cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Frankfurt Skool
Lede van die Frankfurt Skool poog om die positivisme te ontmasker en die demokrasie te verdedig in die na-oorlogse Duitsland. Die term kritiese teorie verwys na die titel van die artikel Traditionelle und kritische Theorie (Tradisionele en kritiese teorie) van Max Horkheimer uit 1937. As die belangrikste werk van die Frankfurt Skool kom dié gesamentlik geskrewe essaybundel Dialektik der Aufklärung (die dialektiek van die verligting) deur Horkheimer en Theodor Adorno uit die jare 1944 tot 1947.
Sedert die 1960s is die Frankfurt Skool se kritiese teorie toenemend beïnvloed deur Jürgen Habermas se werk oor kommunikasie-rede,  linguistiese intersubjektiwiteit; dit wat Habermas "die filosofiese diskoers van moderniteit" noem. Kritiese teoretici soos Raymond Geuss en Nikolas Kompridis het hul opposisie teen Habermas uitgespreek. Hulle beweer dat hy die aspirasies vir sosiale verandering wat die oorspronklike doelstellinge aan kritiese teorie se projekte verleen het, ondermyn het. Projekte; soos bv. wat rede behoort te beteken, analise oor die uitbreiding van “omstandighede wat sosiale emansipasie moontlik sou maak", en kritiek van moderne kapitalisme.
Geskiedenis
Die Frankfurt Skool ontstaan uit die Institut für Sozialforschung (IfS, instituut vir sosiale ondersoek) van die universiteit van Frankfurt. Dit word oorspronklik in 1924 deur Felix Weil gestig en staan in sy eerste jare onder leiding van Carl Grünberg. In 1932, onder die leiding van Max Horkheimer (wie die leiding oorneem vanaf 1931, nadat Grünberg ongesteld geraak het), ontstaan die Zeitschrift für Sozialforschung as teoretiese liggaam van die instituut. In die tydskrif formuleer die lede van die instituut idees en hou hulle samesprekings oor wat later bekend sou staan as die "kritiese teorie". Hierdie kritiese teorie kan bestempel word as 'n onortodokse voortsetting van die marxisme in samestelling met ander dissiplines, waaronder die psigoanalise van Sigmund Freud.
Theodor W. Adorno, Herbert Marcuse, Erich Fromm, Leo Löwenthal, Franz Neumann, Otto Kirchheimer en Friedrich Pollock is o.a. betrokke by die instituut. Ook Walter Benjamin wie gedurende sy emigrasie deur die instituut finansieel ondersteun word, lewer 'n aansienlike bydrae.
Die instituut word in 1933 deur die Nazi's gesluit, en baie lede besluit om Duitsland te ontvlug. Die dreigende gevaar was egter reeds vroeër opgemerk en hulle het hul besittings al gestuur na Nederland, en het ook 'n filiaal in Genève oopgemaak. So word die hoofsetel dan ook in 1933 na Genève verplaas. Uiteindelik moet die instituut, met 'n tussenpose in Parys, verskuif na die Verenigde State. Die Skool sou aan die Columbia-universiteit opnuut gestig word deur Horkheimer. Tydens hierdie ballingskap, werk Adorno en Horkheimer onder andere aan hul ondersoek na die outoritêre karakter van die Duitse samelewing, waarin Adorno die basis sien van die Duitse fascisme. Dit lei uiteindelik tot die werk The Authoritarian Personality (1950).
Na die terugkeer van die lede na die universiteit van Frankfurt in 1950, word die Frankfurt Skool belangrik vir die proteste van 1968, en beïnvloed die Duitse akademiese sosiologie sodanig dat kritiese teorie toenemend as basis aanvaar word. Onder die toesig van Horkheimer sou die Frankfurt Skool uitgebou word tot 'n instituut wat interdissiplinêre werk verrig.
Die ervaring van die nasionaalsosialisme en die Sjoa het hul definitiewe stempel op die werk van die lede gelaat. Die verteenwoordigers van die kritiese teorie, en veral Adorno, sou hulle na die Tweede Wêreldoorlog veral besighou met watter invloed dié katastrofe op die filosofiese denke, gemeenskapkritiek en die rol van die rede het.
Spanbandbrug
'n Spanbandbrug is 'n gespande struktuur (in baie opsigte soortgelyk aan 'n eenvoudige hangbrug) waarin die pad 'n kettinglyn tussen ondersteuningspunte vorm. Anders as in die eenvoudige hangbrug se geval, is die band saamgepers wat bydra tot die stewigheid van die struktuur (eenvoudige hangbrûe is geneig om te swaai en wip). Die steunpunte ondersteun op hulle beurt opwaartsstotende boë wat toelaat dat die helling tussen vakke verander kan word (waar veelvuldige vakke gebruik word). Sulke brûe word tipies van beton, wat deur gespande staalkabels versterk is, gemaak. Waar sulke brûe motorverkeer dra, is 'n sekere stewigheidsgraad nodig om oormatige buiging van die struktuur te verhoed. Dit word verkry deur die beton tydens samepersing voor te span.
Frankfurt Skool
Geskiedenis
Die vernaamste opvolgers van Adorno en Horkheimer, word as Jürgen Habermas en Oskar Negt gesien. Hul kritiese teorie word in teenstelling met die ou kritiese teorie, ook as die "jongere kritiese teorie" bestempel, en gee erkenning aan betekenisvolle verskille tussen beide. Alfred Schmidt neem in verband met die onderskeid egter wel 'n spesiale plek in.
Spanbandbrug
Die Maldonadobrug in Maldonado, Uruguay is deur die ingenieur Leonel Viera (1913-1975) opgerig om die Punta del Este te oorspan. Nadat die hoofkabels in plek gestel is, is betonteëls gelê om die aanvanklike struktuur te voltooi. Die kabels is daarna voorgespan deur sandsakke op die teëls te plaas, gevolg deur 'n finale betonwerk. Verwydering van die sandsakke druk die betonstruktuur dan saam wat die stewigheid en duursaamheid van die struktuur verbeter wanneer dit belas word. 'n Identiese brug is later parallel aan die eerste opgerig.
Frankfurt Skool
Teoretici
Watter "teoretici" om in te sluit in wat nou as die Frankfurt Skool bekend staan, wissel tussen verskillende akademici. Inderdaad, die titel van "skool" kan dikwels misleidend wees, aangesien die lede van die Instituut nie altyd in 'n reeks streng verwante en komplementêre projekte betrokke was nie. Sommige geleerdes het dus hul siening van die Frankfurt Skool beperk tot Horkheimer, Adorno, Marcuse, Lowenthal en Pollock. Die meeste voor-oorlogse teoretici deel egter 'n baie soortgelyke paradigma. Die meeste lede van die instituut vir sosiale ondersoek was van Joodse afkoms. Alhoewel hy aanvanklik deel van die skool se binnekring was, word Jürgen Habermas oor die algemeen beskou as die eerste wat afwyk van Horkheimer se navorsingsprogram en sodoende aanleiding gee tot 'n nuwe generasie van kritiese teoretici.
