cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Kary Mullis
Die kontroversiële biochemikus het drie keer geskei, het drie kinders, het geniet om branderplank te ry en het in sy jonger dae LSD benut. Hy het ook al ontken dat MIV vigs veroorsaak.
Janine Turner
Janine Turner (gebore 6 Desember 1962) is 'n Amerikaanse aktrise en vervaardiger. Sy is bekend vir haar rolle in die rolprente Monkey Shines (1988), Steel Magnolias (1989), en Cliffhanger (1993), en in die televisiereeks Northern Exposure (1990).
Mnyameni-waterval
Die Mnyameni-waterval is naby Xolobeni in Pondoland, Oos-Kaapprovinsie.
Dit is suidwes van Port Edward by die koördinate. Die waterval is moeilik bereikbaar en daar is ook geen roete-aanduidings nie. Aangesien die paaie swak en min is, kan dit slegs benader word met 'n viertrekvoertuig. By die val is swemplek en ‘n oewerstrand.
Daar is 'n twintigtal watervalle in die kusgebied van Pondoland, waarvan sommige baie moeilik bereikbaar is. Onder die bekendste watervalle is:
Onkogeen
'n Onkogeen is 'n geen wat kanker veroorsaak as dit gemuteer word of te veel daarvan in 'n sel uit gedruk word.
'n Besondere groep onkogene is die retrovirale onkogene waarmee retrovirusse 'n sel kan infekteer. 'n Voorbeeld is Rous se sarkomavirus (RSV) wat skielik tumore in ingeïnfekteerde diere veroorsaak
Leucandra verdensis
Leucandra verdensis is 'n sponsspesie in die taksonomiese indeling van die kalksponse (Calcarea). Die spons leef in die see en sy steenselle bestaan uit kalsiumkarbonaat.
Die spons behoort tot die genus Leucandra en tot die familie Grantiidae. Die wetenskaplike naam van die spesie is die eerste keer geldig gepubliseer in 1908 deur Thacker.
Regente
regs|duimnael|Groepsportret van de regenten van het Oudemannenhuis in [[Haarlem deur Frans Hals uit 1664]]
Oorsprong
Die regenten, as die de facto heersende klas van dorpe en stede, het in die 13de eeu ontstaan. Dit het mettertyd onder die invloed van verskeie faktore tot stand gekom. Die algemene man (lyfeiene) het daarin geslaag om geëmansipeer te word deur op vindingryke wyse van die geleentheid wat deur die magstryd tussen die soewereine mag en die adellikes teweeggebring is gebruik te maak; die gevolg was dat hulle dorpe 'n nuwe mag geword het in die Middeleeuse feodale samelewing wat uiteindelik nie deur die soewereine mag of die adellikes oorheers kon word nie. Die inkomste van die adel en heersers was dikwels nie genoeg om hul eie huursoldate of leër te betaal nie. Hulle het dus finansiële hulp van die opkomende handelaarsklas in die groeiende dorpe benodig. Hierdie klas sou dus die soewerein kon aanmoedig om munisipale handveste en dorpsregte toe te staan deur outonomie in die regulering van die interne sake van die dorp of stad te vestig.
Opkoms van die regente
Hierdie nuut verworwe outonomie het 'n nuwe groep "bestuurders", bekend as die "schout" geskep wat saam met die adjudant van die soewerein die stede bestuur het. Hierdie stadsraadslede is dikwels uit die range van die mees vermoënde burgers gewerf. Middeleeuse stadsbewoners was van mening dat die "vroedschap" waaruit die landdroste gekies is moes bestaan uit "de weisten, treffelijksten en rijksten van de stadsbevolking" (die mees wyse, gerespekteerde, en rykste van die stad se bevolking). Mans met rykdom is geag die persone te wees wat die stad se welvaart op die beste wyse kon waarborg. Om die vrede te behou was in hul persoonlike belang, en omdat hulle reeds welgesteld was kon gehoop word dat hulle nie die stadskis sou plunder nie.
Toenemende mag
In die eerste helfte van die 15de eeu het die Boergondiese Hertogdom hul greep op die stede in die graafskap van Holland (waarvan hulle pas beheer verkry het) verskerp. Filippus die Goeie het die situasies waarin die regenten groter beheer oor die stad en haar inwoners kon uitoefen bevorder deur die invloed van die gildes te verminder. Die vroedschappen het die mag verkry om lede te koöpteer, in pleks van gebruikmaking van 'n meer oop verkiesingsproses. Lede van 'n vroedschap is gewoonlik lewenslank of as gevolg van goeie gedrag aangestel wanneer 'n vakature ontstaan het. Soortgelyke verwikkelinge het in ander provinsies plaasgevind.
Die vroedschap was die liggaam wat kandidate vir burgemeester en schepenen tydens 'n jaarlikse- of tweejaarlikse verkiesing benoem het deur dubbele lyste op te stel waaruit die hertogelike stadhouer 'n keuse gemaak het. Hierdie genomineerdes was gewoonlik lede van die vroedschap, hoewel dit nie 'n formele vereiste vir die amp was nie. Lede van die vroedschap was meestal ook die verteenwoordigers van die stede wat in die State van die provinsies gestem het (waarvan daar 18 in Holland was; die ander stede was nie verteenwoordig nie).
Hierdie reëlings het na die Nederlandse Opstand in wese dieselfde gebly. In 1581 het die Noordelike provinsies hul heerser, Filippus II van Spanje, by wyse van die Plakkaat van Verlatinghe (in Spaans:  Acta de Abjuración) verwerp (wat basies 'n verklaring van onafhanklikheid was). Na mislukte eksperimente met ander buitelandse soewereine is soewereiniteit vanaf 1588 deur die provinsiale State en die State-Generaal van die Nederlande opgeneem. Van toe af was die stedelike regenten die de facto en de jure heersers van die republiek.
Ontwikkelinge onder die republiek
Die nuwe groepe regenten was verteenwoordigers van 'n nuwe ekonomiese elite wat spoedig daarin geslaag het om die spoedige ekonomiese opkoms van Nederland te bewerkstellig, soos beskryf word in "Economic History of the Netherlands (1500 - 1815)". In hierdie vroeë dae was toegang tot politieke poste nog steeds betreklik oop. Die nuwe magshouers het aan die nuwe vermoënde-klasse behoort, maar hulle het hulle nie "verteenwoordig" nie, en lidmaatskap van hierdie klasse was ook nie 'n voorvereiste vir die amp nie. Wanneer daar derhalwe van 'n "regenteklas" gepraat word, word die woord "klas" dus in 'n losse sin gebruik.
