cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Tetrargie
Verval
In 308 het Galerius, die afgetrede keiser Diocletianus en die sogenaamd afgetrede Maximianus ’n konferensie gehou waar besluit is Licinius sou Augustus in die weste word, met Konstantyn as sy Caesar. In die ooste sou Galerius Augustus bly en Maximinus sou sy Caesar bly. Maximianus sou aftree en Maxentius is tot troonrower verklaar. Dié reëling sou rampspoedig blyk te wees: teen 308 was Maxentius sonder enige keiserlike rang die de facto-heerser van Italia en Africa, en nie Konstantyn of Maximinus – wat sedert onderskeidelik 306 en 305 Caesares was – was bereid om die bevordering van Licinius tot hul meerdere te aanvaar nie.
Amasonereënwoud
Menslike bedrywighede
Die eerste Europeër wat met die hele Amasonerivier langs gereis het, was Francisco de Orellana in 1542. Die BBC se TV-reeks Unnatural Histories het bewyse verskaf dat Orellana nie oordryf het, soos voorheen geglo is, nie toe hy gesê het ’n ingewikkelde beskawing het in die 1540's aan die Amasone floreer. Daar word geglo dié beskawing is later uitgewis deur siektes wat van Europa af versprei het, soos pokkies.
Tetrargie
Verval
Ná ’n mislukte poging om Konstantyn en Maximinus te paai met die betekenislose titel filius Augusti ("seun van die Augustus", basies ’n alternatiewe titel vir Caesar), moes albei in 309 as Augusti erken word. Vier volle Augusti, wat nie met mekaar oor die weg gekom het nie, het egter niks goeds vir die tetrargie ingehou nie.
Amasonereënwoud
Menslike bedrywighede
Sedert die 1970's is talle geogliewe op ontboste grond ontdek wat dateer van 1-1250 n.C., en dit versterk bewerings van beskawings van voor die tyd van Christopher Columbus. Die geogliewe is in 1977 ontdek en later met vlugte oor Acre bevestig.
Tetrargie
Verval
Tussen 309 en 313 het die meeste aanspraakmakers op die keiserlike titel gesterf of is in verskeie burgeroorloë gedood. Konstantyn het Maximianus in 310 gedwing om selfmoord te pleeg. Galerius is in 311 natuurlik dood. Maxentius is in 312 deur Konstantyn in ’n veldslag verslaan en vermoor. Maximinus het selfmoord gepleeg nadat Licinius hom in 313 in ’n geveg verslaan het.
Amasonereënwoud
Menslike bedrywighede
In die BBC se Unnatural Histories is bewyse gelewer dat die reënwoud nie ’n ongerepte wildernis is nie, maar minstens die afgelope 11 000 jaar deur die mens beïnvloed word met praktyke soos voedselaanplantings en houtskooloorblyfsels in die grond ("Terra preta"). Laasgenoemde word oor groot dele van die Amasonewoud aangetref; daar word nou geglo dit is die produk van inheemse grondbestuur. Die ontwikkeling van dié vrugbare grond het landbou in die voorheen vyandelike omgewing moontlik gemaak. Dit dui daarop dat ’n groot deel van die woud se grond eeue lank deur die mens bestuur is; voorheen is vermoed dit kom natuurlik in die streek voor. In die omgewing van die Xingu-volk is oorblyfsels van sommige van hierdie groot nedersettings in 2003 in die middel van die woud ontdek deur Michael Heckenberger en kollegas van die Universiteit van Florida. Hieronder tel bewyse van paaie, brûe en groot plazas.
Tetrargie
Verval
Teen 313 was dus net twee keisers oor: Konstantyn in die weste en Licinius in die ooste. Die tetrargie het tot ’n einde gekom, maar dit het tot 324 geduur vir Konstantyn om Licinius eindelik te verslaan. Hy het die twee helftes van die Romeinse Ryk herenig en homself tot enigste Augustus verklaar.
Amasonereënwoud
Biodiversiteit
duimnael|links|180px|Ontbossing bedreig baie spesies sensitiewe boompaddas, soos hierdie Phyllomedusa bicolor. duimnael|160px|Die [[ara is inheems aan die Amerikaanse trope.]]
Tetrargie
Nalatenskap
Hoewel die tetrargie net tot in 313 geduur het, het baie aspekte daarvan behoue gebly. Die viervuldige verdeling van die ryk het voortgeduur in die vorm van pretoriaanse prefekture, elk onder ’n pretoriaanse prefek.
Amasonereënwoud
Biodiversiteit
Nat tropiese woude is die bioom met die grootste verskeidenheid spesies, en die tropiese woude van die Amerikas spog met aansienlik meer spesies as die nat woude van Afrika en Asië. As die grootste gebied van tropiese reënwoude in die Amerikas is die Amasonereënwoud se biodiversiteit ongeëwenaar. Een uit elke tien bekende spesies ter wêreld kom hier voor. Dit het die grootste versameling dier- en plantspesies op aarde.
Tetrargie
Nalatenskap
Die idee van twee helftes, die ooste en die weste, het weer kop uitgesteek en gelei tot die permanente verdeling in twee aparte ryke ná die dood van Theodosius I. Dit is egter belangrik om te onthou die ryk is nooit amptelik in twee gedeel nie; die keisers van die oostelike en die westelike helfte het as een keiserlike genootskap geheers totdat die val van Rome se westelike ryk Bisantium gelaat het as die "tweede Rome", die enigste direkte opvolgerstaat.
Amasonereënwoud
Biodiversiteit
Die streek is die tuiste van sowat 2,5 miljoen insekspesies, tienduisende plante en sowat 2 000 voëls en soogdiere. Tot op datum is minstens 40 000 plantspesies, 2 200 visspesies en 378 reptielspesies ook geklassifiseer. Een uit elke vyf voël- en visspesies kom hier voor. Wetenskaplikes het net in Brasilië al tussen 96 660 en 128 843 ongewerwelde spesies beskryf.
Daar is verskeie spesies in die woud wat gevaarlik kan wees. Onder die grootste roofdiere is die swartkaaiman, jaguar, poema en anakonda. In die rivier kan die sidder-aal elektriese skokke toedien wat ’n mens kan katswink slaan of doodmaak, terwyl die piranha mense byt en beseer. Verskeie spesies gifpylpaddas gee gif deur hul vlees af. Daar is ook talle parasiete en siekteoordraers. Bloedsuiervlermuise kom in die reënwoud voor en kan hondsdolheid oordra. Malaria, geel- en knokkelkoors kan ook opgedoen word.
Ontbossing
duimnael|240px|Ontbossing van [[Bolivia, 2016.]]
