cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Martin Heidegger
Emeritaat
Heidegger het 'n onderhoud met Der Spiegel (31 Mei 1976) gehad wat eers 10 jaar na sy dood gepubliseer kon word ("Nur ein Gott kann uns retten"). Hierin distansieer Heidegger hom opnuut nie van sy denke en optrede as rektor in 1932/1934 nie, en hy waarsku ook weer teen die matelose wil tot mag wat die mens in die tegnologiese tyd opnuut wegvoer van die egte denke. Heidegger sien homself as 'n vernuwende denker wat deur sy terugkeer na die bronne van die oorspronklike Griekse denke, op die weg is na 'n "toekoms-in-waarheid".
Gesamtausgabe
Martin Heidegger, Gesamtausgabe (GA) (Versamelde Werke) verskyn sedert 1975 by Vittorio Klostermann/Frankfurt am Main. Daar word meer as 100 dele beplan.
Belangrikste werke
1927	Sein und Zeit, Gesamtausgabe Volume 2
1929	Kant und das Problem der Metaphysik, Gesamtausgabe Volume 3
1935	Einführung in die Metaphysik (1935, gepubliseer in 1953), Gesamtausgabe Volume 40
1936–8	Beiträge zur Philosophie (Vom Ereignis) (1936–1938, published 1989), Gesamtausgabe Volume 65
1942	Hölderlins Hymne »Der Ister« (1942, gepubliseer in 1984), Gesamtausgabe Volume 53
1949	Die Frage nach der Technik, in Gesamtausgabe Volume 7
1950	Holzwege, Gesamtausgabe Volume 5. Hierdie versameling sluit in Der Ursprung des Kunstwerkes (1935–1936)
1955–56	Der Satz vom Grund, Gesamtausgabe Volume 10
1955–57	Identität und Differenz, Gesamtausgabe Volume 11
1959	Gelassenheit, in Gesamtausgabe Volume 16
1959	Unterwegs zur Sprache, Gesamtausgabe Volume 12
Artikel vertaal uit Nederlands.
Lampridae
Die Opahs (Lampridae) is 'n vis-familie wat tot die orde Lampriformes behoort. Die familie bevat slegs een genus met twee spesies. Een van die spesies kom aan die Suid-Afrikaanse kus voor.
Agtergrond
Die lywe van die twee soorte is langwerpig-ovaalvormig en die pektorale en bekkenvinne is goed ontwikkeld. Die volwasse visse het geen tande nie. Die visse is groot, van 1.1 m tot 2 m.
Genus
Die enigste genus is:
Die tweede spesie wat nie in Suid-Afrika voorkom nie is:
Studentesakegebou UP
Die Studentesakegebou, voltooi in 1915, was die eerste studentekoshuis wat op die Hatfieldkampus van die Universiteit van Pretoria gebou is. Dit is deur die Departement Openbare Werke ontwerp en toon elemente van die Neo-Romaanse styl soos gesien kan word uit die klassieke wit pilare en sterk horisontale lyne. Die gebou het aanvanklik as die Kollegehuis bekend gestaan en hoofsaaklik as manskoshuis gedien, maar het ook dienste (hoofsaaklik eetsaal-fasiliteite) aan damestudente en ander dagstudente gebied. Die manskoshuis is later na ’n nuwe gebou op die universiteit se proefplaas verskuif, waarna die gebou vir 'n tydperk gebruik is deur die Departement Spraakterapie. Die gebou word sedert 1973 beset deur die Departement Studentesake.
Grasslands, Bloemfontein
Grasslands is 'n 91% Swart voorstad van die stad Bloemfontein in Suid-Afrika.
Hissène Habré
Hissène Habré (Faya-Largeau, 13 Augustus 1942 – Dakar 24 Augustus 2021), was die president van Tsjad van 1982 totdat hy omvergewerp is in 1990. Die Habréregering is gekenmerk deur die voortdurende skending van menseregte en is deur die NRO Human Rights Watch as die Pinochet van Afrika" geklassifiseer.
Die begin
Habré is in 1942 in Tsjad gebore, toe sy land nog 'n kolonie van Frankryk was. Hy behoort tot die Tubu-etniese stam. Nadat hy sy laerskool studies voltooi het, het hy in 'n Franse koloniale administratiewe posisie begin werk. Hy het sy meerderes beïndruk en het 'n beurs ontvang om in Frankryk te gaan studeer. Nadat hy sy studies in politieke wetenskap in Parys voltooi het, keer hy in 1971 terug na Tsjad.
Nadat hy kort in die regering gewerk het, reis Habré op 'n diplomatieke sending na Tripoli om twee Tsjadiese rebelleleiers te oortuig om hul wapens neer te lê. Daar gekom, het Habré hom egter by die Forces Armées du Nord of FAN aangesluit. Die FAN was in die noorde van die land bedrywig, en is hoofsaaklik saamgestel deur mense van die nomadiese Tubu-stam, en staan onder die bevel van Goukouni Oueddei. Lede van die FAN het weggebreek om Frolinat te vorm, onder bevel van Abba Siddick.
Op 21 April 1974 het 'n kommando onder bevel van Habré drie Europese burgers in die oase van Bardai in die vulkaniese streek van Tibesti ontvoer. Habré se doel was om die gyselaars teen die betaling van 10 miljoen frank vry te laat, maar een van die gyselaars is tydens 'n aanranding dood. In 1975 het 'n ander gyselaar ontsnap, maar die laaste gyselaar, Françoise Claustre, is eers op 1 Februarie 1977 vrygelaat, ten spyte van die Franse ingryping, aangesien haar man 'n diplomaat was.
Die ontvoering het uiteindelik Habré en Oueddei verdeel, hoewel Habré al lank krities was oor Moeammar al-Ghaddafi se inmenging in FAN-besluite. Na die skeuring het Habré voortgegaan om sy gewapende magte FAN te noem. Kort na hierdie onderbreking, in 1975, val Libië Tsjad binne en annekteer die Aouzou-strook.
Op 29 Augustus 1978 word Habré deur president Félix Malloum, wat sedert 1975 regeer en wat voormalige rebelle in die regering aangestel het, as premier aangestel. Sy ampstermyn is egter 'n jaar later saam met die regering van Malloum beëindig toe Goukouni Oueddei aan bewind gekom het. Op soek na nasionale versoening, het Oueddei vir Habré as minister van verdediging aangestel, maar geïrriteerd deur die Libiese invloed in Tsjad, het laasgenoemde steun van die Verenigde State gekry om Libiese magte uit sy land te verdryf en Oueddei omver te werp.