Die praktyk van koöptering was geneig om dieselfde mense in die amp in normale tye te bevorder. Politieke omwentelings kon egter 'n groot "suiwering" van die regente-elite veroorsaak, soos wat in die opstandsjare van 1572-1578 gebeur het. Sulke omwentelinge was:
Ten einde sy eie posisie te konsolideer het stadhouer Willem III die regenten wat tydens sy bewind in mag was aangemoedig om onderlinge reëlings te tref, waarin hulle belowe het om regeringsposisies te reserveer vir geallieerde gesinne, bekend as die sogenaamde "contracten van correspondentie". Sulke reëlings is ook deur hul teenstanders gebruik toe hulle weer aan bewind gekom het. Die reëlings het daartoe bygedra om die oligargie van die 18de eeu nog verder te konsolideer; wat die toenemende intensiteit van die partydigheid tussen die Orangiste- en Republikeinse (onder verskillende name) faksies in daardie era verklaar.
Hierdie oënskynlike gebrek aan hervormingsvermoë het bygedra tot die rewolusie-poging van 1785 en die suksesvolle rewolusie van 1795, wat uiteindelik gehelp het om die regente-oligargie te vervang met 'n kortstondige demokrasie in die eerste jare van die Bataafse Republiek.
Peri Gilpin
Peri Gilpin (gebore 27 Mei 1961) is 'n Amerikaanse aktrise. Sy is bekend vir haar rolle in die rolprente How to Kill Your Neighbor's Dog (2000) en Final Fantasy: The Spirits Within (2001), en in die televisiereekse Frasier (1993) en Make It or Break It (2009).
Graskarp
Die Graskarp (Ctenopharyngodon idella) is 'n varswatervis wat inheems is aan China en vir die eerste keer in 1967 na Suider-Afrika ingevoer en losgelaat is. In Engels staan die vis bekend as die Grass carp.
Voorkoms
Die vis het 'n amper silindriese lyf en die dorsale vin is in die middel van die rug en is kort. Die kop is gepunt. Die vis is silwerkleurig met die kop en vinne wat donkergrys is. Die vis kan tot 1 m lank word en weeg dan 45 kg.
Habitat
Die vis leef in stadigvloeiende riviere of staande waters en kan temperatuur van 0-38 °C weerstaan. Hulle kan ook in souterige water leef - tot 10 dele in 1000 dele water. Die vis vreet hoofsaaklik waterplante maar ook insekte en ander ongewerweldes. Hulle broei in vloeiende water by riviere wat styg; die eiers en larwes dryf in die water.
Geskiedenis en verspreiding in Suid-Afrika
Die vis is die eerste keer in 1967 in Suid-Afrika geteel by die Umgeni-teelstasie nadat eiers uit Maleisië hierheen gebring is. Vingerlinge is daarna in damme in KwaZulu-Natal en Mpumalanga losgelaat. Die vis kom tans voor in die Germiston-meer, teeldamme in KwaZulu-Natal, Umgenirivier en die Manyame- en Chiveromere in Zimbabwe.
Ernest Joy
Ernest Joy (20 Januarie 1878 – 12 Februarie 1924) was 'n Amerikaanse akteur.
Grand Slam (tennis)
Grand Slam kan verwys na een van vier tennistoernooie op die kalender of na spelers wat van die toernooie gewen het:
Toernooie
Vier Grand Slam-toernooie word jaarliks gespeel. Die toernooie word beskou as die belangrikste tennis geleenthede op die kalender in terme van die wêreld rangleër, tradisie, prysgeld en publieke aandag. Hulle is:
Tennisspelers
Grand Slam kan ook verwys na 'n tennisspelers (of dubbelsspan) wat al vier die Grand Slam titels verower het. Indien al vier in een jaar verower is, word verwys na 'n Kalender Grand Slam. Indien 'n speler of span al vier titels verower, maar nie in een kalender jaar nie, word verwys na 'n Nie-kalender jaar Grand Slam. As 'n speler of span al vier in hul loopbane wen, word daar verwys na 'n Loopbaan Grand Slam.
Fleur Agema
Marie-Fleur (Fleur) Agema (gebore 16 September 1976 in Purmerend) is 'n Nederlandse politikus wat aan die politieke party Party vir die Vryheid (PVV) behoort. Sedert 30 November 2006 is sy 'n lid van die Tweede Kamer van die State-Generaal.
Van 2003 tot 2007 was sy (ook) 'n lid van die Provinsiale State van Noord-Holland, tot 2004 voor die Lys Pim Fortuyn (LPF), daarna as partylose.
Agema het argitektuur gestudeer en by 'n argitekteburo gewerk. Sy het 'n relasie met Léon de Jong, 'n voormalig lid van die Tweede Kamer vir die PVV.
Sifilis
Sifilis is 'n seksueel oordraagbare infeksie wat veroorsaak word deur die bakterieë Treponema pallidum. Die siekte kom slegs voor by mense. Jaarliks kry ongeveer 11 miljoen mense die siekte.
Wes Ramsey
Wes Ramsey (gebore 6 Oktober 1977) is 'n Amerikaanse akteur. Hy is bekend vir sy rolle in die rolprente Latter Days (2003) en Dracula's Guest (2008), en in die televisiereekse Guiding Light (1952) en Charmed (1998).
Canon PowerShot A
Modelle
Die reeks het begin met die A5-reeks, 'n basiese mik-en-druk kamerareeks. Die Axx-reeks wat hierop gevolg het, bied volle handbeheer in 'n redelike bonkige kas.
Die A100/200/3xx/4xx-reeks kameras is gestroop van eienskappe, met baie min handbeheer. A-reeks kameras word gewoonlik deur 2 AA-batterye van krag voorsien.
Gjøl
Gjøl is ’n plek in die Deense Noord-Jutlandstreek in die Jammerburgt-munisipaliteit. Dit het 981 inwoners (2008).
Jean-François Lyotard
Jean-François Lyotard (Frans: [ʒɑ̃ fʁɑ̃swa ljɔtaʁ]; Versailles, 10 Augustus 1924 – Parys, 21 April 1998) was 'n Franse sosioloog, literêre teoretikus en postmoderne filosoof. Sy interdissiplinêre diskoers sluit in sulke uiteenlopende onderwerpe soos epistemologie en kommunikasie, die menslike liggaam, moderne kuns en postmoderne kuns, literatuur en kitiese teorie, musiek, film, tyd en onthou, ruimte, die stad en platteland, die grootsheid en die verhouding tussen estetika en politiek. Hy is veral bekend vir sy artikulasie van die postmodernisme in die laat 1970s en die analise van die impak van die postmoderniteit op die menslike situasie. Hy was die mede-stigter van die International College of Philosophy met Jacques Derrida, François Châtelet en Gilles Deleuze.
