cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Gys de Villiers
Lewe en werk
Nadat hy vir tien jaar meestal verhoogwerk doen, speel hy vanaf 1993 in verskeie televisiedramas, hoewel die verhoog sy eerste liefde bly. Hy speel onder andere in die televisiereekse Triptiek, Arende, Die vierde kabinet, Donkerland, Malan en Kie en vir ’n rukkie in die sepies 7de Laan en Binnelanders. Van sy filmrolle sluit in City of blood, The stick, On the wire, Dangerous ground, Tarzan and the lost city, Desert diners, Inside out, Kaalgat tussen die daisies, Boetie gaan border toe!, Paljas, Zoop in Afrika, Durban poison, Bidsprinkaan, F.W. de Klerk in The Long Walk to Freedom, Jimmy in pienk en Verraaiers. Laasgenoemde is sy eerste hoofrol in ’n rolprent.
Kuarrhaphis cretacea
Die spons behoort tot die genus Kuarrhaphis en tot die familie Trichogypsiidae. Die wetenskaplike naam van die spesie is die eerste keer geldig gepubliseer in 1872 deur Haeckel.
Gys de Villiers
Lewe en werk
Hy tree verder as akteur op in verskeie ander opvoerings, soos Die sakeman van Venesië (waarvoor hy die Johannesburg Stadskouburg-toekenning kry as beste akteur in ’n ondersteunende rol), Psychedelic Cowboy and Sister Nun, Imbumba / Samesyn, Siener in die suburbs, Wood for the trees en Uit die bloute.
Hy is een van die glanspersoonlikhede wat in 2009 aan die realiteitsprogram op televisie, Survivor S.A.: Santa Carolina, deelneem, waar hy 'n Volvo kar wen en hy in 6de plek eindig.
Op 1 Julie 2006 trou hy met Jaci Smith. Hulle bly eers in Linden, dan in Westdene in Johannesburg, waarna hulle na Knysna verhuis. Na sewe jaar keer hulle terug na Johannesburg. Vir sy vyftigste verjaarsdag hou hulle vakansie in Amerika, waarna hulle besluit om aansoek te doen vir verblyfregte en werkspermitte om in New York te werk. Op 29 Maart 2015 vlieg hulle na New York, nadat hulle groen kaarte bekom het, waar hy sy loopbaan as akteur voortsit. Sedert 2015 tree hy in 160 produksies op. Dit behels: kortfilms, Tv-reekse, industrieële films, advertensies en rolprente. Hy speel in die opkomende Ray Donavan en het 'n klein rol in Difficult People gespeel. Hy tree op In Reparations by die Billie Holiday Theater- die stuk is geskryf deur James Sheldon en regie deur Michelle Shay.
Sy drama Elsie se nommers voer hy in Engels op as Fafi by die New York Fringe Festival en kry ’n goeie resensie daarvoor in die New York Theatre Guide.
Skryfwerk
Elsie se nommers is gebaseer op voorvalle in sy eie verlede en debuteer in 2015 by die Innibosfees. Die hoofkarakter, Elsie, is ’n swart huishulp wat help met die kinders grootmaak, maar vakansies nie in dieselfde see as die wit kinders mag swem nie. Die “nommers” van die titel verwys na die onwettige dobbelspel Fafi wat in die townships gespeel is.
In 2013 vertaal hy Greig Coetzee se drama oor militêre diensplig, White men with weapons, en voer dit as Wit manne se wapens by kunstefeeste en elders op.
Eerbewyse
In 1985 wen hy twee Beste Akteur-toekennings, van AA Vita en Dalro, vir sy rol in Die spinner.
In 1986 wen hy AA Vita beste byspeler vir Diepe Grond.
In 1988 wen hy AA Vita beste byspeler vir sy rol in Sing Jy Van Bomme.
In 1990 kry hy 'n AA Vita nominasie vir beste akteur in Taraboemdery.
in 1991 wen hy 'n AA Vita beste byspeler vir  sy rol in Koning Lear.
In 1992 wen hy 'n AA Vita beste byspeler vir sy rol in Koopman Van Venesië.
Vir die dansproduksie The double room is hy in 2001 bekroon as AA Vita beste eietydse manlike danser, ten spyte van die feit dat hy geen formele dansopleiding ontvang het nie.
Suig wen in 2003 die Anglogold Smeltkroesprys vir Beste Nuwe Afrikaanse verhoogteks en die Beeld Plus Aartvarkprys vir innoverende werk op die Aardklopfees en word ook genomineer vir twee Naledi-pryse in 2005
Hy word ook in 2007 genomineer vir ’n Fleur du Cap-prys vir Beste Vertoning in ’n Kabaret vir sy rol in Imbumba/Samesyn.
In 2007 wen hy Show time Awards beste akteur vir sy rol in Die Afrikaner.
Ander verwysings
https://www.imdb.com/name/nm0212170/
Pasifiese kabeljou
Pasifiese kabeljou (Gadus macrocephalus), wat ook as die "ware kabeljou" bekendstaan, word noord van Oregon langs die hele weskus van Kanada in die Stille Oseaan aangetref. Dit is soortgelyk aan Atlantiese kabeljou en is bruin tot grys op die rug, ligter op die sye met 'n grys tot wit buik en het die tipiese kenvoeldraad van ander kabeljoue. Die Pasifiese kabeljou is tipies 60 cm lank en weeg tussen 2,5 en 3,6 kg.
Die groen faktor
Die Groen Faktor is 'n Afrikaanse rolprent wat op 31 Augustus 1984 uitgereik is.
Genre
Die rolprent is 'n komedie - 'n satire op Afrikaanse politiek.
Storielyn
Die rolprent dryf die spot met die destydse kleurvraagstuk en die politieke klem op rassesuiwerheid. 'n Plattelandse NP-verkiesingskandidaat (Cobus Rossouw) ontdek tot sy groot verleentheid dat hy in die aanloop tot die verkiesing op onverklaarbare wyse besig is om letterlik groen word. Om dinge te vererger tref die regering onderskeid tussen liggroenes en donkergroenes.
Eksterne skakels
https://www.youtube.com/watch?v=M492QaFdsB4 Rolprent op YouTube
446
Die jaar 446 was 'n gewone jaar wat volgens die Gregoriaanse kalender op 'n Maandag begin het. Dit was die 46ste jaar van die 5de eeu n.C. Soos ander gewone jare het die jaar 12 maande, 52 weke en 365 dae gehad.
Arthur Hunnicutt
Arthur Hunnicutt (17 Februarie 1910 – 26 September 1979) was 'n Amerikaanse akteur. Hy was bekend vir sy rolle in die rolprente The Big Sky (1952), The Tall T (1957), Cat Ballou (1965), en El Dorado (1967).
