stukkies muurpapier bestaan. Onder Bernlef se naam het 'n inkopielys gestaan, terwyl 'n ander teks getiteld “Deur” alleenlik bestaan het uit die woorde “Stoot/Trek”. In hul studie getiteld Een cheque voor de tandarts (1967), maak Bernlef en Schippers melding van Marcel Duchamp en Kurt Schwitters as die inspirasie van sulke eksperimente. Die benadering van beide skrywers het ingehou dat hulle ontwrigtende gebruike van alledaagse media voorgestel het ten einde die beskouing van realiteit uit te daag. Schippers se gedig “Legkaarte” bestaan uit 'n reeks voorstelle vir die maak van legkaarte, insluitende "Neem 'n voltooide legkaart af/ en maak 'n legkaart daarvan". Op soortgelyke wyse fantaseer Bernlef se “Uncle Carl: a home movie” oor maniere om die film te speel sodat sy oom se dood negeer word.
Latere gedigte ondersoek probleme van persepsie en uitdrukking, en verwys dikwels na die opvoerings van jazzmusikante en kunstenaars. Een daarvan is uiteindelik aangebring as 'n muurskildery in 'n Leiden-woonstelblok.
Bernlef sou later verder uitwei oor temas soos dié in sy romans. Hersenschimmen (1984) het hom groot sukses besorg. Dit is wyd vertaal, en in 1987 verfilm en ook in 2006 as toneelstuk opgevoer. Dit is in Engels vertaal as “Out of Mind”, en bied 'n realistiese uitbeelding op die gees se verval in demensie vanuit die oogpunt van die lyer. Eclips (1993) vang die omgekeerde proses vas, soos wat die slagoffer van 'n ongeluk stadig terugkeer na normaal.
Asbestopluma symmetrica
Asbestopluma symmetrica is 'n sponsspesie in die taksonomiese indeling van die Demospongiae (gewone sponse). Die liggaam van die spons bestaan uit kieselnaalde en sponginevesels en is in staat om baie water op te neem.
Die spons behoort tot die genus Asbestopluma en tot die familie Cladorhizidae. Die wetenskaplike naam van die spesie is die eerste keer geldig gepubliseer in 1886 deur Ridley & Dendy.
Landgraaf
Landgraaf (Duits Landgraf) was 'n titel wat meestal in die Heilige Romeinse Ryk en later deur die ryk se voormalige gebiede gebruik is. Dit was vergelykbaar aan 'n graaf wat feudale pligte direk aan die Heilige Romeinse Keiser gehad het. 'n Landgraaf se jurisduksie het soms oor 'n redelike groot gebied getrek wat nie onderdanig was aan 'n intermediêre mag soos 'n Hertog, 'n Biskop of 'n Paltsgraaf nie. Die vroegste geskrewe rekords is van 1086 af in Neder-Lotharingia af aangeteken. 'n Landgraaf het gewoonlik soeweriene regte uitgeoefen. Sy besluitnemingsmagte was soortgelyk aan die van 'n hertog.
Landgraaf het in 'n paar gevalle in gebruik gebly as 'n ondergeskikte titel van adelikes soos die Groothertog van Sakse-Weimar, wat ook die Landgraaf van Thuringia was in die eerste dekade van die 20ste eeu. Die titel het egter na die Eerste Wêreldoorlog in onbruik verval. Die jurisduksie van 'n landgraaf was 'n landgraafskap en die vrou van 'n landgraaf was 'n landgravin.
Kwaliteit
Kwaliteit is soms 'n sinoniem vir eienskap, maar word dikwels gebruik om aan te dui of iets of iemand aan 'n doel beantwoord. Dit is in 'n filosofiese sin 'n begrip wat moeilik is om te definieer, maar wat op die praktiese vlak dikwels gebruik word om byvoorbeeld tegniese eienskappe van 'n stof en die geskiktheid vir 'n bepaalde gebruik aan te dui.
