cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Joseph Petrus Jooste
Loopbaan
In 1946 is hy benoem as professor aan die Teologiese Skool hoofsaaklik vir kerkgeskiedenis en kerkreg. Van toe af is hy verskeie kere benoem as rektor van die Teologiese Skool en as dekaan van die Fakulteit Teologie aan die PU vir CHO. In 1949 verteenwoordig hy die Gereformeerde Kerk op die Ekumeniese Sinode van Amsterdam en dien as skriba in die moderamen van genoemde sinode. Hy bring by die geleentheid ook die groete oor namens die Suid-Afrikaanse kerke. Hy het besonderse vertroue geniet binne die Gereformeerde Kerkverband. Hy was 'n pligsgetroue en harde werker.
Vrugte-anatomie
Anatomie van eenvoudige vrugte
In bessies en steenvrugte vorm die perikarp die eetbare weefsel rondom die sade. By ander vrugte soos sitrus- en steenvrugte (Prunus) word slegs enkele lae van die perikarp geëet. By bykomstige vrugte ontwikkel ander weefsels in die eetbare gedeelte van die vrugte, byvoorbeeld die houer van die blom in aarbeie.
Joseph Petrus Jooste
Loopbaan
Voor aanvaarding van die professoraat het hy in die moderamen van verskeie sinodes gedien. Hy het in verskillende belangrike sinodale deputate-groepe gedien, onder meer dié vir die eeufees te Rustenburg en die sending. Op die eeufees te Rustenburg, 1959, het hy 'n rede gelewer oor die historiese agtergrond van die fees onder die titel "Na honderd jaar". Op maatskaplike gebied het hy besonderse belangstelling getoon in die onderwys en het tydens sy bediening in die gemeente Bethulie ook gedien as kommandant van die Voortrekkerkommando. In 1956 het hy saam met die destydse eerste minister, adv. J.G. Strijdom, as prediker by die Paardekraalfees opgetree.
Vrugte-anatomie
Lae van die perikarp
By vlesige vrugte bestaan die perikarp tipies uit drie verskillende lae: die epikarp (ook bekend as eksokarp), wat die buitenste laag is; die mesokarp, wat die middelste laag is; en die endokarp, wat die binneste laag is wat die vrugbeginsel of die sade omring. In 'n sitrusvrug vorm die skil en die mesokarp die skil. In droë vrugte kan die lae van die perikarp nie duidelik onderskei word nie.
Joseph Petrus Jooste
Huwelikslewe
duimnael|regs|320px|1930: Die Algemene Sinode van die GKSA in sitting op [[Burgersdorp. Eerste ry: S. van der Walt, Jacs van Rooy. Tweede ry: Dr. E. Venter, J.C. van der Walt, H.J. Venter, J.G.H. van der Walt, G.H.J. Kruger, W.J. Postma, W.J. Snyman, Dirk Postma, D.N. Kotzé, J.H. Boneschans, A. Duvenage. Derde ry: H.P.J. Pasch, N.H. van der Walt, W.J. de Klerk, T. Hamersma, J.A. van Rooy, J.V. Coetzee, D.P. du Plessis, H.S. van Jaarsveld en D.G. Venter. Vierde ry: H. du Plessis, A.S.E. Yssel, J.P. Jooste, A. Postma, I.D. Krüger, W.F. Venter, T.T. Spoelstra, F.P.J. Snyman, dr. P.J.S. de Klerk, prof. J.A. du Plessis, H.J.R. du Plessis, Derk Rumpff.]]
Vrugte-anatomie
Epikarp
Epicarp (van Grieks, "aan" of "op" + -karp, "vrug") is 'n botaniese term vir die buitenste laag van die perikarp (of vrug). Die epikarp vorm die taai buitenste vel van die vrug, as daar een is. Die epikarp word soms die eksokarp genoem, of, veral in sitrus, die flavedo.
Joseph Petrus Jooste
Huwelikslewe
duimnael|regs|300px|Die Nasionale Sinode van die GKSA van 1939 voor die [[Vrouemonument in Bloemfontein. Eerste ry: H.S. van Jaarsveld, F.N. Lion Cachet, W.J. Postma, B. de Klerk, H.J. Venter, J. van Rooy, P.W. van der Walt, P.G.W. Snyman. Tweede ry: N.H. van der Walt, J.G.H. van der Walt, D. Postma, dr. J.D. Du Toit, J.A. van Rooy, dr. C.J.H de Wet, dr. S.O. Los, dr. J.P. Jooste, J.V. Coetzee, I.D Krüger, J.C. van der Walt. Derde ry: J.P. van der Berg, G.H.J. Kruger, A.L Aucamp, M. Postma, J.M. de Wet, I.J. Lessing. Vierde ry: Jacs van Rooy, J.L. de Bruin, J.A. Schutte, A. Postma, E.L.J. Venter, D.G. Venter, J.L. Vorster, T.T. Spoelstra, Derk Rumpff, H. du Plessis. Vyfde ry: dr. B.J. de Klerk, P.J. de Klerk, J.J. Venter, J.H. Boneschans, L.S. van der Walt, S. du Toit, J.F. du Plooy, A.S.E. Yssel. Sesde ry: H.F.V. Kruger, P.J.S. de Klerk, D.N. Kotze, W.J. Snyman, W.F. Venter, S.P. van der Walt, J.W.J. van Ryssen, N.J. Snyman, B.R. Krüger, D.J. van der Walt.]]
Vrugte-anatomie
Flavedo
Flavedo bestaan meestal uit sellulosemateriaal, maar bevat ook ander komponente, soos essensiële olies, paraffienwas, steroïede en triterpenoïede, vetsure, pigmente (karotenoïede, chlorofille, flavonoïede), bittere beginsels (limonien) en ensieme.
Joseph Petrus Jooste
Huwelikslewe
In 1928 het hy in die huwelik getree met Hermia de Wet. Uit die huwelik is vyf kinders gebore, onder wie ds. J.A. Jooste (van 1955 tot aftrede in 1994 agtereenvolgens predikant van Koffiefontein, Windhoek, Burgersdorp en Noordrand.
Vrugte-anatomie
Flavedo
By sitrusvrugte vorm die flavedo die perifere oppervlak van die perikarp. Dit bestaan uit verskillende sellae wat geleidelik dikker word in die interne deel; die epidermiese laag is bedek met was en bevat min stomata, wat in baie gevalle gesluit is wanneer die vrugte ryp is.
Joseph Petrus Jooste
Skryfwerk
Uit prof. dr. Jooste se pen het onder meer verskyn: Die verhouding tussen kerk en staat aan die Kaap tot die helfte van die 19e eeu; Die Geskiedenis van die Gereformeerde Kerk in Suid-Afrika (1859— 1959); Kom in sy voorhowe; Studiegids vir Kategetiek. Hierbenewens het etlike artikels van hom in druk verskyn en het hy as medewerker bydraes gelewer tot die gedenkboeke van die gemeentes Burgersdorp, Colesberg, Philipstown en Lichtenburg.