Oran
Oran (Arabies: وهران) is die tweede grootste stad in Algerië en hoofstad van die Oran-provinsie. Die stad het 'n bevolking van sowat 675 000 en ongeveer 1 miljoen mense in die metropolitaanse gebied.
Ida Noddack
Ida Eva Noddack, née Ida Tacke (* 25 Februarie 1896 in Lackhausen, naby Wesel; † 24 September 1978 in Bad Neuenahr) was 'n Duitse chemikus en fisikus.
Later het sy saam met haar man Walter Noddack aan die Physikalisch-Technische Bundesanstalt navorsing oor die onbekende elemente 43 en 75 gedoen. Hulle het van 'n spesialis in X-strale, Otto Berg, hulp gekry. In 1925 het hulle in die tydskrif Popular Science die ontdekking van die elemente Masurium en Renium aangekondig. Die ontdekking van renium is later deur ander wetenskaplikes bevestig en hierdie element word steeds so genoem. "Masurium" word nou tegnesium genoem. Later werk kon egter nie die element isoleer en die ontdekking bevestig nie en daaroor het 'n bittere geskil met Emilio Segrè en Carlo Perrier ontstaan wat wel die element in 1937 geïsoleer het. Hulle het hierdie element in die produkte van 'n kernreaktor aangetref – dit ontstaan deur kernsplyting van uraan – en dit tegnesium genoem. Hierdie element besit geen stabiele isotope nie en het op aarde uitgesterf. Daarom is gedink dat Noddack dit onmoontlik het kon vind nie en die naam masurium is vergeet. In uraanertse kan egter spontane kernsplyting optree en dit beteken dat element 43 wel in uiters klein konsentrasie op aarde aangetref kan word.
Ida Noddack was die eerste wetenskaplike wat die moontlikheid van splyting vermoed het. Reeds in 1934 skryf sy: „daß bei der Beschießung schwerer Kerne mit Neutronen diese Kerne in mehrere größere Bruchstücke zerfallen“. Dit is veral deur Enrico Fermi, wie se werk sy bekritiseer het, met ongeloof begroet. Eers in 1938/39 het Otto Hahn, Fritz Strassmann en Lise Meitner dit bevestig.
Ida Noddack is drie keer vir 'n Nobelprys vir Chemie genomineer, maar het dit, dalk omdat sy 'n vrou was of vanweë Hitler, nooit gekry nie.
Soleil Moon Frye
Soleil Moon Frye (gebore 6 Augustus 1976) is 'n Amerikaanse aktrise, regisseuse, en skryfster. Sy is bekend vir haar rolle in die rolprente Piranha (1995) en Wild Horses (1998), en in die televisiereekse Punky Brewster (1984) en Sabrina, the Teenage Witch (1996).
Middellandse See
Die Middellandse See (die naam is afgelei van die oorspronklike Latyn mare mediterraneum) maak deel uit van die Atlantiese Oseaan, alhoewel dit net deur die Seestraat van Gibraltar met dié oseaan verbind word en andersins 'n binnelandse see vorm, wat die vastelande van Europa en Afrika van mekaar skei. Deur die Dardanelle, die See van Marmara en die Bosporus word dit ook met 'n aangrensende kleiner binnelandse see, die Swartsee van Oos-Europa, verbind.
Die water van die Middellandse See beslaan 'n oppervlakte van 2 331 000 vierkante kilometer; die afstand tussen sy uiterste westelike en oostelike punte is sowat 3 520 km en die grootste afstand in 'n noord-suidrigting is 1 120 km. Die Middellandse See bereik sy diepste diepte in die Ioniese See op meer as 5 000 m.
Die see word in twee groot bekkens verdeel, die Westelike Hoofbekken met die Baleariese of Iberiese See in die weste en die Tireense See in die ooste, en die Oostelike Bekken, wat die Ioniese See met die Adriatiese See en die Levantynse See met die Egeïese See insluit.
Die grootste eilande is Korsika (Frankryk), Sardinië en Sisilië (Italië), die Baleariese Eilande (Spanje), Kreta en die Ioniese eilandgroep (Griekeland), Siprus en Malta.
Ontstaan en reliëf
Die Middellandse See word in 'n oostelike en westelike gebied verdeel deur 'n oseaanrug op die bodem (360 m diep) van die Straat van Sisilië, tussen Kaap Bon (noordoos van Tunisië), Kaap Lilibeo (naby Marsala op Sisilië) en die noordkus van die Straat van Messina. Omdat hierdie deurgange maklik verdedigbaar is, was dit nog altyd van groot strategiese belang in die geskiedenis van die Middellandse See.
Die Straat van Gibraltar, 320 m diep en 13 km breed, tussen Kaap Trafalgar (in Suid-Spanje) en Kaap Spartel (in Noord-Marokko) word as ’n integrerende deel van die Middellandse See beskou. Die Middellandse See is die grootste oorblywende fragment van die Tethyssee, wat ongeveer 65 miljoen jaar gelede gevorm is in 'n trag wat van oos na wes in die aardkors geloop het. Hierdie see het Europa van Afrika geskei en het verder dwars gestrek deur die Midde-Ooste en Suid-Asië tot by Mianmar.
Die granietagtige noordooskus van Sardinië en die Dalmatiese kus is voorbeelde van geërodeerde land wat gedaal het en waardeur 'n aantal eilande parallel met die kus ontstaan het. ’n Kontinentale plat word slegs op ’n paar plekke aangetref, onder meer in die Golf van Lion, die Golf van Valencia, die Golf van Sirte (voor die kus van Libië) en voor die Nyldelta.
Khaled al-Asaad
Khaled al-Asaad (1934 – 18 Augustus 2015; Arabies: خالد الأسعد), ook Khaled Asaad, was ’n Siriese argeoloog en die hoof van oudhede vir die wêrelderfenisgebied Palmyra. Hy het dié pos langer as 40 jaar beklee. Op 81-jarige ouderdom is hy in die openbaar deur die ekstremistiese groep Islamitiese Staat in Irak en die Levant (ISIL) onthoof.
Middellandse See
Ontstaan en reliëf
Hier is die see vlak vanweë sediment wat deur die riviere afgevoer word. By Algerië daarenteen word reeds 20 km van die kus af 'n diepte van 2 750 m gemeet en tussen Algerië en Majorka 3 000 m, in die Ioniese See 4 632 m en in die Levantynse See 3 865 m. Vanweë voortdurende beweging in die seebodem en die verskuiwing van die kontinentale plate teen of oormekaar word die Middellandse See dikwels deur aardbewings en vulkane geteister.
