cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Gereformeerde kerk Matlabas
Ds. P.J. Venter se dienstyd
duimnael|links|270px|Ds. [[Petrus Venter|P.J. Venter, sy vrou, wat hom ontval het voor 1959, en hul dogtertjie, Anna.]] Ds. Van der Walt het 'n beroep aangeneem na Louis Trichardt en die losmaking het op 14 Desember 1941 plaasgevind. Ds. P.G.W. Snyman het as konsulent waargeneem en op 4 April 1942 is prop. P.J. Venter beroep as herder en leraar van Matlabas. Hy het per brief ("in 'n gedrae styl", volgens ds. Scheepers), gedateer 16 April 1942 geantwoord dat hy die beroep aanvaar en daarin ook die gedagte uitgespreek dat mettertyd 'n pastorie op Thabazimbi gebou behoort te word ter wille van die toenemende getal lidmate op dié myndorp, waar 'n vername deel van die arbeid van die leraar sou wees.
Die bevestiging vind het plaasgevind op Saterdag 11 Julie 1942. Aan die handoplegging het deelgeneem di. D.N. Kotzé (van Rustenburg), P.G.W. Snyman (van Krokodilrivier) en B.R. Krüger (Sprinfs). Op die kerkraadsvergadering van 9 Oktober 1942 is op versoek van oudl. J.L. Aucamp besluit om drie keer per jaar Nagmaal te hou op Thabazimbi. So is die lidmate daar in staat gestel om die bediening van Woord en Sakramente meer gereeld te bekom.
Onder ds. Venter se leiding het die kerkraad aandag aan die kerkbesoek gegee. Lang afstande, slegte paaie en stadige vervoermiddels het die gemeente in die gewoonte gedwing om net vir die vier Nagmaalsgeleenthede elke jaar die kerk te besoek. Tussen die Nagmaalsgeleenthede is huisbesoek gedoen in die wyke met gepaardgaande eredienste in elke wyk op die Sondag daarna. Op 8 Oktober 1943 het oudl. J.A. Erasmus 'n skriftelike voorstel ingedien dat die buitedienste met die helfte verminder moet word en dat voortaan in drie af vier wyke gelyktydig huisbesoek gedoen sal word met een gesamentlike Sondag vir buitedienste. Gereelde buitedienste sou dan op enkele plekke voortgesit word. Die Kerkraad het dié voorstel aanvaar en die lidmate telkens daarna vermaan om die eredienste, afgesien van die Nagmaalsgeleenthede, getrouer by te woon. Met die vergadering van 7 April 1944 is gekonstateer dat die kerkbesoek verbeter het.
Op dieselfde datum is gerapporteer dat die onderhandelinge met die mynbestuur op Thabazimbi geslaag het om persele vir kerklike doeleindes te huur vir 99 jaar teen een sjieling per jaar. Ter wille van die gesondheidstoestand van sy eggenote aanvaar ds. Venter 'n beroep na Potgietersrust en neem op 17 Desember 1944 swaar afskeid van die gemeente. Vanaf die vertrek van ds. Venter tot 11 Oktober 1947 het ds. H.J. Venter van Waterberg en ds. P.J. Venter van Potgietersrust die gemeente die een ná die ander as konsulente bedien.
Ds. W.J. Postma se dienstyd
duimnael|links|170px|Ds. [[W.J. Postma, leraar van 1947 tot 1951.]]
Tien beroepe is uitgebring en die volgende leraars is na mekaar beroep: di. B.R. Kruger, J.J.H. Booysen, A.A. Venter, G.P.L. van der Linde, B.R. Kruger, P.G.W. Snyman, dr. E.L.J. Venter, di. C.E. Malan en W.J. Postma. Op 4 Julie 1947 het die Kerkraad met blydskap verneem dat ds. Postma die beroep aanvaar het. Dit was 'n blye dag toe die gemeente op 11 Oktober 1947 eindelik weer ’n herder en leraar in hulle midde kon ontvang.
Reeds op 3 Junie 1951 het ds. Postma afskeid van die gemeente geneem, aangesien hy besluit het om ter wille van sy gesondheid die beroep na Springs aan te neem as evangelisasie-leraar. 'n Jaar later is hy oorlede terwyl hy in Windhoek was in verband met evangelisasiewerksaamhede. Gedurende die 13 maande ná ds. Postma se vertrek is die gemeente bedien deur di. D.N. Kotzé en G.B.S. Pasch as konsulente.
Ds. G.P. Scheepers se dienstyd
duimnael|regs|170px|Ds. [[G.P. Scheepers, leraar van 1952 tot 1961 (van 1952–1954 in kombinasie met Drieviersboom en van 1954–1961 in kombinasie met Thabazimbi en Drieviersboom).]]
duimnael|links|270px|Die kerk in 2013, afgeneem deur die plaaslike predikant, ds. Gustav Opperman.
Die bearbeiding van die kombinasie Matlabas-Drieviersboom met 700 belydende lidmate versprei oor 'n uitgestrekte gebied was 'n veeleisende taak. Binne ses maande is in elke wyk van Matlabas huisbesoek gedoen en kon 'n gedagtepatroon gevorm word vir beplanning in die gemeentes wat meer bediening beoog. Oudl. J.J. Smit van Thabazimbi het met die kerkraadsvergadering van 3 Oktober 1952 kennisgegee dat die afstigting van Thabazimbi as selfstandige gemeente met die volgende vergadering bespreek sou word. Op 1 Mei 1953 gee die kerkraad dan ook toestemming tot die afstigting. Die pastorie op Thabazimbi en £200 is as geskenk aan die nuwe gemeente toegesê wat tot stand gekom het op 14 Februarie 1954 met 294 belydende lidmate, onder leiding van dr. S.J. van der Walt.
'n Nuwe kombinasie-akte tussen Drieviersboom-Matlabas en Thabazimbi is opgestel en goedgekeur deur die Klassis Rustenburg, waaronder ook Matlabas geressorteer het vanaf Oktober 1953. Die kerkraad van Matlabas, wat voortaan uit slegs elf ouderlinge en elf diakens bestaan het, het hom ten doel gestel om die 203 belydende lidmate van die gemeente intensiewer te bearbei. Intussen het die gemeente weer verval in die gewoonte van buitedienste in elke wyk, terwyl die hele gemeente slegs met Nagmaalsgeleenthede die eredienste in die kerkgebou bygewoon het. Daar is selfs nie meer gereeld leesdienste gehou nie, en so het die kerkdeure op Sondae toegestaan, behalwe wanneer die leraar self die dienste waargeneem het. Hierteen het br. Lou du Plessis van Hoopdal voortdurend geprotesteer, en later ook sy seun W.A. du Plessis wat vanaf die gemeente Krokodilrivier na Matlabas oorgekom het. Nadat br. W.A. du Plessis ouderling geword het vir die wyk Kareehoek, het hy hom sterk beywer om hierin verbetering te bring. Op die vergadering van 5 November 1954 is in die geloof 'n besluit geneem deur die kerkraad om slegs vier Sondae per jaar vir buitedienste te gebruik. Op al die ander Sondae wat vir Matlabas beskikbaar was (ingevolge die kombinasiereëling), sou die dienste in die kerk gehou word. Op elke Sondag van die jaar, wanneer die leraar nie teenwoordig is nie, sou leesdienste in die kerk waargeneem word deur die ouderlinge. Ná baie gebede en stryd en arbeid het die gemeente eindelik hierdie reëling aanvaar. Hoewel die gereelde kerkbesoek nog baie te wense oorgelaat het, was daar gesinne, ver en naby, wat die eredienste getrou bygewoon het.
