cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Middeleeuse kookkuns
Dieetkunde
Mideeleeuse geleerde het die proses van spysvertering en die proses van kos kook as eenderse prosesse gesien. Die proses van spysvertering was bloot 'n voortsetting van die proses wat deur die kok begin is. Ten einde die voedsel behoorlik te "kook" en die voedingstowwe behoorlik op te neem, was dit belangrik dat die maag op 'n geskikte wyse gevul was. Kos wat maklik verteer word, was eerste geëet, geleidelik gevolg deur swaarder disse. Daar was geglo dat as dié manier nie gevolg word nie, die swaar kosse na die bodem van die maag sou sak en die spysverseringkanaal sou blok; dit sou veroorsaak dat kos baie stadig verteer word, die liggaam verrot en slegte vog (humores) na die maag sou lok. Dit was ook as lewensbelangrik beskou om nie kos met verskillende vog-eienskappe te meng nie.
Voor 'n maaltyd was dit gebruiklik om die maag "oop" te maak met 'n apéreitif (van die Latyns aperire, "oopmaak") wat verkieslik warm of droog van nature was: suiglekkers van suiker- of heuningbedekte speserye soos gemmer, karwy en sade van anys, vinkel or komyn, wyn en versoete, versterkte melkdranke. Die maag moes dus na die maaltyd ook weer "toe" gemaak word met die hulp van 'n digestif, gewoonlik 'n suiglekker van gekruide suiker of gekruide wyn, saam met verouderde kaas.
'n Maaltyd sou normaalweg begin met 'n maklik verteerbare vrug, soos appels. Dit sou dan gevolg word deur groente, soos slaaiblare, kool, postelein, kruie, vogtige vrugte, ligte vleissoorte soos hoender, mak boerboklammetjies, vleis-en-groentesop en bredies. Later sou swaar vleise soos varkvleis en beesvleis genuttig word saam met groente en neute soos pere en kastanjes (beide was beskou as moeilik om te verteer). Dit was gewild, en deur geneeskundiges aanbeveel, om die maaltyd af sluit met verouderde kaas en verskeie digestifs.
Bruinivoor
Die bruinivoor (Berchemia discolor) is 'n boom wat tot 16m hoog kan word. Die boom is inheems in Angola, Botswana, Demokratiese Republiek die Kongo, Eritrea, Ethiopië, Eswatini, Jemen, Kenia, Madagaskar, Malawi, Mosambiek, Namibië, Saoedi-Arabië, Somalië, Soedan, Tanzanië, Uganda, Zambië en Zimbabwe. In Engels staan dit as Brown ivory bekend.
Padel (sport)
Padel of padeltennis ([ˈpa:.dəl]; uit Engels padel (tennis), uit Spaans pádel is 'n raket- en balsport, soortgelyk aan tennis. Dit moet nie met POP/paddle tennis, wat veral in die Verenigde State van Amerika en Kanada gewild is, verwar word nie, asook nie met pickelball nie.
Geskiedenis
Die sport het in 1969 in Acapulco, Mexiko ontstaan; die uitvinder was Enrique Corcuera. Dit was vir lank baie gewild in Suid-Amerika en Spanje, maar is een van die snels groeiende sportsoorte in die wêreld, ook in Suid-Afrika.
Ciocalypta oscitans
Ciocalypta oscitans is 'n sponsspesie in die taksonomiese indeling van die Demospongiae (gewone sponse). Die liggaam van die spons bestaan uit kieselnaalde en sponginevesels en is in staat om baie water op te neem.
Die spons behoort tot die genus Ciocalypta en tot die familie Halichondriidae. Die wetenskaplike naam van die spesie is die eerste keer geldig gepubliseer in 1997 deur Hooper, Cook, Hobbs & Kennedy.
Gene Evans
Gene Evans (11 Julie 1922 – 1 April 1998) was 'n Amerikaanse akteur. Hy was bekend vir sy rolle in die rolprente The Steel Helmet (1951), Park Row (1952), Donovan's Brain (1953), en Operation Petticoat (1959).
Johnny Weissmuller jr.
Johnny Weissmuller jr. (23 September 1940 – 27 Julie 2006) was 'n Amerikaanse akteur. Hy was bekend vir sy rolle in die rolprente Andy Hardy Comes Home (1958), THX 1138 (1971), American Graffiti (1973), en Shame of the Jungle (1975).
13 Februarie
13 Februarie is die 44ste dag van die jaar in die Gregoriaanse kalender. Daar volg nog 321 dae in die res van die jaar (322 in skrikkeljare).
Bewussyn
Bewussyn is die vermoë om te ervaar of waar te neem, of om 'n ervaring of bewustheid van jouself en die omgewing te hê.
Bewussyn is 'n refleksie van indrukke van die buitewêreld, byvoorbeeld van mense, van voorwerpe en van die innerlike wêreld, byvoorbeeld van emosies, gedagtes of behoeftes. Bewustheid ken of ervaar wat beide sensories en kognitief in jouself aangaan, met uiteindelik die moontlikheid om op 'n sekere manier daaroor te kommunikeer. Verder word die bewussyn en bewustheid (of sy noodsaaklike eienskappe) gedefinieer as: persepsie, waaksaamheid, ervaring, geestestoestand, opwinding, gevoel, onderwerp, subjektiwiteit, wakkerheid, opsetlikheid, besef, geheue, gewete, kennis en begrip.
Bewussyn as 'n onderwerp in die filosofie word gewoonlik na verwys as die filosofie van die gees. Die hoof fokus is op die beskrywing van die aard van bewussyn om die noodsaaklike eienskappe van bewussyn vas te stel. Bewussynkonsepte fokus ook hoofsaaklik op die interaksie tussen die liggaam en die verstand (gees) of fisies en geestelik, bekend as die liggaam-gees probleem, of opeenvolgend tussen breinaktiwiteit en bewussynservaring, bekend as die moeilike probleem van bewussyn. Ander vraagstukke is iemand anders se bewussyn, dierbewustheid, kunsmatige bewussyn, die ligging van bewussyn, die bewussyn as kenmerk, kwalia en die vraag of die wêreld direk of indirek waargeneem word. Daarbenewens is daar verskillende strome of metafisiese posisies met betrekking tot bewussyn, soos: pluralisme, triaisme, dualisme en monisme. Behalwe die dualistiese sienings, het dit sedert die eerste helfte van die 20ste eeu hoofsaaklik oor die verskillende monistiese verklarings van bewussyn gegaan. Daarbenewens is daar ook selfstandige en Oosterse strome wat die bewussyn verduidelik.