Agtergrond
Lyotard studeer filosofie aan die Sorbonne in die laat 1940s. In 1947 behaal hy 'n DES graad (diplôme d'études supérieures (fr), dieselfde as 'n MA-graad), met as tema "ongeregtigheid as 'n etiese konsep (L'indifférence comme notion éthique). Hierin analiseer hy die voorkoms van ongeregtigheid en afgetrokkenheid in Zen Boeddhisme, Stoïsisme, Taoïsme, en Epikurisme. Na afstudeering is hy 'n navorser by Frankryk se Nasionale Sentrum vir Wetenskaplike Navorsing. In 1950 word hy 'n filosofie onderwyser in Constantine in Franse Algerië. Van 1954 tot 1964 was hy lid van die groep Socialisme ou Barbarie. Hy protesteer teen die oorlog in Algerië. Na 'n dispuut met Cornelius Castoriadis in 1964 verlaat Lyotard Socialisme ou Barbarie vir die nuut gestigte splinter groep Pouvoir Ouvrier. In 1966 verlaat hy ook Pouvoir Ouvrier. Hoewel Lyotard aktief deelgeneem het in die Mei 1968 studenteopstande het hy homself gedistansieer van die rewolusionêre Marxisme in sy 1974 boek Libidinal Economy. Hy distansieer homself van die Marxisme omdat hy van mening is dat dit 'n rigiede strukturele benadering volg en dat marxiste 'n 'sistematisering van behoeftes’ afdwing deur klem te plaas op industriële produksie as die basis van kultuur.
Lyotard trou met sy eerste vrou Andree May, in 1948 met wie hy twee kinders het, Corinne en Laurence. In 1993 trou hy vir 'n tweede keer met Dolores Djidzek, die ma van sy seun David (gebore in 1986).
Werk
Lyotard se werk word gekenmerk deur sy voortdurende opposisie teen die universele, meta-narratiewe, en veralgemenings. Hy is besonder krities ten opsigte van baie universele aannames van die Verligting, en baie van sy werke poog om die fundamentele beginsels waaruit die breë aannames gemaak word te ondermyn.Hy staan bekend as 'n postmoderne filosoof maar hy het self aangedring op die nuansering van sy idees. Sy denke laat dit nie omskryf as 'n stelsel waar alles uiteindelik sou plaasvind nie (soos wat by die meeste moderne denkers wel die bedoeling is nie, waar daar 'n spesifieke sisteem of sentrum van die aandag in die filosofiese soektog is). Lyotard was in 'n konstante gesprek met die filosofie uit die westerse geskiedenis en een van die filosowe waarmee hy homself die meeste verwant gevoel het is Ludwig Wittgenstein.
Paul Klee
Paul Klee (Duits: [paʊ̯l ˈkleː]; 1879–1940) is een van die bekendste moderne kunstenaars met 'n sonderlinge styl wat nie maklik gekategoriseer kan word nie. Musiek, poësie, kindertekeninge, primitiewe kuns en die Kubisme het 'n groot invloed op sy werk gehad. Hoewel sy werk bewustelik kinderlik gebly het, is dit baie sorgvuldig uitgevoer en het hy 'n fyn aanvoeling vir kleurgebruik gehad.
Paul Klee is op 18 Desember 1879 in Münchenbuchsee, Switserland, gebore. In sy kinder- en jeugjare het musiek en kuns 'n ewe belangrike rol in sy lewe gespeel, maar op negentienjarige ouderdom het Paul Klee besluit dat kuns sy rigting sou wees. In 1898 het hy na München vertrek, waar hy eers onder professor Knirr en daarna aan die akademie onder Franz von Stück (1863–1928) skilderlesse geneem het. Von Stücf was nie baie beïndruk deur sy werk nie en het Klee aangeraai om die skilderkuns te laat vaar en beeldhouwerk te doen. In 1901 het Klee na Italië vertrek, waar hy sterk onder die invloed van die vroeë Christelike en Bisantynse kunswerke gekom het. Sy indrukke van dié reis is opgeteken in sy dagboek wat hy van 1898 tot 1918 gehou het. Hierdie dagboek is in 1956 onder die titel Tagebücher von Paul Klee in Keulen gepubliseer.
Die meeste van Klee se vroeë werke bestaan uit etse. Die halfsatiriese, half-groteske werke grens aan die surrealisme. Die invloed van kunstenaars soos Goya (1746–1828), Redon (1840–1916) en Ensor (1860–1949) is ook duidelik in Klee se vroeë werke te bespeur. Twee bekende etse wat hy in 1903 gemaak het, is Maagd in die boom en Twee manne ontmoet mekaar, elkeen dink die ander het 'n hoër rang. Uit laasgenoemde blyk veral hoe belangrik titels vir Klee was – dit het 'n bykomende dimensie aan sy werk gegee.
In 1906 is hy met Lily Stumpf, 'n pianiste wat hy gedurende sy studiejare in München ontmoet het, getroud. Klee, wat sedert 1902 in Bern gewoon het, het hom ná sy troue in München gevestig, waar hy tot 1920 gewoon het. Hier het hy bekend geraak met die werk van Van Gogh (1853–1890), Cézanne (1839–1906) en Matisse (1869–1954) wat in die Münchener Sezession ten toon gestel is. Baie progressiewe Duitse en Oostenrykse kunstenaars het hier uitgestal as 'n soort teenreaksie op die bestaande kunsverenigings. Paul Klee het self in 1906 van sy eerste etse hier uitgestal. Hy het bevriend geraak met August Macke (1887–1914) en Wassily Kandinski (1866–1944) en saam met hulle (en 'n paar ander kunstenaars) die groep Der Blaue Reiter gevorm.
In 1914 het Klee saam met August Macke en Louis Moilliet 'n reis na Tunis onderneem. Hier het Klee kleur "ontdek", wat daarna vir hom 'n belangrike uitdrukkingsmiddel geword het. Sy werk het egter steeds Oosterse motiewe bevat. Omstreeks dieselfde tyd het Klee letters en syfers in sy werk begin gebruik. Dit het 'n onderdeel gevorm van Klee se komplekse "vormtaal" van simbole en tekens. Die beeldende kuns was vir Klee 'n taal van tekens waarin 'n bepaalde vorm 'n bepaalde idee weergegee het, soos 'n letter deur sy vorm 'n bepaalde klank weergee. Die letters in Klee se akwarelle het 'n visuele waarde, maar verwys ook na 'n werklikheid buite die skildery, naamlik na die klank wat die letter voorstel. In sommige van sy werk vorm die simbole 'n poëtiese samehang van droom en werklikheid.
In 1920 is Klee as lektor aan die Bauhaus aangestel. In die reeks Bauhaus-Bücher het hy sy Pedagogisches Skizzenbuch ("Pedagogiese sketsboek"; 1925) gepubliseer, waarin hy probeer het om die primêre beeldende elemente te analiseer en te karakteriseer en waarin hy wys op die verskillende moontlikhede waarop so 'n element toegepas kan word.