Enkele ander definisies van kwaliteit is:
Nut van die begrip
Die begrip kwaliteit het deur die loop van die eeue al hoe belangriker geword met die toename van die aantal produkte, werkswyses en internasionalisering. Ook in die ou tyd het daar egter reeds 'n deeglike besef van kwaliteit en die nut van die begrip bestaan. Die term word dikwels saam met die term kwantiteit gebruik. Aristoteles het in sy skrywes klem gelê op kwaliteit, terwyl Galileo Galilei meer klem gelê het op kwantiteit.
Kwaliteitsorg en Toyota
Met die groei van nywerheidsproduksie het daar in die jare tagtigs 'n ontwikkeling ontstaan ten opsigte van die voortdurende verbetering of ten minste waarborge van 'n bepaalde vlak van kwaliteit (kwaliteitsorg). Die stelsel is in Japan deur Toyota vervolmaak in die Toyota Production System (ook slanke produksie genoem), waarby 'n vaste doelwit van die bedryf in sy geheel is om die kwaliteit van die produkte en prosesse deurlopend te verbeter. Verskillende wetenskaplikes is dit eens dat die kwaliteit van produkte en prosesse bykans altyd die gevolg is van sorgvuldige en noukeurige probleemanalise en die daaropvolgende beplanning.
Standaarde
Op die gebied van kwaliteit bestaan daar baie standaarde wat deur verskillende wetenskaplike- of owerheidsintansies opgestel is, soos onder andere:
16de eeu
Die 16de eeu het in die jaar 1501 'n aanvang geneem en teen die einde van die jaar 1600 ten einde geloop.
Die 16de eeu word beskou deur geskiedkundiges as die eeu waarin die opkoms van die Westerse beskawing en die Islamitiese Buskruit Ryke plaasgevind het. Tydens die 16de eeu, het Spanje en Portugal die Indiese Oseaan verken en wêreldwye oseaniese handelsroete oopgemaak. Vasco da Gama is toestemming gegee deur die Indiese Sultans om te vesting in die ryk Bengal Sultanaat. Groot dele van die Nuwe Wêreld word Spaanse of Portugese kolonies, en terwyl die Portugese die meesters van Asië en Afrika se Indiese Oseaan handel word, het die Spaanse handel oor die Stille Oseaan oopgemaak en die Amerikas met Indië verbind.
Hierdie era van kolonialisme het merkantilisme gevestig as die leidende skool vir ekonomiese denke, waar die ekonomiese stelsel beskou is as 'n nul-som-spel waarin enige wins deur een party 'n verlies deur 'n ander vereis het. Die merkantilistiese leerstelling het die vele intra-Europese oorloë van die tydperk aangemoedig, en het waarskynlik die Europese uitbreiding en imperialisme dwarsdeur die wêreld aangevuur tot die 19de eeu of vroeë 20ste eeu.
Die Protestantse Hervorming het die gesag van die pous en die Rooms-Katolieke Kerk grootliks verswak. Europese politiek is oorheers deur godsdienstige konflikte, met die grondslag vir die epogale Dertigjarige Oorlog wat aan die einde van die eeu gelê is. I Italië, verskeie bydraes van die Italiaanse renaissance se leidende figure het gelei to di stigtin van belangrike onderwerpe soos rekeningkunde en politieke wetenskap. Galileo Galilei het die eerste termometer uitgevind, en het aansienlike bydraes gelewer tot die Wetenskaplike Revolusie. In die Koninkryk van Engeland het die Britse-Italiaanse Alberico Gentili die eerste boek oor publieke internasionale wet geskryf, en het sekularisme van Kanonieke reg eb Rooms-Katolieke teologie geskei.
In die Midde-Ooste het die Ottomaanse Ryk aanhou om uit te brei, die Sultan neem die titel van Kalief, terwyl hy met 'n herlewende Persië te make het. Iran en Irak is gevang deur die gewildheid van die Sjia sekte van Islam onder die heerskappy van die Safawieden-dinastie van vegter-mistieke, grond te bied vir 'n Persië onafhanklik van die meerderheid -Soenni Moslem wêreld.
