cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Greyabbey
Greyabbey (alternatiewe spelling: Grey Abbey) is 'n klein nedersetting, townland (met 'n oppervlak van 208 akkers) en civil parish wat aan die oosoewer van die Strangford Lough op die Ards-skiereiland in die Noord-Ierse graafskap Down, sowat 7 myl (11 km) suid van Newtownards, geleë is. Beide die townland en civil parish maak deel uit van die historiese baronie Ards Lower. Die sensus van 2011 het die bevolking as 939 bepaal.
'n Aantal antikwiteitewinkels, wat hier gesetel is; voorbeelde van Georgiaanse en Victoriaanse boukuns; 'n historiese coaching inn, wat as oornagplek vir koetspassasiers gedien het; die herehuis Mount Stewart, wat deur die National Trust bestuur word; en die bouvalle en begraafplaas van 'n nabygeleë Cisterciënser-klooster, wat in die 12de eeu gestig is en sy naam aan die nedersetting verleen het, is die belangrikste besienswaardighede in Greyabbey.
Grey Abbey, die "Grys Klooster"
Saam met Inch Abbey is Greyabbey, 'n dogterklooster van Holm Cultram in Cumbria, die voortreflikste voorbeeld van Anglo-Normandiese Cisterciënser-boukuns in Ulster. Die abdy, wat oorspronklik as Iugem Dei of die "Juk van God" bekend gestaan het, is in 1193 gestig deur Affreca, dogter van Godred Olafsson, Koning van die Eilande (King of the Isles), en eggenote van John de Courcy, die Anglo-Normandiese invaller en veroweraar van Oos-Ulster. Die kloosterstigting word tradisioneel as Affreca se danksegging vir 'n veilige landing ná 'n storm op see beskou.
Brandstof
duimnael|regs|250px|Brandstofpompe in [[Brasilië wat alkohol en petrol as voertuigbrandstof verkoop.]]
Greyabbey
Grey Abbey, die "Grys Klooster"
Greyabbey daarenteen is een van tien kloosters wat deur die Anglo-Normandiese invallers gestig is. Die helfte daarvan het in Ulster ontstaan. Drie van die kloosters - Inch, Comber en Grey Abbey - was nie betreklik dig bymekaar naby die oewer van Strangford Lough geleë.
Brandstof
'n Brandstof is enige materiaal wat verbrand of verander kan word om energie, hitte of lig vry te stel of om 'n voorwerp te beweeg. 'n Brandstof stel sy energie vry deur of 'n chemiese reaksie te ondergaan, soos tydens verbranding of 'n kernreaksie soos kernsplitsing of kernsmelting. Onder "brandstowwe" word ook ingesluit die chemiese stowwe wat gebruik word vir vuurpylaandrywing en die radioaktiewe elemente soos uraan, wat in kernreaktors gebruik word. Verbranding behels gewoonlik oksidasie deur suurstof in die lug. 'n Belangrike eienskap van 'n nuttige brandstof is dat dit sy energie moet vrystel slegs wanneer dit benodig word en dat die vrystelling op so 'n wyse beheer kan word dat die energie omgeskakel kan word na meganiese arbeid. Voorbeelde van brandstowwe is petrol en aardgas.
Greyabbey
Grey Abbey, die "Grys Klooster"
Greyabbey was waarskynlik die eerste kerkgebou in Ierland wat volgens die Gotiese styl ontwerp is - díe boustyl is maklik herkenbaar in die spits toelopende boogvensters van die kerk se oosfasade. Alle kloostergeboue in Greyabbey is volgens 'n gestandaardiseerde plan opgerig, waarby die kerk net soos die administratiewe en gemeenskapsgeboue rondom die sentraal geleë klooster ontstaan het.
Brandstof
Alle koolstofgebaseerde lewensvorme van die kleinste mikro-organismes tot diere en mense is afhanklik van brandstof in die vorm van voedsel as energiebron. Hulle selle ondergaan chemiese prosesse wat deur ensieme aangehelp word om die energie van voedsel om te skakel en sodoende lewe te onderhou. Hierdie chemiese reaksies staan bekend as metabolisme. Mense maak ook van 'n groot verskeidenheid tegnieke gebruik om die energie in brandstof om te skakel na nuttige energie. Die gebruik van hierdie energie wissel van die hitte vir kookdoeleindes tot die opwekking van elektrisiteit en aandryf van wapentuig.
Greyabbey
Grey Abbey, die "Grys Klooster"
Die erste monnike was afkomstig van die abdy van Holm Cultram in Cumbria, 'n gebied waar die Gotiese boustyl ewenens in die 12de eeu ingevoer is. Greyabbey se vroegste geboue dui daarop dat oorspronklik 'n uitgestrekte en indrukwekkende kloosterkompleks beplan is wat die De Courcy-familie se mag en invloed sou weerspieël.
Brandstof
Algemeen
Brandstowwe van organiese oorsprong, soos aardolie, aardgas en steenkool, is miljoene jare gelede gevorm toe die see groot dele van die huidige landmassas bedek het. Oor lang tydperke het dooie seeplante en -diertjies afgesak bodem toe.
Greyabbey
Grey Abbey, die "Grys Klooster"
Hierdie planne is blykbaar laat vaar toe John de Courcy in 1205 deur koning Johan uit Ulster verban is. Die abdy het vervolgens nie meer daarin geslaag om die belangstelling van 'n welvarende beskermheer te wek nie. Noue bande is met die moederklooster in Cumbria gehandhaaf. So het twee nuwe abde vir dié klooster in respektiewelik 1222 en 1237 uit Greyabbey gekom.
Brandstof
Algemeen
Daar is dit bedek met sedimentêre lae sand en modder, wat uiteindelik versteen het. Die ontsaglike druk en gepaardgaande hitte van hierdie gesteentes het die organiese stowwe omgesit in olie, gas en steenkool. Hierdie brandstowwe bestaan hoofsaaklik uit koolstof en waterstof, die sogenaamde koolwaterstowwe. Die verhouding tussen dié twee elemente is belangrik in die hele brandstoftegnologie. Hoe groter die verhouding van waterstof tot koolstof, hoe vloeibaarder is die brandstof.
Greyabbey
Grey Abbey, die "Grys Klooster"
Moontlik het die klooster en sy ekonomiese bedrywighede skade gely in die oorloë wat tussen 1315 en 1318 gewoed het toe Robert the Bruce se broeder Edward pogings onderneem het om homself as koning van Ierland te laat kroon. Later het die abdy onder die gesag van die O'Neills van Clandeboyne gekom. Vir die abdy was dit nogtans 'n tydperk van agteruitgang. Uiteindelik is Greyabbey onder sy laaste ab, John Cassells, in 1541 ontbind.