Gedeeltelik te danke aan tegnologiese ontwikkelings uit die 1980's, het bewustheid 'n belangrike onderwerp geword in die navorsing in sielkunde, medisyne en wetenskap. Vanuit hierdie dissiplines en die filosofie word bewussyn as term dikwels gebruik as 'n opvolg of vervanging van die terme siel of gees en soms psige.
In 'n sielkundige sin word die bewussyn onderverdeel in die eksterne lewe, soos gedrag wat verband hou met ander mense en die omgewing, en die innerlike lewe, soos die individuele ervaring van gedagtes of gevoelens. Dit het dikwels betrekking op 'n beperking of verandering van 'n normale bewussynstoestand, byvoorbeeld as gevolg van 'n geestesversteuring, breinskade of dwelms. Die sielkundige dissiplines wat op bewussyn fokus, is eksperimentele sielkunde, neuropsigologie en kognitiewe sielkunde.
In die geneeskunde is die assessering van bewussyn hoofsaaklik prakties daarop gemik om te genees. Dit handel hoofsaaklik oor die mate van bewussyn van 'n persoon, byvoorbeeld in bewussynsversteurings soos koma of ingeslote sindroom, of op bewussynsvlakke soos verwarring of delirium.
In die wetenskap is dit hoofsaaklik die neurowetenskap en die kognitiewe wetenskap (of kognitiewe neurowetenskap) wat verseker het dat die sogenaamde neurale korrelate van bewussyn in verifieerbare verduidelikende modelle opgestel word. Daarbenewens is daar verskeie verduidelikings oor die evolusionêre ontwikkeling en oorsprong van bewussyn. Verder is daar kwantum meganiese, elektromagnetiese, wiskundige, fisiese en geestelike verklarende modelle of hipoteses oor bewussyn.
Daarbenewens is daar nog geestelike, esoteriese of godsdienstige strominge wat die bewussyn omskryf. Baie godsdienste, of hulle in die siel se voortbestaan in ’n ander lewe glo (soos die Christendom, Islam en baie heidense geloofstelsels) of in reïnkarnasie (soos baie vorme van Hindoeïsme en Boeddhisme), glo ’n mens se status in die hiernamaals is 'n beloning of straf vir hul optrede gedurende hul lewe.
Etimologie
Die term bewussyn word geneem uit die vroeë nuwe hoë Duitse Bewusstsein; wat deur die filosoof Christian Wolff (1679–1754) omstreeks 1720 as 'n filosofiese term bekendgestel is. Die woord bewus, wat vir 'n eeu langer in gebruik was, kom ook van die vroeë nuwe hoë-Duitse. Die term Bewusstsein is 'n leenvertaling wat voortspruit uit die Latynse woord conscientia, wat beteken "om bewus te wees van morele aksies" en letterlik vertaal medewete beteken.
Die woord conscientia verskyn eerste in Latynse regstekste van skrywers soos Marcus Tullius Cicero rondom die begin van die jaartelling. Dit beteken toe "'n getuie wat kennis dra van 'n mens se optrede". Oor die algemeen word aanvaar dat René Descartes (1596–1650) die eerste filosoof was om die woord conscientia te gebruik waarvan die betekenis 'interne getuienis' reeds ooreenstem met die huidige betekenis. Verder word die oorsprong van bewussyn, soos die huidige konsep, dikwels toegeskryf aan John Locke (1632–1704), wat die Engelse woord consciousness gebruik het, wat die 'gebeurlike persepsie in iemand se gees' beteken.
Konsepvorming
Beide filosowe en mense in die algemeen stem nie saam oor wat presies die bewussyn behels nie. Alhoewel die meeste mense 'n idee of intuïsie oor bewussyn het, beweer skeptici dat hierdie intuïsie verkeerd is omdat die konsep van bewussyn (intrinsiek) onsamehangend sou wees, of omdat ons intuïsie oor bewussyn op illusies berus. Gilbert Ryle argumenteer, byvoorbeeld dat die tradisionele konsep van bewussyn gebaseer is op 'n kartesiese dualistiese siening wat foutiewelik onderskeid maak tussen liggaam en verstand of die wêreld en die verstand. Hy sê dat ons nie praat van geeste, liggame en 'n wêreld nie, maar van individue of persone in die wêreld. Dus, deur te praat oor "die bewussyn", kan ons onsself mislei deur te dink dat die bewussyn van gedrag en taalkunde verskil. Morris Berman praat van 'n 'deelnemende bewussyn' waarin die waarnemer nie geskei is van die waargenome wêreld nie. 'n Goeie aantal filosowe en wetenskaplikes is ontevrede weens die gebrek aan duidelikheid in die ontwikkeling van 'n korrekte definisie van bewussyn.
Filosowe soos Ludwig Wittgenstein het taalkundige kritiek, hy argumenteer dat dit 'n fout is om te vra hoe geestelike en biologiese toestande verbind word. Menslike ervarings kan op verskillende maniere beskryf word, byvoorbeeld in geestelike en fisiese sin. As ons byvoorbeeld oor die brein praat, sou dit in die verkeerde konteks wees; as ons 'n geestelike woordeskat gebruik, met die gevolg dat dit 'n kategorie fout of konseptuele verwarring tot gevolg hê.
Ten spyte van die probleme om dit te definieer, argumenteer baie filosowe dat bewussyn 'n ondubbelsinnige konsep is wat (intuïtief) deur die meerderheid verstaan word. Aan die ander kant dui die meningsverskil oor die definisie aan dat bewustheid verskillende betekenisse het volgens verskillende mense. Waarskynlik omdat die bewussyn self, bykomend tot die objektiewe eienskappe, subjektiewe en intersubjektiewe eienskappe bevat.
In 1976 het Richard Dawkins geskryf; "Die evolusie van die vermoë om te simuleer het skynbaar tot die subjektiewe bewussyn gelei. Hoekom dit met sou gebeur het, is die mees diepgaande raaisel wat die moderne biologie in die gesig staar."
In 2004 het agt neurowetenskaplikes berig dat dit nog te vroeg is om die bewussyn te definieer. Hulle het geskryf; "Ons het geen idee hoe bewustheid kan voortspruit uit die fisiese aktiwiteit van die brein nie, en ons weet nie of bewustheid kan voortspruit uit nie-biologiese stelsels, soos rekenaars nie. Op hierdie oomblik verwag die leser 'n noukeurige en akkurate definisie van bewussyn. Jy sal teleurgesteld wees. Bewussyn is nog nie 'n wetenskaplike term wat op hierdie manier gedefinieer kan word nie. Ons gebruik tans bewustheid as 'n term op verskillende en dubbelsinnige maniere. Akkurate definisies van verskillende aspekte van bewussyn sal ontstaan... maar om in hierdie stadium 'n presiese omskrywing te gee, is voortydig."