Ontbossing is die afkap of afbrand van plante en bome. Dit is hoofsaaklik om grond te kry vir landbou en woonplek. Voor die vroeë 1960's was toegang tot die binneste deel van die reënwoud streng beperk en die woud het redelik ongeskonde gebly. Plase is in die 1960's aangelê om gewasse te plant. Die koloniste kon egter nie hul landerye en gewasse beheer nie weens die verlies aan grondvrugbaarheid en die groei van onkruid. Die grond in die Amasonegebied is net vir ’n kort tyd vrugbaar en boere moes gedurig na nuwe gebiede trek en nog bome afkap. Dit het gelei tot ontbossing en groot skade aan die omgewing aangerig. Ontbossing in die reënwoud is aansienlik, en dele waar bome verwyder is, kan met die blote oog uit die ruimte gesien word.
In die 1970's is begin met die bou van die Transamasonesnelweg. Dit het ’n groot bedreiging vir die woud ingehou. Die snelweg is steeds nie voltooi nie, en dit beperk die omgewingskade.
Tussen 1991 en 2000 het die totale oppervlakte van die woud wat verlore gegaan het, gestyg van 415 000 to 587 000 km2. Die grootste deel daarvan het weiveld geword. Altesaam 70% van voorheen ontboste grond en 91% van die grond wat sedert 1970 ontbos is, word vir weiveld gebruik. Brasilië is tans die tweede grootste vervaardiger van sojabone ter wêreld, naas Amerika. Navorsing deur Leydimere Oliveira et al. het egter getoon hoe meer van die Amasone se bome afgekap word, hoe minder reën bereik die gebied en hoe kleiner is die oes per hektaar. Anders as wat gewoonlik geglo word, hou dit dus geen ekonomiese voordeel vir Brasilië in om bome af te kap en dit in landerye te omskep nie.
Klimaatsverandering
Omgewingsbewustes is bekommerd oor die verlies aan biodiversiteit wat veroorsaak kan word deur die vernietiging van die woud, asook oor die vrystelling van die koolstof wat in die plante opgesluit is, wat globale verwarming kan aanhelp.
Een rekenaarmodel van toekomstige klimaatsveranderings wat deur kweekhuisgasse veroorsaak word, toon die Amasonereënwoud kan onvolhoubaar word weens ’n groot afname in reënval en stygende temperature. Dit kan teen 2100 lei tot ’n feitlik algehele verlies van die woud. Verskillende simulasies van klimaatsveranderings in die Amasone oor verskeie modelle stem nie ooreen wat die raming van toekomstige reënval in die gebied betref nie; hulle wissel van klein toenames tot groot afnames. Die resultaat dui daarop dat die reënwoud deur die 21ste eeu bedreig kan word deur klimaatsveranderings en ontbossing.
In ’n studie van 2009 is bevind ’n styging van 4 °C in wêreldwye temperature teen 2100 kan 85% van die Amasonereënwoud uitwis, terwyl ’n temperatuurstyging van 3 °C sowat 75% van die woud kan vernietig.
Uitwerking van 21ste-eeuse droogtes
In 2005 het dele van die Amasonebekken die ergste droogte in honderd jaar beleef, en daar was aanduidings dat nog ’n droogte in 2006 sou voorkom. In ’n artikel op 23 Julie 2006 in die Britse blad The Independent is berig volgens die Woods Hole-navorsingsentrum kan die woud in sy huidige vorm net drie jaar van droogte oorleef. Wetenskaplikes van die Brasiliaanse nasionale instituut van Amasone-navorsing het in die artikel gesê die effek van dié droogte, tesame met die effek van ontbossing op die streeksklimaat, laat die woud afstuur op ’n punt waar dit onomkeerbaar sal begin doodgaan. Die artikel meen die woud is op die punt om in ’n savanne of woestyn te verander, met katastrofiese gevolge vir die wêreld se klimaat.
Bewaring
Van 2002 tot 2006 het die beskermde grondgebied in die Amasone amper verdriedubbel en die tempo van ontbossing het met tot 60% gedaal. Sowat ’n miljoen vierkante kilometer is onder die een of ander vorm van beskerming.
Walschaerts-klepratwerk
Die Walschaerts-klepratwerk is 'n tipe ratstelsel wat deur die Belgiese spoorwegingenieur Egide Walschaerts in 1844 ontwikkel is om die vloei van stoom na die suiers in stoomenjins te reguleer. Die naam word soms sonder die "s" aan die einde gebruik omdat dit verkeerdelik onder die naam gepatenteer is. Dit is op grootskaal in stoomlokomotiewe vanaf die laat 19de eeu tot en met die einde van die stoom-era gebruik.
[[Lêer:Walschaert static.png|frame|senter|600px|Komponente van 'n Walschaertsklepratwerk
1. vliegkruk 2. vliegkrukstaaf 3. omstelstang 4. ligskakel 5. ligarm 6. tru-arm 7. uitsetskakel 8. trekstang
9. kruiskoparm 10. klepsteelleier 11. voorylskakel 12. kombinasiehefboom 13. klepsteel 14. suierklep ]]
Louise Huntington
Louise Huntington (1 November 1904 – 2 Junie 1997) was 'n Amerikaanse aktrise. Sy was bekend vir haar rolle in die rolprente Perils of Our Girl Reporters (1916), Fair Warning (1931), The Viking (1931), en Not Exactly Gentlemen (1931).
Bibliofiel
Bibliofilie of bibliofilisme is die liefde vir boeke. 'n Bibliofiel of boekwurm is 'n individu wat lief is vir en gereeld boeke lees.
Profiel
Die klassieke bibliofiel is iemand wat daarvan hou om boeke te lees, te bewonder en te versamel. Hy maak dikwels 'n groot en gespesialiseerde versameling bymekaar. Bibliofiele besit gewoonlik boeke wat hulle liefhet of wat spesiale waarde het, sowel as ou uitgawes met ongewone bindings, getekende of geïllustreerde kopieë. "Bibliofiel" is 'n gepaste term vir 'n minderheid van diegene wat boekversamelaars is.
Ernst Gronau
Ernst Gronau (21 Augustus 1887 – 11 Augustus 1938) was 'n Duitse akteur. Hy was bekend vir sy rolle in die rolprente Genuine: The Tragedy of a Vampire (1920), The Chronicles of the Gray House (1925), Die selige Exzellenz (1927), en Ich kenn' dich nicht und liebe dich (1934).
Bibliofiel
Gebruik van die term
Bibliofilie moet nie verwar word met bibliomania nie, 'n potensiële simptoom van obsessief-kompulsiewe versteuring wat die versameling van boeke in 'n mate behels dat interpersoonlike verhoudings of gesondheid negatief beïnvloed kan word, en waarin die blote feit dat 'n fisiese voorwerp 'n boek is voldoende is, sodat dit versamel of geliefd kan word. Sommige gebruik die term "bibliomania" uitruilbaar met "bibliofilie".