Khaled al-Asaad
Lewe
Al-Asaad is in Tadmoer, Sirië, gebore en het die grootste deel van sy lewe daar gewoon. Hy het ’n diploma in geskiedenis gekry aan die Universiteit van Damaskus. Hy was die pa van 11 kinders, van wie een Zenobia genoem is, na die bekende Palmyreense koningin.
Middellandse See
Ontstaan en reliëf
Voorbeelde van kontinentale plaatbeweging word onder meer by die Alpe en die Himalaja aangetref en dit is die bron van talle aardbewings. Onder die eiland Kreta, soos ook in ander gebiede onder die oseane, word aardbewings veroorsaak deur oseaanbodembeweging.
Khaled al-Asaad
Lewe
Hy het betrokke geraak by die opgrawings in Palmyra en in 1963 die hoof van oudhede van dié antieke terrein geword. Een van sy prestasies was om Palmyra op die lys van Unesco se wêrelderfenisgebiede te kry. Hy was vlot in Aramees en het tot in 2011 gereeld tekste vertaal.
Middellandse See
Ontstaan en reliëf
Die beweging het sy oorsprong diep onder die aardkors, waar warm, plastiese mantelmateriaal deur die korsgesteentes dring en ook verantwoordelik is vir konveksiestrome. Hierdie konveksiestrome word vandag algemeen beskou as die meganisme waardeur die kontinentale plate as 't ware op ’n vervoerband ronddryf.
Khaled al-Asaad
Lewe
In 2003 was hy deel van ’n Siries-Poolse span wat ’n 3de-eeuse mosaïekwerk ontdek het van ’n geveg tussen ’n mens en ’n gevleuelde dier. Hy het dit as "een van die waardevolste vondste in Palmyra" beskryf. In 2001 het hy die ontdekking aangekondig van 700 silwermuntstukke uit die 7de eeu met afbeeldings van konings Chosroës I en Chosroës II van die Sassanidiese dinastie wat voor die Moslem-verowering in Persië geheers het. Hy was ook ’n gesogte spreker op konferensies.
Middellandse See
Kenmerke
Kenmerkende eienskappe van die Middellandse See is sy taamlik hoë soutgehalte en die swak getye. Die see skep vir die omliggende landgebiede 'n eie klimaatsone, die sogenaamde Mediterreense klimaat met warm, droë somers en winterreën, vergelykbaar met die klimaat van Suid-Afrika se Kaapse Skiereiland.
Immergroen hardeloof vorm saam met die verspreide kolle bosse 'n ondeurdringbare bosveld met struike van drie tot vier meter en klein boompies, die tipiese flora van die Mediterreense streke. Ansjovis, tornyn (bruinvis), sardiens, dolfyne, oesters en kreef is die belangrikste spesies van sy fauna.
Khaled al-Asaad
Lewe
Nadat hy in 2003 afgetree het, het sy seun Walid die grootste deel van sy werk in Palmyra oorgeneem. Hulle is albei in Agustus 2015 deur ISIL gevange geneem. Die lot van sy seun is nog onbekend.
Lulach
Lulach (volle naam: Lulach mac Gille Coemgáin, Skots-Gaelies: Lughlagh mac Gille Chomghain; omstreeks 1033 – 17 Maart 1058), met die byname Tairbith, "die Ongelukkige", en Fatuus, "die Swaksinnige", was tussen 15 Augustus 1057 en 17 Maart 1058 koning van Skotland.
Khaled al-Asaad
Dood
In Mei 2015 het Tadmoer, die moderne deel van Palmyra, en die antieke terrein onder beheer van ISIL gekom. Al-Asaad het die museum voor ISIL se oorname help ontruim. Hy was een van die mense wat in dié tyd gevange geneem is. ISIL het hom gemartel om inligting oor Palmyra en die terrein se skatte te kry wat hy help ontruim het. Hy is op 18 Augustus 2015 voor ’n skare in Palmyra onthoof.
Middellandse See
Kenmerke
Die Mediterreense klimaat maak die verbouing van olywe en wyn moontlik, waarvoor die lande rondom die Middellandse See bekend staan.
Lulach
Lulach was die seun van Gruoch uit haar eerste huwelik met Gille Coemgáin, mormaer van Moray, en dus die stiefseun van Macbeth. Nadat Macbeth op 15 Augustus 1057 in die Slag van Lumphanan gesneuwel het, het die koning se volgelinge Lulach op die troon geplaas. Hy was die eerste koning van Skotland van wie besonderhede oor sy kroning bekend is: Hy is, moontlik op 8 September 1057, by Scone gekroon. Dit lyk of Lulach ’n swak heerser was, soos sy naam aandui, en hy het net ’n paar maande lank regeer voordat hy in ’n sluipmoordaanval deur Malcolm III gesterf en deur hom opgevolg is. Hy is vermoedelik op die eiland Iona begrawe, maar dit is nie bekend presies waar nie.
Khaled al-Asaad
Dood
Sy bebloede lyk is toe eers in Tadmoer opgehang en toe in Palmyra aan een van die antieke suile op ’n dorpsplein.
Middellandse See
Klimaat
Die Middellandse Seegebied het 'n subtropiese klimaat met sagte, betreklik reënerige winters, met gemiddelde temperature van 11 °C in die westelike en 16 °C in die oostelike deel, en warm, droë somers, met gemiddelde temperature van 23 °C in die westelike en 26 °C in die oostelike deel.
Khaled al-Asaad
Dood
Nog ’n amptenaar wat die skatte help beskerm het, Qassem Abdullah Yehya, is deur ISIL vermoor, op 12 Augustus terwyl hy aan diens was. Hy was 37 jaar oud.
Lulach
Lulach se seun Máel Snechtai was mormaer van Moray, terwyl Óengus van Moray die seun van Lulach se dogter was.
Middellandse See
Klimaat
Die reënval neem van wes na oos geleidelik af, met die gevolg dat daar in Julie en Augustus geen neerslag aan die Egiptiese en Levantynse kus voorkom nie. Gedurende die somer veroorsaak 'n hoogdrukstelsel oor die Asore en 'n laagdrukstelsel oor Rusland 'n noordelike wind wat bestendige weer in die oostelike dele meebring.
In die weste, tussen die Alpe en die Pireneë, waai die koue mistralwind, wat dikwels in Januarie stormsterkte bereik. Die sterk bora vanuit die noordweste waai oor Triëst, en deur die Straat van Gibraltar waai die levantara uit die ooste en die vendavales uit die weste. Die ghibli of chamsin is verantwoordelik vir die baie stof wat van die westelike Sahara aangewaai word, en die droë, warm sirokko waai uit die ooste.
Gianluca Ramazzotti
Gianluca Ramazzotti (22 Augustus 1970, Rome, Italië) is 'n Italiaanse akteur, komediant en stemkunstenaar. Hy het in teaterkuns by l'Accademia di Teatro di Calabria, Teatr Narodowy in Warskou, en Theatre du Soleil in Parys gestudeer.