Max Velmans en Susan Schneider beskryf die bewussyn as; "Alles wat ons op 'n gegewe oomblik bewus maak, is deel van ons bewustheid. Dit maak 'n bewuste ervaring sowel as die bekendste en die mees geheimsinnige aspek van ons lewens."
Vraagstelling
Die opdrag om bewussyn as 'n verklarende model op te stel, is op sigself 'n redelik uitgebreide en diverse projek, beide in die filosofie en in die wetenskap. Die navorsing kan opgesom word deur middel van 'n aantal hoofvrae. Die vrae fokus op die beskrywing (van die eienskappe) van die bewussyn, die onderliggende basis of oorsaak van die bewussyn en die rol of waarde van die bewussyn. In die praktyk hang die antwoorde gewoonlik van mekaar af, saam vorm hulle 'n algemene en bruikbare struktuur wat gebruik word om die bewussyn so goed as moontlik te verduidelik. Die relevante vrae kan eenvoudig soos volg onderverdeel word:
Bewussynstipes
Ned Block onderskei tussen twee tipes bewussyn: fenomenologiese of P-bewussyn (phenomenal consciousness) en toeganklik, funksioneel of A-bewussyn (access consciousness /functional consciousness). Die P-bewussyn bestaan uit subjektiewe ruwe indrukke, gevoelens en ervarings, byvoorbeeld van kleure of geluide. Hierdie tipe ervaring word beskou as onafhanklik van gedrag en hoef nie gedrag te beïnvloed nie. In die filosofie van persepsie ondersoek 'n mens byvoorbeeld in watter mate sensoriese eienskappe soos klank, reuk of kleur in 'n objektiewe realiteit kan bestaan met betrekking tot hul subjektiewe waarneming daarvan. Die P-bewussyn word ook as bewuswording genoem deur Steven Pinker, wat beteken dat die gevoel vermoeë ten opsigte van denkvermoeë (rede) bestaan.
Die A-bewustheid is die vermoë om oor die inhoud van gedagtes en waarnemings te vertel en om dit ook aan gedrag te koppel. Dit is die bewuste toeganklikheid wat ons gebruik wanneer ons byvoorbeeld inligting koppel aan waarnemings, gedagtes, herinneringe of gedrag. David Chalmers het aangevoer dat die A-bewussyn ten opsigte van die P-bewussyn relatief makliker is om te beskryf, byvoorbeeld in terme van neurowetenskap. Alhoewel sommige filosowe soos Daniel Dennett die verskil en bestaan van P-bewussyn en A-bewussyn betwis, word die onderskeid algemeen aanvaar. Dit is ook debateerbaar of die P-bewustheid en die A-bewussyn altyd saam gaan, met die vraag of hulle ook afsonderlik kan bestaan.
Nog 'n onderskeid van bewussyn word gemaak tussen 'n bewussynstoestand of opwekkingstoestand en 'n bewustheidsinhoud of bewusmakingservaring. In 'n bewussynstoestand het dit betrekking op 'n sekere bewussynskwaliteit, soos: slaperigheid, waaksaamheid of moeite, terwyl 'n bewustheidsinhoud handel oor iets daarvan bewus wees, soos om iets te sien, te hoor, te onthou, te beplan of te fantasieer. Die bewussynstoestand moet relatief goed relatief hoog wees vir 'n bepaalde bewussyninhoud.
Filosofie
Bewustheid is 'n onderwerp van studie in die filosofie, veral die rigting waarna verwys word as die filosofie van die gees. Benewens die verstandelike prosesse, funksies en eienskappe word bewussyn in 'n sekere verhouding met die liggaam gebring. Hierdie verband word op verskillende maniere bespreek en beskryf omdat daar nog geen algemeen aanvaarde teorie is nie. Dit word algemeen aangedui as die sogenaamde liggaam-geesprobleem. Hierdie konsep is die sentrale tema binne die filosofie van die gees, waarvan die oorsprong terugverwys kan word tot ongeveer 2 500 jaar gelede.
Voorgeskiedenis
Die belangstelling in die aard van bewuste ondervinding bestaan ongetwyfeld so lank as wat daar mense was wat selfrefleksie nastreef. Die mens het byvoorbeeld reeds grotskilderye gemaak oor hul ervarings voordat skryfwerk ontstaan het. Die eerste omskrewe teorieë van bewussyn strek van die Westerse filosofie en die Oosterse filosofie. Boeddhisme het byvoorbeeld op verskillende maniere oor bewussyn en die aspekte daarvan gepraat. Sentraal tot Boeddhistiese leerstellings is om die verstand te laat ontspan. Soos in die eerste leer van Gautama Boeddha oor die Vier Edel Waarhede wat sê dat daar lyding is, die lyding 'n oorsaak het en dat lyding opgehef kan word; deur die sogenaamde Edel Agtvoudige Pad te volg, waarin die bewussyn reeds omvattend beskryf word. Een van die eerste idees van die Hindoe-filosofie is dié van die sankhya-skool, waarin die wêreld onderverdeel word in gees (purusha) en materie (prakrti). Presokratiese en antieke filosofie het nie bewustheid as 'n term gebruik nie, maar hulle het wel die verskynsel van sekere waarnemings beskryf, soos die beskrywings wat Homer in die Iliad gedoen het. Plato se ideëleer beskryf 'n wêreld van idees of herinneringe (anamnese) en 'n wêreld (van voorwerpe) om ons, of die sensoriese indrukke (aisthêsis). Die ooreenstemmende kennisteorie van Aristoteles verklaar dat geheue afkomstig is van persepsie (mnêmê), of 'n soort innerlike beeld wat deur herinnering opgeroep kan word. Hierdie herinnering kom ook uit waarneming en kan lei tot 'n ervaring (empeiria). Alhoewel die Westerse filosofie en Oosterse filosofie voor die jaartelling, meestal dualisties was, is die monisme in die Westerse wêreld eers deur Parmenides beskryf. In die Ooste het die konsepte brahman en tao, geformuleer deur onder andere Laozi, reeds met monisme ooreengestem.
