Johann_Lodewyk_Marais
Poësie
“Nomade” se titel beklemtoon die fokus op reis en suggereer terselfdertyd die rusteloosheid wat daarmee gepaardgaan. Die bundel word in agt genommerde afdelings verdeel. ’n Deurlopende motief is die gevoel van verlies aan natuurlike hulpbronne en natuurlewe, maar ook die persoonlike verlies van ’n gekoesterde wêreld. Die eerste afdeling open met “Oorsprong”, waarin die spreker aandui dat Afrika sy tuiste is, al het hy vele ander kontinente besoek, terwyl “Voortgang” en “Sonnewende” reis binne konteks van die tyd sedert die ontstaan van die aarde en die ruimte van die heelal plaas. In aansluiting by vorige bundels is daar verse oor die ekologie in afdelings wat handel oor bome en diere. Die tweede afdeling bevat gedigte oor Afrikabome, wat as antieke vorm van lewe telkens as baken dien vir die reisiger, terwyl die derde afdeling gedigte oor diere is waarmee die mens in besondere verhoudings verkeer. Die vierde afdeling bevat gedigte oor besondere historiese figure in Afrika, soos die Marokkaanse Ibn Battuta waardeur die Islam en hierdie kultuur ook ’n stem kry. Sommige gedigte betrek die geskiedenis, maar dit is nie net die blanke koloniale perspektief wat weergegee word nie, maar ook die aandeel van ander partye wat belig word. Die gedig “Cecil John Rhodes” vat die aarde se vernietiging en die einde van die ryk wat Rhodes in gedagte gehad het, mooi saam. Ander geskiedkundige figure wat aandag kry sluit in Leopold van België, Haile Selassie van Ethiopië, Mandela en De Klerk. Veral Kenia se geskiedenis en politiek kom onder die soeklig, met verse oor Dedan ­Kimathi, die onsigbare leier van die Mau-Mau, en Tom Mboya wat doodgeskiet is in die strate van Nairobi. Die vyfde afdeling is gedigte oor plekke in Afrika, waar die spreker soos ’n reisiger of nomade deur die kontinent reis en plekke soos Nairobi, Lamu, Kaïro en Timboektoe aandoen. Sodoende word die ervaring en beeld waargeneem en ontleed, maar ook afgespeel teen die land van herkoms, terwyl daar ook verse is wat verslag doen oor die impak op die self deur die ervaring. Baie van die gedigte is verhalend, sodat die streek deur die stories lewendig word. Dit is bekend dat die profeet Mohammed besonder lief was vir katte, wat uiting vind in die vers oor Lamu se katte, terwyl “Lamu se meisies” in teenstelling ’n seksbehepte Sweed se voorliefde vir die skraal meisies van Lamu as tema het. “Heilige Skrif” beeld die uitsluiting van die reisiger uit. Wanneer die spreker die mooi Arabiese letters van die Koran wil aanraak, ontstig dit die Moslem-vrou, wat dit as heiligskending ervaar. Daar is ook verslae oor besoeke aan verskeie plekke in Kenia, soos die klein basiliek in Nairobi en Fort Jesus in Mombasa. Die sesde afdeling het gedigte wat verwant is aan reis per boot. In die sewende afdeling word museums in hoofsaaklik Kenia beskryf, insluitende in Nairobi die nasionale museum, die McMillan Gedenkbiblioteek en die Karen ­Blixen-museum. In die laaste afdeling oordink die spreker die ervarings en besin oor die betekenis en impak daarvan op sy eie lewe. Die kunstenaar Lynette ten Krooden verskaf illustrasies vir die bundel. Marais se gedigte word opgeneem in verskeie versamelbundels, waaronder “Groot verseboek”, “Die Afrikaanse poësie in ’n duisend en enkele gedigte”, “Die mooiste Afrikaanse liefdesgedigte”, “Die dye trek die dye aan”, “Kraaines”, “Goudaar”, “Honderd jaar later” en “Nuwe verset”. Van sy gedigte verskyn ook in letterkundige tydskrifte soos Standpunte, The bloody horse, Ensovoort en Tydskrif vir Letterkunde.