Middellandse See
Strominge, soutgehalte en waterhuishouding
Riviere wat in die Middellandse See uitmond, verskaf net 'n derde van die hoeveelheid water wat deur verdamping verlore gaan. As gevolg hiervan is daar voortdurend 'n toevloei van oppervlakwater vanuit die Atlantiese Oseaan, wat hoofsaaklik langs die kus van Afrika ooswaarts vloei.
Gianluca Ramazzotti
Hy praat vlot Frans, Spaans en Engels.
Middellandse See
Strominge, soutgehalte en waterhuishouding
Hierdie stroom is op sy sterkste gedurende die somer, wanneer baie water verdamp, maar die snelheid is nooit meer as 2 of 3 km/h nie. Verder na die ooste neem die snelheid geleidelik af, sodat 'n swak stroom van tot net 800 m/h merkbaar is. Die getyverskille is onbeduidend, behalwe in die omgewing van die Straat van Gibraltar, die Golf van Sirte en die Adriatiese See, waar die verskil tussen eb en vloed meer as 0,5 m is.
Getystrome is net in die Straat van Gibraltar en in die Straat van Messina waarneembaar. Omdat minder varswater deur die riviere na die see gevoer word as die water wat daaruit verdamp, word die see souter.
Slegs die water verdamp en die sout bly agter, sodat die soutkonsentrasie verhoog word. Die oppervlakwater, waar die verdamping plaasvind, word gevolglik digter en daarom swaarder en sak na 'n diepte van 70 tot 80 m. Dit word dan in 'n westelike onderstroom deur die nou Straat van Gibraltar, tussen die suidelike punt van Spanje en die kus van Noord-Afrika, na die Atlantiese Oseaan gevoer.
Die oseaan het 'n meer gebalanseerde verhouding tussen die varswateropname en waterverlies en die natuurlike buffersisteme kan die effek van die verhoogde soutinhoud neutraliseer. Water met 'n laer soutinhoud vloei dan die Middellandse See binne, waardeur die water deur die jaar 'n min ot meer konstante soutinhoud verkry.
Vissery
Die toestande vir vissery is nie baie gunstig nie omdat die Middellandse See feitlik afgesny is van die voedselbronne van die Atlantiese Oseaan van wee die nou en vlak verbindings tussen hulle. Verder is die vertikale sirkulasie swak, wat veroorsaak dat daar ’n tekort is aan fosfate, nitrate en nitriete, wat vir die seelewe noodsaaklik is.
Die vlakwatergebied is in vergelyking met die totale seeoppervlakte te klein om werklik 'n groot visserybedryf te onderhou. Daarom kry Spanje en Frankryk die meeste van hul vis uit die Atlantiese Oseaan, terwyl Italië en Griekeland groot hoeveelhede vis uit Skandinawië invoer. Met klein vissersbote word egter intensief visgevang, wat oorbenutting van die visbronne in die westelike deel tot gevolg het. Hoofsaaklik sardyne, ansjovis, makriel en tuna word gevang.
Belangrikheid
Die Middellandse See het reeds in antieke tye die kulture van omliggende gebiede verbind, veral tydens die Romeinse Ryk, wat die See as sy eie binnelandse see (Latyns mare nostrum of "ons see") beskou het. Die Mediterreense handel is die ekonomiese basis vir die welvarende Italiaanse stadstate soos Venesië en Genua. Met die opening van die Egiptiese Suezkanaal in 1869 is die Middellandse See se rol as een van die belangrikste seevaartroetes ter wêreld verder verstewig.
Geologie en geskiedenis
Die Middellandse See is 'n oorblyfsel van die Tethyssee, 'n reusagtige diepseegebied wat tydens die mesosoïkum oos van die vasteland Pangaea gevorm het. Ses miljoen jaar gelede sluit tektoniese aktiwiteite as gevolg van die botsing van Afrika en Europa se vastelande die seestraat van Gibraltar, en groot dele van die Middellandse See lê gereeld droog. Afsettings van gips en sout uit die tersiêre tydperk bedek nog steeds die seebodem.
Ook tydens die ystydperk lê die see gedeeltelik droog. Die Franse duiker Henry Cosquer ontdek in 1985 naby Marseille 'n prehistoriese grot met rotstekeninge, wat 36 meter benede die seespieël lê.
HMS Arniston
Die stranding van die troepeskip Arniston op 30 Mei 1815 by Waenhuiskrans was een van die grootste en aakligste skeepsrampe aan die Suid-Afrikaanse kus. Slegs 6 van die 379 opvarendes het oorleef.
Hierdie seilskip van 1500 ton is in 1794 aan die Teems gebou en was die eiendom van Borradailes van Londen, maar is tydens die Napoleontiese Oorloë deur die Britse Vloot oorgeneem.
Weens swak weer word die Arniston se seile beskadig en verloor sy plek in die konvooi. Op 30 Mei is daar 'n sterk suidewind en 'n kwaai misbank. Die navigator sien Kaap Agulhas en Markusbaai (tussen Waenhuiskrans en Skipskop) vir die Kaap die Goeie Hoop en Tafelbaai aan. 'n Fout wat ook al deur verskeie ander loodse gemaak is te wyte aan onakkurate kaarte, swak waarnemings en dikwels 'n mate van agterlosigheid. Verkeerdelik is daar 'n koers noordwes na St. Helena ingeslaan.
Sterk wind en 'n sterk seestroom laat die ankertoue breek en die skip dryf 2½ km van die strand op die rotse. Pogings om die skip ligter te maak deur die kanonne oor boord te gooi was vrugteloos. Die maste breek in die stormwind en die skip word heeltemal verpletter. Op die strand het die lyke erg vermink deur die wrakstukke en skerp rotse uitgespoel.
Die ses oorlewendes stap 4½ dae ooswaarts omdat hulle vermoed dat hulle wes van Kaapstad is. By die mond van die Breederivier en Kaap Infanta draai hulle terug na die wrak waar hulle na twee weke toevallig deur twee boere gevind is.
Die raad van ondersoek na die ramp het die kaptein geblameer vir nalatigheid en onkunde. 'n Gedenksteen is deur die ouers van die kinders wat omgekom het op Waenhuiskrans opgerig.
In 1982 het marine-argeoloë die oorblysels van die wrak 4 km wes van Waenshuiskrans opgespoor. Restante kan besigtig word in die skeepswrakmuseum op Bredasdorp.
