cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Bambata-rebellie
Oorsake
Zoeloeland is op 30 Desember 1897 na 'n ooreenkoms tussen die Britse en Natalse regerings en sonder die inagneming van die wense van die Zoeloebevolking by Natal ingelyf. Daarop het Engelse en Indiërs Natal binnegestroom en die stamgrond beset. Die gevolglike armoede onder die Zoeloes het 'n skadelike invloed op die sosiale stamstruktuur en hul ekonomiese oorlewing gehad. Veral nadat Theophilus Shepstone se paternalistiese gesag vervang is met onpersoonlike Westerse instellings het die ontevredenheid onder die Zoeloes toegeneem. Ongerustheid by die Engelse koloniste oor hul eie veiligheid het gelei tot die onderdrukking van die inheemse bevolking. Na die Tweede Vryheidsoorlog het Natal onder die runderpes, sprinkaanplae, haelstorms en die Ooskuskoors gely. Ook het allerlei kerkgenootskappe ontstaan wat 'n anti-blanke sentiment verkondig het. Blanke boere op die suikerplantasies het probleme ondervind om swart arbeiders te werf omdat die goudmyne aan die Rand hoër salarisse betaal het. Die Natalse regering was op hierdie tydstip in 'n geldelike verknorsing weens die groot uitgawes tydens die pasafgelope Tweede Vryheidsoorlog. Daar het reeds 'n uiters ongewilde hutbelasting bestaan, maar daarby is boonop nog 'n hoofbelasting gehef op elke man ouer as 18 jaar. Die doel hiermee was ook om die Zoeloemans te dwing om op die plase te kom werk. Hierdie belasting en veral die gedwonge wyse van insameling daarvan het wrewel by die Zoeloes geskep, en die reeds smeulende onrus verder aangeblaas. Baie stamme het wel die belastings betaal, maar 'n paar het daarteen geprotesteer. Dié wat geweier het, is tot gevangenisstraf en selfs lyfstraf veroordeel.
Teken (semiotiek)
Triadiese tekens
Peirce het die drie semiotiese elemente verder soos volg gekarakteriseer: Peirce het verduidelik dat tekens op semiotiese wyse as bemiddelaars tussen hulle objekte en hulle interpretante optree - vgl. die triadiese proses van vasstelling of bepaling. In semiose word 'n eerste deur die tweede, sy objek, as teken bepaal. Die objek bepaal dat die teken 'n derde as 'n interpretant bepaal. Wanneer 'n tweede teken oorweeg word, kan die aanvanklike interpretant bevestig word, of nuwe moontlike betekenisse kan geïdentifiseer word. Namate elke nuwe teken aangespreek word, kom meer interpretante, self ook tekens, na vore. Dit kan die brein se vertolking van die natuur, mense, wiskunde, enigiets, behels.
Bambata-rebellie
Werklike oorsake
Die werklike oorsaak van die rebellie lê nie soseer in die belastinggriewe nie as in die probleem wat die tradisionele Afrikasamelewing gehad het om aan te pas by 'n onderdrukkende en onverdraagsame koloniale heerskappy. Eintlik was die opstand dus die gevolg van die streng beleid van die Natalse regering waaraan die Zoeloevolk onderwerp is.
Teken (semiotiek)
Triadiese tekens
Peirce het die kommunikasionele idee van uiting en interpretasie op alle tekens van toepassing gemaak.
Bambata-rebellie
Opstand
Aanvanklik was daar allerlei gerugte van 'n moontlike Zoeloe-opstand. Die invloedryke hoofman Bambata kaMancinza (ook Bhambatha gespel) van die arm Zondi-stam in die Mpanza-vallei by Greytown is gesteun deur verskeie hoofmanne en stilswyend deur koning Dinuzulu om tot optrede oor te gaan. Vroeg in 1906 was daar sporadiese moorde onder andere op 'n boer wat sy plaaswerkers na die dorp geneem het om die gewraakte belasting te betaal. Onrus het in Richmond uitgebreek en oor die kolonie versprei. 'n Landdros se gesag is uitgedaag, die volgende dag is twee konstabels by Byrne vermoor en die dag daarop was die koloniale heersers verplig om krygswet in die kolonie uit te vaardig om wet en orde te herstel. Vroeg in April is 12 stamlede weens die moord op die konstabels tereggestel. Dit lei tot verdere sporadiese geweld. Bambata gaan na Dinuzulu by Nkandla om sy gesin in veiligheid te bring en keer self daarna terug na sy eie kraal. In sy afwesigheid is hy egter deur die Britse owerheid as hoofman deur sy oom vervang. Sy kraal word gebombardeer en hy vlug na die Momekloof. 'n Koloniale krygsmag op pad na Keate se Drif word in 'n hinderlaag gelok en vier polisiemanne sneuwel. Die Natalse polisie gesteun deur magte uit die Kaapkolonie en Transvaal (met steun van Indiërs onder leiding van Mahatma Gandhi as noodhulpwerkers) vernietig krale en oeste, skiet vee en ontslaan en arresteer sekere hoofmanne. Op hierdie stydstip dink die regering dat die opstand verby is. Maar op 10 Junie 1906 vind 'n groot geveg plaas. Die rebelle ly by die Mome-kloof swaar verliese omdat hulle nie goed georganiseerd was nie. Dit was 'n ongelyke stryd: die koloniale magte met kanonne en masjiengewere teen die Zoeloekrygers met assegaaie, knopkieries, skilde en enkele gewere. Bambata sneuwel in die geveg en sy kop is afgesny en vertoon as 'n simbool van oorwinning. Koning Dinuzulu is in hegtenis geneem en tot 4 jaar tronkstraf gevonnis. Ander kapteins is ter dood veroordeel, maar later begenadig en na St. Helena verban. Tussen 3 500 en 4 000 Zoeloekrygers het gesneuwel en 7 000 is krygsgevange geneem. Vierduisend is aan marteling onderwerp. Hierteenoor het slegs 30 blankes gesterf. Die laaste geveg was op 8 Julie toe 547 krygers onder hoofman Matshivelli doodgeskiet is in 'n botsing met die Natal Carbineers.
Teken (semiotiek)
20ste eeuse teorieë
Daar word vandag saamgestem dat die effektiwiteit van handelinge wat die boodskap in teks omskakel (insluitend spraak, skrif, skets en fisieke bewegings) op die kennis van die sender berus. Indien die sender nie met die huidige taal, sy kodes en kultuur vertroud is nie, sal hy of sy niks kan sê nie, hetsy as 'n besoeker in 'n ander taalgebied, of weens 'n mediese toestand soos 'n spraakgebrek (sien Roman Jakobson).
Bambata-rebellie
Gevolge
Natal is deur die Bambata-rebellie verswak en in 'n ekonomiese depressie gedompel. Die onderdukking van die opstand het die land, wat reeds voor die oorlog finansiële probleme gehad het, byna 'n miljoen pond gekos. Die Zoeloevolk is ook verarm en sou voortaan 'n bron van goedkoop arbeid vir die myne en plase wees. 'n Raad vir inboorlingsake is ingestel in 'n poging om die administrasie van die stamgebiede te verbeter. Nogtans het Natal dit moeilik gevind om die tradisionele stamgebiede na bevrediging van die inwoners te bestuur.