Pad na die Presidensie
Habré het op 7 Junie 1982 'n staatsgreep teen Oueddei geloods en homself as president aangestel. Hy het die amp van premier afgeskaf. Om sy mag te beveilig, het hy polisiemagte met 'n politieke mandaat, die Direction de la Documentation et de la Sécurité (DDS) tot stand gebring. Met die hulp van sy geheime polisie het Habré daarin geslaag om baie opponente vas te trek en tereg te stel. Volgens die NRO Human Rights Watch is ongeveer 40 000 mense om politieke redes tydens sy regeringtydperk vermoor en nog 200 000 gemartel. Die aanklagte sluit in summiere teregstellings, marteling en verkragting tussen 1982 en 1990.
Teen 1983 is Libiese troepe uit Tsjad verdryf, behalwe enkele gebiede in die noorde. Teen 1987 is die Libiërs finaal uit Tsjad verdryf en die oorlog is beëindig. Sy oorwinning het egter die einde van Westerse hulp beteken en Habré se politieke situasie het uiters wankelrig geword. Die Zaghawa etniese groep het daarin geslaag om onder leiding van Idriss Déby sy regering op 1 Desember 1990 omver te werp. Habré vlug na Senegal en Déby word as president aangestel.
Hendrik van Veldeke
Hendrik van Veldeke, (Duits: Heinrich von Veldeke) (alias: He (y) nric van Veldeke (n), gebore voor of omstreeks 1150 - oorlede na 1184) is die eerste skrywer in die Lae Lande wat by name bekend is wat in 'n ander Europese taal geskryf het as Latyn. Hy is gebore in Veldeke, 'n gehuggie in die streek van Spalbeek, wat sedert 1977 'n gemeenskap van Hasselt, Limburg, België is. Die 'Vel (de) kermolen', 'n watermeul aan die Demerrivier, is al wat oorbly van die gehuggie. In Limburg word hy gevier as 'n skrywer van die Ou Limburgse dialek.
Hissène Habré
Uitleweringspogings
Habré word daarvan beskuldig dat hy verantwoordelik was vir drie etniese vervolgings wat in 1984, 1987 en 1989 uitgevoer is teen mededingende etniese groepe. In September 2005, word hy in 'n Belgiese hof aangekla van misdade teen die mensdom, marteling, oorlogmisdade, en ander menseregteskendings. Sedert sy aankoms in Senegal is Habré in huisarres in Dakar. Alhoewel die Europese Parlement en die Afrika-unie Senegal versoek het om Habré na België uit te lewer om verhoor te word, het die Senegalese regering geweier. Die Senegalese regering het sy eie spesiale oorlogsmisdadigerhof geskep om Habré te verhoor, met die doel om die druk vanaf die Afrika-unie te verlig.
Op 30 Mei 2016 het die hof Habré skuldig bevind aan misdade teen die mensdom, verkragting, gedwonge slawerny, vrywillige manslag, massiewe en stelselmatige praktyk van summiere teregstellings, ontvoering van persone, marteling en onmenslike dade, waarvoor hy lewenslange tronkstraf sal uitdien.
Hendrik van Veldeke
Veldeke se geboorte- en sterfjaar is onseker. Hy moes waarskynlik voor of omstreeks 1150 gebore gewees het, aangesien hy in die vroeë 1170's geskryf het. Daar is geen bewys dat Veldeke in 1128 gebore is nie, soos dikwels voorgestel word. Hy is sekerlik na 1184 oorlede, omdat hy in sy Aeneas noem dat hy teenwoordig was op die hofdag wat keiser Frederik Barbarossa daardie jaar gereël het. Hy het in alle waarskynlik gesterf voordat Wolfram von Eschenbach sy Parzival geskryf het, wat tussen 1205 en 1210 voltooi is. Wolfram noem in daardie werk dat Veldeke voortydig gesterf het. Veldeke was waarskynlik 'n lid van die familie van die klas van Ministerialis (onvrye edeles). Die bestaan van so 'n familie word genoem in aktes wat uit die 13de eeu dateer. Die gevolgtrekking kan gemaak word dat hy 'n deeglike opleiding ontvang het, aangesien hy Latynse bronne in sy werke gebruik het.
Naam
Daar is twee vorme van die naam van die digter wat algemeen voorkom in moderne wetenskap, Hendrik van Veldeke of Heinrich von Veldeke. Die keuse hang gewoonlik daarvan af of Veldeke (op anachronistiese wyse) beskou word as iemand wat in die "Nederlandse" of "Duitse" literêre tradisie geskryf het. Sy werk getiteld Die lewe van Servaas van Maastricht (die Servatius) gee sy naam aan as "Heynric van Veldeken", terwyl die Berlynse manuskrip van die Eneasroman hom "uon Ueldiche Heinreich" noem, met die voornaam ook afwisselend gespel as 'Hainrich' of 'Hainreich'. Ander manuskripte gee die pleknaam "Veldeke" onderskeidelik aan as "Veldekin" "Veltkilchen" of "Waldecke". Die Nederlandse geleerde Jan van Goossens het voorgestel dat die vorm "Heinric van Veldeken" gebruik word as 'n kompromie, in die inleiding tot sy tweetalige Oud-Limburgs/Duitse uitgawe van die Servatius. Dit blyk egter dat hierdie voorstel nie veel ondersteuners het nie, met Duitse geleerdes wat oorwegend voortgaan om "Heinrich von Veldeke" te gebruik, en Nederlandse skolastici wat "Hendrik van" verkies. Die keuse deur Engelse skrywers verskil volgens die vakgebied, maar namate meer Duitsers op Veldeke werk as Nederlanders, word die vorm "Heinrich von" meer gereeld in Engels aangetref. Soms word die plek van oorsprong ("Veldeke") van die digter ook gebruik om die skrywer aan te dui sonder om kant te kies in die geskil (alhoewel dit eintlik primêr dien om Heinrich/Hendrik van andere met sy naam te onderskei, bv. Heinrich von Morungen).
Die lewe van Servaas van Maastricht
Veldeke het "Die Lewe van Servaas van Maastricht", wat waarskynlik sy eerste werk was, vir ene Hessel, die koster van die Maastrichtse Servatius of Servaas-tak geskryf, en vir Agnes van Metz, gravin van Loon. Die werk bestaan uit twee dele in Middelnederlands en word beskou as die eerste literêre werk in Nederlands. Die eerste deel is 'n biografie (vita) van Servaas van Maastricht, die beskermheilige van daardie stad, wat vermoedelik op 13 Mei 384 oorlede is. Hierdie deel word gewoonlik omstreeks 1170 gedateer. Die tweede deel behandel die wonderwerke van Servaas na sy dood. Daar word soms aanvaar dat die tweede deel van die opus eers tussen 1174 en 1185 geskryf is.