Vroeë lede van die Frankfurt-skool was:
Mense wat met die Instituut of sy teoretici geassosieer was, sluit in:
Later teoretici met wortels in die Frankfurt Skool se kritiese teorie sluit in:
Manasse Tyiseseta
Manasse Tyiseseta (* 25 April 1850 in Otjimbingwe; † 17 April 1898 in Omaruru) was 'n stamleier van 'n groep Herero's met hulle hoofkwartier in Omaruru.
Lewe
Hy is getroud met 'n dogter van Zeraua: Albertina Tjiseseta Zeraua (1851-1951). Hulle het 3 kinders gehad:
Victor Franke vertel dat gedurende die runderpes-epidemie van 1897 Tyiseseta Manasse nie sy vee wou laat inent nie.
Manasse is op 17 April 1898 aan ingewandskoors oorlede. Sy graf is langs die graf van Christian Wilhelm Zeraua by die ou begraafplaas in Omaruru.
Regeer
Manasse Tyiseseta was 'n half-broer van Hoof Tjaherani (regeer 1860-1884). Na die dood van Tjaherani of na die dood van Christian Wilhelm Zeraua in 1884 was Tyiseseta Manasse die Herero-leier van Omaruru. Hy het 'n verdrag van beskerming op 3 November 1885 met Heinrich Ernst Göring van die Duitse Ryk aangegaan. Die sendelinge Carl Gotthilf Büttner en Gottlieb Viehe was ook teenwoordig. Manasse met sy stam was vir baie jare onafhanklik van die Duitsers en die hoofleier Samuel Maharero. Hy het handel gedryf met Suid-Afrika en ook wapens en ammunisie bekom. Hy het sy eie gewapende mag gehad. Samuel Maharero is in Augustus 1891 deur die Duitse owerhede as die opper-Herero-leier erken, ander leiers van die Herero is nie erken nie. Op 26 November bemiddel Theodor Leutwein 'n vergadering tussen Samuel Maharero en Zacharias Zeraua vir 'n ooreenkoms met Manasse Tyiseseta op Omaruru. Daarna het Manasse sy onafhanklike posisie verloor en Omaruru is deur die Duitse militêre mag beset.
Ana Isabelle
Ana Isabelle (gebore 11 April 1986) is 'n Amerikaanse aktrise. Sy is bekend vir haar rolle in die rolprente Sol de Medianoche (2017), Dementia 13 (2017), After Everything (2018), en Imprisoned.
Kaitlin Cullum
Kaitlin Cullum (gebore 24 Junie 1986) is 'n Amerikaanse aktrise. Sy is bekend vir haar rolle in die rolprente A Little Princess (1995), Galaxy Quest (1999), en Jug Face (2013), en in die televisiereeks Grace Under Fire (1993).
Springbokafrigters
Die artikel lys die Springbokafrigters wat die Springbokke afgerig het. Die afrigters sedert die All Blacks toer van 1949 na Suid-Afrika is as volg:
Robyn Blythe
Robyn Blythe is 'n Amerikaanse aktrise. Sy is bekend vir haar rolle in die rolprente Deathrow Gameshow (1987) en Rectuma (2003), en in die televisiereekse Charlie's Angels (1976) en The Brady Bunch Variety Hour (1976).
Springbokafrigters
Notas
1  Wêreldbekerwenners.
Scaridae
Die Papegaaivisse (Scaridae) is 'n vis-familie van die orde Perciformes. Die familie bevat tien genera met minstens negentig spesies. Negentien van die spesies word aan die Suid-Afrikaanse kus aangetref.
Kenmerke
Die familie se lywe is reghoekig en stewig. Die meeste spesies van die familie se tande is aanmekaar wat die kenmerkende papegaai-bek vorm tot gevolg het en waarvandaan die familie sy naam kry. Die dorsale vin is enkel en die stertvin kan plat, holvormig of bolvormig wees. Die skubbe is groot en die sylyn word onderbreek onder die strale van die dorsale vin. Daar is weinige skubbe op die kop. Die familie word tussen 19 cm en 1.2 m lank.
Die familie is herbivore en vreet meestal seegras en detritus maar sommige spesies vreet lewende koraal. Die familie slaap gedurende die nag, goed weggesteek in gate en onder lyste in die koraalrif. Die familie is afwisselende hermafrodiete.
Genera
Die volgende genera en gepaardgaande spesies kom aan die Suid-Afrikaanse kus voor:
Laerskool Koeberg
Die Laerskool Koeberg (vroeër Koebergweg Primêre Skool en toe tot 1994 Laerskool Oranje) was een van die eerste laerskole in die Kaapse Skiereiland waarin Afrikaans as onderrigmedium gebruik is.
Vandag is dit 'n multikulturele skool met leerders uit selfs Angola, die DRK en ander Afrikalande onderrig. Sommige an die skool se 427 leerders (2015) kom uit informele nedersettings soos Dunoon, Marconi Beam en Joe Slovo, townships soos Langa en Nyanga, maar ook voorstede soos Kensington, Maitland, Brooklyn, Ysterplaat en Milnerton. Baie van die leerders is kinders van vlugtelinge uit talle Afrikalande.
Ontstaan
In die vroeë jare van die twintigste eeu het baie verarmde Afrikaners na Kaapstad se mindergegoede voorstede, soos Woodstock, Maitland, Soutrivier en Observatory, gestroom op soek na 'n heenkome. Tot 1906 was daar in Maitland slegs die Engelse Coronation Road School vir betalende leerders, maar geen voorsiening is gemaak vir die behoeftes van die kinders uit arm gesinne nie. In Januarie 1907 maak die tweede skool in Maitland as 'n A3 of derdeklas-klas skool in Chapelstraat oop met 56 leerders en ene me. Du Plessis as eerste hoof. Dit was die voorloper van die latere Laerskool Oranje en uiteindelik die Laerskool Koeberg. Al was die skool op behoeftige leerders gemik, was daar reeds uit die staanspoor talle leerders wie se ouers wel die skoolgeld ten volle betaal het. Teen 1913 was daar byvoorbeeld 113 leerders op die rol, van wie net 61 van skoolgeld vrygestel was.
Teen daardie jaar het die ruimte in die gebou in Chapelstraat heeltemal ontoereikend geraak en rig die skoolkomitee vertoë aan die skoolraad vir 'n nuwe gebou. Reeds in 1914 begin die bouwerk aan die nuwe skool op die huidige perseel op die hoek van Koeberg- en Royalweg. Die skool sou aanvanklik uit net vier klaskamers bestaan en is teen 'n koste van £2 600 opgerig, wat die koste van die omheining ingesluit het. Me. Du Plessis het die skool "Elim" genoem, omdat dit die Bybelse Jode se standplaas was op hulle uittog uit Egipte.