Brandstof
Algemeen
Die hoeveelheid warmte wat per kilogram brandstof gelewer word, is bekend as die verbrandingswaarde en dit word in joule per kilogram uitgedruk. Hout se verbrandingswaarde is heelwat laer as dié van steenkool, wat weer laer is as die verbrandingswaarde van die meeste petroleumprodukte. Die temperatuur waarby 'n brandstof sal vlamvat as dit met 'n vonk of vlam in aanraking kom, word die ontbrandingstemperatuur of vlampunt genoem. As brandstowwe geberg of vervoer word, is dit belangrik om die vlampunt in ag te neem om brand of ontploffings te voorkom. Brandstowwe wat geen bewerking nodig het nie, soos steenkool, hout en aardgas, word primêre brandstowwe genoem. Sekondêre brandstowwe - petrol, paraffien, etanol, ens. - word deur chemiese of fisiese prosesse uit die primêre brandstowwe verkry.
Greyabbey
Grey Abbey, die "Grys Klooster"
Om te verhoed dat die Kroon troepe in die kloostergebou kon stasioneer, het Sir Brian O'Neill die klooster in 1572 aan die brand gesteek. Nadat die O'Neills se besit gekonfiskeer is, is die klooster in 1607 aan 'n Skotse avonturier, Sir Hugh Montgomery, geskenk. Die abdy se kerkskip is herstel en van 'n nuwe dak voorsien en het tot 1778, toe 'n nuwe kerk vlakby opgerig is, as parogiekerk gedien.
Brandstof
Energiebronne
Die brandstowwe wat tans hoofsaaklik deur die mensdom gebruik word se energie-inhoud kom uit 'n klein aantal bronne. Die meeste brandstowwe se chemiese energie is uiteindelik van lewensvorme afkomstig, soos in die geval van fossielbrandstowwe wat oorspronklik afkomstig is van plantlewe wat sonenergie deur middel van fotosintese opgegaar het. Sonenergie word op sy beurt opgewek deur die kernsmeltingsreaksies op die son. Die radio-aktiewe isotope wat as kernbrandstof gebruik word in kernkragstasies is gevorm in supernovaontploffings.
Greyabbey
Grey Abbey, die "Grys Klooster"
In 1780 is die huidige herehuis Rosemount House op 'n heuweltop net suidwes van die kloosterbouvalle opgerig. Die eerste herehuis, gebou deur Sir James Montgomery, dateer van 1634 en het in 1695 per ongeluk afgebrand. Dit is in die 18de eeu vir die eerste keer heropgebou. Rosemount House het sedertdien as woning van die Montgomery-familie gedien, een van die vernaamste Ulster-Skotse families binne Ulster se landed gentry (landadel). Die herehuis was omring deur 'n landskapstuin waarin die klooster as romantiese ruïne ingesluit is.
Brandstof
Energiebronne
Chemiese brandstowwe is stowwe wat energie opwek deur te reageer met stowwe rondom hulle, gewoonlik met suurstof in die lug deur die proses van oksidasie. Hierdie stowwe is tans die mees algemene soort brandstof in gebruik.
Greyabbey
Grey Abbey, die "Grys Klooster"
In 1907 het die Montgomerys die klooster aan die staat oorhandig. Vervolgens is dringende herstelwerk gedoen nadat die kerkskip en -toring deur ineenstorting bedreig is. Grey Abbey word as een van meer as 190 historiese monumente in Noord-Ierland deur die Noord-Ierse Owerheid bestuur. 'n Besoekersentrum vlakby die bouvalle verskaf inligting oor die klooster en sy geskiedenis. 'n Model van Grey Abbey mag hier besigtig word, net soos die klooster se kruietuin, geleë by die ingang tot die kloosterbouval. Dit word steeds deur plaaslike bewoners versorg.
Brandstof
Fossielbrandstowwe
Fossielbrandstof is koolstof en koolwaterstowwe wat oor miljoene jare gevorm het uit die oorblyfsels van dooie plante en diere deur blootstelling aan hitte en druk in die aarde se kors. Hieronder val hoofsaaklik steenkool, ru-olie en aardgas.
Greyabbey
Grey Abbey, die "Grys Klooster"
Greyabbey se bouvalle - bestaande uit die kloosterkerk en omliggende geboue suid daarvan - is tans in 'n aantreklike parklandskap geleë, vlakby die Rosemount-herehuis, beter bekend as Grey Abbey House. Die laasgenoemde is in privaat besit as setel van die Montgomery-familie en nie toeganklik vir die publiek nie. 'n Omheining met waarskuwingsborde skei die kloosterterrein van die privaat grond wat nie betree mag word nie. Grey Abbey House, wat as een van die voortreflikste Georgiaanse herehuise op die eiland Ierland beskou word, onthaal nogtans groepe besoekers met 'n belangstelling in tuinboukunde, geskiedenis en boukuns.
Brandstof
Fossielbrandstowwe
Die grootskaalse moderne nywerheidsontwikkeling in die wêreld steun grootliks op die gebruik van fossielbrandstowwe. Die nywerheidsomwenteling van die 20ste en 21ste eeue het die vraag na fossielbrandstowwe aangevuur en is die oorsaak van vele wêreldwye en streekskonflikte en ook omgewingsprobleme. Daar is tans 'n wêreldwye strewe om hernubare energiebronne te ontwikkel om aan die groeiende vraag na brandstowwe te voldoen. Die verbranding van fossielbrandstowwe is die grootste bron van koolstofdioksied vrystellings in die atmosfeer, wat 'n kweekhuisgas is wat tot onwenslike aardverwarming bydra.
Biobrandstowwe
Biobrandstof kan breedweg gedefinieer word as vastestof-, vloeistof- of gasbrandstowwe wat afkomstig is van biomassa. Biomassa kan direk gebruik word en word dikwels na verwys as biomassa-brandstof. Biobrandstowwe kan vervaardig word van verskeie koolstofbronne wat vinnig weer aangevul kan word soos in die geval van plante. Baie verskillende plantsoorte word gebruik in die vervaardiging van biobrandstowwe.
Die eerste brandstof wat algemeen deur mense gebruik was, is hout. By Swartkrans in Suid-Afrika is bewyse gevind dat vuur so lank terug as 1,5 miljoen jaar gelede al as brandstof gebruik is. Dit is onbekend watter mensagtige spesie eerste vuur gebruik het, aangesien beide Homo Sapiens en Australopithecus reeds teenwoordig was op daardie tydstip. Tot vandag toe word hout as brandstof gebruik al is dit deur baie ander bronne vervang. Hout se energiedigtheid is 10–20 MJ/kg.
Hout
Hout en ander organiese stowwe soos mis en strooi word veral in onderontwikkelde gebiede gebruik. Hout egter te waardevol as 'n konstruksiemateriaal om op groot skaal vir verbranding te gebruik.
Houtskool
Houtskool word gemaak deur hout in oonde te verhit om die gasse en vog af te dryf. As brandstof word dit deesdae maar min gebruik - gewoonlik in sekere chemiese prosesse en vir vleisbraaivure.
Turf
Turf (veen) bestaan uit plantaardige materiaal wat nog nie steenkool geword het nie. Dit het 'n taamlik hoë voggehalte en sy verbrandingswaarde is laag. Droë turfsooie word in lande soos Ierland nog vir huishoudelike stowe en verwarming gebruik.