Servaas is 'n Armeen wat na Lorraine reis en biskop van Tongeren word. Die sondige burgers van Tongeren draai teen hom, wat veroorsaak dat hy na Maastricht vlug. As Servaas daarvan bewus word dat God die burgers van Tongeren wil straf deur Attila die Hun na hulle te stuur, gaan hy op 'n pelgrimstog na Rome en bid hy by die graf van Petrus dat die ramp verhoed moet word. Sy gebede word nie vervul nie, maar Petrus gee hom wel 'n silwer sleutel waarmee Servaas genade kan verleen en sondaars mee kan straf. Die burgers van Tongeren word almal doodgemaak, maar Servaas verleen hulle genade en daarom gaan hulle almal hemel toe.
Maastricht was geleë op 'n belangrike kruispad: die pad vanaf Keulen van die weste, met die Maas-rivier as die noord-suid-as. In Veldeke se tyd het die Servaas-tak hul bes probeer om pelgrimstogte na die graf van die heilige te bevorder. In hierdie konteks moet die oorsprong van Veldeke se Servatius gesien word. Uit dieselfde periode dateer die huidige Servaas-kerk en die relikwie wat die oorblyfsels van Servaas van Maastricht oftewel Sint Servatius bevat. In tye van groot nood en rampe word die relikwie deur die stad vervoer. Veldeke se "Die Lewe van Servaas van Maastricht" of Servatius is 'n aanpassing van die Actus Sancti Servatii deur Jocundus (geskryf tussen 1066 en 1088) en die Vita Sancti Servatii, wat indirek deur die Actus geïnspireer is. Die Servatius is volledig bewaar in 'n manuskrip uit 1470 (Leiden, Universiteitsbibliotheek, BPL 1215). Daar is ook verskillende fragmente in verskillende boekbindings gevind wat almal afkomstig is van 'n manuskrip wat moontlik geskryf is toe die digter nog gelewe het (ongeveer 1200).
Aeneas Roman
Veldeke se grootste werk is die Aeneas Romanse, wat hy gebaseer het op die Ou Franse Roman d'Enéas, wat op sy beurt geïnspireer is deur Vergilius se Aeneis. (Daar word soms na die werk verwys as Eneit of Eneide.) Veldeke het die grootste gedeelte daarvan omstreeks 1175 geskryf. Volgens die epiloog van die Aeneas het Veldeke die gravin van Kleef toegelaat om sy werk te lees toe dit ongeveer vier vyfdes voltooi was. Sy het op haar beurt een van haar bediendes daarmee toevertrou. Die werk is gesteel en dit is eers in 1184 deur hertog Herman van Thüringen aan Veldeke terugbesorg, wat aan Veldeke die opdrag gegee het om dit te voltooi. Die identiteit van die dief bly onbekend. Sommige mense glo dat dit Hendrik Raspe was, broer van Herman van Thüringen; ander glo dat die dief Heinrich von Schwarzburg was. Laasgenoemde het 'n twis gehad met Louis III, Landgraaf van Thüringen, Herman se oudste broer en ook die bruidegom van die gravin van Kleef.
Dat die Aeneas Romanse slegs in die Middel-Hoogduitse weergawes behoue gebly het, het aanleiding gegee tot die vraag of die deel van die romanse wat Veldeke aan die gravin van Kleef vertoon het, oorspronklik in Middelnederlands of Middel-Hoogduits geskryf is. Germaniste soos Otto Behaghel (in sy 1882-uitgawe), Theodor Frings en Gabriele Schieb (in hul uitgawe van 1964-1970) meen dat Veldeke die Aeneas in sy moedertaal, Middelnederlands, geskryf het. Hulle het probeer om 'n soortgelyke weergawe te rekonstrueer. Hierdie rekonstruksie word deur baie moderne filoloë as te hipoteties beskou. Normaalweg kry Ludwig Etmüller se kritiese uitgawe van 1852 of Hans Fromm se diplomatieke uitgawe van die pragtig geïllustreerde Berlynse manuskrip (Berlyn, Staatsbibliothek Preuβischer Kulturbesitz, kiem. Fol. 282) vanaf 1992 af voorkeur.
Volgens die Duitser Thomas Klein (Bonn) het Veldeke neutrale rympies gebruik. Dit beteken dat Veldeke bewustelik rympare gekies het wat in Middelnederlandse sowel as Middel-Hoogduits moontlik was. Wapen/slapen in Middelnederlands word wafen/slafen in Middel-Hoogduits; die Middelnederlandse rympaar jare/mare word aan die ander kant jâre/mære in die Middel-Hoogduits. Klein glo dat Veldeke dieselfde tegniek in sy Servatius toepas. Klaarblyklik het hy gehoop om so groot as moontlik 'n gehoor te bereik met so min moeite aan die kant van die skrywer.
Liriese poësie
Sowat dertig romantiese lirieke deur Veldeke is bewaar. Hy is dus een van die eerste generasies minnesangers wat die romantiese Romeinse hof-poësie in 'n Germaanse taal geskryf het. In vergelyking met sy tydgenote, staan sy lirieke uit vanweë hul humor en selfs ironie. Hy speel ook graag met klanke en pas die rym aan soos hy wil. Veldeke gebruik die konvensionele beskrywing van die natuur (Natureingang) om sy lirieke oop te maak, en vergelyk dit dan gewoonlik - soos in die voorbeeld hieronder - of kontrasteer dit met die gevoelens van die minnaar:
Ez sint guotiu niuwe maere, daz die vogel offenbaere singent, dâ man bluomen siht. zén zîten in dem jâre stüende wol, daz man vrô waere, leider des enbin ich niht: Mîn tumbez herze mich verriet, daz muoz unsanfte unde swaere tragen daz leit, das mir beschiht. (MF I) (Dit is goeie nuus dat die voëls hardop sing waar 'n mens blomme sien. In hierdie tyd van die jaar behoort 'n mens gelukkig te wees, maar helaas, ek is nie: my dwase hart het my verraai en moet nou, hartseer en droewig, die swaarkry ondervind wat my toegedaan is.)
In teenstelling met wat hy in sy Aeneas Romanse en sy Servatius doen, gebruik hy nie neutrale rym in sy lirieke nie, aangesien hierdie tegniek die aantal rymwoorde wat aan die digter beskikbaar is drasties inperk. Middel-Hoogduitse en Middelnederlandse rympies word om die beurt gebruik. Ongetwyfeld is dit omdat die rymskema in die liriek hoër eise stel as die gekoppelde rym in verhaaltekste soos die Servatius en die Aeneas-romanse ; in een strofe moet meer as twee rymwoorde gevind word. Veldeke se-lirieke is bewaar in drie Middel-Hoogduitse manuskripte uit die laat dertiende en vroeë veertiende eeu: die Kleine Heidelberger Liederenhandschrift (Heidelberg, Universitätsbibliothek, Codex Palatinus Germanicus 357), die Weingartner Liederhandschrift (Stuttgart, Württembergische Landesbibliothecio en 1) en die Große Heidelberger Liederenhandschrift, beter bekend as die Codex Manesse (Heidelberg, Universitätsbibliothek, Codex Palatinus Germanicus 848).