In 1931 het Klee aan die akademie van Düsseldorf begin doseer, maar hy is in 1933 deur die Nazi's ontslaan omdat hy en sy kuns volgens hulle agteruitgegaan en ontaard het. Op 'n tentoonstelling, Entartete Kunst, in München (1937) is 12 van sy werke uitgestal. Klee het Duitsland ná sy ontslag in 1933 verlaat en hom in Bern gevestig. Sy latere werke, wat hy hoofsaaklik in Bern geskep het, word gekenmerk deur swaar, swart Iyne wat soms as omlyning en soms as selfstandige vorm gebruik is. Die stemming van sy werk het al hoe somberder geraak. Dit was ook te wagte, want die ekonomiese vooruitsigte was donker en Klee het aan 'n ongeneeslike siekte begin Iy. Hy is op 19 Junie 1940 in Muralto naby Locarno oorlede.
Bensodiasepien
Die bensodiasepiene is 'n klas van psigotrope geneesmiddels met angsverligtende, spierverslappende, hipnotiese en antikonvulsiewe eienskappe. Dit word dikwels gebruik vir die korttermynverligting van erge angs of slaaploosheid. Langtermyngebruik kan geneesmiddelafhanklikheid tot gevolg hê. Dit word vermoed dat die bensodiasepiene werk op die GABA reseptorgroep. Die aktivering van dié neuroreseptor lei tot die onderdrukking van die hoër geestelike funksies. Sedert die laat 1960’s en 1970’s het geneeshere begin om hierdie soort middels grootskaals voor te skryf.
Paul Klee
Die grootste versameling van Klee se werk is in die Kleestiftung (Paul Klee-stigting) in die museum van die skone kunste in Bern te sien.
Bensodiasepien
Lede van die groep
Bensodiasepiene word gewoonlik in drie groepe verdeel:
Lys van bensodiasepiene
Sien 'n Lys van bensodiasepiene.
Uitwerkings
Alle bensodiasepiene het die volgende voorspelbare uitwerkings, alhoewel sommige sterker slaapmiddels kan wees en andere 'n sterker geheueverlies (sien onder newe-effekte) kan veroorsaak. Hoe hoër die dosis, hoe sterker is die effek.
Newe-effekte
Al die bogenoemde newe-effekte word vererger met die gelyktydige inname van alkohol.
Afhanklikheid
Langtermyngebruik lei gewoonlik tot afhanklikheid. As daar dan summier opgehou word met die gebruik van die middel, kan die volgende onttrekkingsimptome die gebruiker tref:
Daarom word dit aanbeveel om 'n persoon wat lank of op 'n hoë dosis van 'n bensodiasepien was, versigtig, en verkieslik onder mediese toesig, te speen van die bensodiasepien.
Geskiedenis
Die eerste bensodiasepien, chloordiasepoksied, is toevallig ontdek in 1954 deur 'n Oostenrykse apteker en chemikus, Dr Leo Sternbach (1908–2005), toe hy dit herbekyk het -- nadat hy dit eers laat vaar het -- op 'n tydstip toe 'n assistant besig was om sy laboratorium vir hom op te ruim.
Mary-Anne Plaatjies-van Huffel
Mary-Anne Plaatjies-van Huffel (15 Desember 1959 - 19 Mei 2020) was die eerste vrouemoderator van die Verenigde Gereformeerde Kerk van Suid-Afrika. Sy is in Prieska gebore as die tweede oudste van sewe dogters. Haar ouers was Johannes Jacobus en Jacoba Johanna, haar pa was 'n skoolhoof. Haar man was ds. Dawid Johannes van Huffel. Sy het lank teen patriargie in kerke geveg. Sy was ook die eerste swart vrou wat tot hoogleraar in die fakulteit teologie aan die Universiteit van Stellenbosch bevorder is.
Sy sterf in Netcare N1 City-hospitaal in Goodwood. Sy laat haar man en vyf susters agter.
Lachmiede
duimnael|’n [[Persiese manuskrip uit die 15de eeu wat die bou van die Al-Khornaq-kasteel in Al-Hira uitbeeld en beskryf.]]
Die Lachmiede (Arabies: اللخميون) was ’n Christelike Arabiese koninkryk in die hedendaag Suid-Irak, met al-Hirah van 266 n.C. af as hoofstad. Digters het dit as ’n paradys op aarde voorgehou; een Arabiese digter het dit so beskryf: "Een dag in al-Hirah is beter as ’n jaar se behandeling."
Die ruïnes van al-Hirah is 3 km suid van die hedendaagse Kufa, aan die westeroewer van die Eufraatrivier. Die Lachmiede se moderne afstammelinge is die Mandhari's in Oman, Irak en die Verenigde Arabiese Emirate, die Na'amani's, ook in Oman, en verskeie ander stamme en families.
Geskiedenis
Die Lachmidiese Koninkryk is gestig deur ’n stam wat in die 2de eeu uit Jemen geëmigreer het en regeer is deur Banu Lakhm, vandaar die naam wat aan hulle gegee is. Die stigter van die dinastie was 'Amr, wie se seun Imru' al-Qais hom volgens Westerse skrywers tot die Christendom bekeer het.
In 325 het die Perse onder Shapur II ’n veldtog teen die Arabiese koninkryke begin. Imru' al-Qais het die Romeinse Ryk se hulp gevra, maar die ryk kon nie help toe sy hulp nodig was nie en Shapur II het die Lachmidiese leër verslaan, al-Hirah verower en die koninkryk as ’n buffersone gebruik tussen Persië en die ander Arabiese gebiede op die skiereiland.
Christine Basson (aktrise)
Basson is in Bloemfontein gebore, en behaal haar matriek aan die Hoër Meisieskool Oranje, waarna sy aan die Universiteit van Stellenbosch studeer. Hier voltooi Christine haar graad in Drama, onder leiding van Fred Engelen. Onder haar klasmaats was Franz Marx, die skepper van Egoli.
Sy was ’n lid van die toneelgeselskap van die eertydse Kaaplandse Raad vir die Uitvoerende Kunste (Kruik), asook die Space Teater (Die Ruimte), en het as vryskutter vir al die destydse streeksrade gespeel.
Verhoogwerk
Vir haar spel in Pieter-Dirk Uys se beroemde Selle ou storie, het sy in 1975 die Computicket-toekening as beste aktrise ontvang.
Chistine Basson was een van net 'n paar aktrises wat vir die volle 18 jaar deel van Egoli se rolverdeling was. As Nora Naude het Basson 'n huishoudelike naam geword.
Basson was ten tye van haar dood 'n inwoner van Ekklesia Park in Blairgowrie, Randburg.
Ronald Rand
Ronald Rand is 'n Amerikaanse akteur. Hy is bekend vir sy rolle in die rolprente The Return of Superfly (1990), The Jerky Boys (1995), en In & Out (1997).
