cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Soutpan (Gauteng)
Natuurreservaat
Rondom die krater is 'n natuurreservaat van 1946 ha. Die gebied is nie net gedenkwaardig oor die krater nie, maar ook oor die ongeskonde natuurlike plantegroei, dierelewe en veral die voёllewe. Daar is 'n museum en voetslaanpaaie. Klipwerktuie wat hier aangetref is, bewys dat die gebied reeds 100 000 jaar gelede bewoon was. Tot in 1956 is hier sout ontgin.
Plaag (organisme)
'n Plaag is 'n plant, dier of ander organisme wat nadelig is vir mense of menslike bedrywighede (soos landbou of diereproduksie). Alternatiewe betekenisse sluit in: organismes wat 'n oorlas veroorsaak en epidemiese siektes veroorsaak wat verband hou met 'n hoë mortaliteit (spesifiek: die plaag of pes). In sy breedste sin, is 'n plaag 'n mededinger van die mensdom.
Konsep
'n Plaag is enige lewende organisme, 'n dier, plant of fungus, wat indringend of lastig is vir plante of diere, mense of menslike bedrywe, vee, of menslike strukture. Dit is 'n redelike los konsep, omrede 'n organisme 'n plaag kan wees in een omgewing, maar voordelig, mak of aanvaarbaar in 'n ander.
Britse en Ierse Leeus
Die Britse en Ierse Leeus (voorheen bekend as die Britse Eilande en tot in 2001 die Britse Leeus genoem; kort “Leeus”) is ’n rugbyspan saamgestel uit spelers wat vir die nasionale rugbyspanne van Engeland, Ierland, Skotland en Wallis mag speel. Al om die vier jaar onderneem die Leeus ’n weeklange toer afwisselend na Australië, Nieu-Seeland of Suid-Afrika, die drie groot rugbylande in die Suidelike Halfrond. Op ’n toer word gewoonlik ’n aantal toetswedstryde teen die onderskeidelike nasionale span en wedstryde teen plaaslike keurspanne gespeel.
Gemeensame spanne van die destydse Verenigde Koninkryk van Groot-Brittanje en Ierland het sedert 1888 toere in die Suidelike Halfrond onderneem. Die eerste toer was ’n suiwer kommersiële onderneming sonder amptelike goedkeuring deur die beheerliggame. Die ses daaropvolgende toere (voor die Suid-Afrikaanse 1910-toer) het meer en meer goedkeuring deur die nasionale beheerliggame verkry, hoewel net een span spelers uit alle vier lande ingesluit het. Sedert 1910 word die spelers deur ’n komitee met verteenwoordigers uit alle Tuisnasies saamgestel. In 1950 het die span vir die eerste keer uitsluitlik uit internasionaal ervare spelers bestaan.
Gedurende die eerste helfte van die 20ste eeu het die Leeus meestal nie daarin geslaag om ’n toetsreeks te beklink nie. In 1955 het ’n goue tydperk begin, nadat hulle in die toetsreeks teen Suid-Afrika met 2–2 gelykop gespeel het. Hul hoogtepunt het die Leeus gedurende die 1970’s bereik, toe hulle toetsreekse teen Nieu-Seeland en Suid-Afrika beklink het. Ná die professionalisering van rugby in 1995 het die Leeus bly bestaan, maar die toere is as gevolg van die spelers se minder beskikbaarheid duidelik verkort.
Toere
Die Leeus is ’n span bestaande uit spelers wat ook vir een van die vier Tuisnasies (Engeland, Ierland, Skotland, Wallis) mag speel en gewoonlik vir een van dié nasionale spanne speel. Gewoonlik toer hulle al om die vier jaar vir ’n aantal weke deur een van die drie vernaamste rugbylande in die Suidelike Halfrond. Dit is afwisselend Australië, Nieu-Seeland en Suid-Afrika. Voor die Tweede Wêreldoorlog het hulle ook toere na Argentinië onderneem. Die mees onlangse toer was in 2021 na Suid-Afrika. Die volgende vind in 2025 na Australië plaas.
Die Leeus se wedstryde in die week herinner meer aan skougevegte as aan wedstryde en dit het veral die doelwit om die uit vier nasionale spanne bestaande span in taktiese opsig in lyn te bring en die beste span vir die toetswedstryde te bepaal. Dit is egter ook belangrik om die balans te vind tussen die spelers wat gedurende die week ingespan word en dié wat in die toetswedstryd uitdraf. Konflikte in dié verband is nie skaars nie. Ook die aantal spelers vir ’n toer word dikwels debatteer. Byvoorbeeld het tydens die Nieu-Seelandse 2005-toer veral die Skotse pers gekritiseer dat Skotland met net drie spelers in die uit 44 spelers bestaande span duidelik onderverteenwoordig sou wees. Dit het tot die kwessie vir ’n kwota vir elkeen van die nasies gelei. Dit word egter as onwaarskynlik beskou.
Bynaam
Van die eerste spanne het onder die benaming British Isles verskyn. Op hul 1950-toer na Nieu-Seeland en Australië het die span die amptelike naam Britse Leeus goedgekeur. Dié naam is in 1924 vir die eerste keer deur Britse en Suid-Afrikaanse joernaliste as bynaam gebruik en dit het na die leeu verwys wat op die trui verskyn het. Die leeu het die destydse vierdelige kenteken vervang, waarop die embleme van die vier betrokke beheerliggame uitgebeeld word.
Toe die span aan die einde van die 19de eeu ontstaan het, was die Verenigde Koninkryk van Groot-Brittanje en Ierland nog een enkele staat. Die span het ná die stigting van die Ierse Vrystaat in 1922 bly bestaan, maar dit is steeds British Isles of British Lions genoem. Deur die loop van die dekades heen het die Iere dié name in ’n toenemende mate as ontoepaslik beskou, aangesien hulle glo nie verteenwoordig is nie. In 2001 is die span amptelik in Britse en Ierse Leeus hernoem. Die meeste ondersteuners verwys na die span steeds kort as “Leeus”.
Himne
Aangesien die Leeus geen nasie verteenwoordig nie, beskik hulle nie oor nasionale kentekens soos ’n vlag of volkslied nie. Op die 1989-toer na Australië is die Britse volkslied God Save the Queen gespeel, wat in sport veral met Engeland geassosieer word. Veral die spelers uit Ierland was daarmee ontevrede, maar dit het ook kritiek uit Skotland en Wallis ontlok. Vervolgens het hulle daarvan afgesien om hoegenaamd ’n volkslied te speel. Vir die 2005-toer na Nieu-Seeland het die Leeuskomitee die musikus Neil Myers opdrag gegee om ’n lied vir die span te komponeer. Sy titel was The Power of Four en dit sou voor die wedstryde pleks van ’n volkslied gesing word. Die première was op 23 Mei 2005 op die Millennium-stadion in Cardiff voor die openingswedstryd teen Argentinië en dit is deur die Walliese operasanger Katherine Jenkins gesing. Dié lied is egter deur die spelers, ondersteuners en pers verwerp; dit het hulle glo laat “sidder” en is as nie inspirerend genoeg beskou nie. Sedertdien word dit nie meer gebruik nie.