Teken (semiotiek)
20ste eeuse teorieë
Moderne teorieë ontken die Saussuriese onderskeid tussen aanduier en aangeduide, en is nie op soek na betekenis in die individuele tekens nie, maar in hulle konteks en die raamwerk of potensiële betekenisse wat toegepas kan word. Volgens hierdie teorieë is taal 'n kollektiewe geheue of kulturele geskiedenis van al die verskillende maniere waarop betekenis gekommunikeer is, en kan dit in daardie hoedanigheid alle lewenservaring uitmaak (sien Louis Hjelmslev). Hjelmslev het die teken nie as die kleinste semiotiese eenheid beskou nie, maar het geglo dat dit verder opgebreek kon word. Hy het die "interne struktuur van taal" as 'n stelsel van  figurae beskou, 'n konsep wat verband hou met dié van beeldspraak, wat hy dan ook as die hoogste semiotiese eenheid beskou het.
Bambata-rebellie
Gevolge
Die Natalse regering is deur die Britse en die ander drie koloniale regerings in Suider-Afrika skerp veroordeel vir die swak hantering van die rebellie. Die rebellie het die spanning tussen blank en swart in die vier Britse kolonies in Suider-Afrika verder verhoog. Natal se bereidwilligheid om hom in 1910 by die nuwe Unie van Suid-Afrika aan te sluit, kan grotendeels toegeskryf word aan hul onvermoë om die Zoeloe-onrus self te beheer. In die koloniale tydperk was dit die laaste gewapende verset teen koloniale oorheersing vir die volgende vyftig jaar en die laaste tevergeefse poging om die onafhanklikheid van Zoeloeland te herstel. Verskeie mense beskou die rebellie as die begin van die anti-apartheidstryd en hoofman Bambata het ontwikkel tot bron van inspirasie en trots in hierdie vryheidstrewe.
Teken (semiotiek)
20ste eeuse teorieë
Hierdie standpunt impliseer dat spraak eenvoudig nog 'n vorm van gedrag is en die fokus van die teks as taal verskuif na die teks as 'n verteenwoordiger van 'n doel, 'n funksionele weergawe van die skrywer se bedoeling. Sodra die boodskap egter oorgedra is, bestaan die teks onafhanklik.
Bambata-rebellie
Medaljes
In 1907 het die Natalse regering silwer medaljes uitgereik aan al hul soldate wat tussen 8 Februarie en 3 Augustus 1906 diens gedoen het om die oproer te onderdruk.
Ander opstande
Ander bekende voorbeelde van politieke geweld in Suid-Afrika is
Teken (semiotiek)
20ste eeuse teorieë
Dus, alhoewel die skrywers van hierdie artikel, bestaan, word hulle slegs verteenwoordig deur die tekens wat hier gekies en aangebied word. Gedurende die ontvanger se vertolkingsproses word betekenisse toeskryf wat moontlik glad nie deur die senders veronderstel is nie. Hoekom gebeur dit? Nié die sender of die ontvanger van 'n teks het 'n volmaakte begrip van alle taal nie. Elke individu se relatief klein voorraad kennis is die produk van persoonlike ervaring en sy of haar gesindheid teenoor leer. Wanneer die gehoor die boodskap ontvang, sal daar altyd 'n oormaat konnotatiewe betekenisse wees wat aan die spesifieke tekens in hulle konteks toegeskryf kan word. (Ongeag hoe relatief volledig hulle kennis is, bly die kognitiewe proses is dieselfde).
Die eerste fase in die ontsyfering van 'n boodskap is dus om interpretasie uit te stel totdat meer inligting beskikbaar is. Op een of ander punt sal die individuele ontvanger besluit watter een van die moontlike betekenisse die beste "pas". Soms, wanneer daar 'n mate van onsekerheid bly, word betekenis onbepaald uitgestel of word 'n voorwaardelike of benaderde betekenis toegeskryf. Die ontvanger se behoefte aan uitsluitsel (Sien Gestaltsielkunde) lei gewoonlik tot eenvoudige betekenisse wat op grond van persoonlike vooroordele toegeskryf word, en sonder verwysing na die sender se bedoelings.
Postmoderne teorie
In kritiese teorie word die idee van teken op verskeie maniere gebruik. "Baie postmodernistiese teoretici veronderstel 'n volkome ontkoppeling van die aanduider en aangeduide. 'n Leë of drywende aanduier word onderskeidelik gedefinieer as 'n aanduier met 'n vae, hoogs veranderlike onbepaalbare of niebestaande aangeduide. Sulke aanduiers beteken verskillende dinge vir verskillende mense: hulle kan vir baie of selfs enige aangeduides staan; trouens, hulle vertolkers kan hulle betekenis bepaal."
Kenneth Hedberg
Vroeë lewe
Hedberg is op 2 Februarie 1920 gebore aan Gustave en Ruth Hedberg. Hy het as kind in Portland, Oregon en Hoquiam, Washington gewoon. Hedberg het hoërskool voltooi in Medford, Oregon.
Lewe
Nadat hy by Oregon State Universiteit gegradueer het, het hy vir Shell Development Company gewerk. Daar het hy gewerk op sintetiese rubbers, die massaproduksie van penisillien, en 'n lugvaart-petrol inhibeerder.
Hy het in 1948 'n doktorsgraad aan die California Institute of Technology, onder Linus Pauling en Verner Shoemaker gekry. Tydens navorsing in Noorweë het Hedberg mede-chemici Lise Smedvik ontmoet. Hulle het by Oslo se stadsaal getrou in 1954. Die twee het in 1956 na Amerika teruggekeer en by die Oregon State-fakulteit aangesluit.
Latere jare
Van Hedberg se latere navorsing is deur 'n Sloan-genootskap befonds. Hy het tot 1987 by Oregon State Universiteit klasgee.
Dood
Hedberg is oorlede op 5 Januarie 2019, 98 jaar oud.
Ondernemer
'n Ondernemer (ook: sakeman, sakevrou of entrepreneur) is 'n persoon wat iets onderneem, en daarmee een of ander maatskaplike bydrae lewer. Die ondernemer se doel is om 'n inkomste te verdien deur 'n bepaalde kombinasie van arbeid, kapitaal en kennis in 'n besigheid in te ploeg en sodoende die besigheid te lei of in stand te hou. Die ondernemer moet die inisiatief neem en geleenthede in die mark najaag. Kirzner beskryf die ondernemer as iemand wat bewus is van die kanse en geleenthede en dit benut.