In die daarop volgende Middeleeue was daar feitlik geen onderskeid tussen die gewete en bewussyn in die Westerse filosofie nie. Byvoorbeeld, 'n Christelike eienskap van die siel was die vermoë om jouself te leer ken met die getuienis van God. René Descartes (1596–1650) het die term gewete geherdefinieer. Die betekenis daarvan is meer verwant aan die werk van Aristoteles as met die Middeleeuse filosofie, naamlik omdat die Griekse filosowe ook 'n onderliggende probleem of onderskeiding van liggaam en verstand (gees) beskryf het. Na Descartes was daar meer geleerdes wat die verklaring van bewussyn as 'n probleem aangedui het. Soos Isaac Newton (1643–1727), wat in 'n brief aan Henry Oldenburg gestel het, dat dit nie maklik is om te bepaal deur watter meganisme van aksie die lig in ons gedagtes, 'n voorstelling van kleur kan produseer nie. Of Gottfried Leibniz, wat 'n hipotetiese meule voorgestel het as die onderliggende meganisme vir bewussyn, waarin ons dele sien wat meganies teen mekaar stoot, terwyl ons nie die persepsie self vind nie, staan dit bekend as Leibniz se gaping. Thomas Huxley (1825–1895) het ook opgemerk hoe iets so merkwaardig as 'n bewussynstoestand kan voorkom as gevolg van 'geïrriteerde' senuweefsel. Hy het ook genoem dat dit so onverklaarbaar is soos die voorkoms van die genie nadat Aladdin sy wonderlamp vryf.
Konsepte
Daar is verskeie begrippe binne die filosofie oor bewussyn wat 'n belangrike rol speel. Dit dui op 'n aantal bekende bewusmakingsprobleme, dierebewustheid, kunsmatige bewussyn, die setel van bewussyn, die bewussyn as kenmerk, kwalia en die vraag of die wêreld direk of indirek beskou word.
Bewusmakingsprobleme
Bewusmakingsprobleme is nie probleme wat ons in die alledaagse lewe ervaar nie. Hulle dui aan dat daar verklarings ontbreek wat verband hou met die oorsaaklike interaksie tussen liggaam en verstand, brein en bewussyn, fisiese en geestelike en 'n mens se eie bewussyn teenoor ander.
Teorie van Verstand
Verwant aan die probleem van “ander se gedagtes” is die vermoë om die perspektief van iemand anders te verstaan, soos diegene se geestelike, emosionele of gedragstoestand. Daarna word verwys as die teorie van verstand (teorie van die gees). Twee visies bestaan oor die filosofie van die verstand; simulasieteorie en teorie-teorie.
Diere bewustheid
Dit is moontlik om 'n aantal probleme te identifiseer ten opsigte van dierbewussyn as onderwerp. Dit is 'n spesifieke vorm van die probleem van “ander se gedagtes”, omdat nie-menslike diere nie die geleentheid het om te vertel van hul ervarings, soos mense kan nie. Daarbenewens is daar soms die ontkenning van die bestaan van dierbewustheid, wat kan beteken dat 'n dier geen gevoel het nie, hulle lewe geen waarde het nie en dat die skade wat veroorsaak word nie vanuit morele standpunt verkeerd is nie. Descartes word soms daarvan beskuldig dat hy wreed is omdat hy geglo het dat slegs mense 'n immateriële gees het. Volgens hom kan diere reduksioneel as masjiene verklaar word. Baie mense het 'n sterk vermoede dat sommige diere soos honde en katte wel 'n bewussyn het. Maar hierdie vermoedens is nie vanselfsprekend nie, omdat hulle dikwels gebaseer is op persoonlike interaksies met troeteldiere en ander diere wat hulle waargeneem het. Filosowe wat subjektiewe ondervinding as die essensie van bewussyn beskou, glo in die algemeen dat die bestaan en aard van dierbewussyn nooit ten volle verstaan sal kan word nie. Thomas Nagel het hierdie posisie in die invloedryke opstel uiteengesit. What Is It Like to Be a Bat? (hoe is dit om 'n vlermuis te wees). Hy verklaar dat 'n organisme bewus is “as daar iets is om soos die organisme te kan wees – iets van hoe dit vir 'n organisme is”. As ons aanneem dat dit nie weet hoeveel ons leer oor die brein en gedrag van 'n dier nie, kan ons ons nooit in die verstand of bewussyn van die dier plaas om sodoende die wêreld te ervaar soos die dier dit ervaar nie. Ander filosowe soos Douglas Hofstadter verwerp hierdie argument omdat dit onsamehangend sou wees. Daniel Dennett ontken die ontoeganklikheid van 'n vlermuisbewussyn, en beweer dat sekere bewusmakingseienskappe vatbaar is vir verstaan vanuit 'n derdepersoon waarneming persepsie. Dit is byvoorbeeld bekend dat die eggo-navigasie van vlermuise 'n baie beperkte omvang het. Hy sê dat sulke aspekte van hul bewussyn afgelei kan word uit verdere navorsing. Verskeie sielkundiges en etoloë argumenteer vir die bestaan van dierbewustheid deur 'n beskrywing van 'n aantal gedragswyses te gee, wat aantoon dat diere bewus is van sekere dinge.
Benewens filosofiese oorwegings, is daar ook vanuit die biologiese persepsies. Die volledige afwesigheid van 'n bewussyn in diere gee aanleiding tot die probleem van Wallace, omdat dit 'n verskil in die fisiese en geestelike evolusie van die mens veronderstel en daar sprake is van 'n sprong in die evolusie. Volgens die beginsel van middelmatigheid is dit onwaarskynlik dat alle lewe op aarde volgens die beginsel van evolusie plaasgevind het, maar dat die menslike verstand daaruit kon onttrek het. Deesdae word Wallace se probleem nie meer as 'n probleem beskou nie. Eerstens vereis natuurlike seleksie nie dat elke aanpassing onmiddellik 'n voordeel moet oplewer nie, solank dit geen nadele vir oorlewing behels nie. Daarbenewens speel seksuele seleksie ook 'n rol in evolusie. Ook sou die vroeë mens hom of haar in 'n meer veeleisende omgewing bevind as wat Wallace voorgestel het. Voorts blyk dit dat moderne navorsing oor dierkognisie daarop dui dat die sogenaamde uitsonderlike antroposentrisme, die verskil tussen dierlike en menslike kognisie, minder is as wat dikwels gedink word. Daar is dus evolusionêre kontinuïteit, eerder as 'n dualisme tussen verstand en liggaam volgens die siening.
Reeds in 1739 het David Hume in A Treatise of Human Nature voorgestel om dieselfde hipoteses vir die verstandelike optrede in diere as in die mens toe te pas, wat bekend staan as die toetsteen van Hume:
"Aangesien die uiterlike aktiwiteite van diere soos ons eie gedrag lyk, beoordeel ons dat hul innerlike self dieselfde as die menslike moet wees; en as ons een stap verder op hierdie beginsel redeneer, moet ons aflei dat aangesien ons innerlike aktiwiteite soortgelyk is, die oorsake waaruit dit ontstaan, ook soortgelyk moet wees. Daarom, as 'n hipotese voorgestel word om 'n verstandelike proses wat mense en diere in gemeen het, te verduidelik, moet ons dieselfde hipotese aanbeveel vir albei".