Vrugte-anatomie
Flavedo
As hulle ryp is, bevat die flavedoselle karotenoïede (meestal xantofil) in chromoplaste, wat in 'n vorige ontwikkelingsfase chlorofil bevat het. Hierdie hormonaal beheerde progressie in ontwikkeling is verantwoordelik vir die vrug se verandering van groen na geel na rypwording.
Joseph Petrus Jooste
Waardering
Ná prof. Jooste se aftrede het prof. dr. G.C.P. van der Vyver oor hom geskryf: "Die Here het op 4 Junie 1900 'n besondere gawe aan verbondsouers en deur hulle aan sy kerk en aan Suid-Afrika gegee. Wat staan voorop by waardering van hierdie ryk begenadigde mens? Hy was 'n pligsgetroue, roepingsbewuste arbeider in die wingerd van sy Here. In sy studeerkamer was hy tuis. Studie was sy lus en sy lewe. En in die omgang is hy die nederige, vriendelike broer onder broers. Hoe kan dit anders? Hy wil niks anders wees nie as 'n dienskneg, 'n dienskneg wat net uit genade lewe."
Vrugte-anatomie
Flavedo
Die binnekant van die flavedo is ryk aan meersellige liggame met sferiese of pirivorme, vol essensiële olies.
Joseph Petrus Jooste
Waardering
Prof. Jooste se seun ds. Koos Jooste (geb. 24 September 1929) was predikant van die Gereformeerde Kerke Koffiefontein 1955–1959, Windhoek 1959–1962, Burgersdorp 1962–1967 en Noordrand 1967–1994. Hy is oorlede op 17 Maart 2021.
Vrugte-anatomie
Mesokarp
Die mesokarp (van Grieks: meso-, "middel" + -karp, "vrug") is die vlesige middelste laag van die perikarp van 'n vrug; dit word tussen die epikarp en die endokarp aangetref. Dit is gewoonlik die deel van die vrugte wat geëet word. Byvoorbeeld, die mesokarp vorm die grootste deel van die eetbare deel van 'n perske en 'n aansienlike deel van 'n tamatie. 'Mesokarp' kan ook verwys na enige vrugte wat deurgaans vlesig is.
In 'n hesperidium, soos in sitrusvrugte aangetref, word die mesokarp ook albedo of merg genoem. Dit is die binneste deel van die skil en word gereeld verwyder voor dit geëet word. By sitroenvrugte, waar die mesokarp die prominentste deel is, word dit gebruik om sukade (versuikerde skil) te produseer.
Endokarp
Endokarp (van Grieks: endo-, "binnekant" + -karp, "vrugte") is 'n botaniese term vir die binneste laag van die perikarp (of vrug) wat direk rondom die sade is. Dit kan membraanagtig wees soos in sitrus, waar dit die enigste deel is wat verteer word, of dik en hard soos in die steenvrugte van die familie Rosaceae, soos perskes, kersies, pruime en appelkose.
By neute is dit die stenerige laag wat die pekanneute, okkerneute, ensovoorts omring, en wat verwyder word voordat dit ingeneem word.
By sitrusvrugte word die endokarp in dele geskei, wat segmente genoem word. Hierdie segmente is gevul met sapblare, wat die sap van die vrugte bevat.
Anatomie van grasvrugte
Die korrels van grasse is enkelvoudige saadvrugte waarin die perikarp (vrugbeginselwand) en saadhuid in een laag versmelt is. Hierdie soort vrugte word 'n caryopsis (graanvrug) genoem. Voorbeelde hiervan is graankorrels, soos koring, gars en rys.
Die dooie perikarp droëvrugte verteenwoordig 'n uitgebreide laag wat aktiewe proteïene en ander stowwe kan berg om die oorlewingstempo van ontkiemende sade te verhoog.
Montreal
Montreal (Montréal in Frans; Standaardfrans: [mɔ̃ʀeˈal], Kanadese Frans: [mɒ̃ʀeˈal], Engels: [ˌmʌntɹiˈɒːl], amptelik: Ville de Montréal) is die tweede grootste stad in Kanada na Toronto en ook die grootste metropool van Quebec, Kanada se Franssprekende provinsie in die ooste van die land, met 'n uitgestrekte metropolitaanse gebied waar sowat die helfte van die provinsiale bevolking saamgetrek is. Sowat anderhalf eeue lank was Montreal die ekonomiese spilpunt en mees bevolkte stad in Kanada. Die stad, wat as die grootste Franssprekende metropool buite Frankryk beskou word, is daarnaas een van die kulturele spilpunte van Franssprekende Noord-Amerika. Volgens die sensus van 2005 is meer as 70 persent van die bewoners van Montrealeiland Franssprekendes. Die grootste minderhede is onlangse immigrante (dikwels Néo-Canadiens genoem, 23 persent) en Engelssprekendes (sowat tien persent).
Vandag is Montreal, wat in die suidweste van Quebec op eilande in die Sint-Laurensrivier – waarvan die Île de Montréal of Montrealeiland by verre die grootste is – en by die samevloeiing van die Sint Laurens- en Ottawa-riviere geleë is, naas Toronto die belangrikste nywerheidstad, handel- en vervoerspilpunt en finansiële metropool in Kanada met 'n bevolking van 1,7 miljoen binne sy stadsgrense en meer as vier miljoen in sy metropolitaanse gebied. Montreal, wat oos van die Groot Mere en 1 600 kilometer landinwaarts van die Atlantiese Oseaan in die weste geleë is, is die belangrikste hawe aan die Sint Laurensrivier en -waterweg asook een van die grootstes in Noord-Amerika.
Die vestiging van Engelse en Skotse handelaars, maar ook duisende Ierse immigrante, het tot 'n vinnige groei gelei wat van Montreal in die 19de eeu die belangrikste nywerheids- en handelsentrum van Kanada gemaak het. Teen die einde van die 19de en begin van die 20ste eeu het grootskaalse immigrasie die stad se karakter verander.
Bassonia
Bassonia is ’n voorstad in die suide van Johannesburg, sowat 8 km suidsuidwes van die stadsaal geleë.
Ligging
Die voorstad beslaan sowat 2,3 km² heuwelagtige gebied op wat eens die plaas Klipriviersberg was. Die verste punte noord en suid is sowat 3 km uitmekaar, maar oos en wes net sowat 1,5 km in die noorde, terwyl die uitleg met ’n punt na onder loop in die vorm van ’n onderstebo driehoek. In die weste grens Bassonia aan die ewe heuwelagtige Glenvista, in die noordweste aan Gleneagles, in die noorde aan die N12 en noord daarvan Eastcliff, waar die Glen-winkelsentrum geleë is, in die noordooste aan Oakdene en in die ooste aan Bassonia Rock en die Meyersdal-natuurreservaat.