Aloe parviflora
Aloe parviflora is 'n aalwyn wat endemies aan KwaZulu-Natal is en kom tussen Cato Ridge en Pinetown voor. Die plant het 'n voorkomsgebied van 120 km² en daar is 'n geskatte ses tot tien subpopulasies. Die spesie het reeds 74% van sy habitat afgestaan aan stedelike ontwikkeling. Dié bedreiging bestaan steeds en ander bedreigings is indringerplante en 'n gebrek aan brandbestuursprogram.
Jonathan Kaplan
Jonathan Isaac Kaplan (gebore op 7 November 1966 in Durban, Suid-Afrika), is 'n voormalige internasionale rugbyskeidsregter en hou die wêreldrekord vir die meeste internasionale rugbywedstryde as skeidsregter.
Kaplan begin as skeidsregter in 1984, terwyl hy nog 'n hoërskoolstudent is. Hy maak sy eersterangse debuut in 1991 en word in 1993 aangestel op Suid-Afrika se nasionale skeidsregterspaneel. Op 4 Mei 1996 maak hy sy internasionale debuut in 'n wedstryd tussen Namibië en Zimbabwe in Harare.
In Oktober 2009 blaas hy vir die vyfde keer in die eindstryd van Suid-Afrika se premiertoernooi, die Curriebeker.
Kaplan kondig op 12 Februarie 2013 sy uittrede aan as rugbyskeidsregter, aan die einde van die 2013-seisoen.
Rekords
Kaplan hou verskeie rekords as internasionale en Suid-Afrikaanse rugbyskeidsregter. Hy het 68 toetse beheer — wat 'n wêreldrekord is — sy 13 Wêreldbeker-toetse en sy vier Wêreldbeker-toernooie – 1999, 2003, 2007, 2011 – as wedstrydbeampte is wêreldrekords en sy 107 Superwedstryde hou die rekord, wat die eindstryde van 2005, 2006 en 2009 insluit. Die 161 Absa Curriebekerwedstryde wat hy geblaas het is ook ’n rekord, sowel as sy 422 eersterangse wedstryde.
Tydlyn van die geskiedenis van Suid-Afrika
Tydlyn van gebeure in die Suid-Afrikaanse geskiedenis.
1700s
1779-1781 1793 1795
1800s
1803 1806 1811–12 1815 1816–28 1820 1828 1834–38 1834–35 1835–40 1838 1843 1846–47 1852 & 1854 1856–57 1858 1862-1864 1865–67 1867 1868 1873 1875 1877 1879 1880–81 1886 1895–96 1897–98 1898 1899–1902
1900s
1904–7 1906–7 1910 1912 1913 1914–19 1917 1921 1922 1936 1939–45 1946 1948 1950 1952 1953 1955 1956 1958–66 1959 1960 1961 1964 1966 1968 1975–76 1976–77 1976–81 1977 1978–84 1979 1980 1981–88 1983 1984 1984–86 1985 1986 1986–95 1987 1988 1989 1990 1990–91 1992 1993 1994 1995 1996 1998 1999
2000s
2000 2001 2002 2003 2004 2005 2006 2007 2008 2009 2010 2011 2012 2013 2014 2019 2018 2020 2021
Westerwolde (munisipaliteit)
Westerwolde is 'n munisipaliteit in die Nederlandse provinsie Groningen. Die munisipale gebied het 'n bevolking van sowat 26 000 in 2021 en 'n oppervlakte van sowat 281 km². Die munisipaliteit is op 1 Januarie 2018 deur die samesmelting van die munisipaliteite Bellingwedde en Vlagtwedde gestig.
Westerwolde
Westerwolde kan wees:
Ray Charles
Ray Charles (1930–2004) was ’n blinde Amerikaanse sanger, liedjieskrywer en pianis wat in die 1950’s en 1960’s gewild was. Sy bekendste liedjies sluit in "Georgia" (1960) en "I Can’t Stop Loving You" (1962). Hy het ’n groot invloed op soul-musiek gehad.
Lewensloop
Ray Charles Robinson is op 23 September 930 in Albany, Georgia in die Verenigde State van Amerika gebore en het in Greenville, Florida grootgeword. Toe hy ses was het hy begin blind word en op sewe kon hy glad nie meer sien nie. Hy het nooit presies geweet wat dit veroorsaak het nie, hoewel sommige glo dat dit gloukoom was. Hy het by die St Augustine Skool vir Dowes en Blindes in St Augustine, Florida skoolgegaan. Daar het hy verskeie musiekinstrumente leer speel en ook musiek begin skryf.
Sy pa sterf terwyl hy op skool was en sy ma is ook vyf jaar later oorlede. Charles is op 10 Junie 2004 aan lewerversaking oorlede.
Japan Nasionale Roete 497
Japan Nasionale Roete 497 is 'n nasionale snelweg in Japan.
Citroën Jumpy
Die Citroën Jumpy (of Citroën Dispatch in sommige lande) is 'n ligte handelsvoertuig wat deur Sevel Nord naby Valenciennes in Frankryk geproduseer word sedert 1994, nou in sy derde generasie. Die Jumpy is later herkenteken en vanaf 1995 verkoop as die Peugeot Expert.
Al drie modelle is opgekikker in Maart 2004, voordat dit vervang is deur die nuwe tweede generasie modelle in Januarie 2007. Hierdie 2007-modelle weer al gedeel dieselfde ontwerp en ingenieurswese, met subtiele trim veranderinge tussen elke merk. Die tweede generasie het 'n klein opkikkering gekry in Februarie 2012, en vanaf Julie 2013 het Toyota begin met verkope van 'n hernaamde weergawe genoem die Toyota ProAce.
Op 1 Desember 2015 het Citroën, Peugeot en Toyota onthul dat hul nuwe generasie van hierdie voertuie, in mensekarweierspesifikasies nou genoem word Citroën  Space Tourer, Peugeot Traveller, met Toyota wat die ProAce naam behou het.
Japan Nasionale Roete 498
Japan Nasionale Roete 498 is 'n nasionale snelweg in Japan.
Nicea
Nicea (Grieks: Νίκαια Βιθυνίας, Níkaia Bithynías; Latyn: Nicaea) was ’n ou Griekse stad in Klein-Asië. Dit is veral bekend vir die Eerste en Tweede Konsilie van Nicea wat in die eerste millennium n.C. daar gehou is. Dit is tans die stad İznik in Turkye.
Wes-Germaanse tale
Die Wes-Germaanse tale verteenwoordig die grootste van die drie tradisionele takke van die Germaanse taalfamilie en sluit tale soos Afrikaans, Duits, Engels, Nederlands en Fries in sowel as Jiddisj. Die ander twee tradisionele takke van die Germaanse taalfamilie is die Noord-Germaanse tale en die Oos-Germaanse tale.
Nicea
Die groot Griekse sterrekundige Hipparchos is omstreeks 190 v.C. hier gebore en die Griekse wiskundige en sterrekundige Sporus van Nicea in 240 n.C.
Die stad het in 1331 deel van die Ottomaanse Ryk geword en heet sedertdien İznik.