Daarmee was hy meer as 130 jaar voor Charles Darwin, wat in 1872 in The Expression of the Emotions in Man and Animals die volgende stel:
"Daar is steeds 'n veel groter probleem om die oorsaak of oorsprong van die individuele uitdrukkings te verstaan, en om te bepaal watter van die teoretiese verduidelikings betroubaar is. Om so goed moontlik te weet, sonder die hulp van enige wet, watter van die twee of meer verduidelikings die bevredigendste is, of wat heeltemal onbevredigend is, sien ek net een manier om ons gevolgtrekkings te toets. Dit word gedoen deur te ondersoek of dieselfde beginsel waarmee 'n sekere uitdrukking ook duidelik verklaar kan word, ook in ander verwante gevalle toegepas kan word; en veral of dieselfde algemene beginsel met bevredigende resultate toegepas kan word op beide die mens en die onderste diere. Ek is geneig om te dink dat hierdie laaste metode die nuttigste is".
Morgan se kanon waarsku teen antropomorfisme wat te ver uitgevoer word. Conwy Lloyd Morgan het in 1894 in An Introduction to Comparative Psychology voorgestel dat hoër gawes slegs aangedui kan word indien daar goeie redes is om dit te doen:
Die kanon is een van die mees aangehaalde sinne in die vergelykende sielkunde en word soms na verwys as 'n toegepaste vorm van Ockham se skeermes. Hierdie verduideliking volg egter nie wat Morgan met die kanon wou bereik nie, en hy verklaar hom eksplisiet teen die eenvoudigste verduideliking en vir 'n model waar daar gawes is wat op grond van die stryd om die bestaan, ontwikkel. Een van die vrae in al hierdie oorwegings is watter toets bewustheid in diere kan toon. 'n Bekende voorbeeld is die spieëltoets wat deur Gordon G. Gallup ontwikkel is om selfherkenning te ondersoek.
Op 7 Julie 2012 het 'n aantal vooraanstaande wetenskaplikes van verskeie dissiplines van die neurowetenskappe by die Universiteit van Cambridge ontmoet om die Francis Crick Memorial Conference te vier. Hulle fokus op die bewussyn van mense en die pre-linguistiese bewustheid van nie-menslike diere. Na die konferensie het hulle, in die teenwoordigheid van Stephen Hawking, die 'Cambridge verklaring oor die bewussyn' onderteken. Waar in 'n oorsig gegee word van die belangrikste bevindinge van die ondersoek saam met die volgende stelling:
Kunsmatige bewussyn
Kunsmatige bewussyn of masjienbewustheid hou verband met kunsmatige intelligensie, kognitiewe robotika en rekenkundige neurowetenskap. Die doel van kunsmatige bewussyn as 'n teorie is om vas te stel wat gesintetiseer moet word om 'n bewussyn in 'n geboude artefak te akkommodeer. Neurowetenskap veronderstel onder andere dat bewussyn gegenereer word deur onderlinge uitruil van 'n aantal verskillende breinareas, of deur die sogenaamde neurale korrelate van bewussyn. Voorstanders van kunsmatige bewussyn glo dat dit moontlik is om stelsels (soos rekenaarstelsels) te konstrueer, sodat die onderlinge uitruil van neurale korrelate van bewussyn gesimuleer kan word, soos met die benadering genoem verbindigisme. Die moeilike vraag is of die vermoë van neurone geprogrammeer kan word, met die vraag of 'n gemoedstoestand (soos begrip van iets) geskep kan word, is die uiteindelike vraag of 'n ervaring moontlik sou wees deur 'n kunsmatige bewussyn. Een van die mees invloedryke bydraes tot hierdie vraag kom van die baanbrekerwetenskaplike Alan Turing. Weens die gebrek aan duidelikheid in die bepaling van kunsmatige intelligensie het Alan Turing 'n spesifieke operasionele toets ontwikkel; wat bekend staan as die sogenaamde Turingtoets. Ten einde die toets te slaag, moet 'n rekenaar 'n persoon kan naboots deur vrae op so 'n manier te beantwoord dat die ondervraers nie besef dat hulle met 'n rekenaar kommunikeer nie. Die captcha-toets, waarin 'n rekenaar kyk of dit 'n mens is of nie, word soms beskryf as die omgekeerde variant van die Turingtoets. Die Turingtoets word ook gesien as die kriterium vir 'n kunsmatige bewussyn. Daarbenewens het die konsep 'n groot mate van filosofiese debat tot gevolg gehad. Byvoorbeeld, Daniel Dennett en Douglas Hofstadter beweer dat diegene wat in die toets slaag, noodwendig van homself/haarself bewus is. Terwyl Dawid Chalmers beweer dat 'n filosofiese zombie die toets sonder bewustheid kan slaag. Nog 'n groep geleerdes het aangevoer; dat wanneer masjiene betekenisvolle simptome van menslike gedrag deur tegnologiese ontwikkeling begin toon, die verskil tussen mensagtige bewussyn en menslike bewussyn sal verdwyn.
Internalisme en eksternisme
Internalisme en eksternisme stel die vraag; waar is die verstand (gees) of bewussyn geleë? As die gees 'n fisiese verskynsel is, moet dit iewers in die liggaam wees. Daar is dan hoofsaaklik twee moontlike opsies: of die gees is in die liggaam (internalisme) of die gees is buite die liggaam (eksternisme). Die gees is afhanklik van die gebeure en eienskappe wat in die liggaam is, of die gees is ook afhanklik van die faktore wat buite die liggaam is. Voorstanders van internalisme deel die siening dat neurale aktiwiteit voldoende is vir waar die gees of bewussyn hul begeef. Voorstanders van eksternisme beweer dat die omliggende wêreld (ook) die gees op 'n sekere manier uitmaak. Eksternisme bestaan ook uit verskillende weergawes, die belangrikste: fenomenologiese, semantiese en kognitiewe eksternisme. Wat verder onderverdeel kan word as inhoud of draer van die gees of bewussyn.