Al was die meeste van die leerders destyds Afrikaans, was die voertaal Engels. In 1917 is die skool se status verhoog en word dit die Koebergweg Primêre Skool. Toe me. Du Plessis met mnr. H.H.L. Smuts trou, word hy die skoolhoof. In 1919 kies die ouers 'n nuwe skoolkomitee waarvan slegs een lid Engelssprekend was, maar nogtans hou die komitee al sy besprekings in Engels. In dieselfde jaar doen die laerskool baanbrekerswerk vir Afrikaans toe dit as vak en onderrigmedium ingevoer word. Die skool bly tot 1926 in opdrag van die superintendent-generaal van onderwys 'n proefskool met alternatief-medium: die een dag alle onderrig in Engels, die volgende dag weer alles in Afrikaans.
Vroeë geskiedenis
Alhoewel Smuts nie lank hoof was nie, het hy sy stempel onmiskenbaar op die skool afgedruk. Op 'n vergadering op 3 Mei 1920 is mnr. T. de V. Malherbe uit twaalf applikante benoem tot nuwe hoof. Die skool kry sy eerste notule van 'n skoolkomiteevergadering in Afrikaans op 1 Mei 1922.
Die kommissie bevind dat die proefneming met die alternatief-medium 'n mislukking was en die skoolkomitee se versoek word toegestaan. Deur hierdie besluit het die Koebergweg-skool die tweede laerskool met Afrikaans as voertaal in die Skiereiland geword naas die Laerskool Jan van Riebeeck. Die komitees van die onderskeie skole sou tot 'n vergelyk kom oor die minderheidsgroep in elke skool, maar by toelating sou die huistaal van die leerder, soos deur die ouer verstrek, as beslissend beskou word. Daar is voortdurend gekla dat die Coronationweg-skool hom nie by die ooreenkoms hou nie, sodat inspekteur P. D. Rousseau gelas is om ondersoek in te stel. Die bevinding van die inspekteur was dat die klagte van die Koebergweg-skool gegrond was.
In 1933 is die skoolgebou verder uitgebrei en is die eerste vierkant voltooi. Met hierdie uitbreidings is bevind dat die een vleuel van die gebou 5 duim langer en die een dak 4,5 duim hoër as die ander was. Nuwe bouwerk moes uitgevoer word om hierdie gebreke te herstel. Tans beslaan die skoolgebou drie vierkante met twee lang vleuels, asook 'n ruim saal.
Hoërskool Maitland ontstaan uit Laerskool Oranje
Op 'n vergadering van die skoolkomitee op 20 Oktober 1926 is vir die eerste keer besluit om by die skoolraad aan te dring om tot die stigting van 'n sekondêre skool in Maitland oor te gaan. Bladsye notule en lêers korrespondensie is in die loop van sowat nege jaar aan hierdie saak gewy. Die Oranjeskool was dus in 'n groot mate die vader van die plaaslike hoërskool, vandag die Maitland Secondary School.
Toe die hoërskool sy vyftigste bestaansjaar in 1986 vier, was dit nog 'n Afrikaansmediumskool met mnr. A. Bestbier as hoof. Teen 2010 was daar 20 leerders in die hoogste drie grade wat Afrikaans as huistaal geneem het teenoor 383 wat Engels as huistaal geneem het.
Laerskool Oranje word dubbelmedium
Met die jare het Maitland se demografie in so 'n mate verander dat die Laerskool Oranje nie meer sinvol op sy eie kon voortbestaan nie. Die skool smelt in 1995 met die Maitland Public School saam en neem weer die Koeberg-naam aan.
István Sándorfi
<div style="background:#f9f9f9; border:1px solid #aaaaaa; clear:right; float:right; font-size:90%; margin:1em 0 1em 1em; padding:1em; text-align:center; width:20em;">
Styl
Hiperrealisme
Beduidende werke
Au bonheur des Dames
Safi
Nature Morte au coton tige
István Sándorfi (in Frankryk meestal Étienne Sandorfi, * 12 Junie 1948 in Boedapest, Hongarye, † 26 Desember 2007 in Parys, Frankryk) was 'n Hongaarse skilder.
Vroeë lewe
Omdat István Sándorfi se vader vir 'n Amerikaanse maatskappy werksaam was, is hy in 1950 vir vyf jaar tronk toe gestuur. Net enkele dae voor die Hongaarse Opstand in 1956 is hy vrygelaat. Die gesin het Hongarye in dieselfde jaar verlaat en hulle eers in Oostenryk, daarna in Duitsland en uiteindelik in Frankryk gevestig.
Sándorfi het op die ouderdom van agt begin om te teken, en toe hy twaalf was het hy begin om met olieverf te skilder. Hy het 'n diploma by die École nationale supérieure des Beaux-Arts in Parys behaal en daarnaas ook aan die École nationale supérieure des arts décoratifs gestudeer.
Charl Schwartzel
Charl Schwartzel (gebore 31 Augustus 1984) is 'n Suid-Afrikaanse professionele gholfspeler. Hy verwerf bekendheid nadat hy in 2011 die Meesterstoernooi‎ gewen het.
Schwartzel speel sedert sy tienerjare in die Europese PGA- en Sonskyntoere. Hy hou sedert 2011 'n "PGA Tour" kaart.
István Sándorfi
Vroeë lewe
Die kunstenaar is ná 'n kort siekte op 26 Desember 2007 oorlede en volgens sy eie wil in Boedapest ter ruste gelê.
Kuns en werke
In die 1970's het Sándorfi begin om self model vir sy skilderye te staan - hy het nie daarvan gehou dat vreemdelinge toegekyk het toe hy aan die skilder was nie. Sy eerste kunsuitstalling is in 'n klein galery in Parys gehou, later - in 1973 - het die eerste groot uitstalling in die Musée d'Art Moderne de la Ville de Paris gevolg. Sy werke kon daarna in verskeie museums in die buiteland besigtig word, waaronder Kopenhagen, Rome, München, Brussel, Basel, New York, Los Angeles en San Francisco.
In 2006 is sy eerste Hongaarse uitstalling in Boedapest gehou, 'n tweede het in 2007 in Debrecen gevolg. Dit was sy eerste besoek aan Hongarye nadat hy sy geboorteland nog as kind verlaat het.
Suid-Afrikaanse algemene verkiesing van 1966
Die Suid-Afrikaanse parlementsverkiesing van 1966 het op 30 Maart 1966 plaasgevind en was deur die Nasionale Party met 'n groot meerderheid gewen. Die party het 126 setels (+21) behaal. De opposisie het sleg gevaar. Die Verenigde Party het 10 setels verloor, en die Progressiewe Party het hulle een setel behou.
Die aantal setels te verdeel in die Volksraad was 166, tien meer as by die vorige verkiesing. Ses setels was gereserveer vir blanke kiesers in die mandaatgebied van Suidwes-Afrika (Namibië) – vanaf 1915 deur Suid-Afrika bestuur. Al die setels het aan die NP gegaan.