Suurpruim
Die suurpruim (Ximenia caffra) is 'n klein boom of struik wat aan die familie Olacaceae behoort. Dit is inheems aan alle tropiese streke, in besonder aan gebiede van Suid-Oos-Afrika in Angola, Botswana, Burundi, Caprivistrook in Namibië, Comore-eilande, Eswatini, Ethiopië, Kenia, Madagaskar, Malawi, Mosambiek, Rwanda, Soedan, Somalië, Tanzanië, Uganda, Zambië en Zimbabwe. In Engels staan dit as die "Sourplum" bekend, in Noord-Sotho is dit die "Morokologa" en in Zoeloe die "Umthunduluka-obomvu".
Die suurpruim dra jaarliks vrugte. Die vrugte is oor die algemeen suur met 'n droë nasmaak, maar bevat groot hoeveelhede kalium. Die boom self is redelik gehard: dit is bestand teen ryp en ook droogtebestand.
Die boom, vrugte, saad, blare, en wortels is al vir menslike verbruik aangewend, hoofsaaklik medisinaal of vir brandstof. Die bome kan ook vir verskansing en heinings aangewend word. Die boom se FSA-nommer is 103.
Aluminium
Aluminium is die chemiese element in die periodieke tabel met die simbool Al en atoomgetal van 13.
Aluminium is 'n silwerige, pletbare metaal uit die boorgroep, wat primêr uit bauxiet erts ontgin word en beskik oor merkwaardige weerstand teen oksidasie (vanweë die passiveringsverskynsel), sterkte en ligte gewig. Aluminium word in baie nywerhede aangewend om 'n groot verskeidenheid produkte te vervaardig wat belangrik is vir die wêreldekonomie. Strukturele onderdele wat van aluminium vervaardig word, is van onmisbare belang in die lugvaartnywerheid asook vir vervoer en die bounywerheid, waar ligte massa, duursaamheid en sterkte benodig word.
Kenmerkende eienskappe
Aluminium is 'n sagte, liggewig metaal met 'n dowwe silwergrys voorkoms, vanweë die dun lagie oksied wat vinnig daarop vorm wanneer dit aan lug blootgestel word en die metaal teen verdere korrosie beskerm. Aluminium se digtheid is ongeveer 'n derde van staal of koper; is pletbaar en smeebaar en kan maklik gemasjineer en gegiet word; het uitstekende korrosiebestandheid en duursaamheid. Dit is ook nie-magneties en vonkwerend en is die derde mees pletbare metaal (na goud en silwer) en die sewende mees rekbare metaal.
Aanwendings
Die gebruik van aluminium, hetsy dit aan waarde of volume gemeet word, oorskry die gebruik van enige ander metaal buiten yster en is 'n belangrike metaal in bykans elke segment van die wêreldekonomie. Suiwer aluminium het 'n lae trekspanning, maar vorm geredelik legerings met baie ander elemente soos koper, sink, magnesium, mangaan en silikon. Wanneer dit gekombineer word met termo-meganiese verwerking toon hierdie aluminiumlegerings merkbare verbeterings in meganiese eienskappe.
Jesiede
Die Jesiede (Koerdies: Êzidî, [eːzɪˈdiː]) is 'n Irannese etnies-godsdienstige groep inheems aan Koerdistan van Noord-Irak, Noord-Sirië en Suidoos-Turkye. Hulle praat die Noord-Koerdiese dialek van Koerdies, ook Koermandsji genoem. Sommige Jesiede beskou hulself as Koerde, terwyl ander hulself as 'n aparte etnies-godsdienstige groep beskou. In Armenië en Irak word hulle egter as 'n eie etniese groep erken. Baie Jesiede beskou Jesidisme as 'n etniese en 'n godsdienstige identiteit.
Hul samelewing word deur 'n streng endogamie (ondertrouery) gekenmerk en lidmaatskap word uitsluitlik deur geboorte verkry, indien albei ouers Jesiede is. Die huwelik van 'n Jesid (albei geslagte) met mense van ander gelowe lei tot uitsluiting van die godsdienstige gemeenskap.
De Wet se aalwyn
De Wet se aalwyn (Aloe dewetii) is 'n aalwyn wat inheems aan die KwaZulu-Natal, Mpumalanga en Eswatini is.
Jesiede
Die Jesiede se godsdiens, Jesiedisme, is 'n monoteïstiese, sinkretiese geloof wat nie op Heilige skrifte gebaseer is nie. Dit kombineer aspekte van verskeie monoteïstiese godsdienste soos Zoroastrisme, Islam, Christendom en Judaïsme. Jesiede glo aan God as skepper van die wêreld wat hy onder die sorg van sewe heilige wesens of engele geplaas het, waarvan die hoofengel Melek Taus ("Engel Pou") is. Die Engel Pou as wêreldleier veroorsaak dat beide goeie en slegte dinge individue raak en hierdie ambivalente karakter word in mites van sy eie tydelike val uit God se guns weerspieël, voordat sy berouvolle trane die brande van sy heilige tronk uitblus en hy met God versoen. Die belangrikste aspekte van hul godsdiens is Melek Taus ("Engel Pou"), Sjeik ʿAdī ibn Musāfir (ca. 1073–1163) asook die sewe misteries. Die graf van Sjeik ʿAdī in die Irakse Lalisjvallei is die belangrikste heiligdom van die Jesiede en bestemming van 'n jaarlikse pelgrimstog gedurende die herfs.
Aluminium
Aanwendings
Aluminiumlegerings maak noodsaaklike komponente van vliegtuie en vuurpyle uit vanweë hulle hoë sterkte tot gewigsverhouding. Wanneer aluminium in 'n vakuum verdamp word, vorm dit 'n bedekking wat beide sigbare lig en stralingswarmte weerkaats. Hierdie bedekkings vorm 'n dun lagie beskermende aluminiumoksied wat nie verweer met tyd soos wat silwerbedekkings doen nie. Byna alle moderne spieëls word gemaak met 'n dun weerkaatsende laag aluminium op die rugkant van 'n glasblad. Teleskoopspieëls word ook bedek met 'n dun laag aluminium maar word aan die bokant van die glas bedek om interne weerkaatsing te vermy al maak dit die oppervlak meer vatbaar vir beskadiging.
Van die vele gebruike van aluminium is in:
Aluminiumoksied, alumina, word natuurlik aangetref as korund, amaril, robyn en saffier en word gebruik vir die maak van glas. Sintetiese robyn en saffier word gebruik in lasers vir die skep van koherente lig.
Aluminium oksideer met 'n heftige reaksie en word daarom ingespan as vaste vuurpylbrandstof en termiet.
Geskiedenis
Friedrich Wöhler word algemeen erken as die persoon wat aluminium vir die eerste keer geïsoleer het. Die Deense fisikus, Hans Christian Ørsted, het egter twee jaar tevore die metaal in 'n onsuiwer vorm vervaardig.