In die Indiese subkontinent, na die nederlaag van die Delhi Sultanaat, het nuwe magte ontstaan. Die Suri-ryk gestig deur Sher Shah Suri en die Mughal-ryk deur Babur, 'n direkte afstammeling van Timoer en Djengis Khan. Sy opvolgers Humayun en Akbar het die ryk uitgebrei om die grootste deel van Suid-Asië intesluit. Die ryk het 'n sterk en stabiele ekonomie in die wêreld ontwikkel, wat lei tot kommersiële uitbreiding en groter beskermheerskap van kultuur, wat die verloop van die Indiese geskiedenis aansienlik beïnvloed het.
China ontruim die kusgebiede weens Japannese seerowery. Japan het destyds 'n ernstige burgeroorlog gevoer, bekend as die Sengoku-periode.
Malindi
Malindi (voorheen bekend as Melinde) is 'n stad by die monding van die Galanarivier aan die kus van Kenia langs die Indiese Oseaan. Die dorp is 120 km noordoos van Mombasa. Die bevolking was 207 253 tydens die 2009-sensus.
Danz Cloete
Danz Cloete is een van Gert Basson (*1932, Brakpan-) se vele skuilname. Hy werk eers as joernalis waarna hy tot die uitgewerswêreld toetree.
Skryfwerk
Basson skryf onder agt verskillende name, waarvan een Chris Sasner, waaronder hy die gewilde jeugverhaalreeks Die Swart Kat skryf.
Bo en behalwe vir sy skryfwerk onder sy eie naam, publiseer hy ook as: As Danz Cloete publiseer hy spanningsverhale.
Marajó
Marajó (Portugees: Ilha de Marajó) is die grootste eiland van Brasilië en die grootste riviereiland ter wêreld. Dit is tussen die Amesonedelta in die weste en die monding van die Rio Tocantins in die suide net noordwes van die stad Belém in die noordooste van Brasilië geleë. In die noordooste grens die eiland aan die Atlantiese Oseaan. Die Marajó-eiland het 'n oppervlakte van 40 100 en 'n bevolking van 250 000 in 2010 gehad.
Chris Zylka
Chris Zylka (gebore 9 Mei 1985) is 'n Amerikaanse akteur, regisseur, en vervaardiger. Hy is bekend vir sy rolle in die rolprente Kaboom (2010), Shark Night 3D (2011), Piranha 3DD (2012), en The Amazing Spider-Man (2012).
1825
Die jaar 1825 was 'n gewone jaar wat volgens die Gregoriaanse kalender op 'n Saterdag begin het. Dit was die 25ste jaar van die 19de eeu n.C. Soos ander gewone jare het die jaar 12 maande, 52 weke en 365 dae gehad.
Karee
Die Karee (Searsia lancea) is 'n digte koelteboom met 'n neerhangende kroon en olyfgroen blare. Die boom is wydverspreid in Suider-Afrika. Dit groei in oop boswêreld, langs riviere, strome en dikwels op termiethope. Die boom se FSA-nommer is 386. Dit is ook inheems in Botswana, Lesotho, Mianmar, Namibië, Zambië en Zimbabwe.
Beskrywing
Dit is 'n immergroen, rypgeharde en droogtebestande boom, wat 'n hoogte van tot 8 meter kan bereik met 'n kroonwydte van 5 meter. Dit het 'n grasieuse, hangende vorm en donker, swartbruin, gegroefde bas wat goed kontrasteer met sy lang, dunnerige, haarlose, donker-groen en drieledige blare met gladde rande. Van Julie tot September dra dit klein geel blomme, wat op die vroulike bome gevolg word deur trosse klein, geel-groen platterige vrugte, wat baie gewild is by voëls.
Verbouing
Die boom is 'n goeie koelteboom vir tuine, parke en sypaadjies en is een van die mees algemene bome op die hoëveld en in die bosveld in Suid-Afrika, maar nie in die laeveld nie. Dit is beste aangepas vir areas ryk in kalk in die Karoo en Namibië. Dit benodig baie son en matige water. In vroeëre tye is die vrugte gestamp, water bygevoeg en toegelaat om te gis, vir die bereiding van 'n klaarblyklik verfrissende bier.