Moses Kottler
Moses Kottler (1896–1977) was ’n skilder en een van Suid-Afrika se bekendste beeldhouers, hoewel hy nooit formele onderrig in dié genre ontvang het nie.
Kottler is in 1896 in Litaue gebore en hom eers in 1915 in Suid-Afrika gevestig nadat hy sedert 1911 teken- en skilderonderrig aan die Bezalel-kunsskool in Jerusalem en aan die Kunsakademie in München ontvang het. Hy het aanvanklik in die Oudtshoorn-distrik gewoon, maar het later na Kaapstad verhuis. Hoewel hy hom in dié tyd as outodidak op die beeldhoukuns toegelê het, het hy tog skilderwerk van gehalte gelewer. Hy is in 1928 met Eva Goldberg getroud en het in dieselfde jaar 'n studiereis deur Europa onderneem. Met sy terugkeer vier jaar later het hy hom in Johannesburg gevestig.
Moses Kottler het in media soos brons, klip, hout en gips gewerk. Sy portretbeelde van openbare figure is karakteruitbeeldings, terwyl sy ander beelde vryer en ritmies is. Hoewel sy beeldwerk figuratiewe uitbeeldings is, word die realisme gereduseer tot die essensiële, dikwels geometriese, vorms. Sy aangrypendste werke is van die jong, ontluikende swart vrou soos uitgebeeld in die bekende Meidjie (1928), Peinsende meisie (1919) en Moeder en kind (1940).
Hy het sy eerste openbare opdrag in 1934 uitgevoer. Dit was agt figure uit klip vir die biblioteekgebou in Johannesburg. Ander openbare opdragte sluit in borsbeelde van generaals Smuts, Hertzog en Botha vir die Volksraadgebou in Kaapstad, van regter Japie de Villiers vir die Appèlhof in Bloemfontein, van generaal De Wet vir die Universiteit van Stellenbosch en van president T.F. Burgers.
Moses Kottler het sy eerste uitstalling in 1921 in Kaapstad gehou. Ten tye van sy studiereis deur Europa het hy saam met die Londen-groep uitgestal asook in die Leicester-galery in Londen. Van sy werk is in 1948 op die uitstalling van Suid-Afrikaanse kuns in die Tate-galery in Londen en op die Van Riebeeck-feestentoonstelling in 1952 uitgestal. 'n Oorsigtelike uitstalling van sy werk is in 1975 in die Pretoriase Kunsmuseum, die Johannesburgse Kunsgalery en die Suid-Afrikaanse Nasionale Kunsmuseum in Kaapstad aangebied.
Hy is in 1977 oorlede.
Leucandra vermiformis
Leucandra vermiformis is 'n sponsspesie in die taksonomiese indeling van die kalksponse (Calcarea). Die spons leef in die see en sy steenselle bestaan uit kalsiumkarbonaat.
Die spons behoort tot die genus Leucandra en tot die familie Grantiidae. Die wetenskaplike naam van die spesie is die eerste keer geldig gepubliseer in 1941 deur Tanita.
Charles Judels
Charles Judels (17 Augustus 1882 – 14 Februarie 1969) was 'n Amerikaanse akteur. Hy was bekend vir sy rolle in die rolprente God's Gift to Women (1931), You're Only Young Once (1937), en Live, Love and Learn (1937).
Huberte Rupertprys vir Klassieke Musiek
Die Huberte Rupertprys vir Klassieke Musiek is ’n prys wat sedert 2007 jaarliks toegeken word aan ’n kandidaat(e) in die klassieke musiek. Die prys word deur Die Rupert Musiekstigting geborg
Die prys is vernoem na mev. Huberte Rupert, vrou van dr. Anton Rupert, wat bekend was vir die bevordering van die kunste.
Bron
Verwerk vanaf akademie.co.za.
Kathleen Turner
Kathleen Turner (gebore 19 Junie 1954) is 'n Amerikaanse aktrise en vervaardiger. Sy is bekend vir haar rolle in die rolprente Body Heat (1981), Romancing the Stone (1984), Peggy Sue Got Married (1986), en The War of the Roses (1989).
Gistrup
Gistrup is ’n plek in die Deense Noord-Jutlandstreek in die Aalborg-munisipaliteit. Dit is ’n voorstad van Aalborg en het 3573 inwoners (2011).
Valmiera
Valmiera (Duits: Wolmar) is 'n stad in die noorde van Letland, 107 km van Riga, aan die Gauja-rivier geleë en beskik oor 'n universiteit.
Canon
Canon Inc. (Japannees: キヤノン株式会社 Kyanon Kabushiki-gaisha) is 'n Japannese multinasionale korporasie wat spesialiseer in die vervaardiging van beeld- en optiese produkte, insluitende kameras, videokameras, fotokopieerders, skandeerders, rekenaardrukkers en mediese toerusting. Sy hoofkantoor is in Ōta, Tokio, Japan.
Jessalyn Gilsig
Jessalyn Gilsig (gebore 30 November 1971) is 'n Amerikaanse aktrise en vervaardiger. Sy is bekend vir haar rolle in die televisiereekse Nip/Tuck (2003), Glee (2009), Scandal (2012), en Vikings (2013).
Disarivier
Die Disarivier loop op die suidelike hellings van Tafelberg.
Canon
Canon het 'n primêre notering op die Tokiose Aandelebeurs. Teen die aanvang van 2015 was Canon die 10de grootste publieke maatskappy in Japan, gereken volgens markkapitalisasie.
Disarivier
Dit loop deur Disakloof en Lemoenkloof en in 'n suidwestelike rigting. Daarna mond dit uit in Houtbaai. Sy water word opgevang in die Woodheaddam, Hely-Hutchinsondam, Victoriadam, Alexandradam, De Villiers-dam en die Disa-dam. Reeds in 1681 het die eerste boere hulle hier kom vestig.
Na bewering is dit een van die ontstuimigste riviere in die Kaapse Skiereiland.
Leucandra vesicularis
Die spons behoort tot die genus Leucandra en tot die familie Grantiidae. Die wetenskaplike naam van die spesie is die eerste keer geldig gepubliseer in 1927 deur Brøndsted.
John Randolph (akteur)
John Randolph is 'n Amerikaanse akteur. Hy is bekend vir sy rolle in die rolprente Escape from the Planet of the Apes (1971), Serpico (1973), National Lampoon's Christmas Vacation (1989), en You've Got Mail (1998).
Wilma Stockenström
Wilma Johanna Stockenström (7 Augustus 1933-) is 'n Suid-Afrikaanse skrywer, vertaler en aktrise. Sy skryf hoofsaaklik in Afrikaans en is saam met Sheila Cussons, Elisabeth Eybers, Antjie Krog en Ina Rousseau een van die vernaamste Afrikaanse vroulike skrywers.