Kleure
Die Leeus dra sedert 1950 ’n rooi trui met ’n vierdelige embleem wat die vier beheerliggame verteenwoordig. Buitendien dra hulle wit broeke met blou lang sokkies met ’n groen kleuraksent. Op dié manier word die sportkleure van alle vier Tuisnasies gebruik (rooi vir Wallis, wit vir Engeland, blou vir Skotland en groen vir Ierland). Voor 1950 het die kleredrag verskeie aansienlike veranderinge ondergaan.
In 1888 het Arthur Shrewsbury, die eerste toer se organiseerder, aangedring op “iets wat goeie materiaal sou wees en hulle tog met storm hier uithaal” (something that would be good material and yet take them by storm out here). Die resultaat was ’n rooi-wit-blou-gestreepte trui met wit broeke en donker sokkies. Vir die Suid-Afrikaanse 1891- en 1896-toere het hulle dié kleure behou, maar dié keer as ’n rooi-wit-gestreepte trui met donkerblou broeke en sokkies. Vir die Australiese 1899-toer het die span weer die rooi-wit-blou-gestreepte trui gedra, maar met breë blou strepe asook rooi en wit dun strepe. Die broeke was steeds blou, só ook die sokkies, wat ’n wit kleuraksent bygekry het. Tydens die Suid-Afrikaanse 1903-toer het hulle rooi-wit-gestreepte truie gedra. Die enigste veranderinge was ietwat breër rooi as wit strepe (die teenoorgestelde as in 1896) en die wit kleuraksent op die 1896-sokkies is gedeeltelik behou. Op die Australiese 1904-toer het hulle dieselfde trui as vyf jaar voorheen gedra. In 1908, toe die Skotse en Ierse beheerliggame geen spelers beskikbaar gestel het nie, het die Anglo-Walliese keurspan op hul toer na Australië en Nieu-Seeland rooi truie met ’n breë wit streep gedra. Die blou broek is behou, maar die sokkies was vir die eerste keer rooi met ’n wit kleuraksent.
In 1910 was die Skotte weer deel van die Suid-Afrikaanse toer. Vervolgens het die spelers donkerblou truie met wit broeke en die rooi 1908-sokkies gedra. Op die truie het ook ’n groot leeu verskyn. In 1924 het die span weer deur Suid-Afrika getoer en die blou truie is behou, maar dié keer het die broek by die kleur gepas. Die 1924-toer was die eerste, waartydens die span Leeus genoem is. Ironies genoeg het hulle tydens dié toer die leeu-embleem met die voorganger van die huidige kenteken met die vier simbole vir die vier beheerliggame vervang. Die leeu het op die truie ontbreek, maar die spelers het tydens hul aankoms in Suid-Afrika dasse met ’n leeumotief gedra, waarvolgens die pers en die publiek na die span as Leeus verwys het.
Die rooi trui se invoering op die 1950-toer het gepaard gegaan met die wens om die 1930-kontroversie te vermy. Saam met die wit broeke en die groen-blou sokkies vorm dit sedertdien die algemene kleredrag. Die enigste verandering is in 1993 gemaak, toe hulle die truiverskaffer se kenteken prominent bygevoeg het. Umbro het in 1989 gevra om “die handelsmerk besmoontlik te wys” wat die truiontwerp egter nie beïnvloed het nie. Sedertdien het Nike, Adidas en Canterbury met groot kentekens op die truie verskyn, saam met die borge Scottish Provident (1997), NTL (2001), Zurich (2005), HSBC (2009 en 2013), Standard Life Investments (2017) en Vodafone (2021).
Nieamptelike voorgangertoere
Die eerste toer het in 1888 plaasgevind, toe 22 spelers na Australië en Nieu-Seeland getoer het. Die meeste van hulle was Engelse, maar ook Walliesers en Skotte het saamgetoer. Aangesien dié toer privat gereël is, het die Engelse Rugbyvoetbalunie amptelike patronaatskap geweier, maar dit goedgekeur en vereis dat die streng amateurreëls nie oorskry word nie. Die span het in 35 wedstryde teen provinsiale keurspanne, asook stad- en studentespanne gespeel, van wie hulle 27 gewen het. Toetswedstryde was nog nie deel van dié toer nie. Hulle het egter 19 bykomende wedstryde volgens die Victoriaanse reëls (vandag se Australiese voetbal) gespeel, hoewel die span voor die toer geen ervaring met dié stel reëls gehad het nie. Die toer is oorskadu deur die dood van die spankaptein Robert Seddon wat verdrink het terwyl hy in die Hunterrivier geroei het.
Vir 1898 was ’n toer na Australië beplan, maar dit moes om organisatoriese redes met een jaar uitgestel word. In 1899 kon die Engelse Rugbyvoetbalunie ’n nuwe Australiese uitnodiging eindelik aanvaar, terwyl hulle ’n gelyktydige Suid-Afrikaanse uitnodiging moes verwerp. Die uit 23 spelers bestaande span het vir die eerste keer spelers uit alle vier Tuisnasies ingesluit. In 17 wedstryde teen plaaslike keurspanne het hulle twee nederlae gely. Buitendien het hulle in vier toetswedstryde teen die Wallabies, die Australiese nasionale span, gespeel. Die besoekers het die eerste toetswedstryd verloor, maar hulle het die ander drie toetswedstryde gewen en sodoende die toetsreeks met 3–1 beklink.
In 1903 het die Britse span vir 22 wedstryde na Suid-Afrika teruggekeer. Dié toer het egter erg afgeskop, nadat hulle drie agtereenvolgende nederlae teen spanne uit die Westelike Provinsie gely het. Ook in die toer se verdere verloop het hulle swakker as verwag presteer: Twee wedstryde elk teen die keurspanne uit Griekwaland-Wes en Transvaal het ook in nederlae geëindig. Die toetsreeks teen die Springbokke, die Suid-Afrikaanse nasionale span, wat aan die einde van die toer geskeduleer is, het glo niks goeds voorspel nie. Ondanks die verwagtinge het die Britse keurspan goed tred gehou. In die eerste en derde toetswedstryd het hulle in ’n gelykop gespeel, terwyl die tweede toetswedstryd in ’n 0–8-nederlaag geëindig het. Die Suid-Afrikaners het sodoende die toetsreeks met 1–0 beklink.