Astronomiese Sterrewag van Molėtai
Die Astronomiese Sterrewag van Molėtai (MAO, Litaus: Molėtų astronomijos observatorija) is 'n astronomiese sterrewag wat deur die Instituut van Teoretiese Fisika en Sterrekunde van Litaue beheer word. Dit is op die Kaldiniai-heuwel naby die dorp Kulionys en sowat tien kilometer van Molėtai geleë.
Europese Suidelike Sterrewag
Die ESO het van die grootste en tegnologies mees gevorderde teleskope gebou. Dit sluit in die New Technology Telescope en die Baie Groot Teleskoop (VLT), wat bestaan uit vier verskillende teleskope elk met 'n primêre spieël van 8,2 m en vier kleiner hulpteleskope. Die Atacama Large Millimeter Array (ALMA) neem die heelal waar in millimeter- en submillimeter-golflengtes en is die wêreld se grootste sterrekundeprojek nog op die grond. Dit is in Maart 2013 voltooi danksy internasionale samewerking deur Europa (verteenwoordig deur die ESO), Noord-Amerika, Oos-Asië en Chili.
Astronomiese Sterrewag van Molėtai
Geskiedenis
Die ou astronomiese sterrewag van die Universiteit van Vilnius, wat in 1753 geopen is, was net soos die universiteit se nuwe sterrewag, wat in 1921 naby die Vingis-park opgerig is, vanweë sy ligging in 'n stadsgebied allesbehalwe geskik vir sterrekundige waarnemings. In 1969 het 'n nuwe sterrewag in die distrik Molėtai, sowat 70 kilometer noord van Vilnius, ontstaan. Hierdie nuwe instelling is op die Kaldiniai-heuwel net buite die dorpie Kulionys en tien kilometer van Molėtai af opgerig.
Europese Suidelike Sterrewag
Tans in aanbou is die Uiters Groot Teleskoop (ELT). Dit sal 'n gesegmenteerde spieël van 39,3 m gebruik en sal in 2024, wanneer dit in werking gestel word, die grootste optiese reflektorteleskoop ter wêreld wees. Dit sal planete om ander sterre kan bestudeer, asook die eerste voorwerpe in die heelal, supermassiewe swartkolke en die aard en verspreiding van donker materie en donker energie, wat die heelal oorheers.
Astronomiese Sterrewag van Molėtai
Geskiedenis
Die eerste teleskoop met 'n deursnee van 25 sentimeter is in die herfs van 1969 geïnstalleer. Dit is later by die Maksoetof-teleskoop (35/51 cm) geplaas. Reflektor-teleskope met 'n deursnee van respektiewelik 63 en 165 sentimeter is in 1974 en 1991 in bedryf gestel.
Europese Suidelike Sterrewag
Wetenskaplikes het met die ESO se waarnemingsgeriewe verskeie sterrekundige ontdekkings gedoen en sterrekundige katalogusse saamgestel Ontdekkings sluit in die verste gammaflits en bewyse van die swartkolk in die middel van die Melkweg. In 2004 het die VLT sterrekundiges in staat gestel om die eerste foto te neem van 'n eksoplaneet (2M1207b) wat 173 ligjare van hier om 'n bruindwerg wentel. Die High Accuracy Radial Velocity Planet Searcher (HARPS)-instrument wat in 'n ander ESO-teleskoop geïnstalleer is, het gelei tot die ontdekking van eksoplanete, insluitende Gliese 581 c, een van die kleinste bekende planete buite die Sonnestelsel.
Astronomiese Sterrewag van Molėtai
Uitrusting
Die MAO beskik tans oor drie teleskope: Die 51cm-Maksoetof-teleskoop (wat die sterrewag se eerste 25cm-teleskoop in 1975 vervang het), 'n 63cm-reflektor-teleskoop, en 'n 165cm-reflektor-teleskoop wat volgens die MAO tans die grootste van sy soort in Noord-Europa (buite die Verenigde Koninkryk) is.
Europese Suidelike Sterrewag
Geskiedenis
Die idee dat Europese sterrekundiges 'n groot gemeenskaplike teleskoop moet bou, het in 1953 by die Leidense Sterrewag in Nederland ontstaan by Walter Baade en Jan Oort. Oort het 'n saamtrek met 'n groep sterrekundiges in Leiden gereël om dit op 21 Junie dié jaar te oorweeg. Op 26 Januarie 1954 is 'n ESO-verklaring deur sterrekundiges van ses Europese lande onderteken waarin onderneem word om 'n gesamentlike Europese sterrewag in die Suidelike Halfrond te bou.
In dié tyd was alle reflektorteleskope met 'n lensopening van groter as 2 m in die Noordelike Halfrond geleë. Die besluit om dit in die suide te bou, het ontstaan uit die behoefte aan waarnemings van die suidelike hemelruim; sommige voorwerpe soos die middel van die Melkweg en die Magellaanse Wolke kan net uit die Suidelike Halfrond bestudeer word.
Hoewel die aanvanklike plan was om teleskope in Suid-Afrika te bou, waar reeds 'n paar Europese sterrewagte was, het toetse van 1955 tot 1963 getoon 'n terrein in die Andes was verkieslik. Op 15 November 1963 is Chili gekies as die ideale plek. Dit is voorafgegaan deur die ondertekening van die ESO-konvensie op 5 Oktober 1962 deur België, Duitsland, Frankryk, Nederland en Swede.
In 1966 is die eerste ESO-teleskoop op die La Silla-terrein in Chili in werking gestel. Omdat CERN, nes die ESO, gesofistikeerde instrumente het, het die sterrekundevereniging hom al hoe meer tot die kernnavorsingsliggaam gewend vir advies, en 'n samewerkingsooreenkoms is in 1970 deur die ESO en CERN onderteken. 'n Paar maande later het die ESO se teleskoopafdeling in 'n CERN-gebou in Genève ingetrek en die ESO se Lugatlaslaboratorium is op 'n CERN-eiendom gevestig.
Die ESO se Europese afdelings het in 1980 in die nuwe ESO-hoofkwartier in Garching naby München, Duitsland, ingetrek.
Chileense sterrewagterreine
Hoewel die ESO se hoofkwartier in Duitsland is, is sy teleskope en sterrewagte in Noord-Chili, waar die organisasie gevorderde, grondgebaseerde sterrekundegeriewe bedien:
Elke jaar is daar sowat 2 000 versoeke om die ESO se teleskope te gebruik, vier tot ses keer soveel nagte as wat beskikbaar is. In 2009 is meer as 650 geskrifte gepubliseer wat op ESO-data geskoei was.
ESO-teleskope genereer 'n groot hoeveelheid data teen 'n hoë spoed, en dit word in 'n permanente argief in die ESO-hoofkwartier gebêre. Die argief het sowat 1,01 petagrepe data.
