cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Hulpbronvloek
Die hulpbronvloek, ook bekend as die paradoks van oorvloed of die armoedeparadoks, is die verskynsel van lande met 'n oorvloed natuurlike hulpbronne (soos fossielbrandstowwe en sekere minerale) wat minder ekonomiese groei, minder demokraties of slegter ontwikkelingsuitkomste as lande het, met minder natuurlike hulpbronne. Daar is baie teorieë en baie akademiese debat oor die redes vir, en uitsonderings op, hierdie ongunstige uitkomste. Die meeste kenners meen die hulpbronvloek is nie universeel of onvermydelik nie, maar raak sekere soorte lande of streke onder sekere omstandighede.
Echinochalina isaaci
Echinochalina isaaci is 'n sponsspesie in die taksonomiese indeling van die Demospongiae (gewone sponse). Die liggaam van die spons bestaan uit kieselnaalde en sponginevesels en is in staat om baie water op te neem.
Hulpbronvloek
Hulpbronvloekteorie
Die idee dat hulpbronne meer 'n ekonomiese vloek as 'n seën kan wees, het in die 1950's en 1960's begin na vore kom in debatte oor die ekonomiese probleme van lae- en middelinkomstelande. Maar so ver terug as 1711 het The Spectator geskryf "Daar word algemeen waargeneem dat in lande met die grootste oorvloed daar die armste lewendes is", so dit was nie 'n heeltemal nuwe waarneming nie. Die term hulpbronvloek is vir die eerste keer in 1993 deur Richard Auty gebruik om te beskryf hoe lande ryk aan minerale hulpbronne nie in staat was om daardie rykdom te gebruik om hul ekonomieë 'n hupstoot te gee nie en hoe, teen-intuïtief, hierdie lande laer ekonomiese groei gehad het as lande sonder 'n oorvloed natuurlike hulpbronne. 'n Invloedryke studie deur Jeffrey Sachs en Andrew Warner het 'n sterk korrelasie tussen natuurlike hulpbronoorvloed en swak ekonomiese groei gevind.. Honderde studies het nou die uitwerking van hulpbronrykdom op 'n wye reeks ekonomieseuitkomste geëvalueer, en het baie verduidelikings gegee vir hoe, hoekom en wanneer 'n hulpbronvloek waarskynlik sal plaasvind. Terwyl "die lotery-analogie waarde het, maar ook tekortkominge het", het baie waarnemers die hulpbronvloek vergelyk met die probleme wat loterywenners tref wat sukkel om die komplekse newe-effekte van nuutgevonde rykdom te bestuur.
Echinochalina isaaci
Die spons behoort tot die genus Echinochalina en tot die familie Microcionidae. Die wetenskaplike naam van die spesie is die eerste keer geldig gepubliseer in 1996 deur Hooper.
Hulpbronvloek
Hulpbronvloekteorie
Akademiese navorsing oor die hulpbronvloek het toenemend verskuif na die verduideliking waarom sommige hulpbronryke lande sukses behaal en waarom ander nie, in teenstelling met om bloot die gemiddelde ekonomiese uitwerking van hulpbronne te ondersoek. Navorsing dui daarop dat die wyse waarop hulpbroninkomste bestee word, 'n regeringstelsel, institusionele kwaliteit, tipe hulpbronne en vroeë vs laat industrialisasie alles gebruik is om suksesse en mislukkings te verklaar
Vanaf 2018 het 'n nuwe bespreking ontstaan oor die potensiaal vir 'n hulpbronvloek wat verband hou met kritieke materiale vir hernubare energie. Dit kan óf lande met oorvloedige hernubare energiebronne, soos sonskyn, óf kritieke materiale vir hernubare energietegnologieë, soos neodimium, kobalt of litium, raak.
Hessea tenuipedicellata
Hessea tenuipedicellata is 'n meerjarige blomplant en geofiet wat tot die genus Hessea behoort. Die spesie is endemies aan die Wes-Kaap en kom op die noordelike Knersvlakte voor. Daar is een subpopulasie en die plant word bedreig deur ystervarke wat gate grou op soek na ander spesies.
Tencent
Tencent Holdings Ltd., ook bekend as Tencent (腾讯), is 'n Chinese multinasionale tegnologie- en vermaaklikheidskonglomeraat en beheermaatskappy met sy hoofkwartier in Shenzhen. Dit is ook die grootste maatskappy in die videospeletjiebedryf ter wêreld, gebaseer op sy beleggings, met Tencent Games as sy filiaal wat op die skep van speletjies fokus. Die Suid-Afrikaanse mediamaatskappy Naspers en sy filiaal Prosus het in 2022 'n 29%-belang in Tencent besit.
Tencent is een van die grootste internetmaatskappye in China. Dit besit die land se grootste mobiele boodskapdiens "We Chat" (Weixin). Sy filiale is bedrywig in die vermaak- en die videobedryf, die internet en met selfone. Tencent se grootse geldinkomste is met die rekenaarspeletjie League of Legends.
Die firma is in November 1998 deur vier universiteitsvriende, naamlik Ma Huateng (Pony), Chen Yidan (Charles), Xu Chenye (Daniël) en Zhang Zhidang (Tony) gestig.
Naspers het 'n 46,5%-aandeel van Tencent in 2001 gekoop. Vanaf 2021 besit die firma 30,86% deur Prosus, wat ook 'n belang in Tencent se sustermaatskappye besit, soos OLX, VK, Trip.com Group, Delivery Hero, Bykea, Meesho, Stack Overflow, Udemy, Codecademy, Brainly en PayU Tencent Holding Bpk is op 16 Junie 2004 op die Hongkongse Aandelebeurs genoteer, en dit is in 2008 as 'n samestellende aandeel by die Hang Seng-indeks gevoeg.
Maniraptora
Maniraptora ("handgrypers") is ’n klade Coelurosauria-dinosourusse wat die voëls asook die nie-vlieënde dinosourusse insluit wat nader verwant was aan voëls as aan Ornithomimus velox. Dit omvat die groot subgroepe Avialae, Deinonychosauria, Oviraptorosauria en Therizinosauria. Ornitholestes en die Alvarezsauroidea word ook dikwels ingesluit. Maniraptora het tydens die Jura-periode vir die eerste keer hul verskyning gemaak in die fossielrekord, en is ’n oorlewende groep wat uit sowat 10 000 spesies voëls bestaan.
Klassifikasie
Die volgende kladogram volg die klassifikasie van Pascal Godefroit en sy kollegas in 2013.
Niphates lunisimilis
Niphates lunisimilis is 'n sponsspesie in die taksonomiese indeling van die Demospongiae (gewone sponse). Die liggaam van die spons bestaan uit kieselnaalde en sponginevesels en is in staat om baie water op te neem.
Die spons behoort tot die genus Niphates en tot die familie Niphatidae. Die wetenskaplike naam van die spesie is die eerste keer geldig gepubliseer in 1930 deur De Laubenfels.