Skaars twaalf maande later het ’n verdere keurspan na Oseanië opgeruk. Die Australiese been van die toer was baie suksesvol: Alle 13 wedstryde is gewen, van wie drie toetswedstryde teen die Wallabies. Die tweede been van die toer in Nieu-Seeland het ses wedstryde bevat. Van die wedstryde teen provinsiale spanne het hulle drie gewen, in een gelykop gespeel en een verloor. Die enigste toetswedstryd teen die All Blacks, die Nieu-Seelandse nasionale span, het in ’n 3–9-nederlaag geëindig. Hoewel die Britse keurspan in Nieu-Seeland teen sterk opponente te staan gekom het, is die toer as ’n groot sportiewe sukses beskou.
Vestiging van die Britse keurspan
Die Suid-Afrikaanse 1910-toer word beskou as die amptelike begin van die Leeus se geskiedenis, aangesien die span vir die eerste keer deur verteenwoordigers uit alle vier beheerliggame saamgestel is. Die Australiër Tom Richards, wat in Suid-Afrika gewoon het, was ook deel van die span. Hy het in Engeland klubrugby gespeel en in 1908 saam met die Australiese span Olimpiese goud gewen. Ná ’n aantal beserings het hy homself vir die Britte as plaasvervanger beskikbaar gestel en vir hulle in ’n aantal wedstryde gespeel. Na hom genoem is die Tom Richards-beker, wat sedert 2001 tussen Australië en die Leeus uitgespeel word. Die toer van 24 wedstryde was redelik suksesvol. Teen die plaaslike keurspanne het hulle twaalf oorwinnings aangeteken, in drie gelykop gespeel en ses nederlae gely. Die toetsreeks gedurende die tweede toerhelfte is met 1–2 verloor.
Byna gelyktydig met die amptelike toer het ’n nieamptelike Anglo-Skotse keurspan ter geleentheid van die Meirewolusie se eeufees na Argentinië getoer. Die Argentynse koerante het na hulle as Combinado Británico (“Gekombineerde Britte”) verwys, vandag word dit as ’n reserwespan van die amptelike keurspan beskou. Hulle het alle ses wedstryde gewen, van wie die eerste toetswedstryd van die Poemas, die Argentynse nasionale span. Vir die Argentyne het onder andere Barry Heatlie gespeel, wat in 1896 en 1903 vir Suid-Afrika teen die Britte gespeel het.
Dit het 14 jaar vir die daaropvolgende toer geneem, wat hulle in 1924 vir 21 wedstryde na Suid-Afrika geneem het. Teen die plaaslike keurspanne het die Britse keurspan gesukkel; hulle het nege oorwinnings aangeteken, in twee gelykop gespeel en ses nederlae gely. Weens die buitengewoon taai speelvelde het die Britte verskeie beserings opgedoen en die plaasvervangers moes soms op posisies speel waarmee hulle nie vertroud was nie. Hulle het in die eerste toetswedstryd gelykop gespeel en die ander drie verloor.
Op uitnodiging deur die Argentynse Rugbyunie het die Britse keurspan in 1927 weer na Argentinië getoer. Hulle het in nege wedstryde gespeel, van wie vier toetswedstryde teen die Poemas. Die keurspan het alle wedstryde gewen, van wie die 14–0-oorwinning teen die CA San Isidro die minder duidelikste was; alle toetswedstryde is met meer as 30 punte gewen. Ten spyte van die groot klasverskil het die Argentynse rugby beide finansieel en sportief baat gevind, omdat dié toer aansienlik bygedra het tot die popularisering van die sport.
In 1936 het hulle vir die tot dusver laaste keer Argentinië besoek. Hulle het alle tien wedstryde gewen en in dié proses net nege punte afgestaan. Onder andere het hulle ’n wedstryd teen die Poemas gespeel, wat ondanks die toer se goedkeuring deur die Internasionale Rugbyraad (IRR) nie as ’n toetswedstryd erken is nie. In 1938 het ’n Suid-Afrikaanse toer vir altesaam 24 wedstryde gevolg. Die Britse keurspan het 16 wedstryde teen provinsiale keurspanne gewen en vyf nederlae gely. Die twee toetswedstryde teen die Springbokke het ook in nederlae geëindig, wat sodoende die toetsreeks vroeg beklink het. In die derde wedstryd het die Britte en Iere egter wraak geneem, waardeur hulle vir die eerste keer sedert 1910 ’n toetswedstryd op Suid-Afrikaanse bodem gewen het.
Eerste toere onder die naam Leeus
Nadat die bynaam Britse Leeus (of kort Leeus) in die media reeds in 1924 wyd gebruik is, het die span van 1950 af amptelik dié naam gebruik. Die destyds bekend gestelde kleredrag – ’n rooi trui, wit broeke en blou-groen sokkies – is sedertdien behou. Die eerste toer ná die Tweede Wêreldoorlog het weer na Oseanië vertrek, met 23 wedstryde in Nieu-Seeland en ses wedstryde in Australië. Teen die Nieu-Seelandse provinsiale keurspanne het die Leeus 17 oorwinnings aangeteken en twee nederlae gely. In die eerste van vier toetswedstryde teen die All Blacks het hulle met 9–9 gelykop gespeel, terwyl hulle die drie ander (en sodoende die toetsreeks) verloor het. Die vier wedstryde teen Australiese plaaslike keurspanne het in drie oorwinnings en een nederlaag geëindig, terwyl hulle albei toetswedstryde teen die Wallabies gewen het. Die Leeus het op hul terugreis weer Ceylon besoek en ’n nieamptelike toetswedstryd gewen.
Die Suid-Afrikaanse 1955-toer vir 25 wedstryde was selfs meer suksesvol. Die Leeus het verkies om by elke geleentheid met die bal te hardloop eerder as om met die Springbokke se voorspelers slaags te raak. Met dié taktiek het hulle in die wedstryde teen provinsiale spanne 17 oorwinnings aangeteken en in een gelykop gespeel, met net drie wedstryde wat in nederlae geëindig het. Die toetsreeks van vier toetswedstryde het gelykop geëindig (met twee oorwinnings en nederlae elk). Op hul terugreis het hulle ’n tussenstop in Nairobi gemaak en ’n nieamptelike toetswedstryd teen Oos-Afrika gewen.
Toe die Leeus in 1959 na Australië en Nieu-Seeland vertrek het, het hulle in altesaam 33 wedstryde gespeel. Met een uitsondering (die wedstryd teen Waratahs) het hulle alle ses wedstryde op Australiese bodem gewen. Onder andere het hulle albei toetswedstryde teen die Wallabies gewen. Teen die Nieu-Seelandse provinsiale keurspanne het hulle 19 oorwinnings aangeteken en twee nederlae gely. In die toetsreeks teen die All Blacks het die Leeus drie deels naelskraapse nederlae gely en een oorwinning aangeteken. Aansluitend het die span oor Kanada teruggereis, waar hulle in Vancouver twee wedstryde teen provinsiale keurspanne uit Brits-Columbië gewen het.