Uitgebreide kognisie
Uitgebreide kognisie (extended cognition), of uitbreiding van bewussyn, is deel van kognitiewe eksternalisme en is die siening dat verstandelike prosesse en die verstand verder gaan as slegs die liggaam. Dit sluit ook die aspekte van die omgewing waarbinne die organisme beweeg, maar ook die interaksie van die organisme met die omgewing, soos in omgewingsosiologie. Kognisie gaan verder as 'n interne geestelike manipulasie van simbole, daar is ook 'n opkoms van orde en struktuur wat voortspruit uit 'n aktiewe betrokkenheid by die eksterne wêreld. Verlengde kognisie kontrasteer met die siening dat die verstand net 'n verwerkingsentrum is wat geestelike voorstellings van die werklikheid skep; gebruik om liggaamsgedrag te beheer. Die veld van verlengde kognisie fokus spesifiek op die skeppingsproses en inkorporeer dit as 'n onderdeel van bewussyn. Bewussyn is dan nie meer beperk tot die brein of liggaam nie, dus behels dit eksterne interaksie met die omgewing. Op 'n 'lae' vlak soos met die motoriese leer en haptiese persepsie is die liggaam ook in kognisie betrokke, maar daar is ook 'n 'hoë' vlak waarin kulturele faktore 'n rol speel. Hierdie manier van kognisie word soms as in werking stelling beskou, om die rol van die interaksie tussen die organisme en die omgewing te beklemtoon. Met die terugvoerprosesse wat betrokke is by die ontwikkeling van 'n bewussyn en die hervorming van die omgewing; soos met mens-rekenaar interaksie.
Die uitgebreide verstand (The Extended Mind), geskryf deur Andy Clark en David Chalmers, is die baanbrekerwerk op die gebied van verlengde kognisie. Hulle sê ook dat dit arbitrêr is om te sê dat die verstand ditself net binne die grense van die skedel begeef. Die skeiding tussen die verstand, die liggaam en die omgewing word deur hulle beskou as 'n nie-beginselverdeling. Volgens hulle kan gereedskap, instrumente en ander eienskappe ook onder sekere omstandighede as gedeeltes van die verstand of bewussyn tel.
Subjektiwiteit en kwalia
Kwalia is die kwalitatiewe eienskappe van 'n waarneming, of die fenomenale karakter van ervaring. Dit gaan hoofsaaklik oor die subjektiewe manier waarop 'n ervaring of belewing vir die individu voorkom, byvoorbeeld die innerlike persepsies van gedagtes, gevoelens, smaak of kleure. As die kwalitatiewe karakters van gevoel of sensasie staan hulle in teenstelling met die proposisionele houdings, omdat hulle 'n doelbewustheid impliseer, oftewel kwalia is eerder die onderliggende gevoelens van 'n proposisie. 'n Groot deel van die debat gaan oor die definisie van kwalia. Verskeie filosowe ontken of beklemtoon die bestaan van sekere kwalia-einskappe, daarom is die aard en bestaan van kwalia redelik kontroversieel. Alhoewel Daniel Dennett die bestaan van kwalia ontken, gee hy 'n duidelike viervoudige definisie daarvoorː
As kwalia van hierdie soort bestaan, sal 'n persoon wat byvoorbeeld rooi sien, nie sy ervaring op so 'n manier kan beskryf nie; sodat 'n luisteraar wat nog nooit rooi ervaar het nie, alles oor die ervaring kan weet, insluitende die sien van rooi, tesame met die rooi ervaring. Dit is moontlik om 'n analogie te maak, soos: 'rooi lyk warm' of 'n beskrywing van toestande soos: 'dit is die kleur wat jy sien wanneer lig met 'n golflengte van 700 nm deur die retina aan jou brein word gestuur word'. Voorstanders van (hierdie soort) kwalia argumenteer dat iemand nie 'n volledige beskrywing van daardie ervaring kan gee nie. Aangesien dit per definisie onmoontlik is om kwalia mondeling oor te dra, is dit ook onmoontlik om direk in 'n bespreking te demonstreer. Daarom word van 'n tasbare benadering gebruik gemaak. Dit is om te sê; In die algemeen kom kwalia-argumente in die vorm van 'n gedagte-eksperiment wat ontwerp is om iemand tot die gevolgtrekking te bring dat kwalia bestaan. Die moeilike probleem van bewussyn word algemeen gesien as die hoofargument vir kwalia, met die subjektiewe karakter van ondervinding (die 'hoe-dit-is'-argument) en die filosofiese zombie, ander voorbeelde sluit in:
Strominge
Pluralisme bepaal dat die wêreld bestaan uit 'n menigte elemente of substansies, gewoonlik vier of meer, wat van mekaar onderskei kan word. Byvoorbeeld, Empedokles het aarde, water, lug en vuur gesien as die vier elemente waarmee die wêreld opgebou word. Die atomisme van Leucippus en Demokritus verklaar dat die wêreld bestaan uit ontelbare minuskule ondeelbare atome. Hierdie teorie word egter nie meer ondersteun nie; omdat wetenskaplikes getoon het dat atome bestaan uit protone en neutrone, wat elk weer uit kwarke bestaan.
Trialisme is bedink deur John Cottingham, as 'n alternatiewe interpretasie van die liggaam-geestelike dualiteit van Rene Descartes. Trialisme handhaaf liggaam en verstand, maar voeg sensasie (gevoel) as 'n derde substansie by, om liggaam en verstand te verenig. Byvoorbeeld, diere kan nie dink nie, maar hulle het sensasies (gevoelens), in teenstelling met Decartes; wie dié diere verklaar het as geeslose outomate.
Ander 'trialiste' is Karl Popper en John Eccles, wat albei drie wêrelde beskryf, met inagneming van alles wat bestaan. Die eerste wêreld is fisieke voorwerpe en toestande soos materie, energie, organismes en voorwerpe. Die tweede wêreld is dié van bewussynstate, soos: subjektiewe kennis en belewing of ervaring van: persepsies, gedagtes, emosies, herinneringe, drome en verbeelding. Die derde wêreld is die kennis en idees in objektiewe sin, soos: taal, filosofie, teologie, wetenskap, geskiedenis, literatuur, kunswerke en tegnologie. Die derde wêreld is deur die mens geskep, maar kan ook onafhanklik van die mens bestaan. Dit word ook die 'objektiewe verstand' genoem, of dit is die kennis wat onafhanklik van die individu of die 'subjektiewe verstand' kan bestaan.
Dualisme
Die algemeenste argument vir dualisme is die beroep op gesonde verstand, dit is die intuïsie wat 'n bewuste ervaring van lewelose materie onderskei. Nog 'n belangrike argument ten gunste van dualisme is dat die geestelike en fisiese baie verskillende eienskappe het, wat onversoenbaar is. Byvoorbeeld, het geestelike gebeure 'n subjektiewe aspek, terwyl fisiese gebeure dit nie het nie. As bewussyn (of die verstand) onafhanklik van die fisiese realiteit (die brein) kan bestaan, vereis dit 'n verduideliking; hoe, byvoorbeeld, word herinneringe geskep. Met ander woorde, hoe kan die verstand of bewussyn die fisiese realiteit beïnvloed (en omgekeerd) met 'n streng onderskeid.