La Silla
La Silla, in die suidelike Atacamawoestyn 600 km noord van Santiago de Chile op 'n hoogte van 2 400 m, is die tuiste van die ESO se aanvanklike sterrewag. Nes ander sterrewagte in die gebied is La Silla ver weg van enige ligbesoedeling en is die naghemel een van die donkerstes op Aarde. Daar is verskeie teleskope, onder meer die ESO-3,6 m-teleskoop, die New Technology Telescope (NTT) en die Max-Planck-ESO-teleskoop van 2,2 m.
Sowat 300 publikasies per jaar gaan oor werk van dié sterrewag. Ontdekkings hier sluit in die High Accuracy Radial Velocity Planet Searcher (HARPS)-waarneming van die planeetstelsel van die ster Gliese 581, wat die eerste bekende rotsplaneet in 'n bewoonbare sone buite die Sonnestelsel bevat. Verskeie teleskope by La Silla het 'n rol gespeel in die verbinding van gammaflitse met die ontploffing van enorme sterre. Die sterrewag het ook 'n rol gespeel in die bestudering van die supernova SN 1987A.
ESO 3,6 m-teleskoop
Die ESO 3,6 m-teleskoop is in 1977 in werking gestel. Dit is intussen opgradeer met onder meer die installering van 'n nuwe sekondêre spieël. Die konvensioneel ontwerpte stiebeuelmontering is hoofsaaklik vir infrarooi-spektroskopie gebruik; dit bevat nou die HARPS-spektrograaf wat gebruik word in die soeke na eksoplanete en vir asteroseismologie. Die teleskoop is ontwerp vir radialesnelheidsakkuraatheid oor baie lang tydperke (in die orde van 1 m/s).
New Technology Telescope
Die New Technology Telescope (NTT) het 'n asimutale montering. Dit is 'n Ritchey-Chrétien-teleskoop van 3,58 m wat in 1989 in gebruik geneem is en die eerste in die wêreld met 'n rekenaarbeheerde hoofspieël. Die buigbare vorm word tydens waarnemings aangepas om optimale fotogehalte te verseker. Die sekondêre spieël se posisie kan ook in drie rigtings verstel word. Hierdie tegnologie (wat deur die ESO ontwikkel is en bekend is as "aktiewe optika") word nou in alle groot teleskope gebruik, insluitend die VLT en die toekomstige ELT.
Die ontwerp van die agthoekige omhulsel van die NTT is innoverend. Die teleskoopkoepel is relatief klein en word deur 'n stelsel flappe geventileer wat egalige lugvloei oor die spieël stuur wat turbulensie verminder en skerper beelde tot gevolg het.
MPG/ESO-2,2 m-teleskoop
Dié 2,2 m-teleskoop word sedert vroeg in 1984 by La Silla gebruik en word onbepaald aan die ESO geleen deur die Max Planck-geselskap (MPG). Die gebruik daarvan word gedeel deur die MPG en ESO, terwyl die onderhoud die ESO se verantwoordelikheid is.
Sy instrumente sluit in 'n 67 miljoen-pieksel-wyeveldbeelder met 'n sigveld so groot soos die volmaan. Dit het al talle foto's van hemelliggame geneem. Ander instrumente is GROND (Gamma-Ray Burst Optical Near-Infrared Detector), wat soek na die nagloed van gammaflitse, en die hoëresolusie-spektrograaf FEROS (Fiber-fed Extended Range Optical Spectrograph), wat gebruik word om gedetailleerde studies van sterre te doen.
Ander teleskope
By La Silla is verskeie nasionale en projekteleskope wat nie deur die ESO bedryf word nie. Onder hulle is die Switserse Euler-teleskoop en die Deense Nasionale Teleskoop, asook die REM-, TRAPPIST- en TAROT-teleskoop.
Paranal
Die Paranal-sterrewag is op Cerro Paranal in die Atacamawoestyn in Noord-Chili geleë. Cerro Paranal is 'n berg van 2 635 m, sowat 120 km suid van Antofagasta en 12 km vanaf die kus van die Stille Oseaan.
Die sterrewag het sewe groot teleskope wat in sigbare en infrarooilig werk: die vier 8,2 m-teleskope van die Baie Groot Teleskoop, die VLT Survey Telescope (VST) van 2,6 m en die Visible and Infrared Survey Telescope for Astronomy van 4,1 m. Daar is ook vier hulpteleskope van 1,8 m wat vir interferometriese waarnemings gebruik kan word. In Maart 2008 was Paranal die verhoog vir verskeie tonele van die 22ste James Bond-fliek, Quantum of Solace.
Baie Groot Teleskoop
Die hoofterrein van Paranal bevat die Baie Groot Teleskoop (VLT), wat uit vier byna identiese 8,2 m-teleskope bestaan wat elk twee of drie instrumente het. Dié vier groot teleskope kan ook saam in groepe van twee of drie gebruik word as 'n groot interferometer (VLTI). Dit laat sterrekundiges toe om detail te sien van tot 25 keer so skerp as met die individuele teleskope. Die ligstrale in die VLTI word gekombineer met 'n ingewikkelde stelsel spieëls in ondergrondse tonnels. Die VLTI kan 'n hoekresolusie van milliboogsekondes bereik, wat gelyk is aan die vermoë om die kopligte van 'n motor op die Maan te sien.
Vier 1,8 m-hulpteleskope wat tussen 2004 en 2007 aangebring is, kan vir die VLTI gebruik word as die hoofteleskope met ander projekte besig is.
Data van die VLT het gelei tot die publikasie van omtrent een wetenskaplike artikel per dag – in 2007 het amper 500 artikels die lig gesien. Die VLT se ontdekkings sluit in die neem van die eerste foto van 'n eksoplaneet, die volging van individuele sterre wat om die supermassiewe swartkolk in die middel van die Melkweg wentel en die waarneming van die nagloed van die verste bekende gammaflits.
Met die inwyding van die Paranal-sterrewag in Maart 1999 is die name van hemelliggame in die plaaslike taal, Mapudungun, gekies om die tegniese name van die vier hoofteleskope te vervang. 'n Opstelkompetisie is vooraf onder skoolkinders in die streek gereël oor die betekenis van die name. 'n 17-jarige van Chuquicamata, naby Calama, het die wenopstel ingeskryf en 'n teleskoop gewen. Die vier teleskope, voorheen bekend as UT1, UT2, UT3 en UT4, heet sedertdien Antu ("Son"), Kueyen ("Maan"), Melipal ("Suiderkruis") en Yepun ("Aandster").
Opnameteleskope
VISTA (Visible and Infrared Survey Telescope for Astronomy) is geleë op die piek langs die een waar die VLT staan, en het dieselfde waarnemingstoestande. Die hoofspieël is 4,1 m breed; dit is 'n hoogs geboë spieël vir sy grootte en gehalte. Sy afwykings van 'n perfekte oppervlak is 'n paar duisendstes van die dikte van 'n menslike haar.