Steenkool
Steenkool is een van die wêreld se waardevolste en volopste brandstowwe. Bruinkool (ligniet) en antrasiet behoort tot dieselfde familie as steenkool. Bruinkool, die jongste van die drie, is gedurende ŉ later geologiese tydperk as steenkool gevorm. Dit bevat ook baie vog. Antrasiet is 'n baie harde soort steenkool wat heelwat meer hitte afgee as die ander. Omdat Suid-Afrika nie ryk oliebronne het nie, het die klem van ons navorsing op die moontlikhede van steenkool geval.
Op hierdie gebied het Suid-Afrikaners baanbrekerswerk gedoen en die reusagtige Sasol-installasies, waar olie uit steenkool vervaardig word, is 'n bewys daarvan. Die kragsentrales vir die opwekking van elektrisiteit is ook van steenkool afhanklik. Suid- Afrika se jaarlikse opbrengs van meer as 100 miljoen ton steenkool voorsien in 80% van die land se energiebehoeftes.
Die verwerking van steenkool by Sasol lewer 'n groot aantal neweprodukte wat omgesit word in gas, plastiek, misstowwe, teer, ens. Twee nadele van steenkoolverwerking is dat dit duur is om te vervoer (olie kan makIik oor groot afstande deur middel van pypleidings vervoer word) en dat die as na verbranding verwyder moet word.
Kooks
Kooks word verkry as steenkool in oonde verhit word om die gasse te verdryf. Dié gasse, byvoorbeeld koolgas, is ook brandstowwe. Kooks word veral in die yster- en staalbedryf gebruik.
Aardolie
Aardolie is 'n ryk mengsel van 'n hele reeks swaar en ligte koolwaterstowwe. In raffinaderye word hierdie mengsel geskei om 'n groot aantal produkte, soos petrol, diesel en ligte en swaar olies, te lewer. Aardolie is eeue lank al aan die mensdom bekend. Etlike eeue voor Christus se geboorte het die Chinese gate in die grond geboor om die olie te bekom. In vergelyking met vandag was die gebruike daarvan beperk - dit is meestal in lampe of as pik gebruik. Gedurende die 19e eeu het mense die moontlikhede van aardolie begin insien. Namate nuwe gebruike daarvoor gevind is, het die koorsagtige gesoek na olie begin. Dit duur steeds wêreldwyd voort.
Petrol, dieselolie en paraffien (keroseen)
Dit is die algemeenste vloeibare brandstowwe wat jaarliks in ontsaglike hoeveelhede vir vervoer, landbou, industriële en militêre doeleindes gebruik word. Paraffien word in huishoudelike apparate soos lampe, primusstofies en verwarmers gebruik, maar veral ook as brandstof vir straalvliegtuie, waarvoor dit net minder geraffineer word. Dieselolie is 'n ligte olie. Die swaar olies, soos stookolie, word vir kragsentrales, industriële doeIeindes en skeepvaart gebruik. Sommige groot skepe se masjiene word regstreeks daarmee gestook.
Etanol
Etanol is 'n alkohol wat uit die gisting van plante, byvoorbeeld mielies of suikerriet, verkry word. Etanol se moontlikhede as brandstof geniet al hoe meer aandag namate olie skaarser en duurder word. Heelwat navorsing word in dié verband gedoen.
Aardgas
Dit is 'n natuurlike gas wat op groot skaal gebruik word. Soos aardolie, is dit diep onder die grond gevorm; dit word deur middel van pypleidings direk van die bron na stede en dorpe gepomp. Aardgas is 'n ideale brandstof, want dit het geen verwerking nodig nie, sy verbrandingswaarde is twee keer hoër as dié van ander gasse, dit vervoer maklik en as dit brand, word feitlik geen afvalstowwe gevorm nie. Die enigste probleem is om dit te berg, want dan moet dit tot 'n baie lae temperatuur afgekoel word.
VP-gas (vloeibare petroleumgas)
Dit bestaan gewoonlik uit propaan en butaan (baie ligte koolwaterstowwe) wat uit aardgas verkry word. Die VP-gas word onder hoë druk in silinders geberg, gereed vir kampering of huishoudelike gebruik soos verhitting, kook of beligting.
Watergas, koolgas, ens.
Dit word as neweprodukte verkry wanneer steenkool verwerk word.
Chemiese brandstowwe
Dit word vervaardig vir vuurpyle. Solank hulle in die atmosfeer om die aarde beweeg, is die suurstof in die lug beskikbaar om die ontbrandingsproses aan die gang te hou, maar sodra die vuurpyl die ruimte inskiet, moet dit sy eie suurstof saamdra. Omdat suurstof in gasvorm te veel ruimte beslaan, word dit aansienlik afgekoel totdat dit ŉ vloeistof word. Soms word 'n oksideerder (soos salpetersuur, HN03) gebruik. Vaste chemiese brandstowwe is ook al ontwikkel- dit het die voordeel dat dit nie gedurig by 'n baie lae temperatuur gehou hoef te word nie.
Kernbrandstof
'n Kernbrandstof is enige materiaal waaruit kernenergie verkry kan word. Kernbrandstowwe soos verrykte uraan, torium en plutonium (by die kernsplytingproses) en waterstof in litium (kernfusie) lewer ontsaglike hoeveelhede energie, en sal in die toekoms 'n groot rol in die verskaffing van energie speel. Omdat daar nog heelwat gevare en probleme aan kernenergie verbonde is, word pogings aangewend om alternatiewe vorme van energieverskaffing te vind. Al die ontwikkelde lande het reeds kernreaktors, en navorsing gaan onverpoos voort.
Kernsmelting
Daar bestaan tans nog nie tegnologie om brandstowwe wat energie kan vrystel deur kernsmelting (of kernfusie) op 'n beheerbare wyse te benut nie. Kernsmelting is van die kragtigste energiebronne in die natuur en is die bron van sterre se energie. Brandstowwe vir kernsmelting is ligte elemente soos waterstof wat maklik versmelt word.
Die brandstof vir kernsmelting in sterre is atoomkerne wat energie kan vrystel deur 'n proton of 'n neutron te absorbeer. In die meeste sterre word hierdie energie verkry vanaf waterstof wat saamsmelt om helium te vorm deur 'n proton-proton kettingreaksie. Wanneer die waterstof uitgeput is kan die reaksie plaasvind met toenemend swaarder elemente alhoewel die energie wat vrygestel word verminder namate die elemente wat aan die versmeltingsreaksie deelneem swaarder word. Wanneer die reaksies yster-56 of nikkel-56 vervaardig kan geen verdere energie uit verdere versmeltingsreaksies verkry word nie aangesien hierdie elemente die hoogste bindingsenergieë het.
Swartstreep-kardinaal
Die Swartstreep-kardinaal (Apogon nigrofasciatus) is 'n vis wat voorkom in die Indiese-Pasifiese area en aan die ooskus van Afrika tot by suidelike Mosambiek. In Engels staan die vis bekend as die Blackstripe cardinalfish.