Substansiedualisme
Substansiedualisme stel dat geestelike en fisiese in wese geskeide fondamente het, asof dit twee verskillende substansies is. Substansiedualisme is die meeste verdedig deur René Descartes, hy stel dat die geestelike buite die liggaam of die fisiese werklikheid kan bestaan. Substansiedualisme is verenigbaar met die meeste teologieë; wat beweer dat 'n onsterflike siel 'n onafhanklike domein kan beset; wat dit onderskei van die fisiese wêreld.
Eienskapdualiteit
Die eienskapdualisme stel die fisiese voor, as die fundamentele substansie, met beide fisiese en geestelike eienskappe. Die bewustheid is daarom ontologies gesien onherleidbaar tot neurobiologie en fisika. Wanneer materie georganiseer word op die regte manier, dit wil sê; in die manier waarop lewende menslike liggame georganiseer word, kan daar dan geestelike eienskappe ontstaan.
Predikaatdualisme
Die predikaatdualisme stel die geestelike aanduidings van predikate teenoor die fisiese aanduidings. Die opvatting hou in dat geestelike onderwerpe nie tot die fisiese herlei kan word nie. In beginsel staan hierdie stelling teenoor die predikaatmonisme, oftewel die eliminatiewe materialisme, wat stel dat daar (uiteindelik) geen geestelike of geestelike toestande is nie. Die geestelike toestande sal tot die volkspsigologie moet behoort, wat in die toekoms geëlimineer word (volgens die teenstelling) deur die (neuro)wetenskap. Die eliminatiewe materialisme hou vol dat die voornemende predikate, van geestelike toestande sal verdwyn, sowel uit die wetenskaplike taal as die alledaagse taal, omdat hulle verwys na nie-bestaande entiteite. Die predikaatdualisme kan gesien word as 'n teenpool van hierdie stellingaanname.
Monisme
Die monisme binne die filosofie van die gees stel dat alles een is, oftewel 'n enkele realiteit van substansie. Verder word daar onderskeid gemaak tussen die substansie-monisme en die bestaan-monisme, beide is soms ook identies aan mekaar. Substansie-monisme betref die inhoud (iets), soos: oerstof, materie, gees, energie, inligting of stringteorie. En die bestaan-monisme is die geheel (alles), soos: heelal, multiversum, realiteit, aard van god; soos in die panteïsme.
Die monistiese filosowe van die pre-Sokratiese skool van Milete verwys na 'n oerstof in terme van 'n archè. Voorbeelde is Thales van Milete met water as substansie, Anaximenes met lug as substansie en Anaximander met apeiron as substansie; 'n oneindige onbepaalde massa. In die opvolgende monisme van die antieke filosofieë het mense oor die oerstof gepraat in terme van die Absolute. Voorbeelde is die stoïsisme met logos as substansie, Plotinus met die 'Ene' as substansie en die pythagorisme met monade as substansie. Monisme in die moderne filosofie (1601–1900) kom byvoorbeeld van Baruch Spinoza met god-of-natuur as substansie, of van Gottfried Wilhelm Leibniz met monade as substansie en van Georg Wilhelm Friedrich Hegel met die absolute gees as substansie.
Monisme gaan veral oor die (ontologiese) substansie of inhoud ten opsigte van die (metafisiese) geheel of bestaan. In die hedendaagse filosofie van die gees bestaan die monisme hoofsaaklik beskou uit drie kategorieë; die idealisme; met die geestelike of gees as substansie, die materialisme; met die fisiese van materie as substansie en die neutrale monisme; met gees en materie beide as (of van) 'n neutrale substansie.
Hierdie strominge het die ooreenkoms dat hulle die menslike liggaam en die gees sien as 'n enkele geïntegreerde eenheid; oftewel die 'liggaam-gees' (bodymind). In teenstelling tot die dualisme word die idee van liggaam-gees as 'n samewerkingsverband toegepas in 'n aantal dissiplines, waaronder: psigoneuro-immunologie, psigosomatiek en diverse liggaam-gerigte psigoterapieë soos bio-energetica, emosionele liggaamwerk, hergeboorte (rebirthing), postural integrasie en primale terapie. In die Westerse psigoterapie is die benadering van onderlinge beïnvloeding tussen fisiese en geestelike gesondheid relatief gesien redelik nuut (Hiëronymus David Gaubius 1705–1780). In die Verre Ooste is die benadering van liggaam-gees (nāmarūpa) in werklikheid al eeue 'n algemene teorie.
Materialisme / fisiesisme
Materialisme, fisiese monisme of ook fisiesisme is 'n monistiese veronderstelling wat die werklikheid (insluitende die bewustheid) uiteindelik herlei tot materie. Die gees of die bewustheid word gesien as 'n fisiese of materialistiese voorwerp soos alle sintuie, insluitende die belewings wat daaruit voortspruit. Wat voorheen aan die gees of die bewustheid toegeskryf was moet mens volgens die materialisme aan die brein toe te skryf. Verder word daar diverse variante van materialisme onderverdeel, soos: reduktief, nie-reduktief en soms kousaal-reduktief.
Nie-reduktiewe fisiesisme
Die nie-reduktiewe fisiesistiese filosowe klou sterk vas aan twee essensiële oortuigings met betrekking tot die liggaam-gees probleem. Naamlik dat die fisiesisme korrek is, met die stelling dat geestelike toestande fisiese toestande is. Daarby is alle reduksionele strome onbevredigend, want geestelike toestande of die bewustheid kan nie gereduseer word tot 'n gedrag, breintoestand of funksionele toestand nie. Vanweë die onderskeiding word nie-reduktiewe fisiesisme ook wel gesien as 'n vorm van dualisme. Opvolgend daarop ontstaan die vraag of die nie-reduktiewe fisiesisme tog 'n moontlikheid kan wees, en word daar 'n aantal variante beskryf:
Kousaal-reduktiewe fisiesisme
Kousaal-reduktiewe fisiesisme is 'n spesifieke vorm van nie-reduktiewe fisiesisme, wat bykomend tot nie-reduktiewe ontologie, oorsaaklik wel reduseerbaar is. Die bewussyn is dus nie verminderbaar tot materie of die brein funksies nie, maar kan oorsaaklik verbind word met materie of breinfunksies. Dus, vanuit 'n oorsaaklike oogpunt, kom die bewussyn uit die breinfunksies, maar dit is nie (bloot) breinfunksies nie. Die siening word ook beskou as eienskapsdualiteit, maar in kousale reduktiewe fisiesisme is liggaam en gees nie (kousaal) streng geskei nie, slegs ontologies. Die verstandelike toestande het hul eie (ontologiese) kousale mag, buiten hul fisiese aard, dus 'n selfstandige effek wat onafhanklik is van hul fisiese oorsaaklikheid, dit staan ook bekend as mentalisme.