Ostia Antica
Ostia
Seehawe van antieke Rome
Stigting
7de eeu v.C. deur Ancus Martius, koning van Rome
Bevolking
Omstreeks 50 000 tot 100 000
Ligging in Latium
Ondergang
9de eeu n.C.
Parco Archeologico di Ostia Antica
Calabasas
Calabasas word danksy sy ligging in 'n landskap met golwende heuwels, watervalle en eikebome, 'n vooruitstrewende ekonomie, veilige woonbuurte, uitstekende skole, gesofistikeerde winkelsentrums en gesonde leefstyl onder die Verenigde State se tien leefbaarste nedersettings gereken. Gedurende die 1920's, toe motors en nuwe paaie ook afgeleë streke toeganklik gemaak het vir Angelenos, het die gebied die belangstelling van welvarendes uit Hollywood begin wek - as toneel vir rolprente, rusplek langs die pad, en as ontspanningsoord waar rolprentsterre en bestuurders van rolprentateljees gedurende die somermaande plaashuise gehuur het.
Die kunshandelaar William Lingenbrink, 'n groot bewonderaar van moderne boukuns, en sy vennoot C. Henry Taylor het hier in 1931 met Park Moderne 'n klein Boheemse kunstenaarskolonie gestig waar skilders en beeldhouers werke vir Lingenbrink se kunsgalery in Los Angeles in 'n natuurlike en aantreklike omgewing kon skep. 'n Groeiende bevolking, vir wie nuwe eiendomsprojekte verwesenlik is, het in die 1960's die doodsklok vir die klein kolonie gelui.
Die Leonis Adobe, 'n historiese privaat woning in die historiese middestad van Calabasas wat deur Miguel Leonis, 'n Baskiese immigrant en welvarende plaaseienaar na wie as die "Koning van Calabasas" verwys is, van ongebakte kleistene (adobe-blokke) gebou is, dateer van 1844 en is een van die oudste bewaarde geboue in Groter Los Angeles. Dit word amptelik gelys as L.A. Historical Cultural Monument Number One.
Ostia Antica
Bewaringstoestand
Ruïnestad met gedeeltelike rekonstruksies
Ostia Antica is 'n antieke ruïnestad, geleë naby die monding van die Tiberrivier en sowat 25 km suidwes van die Italiaanse hoofstad Rome, wat tans deel uitmaak van die Parco Archeologico di Ostia Antica, een van die belangrikste en grootste argeologiese terreine in Italië. Die stadsnaam is afgelei van die meervoudsvorm van die Latynse ostium («riviermonding»). Ter onderskeiding van die gelyknamige moderne nedersetting Ostia (of Lido di Ostia, aldus sy amptelike naam as voorstad van Rome), word na die Romeinse hawestad as Ostia Antica (Ou Ostia) verwys. Volgens antieke oorlewerings is Ostia in die 7de eeu v.C. deur Ancus Martius, die vierde koning van Rome, gestig, alhoewel hierdie datum nie deur argeologiese opgrawings gesteun word nie. In die 4de eeu v.C. is Ostia as militêre buitepos ter verdediging van Rome uitgebou. Die seehawe het sy bloeitydperk tussen 100 v.C. en 200 v.C. beleef toe dit uitgebrei is. Die bevolking, wat op tussen 50 000 en 60 000 beraam is (moontlik 100 000 gedurende sy bloeitydperk), het veral uit lede van die middelklas bestaan (onder wie skeepsbouers, groothandelaars, handelaars en ambagslui) wat in Ostia 'n bestaan gemaak het uit die florerende in- en uitvoerhandel met nabygeleë Rome. Hulle is oorwegend in sogenaamde insulae, woonstelgeboue met meerdere verdiepings, gehuisves. Die laer klasse het hawearbeiders en slawe ingesluit.
Veral gedurende die prinsipaat van Augustus het die stad 'n ekonomiese opswaai beleef as die seehawe waar invoergoedere soos wyn, olyfolie en graan vir die miljoenestad Rome hier gehanteer en gestoor is. Invoere is hier van skepe op kleiner rivierbote gelaai en op die Tiber na Rome vervoer. Die vaart rivierop oor 'n afstand van 23 km het destyds sowat drie dae geneem. Daarnaas is Ostia en Rome deur 'n pad, die Via Ostiense, met mekaar verbind.
Ostia was daarnaas 'n gewilde woonplek langs die Tirreense See waar patrisiërs uit Rome hul seevilla's (villae maritimae) laat bou het. Hierdie gebouekomplekse, wat uit die tydperk tussen die 1ste en 3de eeu n.C. dateer en langs die kuspad Via Severiana ontstaan het wat in noord-suidelike rigting loop, maak eweneens deel uit van die Parco Archeologico di Ostia Antica en is op die landgoed Procoio geleë. In die Romeinse tydperk is hulle deur drie paaie, Via Ostiensis, Via Laurentina en Via Ardeantina, met Rome verbind.
Die agteruitgang van Ostia het in die 6de eeu n.C. ná die val van die Romeinse Ryk begin. Vanaf die 9de eeu was die stad verlate. Sommige van sy laat antieke bewoners is buite die antieke stadsmuur in 'n nuwe nedersetting gehuisves wat na sy stigter, pous Gregorius IV, Gregoriopolis genoem is.
Ligging
Ostia was oorspronklik langs 'n 4 km lange kusstrook by die Tibermonding geleë. Noord van die rivier het tydens die regentskap van die keisers Claudius en Trajanus 'n nuwe seehawe, Portus Romae, ontstaan asook 'n kanaal gebou, die fossa Traiana, wat die hawebekken met die Tiber verbind het, om die toenemende versanding teen te werk en die af- en belaai van skepe ook tydens onstuimige seetoestande moontlik te maak. Later is na die kanaal in Italiaans as Fiumicino («klein rivier») verwys.
As gevolg van versanding - 'n proses wat vanaf die Middeleeue tot die 19de eeu voortgeduur het - is die huidige argeologiese terrein sowat 4 km van die see af geleë. Ná verwoestende oorstromings in die 16de eeu het ook die Tiber se rivierloop verander. Ostia Antica word deur 'n spoorweglyn met die moderne metropool Rome verbind en beskik oor sy eie treinstasie (Ostia Antica), terwyl ook bootsritte op die Tiber gewild is by toeriste.
Argeologiese opgrawings en bewaringstoestand
Ostia Antica verskil in een belangrike opsig van ander groot argeologiese opgrawingsterreine soos Pompeii en Herculaneum - die stad is nie skielik deur 'n natuurramp getref en onder vulkaanas begrawe en gekonserveer nie, bevrore in tyd soos dit in 79 n.C. gelyk het. Ostia Antica het tot die laat antieke tydperk gefloreer en stel argeoloë en historici in staat om 'n opeenvolging van boustyle te bestudeer. Hier het tipes woonstelgeboue bewaar gebly wat in Rome nie meer bestaan nie.