Die Leeus se bloeitydperk
Die glo bekendste en suksesvolste Leeuspan is dié wat in 1974 na Suid-Afrika getoer het, aangevoer deur die Ierse slot Willie John McBride. In 22 wedstryde het die Leeus onoorwonne gebly, waarby hulle die provinsiale spanne deels duidelik oorheers het. Hulle het drie van vier toetswedstryde teen die Springbokke gewen en net in die laaste gelykop gespeel. Vir die eerste keer sedert 1896 het die Leeus ’n toetsreeks in Suid-Afrika beklink. Dié toer was om twee redes omstrede, enersyds weens die internasionaal toenemend veroordeelde apartheidsbeleid, andersyds weens die geweld op die veld. Die Leeus se verantwoordelikes het opgemerk dat die Springbokke hul vroeër teenstanders met fisiese aggressie oorheers het. Destyds is die toetswedstryde se skeidsregter deur die gasheer benoem en spelers is net vervang as ’n dokter bevind het dat ’n speler fisies nie meer in staat was om aan te speel nie. Die destyds min kameras het die skeidsregter se opsies vir ingryping beperk. Die Leeus het daarop besluit om met hul berugte 99 call (afkorting vir 999, die noodnommer in Groot-Brittanje en Ierland) „hulle vergelding eerste in te kry“ (to get their retaliation in first). Die idee was dat ’n skeidsregter waarskynlik nie al die Leeus sou afstuur as hulle almal “teen klaarblyklike roekeloosheid” (blatant thuggery) „teruggeveg“ het nie. Van die derde toetswedstryd in Port Elizabeth, een van die mees geweldadige gevegte in die rugbygeskiedenis, het ’n opname behou gebly, waarin JPR Williams ná so ’n roep oor die helfte van die veld hardloop, die slot Johannes van Heerden aanval en hom bewusteloos slaan.
Kontroversies rondom Apartheid en oorgang na professionalisering
Die Apartheidsregime is solank al hoe meer onder internasionale druk geplaas – nie net danksy die Gleneagles-ooreenkoms wat in 1977 onderteken is nie, waarin die lidlande van die Britse Statebond ingestem het om enige sportiewe kontakte met Suid-Afrika te verbied. Ten spyte van duidelike protes deur beide die Britse en Ierse regerings wat geen wetlike beheer gehad het nie, het die Tuisnasies se beheerliggame besluit om in 1980 ’n toer na Suid-Afrika te reël. Die Leeus se wenrekord teen die provinsiale keurspane was oorweldigend, alle 14 wedstryde is gewen. In die toetsreeks teen die Springbokke het die Leeus goed presteer, maar hulle het die drie eerste toetswedstryde naelskraap verloor. Hul oorwinning in die laaste toetswedstryd was nie meer van belang nie. Die Nieu-Seelandse 1983-toer het teleurstellend verloop. Die Leeus het twaalf van 14 wedstryde teen provinsiale keurspanne gewen, maar in die toetsreeks teen die All Blacks was hulle sonder enige kans en hulle is in alle vier toetswedstryde verslaan.
Vir 1986 het hulle ’n toer na Suid-Afrika beplan, wat onvermydelik tot verdere omstredenheid sou gelei het, veral nadat ’n noodtoestand in dié land afgekondig is. In Desember 1985 het Danie Craven, die Suid-Afrikaanse beheerliggaam se president, aangekondig dat die besluit om ’n amptelike uitnodiging te stuur onbepaald uitgestel is. Daar was nie genoeg tyd om ’n ander toer te reël nie, waarvolgens die vier Tuisnasies se komitee pleks daarvan ’n wedstryd ter geleentheid van die Internasionale Rugbyraad (IRR, nou Wêreldrugby) se eeufees gereël het. Op 16 April 1986 het ’n amptelike Leeuspan in Cardiff teen ’n wêreldspan “Die Res” (The Rest) te staan gekom, wat van die wêreld se destyds beste spelers ingesluit het; die wêreldspan het dié wedstryd met 15–7 gewen.
Die 1989-toer het na Australië gegaan, waar hulle in altesaam twaalf wedstryde gespeel het. Die nege wedstryde teen plaaslike keurspanne het die Leeus almal gewen. Nadat die eerste toetswedstryd teen die Wallabies in ’n duidelike nederlaag geëindig het, het die Leeus herstel en ná twee oorwinnings dié toetsreeks met 2–1 beklink. Ter geleentheid van die Franse Rewolusie se tweede eeufees het die Leeus op 4 Oktober 1989 in ’n vriendskaplike wedstryd teen die Franse nasionale span gespeel en op die Paryse Parc des Princes met 29–27 gewen; tot op hede is dit die enigste wedstryd tussen die Leeus en die Franse. Die Nieu-Seelandse 1993-toer van 13 wedstryde was die laaste gedurende die amateurtyperk en dit het teleurstellend verloop. Teen die provinsiale keurspanne het hulle ses oorwinnings aangeteken en vier nederlae gely. Die toetsreeks was ná twee toetswedstryde gelykop, maar dit is nogtans verloor, nadat die All Blacks die derde en laaste toetswedstryd duidelik met 30–12 gewen het.
Ontwikkelinge in die 21ste eeu
Die Leeus se 2005-toer het met ’n “opwarmingswedstryd” in Cardiff teen Argentinië afgeskop wat met 25–25 gelykop geëindig het. Daarna het die Leeus deur Nieu-Seeland getoer, waar hulle daarin geslaag het om alle sewe wedstryde teen provinsiale keurspanne te wen. Hulle is egter nie net deur die Nieu-Seeland Māori geklop nie, maar hulle was ook in die toetsreeks teen die All Blacks sonder enige kans en hulle het drie duidelike nederlae gely. Die erge toetsuitslae het tot skerp kritiek aan die afrigter Clive Woodward gelei, veral oor sy spelerkeuring, en dit het deskundiges die Leeus se toekoms laat bevraagteken.
Die Leeus se 2009-toer het na Suid-Afrika vertrek, waartydens die Skot Ian McGeechan vir die vierde keer ná 1989, 1993 en 1997 as hoofafrigter gedien het. Die Leeus het in alle sewe wedstryde teen provinsiale keurspanne onoorwonne gebly. Die twee eerste toetswedstryde teen die Springbokke (die 2011-wêreldkampioen) is naelskraap verloor. Sodoende het die gasheer dié toetsreeks reeds vroeg beklink. Die Leeus het in die derde en laaste toetswedstryd met ’n duidelike oorwinning wraak geneem en dié toetsreeks met 1–2 verloor.