Charles Martin Hall het in 1886 die patent (V.S.A patent no. 400655) ontvang vir die elektrolitiese ekstraksie van aluminium. Henri Saint-Claire Deville (Frankryk) het Wöhler se metode verbeter in 1846 en sy bevindings in 'n boek in 1859 gepubliseer. Die ontwikkeling van die Hall-Héroult proses in 1886 het die onttrekking van aluminium vanuit minerale 'n goedkoop proses gemaak en word steeds wêreldwyd gebruik.
Verspreiding en hulpbronne
Alhoewel aluminium 'n element is wat in oorvloed in die Aarde se kors voorkom (8.1%), is dit baie skaars in sy vrye vorm en is eers as 'n edelmetaal beskou wat meer waardevol was as goud. (Daar word gesê dat Napoleon III van Frankryk 'n stel aluminiumborde net vir sy belangrikste gaste gebruik het. Ander moes maar tevrede wees met die goue borde.)  Aluminium is dus 'n relatiewe nuwe industriële metaal en word nou in kommersiële hoeveelhede vir net bietjie langer as 'n 100 jaar lank geproduseer.
Aluminium was ten tye van die ontdekking daarvan, uiters moeilik om te skei vanuit die rotse waarvan dit deel uitgemaak het. Aangesien al die Aarde se aluminium in die vorm van verbindings opgesluit gelê het, was dit die moeilikste metaal op aarde om in die hande te kry, ten spyte van die feit dat dit waarskynlik die volopste metaal op die planeet is.
Die herwinning van hierdie metaal uit skroot het 'n belangrike onderdeel van die aluminium-nywerheid geword. Die herwinning behels eenvoudig die smelt van die metaal, wat baie goedkoper is as om dit vanuit die erts te herwin. Die suiwering van aluminium vanuit sy erts verg enorme hoeveelhede elektrisiteit; waar die herwinningsproses slegs sowat 5% van dié hoeveelheid energie benodig. Herwinning van aluminium is al 'n algemene praktyk sedert die vroeë 1900's. Dit het egter 'n lae profiel geniet tot en met die laat 1960's toe die skielike styging in die vraag na koeldrankblikkies gelei het tot die openbare bewusmaking van herwinning. Bronne van herwonne aluminium sluit in karre, vensters en deure, toebehore, houers en ander produkte.
Aluminium is 'n reaktiewe metaal en kan nie vanuit sy erts, bauxiet (Al2O3), ontgin word deur dit met koolstof te reduseer nie. In plaas daarvan word dit ontgin deur elektrolise –die metaal word geoksideer in 'n oplossing en dan weer gereduseer na die suiwer metaal. Die erts moet in die vloeibare vorm wees vir dit om te gebeur. Bauxiet het egter 'n smeltpunt van 2000 °C, wat 'n te hoë temperatuur is vir ekonomiese ontginning. Bauxiet is daarom vir baie jare in gesmelte krioliet opgelos, wat die smeltpunt verlaag tot 900 °C. Krioliet is nou vervang met 'n kunsmatige mengsel van aluminium-, natrium- en kalsiumfluoriede. Die proses verg egter steeds 'n groot hoeveelheid energie en aanlegte het dikwels hulle eie kragstasies.
Die elektrodes wat gebruik word vir die elektrolise van bauxiet is beide van koolstof. Wanneer die erts gesmelt is, is die ione vry om rond te beweeg. Die reaksie wat dan by die negatiewe katode plaasvind is:
Die positiewe anode oksideer die suurstof van bauxiet om suurstof gas vry te stel:
Die anode moet dikwels vervang word omdat die suurstofgas wat gevorm word baie warm is en geredelik met die koolstofelektrode reageer as volg:
Ten spyte van die hoë koste van elektrolise, word aluminium dikwels gebruik. Aluminium kan ook onttrek word vanuit klei maar die proses is nie ekonomies lewensvatbaar nie.
Elektriese energie verteenwoordig ongeveer 'n derde van die koste van aluminium-raffinering. Dis om hierdie rede dat die raffinaderye in gebiede geleë is waar die verskaffing van elektriese krag in oorvloed beskikbaar en goedkoop is.
Isotope
Aluminium het nege isotope, waarvan die atoomgewigte wissel van 23 tot 30. Slegs Al-27 (Stabiele isotoop) en Al-26 (radio-aktiewe isotoop, t1/2=7.2 × 105 j) kom natuurlik voor, Al-27 se natuurlike verspreiding is egter 100%. Al-26 word geproduseer vanuit argon in die atmosfeer deur versplintering vanweë botsings met protone in die kosmiese straling. Aluminium isotope het praktiese toepassings gevind met die bepaling van die ouderdom van mariene afsettings, mangaanknobbels, gletser-ys, kwarts in rotse wat blootgestel is asook meteoriete. Die verhouding van Al-26 tot berillium-10 is ook gebruik om die rol van vervoerneerslag, sedimentberging en bedekkingstye asook erosie op 105 tot 106 jaar tydskale te bestudeer.
Voorsorgmaatreëls
Aluminium is een van die weinige elemente wat in groot hoeveelhede voorkom maar nie lyk asof dit enige voordelige funksie in lewende selle het nie. 'n Klein persentasie mense is egter allergies daarvoor — hulle ervaar ontsteking van die huid in kontak met enige vorm van die metaal. Vir die meeste ander mense word aluminium nie as so giftig as swaarmetale beskou nie maar daar is bewyse van 'n mate van toksisiteit wanneer dit in buitensporige hoeveelhede ingeneem word. Die gebruik van aluminium vir kookgereedskap, wat gewild is vanweë die uitstekende korrosieweerstand daarvan en goeie hittegeleiding het nog nooit gelei tot aluminiumvergiftiging nie.
Sorg moet geneem word om te verhoed dat aluminium in kontak kom met chemikalieë wat dit vinnig kan laat korrodeer. 'n Klein hoeveelheid kwik wat op 'n aluminiumoppervlak aangewend word, kan die normale oksiedlagie beskadig en selfs swaar strukturele elemente kan ernstig daardeur verswak word. Dit is vir hierdie rede dat kwiktermometers nie toegelaat word op baie lugrederye nie, aangesien aluminium 'n algemene strukturele komponent van vliegtuie uitmaak.
Brandveiligheid
Aluminium is die mees gebruikte nie-ystermetaal in die boubedryf. Alhoewel dit self nie brandbaar is nie, hou dit gevaar in indien 'n brand uitbreek. Sy termiese geleidingsvermoë (237 W/mK) is drie keer so groot as dié van staal, terwyl ook sy lae smeltpunt (660,3 °C) krities beoordeel moet word. Aluminium se volumetriese termiese uitsettingskoëffisiënt is twee keer so groot as dié van staal (αT = 0,000024 m/m°C).
Aluminium word in die boubedryf meestal binnenshuis vir vensters, deure, relings en panele gebruik waar geen statiese kragte daarop inwerk nie. Die verwoestende brand in 'n Londense woonstelbloktoring in Junie 2017 – die gebou is binne 'n halfuur deur vlamme verswelg – het weer eens getoon dat die gebruik van aluminiumpanele as buitemuurverkleding en isolasiemateriaal – met brandbare materiaal daartussen – onverantwoordelik is. Smeltende aluminium kan daartoe bydra dat 'n brand vinnig na laer verdiepings van 'n gebou versprei en brandbestryding bemoeilik. Debatte is onder deskundiges gevoer oor die rol wat smeltende aluminium in die New Yorkse Wêreldhandelsentrum se brand en ineenstorting gespeel het.