Cecil Humphreys
Cecil Humphreys (21 Julie 1883 – 6 November 1947) was 'n Engelse akteur. Hy was bekend vir sy rolle in die rolprente The Elusive Pimpernel (1919), Unfinished Symphony (1934), Wuthering Heights (1939), en The Razor's Edge (1946).
Bibliofiel
Geskiedenis
Volgens Arthur H. Minters was die "private versameling van boeke 'n mode waarmee baie Romeine, insluitend Cicero en Atticus, hul besig gehou het. Die term bibliofiel het die Engelse taal in 1820 betree. 'n Bibliofiel moet onderskei word van die veel ouer begrip van 'n boekman (wat terugdateer na 1583), van een wat lief is vir boeke, en veral lees; meer algemeen was 'n boekman iemand wat deelneem aan die skryf, publiseer of verkoop van boeke.
NG gemeente Upington-Noord
Die NG gemeente Upington-Noord is 'n gemeente van die Nederduitse Gereformeerde Kerk op die Noord-Kaapse dorp Upington en in die Sinode van Noord-Kaapland.
Petrosia pluricristata
Petrosia pluricristata is 'n sponsspesie in die taksonomiese indeling van die Demospongiae (gewone sponse). Die liggaam van die spons bestaan uit kieselnaalde en sponginevesels en is in staat om baie water op te neem.
Gereformeerde kerk Waterberg
duimnael|links|230px|Die Gereformeerde kerk Waterberg, omstreeks 1958. Die sinkdak is later deur teëls vervang.
Petrosia pluricristata
Die spons behoort tot die genus Petrosia en tot die familie Petrosiidae. Die wetenskaplike naam van die spesie is die eerste keer geldig gepubliseer in 1983 deur Lévi & Lévi.
Gereformeerde kerk Waterberg
duimnael|links|340px|Nagmaal op Nylstroom in die 19de eeu met die ou Gereformeerde kerk sigbaar op die agtergrond. In hierdie kerkie het [[Totius en Maria Postma in 1903 getrou.]]
Die Gereformeerde kerk Waterberg is die oudste gemeente in die GKSA se Klassis met dieselfde naam.
In 2015 was dit met 278 belydende en 30 dooplidmate die vierde grootste van die 13 gemeentes in die Klassis Waterberg, wat ook tot 2016 vyf Namibiese gemeentes ingesluit het. Buiten die hoofdorp, Modimolle, sluit die gemeentegrense ook die nedersettings Alma, Nutfield, Sussenvale, Swaershoek en Tuinplaas in.
Stigting
Die Gereformeerde kerk Waterberg is in 1859 gestig, die stigtingsjaar van die GKSA ná die stigting van die Gereformeerde kerk Rustenburg op 11 Februarie daardie jaar deur ds. Dirk Postma, die grondlegger van dié kerkverband. Dit was ’n jaar voor die stigting van die NG gemeente Waterberg, wat ook sy middelpunt op Modimolle het. Die staatkundige distrik Waterberg is eers in Maart 1866 gevorm uit die noordelike gedeelte van die distrik Rustenburg en die westelike deel van Soutpansberg. Die landdrossetel is op Nylstroom gevestig. Die Hervormde gemeente Waterberg, gestig op 20 November 1865, is ook ouer as die staatkundige distrik.
Kerkbou
Die kerkraad het besluit om ’n kerk te bou van 20 x 60 voet met daarnaas ’n konsistorie van 15 x 20 voet. Die hoeksteen is op 12 April 1889 gelê, terwyl dié van die huidige NG kerk op 10 April 1898 gelê is. Sewe maande later, op 23 November 1889, is dié gebou amptelik in gebruik geneem toe pres. Paul Kruger, ’n troue lidmaat van die Dopperkerk, ook teenwoordig was. Tydens die Tweede Vryheidsoorlog het die gebou as hospitaal vir die konsentrasiekamp gedien en die konsistorie as lykshuis. Dié kerkie is later vergroot en op 17 Oktober 1975 tot nasionale gedenkwaardigheid verklaar.
Tweede kerk
Op ’n gemeentevergadering op 27 Maart 1926 het die lidmate besluit om ’n nuwe gebou op te rig volgens ’n kerkgebouskema wat oudl. Plomp opgestel het, maar weens die droogte kon bouwerk eers in 1929 begin.
Die argitek van hierdie tweede kerk was die vermaarde Gerard Moerdijk, wat ook vir die Voortrekkermonument verantwoordelik sou wees. Vir Waterberg het hy die bouplan van die Gereformeerde kerk Bronkhorstspruit gebruik wat ooreenkomste met talle van sy ander kerkontwerpe toon. Min. Piet Grobler het £25 vir ’n klok geskenk, wat ingebou is in die agthoekige toring met sy koepeldak en horlosie. Ds. H.J. Venter het die hoeksteen op 27 September 1929 gelê.
Op 18 April 1930 is dié sierlike kerk amptelik in gebruik geneem. Nog in dieselfde jaar is die paraffienlampe deur elektriese ligte vervang. Later is die kerk verbou en ’n grasdak opgesit, wat eindelik plek gemaak het vir ’n teëldak.
Ian Hunter (akteur)
Ian Hunter (13 Junie 1900 – 22 September 1975) was 'n Engelse akteur. Hy was bekend vir sy rolle in die rolprente The Ring (1927), The Adventures of Robin Hood (1938), Strange Cargo (1940), en Ziegfeld Girl (1941).
Julia Hurley (aktrise)
Julia Hurley (1848 – 4 Junie 1927) was 'n Amerikaanse aktrise. Sy was bekend vir haar rol in die rolprent The Jungle (1914).
Wolfgang Grönebaum
Wolfgang Grönebaum (14 Maart 1927 – 16 Maart 1998) was 'n Duitse akteur. Hy was bekend vir sy rolle in die rolprente Ritter Orgas muß mal wieder (1970) en The Willi Busch Report (1979), en in die televisiereekse Notarztwagen 7 (1976) en Lindenstraße (1985).
Edelstene
Edelstene is stene of minerale wat deur hut eienskappe, waarvan skoonheid die belangrikste is, as kosbaar beskou word. Ook die duursaamheid en seldsaamheid sal bepaal of 'n steen as 'n edelsteen gereken kan word. Voorheen is net die baie harde soorte vanweë hul duursaamheid as edelstene beskou. Vandag word ook die sagter stene (die vroeëre halfedelstene en sierstene) en organies gevormde stene, soos pêrels en barnsteen, as edelstene beskou.
Vanweë die skoonheid van suiwer eksemplare, hetsy deur hul kleur of deur hul skittering, is edelstene al van oudsher af in sierade en ander kunsvoorwerpe verwerk. Die gebruik van edelstene was deur die eeue heen aan verskeie "modes" onderhewig en is op 'n verskeidenheid maniere gebruik, byvoorbeeld vir die versiering van beelde en klere. Die gebruik daarvan in die kuns en in die nywerheid, en veral omdat hulle so seldsaam is, het daartoe gelei dat die meeste edelstene baie kosbaar is. Daar word tans verskillende soorte, waaronder ook diamante, sinteties vervaardig.