Benamings
Die naam Rhus is afgelei van die Griekse woord vir "rooi", 'n verwysing na die treffende herfskleure van sommige spesies, terwyl lancea verwys na die lansetvormige blare. Karee is afgelei van Karoo. Dit staan ook bekend Karree in Engels, inHlokoshiyne in Zoeloe, umHlakotshane in Xhosa en Mokalaabata in Noord-Sotho.
Bronne
<!-- Een van die bekende spesies is die karee (Searsia lancea), wat in groot dele van die Suid-Afrika, Namibië en Zimbabwe en ŉ gedeelte van Botswana voorkom. Die karee groei in koel, droë streke en word dikwels langs rivierbeddings of in oop vlaktes aangetref. Dit groei selde teen heuwels of op berge.
Hoewel die boom se hout sterk en hard is, kan dit nie in die houtnywerheid gebruik word nie omdat die stamme te kram en skeef is om reguit planke van te maak. Die hout is rooierig en het 'n soeterige reuk. Die karee is 'n immergroen boom met driebladige blare wat donkergroen aan die bokant en liggroen aan die onderkant is. Die eindblaartjie is tussen 9 en 12 cm lank en die laterale blaartjies is net 'n bietjie korter. Die blare is glad en leeragtig en loop spits na die ente toe. Die blare staan al 3 op die punt van die blaarstingel, wat 3 tot 4 cm lank is. Die blomme is baie klein en liggeelgroen.
Die karee blom tussen Junie en September en dra sy blomme in trossies aan die punt van die stingeltjie. Die boom se vrug is ŉ geel tot rooibruin bessie, bolvormig en dikwels asimmetries met 'n groot, harde pit in die middel. Die bessies word ook in trossies gedra en soms gebruik om bier mee te maak. Die besemkaree, (Searsia erosa) kom in groot dele van die Vrystaat, Lesotho en Oos-Kaap voor. Dit is 'n struik of klein boom wat hoofsaaklik op klipperige koppies groei. Die blare is geel-groen, leeragtig en sander hare.
Die blare is driebladig en die eindblaartjie is sowat 12 cm lank en die laterale blaartjies net 'n bietjie korter. AI die blare is getand. Die blomme word op lang stingeltjies (9 cm) gedra en bloei van Oktober tot Desember. Die vrugte is gelerig en baie klein. Die besemkaree is belangrik wat die instandhouding van grond betref omdat erosie dikwels voorkom waar die bome verwyder is. Die boom se blare en takke kan gebruik word vir die maak van besems en dakke, terwyl dit in medisinale vorm gebruik word vir die behandeling van diarree by mense en diere.
Inligting uit: * Wêreldspektrum, 1982, ISBN 0908409540 Hoe betroubaar is dit nog?
Asbestopluma wolffi
Asbestopluma wolffi is 'n sponsspesie in die taksonomiese indeling van die Demospongiae (gewone sponse). Die liggaam van die spons bestaan uit kieselnaalde en sponginevesels en is in staat om baie water op te neem.
Karee
Bronne
-->
Asbestopluma wolffi
Die spons behoort tot die genus Asbestopluma en tot die familie Cladorhizidae. Die wetenskaplike naam van die spesie is die eerste keer geldig gepubliseer in 1964 deur Lévi.
Driedoring
Die driedoring (Rhigozum trichotomum) is 'n struik wat inheems aan Angola, Botswana, Namibië en Suid-Afrika is. Dit kom veral in die Nama-Karoo voor en is op die SANBI-rooilys as 'veilig' (LC) gelys.
Die boom se FSA-nommer is 676.1
Maxim Baldry
Maxim Baldry (gebore 5 Januarie 1996) is 'n Engelse akteur. Hy is bekend vir sy rolle in die rolprent Mr. Bean's Holiday (2007) en in die televisiereekse Hollyoaks (1995), Rome (2005), en Skins (2007).
Euryleptidae
Euryleptidae is 'n familie van mariene platwurms wat hoort tot die orde Polycladida. Lede van die familie is gewoonlik helderkleurig en varieer in grootte. Hul lywe is reghoekig of rond en kan glad wees of is bedek met kort tuberkels. Die tentakels is goed ontwikkel en duidelik sigbaar as hulle orent staan.