Montreal
Montrealers – of Montréalais soos hulle in Frans genoem word – gebruik dikwels die bynaam "La Belle" – "Die Skone" vir hulle stad wat as Noord-Amerikaanse metropool steeds sy Europese karakter handhaaf en jaarliks sowat tien miljoen toeriste ontvang.
Bassonia
Demografie
Bassonia, Glenvista en Mulbarton (suid van laasgenoemde) is drie van die mees gegoede voorstede in die suide van Johannesburg. In skrille kontras met die noorde van Johannesburg se streek F waar die middestad (88,6% swart inwoners volgens die sensus van 2011) en die ou deel van die Suide (Turffontein [82,4%], Kenilworth [78,5%] en Rosettenville [77,2%]) se demografie amper uitsluitlik swart geword het, is Johannesburg se voorstede suid van die N12 en oos van Kliprivierrylaan nog oorwegend wit, soos die volgende syfers van die 2011-sensus toon: Bassonia [54,1%], Bassonia Rock [42,2%], Glenvista [60,3%] en Mulbarton [52,1%]. Ook Oakdene net noord van Bassonia se inwoners was in 2011 nog 52% wit, vergeleke met Townsview net noord daarvan wat 51,7% swart was. In die verre suide is Liefde en Vrede se inwoners egter weer 69,5% swart. Die suidooste se bevolking is ook merkwaardig jonk: Meer as ’n derde van die inwoners is onder 25 jaar.
Afrikaanse gemeenskap
In die hele suidooste van Johannesburg, suid van die N12 en oos van Kliprivierweg, wat meer as 16 km² beslaan en groot voorstede soos Glenvista (10 177 inwoners in 2011 van wie 1 375 Afrikaans was), Mulbarton (6 645 van wie 809 Afrikaans), Bassonia (4 633 inwoners van wie 521 Afrikaans) en Liefde en Vrede (4 086 inwoners van wie 222 Afrikaans), is hier nie ’n enkele gemeente van die Afrikaanse Susterkerke of ’n Afrikaanse of selfs net parallelmediumskool nie. Die naaste Gereformeerde gemeente aan Bassonia is noord van die N12 in Oakdene, die Gereformeerde kerk Johannesburg-Suid, maar die suidooste van Johannesburg val binne die gemeentegrense van die Gereformeerde kerk Brackenhof in Alberton omdat die voormalige Gereformeerde kerk Eikenhof by dié gemeente ingelyf is en dit destyds binne sy grense was. Wat die Nederduitsch Hervormde Kerk betref, val die suidooste onder gemeente Turffontein, wat in 2019 reeds 90 jaar oud is. Die NG gemeente Townsview se gemeentegrense sluit blykbaar die suidoostelike voorstede in.
Montreal
Geografie en stadlandskap
Die huidige stadsgebied met 'n totale oppervlak van 495 km² behels die hele Montrealeiland asook 'n aantal kleiner eilande in sy omgewing. Mont Royal, 'n klein bergpiek van vulkaniese oorsprong, is die uitloper van 'n groter kompleks wat sowat 350 miljoen jaar gelede ontstaan het. Dit verrys noord van Montreal se middestad en oorheers met 'n hoogte van sowat 200 m bo seevlak die stadlandskap. 'n Park – die Parc du Mont-Royal – en twee begraafplase is op sy hoofpiek aangelê. 'n Terras in die park – die Belvédère du Chalet – bied 'n uitsig oor die stad, die rivier en tot by die Adirondack-gebergte in die Verenigde State. Die terrasse langs sy hellings het van oudsher die vorming van nedersettingspatrone in Montreal beïnvloed. Nadat 'n vroeë eerste nedersetting 'n tyd lank by die Pointe-à-Callière bestaan het, het die stadstigter Maisonneuve dit na 'n hoër geleë terrein verder af van die rivier naby die huidige Place d'Armes verskuif. Hier sou Vieux ("Ou") Montréal ontstaan. 'n Tweede kenmerk van die stadlandskap is die groot aantal parke wat orals op die eiland langs rivierlope en die Lachine-kanaal aangelê is. Die oorspronklike Franse nedersetting het min spore gelaat, met 'n tiental uitsonderings soos die Seminarie wat uit 1685 dateer en die Ramezay-kasteel (Château Ramezay, 1705). Die meeste ouer geboue, wat bewaar is, het eers in die 19de eeu ontstaan. Baie ander moes plek maak vir winkels, stoorhuise en kantoorgeboue.
Godsdiens van die Faroëreilande
Die grootste Faroëse godsdiens vorm deel van die Evangelies-Lutherse beweging. Die tweede grootste Protestante beweging is die Open Brethren gemeenskap. Die Faroëreilande is tussen Skotland en Ysland geleë en word deels deur Denemarke beheer. Sodoende het die volk baie lank dieselfde geloof as die Dene beoefen.
Montreal
Geografie en stadlandskap
Terwyl die historiese middestad met Notre Dame- en St. Jacques-straat as sy hoofare ontwikkel het, het vanaf die 1960's 'n nuwe sakekern met wolkekrabbers langs René-Lévesque Boulevard (tot en met 1987 Dorchester Boulevard) ontstaan. Die bekendste gebouekompleks in dié buurt is die kruisvormige Place Ville-Marie met 45 verdiepings wat in 1962 ingewy is. Die proses van stadsvernuwing het net soos in ander metropole gepaard gegaan met sosiale verskuiwings. So is tradisionele woonbuurte van laerinkomste-groepe gesloop en duisende bewoners na ander stadsdele verskuif, terwyl talle geboue van historiese waarde verlore gegaan het.
Die digbeboude woongebiede rondom die nuwe sakekern dateer uit die vroeë 20ste eeu. Hier het hoofsaaklik dubbel- of drieverdieping-terrashuise met hul kenmerkende buitetrappe ontstaan. Die woonkwartiere van welvarende Montrealers, soos Westmount en Outremont, het teen die hoër geleë hellings van Mont Royal uitgebrei, met talle parke, statige herehuise en elegante openbare geboue.
Godsdiens van die Faroëreilande
Die Faroëreilande het 'n Katolieke staat omstreeks die jaar 1000 geword. Die land het oorspronklik aan Noorweë behoort, maar val in 1523 onder Deense jurisdiksie. Die laaste Katolieke Biskop van die Faroëreilande was Amundur Olavson; hy is in 1540 vervang deur die eerste Lutherse biskop, Jens Gregorsøn Riber.
Montreal
Geografie en stadlandskap
Nuwe distrikte teen die stadsrand soos Ahuntsic aan die Rivière des Prairies het kort ná die Tweede Wêreldoorlog ontstaan en word deur 'n laer bevolkingsdigtheid gekenmerk, net soos die uitgestrekte voorstede wat vanaf die laat 1950's uitgebrei het. Hulle word oorheers deur enkelgesinshuise volgens die Noord-Amerikaanse styl en is hoofsaaklik in die uiterste weste en ooste van Montrealeiland geleë, maar het ook na die Île Jésus (met die susterstad Laval), die noordelike rivieroewer en die uitgestrekte suidoewer (met Longueuil) uitgebrei.