Die teleskoop is ontwikkel deur 'n konsortium van 18 universiteite in Brittanje. Die ESO gebruik dit van Desember 2009 af, en gehaltefoto's word sedertdien daarmee geneem.
Die VLT Survey Telescope (VST) is 'n moderne 2,6 m-teleskoop toegerus met OmegaCAM, 'n 268-megapieksel-CCD-kamera met 'n sigveld vier keer so groot soos die volmaan. Dit vul VISTA aan in opnames van die lug in sigbare lig. Die VST, wat sedert 2011 gebruik word, is 'n gesamentlike projek van die ESO en die Sterrewag van Capodimonte in Napels, 'n navorsingsentrum by die Italiaanse Nasionale Instituut vir Astrofisika.
Albei opnames ondersoek van die aard van donker energie tot naby-aarde-voorwerpe. VISTA en die VST sal na verwagting groot hoeveelhede data produseer; 'n enkele foto wat deur VISTA geneem word, het 67 megapieksels, en foto's deur OmegaCam (op die VST) sal 268 megapieksels hê. Die twee opnameteleskope sal elke nag meer data versamel as al die instrumente op die VLT saam – ongeveer 100 teragrepe data per jaar.
Llano de Chajnantor
Die Llano de Chajnantor is 'n plato van 5 100 m hoog in die Atacamawoestyn. Die terrein is 750 m hoër as dié van die Mauna Kea-sterrewag en 2 400 m hoër as dié van die Baie Groot Teleskoop op Cerro Paranal. Dit is droog en onherbergsaam vir mense, maar 'n goeie terrein vir submillimeter-sterrekunde. Omdat waterdampmolekules in die Aarde se atmosfeer submillimeterstraling absorbeer en verswak, is 'n droë plek nodig vir hierdie soort radiosterrekunde. Die teleskope is:
APEX en ALMA is teleskope wat ontwerp is vir millimeter- en submillimeter-sterrekunde. Dit is 'n relatief onontginde veld wat ondersoek instel na 'n heelal wat nie in sigbare of infrarooilig gesien kan word nie – die "koue heelal". Lig by hierdie golflengtes kom van groot, koue gebiede in die interstellêre ruimte by temperature van net-net bo absolute nul. Sterrekundiges gebruik dié lig om die chemiese en fisiese toestande in hierdie molekulêre wolke te bestudeer; dit is die digte streke van gas en ruimtestof waar nuwe sterre gevorm word. In sigbare lig is dié streke dikwels donker en onduidelik weens stof; hulle is egter helder in die millimeter- en submillimeter-dele van die elektromagnetiese spektrum. Dié golflengtes is ook ideaal vir die bestudering van sommige van die vroegste (en verste) sterrestelsels in die heelal waarvan die lig weens rooiverskuiwing vanweë die uitdying van die heelal langer golflengtes het.
Atacama Pathfinder Experiment
Die Atacama Pathfinder Experiment-teleskoop word deur die ESO bedryf in samewerking met die Max Planck-geselskap vir Radiosterrekunde in Bonn, Duitsland, en die Onsala-sterrewag in Onsala, Swede. Dit is 'n 12 m-teleskoop en die grootste een in die Suidelike Halfrond wat by millimeter- en submillimeter-golflengtes werk.
Atacama Large Millimeter/submillimeter Array
ALMA is 'n astronomiese interferometer met 'n innoverende ontwerp. Dit was aanvanklik saamgestel uit 66 hoëpresisie-antennas en het by golflengtes van 0,3 tot 3,6 mm gewerk. Die hoofteleskoopreeks het vyftig 12 m-antennas wat as 'n enkele interferometer dien. Daar is ook 'n kompakte reeks van vier 12 m- en twaalf 7 m-antennas. Die teleskope kan die heelal fynkam met ongekende sensitiwiteit en resolusie, met sig van tot 10 keer dié van die Hubble-ruimteteleskoop. Hierdie beelde vul dié van die VLT-interferometer aan. ALMA is 'n samewerkingsprojek van Oos-Asië, Europa, Noord-Amerika en Chili.
Die doelwitte van ALMA sluit in die bestudering van die oorsprong en vorming van sterre, sterrestelsels en planete met waarnemings van molekulêre gas en stof, die bestudering van verafgeleë sterrestelsels aan die kante van die waarneembare heelal en van die oorblywende straling ná die Groot Knal.
Soeke na eksoplanete
Die ESO se sterrewagte is toegerus met talle instrumente vir die opsporing, bestudering en monitering van eksoplanete. Sterrekundiges soek veral na planete wat met die Aarde ooreenstem. In 2004 het die Baie Groot Teleskoop die dowwe gloed waargeneem van 'n oënskynlike planeet wat om 'n ster sowat 200 ligjare van die Aarde af wentel. 'n Jaar later is bevestig dat dit inderdaad die heel eerste foto van 'n eksoplaneet is. Hoewel die planeet groot is (sy massa is vyf keer dié van Jupiter) was hierdie waarneming 'n eerste stap in die bepaling van die fisiese struktuur en chemiese samestelling van eksoplanete.
Al lyk dit of planete baie algemeen in die heelal is, is hulle relatief klein en dowwe voorwerpe; dit maak hul opsporing moeilik met ons huidige tegnologie. Om dié rede is die meeste eksoplanete met behulp van indirekte metodes opgespoor. Hiervan is die suksesvolste die radialesnelheidsmetode. HARPS het gehelp met die opsporing van 'n aantal planete met massas kleiner as dié van Neptunus wat om nabygeleë sterre wentel.
Min van hierdie planete is egter klein of in hul ster se bewoonbare sone. Die Deense 1,54 m-teleskoop by La Silla het deel gehad aan die ontdekking van een van die planete wat die meeste soos die Aarde is. Die eksoplaneet, omtrent vyf keer so groot soos die Aarde, wentel elke 10 jaar om sy ster en het vir seker 'n oppervlak van rots en ys.
In Augustus 2016 het die ESO die ontdekking van Proxima Centauri b, 'n planeet om ons naaste ster, Proxima Centauri, aangekondig.
Ouderdom van die heelal
Met die Baie Groot Teleskoop het sterrekundiges 'n onafhanklike bepaling gedoen van die ouderdom van die heelal en nuwe lig is gewerp op die vroegste stadiums van die Melkweg. Hulle het vir die eerste keer die hoeveelheid van die radioaktiewe isotoop uraan-238 gemeet in 'n ster wat ontstaan het terwyl die Melkweg nog besig was om te vorm.