Voorkoms en bewerking
'n Eenvoudige proses is waar 'n aantal steentjies gelyktydig in 'n trommel, wat vinnig in die rondte draai, rondgeslyp en gepoleer word. Die steentjies word as trommelsteentjies in die handel verkoop. Edelstene se gewig word in karaat uitgedruk: 1 karaat=0,2 g. Dit moet nie met die karaat van goud verwar word nie: suiwer goud is 24 karaat; 18 karaat goud bevat dus 0,75% suiwer goud en 0,25% ander materiaal, gedeeltelik ter versterking van die sagte goud. Goedkoop edelstene word dikwels per gram of selfs per stuk verkoop. Pêrels se gewig word in grein uitgedruk: 1 grein =0,05g.
Anorganiese edelstene
In die volgende Iys word 'n oorsig gegee van die stene wat die meeste voorkom en hulle variëteite. Ter wille van herkenning word ook die kristalstelsel aangegee, en ook die hardheid H (volgens die skaal van Mohs, wat van 1 tot 10 loop), die soortlike gewig D, die brekingsindeks n (veral belangrik vir die skittering) en die kleur. Slegs die belangrikste vindplekke word aangegee,
Organiese edelstene
Die groep omvat slegs 'n paar soorte, waarvan die belangrikste is:
- Barnsteen (ook amber genoem), met 'n hardheid van 2-2,5 en ŉ soortlike gewig van 1,08, Dit het ontstaan deur die fossilisasie van hars, waarin soms insekte, skimmels en blaartjies wat aan die oorspronklike hars vasgekleef het, waargeneem kan word. Die kleure is geel, bruin of wit. Dit word langs die Oosseekus van Duitsland en in Pole, Sicilië, Roemenië en Birma aangetref.
- Koraal, met 'n hardheid van 3,5 - 4 en 'n soortlike gewig van 2,6 - 2,7 is die kalkskelette van koraaldiertjies. Die kleure is rooi, (bloedkoraal), ligroos en wit. Dit word in die Middellandse See en langs die Chinese kus aangetref. Swart koraal word uit die Rooi See gehaal.
- Pêrels het 'n hardheid van 3,5 - 4 en 'n soortlike gewig van 2,7. Dit bestaan uit konsentries opgeboude lagies organiese stof (conchine) en kalk. Pêrels groei as afweermiddel teen skadelike stowwe in bepaalde varswatermossels (varswaterpêrels) en in oesters (oriëntpêrels). Hulle is wit, roomkleurig, gelerig en soms ligroos en swart. Die kenmerkende glans van die oriëntpêrels is die gevolg van interferensie van die ligstrale. Glanspêrels (oriënt) word by Sri Lanka, in die Persiese Golf, langs die kuste van Japan, Australië, Panama en Venezuela uitgehaal. Varswaterpêrels kom veral in sommige groot Amerikaanse riviere voor
Nabootsings
Benewens die natuurlike edelstene is daar ook sintetiese stene, met ander woorde, kunsmatige produkte met dieselfde samestelling en kristalstruktuur as die natuurlike stene. Oor die algemeen kan hulle aan die afwykende groeistrukture en invoegings uitgeken word. Korund en spinel word sedert 1907 reeds in tientalle kleure vervaardig met die sogenaamde Verneuil-oond. Van belang is verder die sintetiese smarag en 'n aantal kleurlose produkte, wat namaaksels van diamante is. Daar word ook saamgestelde stene vervaardig, naamlik die sogenaamde doeblette, wat bestaan uit twee dele wat opmekaar gelym is, en die triplette, wat uit drie dele opgebou is. Daar is ook pêrelnabootsings soos die Mallorca-pêrels, wat bestaan uit glasballetjies wat met visskubbe bedek is. Gekweekte pêrels ontwikkel op dieselfde wyse as egte pêrels, nadat 'n groeikern kunsmatig in die oesters aangebring is.
Herkenning en eienskappe
Die gemmologie of edelsteenkunde is die wetenskap wat die verskillende eienskappe van edelgesteentes bestudeer en metodes bepaal om egte edelgesteentes van sintetiese stene te onderskei. Die klassifisering van die stene is gebaseer op die bepaling van hul fisiese eienskappe. Die relatiewe hardheid volgens die skaal van Mohs kan bepaal word deur middel van krasproewe met spesiale kraspenne. Die soortlike gewig word bepaal met behulp van 'n hidrostatiese weegskaal of deur dit in bepaalde swaar vloeistowwe te dompel. Die brekingsindeks van die stene (sommige edelgesteentes het twee) word op ŉ refraktometer afgelees.
Kleur speel 'n belangrike rol by die bepaling van die edelgesteentes se kwaliteit. 'n Spektroskoop dui aan uit watter golflengtes die kleur van 'n steen opgebou is. Ook die fluoressensie (eienskap om onder bestraling sel1 lig van 'n ander kleur af te gee) van die steen word bepaal.
Met 'n polarisasiemikroskoop kan waarnemings gedoen word oor die enkel - of dubbelbreking van lig, die pleochroïsme (eienskap wat sekere kristalle besit om verskillende kleure te vertoon as hulle uit verskillende hoeke bekyk word), insluitsels en groeistrukture, terwyl ook die brekingsindeks daarmee bepaal kan word. Om tussen egte en gekweekte pêrels te kan onderskei, is 'n mens aangewese op röntgenfoto's. Daarmee kan byvoorbeeld gesien word dat die groeikern by gekweekte pêrels groter is.
Die kleure van bepaalde edelgesteentes, soos ametis en topaas, kan by verhitting verander. Sommige poreuse stene, soos agaat en turkoois, word dikwels met gekleurde oplossings getint, wat veral by agaat die bandstruktuur nog duideliker laat uitkom. Diamante se kleur kan verander word deur dit met elementêre deeltjies in 'n siklotron of 'n kernreaktor te bombardeer. Sommige edelgesteentes kan ook spontaan verkleur deur verbleiking in sonlig. Dit gebeur veral by akwamaryn. Na slyping vertoon sommige minerale besondere ligeffekte soos asterisme (stereffek) by die sterrobyn en stersaffier; 'n katoogeffek by tieroog en 'n kleurespel (deur interferensie) by opaal.
2 Toepasslng in die kuns
Edelstene is meestal in 'n glad geslypte vorm baie gebruik vir die maak van sierade, en in krone, septers en ander simbole van koninklike en keiserlike mag, asook in voorwerpe vir godsdienstige gebruik. Sekere voorstellings, dikwels baie klein, kan ook uit edelstene gesny word. Dit word meestal in 'n borsspeld of hangertjie gevat en word ŉ kamee genoem. Uit groter stukke word dikwels voorwerpe soos kelkies en beeldjies gesny. In sekere tydperke is edelstene ook in klere ingestik.