Sy is een van weinig skrywers wat 'n Hertzogprys in twee afsonderlike kategorieë kon losslaan. Sy wen dit in 1977 vir poësie en in 1991 vir fiksie. Haar 1981-roman, Die kremetartekspedisie, is deur die Nobel-pryswenner, J.M. Coetzee in Engels vertaal en onder die titel The Expedition to the Baobab Tree uitgegee. Van haar werk is ook in Nederlands, Frans, Duits, Hebreeus, Italiaans, Turks en Sweeds vertaal.
John Locke
John Locke FRS (1632 - 1704) was 'n Engelse filosoof. Hy word beskou as die eerste Britse empirikus, maar was ook 'n belangrike figuur in die teorie van die sosiale kontrak. Sy idees het enorme invloed op die ontwikkeling van kennisleer (of epistemologie) en politieke filosofie gehad en hy word wyd beskou as die invloedrykste klassieke republikein, denker van die Verligting en bydraer tot liberale teorie. Sy skrywes het Voltaire en Rousseau beïnvloed, asook denkers van die Skotse Verligting en Amerikaanse revolusionêre. Hierdie invloed word in die Amerikaanse Onafhanklikheidsverklaring weerspieël.
Danksy sy politieke seining het hy gevrees dat hy gearresteer kan word en vlug dus in 1675 na Frankryk. Hier woon hy vir vier jaar, meestens in Montpellier, maar ook in Parys. Daar onmoet hy baie Franse intellektuele, veral protestantse denkers in die suide van die land. In 1679 keer hy terug na Engeland. In 1683 is hy weer bang vir arrestasie en vertrek na die buiteland, die keer na Holland. In 1669 word Willem III, Prins van Oranje en sy vrou Maria II koning en koningin van Engeland. In dieselfde jaar keer Locke terug na Engeland.
Locke se teorie van die verstand word dikwels aangehaal as die oorsprong vir moderne opvattings rakende identiteit en "die self" en speel 'n prominente rol in die werke van latere filosowe soos David Hume, Jean-Jacques Rousseau and Immanuel Kant. Locke was die eerste filosoof wat die "self" gedefinieer het deur 'n opeenvolging van "bewussyn". Hy het ook veronderstel dat die verstand 'n "tabula rasa" of "skoon lei" is: in teenstelling met die Cartesiaanse en Christelike filosofie het Locke volgehou dat mense sonder ingebore idees die wêreld binnekom. Locke se teorie van die verstand word dikwels aangehaal as die oorsprong vir moderne opvattings rakende identiteit en "die self" en speel 'n prominente rol in die werke van latere filosowe soos David Hume, Jean-Jacques Rousseau en Immanuel Kant. Locke was die eerste filosoof wat die "self" gedefinieer het deur 'n opeenvolging van "bewussyn". Hy het ook veronderstel dat die verstand 'n "tabula rasa" of "skoon lei" is: in teenstelling met die Cartesiaanse en Christelike filosofie het Locke volgehou dat mense sonder ingebore idees die wêreld binnekom.
Raul Julia
Raul Julia (9 Maart 1940 – 24 Oktober 1995) was 'n Amerikaanse akteur. Hy was bekend vir sy rolle in die rolprente Kiss of the Spider Woman (1985), The Addams Family (1991), Addams Family Values (1993), en Street Fighter (1994).
Lys van Landboukolleges
Hierdie artikel bevat 'n lys van landbou-universiteite en kolleges regoor die wêreld, volgens kontinent en land.
Hierdie lys is onvolledig; u kan help deur dit uit te brei.
Suid-Afrika
Die kolleges is
Frans
Die Franse taal (le français [lə fʁɑ̃sɛ] of la langue française [la lɑ̃ɡ fʁɑ̃sɛz]) behoort tot die Romaanse groep binne die Indo-Europese taalfamilie. Van al die Romaanse tale het dit ten opsigte van sy struktuur en uitspraak die sterkste wegbeweeg van die oorspronklike Latyn.
Frans is naas Engels die enigste wêreldtaal wat op vyf vastelande gepraat word, en dit is die amptelike taal of verkeerstaal van meer as die helfte van die Afrikalande. Dit is ook een van die belangrikste tale van die internasionale en diplomatieke verkeer, 'n beduidende onderwystaal en die taal van internasionale organisasies soos die UPU (Wêreldposunie).
Keltiese invloede
Die oorspronklike Gallies ('n Keltiese taal) is na die Romeinse verowering van Gallië oor 'n tydperk van vyf eeue deur die Latynse taal verdring, waarby die stedelike gebiede, die administrasie, die Romeinse garnisoene en die skoolstelsel die voortou geneem het. In teenstelling met hierdie instellings het die plattelandse gebiede die Keltiese taal nog tot in die 5de eeu n.C. bewaar. Net 'n klompie woorde (soos petit "klein", lieue "myl" en brasser "brou") en plekname (met byvoorbeeld die agtersetsel -ac soos in Cognac) het tot vandag van die Galliese taal oorgebly.
Die feit dat die Kelte nie die desimale stelsel met die getal tien as basis gebruik het nie, maar die getal twintig, leef voort in die Franse woord quatre-vingts ("tagtig", eintlik "vier (keer)-twintig", naas die uit die Latynse taal oorgeërfde woord octante, wat in Kanada, België en Switserland gebruiklik is, of huitante, 'n Belgiese en Switserse term).
Frankiese invloede
Met die Germaanse invalle van die Wes-Gote in Akwitanië, die Boergondiërs in die ooste en veral die Franke in die noorde van die huidige Frankryk het die verval van die Galloromeinse kulturele lewe begin. Alhoewel die Germane die verromanisering van die land veral danksy die magsposisie van die Katolieke kerk, wat as bewaarder van die antieke Grieks-Latynse kultuur opgetree het, nie meer kon keer nie, het hulle tog 'n groot invloed by die vorming van die Gallies-Franse variant van die Vulgêrlatynse taal uitgeoefen, wat later aan die Franse taal sy besondere karakter binne die Romaanse taalfamilie gegee het.
Vanaf die agste eeu het destydse geskiedkundiges 'n onderskeiding tussen die Saliese Franke (in die gebied van die huidige België en Nederland; die naam is afgelei van Oudfrankies sal(a) "heerskappy" of Sala "die rivier IJssel") en die Ripuariese Franke van die huidige Duitse Rynland gemaak. Die Saliese Franke het nouer bande met die Romeine gehandhaaf en was die leiers by die uitbreiding van die Frankiese magsgebied in die vierde en vyfde eeu.
Teen die jaar 500 het hulle die Loire-rivier in die huidige Frankryk bereik. Die Franke was die eerste Germaanse volk wat 'n nasionale en taalbewussyn ontwikkel het. In Duitsland het die Middel-, Ryn-, Suidryn- en Oos-Frankiese gebiede drie eeue later belangrike sentra van die Oudhoogduitse skryftaal geword.