Nog 'n resultaat was die eerste meting van die berillium-inhoud van twee sterre in 'n Melkweg-bolswerm. Met dié meting het sterrekundiges bevind die eerstegenerasiesterre in ons sterrestelsel moes gevorm het kort ná die einde van die "donkereeue", minder as 200 miljoen jaar ná die Groot Knal.
Melkweg se swartkolk
Sterrekundiges vermoed al lank daar is 'n swartkolk in die middel van die Melkweg, maar hulle kon dit nie bewys nie. Bewyse is gevind nadat die galaktiese sentrum 16 jaar lank met ESO-teleskope by La Silla en Paranal bestudeer is.
Die VLT het ook na die middel van ander sterrestelsels gekyk en duidelike tekens gesien van die aktiwiteit wat deur supermassiewe swartkolke veroorsaak word. In die aktiewe sterrestelsel NGC 1097 is 'n komplekse netwerk filamente wat uit die hoofdeel van die sterrestelsel na sy sentrum spiraal, in fyn besonderhede waargeneem.
Gammaflitse
Die VLT het die nagloed van die verste bekende gammaflits waargeneem. Met 'n gemete rooiverskuiwing van 8,2 het die lig van dié bron meer as 13 miljard jaar geneem om die Aarde te bereik. Die flits het plaasgevind toe die heelal minder as 600 miljoen jaar oud was (minder as 5% van sy huidige ouderdom). Meer energie is in 'n paar sekondes vrygestel as wat die Son in sy hele bestaan (meer as 10 miljard jaar) sal vrystel.
Gammaflitse kan kort of lank wees, en tot in 2003 is vermoed hulle word deur verskillende gebeurtenisse veroorsaak. In dié jaar het ESO-teleskope die nagloed van 'n ontploffing 'n maand lank dopgehou. Volgens hul data het die lig soortgelyke eienskappe as dié wat deur 'n supernova vrygestel word, en dit het sterrekundiges lang flitse laat verbind met die ontploffing van swaar sterre (hipernovas). In 2005 het ESO-teleskope sigbare lig van 'n kort flits waargeneem en dit drie weke lank dopgehou. Die gevolgtrekking was dat kort gammaflitse nie deur hipernovas veroorsaak word nie, maar eerder ontstaan in die gewelddadige samesmelting van neutronsterre en swartkolke.
Digitale argief
Die ESO se wetenskapargief ontvang en versprei data en verskaf argiefhulp. Sowat 200 teragrepe (TB) openbare data word elke jaar versprei. Die argief is sowat 1,01 petagrepe (PB) groot, met inligting van sowat 131 TB per jaar wat bykom.
Danksy deurbrake in teleskope en rekenaartegnologie kan sterrekundige opnames 'n groot aantal beelde, spektrums en katalogusse voortbring. Dié data dek die lug by alle golflengtes, van gamma- en X-strale tot infrarooi- en radiogolwe. Maniere word ontwikkel om hierdie groot hoeveelheid data maklik toeganklik te maak. Aangesien elke sterrewag teleskope met unieke instrumente het, is daar datasentrums met unieke versamelings sterrekundige data, sagtewarestelsels en prosesseringsvermoëns. Dié wêreldwye, gemeenskapsgebaseerde inisiatief word deur die International Virtual Observatory Alliance ontwikkel en in Europa as deel van die EURO-VO-projek.
Programme en opvoeding
Uitreikingsbedrywighede word behartig deur die ESO education and Public Outreach Department (ePOD). Dit sluit in 'n reeks programme en produkte om te voorsien in die behoeftes van die media, wetenskaplikes en publiek – soos nuusvrystellings, beelde, video's en gedrukte materiaal.
Die afdeling berig oor gebeure soos die Internasionale Jaar van Sterrekunde in 2009 (saam met die IAU en Unesco), VLT First Light, Astronomy Online en die impak van die komeet Shoemaker-Levy 9. ePOD reël ook uitstallings en opvoedingsveldtogte, soos Venus Transit, Science on Stage en Science in School.
ePOD sal ook die ESO se Supernovaplanetarium en Besoekersentrum by hul hoofkwartier in Garching bei München behartig wat tans in aanbou is en na verwagting in 2018 sal open.
'n Versameling foto's en video's kan gesien word in die ESO se fotogalery en videobiblioteek. Produkte met opvoedingsmateriaal kan van die ePOD se webtuiste afgelaai of van hulle af bestel word.
Nog 'n deel van hul bedrywighede is die beskikbaarstelling van inligting oor Nasa/ESA se Hubble-ruimteteleskoop en sy wetenskaplike ontdekkings. Die Internasionale Astronomiese Unie (IAU) se perskantoor word ook by ePOD gehuisves.
Publikasies
ESO-nuusverklarings beskryf wetenskaplike, tegniese en organisatoriese ontwikkelings en prestasies asook resultate wat wetenskaplikes met die ESO se geriewe verkry het. Die organisasie reik drie soorte nuusverklarings uit. Wetenskapverklarings beskryf die resultate van data wat deur die ESO se personeel of sterrewagte verkry is. Organisatoriese vrystellings dek verskeie temas wat met ESO-operasies te doen het, onder meer nuus oor onlangse en toekomstige sterrewagte, nuwe sterrekundige instrumente en wêreldwye uitstallings. Die ESO kies ook sy beste foto's en maak hulle deur middel van nuusvrystellings aan die publiek bekend. Alle vrystellings (sedert 1985) is aanlyn beskikbaar. Daar is kindervriendelike weergawes en verklarings wat in die tale van die ESO se lidlande vertaal is.
The Messenger is 'n kwartaalblad wat sedert Mei 1974 die ESO se bedrywighede aan die publiek bekend maak. Alle uitgawes van die verlede kan aanlyn afgelaai word. Die ESO publiseer ook aankondigings en 'n Foto van die Week op sy webtuiste. Aankondigings is korter as nuusvrystellings (gewoonlik korter as 200 woorde) en fokus op stories en gebeure van belang. Foto's van die Week wys pragtige (of interessante) beelde deur ESO-teleskope, of lê klem op onlangse gebeure of argieffoto's. Alle vorige inskrywings is op die webtuiste beskikbaar.
ESOcast is 'n podsending-videoreeks oor nuus en navorsing van die ESO. Die heelal se grense word verken deur "Doctor J" (dr. Joe Liske, 'n Duitse sterrekundige by die ESO). Liske se wetenskaplike belangstellings is in kosmologie, veral kwasars en die evolusie van sterrestelsels.
In 2013 is die IMAX-dokumentêr Hidden Universe 3D vervaardig in samewerking met Cinema Productions, Film Victoria, die Swinburne-universiteit en die ESO.
Galery
Hierdie foto's kom uit die ESO se top-100-lys.