Uitslag
duimnael|links|Setels in die [[Volksraad van Suid-Afrika na die 1966-verkiesing
]]
Ardipithecus
Ardipithecus is ’n homininae-fossiel. Dit is nog onseker wat die verwantskap is tussen hierdie genus en die menslike voorouers en of dit ’n hominini is of nie. Twee spesies word in geskrifte beskryf: A. ramidus, wat sowat 4,4 miljoen jaar gelewe het tydens die vroeë Plioseen, en A. kadabba, wat sowat 5,6 miljoen jaar gelede bestaan het tydens die laat-Mioseen.
Ardipithecus ramidus
A. ramidus het sy naam in September 1994 gekry. Die eerste fossiel wat gevind is, se ouderdom word geskat op 4,4 miljoen jaar op grond van sy stratigrafiese posisie tussen twee vulkaniese strata: die Gaala-tufsteenkompleks (GATC) en die Daam Aatu-basalttufsteen (DABT). Die naam Ardipithecus ramidus kom hoofsaaklik van die taal Afar, waarin ardi "grond/vloer" beteken en ramid "oorsprong". Die pithecus-deel kom van die Griekse woord vir "aap". Die 4,4 miljoen jaar oue vrou ARA-VP 6/500 ("Ardi") is die volledigste spesimen.
Soos die meeste hominides, maar anders as alle voorheen erkende hominini's, het dit ’n groottoon gehad wat kon vasklou vir boomklim. Dit is nie bevestig hoeveel ander eienskappe van die skelet aangepas is vir loop op twee bene nie. Soos latere hominini's het Ardipithecus kleiner oogtande gehad.
In 1992–1993 het ’n navorsingspan onder leiding van Tim White die eerste A. ramidus-fossiele in Ethiopië ontdek – ’n kopbeen, onderkaak, tande en armbene. Nog stukke is in 1994 ontdek, wat die totaal te staan gebring het op 45% van die hele geraamte. Die fossiel is aanvanklik beskryf as ’n spesie van Australopithecus, maar White en sy kollegas het later ’n geskrif gepubliseer waarin hulle die fossiel onder die nuwe genus klassifiseer. Tussen 1999 en 2003 het ’n span onder leiding van Sileshi Semaw bene en tande van nege A. ramidus-individue in Ethiopië ontdek. Die fossiele is na skatting tussen 4,35 en 4,45 miljoen jaar oud.
Ardipithecus ramidus het ’n klein brein – tussen 300 en 350 cm3. Dit is omtrent so groot soos ’n moderne sjimpanseewyfie se brein, maar baie kleiner as dié van Australopithecus-fossiele soos Lucy (~400 tot 550 cm3) en rofweg 20% van die grootte van die moderne Homo sapiens se brein. Nes dié van sjimpansees, was A. ramidus se kakebene meer uitstaande as dié van moderne mense.
A. ramidus het later bestaan as die mees onlangse gemeenskaplike voorouer van die mens en die sjimpansee en is dus nie ten volle verteenwoordigend van daardie voorouer nie. Dit verskil egter in sommige opsigte van die moderne sjimpansee. Ná die splitsing tussen die lyne van die mens en die sjimpansee, het albei groot evolusionêre veranderinge ondergaan. Sjimpansees se voete is meer geskik vir boomklim; A. ramidus se voete is weer meer geskik vir loop. Laasgenoemde se oogtande is ook kleiner, en die manlike en vroulike lede se oogtande is min of meer ewe groot, wat dui op minder konflik tussen manlike lede, groter binding tussen pare en ’n groter ouerlike verbintenis.
Ardipithecus kadabba
Net tande en stukkies skelet van Ardipithecus kadabba is gevind, en die ouderdom word op sowat 5,6 miljoen jaar geraam. Dit is al beskryf as ’n moontlike voorouer van A. ramidus. Hoewel dit oorspronklik geklassifiseer is as ’n subspesie van A. ramidus, het die antropoloë Yohannes Haile-Selassie, Gen Suwa en Tim White in 2004 ’n artikel gepubliseer waarin A. kadabba tot die vlak van ’n aparte spesie verhef is op grond van nuut ontdekte tande in Ethiopië. Die primitiewe verwering van die tande het bewys dat dit nie dieselfde spesie is nie.
Simon Sears
Simon Sears (gebore 25 Januarie 1984) is 'n Deense akteur. Hy is bekend vir sy rolle in die rolprente Winter Brothers (2017) en Shorta (2020), en in die televisiereekse Follow the Money (2016) en Ride Upon the Storm (2017).
Johannes Baptist Hoffman
Johannes Baptist Hoffman (21 Junie 1857 – 19 November 1928) was 'n Duitse Jesuïet, taalkundige en sendeling tot die Moenda-mense in Indië.
Vroeë lewe en opvoeding
Na voltooiing van sy vroeëre opleiding in Echternach en Luxemburg het Hoffmann in 1877 by die Jesuïete in Arlon (België) aangesluit. Hy was nog 'n novise toe hy aan die einde van dieselfde jaar in Indië aankom. Verdere opleiding in Asansol (Filosofie en Teologie) het sy priesterlike vorming voltooi. Hy is op 18 Januarie 1891 tot priester in Kalkutta georden. Hy was uiters begaafd in tale en het ook Frans en Engels geleer, tesame met Antieke Grieks en Latyn. Hy het die taal van die Moendari begin bestudeer en 'n grondige kennis van die Indiese kultuur opgedoen tydens sy teologiese studies in Asansol.
Die Encyclopaedia Mundarica
Hoffmann het reeds voor die ensiklopedie 'n grammatikaboek oor die Moendari-taal (1903) gepubliseer. Hy is vanweë swak gesondheid gedwing om af te tree in Kalkutta, wat hom tyd gegee het om voort te gaan met die versameling van inligting en om studies oor die Moendari-taal, godsdiens en kultuur asook die tradisionele maatskaplike en politieke organisasie daarvan te maak. Toe die Eerste Wêreldoorlog uitbreek is Duitse burgers uit die Britse gesagsgebiede gerepatrieer. In 1915 is ook Hoffmann na Duitsland gerepatrieer. Dit was 'n baie hartseer ervaring vir die siek sendeling. Hy het egter kontak behou met sy kollegas in Chotanagpur. Hy het tot aan die einde van sy lewe aan sy Moendari-woordeboek gewerk, aantekeninge geskryf en sy notas georganiseer. Sy Encyclopaedia Mundarica wat kort na sy dood in Trier gepubliseer is, is 'n monumentale werk: dit beslaan 15 volumes, wat die hele kultuur en beskawing van die Moenda-mense beskryf.