Ostia, wat gedurende sy bloeitydperk 'n belangrike logistiese funksie waargeneem het as vervoerspilpunt vir die miljoenestad Rome se graan- en ander kosinvoere, is in die laat antieke tydperk, toe handelsaktiwiteite in die Mediterreense wêreld merkbaar afgeneem het en Rome se bevolking drasties gedaal het, van sy bestaansrede ontneem en geleidelik deur sy bewoners verlaat. Die stad is vervolgens onder sedimente van die Tiberrivier begrawe.
Nogtans word Ostia Antica onder die Romeinse wêreld se vernaamste argeologiese opgrawingsterreine gereken. Die feit, dat Ostia nooit meer bewoon is nie, het bygedra tot die bewaring van die hele beboude gebied, sy stadsuitleg en padnetwerk, soos oorgeërf uit die Romeinse tydperk, al was dit oor die eeue aan verval blootgestel - onder meer deur plantegroei wat tufsteen- en baksteenmure laat verbrokkel. Ook het die verlate stad as maklike steengroef gedien.
Sedert die 19de eeu is sowat twee derdes van die oorspronklike antieke stadsgebied opgegrawe. 'n Grootskaalse argeologiese opgrawingsprogram is onder Benito Mussolini se bewind tussen 1938 en 1942 geloods - met die doelwit om die opgegrawe hawestad ter geleentheid van die beplande wêreldtentoonstelling Esposizione Universale di Roma (EUR) in 1942 aan die publiek te vertoon.
Die oorblyfsels van die Forum in Ostia se middestad, sy amfiteater, latrines, nekropolisse en begraafplekke, woonstelgeboue met meerdere verdiepings (insulae), handelskantore, bakkerye, verwerye, restaurante, kroeë en bordele is gedeeltelik goed bewaar, insluitende vloermosaïeke, die oorgrote meerderheid van ruïnes is nogtans in 'n slegte toestand. Belangrike argeologiese vondse word in 'n museum in die argeologiese park vertoon.
Lugbesoedeling
Lugbesoedeling is enige vorm van besmetting met betreking tot die atmosfeer met gasse, vloeistowwe of soliede afval of byprodukte wat menslike gesondheid en die welvaart van plante en diere in gevaar stel, of wat nuttige stowwe en materiale afbreek, sigbaarheid verminder, of ongewenste reuke produseer. Onder die lugbesoedelaars wat deur natuurlike prosesse vrygestel word, word slegs die radioaktiewe gas radon as 'n noemenswaardige gesondheidsgevaar geag. Radon is die byproduk van die radioaktiewe verval van uraanminerale in sommige rotstipes en sluip in die kelders in van huise wat op hierdie rots gebou is, en stel die inwoners van die woning in gevaar om longkanker te ontwikkel.
Elke jaar word miljarde ton besoedeling deur geïndustrialiseerde lande gegenereer. Die meeste besoedelstowwe kom uit bronne wat direk identifiseerbaar is, soos swaweldioksied (SO2) wat byvoorbeeld van elektriese kragsentrales kom wat steenkool of olie verbrand. Ander besoedeling word gevorm deur die aktiwiteit van sonlig op voorheen vrygestelde reaktiewe stowwe. Osoon, 'n gevaarlike komponent van rookmis (smog), word byvoorbeeld gevorm wanneer koolwaterstowwe en stikstofoksiedes onder die invloed van sonlig met mekaar reageer. Osoon veroorsaak ook ernstige skade aan oeste. Aan die ander kant is osoon weer 'n belangrike komponent in die aarde se beskermende laag in die atmosfeer, die osoonlaag, en nadat in die 1980's waargeneem is dat fluoorkoolstowwe die osoon in hierdie beskermende laag in suurstof (O2) omskakel, is die gebruik van hierdie FK's begin uitfaseer.
Van die grootste lugbesoedelaars is koolstofmonoksied (CO) wat met motoruitlaatgasse en sommige industriële prosesse vrygestel word, swaweldioksied (SO2) wat vrygestel word deur kragsentrales wat swawelbevattende olie of koolstof verbrand, PM10 partikelstof (TSP) wat by motoruitlaat, industriële prosesse, afvalverbranding, hitte- en kragopwekking, en die reaksie van besoedelgasse in die atmosfeer vrygestel word, lood (Pb) wat by motoruitlaat, loodsmelterye en battery-aanlegte vrygestel word, fotochemiese oksidante – hoofsaaklik osoon (O3), maar ook peroksi-asetielnitraat (PAN) en aldehiede – wat in die atmosfeer gevorm word by die reaksies tussen stikstofoksiedes, koolwaterstowwe en sonlig, nie-metaankoolwaterstowwe (soos etaan, etileen, propaan, butaan, pentaan, asetileen) wat by gasuitlaat van motors, die verdamping van oplossings, industriële prosesse, soliede afvalvernietiging en brandstofverbranding vrygestel word, en koolstofdioksied (CO2) wat by brandstofverbranding vrygestel word.
Historiese agtergrond
Daar is altyd 'n mate van besoedeling in die lug vanweë natuurlike oorsake soos vulkaniese uitbarstings, stof en veldbrande. Lugbesoedeling deur die mens se toedoen is nie net 'n probleem van die 20ste eeu nie. Reeds in die 14de eeu, tydens die bewind van Eduard II van Engeland, is 'n persoon aangekla en gestraf omdat hy die lug besoedel het met die "verpestende stank" van sy steenkoolbrandery.
Die Britse parlementslede het aangevoer dat hulle nie hul werk kon doen nie vanweë die digte rookwolke wat deur die steenkoolvure veroorsaak is. Die eerste groot besoedelingsramp het in 1930 in die hoogs geïndustrialiseerde Maasvallei van België plaasgevind. Gepaard met 'n digte mis was daar 'n temperatuurinversie oor die vallei - 'n soort "deksel" wat verhoed dat lug van die grond af opstyg. Op die manier het die besoedelde lug in die Maasvallei meer gekonsentreer geraak en binne 'n paar dae is 60 mense dood en 'n paar duisend het siek geword.
Eers tydens 'n regeringsondersoek is vasgestel dat besoedeling die oorsaak was en nie "die pes", soos sommige mense dit wou hê nie. Agtien jaar later het 'n soortgelyke ramp die nywerheidsdorp Donora in die VSA getref. Die vrylating van gasse uit die staal- en sinkreduksiefabrieke in die dorp en die rook van stoomenjins is weereens vasgekeer onder 'n deksel van reënwolke en die koue lug van 'n hoogdrukstelsel. Ná vyf dae is 20 mense dood en byna die helfte van die dorp se inwoners was siek.