Weer en klimaat
Montreal is in die kontinentale klimaatsone geleë waar warm somers deur lang en koue winters opgevolg word. Deesdae is Montreal se klimaat allesbehalwe 'n uitdaging vir sy bewoners, maar in die tyd van die vroeë setlaars, toe die jong kolonie aangewese was op die kommunikasie met en invoere uit die moederland Frankryk, het die ekonomiese aktiwiteite feitlik tot stilstand gekom wanneer die plaaslike waterweë vier maande lank bevrore was. Franse skepe kon in die 17de eeu twee of drie keer per jaar na Karibiese seehawens vaar, maar slegs een keer na Quebec-hawe. Frankryk se Noord-Amerikaanse kolonie was in dié opsig benadeel in vergelyking met Engeland se ysvrye Atlantiese seehawens. Eers in 1853 is Montreal per spoorweg met 'n ysvrye hawe verbind en het sy ekonomiese groei merkbaar begin versnel.
Godsdiens van die Faroëreilande
Die Færeyinga saga is antieke bewyse wat die leser inlig hoe die land verchristelik het. Die saga vertel hoe die koning van Noorweë vir Sigmund beveel het om per skip na die Faroëreilande te reis, met die opdragte van die koning. Sigmund se opdragte was duidelik: hy moes 18 klein eilandjies kersten, wat hy ook gedoen het, volgens die saga. Hierdie gebeurtenis het waarskynlik rondom 1000 plaasgevind. Die Faroëse het geen georganiseerde Katolieke Kerk voor omstreeks 1100 gestig nie, so dit wil lyk of daar teenstrydighede in die saga kan voorkom.
Montreal
Weer en klimaat
Die maksimale jaarlikse temperatuurvariasie in die metropolitaanse gebied van Montreal kan sowat 70 °C wees, met 'n gemiddelde amplitude van 31 °C. Die jaargetye met hulle verskillende temperature het 'n deel van Montreal se leefwyse geword. Die gemiddelde jaarlikse temperatuur is 10,1 °C en die gemiddelde jaarlikse reënval 1 030 millimeter. Die gemiddelde jaarlikse aantal sonskynure is 2 015,2. Die weer is baie wisselvallig en word sterk deur die jaargetye beïnvloed. Montreal is baie warm, gereeld ook bedompig, in die somer. Dit is ook die tyd van die donderbuie. Julie is die warmste maand van die jaar, alhoewel die hoogste temperatuur ooit in Augustus 1975 gemeet is (37,6 °C of 100 °F). Op 15 Januarie 1957 het die temperatuur tot -37,8 °C gedaal. 'n Gemiddeld van 157 dae tussen 3 Mei en 8 Oktober is vorsvry.
Montrealers geniet dikwels die warm weer van die été indien of Indian Summer wat soms nog laat in die herfs kan optree. Daarenteen is stewels, handskoene, musse en warm mantels onontbeerlik in die wintermaande. Januarie is die koudste maand, en deur die ysige winde word die lae temperature nog sterker ervaar. Op 14 Januarie 2004 is temperature van -40 °C (-40 °F) gemeet, die laagstes ooit. Sneeuval tree gereeld op, met 'n gemiddelde van 240 sentimeter gedurende die winter. Die stadsregering bestee jaarliks meer as CDN-$50 miljoen aan sneeuverwydering. Sneeuval tree ook in die lente en herfs op. Die dik sneeulaag beskerm die grond teen die ysige koue van Quebec se winter.
Godsdiens van die Faroëreilande
Die derde grootste godsdiensgroep is die charismatiese beweging.
Vandag vorm die Katolieke kerk 'n bitter klein minderheidsgroep. Daar is ook klein groepies Sewendedagadventiste, Jehovagetuies en Bahá'ís in die land.
Montreal
Historiese ontwikkeling
Sedert die middel van die 19de eeu was daar drie dekades waartydens Montreal sterk bevolkingsgroei ervaar het: 1851–61, 1901–11 en 1951–61. Maar daar was ook 'n periode toe die bevolking afgeneem het (tussen 1966 en 1981) om daarna weer stadig toe te neem. Die bevolkingsgetal van die middestad het sedertdien begin stabiliseer, terwyl Montreal se voorstede verder gegroei het. So was nog in 1931 tagtig persent van die metropolitaanse bevolking in die stadsgebied saamgetrek. In 1996 het hierdie syfer nog net 31 persent beloop. Eers met die insluiting van voorstede in 2002 het die prentjie weer verander toe die totale bevolking tot 1,8 miljoen gestyg het en 53 persent van die metropolitaanse bevolking binne die stadsgrense van Montreal saamgetrek was.
St Bride-biblioteek
Die St Bride-biblioteek in Bride Lane, Fleet Street, Londen is 'n vakbiblioteek wat deur die St Bride Foundation bedryf word en hom op werke oor druktegnieke, grafiese ontwerpkuns en die druk- en perswese toespits. Die biblioteek, wat in 1895 geopen is, het van begin af as tegniese vakbiblioteek en as skool vir druktegnieke gedien. Die skool is intussen verplaas en staan tans bekend as die London College of Communication. Met meer as 50 000 boektitels uit dié vakgebiede en 3 500 tydskrifte word die St Bride-biblioteek as die grootste vakbiblioteek oor drukwese ter wêreld beskou.
Sy versamelings sluit die biblioteek van William Blades, die Victoriaanse meesterdrukker en skrywer van 'n biografie oor William Caxton, asook dié van Talbot Baines Reed, 'n ontwerper van drukskrifte en geskiedkundige, en John Southward, 'n joernalis op die gebied van tegniese drukkuns, in.
Die biblioteek bied daarnaas vir belangstellendes kursusse oor druktegnieke aan waarvoor sommige van die oudste drukperse in Engeland gebruik word.
Montreal
Historiese ontwikkeling
Die demografiese groei van Montreal was meestal nie soseer aan natuurlike bevolkingsaanwas te danke nie, maar eerder die gevolg van migrasie. Terwyl ook die aankoms van groot getalle oorsese immigrante 'n belangrike faktor by hierdie ontwikkeling was, was dit grotendeels Quebecers uit ander dele van die provinsie wat hulle in Montreal gevestig het – Engelssprekendes uit landelike gebiede val in hierdie kategorie, en meer nog Franssprekendes. Ná die Tweede Wêreldoorlog het ook hoër geboortesyfers tot die bevolkingsgroei bygedra. Vandag is die meeste Montrealers boorlinge van Quebec.
Vir die grootste deel van die 19de eeu was 98 persent van Montrealers van Franse of Britse afkoms. Engelssprekendes het in die tydperk tussen 1831 en 1865 selfs die meerderheid gevorm, en eers daarna het migrasie van Montreal 'n oorwegend Franssprekende metropool gemaak. Omstreeks 1900 het groter getalle Joodse immigrante uit Oos-Europa hulle in die stad begin vestig. Dit was die beginpunt van etniese diversifisering – 'n proses wat in die loop van die 20ste eeu sou versnel.