Mercedes-Benz OM636-enjin
Die Mercedes-Benz OM636 is 'n dieselenjin wat deur Daimler-Benz vervaardig was. Dit was die oorspronklike Unimog-enjin en is in 1949 as die opvolger van die OM 138 bekendgestel. Gedurende sy lang produksietyd is die OM636 die eerste keer in 'n passasiersmotor gebruik in die Mercedes-Benz W136 in 1949. Later is dit as 'n industriële enjin verkoop en het baie toepassings gehad in voertuie soos ligte vragmotors, bote en stropers. Dit is opgevolg deur die OM621, maar die OM636 is egter tot 1990 in produksie gehou.
Die Duitse afkorting OM beteken Oelmotor (olie-enjin), en staan vir 'n Daimler-Benz-enjin wat enige soort olie as brandstof gebruik (dus 'n dieselenjin).
Aria Johnson
Aria Johnson (* 1983) is 'n Amerikaanse aktrise. Sy is bekend vir haar rol in die televisiereeks Beverly Hills Pawn (2013).
Otis Harlan
Otis Harlan (29 Desember 1865 – 21 Januarie 1940) was 'n Amerikaanse akteur. Hy was bekend vir sy rolle in die rolprente Nine and Three-Fifths Seconds (1925), 3 Bad Men (1926), Show Boat (1929), en A Midsummer Night's Dream (1935).
Gevaarlike spel
Gevaarlike Spel is 'n Afrikaanse rolprent wat op 29 Oktober 1962 vrygestel is. Al Debbo was die regisseur en is ook een van die hoofkarakters in die film.
Genre
Die rolprent is 'n komiese drama.
Storielyn
Diamantspeurder, Sersant Koen, kry die moeilike opdrag om vir Reg Gallow, 'n nagklubeienaar en diamantsmokkelaar, vas te trek. Gallow is egter 'n uitgeslape kalant en die arme speurder misluk keer op keer. Stuur Gallow 'n boodskap dat hy op soek is na 'n blou diamant vir sy meisie, 'n sangeres in sy nagklub. 'n Reisende verkoopsman (Koen) lewer die goedere en die transaksie vind plaas, maar toe Koen die arrestasie wil uitvoer is die diamant soek. Hy is weereens uitoorlê! Koen kry uiteindelik sy kans om Gallow op heterdaad te betrap toe hy niksvermoedend 'n groot transaksie in Mosambiek beklink.
Molly Culver
Molly Culver (gebore 18 Julie 1967) is 'n Amerikaanse aktrise. Sy is bekend vir haar rolle in die rolprent Warrior Angels (2002) en in die televisiereekse V.I.P. (1998), Criminal Minds (2005), en Heist (2006).
Palmagtige
Die palmfamilie (familie Arecaceae of Palmae) is die enigste familie van die orde Palmagtiges (Arecales). Dit bestaan uit ongeveer 4 000 spesies wat grotendeels tot die trope en subtrope beperk is. Die meeste palms het 'n gladde, slank en onvertakte stam met 'n kroon van groot, sierlike blare, maar ŉ verskeidenheid van klimplante en liane word ook in die familie aangetref.
Ongeveer 4 000 spesies eensaadlobbige plante word onder die palmfamilie (Arecaceae of Palmae), die enigste familie van die orde Palmagtiges (Arecales), geklassifiseer. 'n Groot aantal palms met hul gladde, slank onvertakte stamme word wêreldwyd aangeplant as sierplante of as verskaffers van vrugte en ander produkte. Baie lede van die familie is egter klim- en slingerplante, wat veral in tropiese reënwoude groei. Die meeste palms kom in tropiese wêrelddele voor, maar heelparty soorte word ook in die subtrope aangetref.
Slegs enkele spesies word in die gematigde wêrelddele aangetref. Linnaeus het die palms in sy Systema naturae as die Principes plantarum, die konings van die plante, aangedui. Soos die meeste ander eensaadlobbiges het palms parallelarige blare, en hierdie blare is veer- of handvormig saamgestel. Die blare van die liane en klimplante is afwisselend gerangskik. Die blomme van die meeste lede van die palmfamilie, onder meer die Suid-Afrikaanse spesies, is eenslagtig en in kolfvormige bloeiwyses gerangskik. Manlike en vroulike blomme kan op dieselfde plant of op afsonderlike plante voorkom, met ander woorde palms kan een- of tweehuisig wees. Palms het 'n bes of 'n steenvrug en die saad het ŉ massiewe endosperm.
Spesies
Van die Suider-Afrikaanse spesies is:
Verteenwoordigers
Een van die bekendste palms is die kokospalm (Cocos nucifera), 'n spesie wat vermoedelik inheems is in Suid-Amerika, maar tans oral in die trope aangeplant word. Veral in Suidoos-Asië word verskeie kultivars van hierdie boom tot amper teen die see aangeplant. Uit die kokospalm word vesels vir vlegwerk en boumateriaal verkry, en die dakke van die huise van die inheemse bevolking bestaan meestal uit gedroogde palmblare. Binne die veselrige skil van die groot vrugte is 'n klipharde "steen", die kokosneut.
Die eintlike saad lê binne-in die kokosneut en is deur ŉ vliesagtige bruin saadhuid omring. Dit bestaan uit 'n embrio, 'n dik laag endosperm en 'n hoeveelheid vloeistof, bekend as klappermelk. Die klappermelk sodanig is ŉ gewilde drankie en word ook gebruik vir die bereiding van verskeie geregte. Die endosperm is baie ryk aan olie en hierdie kokosolie het talle toepassings, byvoorbeeld in die margarienbedryf. Die endosperm word ook dikwels vars of gedroog geëet.
In sy gedroogde vorm staan dit as kopra bekend en vorm dit 'n belangrike handelsproduk in die Verre Ooste. Die dadelpalm (Phoenix dactylifera) is afkomstig uit die oases van Noord-Afrika en die gebied oos van die Middellandse See, en is ook van baie groot ekonomiese belang. Om vrugvorming by hierdie spesie aan te moedig, word takke met manlike blomme afgesny en tussen die blomtakke van die vroulike bome gehang. Die More het dadelkultuur in Suidoos-Spanje ingevoer, en hier ontwikkel die vrugte (dadels) sonder voorafgaande bestuiwing.
Die dadels word vars geëet of in ŉ verwerkte vorm uitgevoer. Die langwerpige pitte bly baie lank kiemkragtig. Die vrugte van Phoenix canariense van die Kanariese Eilande is nie van veel waarde nie, maar die bome is net soos in Suid-Afrika gewilde sierplante. Die blare word ook gebruik by die viering van Palmsondag. In Sentraal- en Oos-Afrika word die oliepalm (Elaeis guineensis) op betreklik groot skaal verbou. Uit die vrugwand van hierdie plante word palmolie, en uit die saad palmpitolie, gepars.