Toetse wat tien jaar later gedoen is om die langtermyngevolge van die besoedeling te bepaal, het bewys dat mense wat baie siek was tydens die voorval, 'n hoër sterftesyfer getoon het as die res van die inwoners van Donora. Die grootste ramp, wat uiteindelik die wêreld se aandag op die gevaar van besoedeling gevestig het, het in 1952 in Londen plaasgevind. Weereens is die toestand veroorsaak deur 'n digte mis met temperatuurinversie. Binne twee weke het 4 000 mense gesterf en na twee maande is nog 8 000 dood.
Swaeldioksied (SO2) was een van die hoofoorsake, maar in hierdie geval was dit afkomstig van duisende huishoudelike vure en nie van die nywerhede soos in Donora en die Maasvallei nie. Die owerheid het onmiddellik stappe gedoen om besoedeling te beperk, maar vier jaar later is 1 000 mense in 'n soortgelyke voorval dood. In die tweede helfte van die 20ste eeu het 'n nuwe tipe lugbesoedeling ontstaan, die sogenaamde fotochemiese rookmis ("smog"), wat bale algemeen in die VSA voorkom.
In teenstelling met ander tipes rook en mis, wat hoofsaaklik van nywerhede en die verbranding van steenkool afkomstig is, word hierdie rookmis gevorm deur die fotochemiese inwerking van sonlig op die uitlaatgasse van motorvoertuie. In 1955 het 'n weeklange hittegolf Los Angeles getref. Die intense ultravioletstrale, wat gepaard gegaan het met enorme hoeveelhede uitlaatgasse, het uiters irriterende chemiese stowwe gevorm wat die sterftesyfer vervierdubbel het.
Eric Garcetti
Eric Michael Garcetti (* 4 Februarie 1971 in Los Angeles) is 'n Amerikaanse politikus wat tans die amp van 42ste burgemeester van Los Angeles beklee. Garcetti, 'n Angeleno in die vierde generasie en lid van die Demokratiese Party, was vanaf 2001 lid van die Stadsraad van Los Angeles en tussen 2006 en 2012 ook sy voorsitter. In 2013 is hy vir sy eerste ampstermyn as burgemeester verkies, en vier jaar later suksesvol herverkies.
Lugbesoedeling
Historiese agtergrond
Sommige rampe vind plotseling en sonder enige waarskuwing plaas. Op 'n Sondagmiddag in 1976 was die inwoners van Seveso, 'n klein dorpie in die noorde van Italië, besig met hul middagmaal. Sommige was onbewus van die ontploffing in die nabygeleë chemikalieëfabriek en van die dodelike wolk gifgas wat oor die dorp uitgesak het. Binne 2 dae was feitlik al die diere in die dorp dood en eers na 9 dae is die 739 inwoners, wat toe al 'n hele reeks ernstige simptome getoon het, verwyder. Altesaam 108 hektaar van die dorpsgebied is afgekamp en onbewoonbaar verklaar, moontlik vir altyd, en al die inwoners moes hul besittings net so agterlaat.
Eric Garcetti
Eric Garcetti is Los Angeles se eerste Joodse burgemeester, asook sy jongste ooit – en die tweede ampsbekleër van Meksikaanse afkoms in meer as 'n eeu.
Portulacaria longipedunculata
Die boom se FSA-nommer is 104.5.
Lugbesoedeling
Oorsake
Nogtans kan niemand, selfs nie diegene wat in sogenaamde "skoon" gebiede leef nie, die probleem ignoreer. As gevolg van die verbranding van fossielbrandstowwe, soos olie en steenkool, word 20 000 miljoen ton koolsuurgas (CO2) jaarliks in die atmosfeer vrygelaat. Dit begin die suurstof-koolsuurgassiklus, wat deur die plantegroei en die plankton in die oseane onderhou word, versteur. 'n Ander aspek van lugbesoedeling wat almal raak, is die vernietiging van die osoonlaag in die boonste lae van die Aarde se atmosfeer.
Die koolhalogene (fluoor- en chloorverbindings) soos die in aërosolspuitkannetjies, en die stikstofoksiede wat deur supersoniese straalvliegtuie in die stratosfeer uitgelaat word, reageer en vernietig osoon (O3). Omdat die osoonlaag 'n groot deel van die son se Ultravioletstrale absorbeer, kan dit twee nadelige gevolge hê: Ten eerste kan 'n te hoë persentasie binnedringing van ultraviolet strale lewende organismes op aarde beskadig of vernietig.
Ten tweede kan 'n vermindering in die absorpsie van die strale die temperatuur van die stratosfeer beïnvloed, wat op sy beurt die wêreldklimaat kan verander. Lugbesoedeling word grotendeels deur die verbranding van fossielbrandstowwe veroorsaak. Daar word bereken dat daar in die tydperk 1860 tot 1960 85 biljoen ton steenkool. 12 biljoen ton ligniet en 20 biljoen ton petroleum verbrand is. Sowat 122 biljoen ton brandstowwe wat oor miljoene jare gevorm is, is met ander woorde binne 100 jaar verbrand en die resulterende gasprodukte soos stikstofoksiede (NOx), swaeloksiede (SOx) waterstowwe en koolstofmonoksied is in dieselfde tydperk in die lug vrygelaat.
Steenkool
Steenkool word meestal gebruik in oop huishoudelike vure, kragsentrales en sekere nywerhede. Een van die vernaamste onsuiwerhede in steenkool is swael en 60 % van die swaeloksiede - giftige, vretende gasse - in die atmosfeer kom vry deur die verbranding van steenkool. In ontwikkelde lande is byna 75 % van die swaeloksiede afkomstig van elektriese kragsentrales. Roetdeeltjies en teer kom ook by steenkoolverbranding-vry.
Olie
Olie en olieprodukte, veral in die vorm van petrol, is vir 'n ontsaglike hoeveelheid besoedeling verantwoordelik. In die VSA word 60 % van die lugbesoedeling deur voertuie veroorsaak. Die uitlaatgasse van die gewone motor se binnebrandenjin bevat koolstofmonoksied (CO), stikstofoksiede (NOx), swaeloksiede (SOx), koolwaterstowwe en lood (Pb). Die verbranding van 1 000 liter petrol laat 70 kg koolstofmonoksied, 10 kg koolwaterstowwe, 10 kg stikstofoksiede, 2 kg aldehiede en 400 g lood vry. In 1977 is 194 miljoen ton besoedelstowwe in die VSA in die lug vrygelaat, waarvan 108 miljoen ton van voertuie afkomstig was. Kragsentrales, nywerhede, raffinaderye en ander verbruikers het nog 72 miljoen ton bygedra. Die binnebrandenjin kan dus as een van die grootste bydraers van lugbesoedeling beskou word.