Simbofiek
Sedert die vroegste tye is daar aan edelstene bepaalde eienskappe toegeken. Daar is byvoorbeeld geglo dat sekere edelstene die gesondheid kon bevorder of bose geeste kon afweer. Met die Christendom het die simboliek in die Westerse wêreld 'n nuwe betekenis gekry. In die boek Eksodus lees 'n mens van die aanwysings wat Moses gekry het ten opsigte van sekere edelstene wat aan die mantels van die priesters vasgestik moes word, en in Openbaringe word beskryf uit watter edelstene die Nuwe Jerusalem (hemelse Jerusalem) opgebou is.
In latere Bybelkommentare word daar aan elkeen van hierdie stene 'n besondere betekenis toegeken. In die Middeleeue was die sogenaamde Lapidarium (of Edelsteenboek) baie gewild. Dit het nie net 'n beskrywing oor die uiterlike van die edelstene gegee nie, maar ook hul toegekende simboliese en magiese eienskappe.
Geskiedenis
Reeds in die ou Egiptiese Ryk is sierade en wapens al met edelstene versier. In Oud-China is die moeilike kuns om beeldjies uit edelstene te sny, lank voor die begin van die jaartelling al bemeester en in Griekeland is beeIde uit die Oudheid gevind wat met edelstene versier is. Later, in die Helleense tyd (4e eeu v.C.), is talle figuurtjies en portrette uit edelstene gesny. In die Vroeg-Christelike tyd het die sogenaamde crux gemmata (kruise met edelstene daarin gelê) ontstaan.
In die Bisantynse Ryk is edelstene gebruik vir die versiering van heilige beelde en boekomslae. Gedurende die Middeleeue het die edelsmeekuns waarin veelsydige metodes van versiering gebruik is, onder andere met emalje en edelgesteentes, 'n bloeitydperk beleef.
Permanganaat
'n Permanganaat is 'n sout wat die komplekse ioon MnO4- as anioon bevat. Die anioon het die vorm van 'n tetraëder en die sentrale mangaanatoom het sy hoogste oksidasietoestand: 7+.
Die bekendste permanganaat is kaliumpermanganaat, 'n perse vastestof wat 'n sterk oksidant is en goed in water oplos.
Redoksreaksies
In alkaliese oplossings voer die reduksie van permanganaat tot mangaandiokside (met oksidasietoestand 4+) volgens die halfreaksie
Gebruik
Oplossings van permanganaat word gebruik om die vel te ontsmet van plantaardige gifstowwe, maar is 'n kwaai hartgifstof
Permanganaatoplossings word ook gebruik as etselektroliete om kunsstowwe 'n rowwe oppervlak te gee. Dit verbeter die hegting van 'n metaallaag wat daarop aangebring word.
Onze Jan Hofmeyr-standbeeld
'n Standbeeld van Onze Jan (Jan Hendrik Hofmeyr) staan op Kerkplein in Kaapstad. Dit is 'n werk in brons deur Anton van Wouw.
Hofmeyr staan met sy gesig na die Groote Kerk, is geklee in 'n swaelstertmanel en hou 'n pluiskeil met beide hande agter sy rug vas. Peter Blum sê in sy gedig Oor monnemente gepraat (sic) oor die beeld: .... Hofmeyr met sy pens;
Die beeld is effens groter as lewensgetrou en staan op 'n opvallend hoë voetstuk. Die inskripsie daarop is “Jan Hendrik Hofmeyr, Onze Jan, 4 Julie 1845 – 16 Oktober 1909. Is het ons ernst?” Dit is op 5 Julie 1920 onthul deur die destydse minister van mynwese en nywerhede, F.S. Malan.
Arquà Petrarca
Arquà Petrarca [arˈkwa peˈtrarka] (oorspronklik Arquà) is 'n klein nedersetting suidwes van Padua in die Euganese Heuwels (Colli Euganei), geleë op twee heuwels tussen Padua en Ferrara en naby die antieke Romeinse pad Via Adriatica. Arquà Petrarca is lid van die vereniging I borghi più belli d’Italia ("Die mooiste nedersettings van Italië"). Die nedersetting se naam is waarskynlik afgelei van die Latynse Arquata montium of "Kring van berge". Na sy bewoners word in Italiaans verwys as Arquatesi. Die humanis en digter Francesco Petrarca, 'n boorling van Arezzo in Toskane, het Arquà in sy latere lewe as sy woonplek gekies en hier tot sy afsterwe in 1374 sy laaste vier lewensjare deurgebring. Die huis, wat hy hier bewoon en uitgebou het, met uitsigte oor die Euganese landskap, is deur die Paduaanse patriarg Francesco il Vecchio da Carrara aan hom geskenk. Die digter is in Arquà ter ruste gelê. Sedert 1870 maak sy van deel uit van die dorpsnaam. Petrarca se woonhuis, die Casa del Petrarca, en graf is toeristetrekpleisters.
Arquà se oorspronge strek terug tot in die Bronstydperk. Later het dit 'n Romeinse kolonie geword. Die Carraresi-familie, wat as signori eeue lank die politieke en openbare lewe van Padua oorheers het, het Arquà reeds in die laat Middeleeue as hul vakansieplek gekies. Later, gedurende die 15de en 16de eeu, het ook adellike families uit Venesië en Padua aangetrokke gevoel tot Petrarca se laaste woon- en rusplek en in sy omgewing statige villa's laat oprig wat tans deel uitmaak van die nedersetting se argitektoniese erfenis.
Arquà het in 1405 onder Venesiaanse bewind gekom. Destyds was dit die enigste nedersetting in die omgewing wat van steen gebou is. Kleiner omliggende dorpe is van hier bestuur. Die meeste woongeboue dateer uit die tydperk tussen die 13de en 17de eeu, en baie van hulle word vandag steeds deur privaat persone bewoon. Die 13de eeuse dorpskern het sy eie kenmerkende boustyl, terwyl in alle ander buurte geboue uit tragietsteen aangetref word wat in die omgewing ontgin is.
Madeline Hurlock
Madeline Hurlock (12 Desember 1899 – 4 April 1989) was 'n Amerikaanse aktrise. Sy was bekend vir haar rolle in die rolprente Don Juan's 3 Nights (1926) en The Best of Friends (1927).
Kurt Großkurth
Kurt Großkurth (11 Mei 1909 – 29 Mei 1975) was 'n Duitse akteur. Hy was bekend vir sy rolle in die rolprente Mikosch, der Stolz der Kompanie (1958), Mikosch im Geheimdienst (1959), Holiday in St. Tropez (1964), en Seven Hours of Gunfire (1965).