Aan die begin van hul 2013-toer het die Leeus in Hongkong vir die eerste keer sedert 1977 teen die Barbarians te staan gekom en hulle duidelik met 58–9 verslaan. In Australië, dié toer se eindelike bestemming, het hulle ook die plaaslike keurspanne deels duidelik oorheers. Net teen die Brumbies uit Canberra het hulle ’n naelskraapse nederlaag gely. In die toetsreeks teen die Wallabies het hulle die eerste toetswedstryd naelskraap met 23–21 gewen, terwyl hulle die tweede met 15–16 verloor het. In die derde en beslissende toetswedstryd het die Leeus met 41–16 geseëvier (gelykstaande aan die Leeus se hoogste oorwinning nog) en sodoende dié toetsreeks met 2–1 beklink.
In 2017 het die Leeus na Nieu-Seeland getoer, waarby die sewe wedstryde teen provinsiale spanne taai was. Die Leeus het teen beide die Blues uit Auckland en die Highlanders uit Dunedin naelskraapse nederlae gely, terwyl hulle teen die Hurricanes uit Wellington gelykop gespeel het. Die toetsreeks teen die All Blacks (die 2015-wêreldkampioen) was ook gebalanseerd. Nadat die Leeus in die eerste toetswedstryd verslaan is, het hulle die tweede gewen. Die gasheer het in die laaste toetswedstryd teen halftyd voorgeloop, maar die Leeus het in die doodsnikke van dié wedstryd ’n gelykop behaal. Vervolgens het ook die toetsreeks gelykop geëindig.
Toekoms
In die verlede is dit as ’n groot eer vir ’n speler beskou om vir die Leeus gekeur te word – selfs groter as om vir een van die vier nasionale spanne te speel. Vir die onderskeidelike opponent was dit ook ’n unieke gebeurtenis. Die Leeus se toekoms word egter in ’n toenemende mate deur spelers, verantwoordelikes en die pers bevraagteken, veral ná die deels swak prestasies op die Australiese 2013- en Nieu-Seelandse 2017-toere. Die weeklange toere word dikwels as ’n oorblyfsel uit die amateurtydperk in die hoogs professionele rugbywêreld beskou. Aan die ander kant verteenwoordig die Leeus vir baie die ou rugbytradisie, waarom die Leeustoere onveranderd moet voortgaan en die toetswedstryde amptelike status moet hê. ’n Minderheid is van mening dat die Leeus moet voortbestaan, maar eerder nes ander keurspanne soos die Barbarians meer vir die pret van die spel as as ’n ernstige span met internasionale status. Met die opkoms van Argentinië as een van die beste rgubylande word daar ook meer gepleit vir toere of minstens toetswedstryde teen die Poemas, die Argentynse nasionale span.
In 2021 het die Leeus se bestuurders aangekondig dat die moontlikhede van ’n vrouespan van die Britse en Ierse Leeus ondersoek sal word.
Toetswedstryde
Die Britse en Ierse Leeus het 54 van hul 127 toetswedstryde gewen, ’n wenrekord van 42,52%. Die Leeus se statistieke in toetswedstryde teen alle lande, in alfabetiese volgorde, is soos volg (korrek op 31 Julie 2021):
Uitslae
O = Oorwinning; G = Gelykop; N = Nederlaag; * as toetswedstryd erken
Bekende spelers
Baie spelers van die Britse en Ierse Leeus is vir hul uitstekende prestasies in Wêreldrugby se Heldesaal opgeneem. Van hulle het ook vir hul onderskeidelike nasionale span gespeel. Daarbenewens is die span van die 1888-toer ingeskryf.
Die volgende lys bevat dié lede in die Heldesaal wat vir die Leeus gespeel het. In hakkies die jaar van hul deelname aan ’n Leeustoer.
Spelerstatistieke
(Korrek teen Augustus 2021)
Notas
a. Naam van die Britse en Ierse Leeus in die tale van die deelnemende lande:
Jack Wallace (akteur)
Jack Wallace is 'n Amerikaanse akteur. Hy is bekend vir sy rolle in die rolprente Death Wish (1974), Nixon (1995), Faster (2010), en The Boy Next Door (2015).
Groot Moskee
Die term Groot Moskee verwys gewoonlik na die eerste en grootste Islamitiese moskee, Al-Masdjid al-Haram in Mekka, Saoedi-Arabië, maar dit kan ook enige moskee wees wat dien as die hoofaanbiddingsplek vir ’n spesifieke gebied. Daar is verskeie Groot Moskees in die wêreld.
Hieronder volg ’n onvolledige lys van die bekendstes.
Edward Mannix
Edward Mannix (26 Julie 1928 – 2 Augustus 1995) was 'n Amerikaanse akteur en skrywer. Hy was bekend vir sy rolle in die rolprente The Professional: Golgo 13 (1983), Castle in the Sky (1986), Hocus Pocus (1993), en Ninja Scroll (1993).
Nørhalne
Nørhalne is ‘n plek in die Deense Noord-Jutlandstreek van die Jammerbugt-munisipaliteit. Dit het 1 232 inwoners (2008).
Giuliano de' Medici
Giuliano di Piero de' Medici (25 Oktober 1453 – 26 April 1478) was die tweede seun van Piero de' Medici ("die Jigtige") en Lucrezia Tornabuoni. Hy het saam met sy broer Lorenzo die Manjifieke oor Florence geheers en sy broer se beeld as "beskermheer van die kunste" gekomplimenteer met sy eie beeld as die aantreklike en sportiewe "goue seun".
Dood
Hy is met die aanvang van die Pazzi-sameswering op Sondag, 26 April 1478 in die Duomo, Santa Maria del Fiore, deur Francesco de' Pazzi en Bernardo Baroncelli vermoor. Hy is deur 'n swaardsteek aan sy kop gedood en altesaam 19 keer gesteek. Dit was egter nie die eerste poging om hom en sy broer om die lewe te bring nie; die samesweerders wou eintlik vir Lorenzo en Giuliano uit Florence weglok sodat hulle die broers buite die stadsgrense kon vermoor – aanvanklik op weg na Piombino, en daarna in Rome, en laastens tydens 'n banket wat deur die Medici aangebied is by hulle villa in Fiesole. Giuliano het egter ongesteld gevoel en nie opgedaag nie. Die keuse om die sluipmoord tydens die mis uit te voer was derhalwe op die nippertjie geneem.
Giuliano is na 'n nederige begrafnis op 30 April 1478 in sy vader se graftombe in die Kerk van San Lorenzo begrawe. Hy is later saam met sy boer Lorenzo herbegrawe in die Medici Kapel van dieselfde kerk in 'n graftombe wat oorheers word deur 'n standbeeld van die Madonna en Kind deur Michelangelo.