Die Frankiese koning Clovis I het in 496 die Katolieke geloof aangeneem en sodoende die steun van die geestelikheid vir sy heerskappy verseker. Dit was veral die klerus en die Romaanstalige stede wat by die Frankiese veroweraars die gebruik van die Latyns-Romaanse taal bevorder het.
In wat tot die Franse taalgebied sou ontwikkel, is die Frankiese bevolking – 'n klein minderheid – uiteindelik geleidelik verromaniseer, maar hierdie proses was baie stadig. Die noorde van Frankryk het eeue lank tweetalig gebly; tekste van Isidor van Sevilla is in die 9de eeu in Neustrië (die gebied tussen die Engelse kanaal, die Bretagne en die Loire) nog steeds in Oudhoogduits vertaal. Ook ná die tyd van Karel die Grote tot by die splitsing van die ryk in 843 het die immigrasie van Franke voortgeduur. Die aantreklikheid en superioriteit van die Romaanse kultuur, die Latynse ampstaal van die Merowingiese Ryk en die oormag van die Romaanstaliges was die vernaamste redes vir die feit dat die Frankiese dialekte in Frankryk binne 'n tydperk van sowat driehonderd jaar uitgesterf het. Omtrent 800 was die meeste Frankiese krygers die Germaanse taal nie meer magtig nie, tog het jong Frankiese edellui uit die Wes-Frankiese Ryk in die 9de eeu dikwels 'n tyd lank in die Oostelike (Duitse) Ryk gebly om die Frankiese taal aan te leer.
Baie min tekste van die geskrewe Oudhoogduitse taal uit die Karolingiese Ryk is bewaar, onder meer twee sogenaamde geselsboekies uit Parys en Kassel wat voorbeelde gee van die Oudhoogduits-Frankiese taal: ''Wer pist du? Wanna quimis? Fona weliheru lantskeffi sindos? (Nieuhoogduits: Wer bist du? Woher kommst du? Aus welcher Gegend reist du an?'') In die tydperk tussen 850 en 1000 het ook die Romaans-Germaanse taalgrens in die noorde verstewig, waar vanaf die 9de eeu die Nederfrankiese en uiteindelik Nederlandse dialekgebied ontstaan het.
Talle van die morfologiese en sintaktiese veranderings wat die Galloromaanse taal ondergaan het, is deur die invloed van die Frankiese taal veroorsaak. Die Oudfranse klanke het meer ooreenkomste met dié van Germaanse tale getoon as met die Vulgêrlatynse taal.
Die Frankiese ontlenings in die Oudfranse taal het natuurlik talle aspekte van die Frankiese kultuur weerspieël; dit was veral woorde uit die krygskuns soos beffroi (van Frankies *bergfrid "wagtoring"), regswese en politiek (Frans fief "leen" van Frankies *fehu "vee, fortuin"; Middellatyn feudum), hofhouding (Oudfrans maréchal "perdekneg" van Frankies *marahskalk), huisbou en huisraad (Frans malle "reiskoffer" van Frankies *malha), werktuie en gereedskap, natuurlewe (jardin "tuin" van Frankies *gard), landbou, klerasie (Frans gant "handskoen" van Frankies want), liggaamsdele en ander gebiede. Ook 'n aantal voor- en agtervoegsels is van Frankiese herkoms, soos mé- "mis-" in byvoorbeeld méconnaître en mépriser, -ard en -art uit Frankies -hart en -hard. Die agtervoegsel -ard is in die Nieufranse taal nog steeds produktief en kom voor in woordvormings soos vieillard "grysaard, ou man", canard "eend", campagnard "plattelander" en dreyfusard (histories) "aanhanger van Dreyfus".
Die omgangstaal in die suide van Frankryk is nie deur hierdie veranderings beïnvloed nie.
Oudfrans
Die bostaande teks in die Oudfranse taal van die 11de eeu: Por dieu amor et por del cretsiien poeple et nostre commun salvement, de cest jorn en avant, quan que Dieus saveir et podeir me donet, si salverai jo cest mine fredre Charlon, et en aiude, et en chascune chose, si come on par dreit son fredre salver deit, en ço que il me altresi façet, et a Lodher nul plait onques ne prendrai, qui mien vueil cest mien fredre Charlon en dam seit.
Die huidige Franse vertaling: Pour l'amour de Dieu et pour le peuple chrétien et notre commun salut, de ce jour en avant, en tant que Dieu savoir et pouvoir me donne, si défendrai-je mon frère Charles (et lui serai) en aide et en chaque chose, ainsi qu'un homme par droiture son frère doit défendre en chose que lui également ferait, et avec Lothaire aucun accord jamais ne prendrai qui de mon vouloir, à ce mien frère Charles à dommage soit.
Met die Verdrag van Verdun (843) het die skeiding van die Wes-Frankiese (Francia occidentalis, hiervan is ook die moderne naam France "Frankryk" afgelei) en die Oos-Frankiese Ryk (Francia orientalis), wat later as Duitsland bekend sou staan, begin.
Die Oudfranse taal (langue d'oïl; vergelyk Oksitaans, die langue d'oc) wat tussen 850 en 1350 in Noord-Frankryk gepraat is, het eintlik uit 'n handvol dialekte soos Normandies, Pikardies, Sjampanjies, Fransies en Lotaringies bestaan wat almal ook as skryftale gedien het. Langsamerhand het die streektaal van die Île-de-France rondom Parys, die Fransiese dialek, omtrent 1200 die standaardtaal van digters en ander skrywers geword.
Die Oudfranse klankstelsel het sterk van moderne Frans verskil; terwyl die huidige Franse net oor 16 kinkers beskik, was daar in die Oudfranse taal nog nege vokale, vyf nasale, twaalf diftonge, vyf nasaaldiftonge en drie triftonge. Die letter c is voor die medeklinkers e en i nog met 'n affrikaat /ts/ uitgespreek, en die g in estrange het nog soos die g in Engels gentleman geklink. Desgelyks het die uitspraak van die "j" en "ch" ook eers later versag. Die Middelengelse taal het hierdie Oudfranse klanke uit die Anglo-Normandiese dialek oorgeneem wat na die verowering van Engeland eeue lank as ampstaal gepraat is; Engelse woorde soos judge en change het die ou j- en g-klanke bewaar, terwyl die moderne Frans juge en changer met 'n sagte "j" en "ch" laat begin.
Aan die einde van die 12de eeu het ook die "s" verdwyn in gevalle waar dit deur 'n medeklinker opgevolg is: feste het geleidelik fête geword (die accent circonflexe, of kappie, dui aan dat die "s" verdwyn en die uitspraak van die "e" verander het). Ook in hierdie geval het die Engelse taal die ou klanke bewaar: fête – feast, bête – beast, tempête – tempest, hôtel – hostel (die Franse hôtel is later nog eens as hotel oorgeneem).