Genera
Die volgende genera word gelys deur die World Register of Marine Species:
Spegvink
Die spegvink (Camarhynchus pallidus) is ’n spesie sangvoëls in die darwinvinkgroep van die Amerikaanse familie Thraupidae. Darwinvinke kom net op die Galapagos-eilande voor en is nie naby verwant aan ware vinke nie. Die spegvink word algemeen daar aangetref, van seevlak tot groot hoogtes.
Spegvinke het sterk snawels om in bome te kap.
In die droë seisoen sal die voëls gereedskap gebruik om sowat die helfte van hul kos te soek. Dit beteken hulle maak meer van gereedskap gebruik as die sjimpansee, naas die mens die bedrywigste primaat wat die gebruik van gereedskap betref.
Dieet
Spegvinke eet klein insekte en wurms in bome en struike. Sy gewoonte om teen boomtakke te kap stem ooreen met dié van ’n speg teen ’n boomstomp, vandaar die naam "spegvink".
Wendi McLendon-Covey
Wendi McLendon-Covey (gebore 10 Oktober 1969) is 'n Amerikaanse aktrise en vervaardiger. Sy is bekend vir haar rolle in die rolprente Cook Off! (2007), Bridesmaids (2011), en Blended (2014), en in die televisiereeks Reno 911! (2003).
Alberton
Alberton is 'n dorp aan die Oos-Rand (Gauteng) met 121 536 inwoners. Dit is geleë op die oewers van die Natalspruit, en naby groot sentra soos Johannesburg (15 km) en Pretoria (60 km). Dit is uniek uit 'n stadsbeplannings-oogpunt deurdat daar nie 'n rede vir sy ligging is nie, maar bloot die nabyheid aan die groot sentra. Die dorp is genoem na genl. H.A. Alberts, die hoof van die sindikaat wat in 1904 'n gedeelte van die plaas Elandsfontein aangekoop het met die doel om 'n dorp daarop aan te lê. Die Newmarket-perderenbaan in Alberton is welbekend, veral vir nagwedrenne wat hier plaasvind. Met sy groot industriële gebied, Alrode (deel van die Alrode-Wadeville-korridor) is Alberton nou deel van die Ekurhuleni Metropolitaanse Munisipaliteit.
Oesbekies
Oesbekies (Oʻzbek, Ўзбек, اوزبیک) is 'n Turkiese taal wat deur sowat 27 miljoen mense in Oesbekistan, Kirgisië, Afghanistan, Kasakstan, Turkmenistan, Tadjikistan, Rusland en die Volksrepubliek China gepraat word. Dit is die mees verspreide taal van Sentraal-Asië asook die derde mees gesproke Turkiese taal naas Turks en Azerbeidjans. Oesbekies is die amptelike taal van die Republiek Oesbekistan en verwant aan Oeigoers. Daarbenewens word in die outonome republiek Karakalpakië die Turkse taal Karakalpaks deur die Karakalpakke gebesig.
1826
Die jaar 1826 was 'n gewone jaar wat volgens die Gregoriaanse kalender op 'n Sondag begin het. Dit was die 26ste jaar van die 19de eeu n.C. Soos ander gewone jare het die jaar 12 maande, 52 weke en 365 dae gehad.
Kalahari se droë savanne
Die Kalahari se droë savanne is 'n WWF-ekostreek wat dele van die Noord-Kaap van Suid-Afrika, Botswana en Namibië omvat. Die gebied het 'n geharde klimaat met temperatuurskommelings tussen dag en nag van tot 45 °C. Dit reën op ongereelde tye, gewoonlik as donderstorms in die somertyd.
Oesbekies
Tot 1993 is die Cyrilliese alfabet gebruik en sedert 1993 word Oesbekies met 'n nuwe Turks-Latynse alfabet geskryf, wat vir al die Turkiese tale in Sentraal-Asië beplan is. In Afghanistan en die Volksrepubliek China word 'n gemodifiseerde Arabiese alfabet gebruik.