Zola Budd
Zola Pieterse, beter bekend onder haar nooiensvan as Zola Budd (gebore 26 Mei 1966 in Bloemfontein, Vrystaat, Suid-Afrika), is 'n Olimpiese naelloper wat aan pad-, veld- en baanwedlope deelgeneem het. Budd se loopbaan was ongewoon omdat sy hoofsaaklik kaalvoet geoefen en gehardloop het. Gedurende die 1980’s stel sy verskeie nieamptelike langafstandwêreldrekords op. Sy het in minder as twee jaar twee keer die wêreldrekord in die 5 000 m vir vroue verbeter, en twee keer die Wêreldveldloopkampioenskap gewen. Haar prestasies op die baan is dikwels deur politieke omstredenheid tydens haar kort verblyf in die Verenigde Koninkryk oorskadu.
5 000 m-wêreldrekord
In 1984, op die ouderdom van 17, verwerf Budd roem toe sy die 5 000 m-wêreldrekord vir vroue met 'n tyd van 15:01.83 verbeter. Aangesien sy die prestasie in Suid-Afrika behaal het, wat in daardie stadium weens die apartheidsbeleid van internasionale deelname uitgesluit was, het die Internasionale Vereniging van Atletiekfederasies geweier om haar tyd as 'n amptelike wêreldrekord te erken.
In 1985 verbeter sy die rekord amptelik terwyl sy Brittanje in 'n wedloop verteenwoordig, met 'n tyd van 14:48.07.
Olimpiese Spele
Budd veroorsaak groot omstredenheid as Britse atleet in 1984 by die Olimpiese Spele in Los Angeles, waar sy aan die 3 000 m-wedloop deelgeneem het. Aan die voorpunt kom sy en Mary Decker, die Amerikaanse gunsteling vir die goue medalje, te na aan mekaar. Decker struikel, val en kon nie die wedren voltooi nie, en Budd sak ook uit.
Tydens die Olimpiese Spele van 1992 in Barcelona het sy vir Suid-Afrika gehardloop (ook die 3 000 m-wedloop).
Kulturele impak
Sy het groot ondersteuning en bewondering, ook van swart Suid-Afrikaners, geniet. In die 1980's het baie taxi-eienaars ’n tekkieplakker op hul agterruit geplak en hulle minibusse "Zola Budds" gedoop. Die naam sinspeel op die spoed waarmee hulle tussen aflaaipunte beweeg.
Die ontslape sanger Brenda Fassie (waarna Time in 2001 as die "die Madonna van die townships" verwys het) het in die 1980's 'n trefferenkelspeler gehad met haar liedjie Zola Budd.
Kleinkoningriethaan
Die Kleinkoningriethaan (Porphyrio alleni) is 'n gelokalisserde algemene standvoël en leef in oorstroomde grasveld. Die voël is 25 – 28 cm groot en weeg 110 - 165 gram. In Engels staan die voël bekend as Allen's Gallinule.
Blattodea
Blattodea is 'n orde van insekte waaraan die kakkerlakke en termiete behoort. Voorheen is die termiete onder 'n aparte orde, genaamd Isoptera, ingedeel. Genetiese en molekulêre bewyse dui egter dat hulle nou aan die kakkerlakke verwant is.
Julián Gil
Julián Gil (gebore op 13 Junie 1970 in Buenos Aires, Argentinië as Imanol Julián Elías Gil Beltrán) is 'n Argentynse akteur en model.
George Reeves
George Reeves (5 Januarie 1914 – 16 Junie 1959) was 'n Amerikaanse akteur en regisseur. Hy was bekend vir sy rolle in die rolprente Gone with the Wind (1939), Thunder in the Pines (1948), en The Adventures of Sir Galahad (1949), en in die televisiereeks Adventures of Superman (1952).
Robert Kubica
Robert Józef Kubica (gebore 7 Desember 1984 in Krakau) is 'n Poolse Formule Een-renjaer. Op 8 Junie 2008 het hy sy eerste Grand Prix op die Gilles Villeneuve-renbaan in Montréal, Kanada vir die BMW-Sauberspan gewen.
Op 6 Februarie 2011 is Kubica ernstig beseer in 'n ongeluk tydens die Ronde di Andoratydren, waarin sy regtervoorarm gedeeltelik afgesny is. Hy het vir sy persoonlike genot aan die tydren deelgeneem. Kubica het die Italiaanse koerant La Gazzetta dello Sport in 'n nagtelike onderhoud meegedeel dat hy die vingers aan sy regterhand kon voel, en vasbeslote was om 'n spoedige terugkeer na Formule Een te maak in 2011. Sedert sy herstel, het hy gesê dat 'n terugkeer na Formule Een "byna onmoontlik" was, as gevolg van sy beserings.
Nadat die Alfa Romeo-renjaer Kimi Räikkönen 'n positiewe Covid-19-toetsuitslag ontvang het op 4 September by die 2021 Nederlandse Grand Prix, word hy deur Kubica as reserwejaer vervang.
Shari Sebbens
Shari Sebbens (gebore 22 April 1985) is 'n Australiese aktrise. Sy is bekend vir haar rolle in die rolprente The Sapphires (2012) en Thor: Ragnarok (2017), en in die televisiereekse Redfern Now (2012) en A Chance Affair (2018).
Botswana Democratic Party
Die Botswana Democratic Party word tans deur Slumber Tsogwane gelei wat ook die adjunkpresident van Botswana is. Die BDC is 'n raadplegende van die Sosialistiese Internasionaal. Tradisionele Tswana-gemeenskappe vorm die party se basis, wat die BDP gelei het om 'n konserwatiewe beweging te bly.
OpenSUSE
openSUSE is 'n algemene Linux verspreiding wat deur Novell en AMD befonds word. Nadat Novell vir SUSE Linux in Januarie 2004 oorgeneem het, besluit hulle om die SUSE Linux Professional produk oopbron te verklaar en die gemeenskap by die ontwikkeling daarvan te betrek. Die aanvanklike weergawe was 'n beta van SUSE Linux 10.0.
Doringrivier (spruit in Oos-Kaap, lat -32,10, long 25,32)
Die Doringrivier is 'n spruit wat in die Oos-Kaap van Suid-Afrika vloei.
Lucas Malan
Lucas Cornelis Malan (1946–2010) was 'n Afrikaanse digter. Hy word beskou as een van die belangrikste Afrikaanse digters wat in die jare tagtig gedebuteer het.