Die woordvolgorde was – veral in die digkuns – nog taamlik vry soos in die Latynse oorsprongstaal, terwyl die ses Latynse naamvalle verdwyn het. Die Oudfranse taal het die subjeks- en objeksnaamval (rektus en obliquus) geken en maskulina en feminina by selfstandige naamwoorde en byvoeglike naamwoorde onderskei. Aangesien die kenmerkende uitgange van die werkwoorde persoons- en getalverskille aangedui het, is nog geen persoonlike voornaamwoorde benodig nie. Die dubbele ontkenning met ne... pas het nog nie in die Oudfranse taal bestaan nie, die konstruksie met ne... was voldoende. Ook die tye is gewoonlik sonder vaste reëls gebruik.
Die 12de eeu is deur 'n sterk belangstelling vir die Latynse taal gekenmerk. Dit was veral lede van die klerus wat die werke van klassieke outeurs gekopieer het, en Latyn het die akademiese lewe aan die Universiteit van Parys oorheers wat teen die begin van die 13de eeu opgerig is. Latyn het die taal van die hoër onderwys, die regswetenskap, die kerk, die wysgerige en wetenskaplike letterkunde gebly. Net die geskiedskrywers en digters het die Oudfranse taal bo Latyn verkies. Die digkuns het sy inspirasie in die ou klassieke mites gevind wat as Christelike en hoofse verwerkings nuwe aandag getrek het, die Kelties-Bretonse Artussage (Matière de Bretagne), die literêre opbloei van die Oksitaanstalige Suid-Frankryk waarvandaan talle leenwoorde soos amour gekom het, en met die kruistogte ook die Oosterse luukse van die Bisantynse Ryk. Vir die hoofse romans is 'n verfynde taal ontwikkel wat met die uitbreiding van hierdie genre van Oudfrans die leidende literêre taal van Europa gemaak het.
Middelfrans
Die Middelfranse (moyen français) tydperk het omtrent 1350 begin en in die 15de en 16de eeu geëindig.
Ná die uitbreek van die Honderdjarige Oorlog tussen Frankryk en Engeland is 'n agteruitgang van die literêre lewe bespeur, terwyl daar ingrypende veranderings op die gebied van die klankstelsel plaasgevind het wat ook die sinsbou geraak het. Die diftonge het grotendeels tot monoftonge verander, die "s" het voor medeklinkers verdwyn (net soos die "e" indien dit aan die woordeinde staan of nie beklemtoon word nie). Aangesien die "s" die naamvalle, meervoud en persoon aangedui het, is 'n onbepaalde lidwoord vir die meervoudsvorm geskep, en voor die werkwoord staan nou verpligte persoonlike voornaamwoorde. Die vervoeging en verbuiging is vereenvoudig, die woordvolgorde (wat nou gereeld as subjek – werkwoord – objek genormeer word) en die gebruik van die tye is aan vaste reëls onderwerp.
Terwyl talle Germaanse leenwoorde uit die Middelfranse taal verdwyn het, het die klassieke tale en Italiaans 'n sterk invloed op die Franse taal uitgeoefen. Daar was 'n behoefte om steeds meer vakterme te skep, en mettertyd het die Middelfranse taal oor doeblette van Latynse woorde beskik wat sowel in 'n oorgeërfde asook in 'n nuut ontleende vorm bestaan, soos chose – cause (van Latyn causa) en loyal en légal (van Latyn legalis, -e).
Elandspruit (Vrystaat, lat -27,24, long 27,87)
Die Elandspruit is 'n sytak van die Renosterrivier in die noorde van die Vrystaat in Suid-Afrika.
Frans
Middelfrans
In die laat Middelfranse periode vanaf die 15de eeu het die standaardisering van die Franse taal begin; woordeboeke en grammatika's is uitgegee en het saam met die uitgebreide boekdrukkery die eenvormigheid van die taal en sy spelling bevorder. Taalpurisme en die leidende rol, wat die hoofse taal nou begin speel het, was kenmerke van die laat Middelfranse taalontwikkeling.
Vanaf die 16de eeu het 'n aantal digters die bewys gelewer dat Frans as taal van die wetenskap, wysbegeerte en digkuns sonder meer met Latyn kon meeding. Die digter François Rabelais (omtrent 1494–1553) het byvoorbeeld oor 'n geweldige woordeskat beskik en ook sy eie neologismes geskep wat van sy Frans 'n tot dusver ongekende uitdrukkingsmiddel gemaak het. Pogings om die Franse spelling by die moderne taalgebruik en uitspraakgewoontes aan te pas het egter misluk, en die geleerdes het selfs 'n historiese spelling ingevoer waar medeklinkers, wat in die gesproke taal lankal verstom was, weer geskryf moes word om die Latynse oorsprong van woorde aan te dui. Woorde soos sept (sewe, van Latyn septem), temps (tyd; weer, van Latyn tempus) en vingt (twintig, van Latyn viginti) is voorbeelde van hierdie histories-etimologiese spelling.
Nieufrans
In die 15de en 16de eeu het die geleidelike oorgang na die moderne Nieufranse spreektaal begin. Die oorgangstydperk is deur 'n noukeurige slyping van die taal gekenmerk. Die Edik van Villers-Cotterêts het in 1539 bepaal dat Frans (of beter, die standaardtaal van die Île-de-France rondom Parys) die enige ampstaal van die Koninkryk Frankryk sou wees (la seule et unique langue du Royaume de France).
In dieselfde jaar het die eerste woordeboek van die Franse taal verskyn. Grammatikale publikasies en nuwe woordeboeke, wat in die volgende dekades saamgestel is, het daarin geslaag om die taal te standaardiseer. Die hoofinvloede in dié tyd was die Italiaanse renaissance en die humanisme. Terwyl die een die Latynse oorsprong van die Franse taal beklemtoon het, het die ander die rol van die volkstaal bevorder.
Die hoofse digter Malherbe (1555–1628) het teen die begin van die 17de eeu 'n groot invloed op die klassieke taal uitgeoefen. Hy het die taal van neologismes en invloede van die streekdialekte gesuiwer. Die harmonie van die taal en sy algemene verstaanbaarheid was sentrale oogmerke van sy taalkundige werk. Hy het begin om die sinsbou te harmoniseer, die gebruik van die persoonlike voornaamwoord (wat in Latyn en die meeste Romaanse tale nie gebruik word nie) bevorder en die inversie van die subjek afgekeur.
Die Italiaanse Accademia della Crusca het die aanleiding vir die stigting van die Académie française (1635) gegee wat hom op taalsuiwering, die grammatikale taalontwikkeling en die retoriek toegespits het. Kardinaal de Richelieu, die beskermheer van die akademie, het in 1694 'n nuwe woordeboek en grammatika deur die taalkundiges laat saamstel. Dit is ook die akademie wat tans die taalbeheer oor Frans uitoefen.