Huidige situasie
Die Metropolitaanse Gebied van Montreal het vandag sowat vier miljoen inwoners (van wie 1,7 miljoen in die kernstad woon). 53 persent van die bevolking is tweetalig, dertien persent praat naas Frans en Engels 'n derde taal. 'n Vyfde van die Montrealers is buite Quebec gebore (sowat tien persent is van Italiaanse afkoms), en daar word meer as 100 verskillende tale in die stad gepraat. Volgens die sensus van 2011 was daar 40 Afrikaanssprekendes.
In 1996 was twee derdes van die bevolking in die sensus-metropolitaanse gebied Franssprekend; dertien persent het Engels as huistaal gebesig, en 17,7 persent 'n ander taal. 2,3 persent was meertalig. 24 persent van Montrealers was etniese minderhede soos Italianers, Jode, Duitsers, Chinese, Haïtianers en Grieke. Die twee laasgenoemde groepe het hulle eers in die 20ste eeu in noemenswaardige getalle in Montreal begin vestig, terwyl alle ander groepe reeds vanaf die 19de eeu geïmmigreer het. Daar is steeds 'n aantal etniese buurte soos Petite-Italie (Little Italy of Piccola Italia) wat sy naam aan die vroeë 20ste eeuse immigrasiegolf te danke het.
'n Groot deel van die Montrealers is van Ierse afkoms, aangesien die stad en die provinsie Quebec vir immigrante van die Groen Eiland meer aantreklik was as ander dele van die Britse Ryk, in die besonder Toronto (vroeër York). Die Franse bevolking het nie teen die Ierse setlaars op grond van hulle herkoms en godsdiens gediskrimineer nie aangesien albei groepe dieselfde Rooms-Katolieke godsdienstige agtergrond het. Tydens die groot Ierse hongersnood van 1842 tot 1852 het baie Iere na Quebec geëmigreer, en 'n groot aantal weeskinders is deur Franssprekende gesinne aangeneem. Die Ierse immigrasie het vir baie jare aangehou, en daar word beraam dat sowat veertig persent van die Franssprekendes in Quebec van gemengde Frans-Ierse afkoms is.
Montreal is die kulturele spilpunt vir Kanada se gay en lesbiese gemeenskap en het as gasheerstad van die 1ers Outgames mondiaux Montréal 2006, die Gay en Lesbiese Olimpiade, opgetree.
Arrondissemente
In administratiewe opsig bestaan Montreal uit 19 arrondissemente. 'n Aantal stede, wat vroeër by Montreal ingelyf is, het op 1 Januarie 2006 weer onafhanklik geword.
Vroeë geskiedenis
Montrealeiland is al duisende jare gelede deur plaaslike stamme van die Eerste Nasies vir die stigting van tydelike of permanente nedersettings gekies. Die Mont Royal en die bosse in sy omgewing was net soos die Sint-Laurensrivier geografiese kenmerke wat 'n belangrike rol vir die eerste bewoners gespeel het, alhoewel hulle deur die Lachine-stroomversnellings gedwing is om die vrag van hul bote op die landweg te vervoer.
Dit is tans nie bekend wanneer presies die eerste menslike nedersettings op Montrealeiland ontstaan het, maar die Franse seevaarder Jacques Cartier, wat destyds op soek na goud was, het in 1535 op 'n permanente Irokese-dorp afgekom wat deur sy bewoners Hochelaga genoem is en waarvan die bevolking deur die etnoloog Bruce Trigger, wat aan die McGill-universiteit verbonde is, op sowat 1 500 beraam word. Cartier het die berg in die sentrum van die eiland ter ere van die Franse koning Frans I Mont Royal of "Koninklike Berg" genoem. Samuel de Champlain se eerste gedokumenteerde gebruik van Montréal as benaming vir die die hele eiland dateer van 1613.
Die Irokese
Die Irokese-stamme van die Sint-Laurensriviergebied het saam met ander Irokese-stamme en die Hurone deel uitgemaak van die groot Irokese taalgemeenskap. Hulle het as bestaansboere permanente nedersettings bewoon en handel met die Algonkins, 'n stamgroep van jagters en versamelaars, gedryf waarby hulle hul mielies vir pelse en vleis geruil het.
Cartier se beskrywings kom ooreen met ons huidige kennis. Die Irokese-gemeenskappe was matriargaal, en vroue het as gesins- en stamhoofde gefungeer. Hulle het mielies, bone, pampoene en tabak verbou asook potte vervaardig wat met kenmerkende motiewe versier is. Die dorpe was met palisades versterk en het soms meer as eenduisend bewoners gehuisves. Sodra die landbougrond in hul onmiddellike omgewing uitgeput geraak het, het die Irokese hul nedersettings na 'n ander gebied verskuif.
In 1603 het die Franse ontdekkingsreisiger Samuel de Champlain die Sint-Laurensrivier verken en tot by die Lachine-versnellings geseil, maar net 'n verlate dorp op Montrealeiland aangetref. Navorsers neem aan dat die Irokese moontlik as gevolg van siektes, wat deur die Franse saamgebring is, Hochelaga verlaat het, of deur vyandelike stamme aangeval is. Debatte onder wetenskaplikes oor die presiese ligging en karakter van Hochelaga duur voort.
Danksy sy Indiaanse gidse het Champlain kennis gekry van die gebied wat langs die boloop van die Sint-Laurens tot by die Huronmeer gestrek het en van die Outaouais-rivier wat deur Indiaanse handelaars as 'n waterweg gebruik is. Champlain het vanweë die strategiese ligging van Montreal in 1611 'n tydelike handelspos wes van die hedendaagse Place Royale gestig. Op 'n kaart wat hy in 1613 gepubliseer het, het hy vir die eerste keer die naam Montréal gebruik om na die eiland te verwys.
Ville-Marie (1642–1665)
Champlain was van voorneme om van Montrealeiland 'n permanente handelspos te maak, maar die nedersetting, wat op 18 Mei 1642 deur veertig Franse setlaars (na wie voortaan as Montréalistes verwys is) onder leiding van Paul Chomedey de Maisonneuve gestig en Notre-Dame de Ville-Marie genoem is, het aanvanklik hoegenaamd geen ekonomiese belange gehad nie. Dit was eerder 'n apostoliese projek en gemik op die kerstening van die plaaslike Eerste Nasies. Maisonneuve het 'n fort en sentrale gebou op die plek opgerig wat reeds in 1611 deur Champlain ontdek is.