Lewe en werk
Malan is op 19 Julie 1946 op Nylstroom gebore as die tweede jongste van ses kinders, vier seuns en twee dogters. Sy pa is ’n meubelmaker op die dorp. Hy gaan aanvanklik skool op Modimolle en matrikuleer dan in 1963 aan die Hoërskool Pietersburg. Lucas skryf in 1964 by die Normaalkollege Pretoria in, waar hy in 1966 'n B.A.-graad behaal met Afrikaans-Nederlands en Kunsgeskiedenis as hoofvakke en 'n Transvaalse Hoër Onderwysdiploma in 1967. In 1968 word hy onderwyser in Afrikaans by die Hoër Seunskool Helpmekaar in Johannesburg, waar hy in die koshuis inwoon. In 1973 neem hy studieverlof en begin met sy B.A. Honneursgraad in Afrikaans en Nederlands aan die Randse Afrikaanse Universiteit, wat hy in 1974 verwerf. In dieselfde jaar word hy aangestel as Departementshoof vir Afrikaans (Tweede Taal) aan Jeppe Boys High School in Johannesburg. In 1975 begin hy met sy M.A. aan die Universiteit van die Witwatersrand onder leiding van Ernst van Heerden, en in 1978 word hy die graad met lof toegeken, met ’n proefskrif getiteld “Barnard Gilliland se bydrae tot die Afrikaanse letterkunde”. Teen die einde van 1977 en begin 1978 bring hy ’n paar maande by die skryfster Eleanor Baker en haar man in Teheran in Iran deur en reis daarna vir ’n tyd deur Europa. By sy terugkeer gee hy weer vir ’n jaar skool by Jeppe Boys High waarna hy vanaf April 1979 aangestel word as lektor in Afrikaans by die Witwatersrand Technikon. Vanaf Januarie 1983 word hy dosent en in 1987 hoof van die Departement Afrikaans aan die Johannesburg College of Education. In 1984 behaal hy 'n tweede B.A. Honneursgraad, in Toegepaste Linguistiek, aan RAU en in 1989 sy D.Litt. aan die Universiteit van Pretoria met ’n proefskrif getiteld “Paradoks en parabool: ’n studie oor Ernst van Heerden se latere poësie”.
Hy is aktief as literêre kritikus wat gereeld boeke resenseer vir koerante en tydskrifte en vanaf 1986 tot 1992 behartig hy ’n gereelde rubriek in De Kat oor die Afrikaanse poësie. Vir die Transvaalse Raad vir Uitvoerende Kunste (TRUK) vertaal hy ook ’n aantal verhoogtekste. Hy gee voordragte by verskeie geleenthede, soos in 1991 by die Grahamstadse Kunstefees oor eietydse taal- en kultuurvraagstukke, in 1993 by die Nasionale Leeskringseminaar in Welkom en verskeie kere by die Versindaba op Stellenbosch. Met die afsterf van Ernst van Heerden word hy aangestel as die literêre eksekuteur en word Van Heerden se private biblioteek aan hom bemaak, wat hy op sy beurt aan die Poëziecentrum in Gent, Vlaandere skenk. Hierdie skenking het ten doel om vergelykende letterkundestudies aan te moedig. Na sy dood word sy eie versameling ook aan die Poëziecentrum geskenk. Lucas was vir amper 30 jaar by die onderwys betrokke. Lucas was ’n gereelde bydraer tot koerante en tydskrifte en sy resensies (toneel en letterkundig) en artikels verskyn in Rapport, Vrye Weekblad, Kalender, Karring, Die Transvaler en Beeld. Vanaf 1986 tot 1992 skryf hy ’n gereelde rubriek in De Kat oor die Afrikaanse poësie. Hy het ook verskeie tydskrifverhale in Die Huisgenoot, Sarie en Rooi Rose laat publiseer. Een van die verhale word vir radio verwerk.
In 1997 tree hy af en vestig hom op Darling in die Wes-Kaap. Hier gaan hy voort met die skryf van twee digbundels, skoolboeke, resensies en artikels vir Afrikaanse koerante en tydskrifte. Hy neem ook deel aan Sanlam-LitNet se aanlyn skryfskole, waardeur ontwikkelende skrywers wat nog nie ’n eie debuut gemaak het nie, deur gevestigde skrywers in die skryfproses gelei word. Lucas was ook gedurende 1999 en 2000 ’n gereelde skrywer van die daaglikse rubriek in Volksblad, "Stop van myne", wat later "Goeiemôre" word. Hy is op 15 April 2010 in ’n hospitaal in Kaapstad oorlede weens komplikasies na ’n hartklepoperasie.
Tydspoor
Die debuut word gevolg deur “Tydspoor” waarin die titel die verbygaan van tyd en reise impliseer, terwyl tyd ook ’n spoor of merk agterlaat. Hierdie spore is ook simbolies van vooruitgang en die gedigte bevat dan ook deurgaans ’n suggestie van lewenskragtigheid en groei. In die bundel word verbande gelê tussen generasies en tydperke, met die impak wat die verlede steeds op die hede het as kern. Die verskille tussen toe en nou word verken met telkens verrassende insigte. Die bundel word in drie afdelings verdeel. “Spoke en verwante” bevat gedigte met ’n terugkerende motief van eenheid wat uit brokke en skerwe te voorskyn kom en die teenoorgestelde is van eenheid wat versplinter. Sommige van hierdie gedigte is jeugherinneringe. In “Wintergroei” is die oopskop van ’n ou fles in ’n tuin die katalisator vir die onthou van ’n hele rits simbole van die gelukkige verlede, met die seisoen wat saam met die herinneringe verander na die somer wat gepaardgaan met daardie herinneringe. “Gesinsportret” herroep ’n Sondagmaal en die atmosfeer daarvan. “Versoening” is ’n poging van die spreker om met die gestorwe vader vrede te maak deur ook bome in sy tuin te plant wat gebruik kan word om meubels te maak, iets wat die vader se passie was. Die afdeling “Galery” se gedigte gaan oor beelde en figure. Hier word soms na skilderye verwys, soos in “Tête d’arlequin II” na aanleiding van die bekende Picasso-skildery van ’n harlekyn wat deur die Johannesburgse Kunsmuseum aangekoop is. “Sprokie” verwys na Sheila Cussons en is ’n toespeling op haar gedig “Kleindorpse fragment”, met die laaste strofe wat doeltreffend die titels van haar digbundels “Verf en vlam” en “Knetterende woord” saamvat. “Retoriese vraag” is daarenteen ’n toespeling op Elisabeth Eybers se gedig “Twee kleuters in die Vondelpark”. In die derde afdeling (“Ander kante”), word die relatiewe aard van die aarde bewoord, met ’n grootse visie op goddelike skepping en skeppingskrag. “Terra minora” is ’n uitbeelding van God se skeppingsaksie, terwyl “Antropologie” die mens se evolusie as tema het. “Vader Tyd” is ’n geestige verslag van tyd se onverbiddelike voortgang, terwyl “Pagters” hierby aansluit in sy weergawe van die tydelikheid van verblyf en die wisselende seisoene. “Taksonomie II” sluit tematies aan by sy debuutbundel, waar skepe in watter vorm ook al slegs gesien word as ’n vaartuig op soek na ’n ankerplek.