Transnet
Transnet is 'n groot staatsbeheerde maatskappy in Suid-Afrika wat vir spoorvervoer, hawens en pyplyne verantwoordelik is. Hulle hoofkantoor is in die Carlton-sentrum in Johannesburg gesetel. Transnet is op 1 April 1990 as 'n beperkte maatskappy gestig. Die meerderheid van die maatskappy se aandele word deur die Departement van Openbare Ondernemings besit. Die maatskappy is gestig nadat sake-eenhede en bedrywighede van die Suid-Afrikaanse Spoorweë en Hawens (SAS&H), asook ander bedrywighede en produkte geherstruktureer is.
Geskiedenis
Spoorlyne is in die 1850's in die omgewing van Kaapstad en later in Durban ontwikkel. Die eerste spoorlyn in Durban is op 27 Junie 1860 oopgestel. Die aanvanklike netwerk is geskep om landbouprodukte tussen Kaapstad en Wellington te vervoer. Die nuus dat daar goud in die Transvaalse Republiek was, het die regering van die Kaapkolonie (met ondersteuning van die Britse regering) genoop om Kimberley met Kaapstad per spoor te verbind as deel van hulle koloniale droom.
Na die totstandkoming van die Unie van Suid-Afrika is die spoorweë van die vier voormalige kolonies mettertyd saamgevoeg. In 1916 is hulle onder 'n enkele staatsbeheerde spoorstelsel verenig met die totstandkoming van die Suid-Afrikaanse Spoorweë en Hawens. Later, met die ontwikkeling van kommersiële vliegtuie, het die Suid-Afrikaanse Lugdiens ook 'n deel van hierdie massiewe stelsel van land-, see- en lugvervoer geword.
Op 31 Mei 1961 is die Unie ontbind en het die Republiek van Suid-Afrika tot stand gekom. Teen 1981 het die regering besluit om die Suid-Afrikaanse Spoorweë en Hawens langs besigheidslyne te struktureer en vir privatisering voor te berei. In April 1981 het die land se spoorweë, hawens, padvervoer, lugvaart en pyplyne as die Suid-Afrikaanse Vervoerdienste (SAVD) bekend geword. Teen die tyd was die onderneming in eenhede en afdelings met 'n sterk klem op plaaslike bestuur gestruktureer.
Met die goedkeuring van die Wet op die Regsopvolging van die Suid-Afrikaanse Vervoerdienste van 1989 is die weg gebaan om die SAVD van 'n regeringsdepartement na 'n openbare maatskappy om te skakel. Op 1 April 1990, na 80 jaar van regerings- en parlementêre beheer, is die SAVD se naam na Transnet Beperk verander met Spoornet, Portnet, Autonet en Petronet as komponente. Voorstedelike dienste is oorgedra aan die Suid-Afrikaanse Spoorpendelkorporasie, wat onder die vaandel van Metrorail in vyf stedelike gebiede treindienste verskaf het. Die staat is die enigste aandeelhouer.
Op 21 Oktober 2018, is dit bevestig dat Transnet se HUB Siyabonga Gama afgedank is.
Henry Fremantle
duimnael|regs|190px|Prof. Henry Fremantle.
Skalie
'n Skalie is 'n sedimetêre gesteente wat maklik in dun lae breek. Dit het deur konsolidasie, soos sementasie of samedrukking van modder en klei ontstaan en bevat 'n redelike hoeveelheid kleiminerale en detritale kwarts. Swart skalie bevat organiese materiale en dit kan ontbind tot gas of aardolie. Dit maak swart skalie tot 'n belangrike bron van hierdie fossiele brandstowwe. Ander skalies kan rooi, groen, bruin of grys van kleur wees. Indien hulle gemaal en met water gemeng word, lewer hulle klei waarvan aardewerk vervaardig kan word.
Henry Fremantle
Fremantle was die enigste gesiene Engelssprekende wat betrokke was by die stigting van die Nasionale Party in 1915, maar het in 1922 uit die NP bedank toe die party ’n resolusie aanvaar ingevolge waarvan Suid-Afrika die reg moes hê om af te skei (sesessie) van die Verenigde Koninkryk, Fremantle se vaderland, iets waarmee hy hom hoegenaamd nie kon vereenselwig nie. Hy was 'n liberaal wat die verkeerde kamp binnegedwaal het, volgens dr. A.C. Partdrige wat artikels oor hom geskryf het in sowel die Suid-Afrikaanse Biografiese Woordeboek as die Standard Encyclopaedia of Southern Africa.
Herkoms
duimnael|links|170px|Fremantle se oupagrootjie aan vaderskant, vise-adm. sir Thomas Francis Fremantle (1765–1819). duimnael|links|200px|Fremantle se oupa aan vaderskant, die eerste burggraaf Cottesloe (1798–1890). Fremantle was die seun van eerw. dr. William Henry Fremantle (12 Desember 1831 – 24 Desember 1916) en sy vrou, Isabella Maria Eardley, dogter van sir Culling Eardley (21 April 1805 – 21 Mei 1863). Mev. Fremantle (oorlede in Julie 1901 in die ouderdom van 66) het aktief deelgeneem aan liefdadigheidswerk in die bisdomme waarin haar man aangestel is en was welbekend vir haar werk onder siek armoediges.
Skalie
Indien skalie aan hoë druk en temperatuur blootgestel word, kan hieruit metamorfiese skiste ontstaan.
Tekstuur
Skalie toon tipies afwisselende grade van splytbaarheid. Nie-splytbare rots van soortgelyke samestelling, maar wat bestaan uit deeltjies kleiner as 0,06 mm, word modderklip (1/3 to 2/3 slikdeeltjies) of kleistene (minder as 1/3 slikdeeltjies) genoem. Gesteentes met deeltjies van soortgelyke grootte maar met minder klei (meer as 2/3 slik) word sliksteen genoem en is meer sanderig.
Henry Fremantle
Herkoms
Sir Culling was ’n Christenstryder vir godsdiensvryheid en een van die stigters van die Evangeliese Alliansie. Sir Culling, wat talle landgoedere geërf het, het sy van in 1847 met koninklike vergunning van Smith na Eardley verander. Fremantle se ouma aan moederskant (sir Culling se moeder), Charlotte Elizabeth (oorlede in 1826), was die dogter van Sampson Eardley, eerste burggraaf van Eardly, en dus die kleindogter van die Joodse finansier Sampson Gideon (Februarie 1699– 17 Oktober 1762). Hy het ’n fortuin van £350 000 nagelaat. Hoewel hy ’n praktiserende Jood was, was sy vrou (Jane, oorlede 1778) ’n Christen en so ook sy seun en twee dogters. Henry Fremantle se oupa aan vaderskant was sir Culling Smith (1768–1829), van Hugenote-herkoms. Die titel burggraaf Eardly (aan Henry Fremantle se moederskant) het nie oorleef nie, maar Charlotte Elizabeth het ’n groot deel van die Eardly-erflating geërf.