Op pad na selfstandige beroeping
Langsamerhand het die kerkraad tot die oortuiging gekom dat 'n eie leraar wat in die midde van die gemeente woon, om Sondag ná Sondag die bediening van die Woord self waar te neem, die gewenste verbetering in die kerkbesoek moontlik sou maak. Uit hierdie oortuiging is die besluit gebore om van die ander twee gemeentes in die kombinasie toestemming te verkry om die kombinasie te herreël sodat Matlabas nie meer ingesluit sou word nie. Dan kon Matlabas weer selfstandig tot beroep oorgaan. Gelykluidende advies van die deputaatskap vir meer bediening, het Matlabas hierin aangemoedig. Op 5 September 1958 is dan ook besluit om 'n nuwe pastorie te bou op Groenvlei naby die skool. Daarvoor moes die lidmate groot offers bring, maar dit het die gemeente reeds geleer in die loop van die jare. Met hierdie planne in vooruitsig het die lidmate van Matlabas nogtans £1 100 gegee aan die Gereformeerde kerk Johannesburg-Sentraal vir die bou van 'n kerk.
Predikante
duimnael|regs|170px|Ds. [[Petrus Venter, leraar van 1941 tot 1944.]] duimnael|regs|170px|Ds. [[Lou van Wyk, leraar (in kombinasie) van 1977 tot 1983, hier afgeneem in sy laaste jaar aan die PU vir CHO, 1960.]]
Sakrivier
Die Sakrivier, die habitat van die oewerkonyn, is die langste nie-standhoudende rivier in die Karoo van Suid-Afrika.
Stroomgebied
Die rivier ontspring op 1 830 m bo seevlak in die Nuweveldberge, op die noordoosgrens van die Karoo Nasionale Park, net oos van die Moltenopas en 13 km noordwes van Beaufort-Wes. Dit vloei noordoos van Fraserburg verby, deur die dorp Williston, verby die spoorwegeindpunt Sakrivier en deur die dorp Brandvlei. In verskeie panne (“vloere”) versprei die vloedwaters en verdamp of sak in die grond weg, vandaar die naam Sakrivier. Op ongeveer 460 km van sy oorsprong kom die rivier tot sy einde in Grootvloer tussen Brandvlei en Kenhardt. Uit die Roggeveld vloei die water van die Visrivier en sy grootste sytakke, die Renosterrivier en die Rietrivier, verby Kootjieskolk. In die omgewing van die spoorweghaltes Tontelbos en Sakrivier sluit die Vis by die Sakrivier aan. Hierdie is 'n afgeleë dunbevolkte landstreek.
Reënval
Die karige neerslag oor die opvanggebied en stroomgebied wissel tussen 'n 120 tot 250 mm per jaar. By hoogste uitsondering vloei die rivier meer as 20 dae per jaar.
Boerdery
Die rivier en sy sytakke bring in 'n goeie reënseisoen miljoene ton vrugbare grond en water van die berge na die vloedvlaktes en vloere van die noordwestelike deel van die Noord-Kaap. Sedert laat in die 19de eeu is ook hier soos langs die Nyl saaidamme gebruik waar lae walle keer dat vloedwater vinnig terugloop en eerder insak. Een vloed was genoeg om te saai en die plant te laat ontwikkel tot oestyd sonder opvolgreën of besproeiing of bemesting. Soms is 'n besonder groot oes van vrugte en groente en veral koring gewen, maar baie jare was daar glad geen oes nie weens die onreëlmatige reënval, onvoorspelbare vloede, hitte, sprinkane, plantluise, krieke en ryp. Vloede het saaidamme en keerwalle verwoes en ernstige erosie veroorsaak. Weens hierdie probleme het Zak River Estates sy koringboerdery in 1944 gestaak. Teenswoordig word hier hoofsaaklik met skape en op beperkte skaal met lusern en lupine geboer. Semi-permanente poele in die rivierloop en fonteine wat helder watergate vorm, lewer hiervoor genoeg water. Verskeie plase is onbewoon.
Geskiedenis
Eerw. Johannes Kicherer van die Londense Sendinggenootskap het in 1799 die Sakrivier-sending gestig met 'n sendingstasie by Blijdevooruitzicht, 50 km noordoos van Fraserburg. Trekboere het in die omgewing van hierdie rivier hul korbeelhuise gebou.
Benedeloop
Die benedeloop van die Sakrivier is bekend as die Hartbeesrivier wat verby Kenhardt en Kakamas na die Oranjerivier loop.
Spanningskorrosiekraking
Spanningskorrosiekraking (SKK) is die groei van krake in 'n korrosiewe omgewing. Dit kan lei tot onverwagte en plotseline faling van normaal smeebare metaallegerings wat onderworpe is aan 'n trekspanning, veral by verhoogde temperatuur. SKK is hoogs chemies spesifiek deurdat sekere legerings waarskynlik SKK sal ondergaan slegs wanneer dit aan 'n klein aantal chemiese omgewings blootgestel word. Die chemiese omgewing wat SKK by 'n gegewe legering veroorsaak, is dikwels een wat slegs effens korrosief vir die metaal is. Gevolglik kan metaaldele met ernstige SKK helder en blink voorkom, terwyl dit met mikroskopiese krake gevul is. Hierdie faktor maak dit algemeen dat SKK onopgemerk word voor faling. SKK vorder dikwels vinnig, en is meer algemeen by legerings as by suiwer metale. Die spesifieke omgewing is van deurslaggewende belang, en slegs baie lae konsentrasies van sekere hoogs aktiewe chemikalieë is nodig om katastrofiese krake te veroorsaak, wat dikwels tot verwoestende en onverwagte faling lei.
Die spannings kan die gevolg wees van spanningskonsentrasie by krake, of kan veroorsaak word deur die tipe samestelling of resspanning na vervaardiging (bv. koue bewerking); die resspanning kan verlig word deur uitgloeiing of ander oppervlakbehandelings. Onverwagte en voortydige faling van chemiese prosestoerusting, byvoorbeeld, as gevolg van spanningskorrosie-kraking, vorm 'n ernstige gevaar met betrekking tot veiligheid van personeel, bedryfsfasiliteite en die omgewing. Deur die betroubaarheid van hierdie tipe toerusting te verswak, beïnvloed sulke falingsook produktiwiteit en winsgewendheid nadelig.