Persoonlike lewe
Giuliano was verloof aan Semiramade Appiani Aragona, die dogter van Iacopo IV Appiani.
Giulio di Giuliano de' Medici, Giuliano se buite-egtelike seun by sy minnares Fioretta Gorini, sou voortgaan om Pous Clemens VII te word.
Nederlandse nasionale rugbyspan
Die Nederlandse nasionale rugbyspan (Nederlands: Nederlands rugbyteam) is die nasionale rugbyspan wat Nederland in internasionale wedstryde (toetswedstryde) verteenwoordig. Rugby word in Nederland geadministreer deur Rugby Nederland (RN) wat in 1932 gestig is. Hulle dra die bynaam Oranje. Nederland word deur Wêreldrugby as ’n vlak drie-span erken. Die Nederlandse rugbyspan is tans (Maart 2023) 26ste op Wêreldrugby se wêreldranglys gelys.
Nederland het op 1 Julie 1930 in sy eerste toetswedstryd teen België gespeel en met 0–6 verloor. In die daaropvolgende jare het albei spanne gereeld ontmoet. Van die ander opponente in die begintydperk was Duitsland en Roemenië. Hulle ding in die Europese Rugbykampioenskap met ander opkomende rugbyspanne mee.
Beheerliggaam
Die beheerliggaam vir rugby in Nederland is Rugby Nederland (RN). RN is in 1932 gestig en het in 1988 by die Internasionale Rugbyraad (IRR, nou Wêreldrugby) aangesluit. Daarbenewens is RN ’n stigtingslid van die kontinentale beheerliggaam Fédération Internationale de Rugby Amateur (FIRA; nou Rugby Europa).
Die hoogste rugbyliga in Nederland is die Ereklasse, waaraan agt spanne deelneem. Die meeste spelers van die Nederlandse nasionale span is uit dié liga afkomstig. Van die ander spelers is veral in Frankryk aktief. In Nederland aktiewe nasionale spelers draf meestal uit vir die professionele span The Delta wat sedert 2021 aan die Rugby Europa Superbeker deelneem.
Naas die amptelike nasionale span roep RN ook ander keurspanne byeen. Nes ander rugbynasies beskik Nederland oor ’n o/20-nasionale span wat aan die Europese en Wêreldrugby o/20-kampioenskap deelneem. Kinders en jongmense word reeds op skool aan rugby bekend gestel en na gelang van hul belangstelling en talent begin hul met hul afrigting.
Geskiedenis
Nederland het hulle eerste internasionale rugbywedstryd op 1 Julie 1930 teen België gespeel. België kon dié wedstryd met 6–0 wen. Alhoewel hulle in 1931 nie enige wedstryde gespeel het nie, het Nederland van 1932 af vir vyf jaar lank elke jaar teen België gespeel. In 1932 was die uitslag gelykop en het die wedstryde in die 1930’s wat daarop gevolg het gewen. Van die ander opponente in dié tydperk was Duitsland en Roemenië.
In die 1940’s het die span gereeld teen België en Duitsland gespeel. In die 1960’s het die span gereeld teen Wes-Duitsland gespeel. Die span het in dié dekade ook teen Pole, Swede, Spanje en Tsjeggo-Slowakye gespeel.
KSC Lokeren
KSC Lokeren is 'n Belgiese sokkerspan in Lokeren, wat in die Tweede Klasse speel.
Nederlandse nasionale rugbyspan
Geskiedenis
Nederland speel tans in die Europese Rugbykampioenskap. Nederland kon tot dusver nie daarin slaag om vir die Rugbywêreldbeker te kwalifiseer nie.
Die eerste deelname aan die kwalifisering was vir die Rugbywêreldbeker 1991, waarin hulle die finale fase van die Europese kwalifikasie kon behaal, maar hulle het op die vierde plek geëindig nadat Nederland al sy drie wedstryde verloor het.
In die moderne professionele era het die span gesukkel maar daar is nuwe hoop met opkomende spelers soos Bart Viguurs, Allard Jonkers, Rik Roovers en Koeraad Buseman.
Die Europese Nasiesbeker-afdeling 1B van 2010–12 was ’n baie teleurstellende prestasie van die Nederlandse span, aangesien hulle slegs een van hul tien wedstryde gewen het, en hulle is daarom na die Europese Nasiesbeker-eerstedivisie 2012–14 afgegradeer.
Tydens die 2010–11-seisoen het hulle al vyf hul wedstryde verloor, met die eerste teen Tsjeggië 13–25, gevolg deur ’n 10–29-nederlaag teen Duitsland. Hulle het toe teen Pole, België en Moldowa onderskeidelik met 18–32, 18–30 en 15–22 verloor.
Die 2011-’12-seisoen het met ’n verdere 7–23-nederlaag teen Duitsland begin, gevolg deur ’n 10–22-nederlaag teen Tsjeggië en die slegste van die lot, met ’n slagting van 3–58 deur België. Hulle het daarna iets gehad om oor te glimlag, al het dit geen uitkoms vir hul finale posisie gehad nie, aangesien hulle Moldowa met 40–26 verslaan het, maar ’n baie teleurstellende jaar afgesluit het met ’n 19–32-nederlaag teen Pole.
Die seisoen 2016–17 is een van die beste seisoene tot nog toe vir Nederlandse Rugby. Die jong en redelik minder fisieke span in hul poel van die Europese Rugbykampioenskap 1B kon daarin slaag om op die tweede plek te eindig. Die baie gemotiveerde, jong span speel opwindende vinnige rugby en moet as ’n opkomende rugbynasie beskou word.
Algehele rekord
Nederland het 111 van sy 248 toetswedstryde gewen, ’n wenrekord van 44,76%. Nederland se statistieke in toetswedstryde teen alle lande, in alfabetiese volgorde, is soos volg (korrek in Maart 2023):
Huidige span
Die volgende spelers het Nederland se span tydens die Europese Rugbykampioenskap 2022 gevorm:
Spelerstatistieke
(Korrek teen Mei 2020)
Afrigters
Die volgende persone het al as hoofafrigters van die Nederlandse nasionale rugbyspan gedien:
Harley Wallen
Harley Wallen is 'n Amerikaanse akteur, vervaardiger, en regisseur. Hy is bekend vir sy rolle in die rolprente Moving Parts (2017), Bennett's Song (2018), Betrayed (2018), en Into a Dark Mind (2018).
Brandstofinspuiting
Brandstofinspuiting is 'n stelsel waarmee brandstof vir vermenging met lug vir 'n binnebrandenjin gelewer word. Dit het die primêre stelsel in voertuigenjins geword, en het die vergasser grootliks vir hierdie doel in die 1980's vervang.