Henry Fremantle se vader, eerw. dr. William Henry Fremantle, was die tweede seun van die eerste burggraaf Cottesloe, Thomas Francis Fremantle (11 Maart 1798 – 3 Desember 1890), bekend (van 1821 tot 1874) as sir Thomas Fremantle, ’n politikus van die Britse Konserwatiewe Party. Dr. Fremantle was deken van Ripon. Die burggraaf Cottesloe was die oudste broer van adm. sir Charles Fremantle (1 Junie 1800 – 25 Mei 1869) na wie die stad Fremantle in Wes-Australië genoem is.
Skalie
Samestelling en kleur
Skalie is tipies grys van kleur en saamgestel uit minerale van klei en kwartskorrels. Die byvoeging van ongestadigde hoeveelhede van kleinere samestellings wysig die rots se kleur.
Henry Fremantle
Opleiding
duimnael|regs|270px|Die Universiteit vir Wallis, [[Aberystwith, waar Fremantle enkele jare lank lektor in die klassieke tale was voor sy koms na Suid-Afrika.]] Henry geniet sy opleiding aan Eton en Oriel College, Oxford, waar hy 'n voortreflike loopbaan het en 'n eerste klas in honours moderations sowel as in litterae humaniores (1895–’97) behaal; daarna lê hy hom op navorsing toe in die London School of Economics. Voor hy in Februarie 1899 as professor vir Engels en wysbegeerte na die Suid-Afrikaanse Kollege in Kaapstad gaan, beklee hy die akademiese pos van lektor in die klassieke tale, eers aan die Universiteit vir Wallis, Aberystwyth, en toe aan Worcester College, Oxford. Drie jaar ná sy aankoms in Suid-Afrika slaag hy daarin om van Worcester College beurse vir studente van die SA Kollege te verkry, en hieruit ontstaan die idee van die Rhodes-beurse. Die Rhodes-beurse was meer aanvaarbaar omdat hulle 10 keer meer werd was as die Worcester-beurse.
Aan die Kaap
In die Kaapse samelewing tree Fremantle spoedig op die voorgrond as 'n vertolker van die staatsleer, finansies en opvoeding. Hy was bedeeld met 'n kragtige intellek en 'n onbeperkte ywer vir openbare sake. Toe hy in 1903 as kandidaat van die Suid-Afrikaanse party (die nuwe naam van Jan Hendrik Hofmeyr se Afrikanerbond) tot verteenwoordiger van Uitenhage in die Kaapse wetgewende vergadering verkies word, dwing die senaat van die kollege hom om van sy professorskap afstand te doen. Saam met Albert Cartwright word hy toe mederedakteur van The South African News.
Fremantle sorg dat hy binne vier jaar na sy toetrede tot die politiek tweetalig is (volgens 'n ander bron was hy dit reeds; vandaar sy goeie verhouding met die Afrikanerbond), en deur sy hulp in verband met die finansiële organisasie van die Closer Union Society, werk hy hard vir die nouer vereniging van die Suid-Afrikaanse kolonies wat eindelik in 1910 sou uitloop op Uniewording.
Skalie
Samestelling en kleur
Swart skalie onstaan uit koolryke stof wat meer as een persent teenwoordig is en dui 'n inkrimpende omgewing aan.
Henry Fremantle
Aan die Kaap
Hy het The financial aspect of Union (1908) gepubliseer waarin hy geskryf het oor die ekonomiese voordele wat sou volg op die skepping van 'n nasionale skuld deur al die bates en laste van die vier kolonies saam te snoer. The New Nation, a survey of the condition and prospects of South Africa (Londen, 1909) was 'n meer ambisieuse bestekopname van die toestande en vooruitsigte in 'n verenigde Suid-Afrika. Daar word beskou as sy waardevolste werk. Fremantle neem ywerig deel aan die debatte in die Kaapse wetgewende vergadering wat die aanvaarding van die konsepgrondwet vir die Unie voorafgaan. Aanvanklik is hy 'n voorstander van die beleid van John X. Merriman, die leier van die Suid-Afrikaanse party, maar in 1910 sluit hy hom aan by die pas gestigte Suid-Afrikaanse Nasionale Party (die latere Suid-Afrikaanse Party) wat genl. Louis Botha, die eerste premier van die Unie van Suid-Afrika, ondersteun.
Skalie
Samestelling en kleur
Die rooi, bruin en groen kleure in Skalie wys heen na ysteroksied (Hematiet- rooi kleure) of ysterhidroksied (Goethiet- bruin en Limoniet- geel kleure). Die kleure toon ook die aanwesigheid van glimmerende delfstowwe aan soos chloriet, biotiet en groenerige illiet aan.
Henry Fremantle
Aan die Kaap
Vanaf 1911 was hy etlike jare lank redakteur van The New Nation, wat hom veral vir die bevordering van vriendskap tussen die rasse (Afrikaners en Engelssprekendes) beywer. Hierdie tydskrif, wat Merriman se beleid aanvanklik steun, is deur A.D. Donovan en D.C. Boonzaier gestig. Voor en ná Uniewording was Fremantle voorsitter van die onderwyskommissie wat uit vyf lede bestaan en op 12 Januarie 1910 deur die administrateur van Kaapland aangestel is. Die rapport van hierdie kommissie, gedateer 12 Januarie 1912, handel uitvoerig oor die toestand van die onderwys in Kaapland asook in die ander geweste wat saam met Kaapland op 31 Mei 1910 die Unie vorm. Hierdie belangrike Fremantle-verslag is gegrond op getuienis gelewer deur deskundiges uit alle dele van Suid-Afrika en behandel die vernaamste aspekte van die onderwys van wit en bruin mense, insluitende leerplanne vir basiese vakke en die opleiding van onderwysers. Twee lede, J.W. Jagger en P.H.W. Kettlewell, dien 'n minderheidsverslag in oor die opvoedkundige moeilikhede wat uit die gebruik van albei landstale as onderwysmedia sou voortvloei.
Skalie
Samestelling en kleur
Die omvorming van smektiete na illiete produseer silika, natrium, kalsium, magnesium, yster en water. Hierdie vrygestelde elemente vorm outentieke kwarts, chert, kalsiet, dolomiet, ankeriet, hematiet en albiet waarvan almal, behalwe kwarts, 'n tikkie of kleinere minerale is wat in skalie en ander kleistowwe gevind word.
Skalie en kleirotse bevat omtrent 95% van die organies e stowwe in alle afsettingsgesteentes. Dit bedra egter minder as een persent by tot die massa van gewone skalie. Swart skalies wat in anoksiese omstandighede ontwikkel bevat verminderde vrye koolstof, yster en swael. Opgeloste suurstof is tipies skaars in anoksiese omstandighede. Piriet en amorfe ystersulfied tesame met koolstof veroorsaak die swart verkleuring in skalie.