Meganismes
Spanningskorrosie-krake raak hoofsaaklik metale en metaallegerings. 'n Vergelykbare effek, ook bekend as omgewingspanningskraking, raak ook ander materiale soos polimere, keramiek en glas.
Metale
Laer pH en laer toegepaste redokspotensiaal fasiliteer die ontwikkeling en die verryking van waterstof tydens die proses van SKK, en verhoog dus die SKK-intensiteit.
Met die moontlike uitsondering van laasgenoemde, wat 'n spesiale voorbeeld van waterstofkrake is, vertoon al die ander die verskynsel van subkritieke kraakgroei, dit wil sê klein oppervlak-defekte versprei (gewoonlik glad) onder toestande waar breukmeganika voorspel dat faling nie sal plaasvind nie. Dit wil sê, in die teenwoordigheid van 'n korrodeerder, ontwikkel en versprei krake ver onder die kritieke spanningsintensiteitsfaktor. Die subkritieke waarde van die spanningsintensiteit, aangdui as, kan minder as 1% van wees.
Polimere
'n Soortgelyke proses (omgewingsspanningskraking) vind plaas in polimere, wanneer produkte aan spesifieke oplosmiddels of aggressiewe chemikalieë soos sure en alkalieë blootgestel word. Soos met metale, is aanval beperk tot spesifieke polimere en spesifieke chemikalieë. Polikarbonaat is dus sensitief vir aanval deur alkalië, maar nie deur sure nie. Aan die ander kant word poliësters geredelik deur sure afgebreek, en SKK is 'n waarskynlike falingsmeganisme. Polimere is vatbaar vir omgewingstres krake waar aanvallende middels nie noodwendig die materiale chemies afbreek nie. Nylon is sensitief vir afbreek deur sure, 'n proses wat bekend staan as hidrolise, en nylon gietvorms sal kraak wanneer dit deur sterk sure aangeval word. Byvoorbeeld, die breukoppervlak van 'n brandstofverbinding het die progressiewe groei van die kraak getoon vanaf suuraanval (Ch) tot die finale spitspunt (C). In hierdie geval is die faling veroorsaak deur hidrolise van die polimeer deur kontak met swaelsuur wat uit 'n motorbattery gelek het. Die afbraak-reaksie is die omgekeerde van die sintese-reaksie van die polimeer:
Krake kan in baie verskillende elastomere gevorm word deur osoon-aanval, 'n ander vorm van SKK in polimere. Klein spore van die gas in die lug sal dubbelbindings in rubberkettings aanval, met natuurlike rubber, stireen-butadieenrubber en nitrilbutadieenrubber wat die sensitiefste is vir afbreking. Osoonkrake vorm in produkte wat onder spanning verkeer, maar die kritieke spanning is baie klein. Die krake is altyd loodreg op die rek-as georiënteer, en sal om die omtrek van 'n rubberbuis vorm wat omgebuig is. Sulke krake is gevaarlik wanneer hulle in brandstofpype voorkom omdat die krake van die buite blootgestelde oppervlakke tot deur die wand van die pyp sal groei, sodat brandstoflekkasie en brand kan volg. Osoon krake kan voorkom word deur anti-osonante by die rubber te voeg voor vulkanisering. Osoonkrake was vroeër algemeen in motorbande se sywande, maar word nou selde waargeneem danksy die gebruik van hierdie bymiddels. Aan die ander kant kom die probleem wel voor in onbeskermde produkte soos rubberpype en seëls.
Keramieke
Hierdie effek is aansienlik minder algemeen in keramieke wat tipies meer bestand is teen chemiese aanval. Alhoewel faseveranderinge algemeen voorkom in keramiek onder spanning, lei dit gewoonlik tot verharding eerder as faling (sien sirkoniumdioksied ). Onlangse studies het getoon dat dieselfde dryfkrag vir hierdie verhardingsmeganisme ook oksidasie van gereduseerde seriumoksied kan verbeter, wat lei tot stadige kraakgroei en spontane faling van digte keramiek-liggame.
Glas
Subkritiese kraakvoortplanting in glas kom voor in drie gebiede. In gebied I neem die snelheid van kraakvoortplanting toe met die humiditeit van die omgewing as gevolg van spanningsversterkte chemiese reaksie tussen die glas en water. In gebied II word kraakvoortplantingsnelheid deur diffusie beheer en is afhanklik van die tempo waarteen chemiese reaktante na die punt van die kraak vervoer kan word. In gebied III is kraakvoortplanting onafhanklik van die omgewing, en het 'n kritieke spanningsintensiteit bereik. Chemikalieë anders as water, soos ammoniak, kan subkritiese kraakvoortplanting in silikaglas veroorsaak, maar hulle moet 'n elektron-skenksetel en 'n proton-skenksetel hê.
David Mahlobo
David Mahlobo (gebore op 14 Januarie 1972) is 'n Suid-Afrikaanse politikus en adjunkminister van menslike nedersettings, water en sanitasie. Hy is 'n voormalige Minister van Energie asook voormalige Minister van Staatsveiligheid.
Vroeë lewe
David Mahlobo is op 14 Januarie 1972 gebore op 'n plaas genaamd Bergplaas, KwaNdwalaza, naby Piet Retief in die huidige provinsie Mpumalanga in Suid-Afrika. Hy is die seun van opperhoof Mandlenkosi Mahlobo, hoof van die KwaMahlobo Tradisionele Gemeenskap in Mpumalanga. Weens gedwonge verskuiwings gedurende die apartheidsera, het hy en sy broers en susters hul vroeë jare in Swaziland deurbring.
Opleiding
Hy keer in 1983 terug na Suid-Afrika en studeer aan die Hoërskool Bambanani in 1991. Later studeer hy aan die Universiteit van Zoeloeland by waar hy in 1998 'n BSc-graad in Mikrobiologie en Biochemie behaal en in 1999 'n BSc-honneursgraad in biochemie. Terwyl hy aan die Universiteit van Zoeloeland studeer, was hy aktief in die studenteraad en is hy vir twee termyne verkies as sekretaris en werk hy ook vir die African National Congress, ANC-jeugliga en Suid-Afrikaanse Studentekongres.
Politieke loopbaan
Na die ontbanning van die ANC het Mahlobo as werwingsagent vir die organisasie gewerk, die boerderygemeenskappe rondom Piet Retief en Pongola gemobiliseer en gehelp om die party se strukture in hierdie streke te organiseer. Toe hy in 2002 by die Suid-Afrikaanse staatsdiens aansluit, word hy as direkteur van transformasie in die Departement van Waterwese en Bosbou aangestel tot 2009. In 2009 word hy aangestel as hoof van die departement van samewerkende regering en tradisionele sake in die provinsie Mpumalanga, 'n pos wat hy tot middel 2014 beklee.