Edenboom
“Edenboom” is in 1987 op die kortlys vir die C.N.A.-prys en is eindelik die naaswenner. Die titel verwys na die boom wat in die middel van die paradys staan, as’t ware in die sentrum van die mens se wete, wat dien as simbool van die gevalle mens se verlore paradys. Die mens het dan ’n ontheemde in die paradys geword. In die bundel word gedig oor die lewensloop, die verlede en die toekoms, lewe en dood en die mens se verbintenis met die natuur, veral bome en tuine. Begin en einde, lewe en dood vloei in mekaar in (soos water, wat ook ’n belangrike beeld in die bundel is) sodat selfs die dood dan gevier kan word as nuwe begin. Die bundel is ’n herinnering aan die dinge en mense wat verby is, en ’n verwondering oor die heiligheid en waardigheid van lewe, mens en natuur selfs te midde van die dood. Daar is drie afdelings. “Chronieke” se titel verwys na “chronos” of tyd op sy mees omvattende wyse, waarin gedigte van herinnering, meermale uit die kind se perspektief, opgeneem word. Die belewenisse (kronieke) en die chroniese kwellings van die mens word hier bewoord. “Kroniek I” en “Kroniek II” is gedigte oor familie wat die afdeling open en afsluit. Die titels verbind hierdie gedigte reeds en beide staan in die teken van die sloping wat tyd meebring en die sterfte van geliefdes, met hulle lewens vervleg met die tuin en die natuur. “Lugtig” beskryf die doodgaan van ’n mens, met die dubbelpunt aan die einde wat ’n treffende suggestie van die ewigdurende sikliese aard van die gebeurtenis is. In “Plakboek” word die herinneringe as storieboek van die verlede afgemaak. In die afdeling “Spitsberaad” verwys die beraad na oorleg of ernstige oorweging en nadenke, met spits wat na sy veelvuldige betekenisse kan verwys, insluitende skerp of punt, asook na die uitdrukkings “ore spits” en “op die spits dryf”. Hierin word die gebrek aan kommunikasie en die onvoltooidheid van alle gespreksvoering ondersoek. “Reisplan” skets die lewensreis se volgehoue verkenning wat nooit die verlangde bestemming bereik nie. “Die leer van bome” skets sekere hoofmomente uit die lewe van Christus wat in verband staan met bome, met die slotstrofe wat die legende verwerk dat Christus se trane die nag voor sy teregstelling in die olyfbome in die tuin van Getsemane opgevang is, vandaar die vrank smaak van olywe. Indrukwekkend in hierdie gedig is hoe daarin geslaag word om eksplisiete didaktiek te vermy en die boodskap deur middel van beelding oor te dra. “8 April 1986” beeld die koms van die winter en die doodgaan van die bome in die natuur uit, wat ’n sterk ooreenkoms toon met die gemoedstoestand van die mense in hierdie tyd. Die afdeling “Aquaria” se titel verwys na water, wat die onmisbaarheid hiervan vir mens, dier en plant aksentueer. “Klag van die sterre” stel die sterre aan die woord wat kla oor die feit dat die mense hulle ontluister en gereduseer het tot wiskundige berekenings en bewegings in kosmiese bane, met die mens wat as indringer in hulle grense in beweeg. “Drieluik: die besoek” beskryf die naderende dood in ’n boeiende toespeling op die Middeleeuse “Elckerlijc”.
Hongergrond
Die opset van “Hongergrond” is baie ambisieus, aangesien Malan hier ’n epiese gedigtereeks skryf, beginnende met die Oerknal en met insluiting van die besettingsgeskiedenis aan die suidpunt van Afrika. In die gedigtereeks word die mens uitgebeeld as gierigaard wat nooit moeg word om nog meer te gryp nie. Hierdie hebsug is die sentrale verbindingsmiddel waardeur die digter die beskrywing van en besinning oor die geskiedenis koppel. Sonder om streng chronologies te werk te gaan of van sentrale karakters gebruik te maak, word grepe uit die geskiedenis uitgebeeld. Die eerste afdeling (“Oorsprong”) behandel die oerknal en die ontstaan van die heelal en later die mens. Met die beskrywing van die mens as ’n wese wat onmiddellik weet “dat hy kan vat”, word die motief van hebsug in die gedig ingelei. Die aanduiding van begraafplase soos Delvillebos, Vegterskop en Arlington suggereer dan dat die mens telkens ook die prooi word van sy eie hebsug en die geweld wat daaruit voortspruit, hoewel uit die bloed wat gestort word altyd weer nuwe lewe voortspruit. Die eerste deel van hierdie gedig word afgesluit met ’n dubbelpunt, wat daarop dui dat die tweede deel voorbeelde gee van die mens se voortdurende smagting na dit wat hy nie het nie. Hierdie voorbeelde is Caligula, die seun van Germanicus en latere keiser van die Romeinse Ryk, veral bekend om sy wreedheid en magsug, wat niks en niemand ontsien het om te kry wat hy wil hê nie maar eindelik slagoffer word van sy ambisie; Salomé, dogter van koning Herodes wat Johannes die Doper se kop op ’n skinkbord geëis het omdat Johannes nie voor haar sjarme wou swig nie; en koningin Elizabeth I wat in haar drang om alleenheerser van Brittanje te wees vir Maria Stuart ter dood veroordeel. “Aantog I” is die tweede afdeling, waarin Afrika en die Britse koloniale magshonger uitgebeeld word. Die mens fokus op ruilhandel en oorheersing, met opeenvolgende ryke wat vergaan en eindelik is dit slegs die vernietiging en dood wat oorbly. “Aantog II” bou voort hierop, met die mens wat deur sy hebsug na grond en mag gedryf word. Die Afrikaner geskiedenis kom hier aan die bod, vanaf die Here XVII tot met die Voortrekkers en Cecil John Rhodes. In die afdeling “Altaar” is dit die hedendaagse Suid-Afrika wat die onderwerp is, met die spanning en lyding wat gesien word as afkomstig van Adamastor, die gees van die Stormkaap wat op veelvuldige maniere sy slagoffers eis. Die bundel sluit af met die vernuftige slotreëls, waarin die vleesgeworde Christus (Johannes 1: 14) en die ANC se Vryheidsmanifes intertekstueel betrek word in die pleidooi dat die mens nie altyd net sal wil gryp nie, maar ook sal gee. Hierdie gedigtereeks is ’n interessante toevoeging tot die Afrikaanse digkuns, wat die leser dwing tot besinning oor die geskiedenis en toekoms van die suidpunt van Afrika.