Albei is rooi van kleur en van baie goeie gehalte. Die palmolie word onder meer vir die vervaardiging van margarien gebruik, terwyl palmpitolie hoofsaaklik vir die vervaardiging van seep gebruik word. Talle kultivars van die oliepalm is al geteel, waarvan die Deli-ras uit Indonesië een van die beste is en sowel in Afrika as in Asië op groot skaal verbou word. Die sagopalms (genus Metroxylon) word gebruik as bron van sago, 'n styselryke voedselsoort. In Indië, Maleisië en Wes-Indonesië is Metroxylon sagu inheems, terwyl Metroxylon rumphii in Oos-Indonesië en op die Suidsee-eilande inheems is.
Die blaarsteel en blaarskede van laasgenoemde spesie is met skerp stekels bedek. Hierdie palms dra hul blomme aan die top van die boom en wanneer die vrugte klaar gevorm het, gaan die plante dood. Die lote aan die voet van die boom word dan gebruik om die plant weer voort te plant. Wanneer sago uit die bome gehaal wit word, word hulle afgekap voordat hulle blom, oorlangs oopgesplyts en die murg word uitgehaal. Hieruit word die sago verkry. Benewens die sago word ook grondstowwe vir klere, werktuie en boumateriaal uit hierdie bome verkry.
Na die verwerking van sagobome word larwes van die palmsnuitkewer (Rhynchophorus ferrugineus) in die afval aangetref, en hierdie larwes word ook deur die plaaslike bevolking as voedsel gebruik. Die wetenskaplike naam van die familie van die Palmagtiges is afgelei van die genus Areca, wat uit ongeveer 12 spesies bestaan. Hiervan is die betel (Areca cathecu) die belangrikste vanweë sy vrugte, die betelneute of pinangs, wat in die Indo-Maleisiese argipel en op Sri Lanka (Ceylon) as bestanddeel van die sogenaamde sirihpruim gebruik word.
Die betelneute word daarvoor in klein stukkies gekap, met ongebluste kalk gemeng en in 'n blaar van Piper betle gerol. Die kou hiervan staan bekend as sirihpruim, en word veral deur die vroue beoefen, onder meer vanweë die stimulant wat in die blare voorkom. Uit die jong bloeiwyses van die lndonesiese arepalm (Arenga saccarifera) word arak, ŉ alkoholiese drank berei. Wanneer die plantsap ingedamp word, word ook 'n bruin palmsuiker verkry wat in skywe opgesny en as die sogenaamde gula djawa verkoop word.
Vroeër is die swart vaatbondels van die plant as vulling vir kussings en divans gebruik. Die genus Raphia, wat in Afrika voorkom, bestaan hoofsaaklik uit moerasplante met veervormige blare van 15 tot 20 m lank en ook baie lang, naaldvormige bloeiwyses. Op die eiland Madagaskar word die Raphia-spesies ook in savannes aangetref. Uit die buitenste laag van die gedroogde blare van die raffiapalm (Raphia ruffia) word raffia verkry, wat onder meer by die opbind van plante gebruik word. Die toppe van hierdie bome word dikwels gesny en die suikerhoudende vloeistof wat daaruit kom, in bakkies opgevang. Hierdie vloeistof word gelaat om te gis en as palmwyn gedrink.
In Suider-Afrika word dit gedoen met Raphia australis, sowel as met Hyphaene natalensis. Die murg van Raphia-spesies en ander palmspesies staan bekend as palmhart en word as groente, waarvan die smaak baie met die van aspersies ooreenkom, gebruik. Die nipapalms (Nypa fruiticans) groei dikwels saam met Raphia-spesies in moeraswoude, en is een van die min palmspesies waarvan die stam vertak. Die vertakking vind onder die water plaas. In die droë dele van Spanje groei die dwergpalm (Chamaerops humilis), die enigste Europese palmsoort.
Benewens die kosipalm (Raphia australis), wat in Suid-Afrika slegs in die omgewing van die Kosimeer in Noord-Natal aangetref word, en die lalapalm (Hyphaene natalensis), wat veral op die vloedvlaktes van die groter riviere in die bosveld aangetref word, is daar nog 5 ander palmspesies in Suid-Afrika.
IJsbrand Godske
IJsbrand Godske (Ook gespel Isbrand, Usbrand, Goske en Godsken) was die tweede Goewerneur van die Kaap die Goeie Hoop. Hy het sekunde Albert van Breugel wat as Kommandeur waargeneem het na Goewerneur Pieter Hackius se afsterwe op 30 November 1671, opgevolg.
Godske was ook kommandeur van Malabar (1665-1667) en Direkteur van Persië (1667-1670). Hy het vir die eerste keer na die Kaap gekom in 1665 met die opdrag van die Verenigde Oos-Indiese Kompanjie om 'n geskikte perseel vir die Kasteel die Goeie Hoop te vind.
In 1671 het hy weer hierheen gekom, weer as kommissaris, maar is weens sy ervaring as senior amptenaar van die VOC, byna dadelik goewerneur gemaak met sy aankoms in Oktober 1672.
Die Kasteel is voltooi en die opening van die distrik Hottentots-Holland het begin tydens sy bewind. Godske het 'n veepos in die distrik gestig in 1672. Hy was ook verplig om oorlog teen die Hottentotte onder Gonnema te verklaar a.g.v. hulle brutale optrede teen die ander jagters.
Hy het vier jaar lank vertoef en het met maatskaplike wetgewing begin, onder meer deur die stigting van die Weeskamer in 1674. Dit was om na die belange van die weeskinders om te sien. Godske is spesifiek na die Kaap gestuur om die nedersetting in 'n tyd van oorlog met Engeland vir Nedeland te behou. Ná afloop van die oorlog was sy diens elder nodig. Hy het in 1676 na Nederland teruggekeer.
Godske, wat uit Den Haag afkomstig was het homself as soldaat onderskei in die beleëring van Colombo en Manaar, Jaffna.
972
Die jaar 972 was 'n skrikkeljaar wat volgens die Gregoriaanse kalender op 'n Woensdag begin het. Dit was die 72ste jaar van die 10de eeu n.C. In teenstelling met gewone jare het die jaar 366 dae en 'n 29 Februarie gehad.
973
Die jaar 973 was 'n gewone jaar wat volgens die Gregoriaanse kalender op 'n Vrydag begin het. Dit was die 73ste jaar van die 10de eeu n.C. Soos ander gewone jare het die jaar 12 maande, 52 weke en 365 dae gehad.