Op die ANC se partykonferensie in Mangaung in 2012 is Mahlobo tot die organisasie se nasionale uitvoerende komitee (NUK) verkies. Sy aanstelling in die NUK het sommige verbaas en dit toegeskryf aan sy tienjaar-lange verhouding met Jacob Zuma of die premier van Mpumalanga, David Mabuza. In die NUK sou hy deelneem aan die Nasionale Werkkomitees vir vrede en stabiliteit en organisasiebou; en het vir die NUK in sowel die Gauteng as die Vrystaat gewerk. Hy is in 2013 toegewys aan die oorgangspan wat die ANC-jeugliga hervorm het nadat Julius Malema gevra is om die pos te bedank voordat laasgenoemde uit die ANC geskors is. Op 25 Mei 2014 het president Zuma Mahlobo in die kabinet aangestel as minister van staatsveiligheid, 'n pos wat hy tot 2017 beklee het.
Kontroversie
Op 17 Oktober 2017 het president Jacob Zuma sy kabinet geskommel met Mahlobo wat as minister van energie aangestel is. Met die voorgestelde VS$ 74 miljard Russiese kernkragkontrak met Suid-Afrika, wat in 2014 deur Zuma onderhandel is, en in April 2017 deur die Wes-Kaapse hooggeregshof onwettig en ongrondwetlik verklaar is, het Zuma 'n lojale bondgenoot benodig om die kontrak deur te druk en Mahlobo is as daardie persoon gesien. In Februarie 2018 neem Cyril Ramaphosa die Suid-Afrikaanse presidentskap by Jacob Zuma oor, hy skommel sy kabinet en Mahlobo is sy ministerspos kwyt. Die beoordelingspaneel op hoë vlak wat in Junie 2018 deur president Ramaphosa aangestel is, het in die belangrikste bevinding in Desember 2018 genoem dat die minister die staatsveiligheidsagentskap (SSA) beheer het op 'n tydstip "waarin dit 'n feitlik volledige miskenning van die grondwet getoon het... beleid, wetgewing en ander voorskrifte ... wat ons burgerlike intelligensiegemeenskap omskep het in 'n 'private hulpbron' om die politieke en persoonlike belange van bepaalde individue te dien". Die verslag het verder aanbeveel dat ondersoek ingestel word na kriminele aktiwiteite en oortredings van die wet. Nadat Cyril Ramaphosa se ANC die Suid-Afrikaanse verkiesing in 2019 gewen het, is sy nuwe kabinet op 29 Mei 2019 aangekondig en sluit Mahlobo weer in, maar die keer as een van twee adjunkministers in die Ministerie van Menslike Nedersettings, Water en Sanitasie.
Hillswolk
thumb|280px|’n 3D-diagram van die Oort- en Hillswolk in vergelyking met die res van die Sonnestelsel. Die Hillswolk (ook die binneste Oortwolk genoem) is ’n groot teoretiese skyf aan die binnekant van die Oortwolk. Die verste grens sal sowat 20 000 tot 30 000 AE van die Son af wees en sy naaste grens tussen rofweg 250 en 1 500 AE, ver anderkant die planete en Kuipergordelvoorwerpe. Afstande kan egter veel groter wees.
Die Hillswolkteorie verduidelik die duursaamheid van die Oortwolk, want daarvolgens word laasgenoemde wolk deur die Hillswolk aangevul. Voorwerpe wat uit die Hillswolk geskiet word, beland waarskynlik eindelik in die klassieke Oortwolkstreek en bevolk dit op dié manier. Die Hillswolk het moontlik die grootste konsentrasie komete in die hele Sonnestelsel.
Die bestaan van die Hillswolk is geloofwaardig, want baie sulke voorwerpe is al ontdek. Dit kan digter as die Oortwolk wees. Swaartekragwisselwerkings met die naaste sterre en getykragte in die Melkweg het veroorsaak dat die voorwerpe in die Oortwolk ronde wentelbane het. Dit is dalk nie die geval met die Hillswolk nie. Die Hillswolk se totale massa is onbekend, maar sommige wetenskaplikes meen dit kan groter as dié van die Oortwolk wees.
Oorspronklike Oortwolkmodel
thumb|100px|Ernst Öpik. Tussen 1932 en 1981 het sterrekundiges geglo die Oortwolk, wat die teorie van Ernst Öpik en Jan Oort was, en die Kuipergordel was die enigste bronne van komete in die Sonnestelsel.
In 1932 het die Estiese sterrekundige Ernst Öpik voorgestel die oorsprong van komete is ’n wolk wat om die buitenste grens van die Sonnestelsel wentel. In 1950 is die idee onafhanklik deur die Hollandse sterrekundige Jan Oort gebruik om ’n oënskynlike teenstelling te verduidelik: Komete word ná ’n paar besoeke aan die binneste Sonnestelsel vernietig, en as hulle miljarde jare lank al bestaan (sedert die begin van die Sonnestelsel), sou geen van hulle meer bestaan het nie.
Oort het 46 komete vir sy studie gekies wat tussen 1850 en 1952 die beste waarneembaar was. Die verspreiding van die omgekeerde van die liggame se lengteas het ’n maksimum frekwensie aangedui wat op die bestaan van ’n reservoir van komete gewys het tussen 40 000 en 150 000 AE van die Son af. Hierdie reservoir, geleë by die grense van die Son se invloedsfeer (astrodinamika), sou blootgestel wees aan versteurings deur sterre, wat moontlik komete uit die wolk na binne of buite sou slinger.
Nuwe model
thumb|links|150px|Jack G. Hills, wat eerste die Hillswolk voorgestel het. In die 1980's het sterrekundiges besef die hoofwolk het dalk ’n binneste deel wat kon begin by sowat 3 000 AE van die Son af en kon strek tot die klassieke wolk by 20 000 AE. Volgens die meeste ramings het die Hillswolk ’n bevolking van sowat 20 biljoen (omtrent vyf tot tien keer dié van die buitenste wolk), hoewel die hoeveelheid tot tien keer soveel kan wees.
Die hoofmodel van ’n "binneste wolk" is in 1981 deur die sterrekundige J.G. Hills voorgestel (die Hillswolk is na hom genoem). Hy het bereken die verbygang van ’n ster naby aan die Sonnestelsel kon uitwissings op Aarde veroorsaak en ’n "komeettrein" veroorsaak het. Sy navorsing het juis gewys die wentelbaan van die meeste wolkkomete het ’n halwe lengteas van 10 000 AE, baie nader aan die Son as die voorgestelde afstand van die Oortwolk. Boonop sou die invloed van die nabygeleë sterre en galaktiese getykragte die komete van die Oortwolk óf nader aan die Son óf na buite die sonnestelsel geslinger het. Om vir hierdie kwessies voorsiening te maak, het hy die bestaan van ’n binneste wolk voorgestel wat tienhonderde soveel komete kon bevat as die buitenste halo. Die binneste wolk sou dus die buitenste wolk kon aanvul.