Reeds omstreeks 1630 het die Rooms-Katolieke elite van Frankryk onder die invloed van 'n godsdienstige herlewing gekom wat destyds oor die land gegaan het. Die Jesuïete-kronieke (Frans: Les relations) oor Franse aktiwiteite in Noord-Amerika het hul aandag op die sendingwerk in Kanada gevestig, en uiteindelik het die Société de Notre-Dame de Montréal pour la conversion des sauvages in Nouvelle-France ("Geselskap van ons Liewe Vrou van Montreal vir die bekering van die wildes in Nieu-Frankryk") uit hierdie belangstelling voortgespruit. Die sendingstasie, wat in hul opdrag gestig sou word, was beplan om bekeerde Indiane en Franse setlaars te huisves.
Nadat hulle die seigneurie (landgoed) Montrealeiland gekoop het, het Chomedey de Maisonneuve as goewerneur die opdrag gekry om die kolonie te stig. In 1644 het Jeanne Mance, die tesourier van Ville-Marie, danksy die ondersteuning van 'n welvarende weldoenster met die bou van die kolonie se eerste hospitaal (Hôtel-Dieu) begin. Aanvanklik is veral ambagsmanne as koloniste aangewerf. Die eerste jare was baie moeilik vir die setlaars (onder wie enkele vroue), wat in Frans as Montréalistes bekend gestaan het, maar uiteindelik is die nedersetting gevestig.
Maisonneuve het nie daarin geslaag om 'n Indiaanse nedersetting naby sy kolonie te vestig nie – die Irokese was destyds besig om die pelshandelsroetes te oorheers en het die stigting van 'n nedersetting as 'n bedreiging beskou. Ville-Marie is sodoende verskeie kere aangeval, en Franse setlaars is vermoor of ontvoer. Ville-Marie het gevolglik in 'n staat van beleg verkeer, en aangesien die setlaars gedwing was om meestal binne die fort te bly, is boerderyaktiwiteite belemmer.
Die Franse setlaars het nogtans alle aanvalle afgeweer en tydelike wapenstilstande benut om Ville-Marie verder te ontwikkel, alhoewel die kolonie in die eerste tien jaar van sy bestaan nie gegroei het nie.
In die periode tussen 1653 en 1659 het die Société de Notre-Dame byna 200 nuwe setlaars (onder wie egpare en ongetroude vroue) na Ville-Marie gestuur. Die vroue het vinnig met setlaars getrou sodat daar vir die eerste keer 'n beduidende natuurlike bevolkingsaanwas aangeteken is.
Met die aankoms van priesters uit die Paryse Séminaire de Saint-Sulpice is die eerste kerkgemeente gestig, en susters van die Les Religieuses Hospitalières de Saint-Joseph-orde het begin om Jeanne Mance in haar Hôtel-Dieu te ondersteun. 'n Ander vrou, Marguerite Bourgeoys het in 1653 die eerste skool in Ville-Marie asook die Kongregasie van Notre-Dame gestig. Die Société de Notre-Dame het land aan hierdie instellings geskenk en sodoende die finansiëring van hul weldadige dienste verseker. Marguerite Bourgeoys was daarnaas die "geestelike moeder" van die sogenaamde Filles du Roy ("Dogters van die Koning") – die jong dames wat deur die Franse koning na die kolonie gestuur is om hier te trou. Die meeste van hulle het uit Normandiese weeshuise gekom.
Ludwig Mies van der Rohe
Ludwig Mies van der Rohe (eintlik Maria Ludwig Michael Mies, * 27 Maart 1886 in Aken; † 19 Augustus 1969 in Chicago) was 'n Amerikaans-Duitse meester-argitek, ontwerper en tussen 1930 en 1933 ook hoof van die beroemde Duitse kuns- en argitektuurskool Bauhaus.
Sy ontwerpe word gekenmerk deur puristiese vormgewing en die grootskaalse gebruik van glas, staal en beton. Hulle lewer ook die grondslag vir die oprigting van groot geboue met suiwer glasfasades (sogenaamde wolkekrabbers) volgens die "Internasionale Styl", een van die moderne stromings van die argitektuur. Sy persoonlike leuse is "weniger ist mehr" (minder is meer).
Montreal
Ville-Marie (1642–1665)
Daarnaas het Ville-Marie geleidelik ook begin om aan die pelshandel deel te neem, en sommige setlaars soos Charles Le Moyne en Jacques Le Ber, wat Franse pelshandelaars uitgestuur het om pelse van die Eerste Nasies in die Groot Mere-gebied aan te koop, het vinnig welvarend geword.
Waals
Waals is 'n Romaanse taal wat deel is van die Langues d'oil-taalfamilie en daarom is dit naby verwant aan Frans en die streekstale Lorreins, Pikardies en Champenois. Waals is nog in 'n mate die omgangstaal van Wallonië en die aangrensende Frankryk (Givet en omgewing). Waals het Keltiese en Germaanse invloede.
Montreal
Ville-Marie (1642–1665)
Een van die helde, wat Montreal se koloniale geskiedenis opgelewer het, was Adam Dollard des Ormeaux wat die kolonie met sy 16 metgeselle in 1660 heldhaftig teen die Irokese verdedig het. Die aantal koloniste het in dieselfde jaar gestyg tot 2 500.
Met die vestiging van sosiale strukture het die kolonie se ekonomie 'n opbloei beleef. Die habitants of inwoners het as boere, ambagsmanne, handelaars en soms ook adellikes die bolaag van die kolonie verteenwoordig, terwyl setlaars wat volgens 'n kontrak met die Société de Notre-Dame na Kanada gekom het, reisende ambagsmanne en dienaars die tweede klas gevorm het.
Agelas inaequalis
Agelas inaequalis is 'n sponsspesie in die taksonomiese indeling van die Demospongiae (gewone sponse). Die liggaam van die spons bestaan uit kieselnaalde en sponginevesels en is in staat om baie water op te neem.
Kuifkopvisvanger
Die kuifkopvisvanger (Alcedo cristata) is 'n algemene standvoël van Afrika. In Engels staan dit bekend as die Malachite kingfisher.
Identifikasie
Dit is 'n klein visvanger, 13 tot 14 cm in lengte. Die kleur van die boonste gedeelte is 'n helder glansende blou. Die kop het 'n kort kuif soos 'n mussie bestaande uit swart en turkoois vere met 'n lang, reguit rooi bek. Jonges het swart snawels en is valer van kleur.
Habitat
Kom een-een voor by stadigbewegende water van riviere en damme met oewerplantegroei, en sit laag op riete, takkies of rotse vanwaar dit visvang.
Verspreiding
Wydverspreid in Afrika suid van die Sahara met uitsluiting van groot dele van die Noord-Kaap, Botswana en Namibië.
Geluid
Uiter 'n skril "pieep-pieep" as dit opgejaag word. Die broeisang is "li-cha-cha-chui-chui".
Agelas inaequalis
Die spons behoort tot die genus Agelas en tot die familie Agelasidae. Die wetenskaplike naam van die spesie is die eerste keer geldig gepubliseer in 1986 deur Pulitzer-Finali.