Wi-Fi
Wi-Fi is ’n groep radiotegnologieë wat algemeen gebruik word vir die koordlose koppeling van ’n netwerk toestelle en is op die IEEE 802.11-groep standaarde gebaseer. "Wi-Fi" is ’n handelsmerk van die Wi-Fi Alliance, wat die gebruik van die term "Wi-Fi-gesertifiseerd" beperk tot produkte wat toetse vir bedryfbaarheidsertifisering suksesvol voltooi het. Wi-Fi gebruik verskeie dele van die IEEE 802-protokolgroep en is ontwerp om glad te werk saam met die koordprotokol Ethernet.
thumb|links|Voorstelling van ’n toestel wat inligting koordloos na ’n ander toestel stuur om ’n dokument te druk. Toestelle wat Wi-Fi-tegnologie kan gebruik, sluit in skootrekenaars, slimfone, tabletrekenaars, slim-TV-stelle, drukkers, digitale oudiospelers, digitale kameras, motors en hommeltuie. Versoenbare toestelle kan oor Wi-Fi met mekaar verbind word deur ’n koordlose toegangspunt sowel as gekoppelde Ethernet-toestelle, en kan gebruik word om toegang tot die internet te kry. So ’n toegangspunt (’n kuberkol of hotspot genoem) het ’n omvang van sowat 20 m binnenshuis en ’n groter omvang buitenshuis. ’n Wi-Fi-gebied kan so klein soos ’n enkele kamer wees wat radiogolwe blokkeer, of so groot soos verskeie vierkante kilometers deur die gebruik van talle oorvleuelende toegangspunte.
Die verskillende weergawes van Wi-Fi word deur verskeie IEEE 802.11-protokolstandaarde gespesifiseer, met die verskillende radiotegnologieë wat die omvang, golfbande en snelhede wat bereik kan word, bepaal. Wi-Fi gebruik meestal die 2,4 GHz- ultrahoë frekwensie (UHF) en 5 GHz superhoë frekwensie (SHF)-ISM-bande. Hulle is in verskillende kanale verdeel en elke kanaal kan tegelykertyd deur verskeie netwerke gedeel word. Baie algemene materiale absorbeer hierdie golflengtes, wat die omvang verder beperk, maar neig om versteurings tussen verskillende netwerke in digbewoonde gebiede te verminder. Sommige weergawes van Wi-Fi wat geskikte hardeware gebruik, kan ’n spoed van meer as 1 gigabis per sekonde bereik.
Wi-Fi is potensieel kwesbaarder vir aanvalle as koordnetwerke, want enigiemand binne die omvang van ’n netwerk met ’n koordlose beheerder kan toegang probeer kry. Wi-Fi Protected Access (WPA) is ’n groep tegnologieë wat geskep is om inligting oor Wi-Fi-verbindings te beskerm.
De Rigueurmortis
De Rigueurmortis is TISM se vyfde album, wat is op 29 Oktober 2001 vrygestel.
Blouramkoppapegaaivis
Die blouramkoppapegaaivis (Chlorurus cyanescens) is 'n vis wat voorkom in die westelike Indiese Oseaan, Madagaskar, Mauritius en aan die ooskus van Afrika vanaf Zanzibar tot by die Aliwal-bank. In Engels staan die vis bekend as die Blue humphead parrotfish.
De Rigueurmortis
Snitte
Snitte 1, 4, 6, 9, 10, 12, 13, 14, 16, 18, 19, 22, 23, 25, 27, 29 en 30 het geen titel nie. Snit 19 is 'n intermissie.
Blouramkoppapegaaivis
Voorkoms
Die vis se kop en voorkant van die lyf is blou en die res van die lyf is gelerig groen. Die vis word tot 50 cm lank.
Habitat
Die vis leef in koraalriwwe wat 10–30 m diep is en is alleenlopend.
Westoe
Westoe is 'n besondere huis in die Kaaps-Hollandse boustyl. Die huis is geleë in Westoestraat, Observatory (Kaapstad) en sy erf grens aan die suidekant aan Coornhoop.
Tot 1785 was die terrein deel van Coornhoop. Toe het Helena Jonasse, die weduwee van Claas Coert, daardie deel van haar grond bemaak aan drie mense. Die sentrale deel word toe eiendom van Francois Pieter de Necker en hy bou die opstal bekend as Westoe, 'n H-vormige huis met ses gewels, dik mure en vloere en plafonne van geelhout. In die 19de eeu is die huis dikwels verbou. Mynmagnaat Hendrik Wilhelm Struben (1840–1915), later bekend as Henry William, het die huis as aftreehuis gekoop, die gewels laat afbreek en die vensters gemoderniseer. Na sy vertrek is Westoe selfs as losieshuis gebruik. Vanaf 1958 is die huis grondig gerestoureer en puik gemeubileer. Tans spog die gebou weer met sy unieke Kaaps-Hollandse gewels. In 1968 is Westoe tot monument verklaar.
Coelosphaera cryosi
Coelosphaera cryosi is 'n sponsspesie in die taksonomiese indeling van die Demospongiae (gewone sponse). Die liggaam van die spons bestaan uit kieselnaalde en sponginevesels en is in staat om baie water op te neem.
Die spons behoort tot die genus Coelosphaera en tot die familie Coelosphaeridae. Die wetenskaplike naam van die spesie is die eerste keer geldig gepubliseer in 1994 deur Boury-Esnault, Pansini & Uriz.
Koorsbessie
Die koorsbessie (Croton megalobotrys) is 'n middelgroot boom wat op vloedvlaktes in die Limpopo- en Zambezivalleie voorkom. Die spesie is inheems in Botswana, Malawi, Mosambiek, Namibië, Suid-Afrika, Tanzanië, Zambië en Zimbabwe.
Coelosphaera verrucosa
Coelosphaera verrucosa is 'n sponsspesie in die taksonomiese indeling van die Demospongiae (gewone sponse). Die liggaam van die spons bestaan uit kieselnaalde en sponginevesels en is in staat om baie water op te neem.
Koorsbessie
Die boom kan tot 15 m hoog word, maar is gewoonlik slegs 5 meter hoog, met 'n kort, gebuigde stam en digte bladwisselende bedekking. Die blare is getand, hartvormig en silwergroen-en-harig, veral by jong bome. Die saadjies in die koorsbessie se vrugte is die gunstelingkos van die rooioogtortelduif.
Rifakwarium
duimnael|’n Rifakarium in [[Monaco.]]
’n Rifakwarium is ’n see-akwarium wat hoofsaaklik lewende korale en ander ongewerweldes uit die see bevat, sowel as vis wat ’n rol speel in die handhawing van die tropiese koraalrifomgewing. ’n Rifakwarium het skerp lig nodig, asook water wat beweeg en stabieler waterchemie as ander see-akwariums. Besluite oor watter rifdiere gebruik moet word en watter by mekaar pas, moet versigtig geneem word.
Daisy McCrackin
Daisy McCrackin (gebore 12 November 1981) is 'n Amerikaanse aktrise en skryfster. Sy is bekend vir haar rolle in die rolprente 3000 Miles to Graceland (2001), Halloween: Resurrection (2002), en She Rises (2016), en in die televisiereeks Angel (1999).
Kim Sønderholm
Kim Sønderholm (gebore 13 Junie 1973) is 'n Deense akteur, vervaardiger, en skrywer. Hy is bekend vir sy rolle in die televisiereekse The Killing (2007), Bron/Broen (2011), en Follow the Money (2016).