Veldeke in die hedendaagse tyd
In beide Maastricht en Hasselt kan 'n standbeeld van die digter gevind word. In verskillende munisipaliteite is strate, plekke, skole en verenigings na hom vernoem. Die provinsiale vereniging wat hom besig hou met die hedendaagse kultuur van Limburg staan bekend as Veldeke. In 2007 het 'n uitstalling oor Veldeke en sy era plaasgevind.
Geografiegebou UP
Die Geografiegebou op die Hatfieldkampus van die Universiteit van Pretoria is oorspronklik gebou as ’n uitbreiding van die bestaande Dierkundegebou, maar die styl daarvan is kenmerkend anders as die van die bestaande gebou, en dit het baie meer in gemeen met die styl van die naasliggende Chemiegebou. Die gebou is deur argitek Brian Sandrock, ’n oud-student van die universiteit, ontwerp. Bouwerk het in 1956 begin en was teen Julie 1957 voltooi. Bouwerk is in moderne siersteen en sommige kenners meen dié styl herinner aan die Hollandse Baksteenmodernisme. Net soos die Landbou-, Kommunikasiepatologie-, Chemie- en Plantkundegeboue, is dit 'n goeie voorbeeld van Pretoria se Baksteenargitektuur.
Georges de Villebois-Mareuil
links|200px|duimnael|Graaf Georges de Villebois-Mareuil.
Georges de Villebois-Mareuil (gebore op 22 Maart 1847 in Nantes, Frankryk; † 5 April 1900 in Boshof, Suid-Afrika) was 'n Franse militêre leier en skrywer uit 'n adellike gesin.
Tydens die Frans-Pruisiese Oorlog van 1870-1871 is hy die kommandant van 'n kompanjie voetsoldate, wat op 28 Januarie 1871 die brug van Blois vanaf die Pruise herower. De Villebois-Mareuil raak by die aanval swaar gewond. As 'n nasionalis neem hy ondanks sy skitterende loopbaan afskeid van die Franse leër.
Aangewakker deur sy anti-Britse gevoelens, sluit hy later by die Boere-strydmag van Transvaal aan en kommandeer die vreemdelegioen, wat tydens die Tweede Vryheidsoorlog teen die Britte veg. In Maart 1900 word hy deur president Paul Kruger tot generaal benoem. In April 1900 is die klein kommando onder sy bevel deur Britse troepe, wat deur 'n verraaier gewaarsku is, omsingel en uitgewis. Die graaf en sy manskappe was op pad na Modderrivier waar hulle die spoorlyn suid van Kimberley wou opblaas om die Britte se lewensbelangrike verbindingslyn tussen Kaapland en Transvaal af te sny, juis terwyl lord Roberts aan die opruk was na Transvaal.
In sy optekeninge, wat in Maart 1900 voltooi is, bewonder hy die Boere se vurigheid en dapperheid, maar beskryf ook die anargie en die argwanende en ongedissiplineerde individualisme, wat tot onnodige verliese gelei het. Hy is 'n onsydige waarnemer en verslaggewer, en sy nugtere en presiese skryfstyl verontagsaam nie die poësie van die skepsels en landskappe wat hy ontdek nie.
Sy stoflike oorskot is na die begraafplaas van Boshof gebring, waar hy met volle militêre eerbewys van die Britse troepe ter ruste gelê is, en in 1971 op die militêre begraafplaas van Magersfontein begrawe.
Alfa Romeo 159
Die Alfa Romeo 159 is tydens 'n motorskou in Genève in 2005 bekend gestel as 'n vervanging vir sy voorganger, die Alfa Romeo 156. Die 159 (939) is 'n kompakte uitvoerende motor wat tussen 2005 en 2011 deur die Italiaanse vervaardiger Alfa Romeo vervaardig is. Dit is op die Geneefse Motorskou van 2005 as 'n plaasvervanger vir die 156 vrygestel. Die 159 gebruik die GM/Fiat Premiumplatform, wat dit deel met die Alfa Romeo Brera en Spider produksiemotors, en met die Kamal en Visconti konsepmotors.
Die 159 het die derde plek behaal in die 2006 "Europese Motor van die Jaar"-toekennings. Produksie van die 159 is teen laat-2011 gestaak, ongeveer 240 000 motors is gebou.
Stilering
Die binnekant bevat ook stilering behandelings wat bekend is met vorige motors, insluitend die 156, soos diep geronde instrumente wat aan die bestuurder gerig is. Alfa Romeo het bedoel dat die 159 meer direk met BMW, Mercedes-Benz en Audi moet meeding deur die gebruik van interieur materiale van hoër gehalte; Daar is egter gesê Alfa Romeo het hul handelsmerk se posisie in vergelyking met die meer bekende Duitse luukse motorvervaardigers misgeloop.
Jaarlikse model veranderinge
'n Sportwagon-variant is in Maart 2006 by die Geneva Motor Show aangebied.’n Outomatiese ratkas-opsie vir die 2,4 JTDM-dieselmodel is ook vanjaar bekendgestel en later uitgebrei na ander weergawes. In 2007 is 'n vierwielaangedrewe diesel model vrygestel, en die 2,4 liter-dieselenjins se kragopbrengs het tot 210 PS (150 kW, 210 pk) toegeneem, met 'n nuwe TI-trim vlak wat ook as opsie beskikbaar is.Vir die model jaar 2008 is die meganika en interieurs van die 159 verder ontwikkel. Die 3.2-liter V6-model word aangebied in die voorwiel aangedrewe opset, wat 'n topsnelheid van 250 kilometer per uur (160 mph) behaal. Alle model variante is toegerus met Alfa se elektroniese "Q2" beperkte gly verskil. Die 159 was beskikbaar in voor- en vierwielaandrywing, konfigurasies. Die vierwielaangedrewe "Q4" -stelsel gebruik 'n Torsen-tipe C-twee differensiaal (voor- en middel verskil in dieselfde eenheid, voorste differensiaal is oop) en is beskikbaar op die petrol- en 2,4 liter-dieselenjins. Die ratkas is 'n ses spoed-handleiding op die meeste modelle (1,8 het 'n vyf spoed) en 'n ses-spoed outomatiese Q-Tronic-ratkas (Aisin AW TF-80SC) was beskikbaar vir die 1,9 diesel, 2,4 diesel en 3,2 petrol modelle. Die Selespeed-ratkas is in sommige lande te koop met die 2,2 petrol (petrol) enjin. Alle petrol-enjins was 'n direkte brandstof inspuitings tipe (behalwe 1.8l), genaamd JTS (Jet Thrust Stoichiometric). JTD diesels is 'n gemeenskaplike spoor direkte brandstof inspuiting.