Soorte besoedelstowwe
Ongeveer 200 miljoen ton koolmonoksied word jaarliks vrygelaat, meestal deur voertuie. Koolstof (C) is die hoofbestanddeel van fossielbrandstowwe. As gevolg, van ŉ onvolledige verbrandingsproses in die binnebrandenjin word die koolstof nie heeltemal geoksideer nie en vorm sodoende koolmonoksied (CO). 'n giftige gas, in plaas van koolsuurgas (CO2). Gelukkig oksideer die gas geredelik in die atmosfeer, maar in stede is die konsentrasie dikwels so hoog dat die proses nie vinnig genoeg kan plaasvind nie.
Lae konsentrasies koolmonoksied veroorsaak hoofpyn, lighoofdigheid en uitputting. Die rooibloedselle in die mens se liggaam verbind makliker met koolmonoksied as met suurstof en dra dus 'n onvoldoende hoeveelheid suurstof deur die liggaam. Dit neem die bloed ses tot agt uur om van die gebonde koolmonoksied ontslae te raak. Hoë konsentrasies van die kleurlose, reuklose gas is dodelik. Die aanwesigheid van groot hoeveelhede koolmonoksied in die atmosfeer dra ook by tot die vorming van die fotochemiese rookmis wat so kenmerkend vir Los Angeles geword het. Die swaeloksiede word beskou as die giftigste van die besoedelstowwe.
Dit was grotendeels verantwoordelik vir die lewensverlies in al die geskiedkundige besoedelingsrampe. Swael (S) kom voor as 'n onsuiwerheid in fossielbrandstowwe. Wanneer die stowwe gebrand word, verbind die swael met suurstof en vorm swaeloksiede, gewoonlik swaeldioksied (SO2). Die swaar, bytende gas los maklik op in waterdamp en vorm swaeligsuur (H2SO3), 'n vretende stof. Wanneer die swaeligsuur met nog suurstof verbind, vorm dit swaelsuur (H2SO4), 'n sterk suur.
Die skade wat die suur aanrig as dit in die atmosfeer voorkom, is aansienlik: Blare vergeel, marmer begin oplos en yster en staal word weggevreet. Dit tas mense se asemhalingsorgane aan en het asma en ander respiratoriese siektes tot gevolg. Vier vyfdes van die lug wat ons inasem, bestaan uit stikstof (N) en heelwat stikstofoksiede word in die natuur deur weerlig, die verrotting van organiese stowwe en bakterieë vrygelaat. Groot konsentrasies daarvan word egter in stede gevorm.
By die hoë temperature waarby verbranding in motorenjins plaasvind, verbind suurstof en stikstof, en vorm die stikstofoksiede wat vrygelaat word. In die lug vorm die gasse stikstofdioksied (NO2), 'n gas wat die longe irriteer, respiratoriese infeksies vererger en die bloed se vermoë om suurstof op te neem, belemmer. Dit dra ook by tot die vorming van fotochemiese rookmis. Stikstofdioksied word ook direk vrygelaat tydens die vervaardiging van kunsmis- en plofstowwe.
Die meeste vloeibare fossielbrandstowwe bestaan uit kettings van waterstof en koolstof, die sogenaamde koolwaterstowwe. Onverbruikte brandstof wat verdamp, dra by tot besoedeling en word deur die inwerking van sonlig in giftige stowwe verander. Die bestanddele van 'n fotochemiese rookmis (ŉ komplekse mengsel van reagerende gasse) is motoruitlaatgasse, stikstofoksiede, koolwaterstowwe en koolmonoksied. As sterk sonlig op hierdie stowwe inwerk, ondergaan hulle chemiese reaksies, wat nuwe besoedelstowwe tot gevolg het. Osoon (O3), 'n irriterende gas wat gewoonlik in die boonste lae van die atmosfeer voorkom, is een daarvan. Dit word gevorm wanneer sonlig die stikstofdioksied (SO2) kloof in stikstofoksied (NO) en suurstof (O) in die atoomvorm.
As 'n O-atoom weer met 'n O-molekule verbind, word osoon gevorm. Die O-atome reageer dadelik met die groot hoeveelhede koolwaterstowwe in die rookmis, waardeur allerlei nuwe verbindings gevorm word, soos peroksiasielnitrate (PAN) en formaldehied - skerp, irriterende stowwe wat die oë, vel en longe kan brand. As daar slegs 0,1 d.p.m. (dele per miljoen) osoon in die lug is, begin die slymvliese in die neus en keel uitdroog. 'n Hoër konsentrasie veroorsaak hoofpyn en die abnormaal versnelde veroudering van die bloedselle.
So 'n rookmis kan dae lank oor 'n stad hang en in die proses raak die konsentrasie giftige stowwe al hoe hoër en dodeliker. Besoedeldeeltjies is uiters fyn stof- of vloeistofpartikels wat in die lug rondsweef. Hulle word tydens verbranding (byvoorbeeld van steenkool) en tydens die vervaardigingsproses in sommige fabrieke vrygelaat. Growwer deeltjies word in steengroewe en in die bou- en mynbedryf vrygestel. Hierdie deeltjies is te fyn om deur die slymvliese in die neus en keel opgevang te word en word in die longe ingetrek, waar dit die suurstofopname belemmer. Hulle is dikwels met 'n lagie giftige chemikalieë oortrek en die gif word dus direk in die longe opgeneem. Lood is nog 'n besoedelstof wat in uitlaatgasse voorkom.
Loodverbindings word by petrol gevoeg as 'n klopweermiddel. Elke liter petrol bevat ongeveer 0,5 g lood en teen hoë snelhede kom 70 tot 80 % daarvan vry. Stedelinge se bloed bevat heelwat meer lood as dié van mense in buitestedelike gebiede. Loodvergiftiging kan bloedarmoede, niersiektes, verstandelike vertraging en blindheid veroorsaak. Plante absorbeer ook lood en daar word gevrees dat toenemende konsentrasies lood in die voedselketting dodelik kan wees.
Meteorologie en gesondheidskwessies
Besoedelingskonsentrasie word gemoontlik deur atmosferiese skommelinge verlaag, wat afhang van weertoestande soos temperatuur, windspoed, en die beweging van hoë- en laedrukstelsels en hul interaksie met die plaaslike topografie, soos berge en valleie. Normaalweg daal temperatuur met 'n toename in hoogte bo seevlak. Soms kan 'n koue laag egter onder 'n warm laag lug vorm en 'n termiese inversie laat ontstaan; atmosferiese skommelinge word hierdeur vertraag en besoedelaars gader naby die aardoppervlak op. Inversielae kan vir verlengde tydperke onder 'n stilstaande hoëdrukstelsel onderhou word, veral indien windsnelheid boonop laag is.