Jagersfontein
Geskiedenis
links|300px|duimnael|Mynwerkers nuttig ontbyt op die Jagersfontein-myn. Dis die grootste myn ter wêreld wat met die hand gegrawe is.
In 1870 het mnr. JJ de Klerk 'n diamant van 50 karaat op die plaas Jagersfontein opgetel. Die plaas het oorspronklik aan 'n Griekwa met die naam Jacobus Jagers behoort. Hierdie ontdekking het tot 'n diamantstormloop gelei. Op 29 Augustus 1870 is 'n gedeelte van die plaas Jagersfontein tot openbare delwery verklaar. Delwers moes een vyfde van hulle opbrengs aan die weduwee Visser, eienaar van die plaas wat haar man in 1854 vir ₤30 gekoop het, oorhandig. Die verkoop van sterk drank, "onbehoorlike jolligheid" en delwery op Sondae was verbode.
Mynbou
In 1878 is die eerste maatskappy gestig om diamante te myn en in 1882 is Jagersfontein formeel tot dorp verklaar. Munisipale status is in 1904 toegeken. De Beers het uiteindelik verskeie kleiner maatskappye oorgeneem en hulle in een organisasie gekonsolideer, Jagersfonteinmyn, om die vulkaniese pyp te ontgin. Die myn is sedertdien gesluit. In 1893 is die Excelsior-diamant (971 karaat) gevind, die grootste wit diamant wat ontdek is tot die Cullinan-diamant in 1905 naby Pretoria gevind is. In 1895 is die Reitz-diamant van 637 karaat gevind.
Dam ineenstorting
Op 11 September 2022 het die nabygeleë Jagersfonteinmyn se uitskot dam ineengestort. Een persoon het in die daaropvolgende vloed gesterf en meer as 300 is dakloos gelaat.
Vratjievrugbliksembos
Die vratjievrugbliksembos (Clutia pulchella) is 'n klein boom wat algemeen aan woudrande en in struikgewas in klowe voorkom. Die blare is blouerig onder en gaafrandig. Daar kom ook hier en daar 'n paar helderoranje blare in die yl kroon voor.
Die boom is inheems in Botswana, Lesotho, Mosambiek, Suid-Afrika en Zimbabwe.
Bloumaan-papegaaivis
Die Bloumaan-papegaaivis (Chlorurus atrilunula) is 'n vis wat voorkom in die westelike Indiese Oseaan en aan die ooskus van Afrika vanaf Kenia tot by Sodwanabaai. In Engels staan die vis bekend as die Bluemoon parrotfish.
3D-rolprent
thumb|200px|Die verfilming van die prent Hidden Universe 3D met ’n IMAX-kamera.
’n Driedimensionele stereoskopiese rolprent (ook bekend as ’n 3D-rolprent of S3D-rolprent) is ’n fliek wat die illusie van dieptewaarneming verhoog en dus ’n derde dimense byvoeg. Die algemeenste metode vir die vervaardiging van 3D-prente is deur middel van stereoskopiese fotografie. Hier word ’n gewone rolprentkamerastelsel gebruik om twee beelde uit verskillende perspektiewe af te neem (of ’n rekenaar kan ná die tyd twee perspektiewe skep). Spesiale projeksiehardeware of brille word gebruik om elke beeld tot óf die kyker se linkeroog óf sy regteroog te beperk. 3D-rolprente is nie beperk tot teateruitreikings nie; televisie- of videoprente maak ook van die tegniek gebruik.
3D-rolprente bestaan sedert 1915 in die een of ander vorm, maar het nie algemeen gewild geraak nie weens die duur hardeware en prosesse wat nodig is om so ’n prent te vertoon en die gebrek aan ’n gestandaardiseerde formaat vir alle segmente van die vermaakbedryf. Tog is baie 3D-prente in die 1950's in Amerika gewys, en in die 1980's en 1990's het dit ’n wêreldwye opbloei beleef danksy IMAX-teaters en vertoonlokale met Disney-temas. In die 2000's het dit al hoe gewilder geword en ’n hoogtepunt bereik met 3D-vertonings van die rolprent Avatar in Desember 2009. Daarna het die gewildheid weer afgeneem.
Vroeë patente en toetse
Op 10 Junie 1915 het Edwin S. Porter en William E. Waddell ’n gehoor in die Astorteater in New York getoets. Die gehoor het drie spoele toetse gesien in rooi-groen anagliewe; dit het plattelandse tonele, toetsskote van akteurs, Oosterse dansers en tonele van die Niagara-waterval ingesluit. Niks is egter ná hierdie toetse vervaardig nie, volgens Adolph Zukor in sy 1953-outobiografie, The Public Is Never Wrong: My 50 Years in the Motion Picture Industry.
Stereoskopiese stelsels voor 1952
Die eerste bevestigde 3D-rolprent wat buite ’n rolprentteater aan ’n gehoor gewys is, was The Power of Love, wat sy première op 27 September 1922 in die Ambassador Hotel in Los Angeles gehad het. Die kameratoerusting was ’n produk van die rolprentvervaardiger Harry K. Fairall en die kinematograaf Robert F. Elder. ’n Dubbele strook is swart-wit afgeneem en ’n enkele anagliewe strook is gemaak met behulp van ’n kleurfilm wat deur Harry K. Fairall geskep en gepatenteer is. Een projektor kon gebruik word om die prent te vertoon, maar anagliewe brille moes gebruik word om daarna te kyk. Die kamerastelsel en spesiale kleurfilm is op 9 Desember 1930 gepatenteer. Ná ’n voorvertoning in New York is nie weer van die prent gehoor nie en word dit nou as verlore beskou.
Vroeg in Desember 1922 het William van Doren Kelley, die uitvinder van die Prizma-kleurstelsel, munt geslaan uit die groeiende belangstelling in 3D-rolprente wat deur Fairall se demonstrasie begin is. Hy het tonele geskiet met ’n kamerastelsel wat hy self ontwerp het en die eerste in sy reeks "Plasticon"-kortfilms met die titel Movies of the Future is in die Rivoli-teater in New York vertoon.
Laurens Hammond (later die uitvinder van die Hammond-orrel), het ook in Desember 1922 sy Teleview-stelsel in gebruik geneem en dit is in Oktober gewys. Teleview was die eerste afwisselenderaam-3D-stelsel wat die publiek gesien het. Dit het gebruik gemaak van linker- en regteroogbeelde en twee gekoppelde projektors. Linker- en regterrame is afwisselend vertoon, met elke twee rame wat drie keer gewys is om flikkering uit te skakel. Kyktoestelle op die armleunings van die teatersitplekke het roterende sluiters gehad wat sinkronies met die projektorsluiters gewerk het, en dit het ’n skoon en duidelike stereoskopiese uitwerking gehad. Net een teater het Teleview geïnstalleer en net een reeks vertonings is gehou. Dit het verskeie weke geduur en goed geld gemaak as ’n nuutjie, maar daar is nooit weer van Teleview gehoor nie.