In 2009 het Alfa Romeo die 159 bygewerk met twee nuwe enjins, nuwe trimvlakke en 'n nuwe mark posisionering gegee om dit meer mededingend te maak. As gevolg van nuwe ingevoerde aluminium komponente is 'n gewigsvermindering van 45 kilogram (99 lb) behaal. Die nuwe 1,75 liter-turbodiesel-petrolenjin lewer 147 kW tussen 4 750 en 5 500 r / min. Die maksimum wringkrag van 320 N.m is beskikbaar teen 1 400 r / min. Dit is gemoeid met 'n sesspoed-handratkas wat dit help om die 159 van 0 tot 100 km / h te versnel in 7,7 sekondes met 'n topsnelheid van 235 km/h. Die ander enjin is Alfa se V6 3,2 liter-petrol-eenheid met 191 kW en die wringkrag is 322 N.m by 4 500 r / min.
Veiligheid
Die 159 is standaard met sewe lugsakke toegerus, met bykomende knie-lugsakke beskikbaar as opsie. Die motor het goed presteer in die agterste botsings veiligheidstoetse, en het voordeel getrek uit "anti-whiplash" sitplekke. Die Alfa Romeo 159 is toegeken aan die gesogte vyfster-veiligheids gradering van Euro NCAP. Alfa Romeo het 'n premie vloerplan opgestel, wat hoëspoed materiale, meervoudige plaatmetaal en laser sweiswerk insluit, was die beginpunt. Die konstruksie van die bakwerk baat ook uit talle maatreëls, soos die gebruik van bokse elemente wat stewig aan beide dwars en vertikaal verbind is; drie 'laai lyne' in die voorkant, lengte ramme wat die hele lengte van die motor loop, ingeboude vervormbare strukture, en baie vlek laste rondom strukturele nodusse.
Film en populêre kultuur
Twee swart 159's (3.2 JTS V6 TI) verskyn aan die begin van die film uit James Bond, Quantum of Solace (2008). Hulle was betrokke met ŉ jaagtog met James Bond se Aston Martin DBS V12 rondom die Gardameer in Italië. 'n Swart 159's het ook in die jaagtog in die film Johnny English Reborn verskyn, wat deur Rowan Atkinson gespeel is.
'n Motor wat baie soos die 159 lyk kan gesien word in verskeie episodes van Psycho Pass.
Rienie
Rienie is 'n Afrikaanse rolprent wat in 1980 uitgereik is. Die regisseur was Fanie van der Merwe. Die hoofrolspelers was Carel Trichardt, Johan van der Merwe en Ida Wessels.
Willem die Madoc maecte
Willem die Madoc maecte (c.1200 - c.1250; "-Willem-wat-die-Madoc-gemaak/geskryf-het") is die tradisionele benaming van die skrywer van Van den vos Reynaerde, 'n Middelnederlandse weergawe van die storie van Reinard die Vos.
Naam van die outeur
Die naam van die skrywer is afgelei van die eerste reël van die gedig, waar hy homself voorstel as dieselfde Willem wat voorheen 'n werk genaamd Madoc geskryf het: Willem, die Madoc maecte, Daer hi dicken omme waecte, Hem vernoyde so haerde Dat die avonture van Reynaerde In dietsche onghemaket bleven.
NG gemeente Brandvlei
Die NG gemeente Brandvlei is ’n gemeente in die Nederduitse Gereformeerde Kerk se Sinode van Noord-Kaapland. In 2016 was hier 142 belydende en 31 dooplidmate.
Willem die Madoc maecte
Identifisering met ander bekende Middeleeuse mense
Daar word voorgestel dat Willem identies is met Willem van Brugge van die katedraal van Kortrijk. Uit verwysings na plekke in die gedig wil dit voorkom asof hy 'n groot deel van sy lewe in Oos-Vlaandere deurgebring het, waaronder Gent, 'n dorp wat hy twee keer in sy werk noem.
NG gemeente Brandvlei
Stigting
Brandvlei is op 6 Oktober 1897 gestig deur die Ringskommissie van Tulbagh en wel uit drie ander gemeentes, Calvinia, Kenhardt en Williston. Die konsulent, ds. Alheit van Ceres, het in Januarie 1898 480 km afgelê om die eerste Nagmaal in die gemeente te bedien. Dié dele was nog glad nie so dig bewoon soos in later jare nie, sodat die dorpie self met die stigting maar ongeveer 'n 50 inwoners getel het. Daar was darem al 'n skooltjie aan die gang en in die skoolgeboutjie is Sondae ook die dienste gehou. Tydens die stigting was 'n sekere mnr. Stals die onderwyser en hy was bestem om 'n baie groot rol in die geskiedenis van die gemeente te speel, sodat selfs 50 jaar later nog baie van die ouer inwoners van sy vrugbare en toegewyde lewe kon vertel.
Willem die Madoc maecte
Werke
Die enigste oorblywende Middeleeuse teks wat aan Willem toegeskryf kan word is Van den vos Reynaerde.
NG gemeente Brandvlei
Beginjare
In die eerste jare van die gemeente se bestaan het Stals feitlik as predikant opgetree, want Calvinia se predikant moes as konsulent optree en hy kon nie so dikwels die nuwe gemeente besoek nie, want in daardie dae van die perdekar was die 160 km van Calvinia na Brandvlei 'n groot struikelblok. Stals het dus maar die dienste gehou en die begrafnisse waargeneem. Alhoewel die gemeente die eerste agt jaar van sy bestaan nie 'n eie herder en leraar gehad het nie, was hulle tog so ywerig en wakker dat reeds op 15 Julie 1905 die hoeksteen van hul mooi kerkgebou gelê kon word. Dié huis van die Here, wat einde 1905 ingewy is, is so deeglik gebou, dat hy dekades later nog in ’n goeie toestand verkeer het en vandag (2015) nog uitstekend aan sy doel beantwoord. Die koste was ongeveer £6 000. As in ag geneem word dat boumateriaal oor ’n afstand van ongeveer 480 km vanaf Ceres-stasie vervoer is, is die kerk taamlik goedkoop gebou.
Willem die Madoc maecte
Madoc
Madoc was moontlik 'n vroeë weergawe van die verhaal van die legendariese Walliese ontdekkingsreisiger Prins Madoc. Geen kopieë van Willem se Madoc het oorleef nie, maar daar is verwysings daarna wat daarop dui dat die gedig wyd in manuskripvorm versprei is.
Van den vos Reynaerde
Van den vos Reynaerde is 'n Middelnederlandse gedig uit ongeveer 1250. Dit word beskou as 'n belangrike werk uit die Middelnederlandse letterkunde en is al "die hoogtepunt van die Gotiese literatuur in Nederland" genoem. Dit het die standaardweergawe van die Reinard-legende geword en die meeste weergawes in Nederlands, Duits en Engels is daarop gegrond, insluitend dié van William Caxton, Goethe en FS Ellis.