Tydperke van slegs drie dae van swak atmosferiese aktiwiteit kan tot hoë konsentrasies gevaarlike materiaal in hoë-besoedelingsareas lei, en dit kan in ernstige gevalle tot gesondheidskade en selfs die dood lei. 'n Inversielaag bo-oor Donora, Pennsilvanië in die VSA het in 1948 asemhalingssiektes by meer as 6 000 mense laat ontstaan het tot die verlies van twintig lewens gelei. Erge lugbesoedeling in Londen het in 1952 ongeveer 3 000 lewens geëis en 700 in 1962. Die vrystel van metiel-isosianaat in die lug tydens 'n termiese inversie het in Desember 1984 'n ramp in Bhopal (Indië) veroorsaak toe 3 300 mense hul lewens verloor het en 20 000 siek geraak het Die effek van langtermyn blootstelling aan lae konsentrasies besoedeling is nie wel bekend nie; dié wat egter veral vatbaar is, is baie jong of ou mense, rokers, werkers wat in hul werk aan giftige materiale blootgestel word, en mense met hart- of longkwale. Ander effekte van lugbesoedeling is die moontlike besering van vee en die beskadiging van oeste.
Die eerste tekens van lugbesoedeling is gewoonlik esteties en onskadelik. Hierdie tekens is byvoorbeeld verlaagde sigbaarheid weens klein deeltjies wat in die lug hang, of slegte reuke, soos die reuk van vrot eier wat deur waterstofsulfied geproduseer word by pulp- en papiermeule.
Bronne
Die verbranding van steenkool, olie en petrol dra tot veel van die besoedeling in die lug by. Meer as 80% van die swaweldioksied, 50% van die stikstofoksiedes, en 30 tot 40% van die partikelstof wat in die VSA in die lug vrygestel word, word deur fossielbrandstofkragsentrales, industriële kokers, en huise se kaggels veroorsaak. Tagtig persent van die koolstofmonoksied en 40% van die stikstofoksiedes en koolwaterstowwe kom van die verbranding van petrol en diesel in motors en vragmotors (trokke). Ander belangrike bronne van lugbesoedeling sluit in yster- en staalmeule, sink-, lood- en kopersmelterye, munisipale verbranders, olieraffinaderye, sementaanlegte, en stikstof- en swaelsuuraanlegte.
Japan Nasionale Roete 113
Nasionale Roete 113 is 'n nasionale snelweg van Japan.
Lugbesoedeling
Grootskaalse effekte
Die wêreldwye toename in die verbranding van steenkool en olie sedert die laat 1940's het tot immer toenemende konsentrasies van koolstofdioksied gelei. Sommige wetenskaplikes beweer dat die gevolglike ontstaan van 'n kweekhuiseffek, wat toelaat dat sonenergie die atmosfeer binnekom, maar verhoed dat die aarde die hitte in die vorm van infrarooibestraling weer uitstraal, moontlik tot 'n verwarmingstendens lei wat die globale klimaat kan affekteer en tot die smelt van die ys by die pole kan lei.
Kali
Kali (Sanskrit: काली Kālī), ook bekend as Kalika (Sanskrit: कालिका Kālikā), is ’n godin in Hindoeïsme. Sy is die hoof van die Mahavidyas, ’n groep van 10 tantriese godinne wat elk ’n ander aspek van die moedergodin Parvati verteenwoordig. Sy is 'n vegtergodin wat bose magte vernietig.
Teerasil Dangda
Teerasil Dangda (Thai: ธีรศิลป์ แดงดา, uitgespreek [tʰīː.rā.sǐn dɛ̄ːŋ.dāː]; gebore 6 Junie 1988) is 'n Thaise sokkerspeler wat speel vir die Thai League 1-klub Muangthong United en die Thailand-nasionale span wat hy as spankaptein dien.
Kali
Geskiedenis
Kali se vroegste verskyning is as ’n verwoester van bose magte. Sy is die kragtigste vorm van Shakti en vernietig die bose om die onskuldiges te beskerm. Met verloop van tyd is sy deur bewegings en sektes aanbid as die moedergodin, moeder van die heelal, Adi Shakti of Adi Parashakti. Hindoes van Shaktisme en tantriese sektes aanbid haar ook as die opperste werklikheid, of Brahman.
Sy word ook beskou as die goddelike beskermer en die een wat moksha, of bevryding, bewerkstellig. Kali word dikwels uitgebeeld waar sy op haar metgesel, Shiva, staan of dans terwyl hy stil op die grond lê. Kali word deur Hindoes dwarsdeur Indië en Nepal aanbid.
Etimologie
Kālī is die vroulike vorm van "tyd" (kāla), en as uitbreiding tyd as die "veranderende aspek van die natuur wat dinge laat lewe en doodgaan". Ander name vir haar sluit in Kālarātri ("die swart nag") en Kālikā ("die swart een").
Die homoniem kāla ("tyd") is nie dieselfde as kāla ("swart") nie, maar dit het verbind geraak deur gewilde etimologie. Sy word ook genoem Kali Mata ("die donker moeder"). Volgens Cuburn kan Kali beskou word as óf ’n eienaam óf die beskrywing "die donkerblou een". Die manlike vorm, Kala, is ook ’n ander naam vir Shiva, haar metgesel.
Gorilla
Gorillas is ape van die gelyknamige genus, Gorilla, en is die grootste oorlewende primate. Hulle hou merendeels op die grond, is hoofsaaklik plantvretend en bewoon die woude van Sentraal-Afrika. Die genus word in twee spesies onderverdeel, en in óf vier óf vyf subspesies. Die DNS van gorillas stem besonder baie met die mens s’n ooreen, naamlik tussen 95 en 99%, en naas die sjimpansee en bonobo is hulle is die naaste verwant aan die mens.
Die naam "gorilla" kom van die eerste naam wat in 1847 deur die Amerikaanse dokter en sendeling Thomas Staughton Savage en die natuurnavorser Jeffries Wyman aan die westelike gorilla gegee is, naamlik Troglodytes gorilla. Dit is afgelei van die Griekse Γόριλλαι ("stam harige vroue") wat omstreeks 480 v.C. deur ’n Kartaagse seevaarder beskryf is nadat hy moontlik die gebied besoek het wat later Sierra Leone sou word.
Ewolusie en klassifikasie
Primatoloë ondersoek steeds die verband tussen verskillende gorillabevolkings. Die spesies en subspesies wat hier onder genoem word, is dié waaroor die meeste wetenskaplikes saamstem.
Die voorgestelde derde subspesie van Gorilla beringei, wat nog nie ’n subspesienaam het nie, is die Bwindi-bevolking van berggorilla, soms genoem die Bwindi-gorilla.
Sommige verskille tussen die gorillas sluit in grootte, haarkleur, lengte, kultuur en gesigbreedte. Daar is vermoedelik meer as 100 000 westelike laelandgorillas in die natuur oor en 4 000 in dieretuine; en 4 000 oostelike laelandgorillas in die natuur en 24 in dieretuine. Berggorillas word die meeste bedreig, met sowat 620 oorblywendes in die natuur en geen in dieretuine nie.