Kalahari se droë savanne
Dit bestaan vir 50% uit gras- of struikveld en slegs 5% is bedek met bome, soos die kameeldoring.
Mariann Aalda
Mariann Aalda (gebore 7 Mei 1948) is 'n Amerikaanse aktrise, regisseuse, en vervaardiger. Sy is bekend vir haar rolle in die rolprent Class Act (1992) en in die televisiereekse 1st & Ten: The Championship (1984), The Royal Family (1991), en Talk to Me, Ginger! (2015).
Asteropus
Asteropus is 'n genus van sponsdiere uit die klas van die Demospongiae (gewone sponse).
Taaibosspruit (Mokolo)
Die Taaibosspruit is 'n lopie in die Limpopoprovinsie van Suid-Afrika. Die Taaibosspruit is 'n sytak van die Mokolorivier in die opvanggebied van die Limpoporivier.
Jazz
Jazz is 'n gewilde musiekgenre wat sy oorsprong in die swart gemeenskappe van New Orleans in die Verenigde State het. Dit het in die laat 19de en vroeë 20ste eeu ontwikkel uit blues en ragtime.
Dit behels 'n prominente vokale melodie wat vergesel word deur kitaar-, trom- en baskitaarklanke. Jazz is deur legendes soos Miles Davis, Pat Metheny en Alice Babs ontwikkel.
Etimologie en definisie
Die oorsprong van die woord jazz was al die onderwerp van aansienlike navorsing gewees, en die geskiedenis daarvan is goed gedokumenteer. Die woord is vermoedelik verwant aan jasm, 'n term wat dateer uit 1860. Die vroegste geskrewe gebruik van die woord kom voor in 'n artikel uit 1912 in die Los Angeles Times.
Die gebruik van die woord in 'n musikale konteks is reeds in 1915 in die Chicago Daily Tribune gedokumenteer. Die eerste gedokumenteerde gebruik daarvan in 'n musikale verband in New Orleans was in 'n Times-Picayune-artikel van 14 November 1916 wat handel oor jas bands. Tydens 'n onderhoud het die musikant Eubie Blake sy herinneringe betreffende die konnotasies van die term aangebied en gesê: "Toe Broadway dit begin gebruik het, het hulle dit 'J-A-Z-Z' genoem. Dit is nie so gespel nie, dit is gespel as 'J-A-S-S'. Dit was 'n kras uitdrukking, en indien jy geweet het wat dit beteken sou jy dit nie voor dames geuiter het nie." Die Amerikaanse Dialek-genootskap het dit as die woord van die 20ste eeu gekies.
Jazz is moeilik om te definieer omdat dit 'n wye verskeidenheid musiek wat oor 'n tydperk van meer as 100 jaar strek omvat, van ragtime tot die rock-geïnspireerde jazz fusion. Daar is ook gepoog om jazz te definieer vanuit die perspektief van ander musikale tradisies, soos die Europese musiek tradisie en -geskiedenis of Afrika-musiek. Die kritikus Joachim-Ernst Berendt voer egter aan dat die definisie en verwysingsveld daarvan wyer moet wees, en definieer jazz as 'n "vorm van kunsmusiek wat in die Verenigde State ontstaan het deur die konfrontasie van die negers met Europese musiek". Hy argumenteer dat dit van Europese musiek verskil. Jazz behels " 'n spontaniëteit en lewenskragtigheid van musikale produksie waarin improvisasie 'n rol speel", en bevat 'n "sonoriteit en manier van frasering wat die individualiteit van die betrokke jazz musikant weerspieël". Volgens Robert Christgau, "sou die meeste van ons sê dat die skepping van betekenis, terwyl daar terselfdertyd losgelaat word, die essensie van jazz is."
'n Breër definisie wat verskillende eras van jazz omvat is deur Travis Jackson voorgestel: "dit is musiek wat kwaliteite insluit soos swing, improvisasie, groepinteraksie, die ontwikkeling van 'n 'individuele stem' en ontvanklikheid vir verskillende musikale moontlikhede." Krin Gibbard het aangevoer dat "jazz 'n konstruksie is" wat " 'n aantal tipe vorme van musiek omvat wat genoeg in gemeen het om beskou te word as deel van 'n samehangende tradisie". In teenstelling met kommentators wat aangevoer het dat sekere tipes jazz uitgesluit moet word, is musikante soms huiwerig om die musiek wat hulle speel te definieer. Duke Ellington, een van jazz se bekendste figure, het gesê: "Dit is alles musiek."