Montreal
Ville-Marie (1642–1665)
Vanaf 1663 is die kolonie van Nieu-Frankryk deur die Franse Koninklike Administrasie bestuur sodat Ville-Marie se outonomie beperk en die seigneurie van Montrealeiland aan die Séminaire de Saint-Sulpice in Parys oorgedra is. In 1665 het die nuwe Franse bewind troepe in Nieu-Frankryk ontplooi – die regiment van Carignan-Salières – wat met hulle teenanvalle op Irokese-gebied die vreedsame ontwikkeling van Ville-Marie verseker en tot 1667 in die kolonie gebly het. Sowat 440 van die oorspronklik 1 000 soldate het hulle egter in Ville-Marie gevestig en met sommige van die Filles du Roy getrou. Baie Québécois is nasate van hierdie soldate. In 1665 het die eerste groepe setlaars hulle in Pointe-aux-Trembles in die noordooste van Montrealeiland gevestig. Maisonneuve is nog in dieselfde jaar deur die Franse koning se verteenwoordiger skielik en sonder enige verklaring na Frankryk teruggeroep.
Pelshandel en gebiedsuitbreiding
Maisonneuve se kolonie was nou in die hartland van Frankryk se uitgestrekte kolonies in Noord-Amerika geleë en het as die administratiewe en ekonomiese sentrum van die pelshandelnetwerk tot die strategiese hoofstad van Frans-Noord-Amerika ontwikkel. Ná die militêre intervensie het die pelshandel 'n grootskaalse opswaai beleef. Die plaaslike uitrusters en voyageurs het strategiese vennootskappe gebou waarby die uitrusters Franse goedere ingevoer en alle benodigdhede aan die voyageurs verskaf het wat op hulle beurt stroomop na die Pays d'en haut (letterlik "Boland") getrek het. Hulle is vergesel van kontraknemers wat die vervoer behartig het. Die voyageurs het vervolgens hul goedere vir bewerpelse verhandel wat hulle na Montreal gebring het. Vir hierdie soort ekspedisies is vanaf 1681 handelspermitte benodig wat deur die plaaslike owerhede uitgereik is.
Aangesien die natuurlike hulpbronne vinnig uitgeput was, was die voyageurs gedwing om steeds verder na die binneland te trek. Hulle het eers tot by die Groot Mere, daarna na die Mississippi-vallei en uiteindelik tot die hedendaagse Kanadese Prairiegebiede getrek. Die grootskaalse uitbreiding van die handelsgebied het die stigting van nuwe handelsposte en forte vereis om Frankryk se gesag te handhaaf. Daar was immers talle mededingers soos Engelse handelaars uit die kolonie New York in die suide en die Hudsonbaaikompanjie in die noorde.
Strawwe mededinging het egter ook in die kolonie self voorgekom. Naas die handelaars was ook koloniale amptenare in Quebecstad en die kommandeurs van die westelike garnisoene stilletjies by die pelshandel betrokke. Ville-Marie was die administratiewe sentrum wat die pelshandel georganiseer het. Alhoewel dit nie tot snelle groei bygedra het nie (in 1672 het 6 700 setlaars hulle in die kolonie gevestig), het die handel werksgeleenthede aan 'n derde van Ville-Marie se inwoners voorsien en 'n groot aantrekkingskrag op jongmense gehad wat dikwels enkele seisoene in die bedryf werksaam was voordat hulle getrou en hul eie boerderye begin het. Net soos later in die Verenigde State het die roepstem van die weste die avontuurlus aangewakker en groot invloed op die mentaliteit van die latere Montrealers uitgeoefen.
Susan Lyons
Susan Lyons (gebore 1957) is 'n Australiese aktrise. Sy is bekend vir haar rolle in die rolprente The Roly Poly Man (1994), Napoleon (1995), en Crackers (1998).
Montreal
Frankryk se koloniale ryk in Noord-Amerika
Die nuwe tuisland het nog steeds talle gevare ingehou. In 1689 het Irokese-krygers in die Bloedbad van Lachine talle Franse setlaars vermoor. Eers met die Groot Vrede van Montreal (La Grande Paix), wat in 1701 tussen die Irokese en die Franse gesluit is, is die hoeksteen vir Frankryk se oorheersing van groot dele van Noord-Amerika gelê. Met die vredesooreenkoms, wat deur Frankryk, sowat dertig Eerste Nasies onder Franse invloed en die Irokese se Bond van Vyf Nasies onderteken is, het Frankryk oor belangrike Indiaanse geallieerdes beskik. Frankryk se besittings het in die vroeë 18de eeu van Akadië aan die huidige Kanadese ooskus tot by Louisiana aan die Golf van Meksiko gestrek. Ville-Marie se bevolking het in 1701 2 000 beloop. Vanaf die vroeë 18de eeu is die naam van die eiland, Montreal, geleidelik ook gebruik om na die stad te verwys. Die vroegste kaart, waarop die stad as "la ville de Montréal" verskyn, dateer uit die jaar 1726.
Nieu-Frankryk is nou veral deur die politieke gebeure in Europa bedreig. In die tydperk tussen 1689 en 1763 het vier oorloë tussen Frankryk en Engeland uitgebreek wat ook uitwerkings op die kolonie gehad het. Adellikes uit Ville-Marie het as offisiere in die Franse leër gedien, terwyl handelaars, ambagsmanne en boere by die Kanadese burgermagte aangesluit het.
Pierre Le Moyne d'Iberville was 'n uitstekende voorbeeld vir die groot bydraes wat Montreal in die oorloë gelewer het. Hy was die seun van 'n handelaar, Charles Le Moyne, en het tussen 1686 en 1697 aan talle veldtogte teen Engelse nedersettings aan die Hudsonbaai, in New York, Akadië en Newfoundland deelgeneem. Hy het in 1699 Louisiana gestig en die eerste Franse fort in die gebied opgerig.
Vanaf 1683 was offisiere en soldate van die Troupes de la Marine as voltydse troepe in die kolonie gebly. Hulle is aanvanklik deur Frankryk met alle benodigdhede uitgerus, maar Kanadese boere en handelaars het geleidelik begin om alle belangrike goedere aan die troepe te verskaf en het sodoende die ekonomiese ontwikkeling bevorder.
Die militêre en politieke magsbalans het nogtans geleidelik tot Frankryk se nadeel verander. In die Sewejarige Oorlog tussen 1756 en 1763 het Anglo-Amerikaanse troepe daarin geslaag om Frans-Noord-Amerika die finale nekslag toe te dien. Britse troepe het in 1759 Quebecstad ingeneem, en drie Britse leërs onder bevel van Jefferey Amherst het in die somer van 1760 na Montreal – destyds 'n stad met 4 000 inwoners – voortgemarsjeer. Generaal Vaudreuil het vinnig besef dat weerstand in elk geval vergeefs sou wees en op 8 September gekapituleer.