Petrosia pulvilla
Petrosia pulvilla is 'n sponsspesie in die taksonomiese indeling van die Demospongiae (gewone sponse). Die liggaam van die spons bestaan uit kieselnaalde en sponginevesels en is in staat om baie water op te neem.
Die spons behoort tot die genus Petrosia en tot die familie Petrosiidae. Die wetenskaplike naam van die spesie is die eerste keer geldig gepubliseer in 1903 deur Thiele.
Petrosia puna
Petrosia puna is 'n sponsspesie in die taksonomiese indeling van die Demospongiae (gewone sponse). Die liggaam van die spons bestaan uit kieselnaalde en sponginevesels en is in staat om baie water op te neem.
Die spons behoort tot die genus Petrosia en tot die familie Petrosiidae. Die wetenskaplike naam van die spesie is die eerste keer geldig gepubliseer in 1951 deur De Laubenfels.
Ternopil-oblast
Ternopil-oblast (Oekraïens: Тернопільська область) is 'n oblast in westelike Oekraïne. Ternopil is die hoofstad en met 218 duisend inwoners, die grootste stad in die oblast.
Gereformeerde kerk Westonaria
duimnael|170px|regs|Ds. P.J. Steyn, leraar van 1967 tot 1997.
Die Gereformeerde kerk Westonaria was ’n gemeente van die GKSA op die Wes-Randse dorp Westonaria, maar nadat daar in 2011 net 19 en geen dooplidmate nie oorgebly het, het die gemeente laat in daardie jaar ontbind. In 1997 was daar nog 122 belydende en 54 dooplidmate.
Die uitbreiding van die goudmyne het in die sestigerjare groot ontwikkeling aan die Wes-Rand meegebring. Die Gereformeerde kerk Randfontein se suidelike wyke op en om Westonaria het dan ook op 27 Mei 1961 as die Gereformeerde kerk Westonaria afgestig. Binne twee jaar het die gemeente begin beplan aan sy eie kerkgebou. ’n Erf is verkry, maar weens die insinkings weens die uitpomp van water in die ondergrondse tonnels deur die myne het die kerkraad eers die plan om te bou laat staan tot veilige grond vir die kerkgebou gevind kon word. Hiervoor moes grondtoetse uitgevoer word.
So kon die gemeente eers 11 jaar ná sy stigting ’n kerkgebou oprig. A-raam-staalbalke vorm die raamwerk daarvan. Die gebou het ’n teëldak wat aan weerskante tot amper op die grond strek. Ligblou venters vorm die boonste deel van die fasade. ’n Kleiner dak in die styl van die hoofdak is by die voordeur opgerig. Die toring is ’n staalstruktuur bo die ingang.
Die onthulling van die hoeksteen, deur ds. P.J. Steyn, sowel as die ingebruikneming van die gebou het op 19 Augustus 1972 plaasgevind. Ná amper 30 jaar is die blou glasventers met steen vervang omdat vandale gereeld die vensters stukkend gegooi het. Die vooraansig is toe met sierstene toegebou. Weens strukturele skade is die staaltoring ná 30 jaar verwyder.
Gereformeerde kerk Warmbad
duimnael|links|160px|Ds. [[Hennie Venter, leraar van 1975 tot sy dood in 1978.]]
Gereformeerde kerk Westonaria
Nadat die gemeente ontbind het, is die gebou verkoop en word dit tans (2016) as woonhuis benut.
Gereformeerde kerk Warmbad
Die Gereformeerde kerk Warmbad is ’n gemeente in die GKSA se Klassis Waterberg met sy middelpunt op die dorp Bela-Bela, wat eers as Warmbad bekendgestaan het. In 2015 het die gemeente 188 belydende en 45 dooplidmate gehad, vergeleke met onderskeidelik 265 en 220 in 1960.
Eerste kerkie
Het Bad, later Warmbad genoem, was eers ’n wyk van die Gereformeerde kerk Waterberg, wat in 1859 gestig is maar so ’n groot gebied beslaan het dat Nylstroom (Modimolle) eers baie jare later as die gemeente se middelpunt aangewys is. In 1943 het die ou moedergemeente se kerkraad besluit om ’n gebou op Warmbad op te rig waarin eredienste gehou kon word. Bouwerk het in April 1945 begin en so verrys ’n geboutjie van rooi bakstene met ’n grasdak wat eindelik net oor die £713 gekos het. Ds. H.J. Venter van die moedergemeente het die hoeksteen gelê en op 28 Julie 1945 is die kerkie in gebruik geneem. Op 6 Februarie 1954 het die wyke op en om Warmbad van Waterberg afgestig en ontvang Warmbad die kerkie as bruidskat.
Tweede kerk
In September 1962 het die gemeente besluit om ’n groter, meerdoelige gebou op te rig. Smit en Viljoen is as argitekte aangestel en Kense en Clasquin as bouaannemers. Die hoeksteen is op 28 April 1964 gelê en in Augustus van die volgende jaar is die gebou in gebruik geneem. W. Groothof het die Kanselbybel geskenk.
Hierdie kruiskerk se ontwerp bestaan uit vier A-vorm-fasades in elke windrigting en ’n losstaande toring. Aan die begin was daar nie ’n orrel nie, want dié is eers ’n jaar later agter in die kerk ingebou. Destyds het die gemeente die ou gebou vir vergaderings gebruik, maar talle pogings om dit tot nasionale gedenkwaardigheid te laat verklaar, het misluk. Eindelik is dit toe verkoop en omstreeks 2010 is dit as ’n woonhuis gebruik.
Fred Huntley
Fred Huntley (29 Augustus 1862 – 1 November 1931) was 'n Engelse akteur, regisseur, en skrywer. Hy was bekend vir sy rolle in die rolprente The Ne'er Do Well (1916), Fighting Blood (1916), The Sea Wolf (1920), en What Every Woman Knows (1921).
Jetbarak
Jetbarak (Ge'ez: ይትባረክ) was die keiser van Ethiopië en ’n lid van die Zagwe-dinastie. Volgens die Ethiopiese historikus Taddesse Tamrat was hy die seun van Gebre Mesqel Lalibela.
Geskiedenis
Volgens tradisie het Jetbarak die troon bestyg nadat sy pa, koning Lalibela, die troon weggeneem het van sy eerste keuse as opvolger, Jetbarak se neef Na'akueto La'ab. Tamrat meen dié tradisie is geskoei op ’n amptelike weergawe van gebeure en teoretiseer dat Na'akueto La'ab teen Jetbarak geveg het vir die troon. Ondanks aanvanklike sukses, het Jetbarak op die ou einde koning geword.