Improvisasie
Alhoewel jazz as moeilik definieerbaar beskou word, is dit deels omdat dit baie subgenres bevat. Improvisasie is een van die belangrikste elemente daarvan. Die belang van improvisasie word toegeskryf aan die invloed van vroeëre vorme van musiek soos blues, 'n vorm van volksmusiek wat deels ontstaan het uit die gebruike van Afro-Amerikaanse slawe op plantasies. Kulturele verskynsels, soos liedjies wat tydens werksverpligtinge gesing is, was gewoonlik gestruktureer rondom 'n herhalende patroon, maar vroeë blues was ook improvisasie. Klassieke musiek se opvoering word in meerdere mate geëvalueer deur die getrouheid daarvan aan die musiekpartituur, met minder aandag aan interpretasie en begeleiding. Die klassieke kunstenaar se doel is om die komposisie te speel soos dit geskryf is. Daarenteen word jazz dikwels gekenmerk deur die produk van interaksie en samewerking, waardeur die bydrae van die komponis, indien daar een is, minder belangrik geag word, met meer waarde wat geheg word aan die vertolking en improvisasie van die uitvoerder. Die jazzspeler vertolk 'n deuntjie op individuele wyse en speel nooit dieselfde komposisie twee keer nie. Afhangend van die atmosfeer, ervaring en interaksie van die kunstenaar met ander lede van die musiekgroep of persone uit die gehoor, kan die kunstenaar melodieë, harmonieë en tydaanwysing verander. Tydens die vroeë jare in Dixieland, d.w.s. New Orleans-jazz, het kunstenaars om die beurt melodieë gespeel en teen-melodieë geïmproviseer. In die swing-era van die 1920's-40's het groot groepe meer vertroue geplaas in rangskikkings wat by wyse van geheue geskryf en gememoriseer is. Soliste het op hierdie rangskikkings geïmproviseer. In die bebop-era van die veertigerjare het hierdie groot groepe plek gemaak vir klein groepies met minimale rangskikkings, waarin die melodie aan die begin kort weergegee is, en die grootste deel van die stuk daarna geïmproviseer word. Modale-jazz het akkoordprogressies laat vaar, ten einde musikante meer spasie vir improvisasie te laat. In baie vorme van jazz word 'n solis ondersteun deur 'n ritme-afdeling van een of meer instrumente (klavier, kitaar), kontrabas, en tromme. Die ritme-afdeling speel akkoorde en ritmes wat die struktuur van die komposisie uiteensit en die solis komplementeer. In avant-garde- en free jazz word die skeiding tussen die solis en orkes verder verminder, en is dit toelaatbaar, of selfs 'n vereiste, dat akkoorde, toonlere en meters versaak word.
Tradisie en ras
Vorme van jazz wat kommersiëel georiënteerd is of beïnvloed is deur populêre musiek is sedert die opkoms van bebop skerp gekritiseer. Volgens Bruce Johnson bestaan daar sedert die vroegste tye 'n mate van "spanning tussen jazz as kommersiële musiek, en as kunsvorm". Tradisionele jazz entoesiaste het bebop, free jazz, en jazz fusion afgemaak as vorme van aftakeling en as verraad teenoor jazz. 'n Alternatiewe oogpunt is dat jazz diverse musiekstyle kan absorbeer en transformeer. Die afwesigheid van jazz-norme gee derhalwe aanleiding tot avant-garde style.