Britse gesag 1760–1800
Die Britse verowering het vir die Franse bevolking van Montreal groot veranderings saamgebring, alhoewel sommige kenmerke en instellings uit die Franse periode soos byvoorbeeld die Rooms-Katolieke Kerk deur die Britte nie aangetas is nie. Terwyl baie Franse adellikes na hul tuisland teruggekeer het, was die bewind nou in Britse hande, en 'n nuwe periode van kolonisasie het van Franssprekende bewoners, wat as Canadiens bekend gestaan het, 'n minderheid in hul eie land gemaak.
Die Engelse, Skotse en Amerikaanse handelaars, wat die plaaslike ekonomie begin oorheers het, het met hul verwaande en arrogante optrede teenoor die plaaslike bevolking spannings veroorsaak. Die inheemse elites, waaronder veral die Rooms-Katolieke outoriteite, was egter lojaal teenoor die nuwe Britse bewind, en as 'n minderheid het die Britse setlaars aanvanklik ten opsigte van taal en boukuns by die Franse bewoners aangepas. Met die Québec-wet van 1774 het Groot-Brittanje die godsdiensvryheid en die toepassing van Franse reg in die provinsie gewaarborg.
Die stad het nog steeds as die sentrum van die pelshandel gefungeer, maar inheemse handelaars het ná 1760 geen vervoerpermitte vir die westelike gebiede of lenings vir groter ekspedisies meer ontvang nie en is geleidelik deur nuwe setlaars, veral Skotte, vervang.
Die North West Company, wat in 1776 deur Skotse pelshandelaars gestig is, het die pelshandel in Brits-Noord-Amerika oorheers. Sy digte netwerk van handelsposte, wat vanuit Montreal bestuur is, het dwarsoor die vasteland en tot by die kuslyn van die Stille Oseaan gestrek. Montreal het as stoorplek en uitvoerhawe vir pelse gedien wat hoofsaaklik vir Groot-Brittanje bestem was.
Die Hudson's Bay Company was 'n strawwe mededinger wat sy handelsposte naby dié van die North West Company geopen het, en omstreeks 1810 was die twee kompanjies in 'n verbete stryd om markaandele verwikkel. Uiteindelik het die twee maatskappye onderhandelinge gevoer en in 1821 saamgesmelt. Die nuwe kompanjie is deur die Hudson's Bay Company oorheers, en Montreal het sy ekonomiese rol as pelshandelsentrum kwytgeraak.
Pleknaamsveranderinge in Lesotho
Hier volg 'n lys van dorpe en stede in Lesotho waarvan die name verander is:
Montreal
Montreal as handelsmetropool van Kanada
In die eerste helfte van die 19de eeu het Montreal ongekende groei ervaar, veral danksy die vinnige industrialisering vanaf die 1840's. Omstreeks 1815 was Montreal 'n stad van 12 000 inwoners wat in die uiterste noorde van 'n vrugbare en digbevolkte landbougebied langs die Sint Laurensrivier geleë was. Met sy ambagsmanne en handelaars het Montreal as handelspilpunt in die hartland van 'n Franssprekende agrariese samelewing gedien en voordeel getrek uit die groei in die landbousektor asook die ekonomiese ontwikkeling van Ontario, die Engelssprekende provinsie in die weste waar Lojaliste uit die Verenigde State hulle as gevolg van die Amerikaanse Rewolusie gevestig het.
Die groot Britse immigrasiegolwe, wat ná die Napoleontiese oorloë in 1815 'n aanvang geneem het, was 'n verdere aandrywer vir ekonomiese groei en welvaart. Montreal het 'n uitvoerhawe vir Kanadese koring geword en Britse invoergoedere gehanteer. Plaaslik vervaardigde produkte is in die landelike gebiede van die omgewing versprei. Die nywerheidsektor is nog steeds deur ambagsmanne oorheers, maar met die nywerheidsomwenteling is die eerste fabrieke gestig.
Handelaars het in 1817 die Bank van Montreal gestig, en danksy hulle inisiatief het rederye ontstaan wat die vervoer tussen Montreal en Ontario en Quebecstad beheer het. Danksy hulle invloed het die owerhede ingestem om kanale te bou soos die Lachine-kanaal wat in 1825 geopen is. Die eerste spoorwegverbinding in die land tussen La Prairie en Saint-Jean is in 1836 ingewy. Montreal het nou 'n belangrike funksie in Groot-Brittanje se koloniale ekonomiese netwerk vervul. Die eerste burgemeester, Jacques Viger, is in 1833 verkies.
Toenemende immigrasie het die inwonertal van 23 000 in 1825 tot 58 000 in 1852 laat styg, maar ook die geleidelike verengelsing van die stedelike samelewing bevorder. Reeds vanaf 1831 was die meerderheid van Montreal se inwoners Engelssprekendes. Die verskillende etniese groepe het hul eie stadsbuurte bewoon; Engelse en Skotse immigrante het die weste van die stad oorheers, Iere was in die suidweste saamgetrek, terwyl die Franssprekende Canadiens die meerderheid in die oostelike dele van Montreal gevorm het.
In die tydperk tussen 1841 en 1849 het Montreal as administratiewe hoofstad van Kanada gefungeer. Sedert 1847 was die stad ook die grootste spoorweg- en ekonomiese sentrum van die land. Op 28 Junie 1886 het die eerste transkontinentale trein vanuit Montreal se Dalhousie-stasie na Vancouver in Brits-Kolombië vertrek.
Nywerheidsentrum van Kanada
Danksy die uitvinding van die hysbak en nuwe boumetodes en -materiale het steeds hoër sakegeboue ontstaan, en die Victoriaanse boustyl het 'n nuwe voorkoms aan Montreal gegee. Openbare dienste soos gesondheidssorg is voortdurend uitgebou en verbeter, en groot parke soos dié van Mont Royal, La Fontaine en Île Sainte-Hélène is geskep. Openbare vervoergeriewe is net soos gas, elektrisiteit en telefoondienste deur privaat maatskappye voorsien.
Met die stigting van die Kanadese Konfederasie in 1867 het die binnemark aansienlik vergroot. Danksy 'n kanaal wat in die Sint-Laurensrivier tussen Quebecstad en Montreal gegrawe is, kon oseaanskepe in Montreal-hawe aandoen. Orals in die land is nuwe spoorwegverbindings gebou. Die Canadian Pacific Railway, wat tussen 1874 en 1885 gebou is, het Montreal met Vancouver aan die weskus verbind en was met 4 575 kilometer die belangrikste transkontinentale lyn naas die Canadian National Railway. Die Université Laval is in 1876 gestig, en in 1887 het Montréal se eerste wolkekrabber, die New York Life-gebou, ontstaan.
Montreal se fabrieke het steeds meer goedere plaaslik vervaardig. Ligte nywerhede het talle ongeskoolde werkers, veral Franssprekendes, in diens geneem, terwyl die swaar nywerhede werkgeleenthede vir opgeleide werkers van hoofsaaklik Britse afkoms gebied het. Werksomstandighede in die ligte nywerhede was baie onaangenaam, die lone was laag. Die werkersklas het onder epidemieë gely, terwyl ook talle kindersterftes aangeteken is.