Tamrat stel ook voor Jetbarak was die man wat as Za-Ilmaknoen bekend was – dit was die koning van die Zagwe-dinastie vir wie Jekoeno Amlak in die Slag van Ansata doodgemaak en opgevolg het. Volgens Tamrat word Za-Ilmaknoen vertaal as "die onbekende of verborge een", ’n term wat gebruik is om die nagedagtenis van die koning wat Jekoeno Amlak doodgemaak het, te besoedel.
Sylvester Groth
Sylvester Groth (gebore 31 Maart 1958) is 'n Duitse akteur. Hy is bekend vir sy rolle in die rolprente Stalingrad (1993), My Führer (2007), Inglourious Basterds (2009), en The Man from U.N.C.L.E. (2015).
Passer
Passer kan na een van die volgende verwys:
Buffelspoort
Die diep kloof is in die Klein-Swartberge, sowat 10 km van die westelike limiet van die Swartberge-reeks geleë. Nadat dit die Floriskraaldam verlaat, loop die Buffelsrivier die Swartberge se voetheuwels, oftelwel Wit Nekke, binne voor dit Buffelspoort uit die noorde bereik. Die 9 km lange kloof verbind die noordelike voetheuwels van die Swartberg met die Klein-Karoo in die suide, waar die Buffelsrivier die poort verlaat. Stroomaf van hierdie punt staan die Buffels as die Grootrivier bekend.
Die poort moet nie met dié van Buffelspoortdam, 'n onverwante en verafgeleë landvorm in die nabye van Marikana, Noord-Wes, verwar word nie.
Tradisie
Die HAT omskryf tradisie as sekere gebruike, opvattings en gevoelens wat van geslag tot geslag oorgedra en in stand gehou word. Op sy beurt beskryf die Etimologiewoordeboek van Afrikaans (EWA) tradisie as oorgelewerde geestelike besittings soos opvattings, gebruike en geloof, asook kontinuïteit van ontwikkeling binne 'n bepaalde groep. Die woord se oorsprong kom uit die Nederlandse traditie, die Franse tradition of direk uit Latyn traditio, wat 'oordrag’ of ‘oorlewering' beteken. Die begrip tradisie word in verskeie kontekste ingespan. Mens kry kosmaaktradisie, wat vir die Afrikaner koeksisters en melktert insluit. Daar is ook godsdienstradisies soos die liturgie in sekere kerke, kledingtradisies soos uniform, musiektradisie soos volksmusiek, gesinstradisies soos Sondagmiddagetes aan tafel, militêre tradisie ens.
Mondelinge en geskrewe tradisie
Tradisie kan mondelings of geskrewe oorgedra word. Ballades, volksverhale en gesegdes is mondeling van een geslag aan die ander oorgedra en hoort dus tot die mondelinge tradisie. Tradisie wat neergeskryf is en so behoue gebly het en oorgedra is, is geskrewe tradisie.
Literêre konvensies wat van een geslag na die ander oorgedra word, vorm ook deel van 'n literêre tradisie. 'n Literêre tradisie omsluit "all the conventions, literary devices, and habits of expression handed over to a writer from the past", aldus Shipley (1964: 418) in die Dictionary of World Literature. So kan 'n mens praat van die tradisie van die "gelukkige einde", van die baroktradisie, die romantiese tradisie, ens. Tradisionalisme kom voor wanneer sekere waardes uit die verlede as onontbeerlik vir die hede en toekoms gesien word.
Positiewe en negatiewe tradisie
In die publikasie Literêre terme en teorieë skryf Anna-Marie Bisschoff dat die term tradisie in sowel 'n positiewe as 'n negatiewe sin gebruik kan word. Daar word 'n positiewe konnotasie aan geheg as 'n mens sê dat 'n skrywer se werk strook met 'n eeue-oue en geëerde tradisie. Wanneer 'n mens egter beweer dat sy werk bloot tradisioneel is, word tradisie in 'n negatiewe sin gebruik.
Sy skryf verder dat tradisie 'n negatiewe konnotasie het wanneer 'n skrywer passief en verbeeldingloos van sy kulturele erfenis gebruik maak; wanneer hy die konvensies van die verlede gebruik om nuwe lig op die hede te werp of die hede in die lig van die verlede te sien, word 'n positiewe betekenis aan tradisie geheg.
“Alle skrywers se werk besit in 'n meerdere of mindere mate tradisionele elemente. Die spesifieke taal waarin hy skryf maak deel uit van 'n tradisie, ook spesifieke literêre kodes, tegnieke en genres. Op sy beurt het die skrywer weer 'n invloed op die tradisie,” sê Bisschoff. T.S. Eliot se opstel 'Tradition and the individual talent' het 'n geweldige invloed gehad op sy kontemporêre en latere sienings van die tradisie, omdat die opstel geskryf is in 'n tyd toe die eksperimentalisme hoogty gevier het en die tradisionele as iets afkeurenswaardigs gesien is. Eliot sien tradisie in 'n positiewe lig: "Tradition is a matter of much wider significance. It cannot be inherited, and if you want it you must obtain it by great labour. It involves, in the first place, the historical sense, which we may call nearly indispensable to anyone who would continue to be a poet beyond his twenty-fifth year; and the historical sense involves a perception, not only of the pastness of the past, but of its presence; the historical sense compels a man to write not merely with his own generation in his bones, but with a feeling that the whole of the literature of his own country has a simultaneous existence and composes a simultaneous order" (Eliot, 1945: 49). 'n Skrywer se hede is dus nie volledig sonder sy verlede of tradisie nie.
Robert Weimann (1972: 9) vat dieselfde idee soos volg saam: "Tradisie is nooit net 'n literêr-histories of nooit net 'n eietydse literatuurverskynsel nie, maar dit omvat albei – en bring albei in verhouding tot mekaar: die historiese werk en sy hedendaagse werking, die oorgelewerde resultaat van skepping uit die verlede (die 'voorbeeld') en sy lewende voorstelling en omskepping."
Petrosia punctata
Petrosia punctata is 'n sponsspesie in die taksonomiese indeling van die Demospongiae (gewone sponse). Die liggaam van die spons bestaan uit kieselnaalde en sponginevesels en is in staat om baie water op te neem.
Petrosia raphida
Petrosia raphida is 'n sponsspesie in die taksonomiese indeling van die Demospongiae (gewone sponse). Die liggaam van die spons bestaan uit kieselnaalde en sponginevesels en is in staat om baie water op te neem.
Die spons behoort tot die genus Petrosia en tot die familie Petrosiidae. Die wetenskaplike naam van die spesie is die eerste keer geldig gepubliseer in 1994 deur Boury-Esnault, Pansini & Uriz.
Raymond Huntley
Raymond Huntley (23 April 1904 – 19 Oktober 1990) was 'n Engelse akteur. Hy was bekend vir sy rolle in die rolprente Night Train to Munich (1940), I See a Dark Stranger (1946), en I'll Never Forget You (1951), en in die televisiereeks Operation Diplomat (1952).