Struktuur en samestelling
300px|thumb|’n Kunstenaar se voorstelling van die Oort- en Hillswolk en die Kuipergordel (inlas). Komete in die Oortwolk word voortdurend deur hulle omgewing en verafgeleë voorwerpe versteur. ’n Ansienlike hoeveelheid word óf na buite die Sonnestelsel óf na binne geslinger. Die Oortwolk sou dus lank gelede al uitgeput moes gewees het, maar dit bestaan steeds. Die Hillswolkteorie kan dit verklaar. J.G. Hills en ander wetenskaplikes het voorgestel die wolk word deur komete uit die Hillswolk aangevul.
Dit is ook moontlik dat die Hillswolk die grootste konsentrasie komete in die Sonnestelsel is. Dit is baie digter as die buitenste Oortwolk; dit is na raming sowat 5 000 tot 20 000 AE groot. In teenstelling daarmee is die Oortwolk tussen 20 000 en 50 000 AE groot.
Die Hillswolk se massa is onbekend. Sommige wetenskaplikes glo dit kan vyf keer so groot as dié van die Oortwolk wees. Mark E. Bailey raam die massa op 13,8 aardmassas – as die meeste liggame by 10 000 AE geleë is.
Die koolstofontleding en isotoopverhoudings van stikstof in eerstens die komete van die families van die Oortwolk en tweedens in die liggame in die Jupiterstreek wys min verskille, al is hulle so ver van mekaar af. Dit dui daarop dat albei uit ’n protoplanetêre skyf gevrom het, ’n gevolgtrekking wat ondersteun word deur studies van komeetwolkgroottes en die onlangse impakstudie van Komeet Tempel 1.
Vorming
Baie wetenskaplikes glo die Hillswolk het ontstaan uit ’n nabye wisselwerking (800 AE) tussen die Son en ’n ander ster binne die eerste 800 miljoen jaar van die Sonnestelsel, wat die vreemde wentelbaan van 90377 Sedna kan verduidelik. Dié liggaam behoort nie te wees waar dit is nie, want dit word nie deur Jupiter, Neptunus of getykragte beïnvloed nie. Dit is dan moontlik dat die Hillswolk "jonger" as die Oortwolk is. Maar net Sedna het dié afwykende eienskappe; vir (87269) 2000 OO67 en (308933) 2006 SQ372 is dié teorie nie nodig nie, want albei wentel naby aan die Sonnestelsel se reuseplanete.
Moontlike Hillswolkvoorwerpe
Liggame in die Hillswolk bestaan hoofsaaklik uit waterys, metaan en ammoniak. Sterrekundiges glo langtermynkomete kom uit die Hillswolk, soos Komeet Hyakutake.
In hulle artikel om die ontdekking van Sedna aan te kondig het Mike Brown en kollegas beweer hulle het die eerste Oortwolkvoorwerp waargeneem. Hulle het bevind dat Sedna se perihelium (76 AE), anders as dié van verstrooideskyfvoorwerpe soos Eris, te ver was dat die swaartekrag van Neptunus ’n invloed op sy evolusie kon gehad het. Die skrywers het Sedna beskou as ’n "binne-Oortwolkvoorwerp". Sedna is egter heeltemal te naby aan die Son om ’n Hillswolkvoorwerp te wees en sy ashelling is byna dieselfde as dié van die planete en die Kuipergordel.
thumb|240px|Komeet McNaught.
Komete
Sterrekundiges glo baie komete kom uit dieselfde streek as die Hillswolk; hulle fokus veral op dié met ’n afelium van groter as 1 000 AE (wat dus uit ’n verder bron as die Kuipergordel kom), maar kleiner as 10 000 AE (anders is hulle te naby aan die Oortwolk).
’n Paar bekende komete lê groot afstande af en is kandidate vir Hillswolkvoorwerpe. Komeet Lovejoy, wat in Maart 2007 ontdek is, het ’n afelium van 2 850 AE. Komeet Hyakutake, wat in 1996 ontdek is, se afelium is 3 410 AE en Komeet Machholz, wat in 2004 ontdek is, gaan selfs verder: tot by 4 787 AE.
Komeet McNaught, wat in 2006 ontdek is, was een van die helderste komete in onlangse jare en het ’n afelium van 4 100 AE. Een van die verste bekende komete is Komeet West, wat in 1975 ontdek is; dit gaan tot by 13 560 AE.
Sedna, die eerste kandidaat
thumb|320px|Animasie met Sedna se wentelbaan in rooi en die Hillswolk in blou. thumb|220px|links|’n Kunstenaar se voorstelling van Sedna. Sedna is ’n kleinplaneet wat op 14 November 2003 ontdek is. Spektroskopiese metings wys sy oppervlaksamestelling is soortgelyk aan dié van ander trans-Neptunus-voorwerpe: Dit bestaan hoofsaaklik uit ’n mengsel van waterys, metaan en stikstof met tolien. Dit het een van die rooiste oppervlakke in die Sonnestelsel.
Dit kan dalk een van die eerste Hillsvoorwerpe wees wat waargeneem is. Sedna is egter baie nader as die voorgestelde afstand van die Hillswolk. Die voorwerp, wat op ’n afstand van sowat 90 AE van die Son ontdek is, beweeg in ’n elliptiese wentelbaan van 11 400 jaar, met ’n perihelium (naaste afstand) van net 76 AE van die Son af (die volgende perihelium is in 2076). Sy afelium (verste afstand) is 936 AE.
Sedna kan egter ook nie as ’n Kuipergordelvoorwerp beskou word nie, want sy baan kom nie naby die Kuipergordel by 50 AE nie. Sedna is ’n losliggende voorwerp en is dus nie in ’n resonansie met Neptunus nie.
2012 VP113
Die ontdekking van die trans-Neptunus-voorwerp 2012 VP113 is in Maart 2014 aangekondig. Dit het ’n soortgelyke wentelbaan as Sedna, met ’n perihelium wat nie naby Neptunus kom nie. Sy wentelbaan lê tussen 80 en 400 AE van die Son af.
Baleka Mbete
Baleka Mbete (gebore 24 September 1949), is 'n Suid-Afrikaanse politikus wat sedert 21 Mei 2014 as Speaker van die Nasionale Vergadering van Suid-Afrika dien. Sy was van 2008 tot 2009 die Adjunkpresident van Suid-Afrika. In 2007 is sy as die nasionale voorsitter van die African National Congress verkies en sy is in 2012 tot die posisie herverkies. Sy het hierdie amp tot op 18 Desember 2017 beklee en is deur Gwede Mantashe opgevolg.