'n Brandstofinspuitstelsel word ontwerp en gekalibreer spesifiek vir die soort brandstof wat dit gaan hanteer: petrol, VPG, etanol, metanol, metaan (aardgas), waterstof of diesel. Die meeste brandstofinspuitstelsels word vir petrol- of dieselaanwendings gebou. Met die bekendstelling van elektroniese brandstofinspuiting het die hardeware vir petrol en diesel dieselfde begin lyk. Elektroniese brandstofinspuiting het dit moontlik gemaak om dieselfde hardeware vir 'n verskeidenheid brandstowwe te gebruik. Vir petrolenjins was vergassers die hoofmetode waarop brandstof tot die enjin toegevoer is. 'n Wye verskeidenheid brandstofinspuitstelsels het egter reeds sedert die vroegste gebruik van die binnebrandmotor bestaan.
Die hoofverskil tussen vergassers en brandstofinspuitings is dat brandstofinspuitings die brandstof atomiseer deur dit deur 'n klein opening onder hoë druk te pomp, terwyl 'n vergasser op die vakuum staatmaak wat deur die luginlaat veroorsaak word namate dit by die enjin ingesuig word.
Die brandstofinspuiter self is slegs 'n spuitstuk en 'n klep: die aandrywing om die brandstof in te spuit, word verder terugwaarts in die brandstoftoevoerstelsel verkry, van 'n pomp of 'n drukhouer.
Brad Renfro
Brad Renfro is 'n Amerikaanse akteur en skrywer. Hy is bekend vir sy rolle in die rolprente The Client (1994), The Cure (1995), Sleepers (1996), en Apt Pupil (1998).
Maurice Manson
Maurice Manson (31 Januarie 1913 – 21 September 2002) was 'n Amerikaanse akteur. Hy was bekend vir sy rolle in die rolprente Maigret dirige l'enquête (1956) en The Girl in the Kremlin (1957), en in die televisiereekse Alfred Hitchcock Presents (1955) en Matinee Theatre (1955).
Gaskompressor
'n Gaskompressor is 'n toestel wat 'n gas se druk verhoog deur die volume daarvan te verklein.
Tipe kompressors
Kompressors word in twee hooftipes geklassifiseer:
Sentrifugale kompressor
'n Sentrifugale kompressor werk op dieselfde beginsel as 'n sentrifugale pomp. Daar is 'n stuwerlem (impeller) wat in die rondte draai wat die gas in die middel (oog) insuig en na die buitekant uitwerp. Die stuwerlem dra kinetiese energie aan die gas oor (die gas beweeg vinniger) en wanneer die gas se snelheid verminder, word die kinetiese energie omgesit in die vorm van druk. Dit werk op die Bernoulli-beginsel.
Suierkompressor
'n Suier- of resiprokerende kompressor werk met 'n suier soortgelyk aan die suier van 'n motor. Resiprokerend beteken om in gelyke hoeveelhede te gee en te neem. Resiprokerende beweging is wanneer heen-en-weer beweeg word, vandaar die woord "resiprokerende kompressor". Die woord "suierkompressor" is egter meer beskrywend.
Stacey Grenrock-Woods
Stacey Grenrock-Woods (gebore 22 November 1968) is 'n Amerikaanse vervaardiger, aktrise, en skryfster. Sy is bekend vir haar rolle in die televisiereekse Arrested Development (2003), Fat Actress (2005), Root of All Evil (2008), en You Can Do Better (2016).
Kramp
Dit is dikwels onmoontlik om die oorsaak van die kramp, 'n meestal skadelose verskynsel, te bepaal. Tetanie (rukkramp) en tetanus (klem-in-die-kaak) gaan gepaard met hewige krampe wat veroorsaak word deur onderskeidelik ŉ gebrekkige kalsuimgehalte in die bloed en besmetting deur 'n bakterie wat 'n gifstof produseer.
'n Kramp is 'n hewige sametrekking van 'n spier of groep spiere en wissel in tydsduur. Anders as 'n normale spiersametrekking, is 'n kramp onwillekeurig. 'n Kramp kan in die dwarsgestreepte (willekeurige) spiere van die geraamte en in die gladde (onwillekeurige) spiere van die inwendige organe voorkom. Krampe van die kuitspiere kan dikwels voorkom, veral net voor slapenstyd. Die oorsaak daarvan is nie duidelik nie - moontlik 'n verminderde bloedtoevoer vanweë ŉ verandering in of beknelling van die liggaamsposisie.
Vermoeienis of die ophoping van afbreekprodukte (metaboliete) speel moontlik ook ŉ rof. Swanger vroue, asook die in hul oorgangsjare, kry gereeld die skadelose kuitkramp. 'n Kramp kan ook ontstaan wanneer 'n persoon in koue water swem en kan verdrinking tot gevolg hê as dit hewig is. In hierdie geval is daar ook geen spesifieke oorsaak nie, maar 'n vermindering in die bloedtoevoer na die spiere is ŉ moontlike faktor; veral in die geval van 'n persoon wat na 'n groot maaltyd gaan swem - die bloed hoop naamlik in die dermvate op.
Die verkeerde gebruik van bepaalde spiere kan ook krampe tot gevolg hê. Mense wat baie skryf of 'n snaarinstrument bespeel, kry byvoorbeeld soms onderskeidelik "skrywerskramp" en "violistekramp". Eersgenoemde het in sommige gevalle 'n sielkundige oorsprong; die skrywers het byvoorbeeld 'n weersin in hut beroep. Die senuweetrekking in veral die gesigspiere is 'n ander vorm van spierkramp wat meestal 'n psigologiese oorsaak het.
Dieselfde geld vir die tipe kramp in die vroulike bekkenspiere waardeur seksuele omgang onmoontlik gemaak word (vaginismus). Bewuste of onbewuste seksuele angsgevoelens speel in die geval ŉ rol. 'n Kramp is selde 'n aanduiding van 'n spier- of senuweesiekte. Slegs epileptiese krampe spruit hoofsaaklik uit die sentrale senuweestelsel (die brein). Omdat die begrip kramp meestal baie vaag gebruik word, is dit nodig om twee ander verskynsels wat soms as krampe beskryf word, te identifiseer.
Gebrekkige bloedtoevoer na die bene kan tydens die loopbeweging die sogenaamde bloedvatvernouingskreupelheid (claudicatio intermittens) veroorsaak. Dit ontstaan weens vaatvernouing deur aarverkalking. ŉ Oorsaak is ook nog nie vir die simptoom genaamd "rustelose bene" bepaal nie. In die geval pyn die bene snags en kan dit nie stilgehou word nie. Hipersensitiwiteit van die senuweestelsel of die spiere word spasmofilie genoem, wat letterlik ŉ neiging tot krampe beteken.