Afstande
“Afstande” bevestig Malan se prominente plek as belangrike digter en toon volgehoue groei in sy oeuvre. Hy skryf nou ’n effens vryer vers en balanseer die gedigte fyn tussen waarneming, beelding en meditasie. Die verse toon ’n sterk onderlinge samehang en verkry maksimum impak eers nadat dit in samehang gelees is binne die oorkoepelende tematiese geheel. Die bundel ondersoek veral verlies, afstand doen en oud word. Hierdie afstande geskied op verskeie maniere, soos ’n bewussyn van fisiese verwydering van geliefdes, verwydering tussen dooies en lewendes, verlies aan samesyn met vriende, afstand tussen hede en verlede. Dit word ook ’n beskrywing van die vervlietende, waar die oomblik vasgevang word in skerp waarneming. Die bundel is in vier genommerde afdelings verdeel. Die eerste afdeling bevat verse oor selfportrette en outobiografiese verse. “Selfportret” gee aan die hand van Rembrandt se talle skilderye van homself oor die jare die swier en hoop van die jeug en die aftakeling en verdriet van die ouderdom, wat dan op die self van toepassing gemaak word. Die somber ondertoon van die bundel word in ’n gedig soos die geestige “Stella – ‘for star’” ietwat opgelig, met die paring van twee honde en die gewaande verdriet van die teef wanneer sy daarna verlaat word as tema. “Huis Herfsblaar” verwys na die oord waar Ernst van Heerden sy laaste dae geslyt het. In “Genepoel” betrag die spreker homself en sien hoe hy nes die voorgeslagte besig is om liggaamlik te verval, met die troos dat die lyf se verval slegs verduur kan word, maar dat inbors ’n meer standhoudende  keuse is. Die tweede afdeling behandel gestorwe vriende en geliefdes, met “Die swart skip kom” wat ’n elegie is aan Ernst van Heerden en “Kambro-kind” wat geskryf is na aanleiding van F.A. Venter se dood. Die drie “Telkom-gesprek met my ma” gedigte is denkbeeldige gesprekke met die oorlede moeder en hekel die verknogtheid wat die mens aan die aardse lewe het en die dinge wat hier vir ons belangrik is. In “8 April 2001” word die onafwendbaarheid van die naderende dood beskryf, met die wete dat vele dinge wat beplan maar onuitgevoer is, nou versaak sal moet word. Dit lei egter tot groter aanvaarding en berusting en die besef dat verlies die grootste sekerheid in die lewe is. Plante en diere is die oorheersende temas in die derde afdeling, met “Phaseolus vulgaris”, “Luctuca sativa” en “Cucurbita maxima”, die Latynse plantname vir onderskeidelik die boontjie, slaaikoppie en pampoen, wat telkemale die onderwerp vermenslik. Ook die vlieg, die vark, die by, die kweper, die skilpad, voëls, die bobbejane en paddas word in bekoorlike verse beskryf. In die laaste afdeling is gedigte met die spanning of afstand tussen mens en natuur as deurlopende tema.
Vermaning
“Vermaning” se deurlopende tema is die tyd wat ’n dinamiese proses is van volloop en leegloop, wat deur die maan se voortdurende siklusse gesimboliseer word. Die maan kom ook op, styg en gaan onder. Hierdie siklusse ondersteun die sentrale gedagte van siklisiteit, verganklikheid en die groter omvattende plan van dinge. Die mens word binne hierdie groter plan gemaan om te besin oor eie posisie in die heelal en eie nietigheid, waar alles binne die tekens van aankoms en vertrek staan. In hierdie breë konteks word, soos in die titel, vernuftige woordspel gebruik rondom “maan” om te waarsku (“vermaan”) en om die aardse teenoor die geestelike en die ruimer heelal te stel (“ondermaanse”). Die bundel bevat drie ongetitelde afdelings. Die eerste afdeling beklemtoon die menslike kondisie en die konsep van tydsverloop, die tweede die vertrek of dood van bekendes, troeteldiere en verhoudings en die derde besin oor die aanbreek van ’n nuwe seisoen. Waar die digter steeds sy kenmerkende tegniese vakmanskap ten toon stel, is die gedigte in die bundel nietemin effens vryer van vorm, wat ’n groter intimiteit in die hand werk. Van sy gedigte word in verskeie versamelbundels opgeneem, insluitende “Groot verseboek”, “Die Afrikaanse poësie in ’n duisend en enkele gedigte”, “Digters en digkuns”, “Die dye trek die dye aan”, “Goudaar”, “Kraaines”, “Majesteit, die kat”, “Die goue vreugde”, “Voorspraak” en “Die mooiste Afrikaanse liefdesgedigte”.
Prosa
Hy lewer ook werk as letterkundige. Sy proefskrif vir sy doktorsgraad oor Ernst van Heerden se latere poësie word as “Paradoks en parabool” gepubliseer. Hierdie boek word in 1993 genomineer vir die Rapportprys vir nie-fiksie. Verskeie handboeke vir die studie van taal en letterkunde verskyn uit sy pen, waaronder “Afrikaans vir andertaliges”, “Bladsak” (’n keuse en handleidings oor die poësie), “Afrikaans is piekfyn” (’n gids by die bestudering van kortprosa en poësie na aanleiding van die bloemlesings “Skakering” en “Kinders van die aarde”), en “Versjoernaal” (literêre kritiek oor ’n nuwe benadering tot poësie). By geleentheid van Ernst van Heerden se 75e verjaarsdag stel hy saam met Gerrit Olivier in 1991 die bundel “Verse vir Ernst” saam en met Hennie Aucamp se sewentigste verjaarsdag versorg hy saam met Lina Spies die huldigingsbundel “’n Skrywer by sonsopkoms”.
Sy eerste gepubliseerde werk is die jeugverhaal “Die skat in die kelder”. Reeds as student verskyn enkele kort prosastukke van hom in Tydskrif vir Letterkunde. Terwyl hy onderwys gee skryf hy verskeie tydskrifverhale, wat in Die Huisgenoot, Rooi Rose, Sarie Marais, Die Transvaler en ook Tydskrif vir Letterkunde verskyn. Sy kortverhaal “Onderstroom”, oorspronklik gepubliseer in Tydskrif vir Letterkunde van November 1977, word deur Hennie Aucamp in “Blommetjie gedenk aan my” opgeneem en “Die geskenk”, oorspronklik in Die Transvaler van 29 September 1979, word opgeneem in “Vuurslag”. Die skets “Katkisasie” word deur Lina Spies opgeneem in die versamelbundel “Majesteit, die kat”.
Drama
Hy skryf ook radiodramas en “Die jaar van die yskaste” verower in 1986 ’n derde plek in Radio Suid-Afrika se landswye kompetisie. Hierdie drama is geskryf vir die eeufeesjaar van Johannesburg en bied ’n nostalgiese terugblik op die lewe in Hillbrow soos dit was in die later jare van die apartheidsera. Een van sy tydskrifverhale, “Die vennootskap”, word vir die radio verwerk en op Kleinteater in die Afrikaanse diens van die SAUK uitgesaai.
Trevor Goddard
Trevor Leslie Goddard (1 Augustus 1931 – 25 November 2016) was 'n Suid-Afrikaanse toetskrieketspeler en spankaptein. Hy het van 1955 tot 1970 aan 41 toetse deelgeneem, 2515 lopies aangeteken en 123 paaltjies geneem.
In die seisoen van 1963–1964 was hy die kaptein van die jong Suid-Afrikaanse span wat vir vyf maande na Australië en Nieu-Seeland getoer het. Hy was ook in 1964–1965 kaptein van die span wat teen Engeland in Suid-Afrika gespeel het.