Omstredenheid
In 2007 het Mbete die DA-lid Mike Waters geskors omdat hy probeer vra het wat aan die skandaal rondom Manto Tshabalala-Msimang gedoen word. Waters wou navraag doen oor die Minister van Gesondheid se beweerde skuldigbevinding aan diefstal terwyl sy 'n verpleegster in Botswana was.
Mbete was by die Travelgate-skandaal betrokke waartydens meer as 200 Suid-Afrikaanse parlementslede hulle gesubsidieerde reisvoordele misbruik het. Volgens berigte het sy die geld terugbetaal.
In 2006 huur Mbete 'n vliegtuig teen 'n koste van R471 900 (sowat VS$60 000) na Liberië vir die inhuldiging van pres. Ellen Johnson Sirleaf. Die enigste ander passasier op die vliegtuig was 'n lid van haar personeel. Thabo Mbeki en die buitelandse sake-minister Nkosazana Dlamini-Zuma is ook na die inhuldiging – Mbeki in sy privaatvliegtuig en Dlamini-Zuma per kommersiële vlug.
Sy is 'n stoere ondersteuner van Tony Yengeni, 'n voormalige ANC-hoofsweep in die parlement, wat aan bedrog skuldig bevind is. Na sy vonnisoplegging het Mbete selfs Yengeni na die Pollsmoor-gevangenis vergesel.
Mane van Galilei
Die Mane van Galilei, of Galileiaanse mane, is die vier natuurlike satelliete van Jupiter wat omstreeks Januarie 1610 deur Galileo Galilei ontdek is. Hulle is verreweg Jupiter se grootste mane en is genoem na minnaars van Zeus; hulle is Io, Europa, Ganimedes en Kallisto. Benewens die Son en agt planete is hulle die grootste voorwerpe in die Sonnestelsel, met groter radiusse as enige van die dwergplanete.
Ganimedes is die grootste maan in die Sonnestelsel en is selfs groter as die planeet Mercurius. Die drie binnemane, Io, Europa en Ganimedes, is in ’n wentelresonansie van 4:2:1 met mekaar.
Die mane is in óf 1609 óf 1610 ontdek nadat Galileo verbeterings aan sy teleskoop aangebring het wat hom in staat gestel het om hemelligame duideliker as voorheen te sien. Hy het aanvanklik sy ontdekking die Cosmica Sidera, "Cosimo se sterre", genoem na ’n weldoener van hom. Die huidige name is egter deur Simon Marius gekies. Marius het die sterre in dieselfde tyd onafhanklik ontdek, en die name is deur Johannes Kepler voorgestel.
Ontdekking
duimnael|links|160px|Galileo Galilei.
Danksy verbeterings aan sy teleskoop met ’n vergrotingsvermoë van 20×, kon Galileo hemelliggame baie duideliker as voorheen waarneem en dit het hom in staat gestel om in óf Desember 1609 óf Januarie 1610 te ontdek wat nou as die mane van Galilei bekend is.
Op 7 Januarie 1610 het Galileo ’n brief geskryf waarin hy Jupiter se mane die eerste keer noem. Hy het toe nog net drie gesien en het geglo hulle is sterre wat naby Jupiter lê. Hy het die liggame van 8 Januarie tot 2 Maart 1610 bly waarneem en ’n vierde voorwerp ontdek. Hy het ook gesien dit is nie sterre nie, maar voorwerpe wat om Jupiter wentel.
’n Chinese sterrekundige historikus, Xi Zezong, het beweer ’n "klein, rooierige ster" wat in 362 v.C. deur die Chinese sterrekundige Gan De waargeneem is, kan Ganimedes wees – dit was twee millennia voor Galileo se ontdekking.
Name
duimnael|160px|Die "Medici-sterre" in die Sidereus Nuncius, 1610. Die mane is in veranderende posisies geteken.
Galileo het sy ontdekking aanvanklik Cosmica Sidera genoem ter ere van sy weldoener Cosimo II de' Medici, die groothertog van Toskane (1590–1621). Op Cosimo se voorstel het hy die naam na Medicea Sidera ("die Medici-sterre") verander ter ere van die vier Medici-broers (Cosimo, Francesco, Carlo en Lorenzo). Die ontdekking is aangekondig in die Sidereus Nuncius, wat in Maart 1610 in Venesië gepubliseer is, net twee maande ná die eerste waarnemings.
Die huidige name is gekies deur Simon Marius, wat die mane in dieselfde tyd onafhanklik ontdek het. Hy het hulle in sy Mundus Jovialis (in 1614 gepubliseer) op Johannes Kepler se voorstel na minnaresse van die god Zeus (die Griekse ekviwalent van Jupiter) genoem: Io, Europa, Ganimedes en Kallisto.
Galileo het geweier om Marius se name te gebruik en het ’n numeringstelsel uitgedink wat vandag nog naas die ander name gebruik word. Die nommers loop van Jupiter af uitwaarts, dus Jupiter I, II, III en IV vir Io, Europa, Ganimedes en Kallisto onderskeidelik. Dié stelsel is gebruik tot in die middel 20ste eeu, toe nog binnemane ontdek is, en daarna is Marius se name algemeen gebruik.
Die mane
Sommige modelle voorspel daar was dalk verskeie generasies Galileiaanse satelliete in Jupiter se vroeë geskiedenis. Elke generasie sou ná hul vorming nader aan Jupiter beweeg en daar vernietig gewees het weens getywisselwerkings met Jupiter se protosatellietskyf. Nuwe mane sou dan uit die oorblywende materiaal in die skyf gevorm het. Teen die tyd dat die huidige generasie satelliete gevorm het, sou die gas in die skyf so uitgedun geraak het dat dit nie meer die mane se wentelbane in ’n groot mate beïnvloed het nie.
Io is watervry en het waarskynlik ’n interieur van rots en metaal. Europa se ys en water maak vermoedelik sowat 8% van sy massa uit, en die maan bestaan verder ook uit rots en metaal. Die vier Galileiaanse mane is, van naby tot ver:
Vergelyking van samestelling
Verskille in die wentelbaan van die mane dui daarop dat hul gemiddelde digtheid afneem hoe verder hulle van Jupiter af is. Kallisto, die verste en mins digte maan, het ’n digtheid van tussen ys en rots. Io, die naaste en digste maan, het ’n digtheid van tussen rots en yster. Kallisto het ’n ysoppervlak vol kraters en die manier waarop die maan roteer, dui daarop dat sy digtheid eweredig versprei is: dus geen rots- of metaalkern nie maar bestaande uit ’n homogene mengsel van rots en ys. Dit kon maklik die oorspronklike struktuur van al die mane gewees het. Die rotasie van die drie binneste mane dui daarteenoor ’n verskil in verspreiding van hul materiaal, met digter materiaal by die kern en ligter materiaal daarom.