Omgewingskwessies in Bhoetan
duimnael|Digbeboste woude in Bhoetan.
Verskeie omgewingskwessies in Bhoetan wek kommer. Daaronder tel die tradisionele bymekaarmaak van vuurhout, beskerming van vee en gewasse en afvalverwydering, asook moderne kwessies soos nywerheidsbesoedeling, die beskerming van die natuurlewe en klimaatsveranderings, wat Bhoetan se bevolking en biodiversiteit bedreig. Grond- en waterverbruik het ook kommerwekkend geword in beide landelike en stedelike gebiede. Lug- en geraasbesoedeling is ook ’n probleem in stedelike en nywerheidsgebiede. In baie gevalle trek die mense wat finansieel en polities die slegste daaraan toe is, aan die kortste end van omgewingskwessies.
In die loop van 2011 het Bhoetan se vinnig toenemende ekonomiese bedrywighede druk geplaas op natuurlike hulpbronne soos grond, lug en water. Ontwikkelingsbedrywighede het verstedeliking, industrialisering, landbou, mynbou en steengroefuitgrawings vinnig laat toeneem. Die agteruitgang van grond en verlies aan biodiversiteit en habitat, ’n hoë brandstof-hout-verbruik en konflikte tussen die mens en die natuur is nog van die uitdagings in Bhoetan wat die omgewing betref. Ondanks dié probleme bly die land oor die algemeen koolstofneutraal en taamlik vry van kweekhuisgasse.
Die onafhanklike Nasionale Omgewingskommissie (NOK) en Bhoetan-trustfonds, asook die departemente van gesondheid (vir chemiese en radioaktiewe afval), ekonomiese sake en landbou en bosbou pak omgewingskwessies. Die verwydering van afval val meestal onder plaaslike regerings, Bhoetan se dzongkhags en thromdes. Nieregeringsagentskappe wat hulle beywer vir die vermindering van omgewingskwessies is die plaaslike Vereniging vir die Beskerming van die Natuur (RSPN) en die internasionale Wêreldnatuurlewefonds (WNF).
Nasionale kwessies
Om omgewingskwessies te help oplos het die regering van Bhoetan sekere praktyke met ’n wisselende mate van sukses verbied. In tsheri-landbou, wat veral onder die Sharchop- en die Lhotshampa-volk gewild is, word grond ontbos en die grond vir landbou gebruik totdat dit onvrugbaar is. Dit is sedert 1969 verbode, maar dit word steeds toegepas. In die middel 1980's het dit 32 persent van die grondgebruik vir landboudoeleindes uitgemaak en sowat 3 persent van die algehele grondgebruik.
In die vroeë 1990's het Bhoetan ’n verbod op houtuitvoer geplaas en die plaaslike houtkapbedryf word streng gereguleer. In April 1999 is plastieksakke ook landwyd verbied. Daar is agter nie ’n werkbare alternatief nie en dit bly problematies.
Tradisionele boere het te doen met konflikte tussen die mens en die natuur, soos die vertrapping van gewasse en doodmaak van vee. Dit word vererger deur oorbeweiding en natuurlewebeskerming. Beskermde spesies kom na landbougebiede, trap gewasse dood en val vee aan. Die regering het ’n versekeringskema ingestel, begin om sonaangedrewe alarmheinings, wagtorings en soekligte op te stel en voergebiede met soutlekke buite menslike nedersettings aan te lê om diere uit die nedersettings weg te hou. Bhoetan het ook hulp gevra by die Verenigde Nasies se Ontwikkelingsprogram in die bekamping van gewasse- en veeverliese.
Industrialisasie word veral beskou as ’n omgewingsprobleem vir die "bruto nasionale geluk", ’n riglyn van die regering en die grondwet. Namate nywerheidsbedrywighede toeneem, het die gewone burgers al hoe meer te doen met mededinging om noodsaaklike natuurlike hulpbronne en geriewe – van water tot paaie. Terwyl burgers gefrustreer word deur die afname in gesondheid en die lewenstandaard, lê die nywerheid klem daarop dat gesondheidsgeriewe deur die regering verskaf word, en dié word bevoordeel deur die industrialisasie. Pasakha, in Phuentsholing, is ’n groot nywerheidsentrum en sedert die 1960's die fokus van baie nywerheidsverwante kwessies.
Lugbesoedeling
Baie thromdes en klein dorpies het gate waarin afval verbrand word weens ’n gebrek aan afvalhope. Dit vererger besoedeling en die giftigheid van die grond. In 2011 het die Nasionale Omgewingskommissie stasies begin oprig om die luggehalte in Thimphu, Kanglung, Pasakha en Rinchending te monitor.
Biodiversiteit
duimnael|200px|Die skaars witpensreier. Biodiversiteit, ’n belangrike saak in Bhoetan, word bedreig deur menslike bedrywighede en klimaatsveranderings. Om die probleme op te los wys die regering sedert die 1960's beskermde gebiede aan. Dit word deur die Bhoetan-trustfonds beheer. In 1993 het die fonds sy uitgebreide parkstelsel hersien en verklein om dit beter te kan bestuur. In 2008 is die beskermde gebiede weer aansienlik uitgebrei vanweë die stigting van die Wangchuck Centennial-park van 4 914 km2 in Noord-Bhoetan.
Die fonds behartig nou ’n beskermde gebied van altesaam 16 396,43 km2 -- byna die grootte van eSwatini en meer as 42 persent van Bhoetan se oppervlakte van 38 394 km2. Met die uitsondering van die reservate Phibsoo en Torsa kom dié beskermde gebiede binne bewoonde gebiede voor. Menslike ontwikkeling en diefstal bedreig sommige beskermde spesies, insluitende die witpensreier, een van die land se skaarsste voëls.
Baie diere word vir hul beweerde medisinale waarde gesteel. Van die diereprodukte wat in Bhoetan beskerm word, is renosterhorings, tierbene, muskus en ’n plaaslike fungus, wat alles buite die land hoë pryse haal.
Klimaatsverandering
Sedert die laat 20ste eeu staar volgehoue klimaatsverandering Bhoetan in die gesig. Dit het gelei tot die verhitting en smelting van baie gletsers, wat weer ’n toename in die voorkoms en graad van gletsermeeroorstromings tot gevolg het. Daar is ook ’n verandering in landboupatrone, wat kommer laat ontstaan het oor die stabiliteit van Bhoetan se landbou.
Gletsersmelting en oorstromings
As bewegende gletsers riviere tydelik blokkeer en mere vorm, is gebiede aan die rivier kwesbaar vir oorstromings wanneer die gletsers smelt. Hoewel sulke oorstromings nie nuut is nie, het dit die laaste drie dekades toegeneem. Vernietigende oorstromings het in 1957, 1960, 1968 en 1994 voorgekom wat menselewens geëis en groot skade aangerig het.