Sommige swart Amerikaners is van mening dat jazz die aandag vestig op hul bydrae tot kultuur en geskiedenis. Dit is egter ook so dat blanke jazz musikante mettertyd in die midweste en in ander gebiede van die Verenigde State hul opgang gemaak het. Papa Jack Laine, wat aan die hoof gestaan het van die Reliance band in New Orleans gedurende die 1910's, is "die vader van blanke jazz" genoem. Die Original Dixieland Jazz Band, wie se lede almal blank was, was die eerste jazz groep om opnames te maak. Bix Beiderbecke was een van die mees prominente jazz soliste gedurende die 1920's. Die "Chicago Styl" is ontwikkel deur blanke musikante soos Eddie Condon, Bud Freeman, Jimmy McPartland en Dave Tough. Andere uit Chicago, soos Benny Goodman en Gene Krupa het leidende lede van swing gedurende die 1930's geword. Baie groepe het beide swart en blanke lede gehad. Hierdie musikante het houdings ten opsigte van ras in die Verenigde State beïnvloed.
Rol van vroue
Vroulike jazzkunstenaars en komponiste het deur die jare heen noemenswaardige bydrae tot jazz gemaak. Alhoewel Betty Carter, Ella Fitzgerald, Adelaide Hall, Billie Holiday, Abbey Lincoln, Anita O'Day, Dinah Washington en Ethel Waters wyd erken is vir hul vokale talent, is komponiste en instrumentaliste soos die pianis Lil Hardin Armstrong, die trompetspeler Valaida Snow en liedjieskrywers soos Irene Higginbotham en Dorothy Fields minder bekend. Vroue het in die vroeë 1920's instrumente in jazz begin bespeel, en veral voor die klavier aandag getrek.
Oorsprong en vroeë geskiedenis
Jazz het sy oorsprong in die laat 19de tot vroeë 20ste eeu, toe Amerikaanse- en Europese klassieke musiek vermeng is met volksliedjies uit Afrika en liedjies wat afkomstig was van slawe en onder die invloed gestaan het van kulture wat hul oorsprong in Wes-Afrika het. Die komposisie en styl daarvan is deur die jare verskeie kere gewysig en aangepas, met elke kunstenaar se persoonlike interpretasie en improvisasie, wat ook een van die grootste aantrekkingskragte van die genre is.
Gemengde Afrika- en Europese musikale subtiliteite
Teen die 18de eeu het slawe in die New Orleans-omgewing bymekaargekom by 'n spesiale mark in 'n gebied wat later bekend sou staan as Congo Square en wat bekend was vir sy Afrika-danse.
Die slawe wat na die Amerikaanse kontinent gebring is was grotendeels afkomstig van Wes-Afrika en die groter Kongorivierkom en het sterk musikale tradisies saam met hulle gebring. Afrika-tradisies gebruik hoofsaaklik 'n enkellynige melodie en roep-en-antwoord patroon; die ritme beskik oor 'n kontra-metriese struktuur en weerspieël Afrika-spraak patrone.
Volgens 'n verslag uit 1885 het hulle vreemde musiek (Kreools) gemaak op 'n ewe vreemde verskeidenheid "instrumente" soos wasborde, wasbakke, kanne, bokse wat met stokke of bene geslaan is en 'n trommel gemaak deur vel oor 'n meelvat te strek.
Feeste met Afrika-danse en trommespel is tot 1843 by Place Congo of Congo Square in New Orleans gereël. Daar is historiese relase van ander musiek- en dansbyeenkomste in die suide van die Verenigde State. Die skrywer Robert Palmer het soos volg opgemerk oor perkussie in slawemusiek:
Retensie van Afrika ritmes
Ingevolge die Swart Kodes is tromspel deur slawe verbied, wat beteken het dat Afrika-tromtradisies nie in Noord-Amerika behoue gebly het nie, anders as in Kuba, Haïti en elders in die Karibiese Eilande. Afrika-gebaseerde ritmiese patrone is hoofsaaklik in die Verenigde State behou deur verskynsels soos Juba-dans.
Zahn de Bruyn
Zahn de Bruyn is 'n Afrikaanse digter en programbestuurder by die Universiteit Stellenbosch se Sakeskool.
Jan de Bruyn
Jan de Bruyn (27 November 1941 – 15 Mei 2006) was 'n Afrikaanse digter en dosent in Kriminologie aan die Universiteit van Fort Hare en Universiteit van Venda.