Hulle toon ook aansienlike verskille in hul oppervlak. Ganymede toon tektoniese bewegings van die ysoppervlak, wat dui op gedeeltelik gesmelte lae onder die oppervlak. Europa toon meer dinamiese en onlangse bewegings van dié aard, en dit dui op ’n dunner yskors. Io, die binneste maan, het ’n swaeloppervlak, aktiewe vulkaanaktiwiteit en geen teken van ys nie. Alles dui daarop dat hoe nader ’n maan aan Jupiter is, hoe warmer die binnekant is. Dit lyk dus of die mane getyverhitting ondervind vanweë Jupiter se swaartekragveld. By al die mane buiten Kallisto sou dit die ys aan die binnekant laat smelt het, en dit sou rots en yster na binne laat sak het sodat water die oppervlak bedek. Op Ganymede het toe ’n dik en soliede yskors gevorm. Op die warmer Europa het ’n dunner, makliker breekbare yskors gevorm. In Io se geval was die verhitting so erg dat al die rots gesmelt en die water lank gelede in die ruimte uitgekook het.
Oorsprong en evolusie
Daar word geglo Jupiter se reëlmatige satelliete het gevorm in ’n protosatellietskyf, ’n aangroeiende ring van gas en stof soortgelyk aan ’n protoplanetêre skyf. Hulle kan die oorblyfsels wees van talle satelliete wat vroeër in Jupiter se geskiedenis gevorm het.
Simulasies dui daarop dat, hoewel die skyf op enige gegewe tydstip ’n relatief groot massa moes gehad het, dit net ’n klein persentasie (verskeie tiendes van ’n persent) beslaan het van die massa wat Jupiter uit die Sonnewel aangetrek het. Tog is ’n massa van net 2% van Jupiter se massa nodig om die bestaande satelliete te verklaar. Daar kon dus verskeie generasies satelliete van die grootte van die Galileiaanse mane gewees het in Jupiter se vroeë geskiedenis. Elke generasie het nader aan Jupiter beweeg weens die invloed van die skyf en is vernietig, met nuwe mane wat dan gevorm het uit die nuwe materiaal wat uit die Sonnewel aangetrek is. Teen die tyd dat die huidige (moontlike vyfde) generasie gevorm het, was die skyf so dun dat dit nie meer die mane se wentelbane grootliks beïnvloed het nie. Die huidige mane is wel in ’n mate geraak, want Io, Europa en Ganymede het in ’n wentelresonansie gegaan en word gedeeltelik daardeur beskerm. Ganymede se groter massa beteken dit sou vinniger na binne migreer het as Europa of Io.
Sigbaarheid
duimnael|180px|Deur ’n amateurteleskoop. Al vier mane van Galilei is helder genoeg om van die Aarde af gesien te word – indien hulle verder van Jupiter af geleë was. (Hulle is egter selfs deur ’n swakkerige verkyker sigbaar.) Hulle het ’n skynbare magnitude van tussen 4,6 en 5,6 wanneer Jupiter regoor die Son lê, en is andersins effens dowwer.
Die grootste probleem met die sigbaarheid van die mane is hul klein afstand van Jupiter af, want die planeet se helderheid verberg hulle. Jupiter is sowat 750 keer so helder soos Ganymede en sowat 2 000 keer so helder soos Kallisto.
Alexis de Tocqueville
Alexis Charles Henri Clérel, comte de Tocqueville (29 Julie 1805 – 16 April 1859), in die omgang bekend as Tocqueville was 'n Franse aristokraat, diplomaat, politieke wetenskaplike, politieke filosoof en historikus. Hy is veral bekend vir sy werke Democracy in America (verskyn in twee volumes, 1835 en 1840) en The Old Regime and the Revolution (1856). In beide het hy die lewenstandaarde en sosiale toestande van individue asook hul verhouding tot die mark en staat in Westerse samelewings ontleed. Democracy in America is gepubliseer ná Tocqueville se reise in die Verenigde State en word vandag beskou as 'n vroeë werk van sosiologie en politieke wetenskap.
Tocqueville was aktief in die Franse politiek, eers onder die Julie-monargie (1830–1848) en toe tydens die Tweede Republiek (1849–1851) wat die Februarie 1848-rewolusie opgevolg het. Hy het ná Louis Napoléon Bonaparte se staatsgreep op 2 Desember 1851 uit die politieke lewe getree en daarna begin werk aan The Old Regime and the Revolution. Tocqueville het aangevoer die belangrikheid van die Franse Revolusie was om voort te gaan met die proses van modernisering en sentralisering van die Franse staat wat onder koning Lodewyk XIV van Frankryk begin het. Hy het geglo dat die mislukking van die Rewolusie gekom het van die onervarenheid van die afgevaardigdes wat te verbind was om Verligtingsideale te abstrak te intreperteer.
Tocqueville was 'n klassieke liberalis wat parlementêre regering voorgestaan het en skepties was oor die uiterstes van demokrasie. Gedurende sy tyd in die parlement was hy 'n lid van die sentrum-linkse, maar die komplekse en rustelose aard van sy liberalisme het gelei tot kontrasterende interpretasies en bewonderaars oor die politieke spektrum.
Plaagkolom, Wene
Die plaagkolom (Pestsäule), of Drie-eenheidskolom (Dreifaltigkeitssäule), is 'n Heilige Drie-eenheidskolom wat in die Graben, 'n straat in die middestad van Wene, Oostenryk, geleë is. Die Barok-gedenkteken, wat na die Groot Plaag-epidemie van 1679 opgerig is, is een van die bekendste en mees prominente stukke beeldhoukuns in die stad. Christine M. Boeckl, skrywer van Images of Plague and Pestilence, beskryf dit as "een van die mees ambisieuse en innoverendste beeldhouwerk-ensembles wat in Europa in die post-Bernini- era geskep is."
Geskiedenis
In 1679 het 'n groot plaagepidemie in Wene uitgebreek. Die Habsburgse keiser Leopold I het uit die stad gevlug, maar 'n gelofte gemaak dat, indien die epidemie tot 'n einde kom, hy 'n genadekolom sal oprig. In dieselfde jaar is 'n voorlopige houtkolom, wat deur Johann Frühwirth gemaak is, ingehuldig. Hierdie kolom het die Heilige Drie-eenheid op 'n Korinthiese kolom, tesame met nege gebeeldhoude engele (vir die Nine Choirs of Angels), getoon.
In 1683 is Matthias Rauchmiller opdrag gegee om 'n algemene ontwerp sowel as sommige van die beelde te skep. Rauchmiller is in 1686 oorlede, maar sy basiese voorstelling en drie van sy engelfigure kan nog steeds op die moderne monument gesien word.