NG gemeente Brandvlei
Eerste predikante
Ses keer is sonder sukses beroep. Dit was eers in 1906 dat die gemeente sy eerste leraar in die persoon van ds. C.W. Alheit kon verwelkom. Hy het in die gemeente gewerk tot in Julie 1910, toe hy na Loxton vertrek. Ds. JA van Zijl, van die gemeente Garies, is in Januarie 1911 as leraar bevestig. Hy was die leraar tot in 1921. Die gemeente was bevoorreg om in 1916 ’n kerksaal in te wy. Hierna het was ds. F.W. Liebenberg die leraar van 1921 tot 1923.
Ds. W.L. Steenkamp is op 9 Augustus 1924 in die gemeente bevestig. Die droogtes ten spyt geniet hy hier 'n wonderlike samewerking sodat hy by geleentheid binne drie weke £2 600 kon insamel vir 'n nuwe orrel. Ná 'n geseënde en gelukkige bediening in Boesmanland, in welke tyd hy meer as een beroep bedank, kry hy op sy verjaardag, 11 Julie 1928, 'n beroep na die gemeente Namakwaland, wat hy aanneem. Ná hom dien ook nog di. J.C. van Niekerk (1929–'37), C.A. du Plessis (1938–'45), W.J. de Wet (1945–'47), D. Brink (1948–'50) en B.J. Cronjé (van 1951 af).
Mettertyd het die gemeente stadig maar seker gegroei, sodat die sendinggemeente in 1912 gestig en die kerksaal se hoeksteen op 2 Oktober 1915 gelê kon word. Die getal lidmate van die gemeente kon groei omdat later heelwat meer wetenskaplik geboer is. Die gronde is omhein, die jakkalse is uitgeroei, kampe is kleiner gemaak om uittrapping van die veld teen te werk en boorgate het watervoorsiening doeltreffender gemaak. Plase was gevolglik baie kleiner as in die stigtingsjare. In die tweede helfte van die gemeente se bestaan het die ontvolking van die platteland egter ’n nadelige uitwerking op die lidmaattal gehad sodat die gemeente teen einde 2014 net 40 doop- en 142 belydende lidmate oorgehad het. Ds. Peet Neethling is in daardie jaar as emeritus-leraar in die gemeente verwelkom.
Álava
Álava (Baskies: Araba) is 'n provinsie in Noord-Spanje in die suidelike deel van die Outonome Gemeenskap van die Baskeland en een van die tradisionele gebiede van die historiese Baskeland. Die provinsie het 'n bevolking van 322 557 en 'n oppervlak van 2 963 km².
Dit word begrens deur die provinsies Burgos, La Rioja, Navarra, Gipuzkoa, en Biskaje. Binne Álava is Condado de Treviño, 'n enklawe wat deel is van die provinsie Burgos, Kastilië en León.
Die hoofstad van Álava is Vitoria-Gasteiz (Spaans: Vitoria, Baskies: Gasteiz), wat ook as hoofstad van die outonome gemeenskap dien. Die provinsie word in sewe graafskappe (cuadrillas) verdeel: Añana; Ayala; Campezo; Laguardia; Salvatierra; Vitoria en Zuya.
Rajidae
Die Vlete (Rajidae) is 'n kraakbeenvisfamilie wat hoort tot die orde Rajiformes. Daar is nege genera met meer as 200 spesies wat hoort tot dié familie. Vier van die genera met 25 spesies kom aan die Suid-Afrikaanse kus voor.
Agtergrond
Die koppe en lywe van die familie is plat om saam met die pektorale vinne 'n plat skyf te vorm. Die stert is lank en dun en het gewoonlik twee dorsale vinne amper by die einde van die stertpunt. Daar is 'n ry stekels (dorings) op die stert en rug. Die vis het 5 kieusplete aan die onderkant van die kop. Die mond is klein en vol tandjies. Die visse van die familie is groot, 1,1 - 2 m. Hulle verkies sand of modderige bodems op die kontinentale bank van 200 tot 1 350 meter diep. Party spesies verkies vlakker water. Al die spesies is ovipaar. Al die spesies is eetbaar.
Genera
Een van die genera wat voorkom aan Suid-Afrika is:
Austin Abrams
Austin Abrams (gebore 2 September 1996) is 'n Amerikaanse akteur en vervaardiger.
Edward Nugent
Edward Nugent (7 Februarie 1904 – 3 Januarie 1995) was 'n Amerikaanse akteur en regisseur. Hy was bekend vir sy rolle in die rolprente Behind Stone Walls (1932), She Loves Me Not (1934), Rio Grande Romance (1936), en Put on the Spot (1936).
Jennifer Lafleur
Jennifer Lafleur (gebore 8 September 1979) is 'n Amerikaanse aktrise, vervaardiger, en skryfster. Sy is bekend vir haar rolle in die rolprent The Do-Deca-Pentathlon (2012) en in die televisiereekse Billions (2016), Room 104 (2017), en Big Little Lies (2017).
Geelrant-bontpaling
Die Geelrant-bontpaling (Gymnothorax flavimarginatus) is 'n bontpaling wat wydverspreid voorkom in die Stille en Indiese oseane; meer spesifiek die Rooisee en aan die ooskus van Afrika suidwaarts tot by die suide van KwaZulu-Natal. In Engels staan die vis bekend as die Yellow-edged moray.
Identifikasie
Die vis word tot 120 cm lank en is een van die grootste bontpalings. Die lyf is geelbruin en vol bruin spikkels. Die voorkop is persbruin, die oë oranje en daar is 'n groot swart vlek op die kieue-opening. Die agterkant van die vinne het geelgroen rante.
Die vis leef in kusrotsareas, platriwwe en aflandige koraal- en rotsriwwe in water wat 1 tot 50 m diep is. Die vis is 'n alleenloper en skuil in gate en skeure in die riwwe. Hulle word dikwels gesien waar net die kop uit sy skuiling steek; hulle verlaat die skuiling min bedags. Die bontpaling is nie aggressief nie behalwe as dit uitgelok word. Hulle maak snags jag op skaaldiere en klein vissies.
Chris Emmett
Chris Emmett (gebore 13 Desember 1938) is 'n Engelse akteur en skrywer. Hy is bekend vir sy rolle in die televisiereekse N.U.T.S. (1976), Took and Co. (1977), Spitting Image (1984), en Phil Cool (1992).