Fisieke karaktertrekke
Gorillas loop op hul kneukels, maar soms ook vir kort entjies op twee voete wanneer hulle kos dra of in verdedigende situasies. Mannetjies in die natuur weeg 135 tot 180 kg en is 1,7 tot 1,8 m lank, met ’n armspan van tot 2,6 m; wyfies weeg 68 tot 113 kg en is korter as mannetjies. Gesette gorillas in aanhouding kan tot 270 kg weeg. Gorillas se onderkake steek verder vorentoe as hul bokake en mannetjies het ’n prominente sagittale kam.
Die oostelike gorilla het donkerder hare as die westelike gorilla, en die berggorilla is die donkerste. Laasgenoemde het ook die digste pels. Die westelike laelandgorilla kan bruin of grys wees, met ’n rooierige voorkop. Gorillas in die laelande is skraler as die swaargeboude berggorillas. Die oostelike gorilla het ook ’n langer gesig en breër bors as die westelike gorilla.
Habitat
Gorillas kom kol-kol voor. Die woongebiede van die twee spesies word geskei deur die Kongorivier en sy sytakke.
Die westelike gorilla word in westelike sentraal-Afrika aangetref en die oostelike gorilla in oostelike sentraal-Afrika. Hoewel hulle oor ’n klein gebied voorkom, word hulle op verskeie hoogtes aangetref. Die berggorilla kom voor op hoogtes van 2 200 tot 4 300 m. Laelandgorillas word in digte woude en moerasse tot so laag as seevlak aangetref. Die westelike laelandgorillas kom voor in lande van westelike Sentraal-Afrika, en die oostelike laelandgorilla in die Demokratiese Republiek van die Kongo naby sy grens met Rwanda.
Kos
’n Gorilla se dag word spandeer aan rusperiodes en reis- of vreetperiodes. Diëte wissel tussen spesies: berggorillas vreet meestal blare, stingels, murg en lote, terwyl vrugte ’n klein deel van hul dieet uitmaak. Hul kos kom wydverspreid voor en nie indiwidue of groepe hoef met mekaar te wedywer nie. Hul blyplek strek oor gemiddeld 3 tot 15 km2 en hul bewegings is beperk tot tipies sowat 500 m per dag.
Oostelike laelandgorillas het ’n meer uiteenlopende dieet, wat na gelang van die seisoen wissel. Blare en murg word algemeen gevreet, maar vrugte kan tot 25% van hul dieet uitmaak. Omdat vrugte minder algemeen voorkom, moet dié gorillas verder reis en hul blyplek wissel van 2,7 tot 6,5 km2. Hulle sal ook insekte, veral miere, vreet. Westelike laelandgorillas vreet meer vrugte en kom dus meer wydverspreid voor. Hulle kan tot 1 105 m per dag reis en hul byplekke wissel van 7 tot 14 km2. Hulle vreet ook termiete en miere. Gorillas drink selde water omdat hulle sappige plante vreet wat soms met oggenddou bedek is.
Een moontlike jagter van gorillas is die luiperd. Gorilla-reste is al gevind in luiperdmis, maar dit kan dalk oorblyfsels wees wat hulle gevreet het. Wanneer ’n luiperd, mens of ander gorillas ’n groep aanval, sal een mannetjie die ander verdedig, selfs ten koste van sy eie lewe.
Sosiale struktuur
Gorillas kom in troppe voor, wat dikwels bestaan uit een volwasse mannetjie, verskeie wyfies en hul nasate. Troppe met meer as een mannetjie kom ook voor. ’n Tipiese mannetjie, wat ook ’n silwerrug genoem word, is ouer as twaalf jaar. Die naam kom van die grys hare op die rug wat met volwassenheid gepaard gaan. Hulle het ook groot slagtande. Mannetjies en wyfies is albei geneig om die groep waarin hulle gebore is, te verlaat. Volwasse mannetjies verlaat dikwels die groep en vorm hul eie troppe deur wyfies te lok wat dan ook hul groep verlaat.
Berggorilla-mannetjies bly dikwels in hul geboortegroep en word ondergeskik aan die silwerrug. Wanneer die silwerrug doodgaan, kan die ander mannetjies dominant word en met die wyfies paar. Dié gedrag is nog nie onder oostelike laelandse gorillas opgemerk nie. In ’n trop met een mannetjie sal die wyfie en haar kleintjies ’n nuwe trop soek wanneer die mannetjie vrek.
Die silwerrug is die middelpunt van die trop se aandag; hy neem al die besluite, ontlont konflik, bepaal die bewegings van die groep, lei die ander na plekke om kos te vind en neem verantwoordelikheid vir die veiligheid en welsyn van die groep. Jonger, ondergeskikte mannetjies, bekend as swartrûe, dien soms as hulpbeskerming. Swartrûe is gewoonlik tussen 8 en 12 jaar oud en het nie grys hare op die rug nie. Hoewel mannetjies en wyfies sterk bande vorm, kom aggressiewe gedrag tussen hulle soms voor. Die verhouding tussen wyfies verskil; wyfies van dieselfde ma is gewoonlik vriendelik met mekaar, maar ander wyfies is dikwels aggressief teenoor mekaar. Hulle kan baklei om die aandag van die mannetjie en ’n mannetjie kan tussenbeide tree. Mannetjies het swak sosiale bande, maar dié van ’n trop wat net uit mannetjies bestaan is gewoonlik vriendelik met mekaar, versorg mekaar en speel saam, en soms het hulle homoseksuele interaksies.
Voortplanting en ouerskap
Wyfies word volwasse op 10 tot 12 jaar (vroeër in aanhouding); mannetjies op 11 tot 13 jaar. Wyfies is agt en ’n half maande dragtig. Berggorillawyfies het op 10 jaar die eerste kleintjie en skenk daarna elke vier jaar die lewe. Mannetjies kan vrugbaar wees voordat hulle volwassenheid bereik. Gorillas paar regdeur die jaar.
Gorillas se kleintjies is kwesbaar en afhanklik en daarom is hul ma's belangrik vir hulle oorlewing. 'n Mannetjie versorg nie die kleintjies nie, maar speel ’n rol om hulle met ander jong gorillas te laat sosialiseer. Die silwerrug ondersteun ook die jong gorillas en beskerm hulle teen aggressiewe gedrag in die trop.
Kleintjies bly in kontak met hul ma's vir die eerste vyf maande en die ma's bly naby die silwerrug vir beskerming. Teen 12 maande beweeg kleintjies weg van die ma en op 18 tot 21 maande bestee hulle al hoe meer tyd weg van die ma af. Hulle bereik ’n jeugdige ouderdom op drie jaar, en op ses jaar slaap hulle in ’n ander nes as die ma.
’n Gorilla se verwagte lewensduur is tussen 35 en 40 jaar, hoewel hulle in dieretuine tot 50 jaar oud kan word.