Verskeie nuwe ontwerpe het gevolg, onder andere dié van Johann Bernhard Fischer von Erlach, wat die beeldhouwerk by die basis van die kolom ontwerp het. Die projekbestuur is uiteindelik aan Paul Strudeltoegeken, wat sy werk op die konsep van teateringenieur Lodovico Burnacini gebaseer het.
Onder die figuur van die Drie-eenheid het Burnacini 'n wolkpiramide met engelbeelde, sowel as die knielende keiser Leopold, in aanbidding tot 'n geloofsbeeld, uitgebeeld. Die beeldhouers Tobias Kracker en Johann Bendel het onder meer ook bydraes tot die kolom gelewer. Die kolom is in 1694 ingewy.
Ten spyte van die lang konstruksietydperk, die gereelde wysigings van die ontwerp en die groot aantal beeldhouers wat daarby betrokke was, vertoon die monument redelik homogeen. Gedurende die ontwerpperiode het dit van 'n konserwatiewe gedenksteenkolom na 'n laat-Baroktoneel, wat die verhaal op 'n teatrale wyse uitbeeld, verander. Die monument verteenwoordig gevolglik die oorgang na die laat-Barok-era in Wene. Dit het die ontwerpstyl van die tydperk sterk beïnvloed en is in die hele Oostenrykse streek nageboots.
Ikonografie
Die kolom het 'n komplekse ikonografie, waarvan die basiese boodskap is dat die plaag en die Ottomane se tweede beleg van Wene (1683), albei straf vir sonde was, wat afgeweer of verslaan is deur die vroomheid en voorbidding van die keiser Leopold I. (Die kolom kan gevolglik ook gesien word as 'n oorwinningsmonument vir die keiser.)
Maltose
Maltose, ook bekend as maltobiose of moutsuiker, is 'n disakkaried wat opgebou is uit twee eenhede van glukose wat met 'n α(1→4) binding aanmekaar verbind is. Die isomeer isomaltose het egter 'n α(1→6) binding. Maltose is die twee-eenheid lid van die amilose homoloë reeks - amilose is die hoof strukturele motief van stysel. Wanneer beta-amilase stysel afbreek, word twee glukose-eenhede op 'n slag verwyder, om maltose te lewer. 'n Voorbeeld van hierdie reaksie kom in ontkiemende sade voor, wat daartoe gelei het dat dit vernoem is na mout. In teenstelling met sukrose, is maltose 'n reduserende suiker.
Plaagkolom, Wene
Ikonografie
Ikonografies word die Drie-eenheid verskeie kere, naamlik vertikaal in drie fases, uitgebeeld :
Maltose
Geskiedenis
Maltose is deur Augustin-Pierre Dubrunfaut ontdek, maar hierdie ontdekking is nie algemeen erken totdat dit in 1872 bevestig is deur die Ierse chemikus en brouer Cornelius O'Sullivan. Die woord "maltose" kom van die Engelse woord "malt" (mout), gekombineer met die agtervoegsel "-ose", wat gebruik word in die name van suikers en ander koolhidrate.
Plaagkolom, Wene
Ikonografie
Daarbenewens is daar ook 'n drieparty-verdeling in die ontwerp, wat 'n verband tussen die heilige program en die drie dele van die Habsburgse monargie daarstel:
Maltose
Struktuur en nomenklatuur
Maltose is 'n disakkaried: koolhidrate word algemeen verdeel in monosakkariede, oligosakkariede, en polisakkariede, afhangend van die aantal suikersubeenhede wat hulle bevat. Maltose, met twee suikereenhede, is 'n oligosakaried, spesifiek 'n disakkaried, want dit bestaan uit twee glukosemolekules. Glukose is 'n heksose: 'n monosakkaried met ses koolstofatome. Die twee glukose-eenhede is in die piranosevorm en is met 'n O-glikosidiese binding aanmekaar verbind, met die eerste koolstof (C1) van die eerste glukose gekoppel aan die vierde koolstof (C4) van die tweede glukose, dus (1→4). Die binding word as 'n α-binding benaam omdat die glikosidiese binding aan die anomeriese koolstof (C -1) aan die ander kant van die ring is as die CH2OH substituent (C6 van die eerste glukose). As die glikosidiese binding aan dieselfde kant as die CH2OH substituent was, sou dit geklassifiseer word as 'n β(1→4) binding, en die gevolglike molekule sou sellobiose wees. Die anomeriese koolstof (C1) van die tweede glukosemolekuul, wat nie by 'n glikosidiese binding betrokke is nie, kan 'n α- of β-anomeriese vorm aanneem, om α-maltose of β-maltose te gee.
Een isomeer van maltose is isomaltose. Dit is soortgelyk aan maltose, maar in plaas van 'n α(1→4) binding, is dit in die α(1→6) posisie, dieselfde tipe binding wat voorkom by die vertakkings van glikogeen en amilopektien.
Eienskappe
Soos glukose, is maltose 'n reduserende suiker, want die ring van een van die twee glukose-eenhede kan oopmaak om 'n vry aldehied groep te presenteer; die ander een egter nie, as gevolg van die aard van die glikosidiese binding. Maltose kan deur die maltase ensiem, wat die hidrolise van die glikosidiese binding kataliseer, afgebreek word na glukose.
Maltose in waterige oplossing toon mutarotasie, want die α- en β-isomere wat gevorm word deur die verskillende konformasies van die anomeriese koolstof het verskillende spesifieke rotasies, en in waterige oplossings, vorm die twee vorme 'n dinamiese ewewig.
Dit het 'n soet smaak, maar is slegs ongeveer 30-60% so soet soos suiker, afhangende van die konsentrasie. 'n 10% oplossing van maltose is 35% so soet soos sukrose.
Bronne en absorpsie
Maltose is 'n komponent van mout, 'n stof wat verkry word in die week- en ontkiemproses van graan. Dit is ook teenwoordig in hoogs wisselende hoeveelhede in gedeeltelik gehidroliseerde styselprodukte soos maltodekstrien, stroop en suur-verdunde stysel.
In die mens word maltose afgebreek deur verskeie maltase-ensieme, waardeur twee glukosemolekules gelewer word wat verder verwerk kan word: óf afgebreek om energie te verskaf, óf gestoor as glikogeen. Die gebrek aan die sukrase-isomaltase ensiem in die mens veroorsaak sukrose-onverdraagsaamheid, maar omdat daar vier verskillende maltase-ensieme is, is volkome maltose-onverdraagsaamheid uiters skaars.
Lusizo Makhubela-Mashele
Lusizo Makhubela-Mashele is 'n lid van die Nasionale Vergadering van Suid-Afrika vir die African National Congress.
Helen Flint
Helen Flint (14 Januarie 1898 – 9 September 1967) was 'n Amerikaanse aktrise. Sy was bekend vir haar rolle in die rolprente Midnight (1934), Ah Wilderness! (1935), Little Lord Fauntleroy (1936), en Blonde Trouble (1937).