Republiek van die Sewe Verenigde Nederlande
Die Republiek van die Sewe Verenigde Nederlande (Nederlands: Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden) was die republiek wat ontstaan tydens die Nederlandse rewolusie teen Spanje in 1588 tydens die Tagtigjarige Oorlog op die grondgebied van wat nou ongeveer Nederland is. Die republiek het uit die provinsies Holland, Zeeland, Groningen, Utrecht, Friesland, Gelderland en Overijssel bestaan. Drenthe, en vanaf 1648 (Vrede van Münster) sowel as dele van Limburg, Zeeuws-Vlaandere en Brabant het ook aan die Republiek behoort, maar het nie die status van selfstandige provinsie gehad nie. Drenthe het in teenstelling met Zeeuws-Vlaandere, Brabant en Limburg wel oor 'n eie vergadering beskik; die ander drie gebiede is deur die State-Generaal in Den Haag bestuur.
Geskiedenis
Voor 1581 het die Lae Lande uit 'n aantal hertogdomme, graafskappe en bisdomme bestaan wat nie almal deel was van die Heilige Romeinse Ryk nie. Die Lae Lande is vandag verdeel tussen Nederland, België, Luxemburg en dele van Frankryk en Duitsland. Die Lae Lande het rofweg ooreengekom met die Sewentien Provinsies gedek deur die Pragmatiese Sanksie van 1549 van Heilige Romeinse Keiser Karel V.
Die sewentien state het deur huwelik, oorlog of verkoopstransaksies almal in die hande van die Habsburg keiser Karel V en sy seun, koning Philip II van Spanje beland. In 1568 het die Nederlande onder leiding van Willem I van Oranje in opstand gekom teen Philip II as gevolg van sy pogings om die gedevoleerde en middeleeuse regeringsstelsels van die provinsies te moderniseer en sentraliseer, hoë belasting, en vervolging van protestante deur die Katolieke Kerk. Dit was die begin van die Tagtigjarige Oorlog.
As gevolg van onderlinge verdeeldheid verdeel die Nederlande in dele wat die opstand steun en dele wat die Spaanse koning (Philipp II) steun. In 1579 teken enkele noordelike dele die Unie van Utrecht, waarin hulle ooreenkom om gesamentlik in opstand te kom teen Spaanse oorheersing. Die Unie van Utrecht word op 26 Julie 1581 (volgens sommige bronne 22 Julie 1581) gevolg deur die Acte van Verlatinghe, waarin die noorde formeel onafhanklikheid verklaar.
Aanvanklik soek die Nederlande buitelandse leiers (Nederlands: landvoogden) om die bestuur op hulle te neem. Die inmenging van die Franse hertog van Anjou en enkele jare later die Engelse graaf van Leicester was egter nie suksesvol nie. Die Republiek besluit om selfstandig te word en hulself te bestuur.
By die Vrede van Münster word die nuwe Republiek amptelik erken as selfstandige nasie. Die Republiek gaan inmiddels 'n Goue Eeu deur en was 'n internasionale supermag op militêre, ekonomiese, kuns, wetenskap en politieke gebied. Die republiek verkry 'n indrukwekkende koloniale ryk.
Die Republiek van die Sewe Verenigde Nederlande verloor, vanaf die tweede helfte van die 17de eeu, geleidelik sy vooraanstaande posisie en speel 'n steeds kleiner rol in die internasionale wêreld. Verskillende duur oorloë en 'n swak ekonomiese beleid dra by tot hierdie posisie. In 1795 val Franse troepe die Republiek binne en stig die Bataafse Republiek. Hiermee kom 'n einde aan die Republiek van die Sewe Verenigde Nederlande. Na die Franse oorheersing word Nederland tot 1830 saam met België 'n monargie.
Sewe?
Die Republiek omvat 8 lande en 3 'Generaliteitslande':
Daar word na die '7 Nederlande' verwys, omdat Drenthe te arm geag word en nie mee kon doen nie. Drenthe was tog nie 'n 'Generaliteitsland' nie en kon sy bestuur self hanteer.
Politiek
Die Republiek bestaan uit sewe provinsies of gebiede, wat elk 'n groot mate van vryheid gehad het. Elke provinsie is bestuur deur 'n stadhouer en die Provinciale Staten. In teorie benoem en beheer die Provinciale Staten die stadhouer, in praktyk word die rol van stadhouer gereeld vervul deur lede van die Oranje-familie. Gedurende die bestaan van die Republiek was daar 'n deurlopende stryd tussen die Oranje-gesindes en die Regenten-gesindes.
Elke provinsie het verteenwoordiging in die State-Generaal gehad. Die State Generaal was gesetel in Den Haag en het hulle met landsake gebesig. Ook die bestuur van Drenthe, Brabant en Limburg was 'n taak van die State Generaal.
Gaandeweg ontwikkel die Republiek van 'n konfederasie na 'n federasie, om na die Franse Rewolusie oor te gaan na 'n eenheidstaat en 'n monargie, saam met die Suidelike Nederlande en die prinsbisdom Luik. Na die afskeiding van België ontstaan die moderne Nederland.
Natuurwetenskappe-geboue UP
Die Natuurwetenskappe I-gebou op die Hatfieldkampus van die Universiteit van Pretoria is opgerig om die Departemente Chemie en Fisika te huisves en ook om ’n veilige fasiliteit vir die Universiteit se hoofraamrekenaar te verskaf. Die gebou is deur die argitek Philip Viljoen van Steyn en Viljoen ontwerp en is in September 1987 ingewy deur UP-alumnus, Dr. Anton Rupert.
Republiek van die Sewe Verenigde Nederlande
Politiek
Die leuse van die Republiek was: Eendracht maakt macht ('n slagspreuk wat later deur België oorgeneem is en ook in Suid-Afrika gebruik is).
Gebruiklike name vir die Republiek van die Verenigde Nederlande:
Natuurwetenskappe-geboue UP
Die gebou beskik oor 'n gespesialiseerde stelsel om gasse onder druk na laboratoriums in die gebou te verprei. In 1992 is die Camera Obscura bo-op die gebou aangebring en dit het ’n gewilde aantrekking vir besoekers aan die kampus geword.
Die Natuurwetenskappe II-gebou is ontwerp deur die argitekfirma Meiring en Naude in ’n styl wat eienskappe van die Neo-Brutalistiese styl toon. Hierdie gebou is in 1961 opgerig om die Departemente van Wiskunde, Toegepaste Wiskunde en Statistiek te huisves.
Toe die Departement Wiskunde in 1982 uitgetrek het, het die gebou bekend geword as die Toegepaste Wiskunde-gebou. Dit staan tans bekend as die Natuurwetenskappe II-gebou.
Elektronvolt
Die elektronvolt (simbool eV) is 'n eenheid van energie. Dit is die hoeveelheid kinetiese energie wat 'n enkele onverbonde elektron verkry as dit deur 'n elektrostatiese potensiaalverskil van een volt in 'n vakuum versnel word. In ander woorde gestel is dit gelyk aan een volt (1 volt = 1 joule per coulomb) vermenigvuldig met die lading van 'n enkele elektron.