Vorming
Die proses in die rotssiklus wat skalie vorm, word kompaksie genoem. Die fyn deeltjies wat skalie saamstel, kan in water opgelos bly lank nadat die groter sanddeeltjies neergeslaan het. Skalie word gewoonlik in baie stadig bewegende water neergesit en word dikwels aangetref in mere en strandmeerafsettings, in rivierdelta's en vloedvlaktes. Hulle kan ook in afsettingsbekkens en op die kontinentale plaat neergelê word in relatiewe diep, stil water.
Henry Fremantle
Waardering
As een van die NP se skeppers, het Fremantle sy invloed in dié party oorskat. Hy was 'n teruggetrokke mens wat, ten spyte van sy skerpsinnigheid, gekultiveerdheid en hoë sin vir burgerlike plig nie maklik vriende gemaak het. Hy was in parlementêre kringe nooit gewild nie; die SAP sowel as die Unionisteparty het hom gewantrou en as 'n politieke avonturier beskou.
Hy was 'n welsprekende en geestige redenaar en 'n man met groot moed wat heel verstandig oor rasseaangeleenthede geskryf het. Hy was spoedig 'n deskundige op finansiële gebied en na sy kritiek op die staatsbegroting is altyd met aandag geluister. Sy ambisieuse loopbaan het as gevolg van sy eie persoonlikheid skipbreuk gely; ondanks sy akademiese aansien en sy vlugheid van gees, was hy te veel van 'n politieke opportunis. Geen party het hom vertrou nie en hy het nooit heeltemal in die Nasionale Party geglo nie.
Skalie
Vorming
'Swart skalies' is donker as gevolg van die feit dat hulle veral ryk is aan koolstof wat nie besmet is nie. Algemeen voorkomend in sommige palezoïse en mesozoïse, is swart skalies neergesit in anoksiese, verminderde omgewings, soos in stilstaande waterkolomme.
Sommige swart skalies bevat baie swaar metale soos molibdeen, uraan, vanadium en sink. Die verrykte waardes is van kontroversiële oorsprong, alternatiewelik toegeskryf aan insette van hidrotermiese vloeistowwe tydens of na afsakking of aan stadige ophoping uit seewater oor lang periodes van afsakking.
Henry Fremantle
Waardering
Hy kon nie saamstem met sesessie nie, die verbreking van die band met Brittanje; en op die kongres van 1920 in Bloemfontein bedank hy dan ook uit die party. Dit was egter reeds lank duidelik dat sy sienswyse alte liberaal vir die tradisionaliste van die gewese Boererepubliek was.
Skalie
Vorming
Fossiele, dierespore of gate en selfs reënval-kraters word soms bewaar op skaliebedoppervlaktes. Skalie kan ook konkresies bevat wat bestaan ​​uit piriet, apatiet of verskillende karbonaatminerale.
Skalie wat onderhewig is aan hitte en druk van metamorfose, verander in 'n harde, splitsbare, metamorfe rots, bekend as leiklip. Met 'n voortdurende toename in die metamorfe graad, is die volgorde filities, dan skis en uiteindelik gneis.
Henry Fremantle
Gesinslewe
Hy was twee keer getroud, in 1899 met Margaret McDonald (oorlede 1909), dogter van A. McDonald, bewaarder van die universiteitskunsgalery, Oxford, en in 1910 met Helen Eksteen, dogter van J.J. Eksteen van die plaas Deze Hoek, distrik Piketberg. Sy enigste dogter, Isabella Margaret Eleanor Fremantle, word professor in die klassieke tale aan die Hugenote-kollege op Wellington.
Skalie
Industriële toepassing
Skalie is 'n stof wat aardgas kan vrystel en daarmee in aanmerking kom vir gasontginning (skaliegas). Lae skalie in die aardkors word bereik deur horisontaal daarna te boor. Die tegniek van fracking word toegepas om voldoende hoeveelhede gas uit die skalie vry te stel.
Skalie word ook in plaatvorm op kleinere skaal gebruik vir dakbedekking.
Historiese mynbou terminologie
Voor die middel van die 19de eeu was daar nie 'n duidelike onderskeid tussen die woorde leiklip, skalie en skist nie. In die agtergrond van steenkoolmynwese het die woord skalie dikwels na leiklip verwys tot in die 20ste eeu.
Henry Fremantle
Gesinslewe
Ná sy dood het lewensberigte verskyn in die Cape Times, Rand Daily Mail, Cape Argus, Die Burger, The Star, Die Volkstem en Volksblad.
Tektosilikaat
'n Tektosilikaat is 'n silikaat wat deur die deling van al vier suurstofatome van die -tetraëders gekenmerk word. Hierdeur verkry die mineraal 'n driedimensionale netwerkstruktuur. Die mees bekende voorbeeld is kwarts en sy nege polimorfe. In hierdie stowwe is die Si:O-verhouding 1:2. Ander voorbeelde is Chalsedoon, Crisopraas, Agaat en Oniks.
Vis-en-tjips
Vis-en-tjips is ’n gewilde wegneemete wat in 1858 of 1863 sy ontstaan in die Verenigde Koninkryk gehad het. Dit bestaan uit diepgebraaide vis (stokvis of snoek in Suid-Afrika), met beslagdeeg of soms broodkrummels, tesame met diepgebraaide slaptjips. Op die lys van eetbare vis vir die voorbereiding van vis-en-tjips in Europa, neem kabeljou (kob) tradisioneel die eerste plek in. Elders is kabeljou, gevlokte vis, skelvis en skol ook gewild. In meeste vis-en-tjipswinkels kan die kliënt kies uit 'n verskeidenheid soorte vis en disse.
Gewoonlik word hierdie dis met die Verenigde Koninkryk en Ierland verbind. Dit is uiters gewild in die VK en in lande wat teen die middel van die 19de eeu Britse kolonies was, soos Suid-Afrika, Australië, Nieu-Seeland en Kanada. Die Verenigde State van Amerika het dit eers later vanaf Kanadese en Ierse uitgewekenes aangeneem, maar dit word nie algemeen voor en ná die Vaste bedien nie. Dit het sedert die 1940’s ook op die Faroëreilande gewild geword, toe dit tydens die Tweede Wêreldoorlog deur die Britse besetting bekend gestel is.
Bereiding
Om die beslagdeeg te berei word die meel met 'n bietjie koeksoda gemeng en deur die toevoeging van donkerbruin Engelse aal totdat die gevolglike deeg 'n effens dikker konsistensie as pannekoekdeeg het. Die vellose en ontbeende vis word dan in twee tot drie sentimeter dik repe gesny en bestuif met 'n bietjie mielieblom en dan gedoop in die voorbereide deeg. Die vis word vervolgens in sonneblomolie gebraai teen 190 °C vir sowat twee minute totdat dit 'n diep goudbruin kleur aanneem, maar nog sappig aan die binnekant is.