Tetanie
Krampe is 'n primêre simptoom van tetanie en word deur 'n gebrekkige kalkgehalte in die bloed veroorsaak. Die spiere en senuwees is oorprikkelbaar, en dit bring mee dat skielike krampe, veral in die hande, ontstaan. 'n Ligte graad van tetanie kan net die vingers en mond aantas - trekkings, gepaard met benoudheid en sweet, kom ook voor. In die stadium kan die krampneiging met behulp van Chvostek se teken getoets word: die gesigsenuwee (die tweede kraniale senuwee) word geprikkel en die spiere van die bepaalde gesigshelfte trek saam wanneer daar op die hoek van die kaak geklop word.
Kalk (kalsium) is een van die minerale wat noodsaaklik is vir die normale werking van die menslike liggaam. Dit word in voedsel, byvoorbeeld melk, suiwelprodukte, groente en soms ook drinkwater opgeneem. Kalsium kan alleenlik uit die derms in die bloed opgeneem word wanneer voldoende vitamien D aanwesig is. Klein hoeveelhede kalsium word daagliks deur urine, sweet, dermsappe en gal uitgeskei. Die bloed se kalsiumgehalte wissel gewoonlik in 'n geringe mate – die kalsiumvlak word gehandhaaf deur parathormoon.
Daar is gewoonlik vier byskildkliertjies (paratiroïedkliertjies) agter die skildklier (tiroïedklie r) in die nek. Wanneer die kalsiumvlak in die bloed te skerp daal, skei die kliertjies parathormoon af. Die opname van kalsium uit die derms word sodoende bevorder en kalsium word ook uit die bene vrygelaat. Parathormoon sorg terselfdertyd vir bestendigheid tussen die hoeveelheid kalsium en fosfaat in die bloed. Wanneer die byskildkliere nie behoorlik funksioneer nie (hipoparatiroïedisme), styg die fosfaatgehalte en daal die kalsiumgehalte in die bloed.
Die algemeenste oorsaak van die toestand is wanneer die byskildkliere per ongeluk tydens 'n operasie van die skildklier (die byskildklier is aan die skildklier vergroei) verwyder word. Tetanie kom dan voor. Die toestand kan behandel word met die inname van vitamien D en kalsium; in ernstige gevalle word die stowwe met inspuitings toegedien. 'n Natriumtekort kan ook krampe veroorsaak. Dit kom byvoorbeeld tydens oormatige sweet voor – sweet is naamlik ryk aan natrium. Na gelang van die oorsaak van die perspirasie, word dit "mynwerkerskramp", "stokerskramp" en "hittekramp" genoem. Die soort kramp kan verhoed en behandel word deur die inname van tafelsout, wat die natriumvlak normaliseer.
Tetanus
Tetanie en tetanus moet nie verwar word nie. Tetanus is ŉ aansteeklike siekte wat veroorsaak word deur wondbesmetting met ŉ anaërobiese basil, Clostridium tetani, wat veral in straatvullis voorkom. Die bakterie vorm 'n giftige stof (eksotoksien) wat deur die bloedstroom of die senuweeweefsels in die liggaam versprei word. Die siekte gaan gepaard met krampe wat deur die geringste prikkel, selfs 'n ligflits of geluid, ontstaan. Dit begin gewoonlik in die kaakspiere (klem-in-die-kaak) en versprei dan na die ander spiere.
Die krampe is uiters pynlik en soms so hewig dat bene in die liggaam gebreek kan word. Wanneer krampe na die asemhalingspiere versprei, kan 'n persoon sterf. Daar bestaan krampwerende middels vir die toestand asook 'n teengif vir die tetanusbasil. 'n Mens kan teen tetanus geïmmuniseer word, en kinders word vandag op 'n roetinegrondslag daarteen ingeënt. Aangesien die immuniteit na 'n aantal jare geneutraliseer word, kry persone wat besmette wonde opdoen, inspuitings om die immuniteit te herstel.
Leto
Leto (Grieks: Λητώ) was in die Griekse mitologie uit die tweede geslag Titane. Sy was die godin van onsigbaarheid.
Bostreep-ghieliemientjie
Die Bostreep-ghieliemientjie (Barbus dorsolineatus) is 'n varswater vis wat voorkom in die boonste gedeeltes van die Kunenerivier. In Engels staan die vis bekend as die Topstripe barb.
Leto
Leto was die dogter van die Titane Koios en Foibe (volgens Hesiodus) en die suster van Asteria. Sy is ook die ma van Zeus se tweeling Apollo en Artemis. Ná hul geboorte het sy feitlik van die toneel af verdwyn.
Haar eweknie in die Romeinse mitologie is Latona.
Bostreep-ghieliemientjie
Voorkoms
Die vis se lyf is diep en die kop groot met twee baarde. Daar is min is bekend omtrent die vis behalwe dat daar twee swart kolle op die lyf onder die dorsale vin is. Daar is ook kleiner kolle op die basis van die stertvin. Die vis word tot 75 mm lank.
Nørholm
Nørholm is ‘n plek in die Deense Noord-Jutlandstreek van die Aalborg-munisipaliteit. Dit het 241 inwoners (2008).
Helios
Helios (Grieks: Ἥλιος) was in die Griekse mitologie uit die tweede geslag Titane. Hy was die verpersoonliking van die Son.
Helios was die seun van die Titane Huperion en Teia (Hesiodus) of Eurufaissa (Homeros) en die broer van die godinne Selene (Maan) en Eos (Daeraad). Die drie se name was ook die algemene Griekse name vir son, maan en daeraad.
Beskrywing
Die beeld van ’n godheid wat ’n strydwa dryf, het waarskynlik ’n Indo-Europese oorsprong, en is algemeen in beide vroeë Griekse en Nabye Oosterse godsdienste. Die vroegste kunsvoorstelling van die "strydwagod" kom uit die Partiese tydperk (3de eeu) van Persië, waar daar bewyse is van rituele vir die songod deur priesters (magiërs); dit dui op ’n versmelting van die kultusse van Helios en Mitras.
Helios word beskou as beide ’n personifikasie van die son en die basiese skeppingskrag daaragter, en word gevolglik dikwels aanbid as ’n god van lewe en skepping. Homeros beskryf Helios as ’n god "wat vreugde aan sterflikes gee".
thumb|200 px|Die [[Kolos van Rhodos.]] Die eiland Rhodos was ’n belangrike sentrum vir die kultus van Helios; dit was een van die min plekke in antieke Griekeland waar hy as ’n belangrike god aanbid is. Die aanbidding van Helios by Rhodos het ’n ritueel ingesluit waarin ’n strydwa wat deur vier perde getrek word, oor ’n krans tot in die son gestuur is, ’n voorstelling van die mite van Faëton. Jaarlikse gimnastiektoernooie is ter ere van Helios gehou en die Kolos van Rhodos is aan hom opgedra. Helios het ook ’n aansienlike aanhang in Korinte op die Griekse vasteland gehad.