'n Elektronvolt is 'n baie klein hoeveelheid energie:
Die elektronvolt as eenheid word deur die SI aanvaar (maar nie aangemoedig nie). Dit word algemeen gebruik in Vastetoestand-, Kern- en partikelfisika, dikwels saam met die voorvoegsels m, k, M, G of T.
Ionisasie-energieë en ander atoomeienskappe word dikwels aangehaal in terme van elektronvolt, veral in ouer tekste. <!--
Moet nog vertaal word!!!
Using electronvolts to measure mass
Albert Einstein reasoned that energy is equivalent to mass, as famously expressed in the mass-energy equivalence formula E = mc² (1.0000 kg = 89.876 PJ). It is thus common in particle physics, where mass and energy are often interchanged, to use eV/c² or even simply eV as a unit of mass.
For example, an electron and a positron, each with a mass of 0.511 MeV/c², can annihilate to yield 1.022 MeV of energy. The proton has a mass of 0.938 GeV/c², making GeV a very convenient unit of mass for particle physics. See: Orders of magnitude (mass)
In some older documents, and in the name Bevatron, the symbol "BeV" is used, which stands for "billion-electron-volt"; it is equivalent to the GeV (gigaelectronvolt).
Electronvolts and energy
For comparison:
Electronvolts and photon properties
The energy E, frequency ν, and wavelength λ of a photon are related by
where h is Planck's constant and c is the speed of light. For example, the spectrum of visible light consists of wavelengths ranging from 400 nm to 700 nm. Photons of visible light therefore have energies ranging from
to
An electronvolt is also the energy of an infrared photon with a wavelength of approximately 1240nm. 10eV would correspond to UV of 124nm, etc.
Using electronvolts to measure time and distance
In particle physics, distances and times are sometimes expressed in inverse electronvolts via the conversion factors
Ligsterk blou veranderlike
duimnael|220px|Die ligsterk blou veranderlike [[AG Carinae (foto deur Hubble).]]
Elektronvolt
Using electronvolts to measure time and distance
In these units, the mean lifetime \tau of an unstable particle can be reexpressed in terms of its decay width \Gamma (in eV) via. For example, the B0 meson has a mean lifetime of 1.542(16) picoseconds, or a decay width of 4.269(44) x 10-4 eV, and its mean decay length is c\tau = 462 \mum.
Ligsterk blou veranderlike
Ligsterk blou veranderlikes (LBV's) is baie swaar veranderlike sterre met onvoorspelbare en soms drastiese wisselings in beide hul spektra en helderheid. Hulle is ook bekend as S Doradus-veranderlikes, na S Doradus, een van die helderste sterre van die Groot Magellaanse Wolk. Hulle is baie skaars – net 20 voorwerpe kom as SDor voor in die Algemene Katalogus van Veranderlike Sterre, en ’n paar van hulle word nie meer as LBV's beskou nie.
Elektronvolt
Electronvolts and temperature
In certain fields, such as plasma physics, it is convenient to use the electronvolt as a unit of temperature. The conversion to kelvins (symbol: uppercase K) is defined by using kB, the Boltzmann constant:
For example, a typical magnetic confinement fusion plasma is 15 keV, or 174 megakelvins.
William Ball (regisseur)
William Ball (28 April 1931 – 30 Julie 1991) was 'n Amerikaanse akteur en regisseur. Hy was bekend vir sy rolle in die rolprent Suburban Commando (1991) en in die televisiereekse The Defenders (1961), Great Performances (1971), en The Streets of San Francisco (1972).
Elektronvolt
External links
-->
Ligsterk blou veranderlike
Eienskappe
links|duimnael|’n H-R-diagram wat die ligging aandui van die S Doradus-onstabiliteitstrook en van LBV-uitbarstings.
Generaal De Wet, Bloemfontein
Generaal De Wet is 'n 76% Blanke voorstad van die stad Bloemfontein in Suid-Afrika.
Ligsterk blou veranderlike
Eienskappe
LBV's is massiewe, onstabiele superreuse (of hiperreuse) wat ’n verskeidenheid van spektroskopiese en fotometriese wisselings toon, meestal periodieke "uitbarstings" en veel groter "ontploffings".
In hul "sluimerende" toestand is hulle tipiese tipe B-sterre, soms effens warmer, met ongewone emissielyne. Hulle kom voor in ’n deel van die Hertzsprung-Russell-diagram bekend as die S Doradus-onstabiliteitstrook, waar die minste helder sterre ’n temperatuur van sowat 10 000 K en ’n ligsterkte van het ( = die ligsterkte van die Son); die helderstes het ’n temperatuur van sowat 25 000 K en ’n ligsterkte van meer as. Hulle is dus die heel helderste sterre.
Tydens ’n normale uitbarsting neem die temperatuur af tot sowat 8 500 K vir alle sterre, effens warmer as die geelhiperreuse. Die bolometriese ligsterkte bly gewoonlik konstant, wat beteken die sigbare ligsterkte neem met ’n magnitude van sowat twee toe. S Doradus is ’n tipiese ster met dié gedrag. Daar is ’n paar voorbeelde waar die ligsterkte lyk of dit tydens uitbarstings verander, maar die eienskappe van hierdie ongewone sterre is moeilik om akkuraat vas te stel. AG Carinae se ligsterkte kan byvoorbeeld met 30% afneem tydens uitbarstings, terwyl AFGL 2298 se ligsterkte drasties toeneem.
Daar is twee tydperke waarvolgens veranderlikheid plaasvind: óf langer as 20 jaar óf korter as 10 jaar. In sommige gevalle is die wisselings baie kleiner, minder as ’n halwe magnitude, met slegs klein temperatuurafnames.
Verskeie LBV's is al waargeneem wat sulke groot "ontploffings" ondergaan dat hul massaverlies en ligsterkte drasties toeneem – sommige so heftig dat hulle aanvanklik as supernovas geëien is. Die uitbarstings beteken daar is gewoonlik newels om die sterre; η Carinae is die sodanige ster wat die beste bestudeer is en sover bekend die helderste is, maar dit is dalk nie ’n tipiese geval nie.
Daar word algemeen aanvaar alle ligsterk blou veranderlikes ondergaan een of meer groot uitbarstings, maar dit is net in twee of drie sterre waargeneem. Die twee duidelike voorbeelde in die Melkweg is P Cygni en η Carinae. Die moontlike voorbeeld HD 5980A, in die Klein Magellaanse Wolk, het nie sterk wisselings getoon nie. Dit kan wees dat die twee soorte veranderlikheid in verskillende groepe sterre voorkom.
Die sterre verloor almal massa teen ’n vinnige tempo en toon ’n hoër inhoud van helium en stikstof.