Kisj
Kisj (Sumeries: Kiš, transliterasie: Kiški; wigskrif: ; Akkadies: Kiššatu ) was ’n antieke tell (heuwelstad) van Sumer in Mesopotamië, wat waarskynlik naby die moderne Tell al-Uhaymir in Irak geleë was: oos van Babilon en 80 km suid van Bagdad.
Geskiedenis
Kisj was bewoon vanaf die Obeid-tydperk (omstreeks 5300-4300 v.C.) en het tydens die Vroegdinastiese Tydperk belangrik geword as een van die voortreflike magte in die streek.
Eerste Dinastie van Kisj
Volgens die Sumeriese Koningslys was Kisj die eerste stad wat konings gehad het ná die vloed; die eerste een was Jushur. Daarna was daar nog talle konings van die Eerste Dinastie van Kisj. Die Oos-Semitiese aard van die name, wat almal die name van diere was, dui op ’n sterk Semitiese (Akkadiessprekende) komponent van die begin van die opgetekende geskiedenis af. Daarna het ’n groot vloed Mesopotamië verwoes. Ná die vloed het Isjtar volgens die Sumeriërs die koningskap aan Etana gegee. Antieke Sumeriese bronne beskryf hom as die koning wat vrede en orde na die gebied gebring het ná die vloed. Soms word ook gesê hy is die stigter van Kisj.
Die 21ste koning van Kisj op die koningslys, Enmebaragesi, is die eerste een wie se bestaan deur argeologiese vondste uit sy bewind bevestig is. Hy is ook uit ander bronne bekend, waarvolgens hy en sy seun, Aga van Kisj, uitgebeeld word as teenstanders van Dumuzid en Gilgamesj, vroeë heersers van Uruk.
Sommige konings van Kisj is ook bekend uit opgrawings, maar hulle name is nie op die koningslys nie.
Derde Dinastie van Kisj (omstreeks 2500-2330 v.C.)
thumb|300px|Mesannepada, Lugal Kish-ki, "Mesannepada, koning van Kisj", op ’n seëlafdruk wat by Ur ontdek is. Die laaste kolom beteken vermoedelik "sy vrou ..." (, dam-nu-gig). Die Derde Dinastie van Kisj is uniek, want dit het begin met ’n vrou, Kubau, as "koning". Sy was voorheen ’n kroegbaas en is later vergoddelik as die godin Kheba.
Sargon van Akkad, stigter van die Akkadiese Ryk, het van die streek Azupiranu naby Kisj gekom. Hy sou hom later verklaar tot koning van Kisj om sy verbintenis met die godsdienstig belangrike area aan te dui. In Akkadiese tye was die stad se beskermingsgod Zababa (of Zamama), saam met sy vrou, die godin Inanna.
Latere geskiedenis
thumb|links|220px|Die inskripsie op ’n staf van [[Manishtushu, heerser van die Akkadiese Ryk: Manishtushu Lugal Kisj, "Manishtushu koning van Kisj".]] Ná die val van die Akkadiese Ryk het Kisj die hoofstad van ’n klein, onafhanklike koninkryk geword. Teen die vroeë deel van die Eerste Dinastie van Babilon het Kisj vermoedelik onder die bewind van ’n ander stadstaat geval. Iawium, Kisj se koning, het as vasal regeer van konings met die name Halium en Manana.
Sumu-la-El het Kisj verower en Halium en Manana later onderwerp; hulle gebiede het deel van die uitbreidende Babiloniese Ryk geword. Die konings van die eerste Babiloniese dinastie het bouwerk in Kisj gedoen. Hulle het die stad se ziggoerat herbou en ’n muur om Kisj aangebring.
Ná die Ou Babiloniese tydperk het Kisj blykbaar minder belangrik geword en is dit in die laat 2de millennium v.C. net in enkele dokumente genoem. Ná die Achaemenidiese tydperk het dit heeltemal uit die rekords verdwyn. Argeologiese vondste dui egter daarop die stad het nog vir lank daarna bestaan.
NG gemeente Paterson
Agtergrond
Die latere gemeente Paterson was oorspronklik deel van die uitgestrekte moedergemeente Uitenhage, waarvan Alexandria in 1854 afgestig is. Ten noorde word die gemeente deur die Suurberge beskerm, ten suide deur die see, terwyl die Boesmansrivier in die ooste en die Sondagsrivier in die weste hom verder insluit.
Vanuit die distrik Alexandria, destyds bekend as Uitenhage se Olifantshoekwyk, het die grootste geselskap Voortrekkers gegaan, naamlik 50 mans, 41 vroue, 167 kinders en 62 waens, met Carel Landman as aanvoerder, luidens 'n berig deur veldkornet C.V. Büchner in die Graham's Town Journal van Donderdag 2 Februarie 1837. Volgens oorlewing het hulle saamgekom en vanaf Kwaggasvlakte vertrek. Dit is 'n buurplaas van die dorpsgebied van Paterson en Kwaggasvlakte sou dus histories 'n beter benaming vir die gemeente en dorp gewees het. Die Paterson na wie die dorp toe wel genoem is, is John Paterson, 'n staatsman en handelsbaanbreker wat die eerste lid vir Port Elizabeth in die ou Kaapse Wetgewer was toe dié liggaam in 1854 opgerig word. Hy het ook die Eastern Province Herald help stig en in 1862 'n aandeel gehad in die totstandkoming van die Standard Bank.
Stigting
Voor die gemeente se stigting is hier gereeld op die sogenaamde Kerkplaas buitekerk gehou, eers vanuit Uitenhage en later Alexandria. In 1882 het die Alexandria-kerkraad 'n deeglike kerksaal op De Bruinskraal, die latere Paterson, opgerig wat tot 1906 vir buitedienste en tot 1923 as kerkgebou gebruik is. Die gebou het later jare as kerksaal gedien. In die jaar 1906 het die Ring van Albanie die grenslyne vasgestel en 'n kerkraad benoem.
Vroeë jare
Die gemeente kon reeds sy eerste pastorie in 1907 in gebruik neem. Die kerkgebou, waarvan die hoeksteen deur prof. P.J.G. de Vos op 28 April 1923 gelê is, is ontwerp deur die vermaarde Afrikaanse argitek Wynand Louw. Dié gebou dien vandag (2017) nog sy oorspronklike doel. Van die gemeente se ontstaan tot omstreeks 1951 is 902 kinders gedoop en het 645 jong mense belydenis van geloof afgelê terwyl 281 pare in die huwelik bevestig is.
Die eerste predikant was ds. H.L. Webb, maar hy vertoef net van 1907 tot 1908 toe hy na die sendingveld van Masjonaland gaan. Daarna het agtereenvolgens di. J.H. Malan, D.F. Bosman, D. du P. Steyn, C. Grundlingh, G.I. Moolman, S. Murray en C.H. Kruger tot die middel van die 20ste eeu in die gemeente gestaan. Destyds is hulle bygestaan deur sowat 60 ouderlinge en diakens.