Idealisme
Idealisme, of ook psigiese monisme, is 'n groep filosofieë wat sê dat die werklikheid, of die werklikheid soos ons dit kan herken, wesenlik geestelik is, geestelik gestruktureer is of andersins immaterieel is. Daar is twee hoofstrome van idealisme: ontologiese idealisme en epistemologiese idealisme. Epistemologies gesien is die idealisme skepties oor die moontlikheid vir verstandelik-onafhanklike kennis. In 'n sosiologiese sin beklemtoon idealisme hoe menslike idees, soos oortuigings en waardes; die samelewings gevorm het, soos die kollektiewe bewussyn en die idee van 'n noösfeer; waarmee mense se bewussyn sowel as die atmosfeer van die aarde sowel as die biosfeer kan beïnvloed. Ontologies of metafisies beskou gaan die idealisme 'n stap verder deur te aanvaar dat alle entiteite saamgestel is uit gees of bewussyn. Idealisme verwerp dus dualisme, materialisme en neutrale monisme. Klassieke idealisme ontstaan in Indië en Griekeland, Hindoe-idealiste en Griekse neo-platonisme het panteïstiese argumente aangevoer vir 'n alomvattende bewussyn; as die ware aard van die werklikheid. Daar is ook verskillende variante van idealisme wat beskryf word:
Neutrale monisme
'n Middelweg tussen materialisme en idealisme is die neutrale monisme. Neutrale monisme is die metafisiese opvatting wat stel dat die werklikheid uiteindelik uit een soort substansie bestaan, maar nie dat dit intrinsieke kern bewustheid of materie is nie. Hierdie siening stel dat sowel die bewustheid as die materie nie fundamenteel beskou word as twee verskillende dinge nie en neem daarmee die neutrale posisie in tussen beide opvattings in. Daarbenewens stel neutrale moniste 'n fundamentele substansie voor, waarvan die bewustheid en materie kan bestaan. Beide liggaam as gees is dan uiterlike manifestasies van 'n onderliggende (eventueel onbekende) substansie. 'n Analogie vir dit is 'n televisiestel; wat beide geluid en beeld voortbring maar self is dit nie van beide nie.
Charles Mnene
Charles Mnene (gebore 11 Desember 1985) is 'n Britse akteur. Hy is bekend vir sy rolle in die rolprent Macbeth (2018) en in die televisiereekse Misfits (2009) en Myths (2009).
Bewussyn
Neutrale monisme
Die neutrale monisme is begin deur Baruch Spinoza, maar hy word later saam met filosowe soos David Hume en Ernst Mach geklassifiseer as 'n neutrale monis. Selfgeidentifiseerde neutrale moniste is byvoorbeeld Charlie Dunbar Broad en William James. Bertrand Russell dui aan dat iemand wat kan sien, dinge weet wat 'n blinde nie kan weet nie, terwyl die blinde wel alles oor fisika kan weet. Die filosoof Whately Carington stel ook dat gees en materie beide bestaan uit dieselfde soort van komponente, bekend as kognita of sintuiglike indrukke. Volgens sommige filosowe soos Stephen Stich is die neutrale monisme nie so populêr in die filosofie; omdat dit moeilik is om die aard van neutrale elemente te ontwikkel of te verstaan.
Die dubbel-aspekte-teorie of dubbel-aspek monisme is 'n vorm van (substantiele) neutrale monisme, wat stel dat die fisiese en die geestelike twee aspekte van, of perspektiewe op, dieselfde substansie is. Ten einde die teorie duideliker oor te dra word daar 'n derdepersoonskennis (objektiwiteit) met 'n eerstepersoonskennis (subjektiwiteit) voorgestel as 'n dubbele aspek van perspektief. Waar neutrale monisme neutraal bly vir 'n fundamentele substansie; stel die dubbel-aspekte teorie dat die objektiewe fisiese en die subjektiewe mentaliteit; onderling sowel onafskeidelik as onherleidbaar van mekaar is, hoewel verskillend (as twee kante van dieselfde munt). Daarteenoor staan die afskeidelikheid van die dualisme en die herleibaarheid van die reduktiwiteit, wat beide volgens die sogenamde refleksiewe monisme van Max Velmans onvoldoende aandag bestee aan die fenomenologie van die bewussyn.
Daar is verder diverse dubbel-aspekte teoretici en filosowe wat 'n monistiese tweedeling van liggaam en gees beskryf, soos David Chalmers, Carl Gustav Jung en Wolfgang Pauli. Ook Thomas Nagel, stel dat ervarings wesentlik subjektief is en slegs toeganklik is vir die individu wat hulle ondergaan, terwyl fisiese toestande in essensie objektief is en toeganklik is vir meerdere persone. Hy stel dat die subjektiewe aspek wel deeglik bestaan en verwerp die idee dat 'n subjektiewe toestand uiteindelik 'n objektiewe toestand is. Volgens hom kan reduksioniste nie weet waar die reduksionisme van bewustheid eintlik op neer kom nie. Die Nederlandse filosoof Baruch Spinoza (1632–1677) word ook gesien as die grondlegger van die dubbel-aspekte teorie. Volgens hom kom die geestelike (die gees) en die fisiese (die liggaam) vanuit 'n substansie wat hy 'god van natuur' noem. Die monistiese dubbele aspek word in sy filosofiese hoofwerk die Ethica op die volgende wyse omskryf:
… dat die voorstelling van die Ligaam en die Ligaam self, d.w.s. (vgl. St. XIII v.d. D.) die Gees en die Ligaam, een en dieselfde enkel ding is, wat nou beskou word as openbaring van die eienskap van die Denke, dan weer as openbaring van dat die Uitgebreidheid.
St. XIII v.d. D.: Die voorwerp van voorstelling wat die menslike dinge Gees uitmaak is die Ligaam, ofwel 'n sekere werklik bestaande vorm van Uitgebreidheid, en niks anders nie.
Uitsonderings
Daar is ook uitsonderings wat geen (direkte) verklaring bied om die kousale verband tussen liggaam en gees (of brein en bewustheid) op te los nie. Dit is alternatiewe van op sigself staande stroominge wat onderskei van die konvensionele strominge, maar hulle verteenwoordig almal 'n erkende visie oor die bewustheid.