Intelligensie
Gorillas word as hoogs intelligent beskou. ’n Paar individue in aanhouding, soos Koko, het gebaretaal aangeleer. Nes ander grootape kan gorillas lag, treur, sterk familiebande smee, elementêre gereedskap maak en gebruik en oor die verlede en toekoms dink. Sommige navorsers dink selfs hulle het spirituele gevoelens. Hulle het kulture wat die bereiding van kos betref en sal individuele kleurvoorkeure toon.
Gereedskap
’n Gorilla se hand het ’n goeie greep en hulle kan eenvoudige gereedskap inspan, soos om 'n tak as ’n knuppel te gebruik. Die volgende waarnemings is in September 2005 gemaak deur ’n span onder Thomas Breuer. ’n Wyfie in ’n park in die Republiek van die Kongo is waargeneem terwyl sy ’n stok gebruik het om die diepte van die water te beproef toe sy ’n moeras oorsteek. Nog ’n wyfie het ’n boomstomp as ’n brug ingespan en ook as ’n stut gebruik terwyl sy visvang. Dit beteken dat al die groot ape een of ander vorm van gereedskap gebruik. In September 2005 is ’n twee-en-’n-half jaar oue gorilla in ’n wildreservaat in die Republiek van die Kongo gesien waar hy kokosneute met klippe oopkap.
Jonathan Watton
Jonathan Watton is 'n Kanadese akteur, kinematograaf, en regisseur. Hy is bekend vir sy rolle in die rolprente Breach (2007) en Maps to the Stars (2014), en in die televisiereeks Murdoch Mysteries (2008).
Draak-pylstert
Die Draak-pylstert (Himantura jenkinsii) kom voor in die Indiese-Pasifiese area en aan die ooskus van Afrika suidwaarts tot by Durban. In Engels staan die pylstert bekend as die Dragon stingray.
Echinochalina laboutei
Echinochalina laboutei is 'n sponsspesie in die taksonomiese indeling van die Demospongiae (gewone sponse). Die liggaam van die spons bestaan uit kieselnaalde en sponginevesels en is in staat om baie water op te neem.
Die spons behoort tot die genus Echinochalina en tot die familie Microcionidae. Die wetenskaplike naam van die spesie is die eerste keer geldig gepubliseer in 1993 deur Hooper & Lévi.
Korrosie
Korrosie verwys na die verswakking van die eienskappe van 'n materiaal in een of ander opsig deur die omgewing waaraan dit blootgestel is. Materiale word tuis in die nywerheid en konstruksie gebruik vir eienskappe soos estetiese voorkoms, sterkte, buigsaamheid, koste per massa en herstelbaarheid. Korrosie kan enige van hierdie eienskappe van 'n materiaal in diens so verswak dat die materiaal nie meer sy doel kan dien nie en vervang moet word. Meestal gaan korrosie gepaard met die verlies van 'n van die materiaal, of die verandering van sy samestelling. Die koste van korrosie beloop astronomiese bedrae. Die korrosie kan veroorsaak word deur die media (atmosfeer, gas, vloeistof, flodder, organismes) waaraan die konstruksie materiaal blootgestel is.
Gevolge van korrosie
Die bekamping van korrosie speel 'n groot rol in die petrochemiese en chemiese nywerheid omdat korrosie van reaktore, pompe, pype, distillasie kolomme en stoortenks, kan lei tot onderbreking van produksie, besoedeling van die omgewing, skade aan toerusting en besering of lewensverlies. Van die grootste nywerheidsongelukke is veroorsaak deur korrosie wat gelei het tot die vrylating van brandbare of giftige stowwe.
Suid-Afrikaanse referendum van 1960
Tydens die Suid-Afrikaanse referendum van 1960 is Suid-Afrikaanse kiesers gevra om vír of téén republiekwording te stem. Die stemming het op 5 Oktober 1960 plaasgevind. Die uitkoms was 'n rakelingse oorwinning vir die republikeine. Op 31 Mei 1961 het die Unie van Suid-Afrika tot 'n einde en die Republiek van Suid-Afrika tot stand gekom. Die dag is as republiekdag gedenk tot die vakansiedag in 1994 afgeskaf is.
Korrosie
Gevolge van korrosie
Die bekamping van korrosie speel ook 'n groot rol in die keuse van materiale vir siviele strukture (soos brûe, pyplydings en wolkekrabbers), voertuie (motor enjins, uitlaatstelsels, bakwerke) en huishuidelike hardeware (waterpype, geysers, gegalvaniseerde staaldakke, palisades).
Tipes van Korrosie
Daar is 'n wye verskeidenheid tipes van korrosie en benamings oorvleuel baie maal. Klassifikasie kan gedoen word volgens die tipe medium waaraan die materiaal blootgestel is, die tipe materiale wat blootgestel is of die meganisme waarvolgens die korrosie plaasvind.
Korrosie in die chemiese en petrochemiese bedryf
Met die ontwerp van petrochemiese en chemiese aanlegte word vir 'n verwagte leeftyd ontwerp. 'n Tipiese ontwerpleeftyd is 20 jaar. Die materiale van konstruksie moet dus so gekies word dat die aanleg vir die ontwerpleeftyd behoort te kan funksioneer met minimum koste. In meeste gevalle beteken dit dat vervanging van toerusting tydens die ontwerp leeftyd nie bekostig kan word nie en die aanleg met minimum herstelwerk oor die verwagte leeftyd moet bedryf.
Staal en ander legerings word op groot skaal in nywerhede en industrieë gebruik. In die ontwerp proses word die dikte van die metaal gespesifiseer sodat die metaaldele oor die sterkte sal beskik wat nodig is vir die diens waarvoor dit bedoel is. Maar die verlies van metaal as gevolg van korrosie kan daartoe lei dat 'n metaal pyp by voorbeeld nie meer die interne druk kan weerstaan nie, bars en plofbare gasse laat ontsnap.
Dus moet die tempo van korrosie bekend wees om die mees ekonomiese ontwerp te kan maak.
Korrosietempo
Vir praktiese gebruik verkies ingenieurs dat die korrosie tempo uitgedruk word in terme van mm metaalverlies per jaar.
Cnestis polyphylla
Die jeukpeul (Cnestis polyphylla) is 'n struik of boom wat aan die familie Connaraceae behoort. Die boom is inheems aan Eswatini, Kenia, Madagaskar, Mauritius, Mosambiek, Réunion, Suid-Afrika en Zimbabwe. In Suid-Afrika kom die spesie in KwaZulu-Natal, Limpopo, Mpumalanga en die Oos-Kaap voor.
Korrosie
Tipes korrosie van legerings
Algemene korrosie beteken dat metaalverlies min of meer ewe die diep is oor die hele oppervlakte van die materiaal van konstruksie.
Lokale korrosie beteken dat metaalvelies nie algemeen verspreid is nie. Die plekke waar korrosie dan wel voorkom is 'n swak plek in een of ander opsig soos lokale samestelling of vorm of beide.
Cnestis polyphylla
Die boom se FSA-nommer is 147.1.