cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Deense Wikipedia
The Copenhagen Post-kritiek
Op 16 Oktober 2012 word die Deense Wikipedia fel gekritiseer omrede hy nie soveel bydraersteun geniet, soortgelyk aan sy Nordiese eweknieë nie. Op die dag van die artikelskrywe het die Deense Wikipedia 'n bydraertal van 6 500 lede gehad, omtrent die helfte van dié van die Noorse en Finse Wikipedia, wat, geografies gesproke, min of meer soortgelyke bevolkingsgetalle as Denemarke het. Die artikel vergelyk ook die Deense Wikipedia met die Nederlandse weergawe en bereken dat, verhoudinggewys, daar vier keer meer administreurs is in die geval van die Nederlandse weergawe. Die Deense Wikipedia het teen publikasie 37 administrateurs en 24 patrolleerders gehad.
Ole Andersen, Wikipedia se woordvoerder in Denemarke, dink die gebrek aan belangstelling aan die weergawe kan toegeskryf word aan Dene wat hul Engelse behendigheid oorskat. Dit kan hul gebruikerskeuse beïnvloed, wat verduidelik hoekom die Engelse Wikipedia-weergawe by verre die gewildste onder Dene is as by hul Skandinawiese bure.
Hierdie voorkeur vir die Engelse webwerf beteken weer dat die Deense artikels geneig is om op gehaltevlak agterweë te bly, wat in 'n bose kringloop ontaard.
14 November
14 November is die 318de dag van die jaar in die Gregoriaanse kalender (319de in skrikkeljare). Daar volg nog 47 dae in die res van die jaar.
Harry Shannon (akteur)
Harry Shannon (13 Junie 1890 – 27 Julie 1964) was 'n Amerikaanse akteur. Hy was bekend vir sy rolle in die rolprente Citizen Kane (1941), High Noon (1952), Executive Suite (1954), en Touch of Evil (1958).
Nicole Gale Anderson
Nicole Gale Anderson (gebore 29 Augustus 1990) is 'n Amerikaanse aktrise. Sy is bekend vir haar rolle in die rolprente Accused at 17 (2009) en Red Line (2013), en in die televisiereekse Pretty Little Liars (2010) en Beauty and the Beast (2012).
Citroën DS4
Die Citroën DS4 is die tweede model in die nuwe premie (luukse voertuig) DS submerk geskep deur Citroën om saam met sy hoofstroommotors bemark te word. Dit is amptelik in 2011 internasionaal bekendgestel, maar was reeds te koop in sommige lande teen laat 2010. Dit is gebaseer op die Citroën C4 II, met verhoogde suspensie om soos 'n kompakte SNV te lyk en verskuilde deurhandvatsels om 'n koepee-agtige silhoeët te gee. Die agterste vensters is geslote, en gly nie oop of na buite nie.
Die petrolenjins wat die DS4 aandryf, is die produk van 'n samewerking tussen PSA en BMW. Almal is 1598 cc-viersilinder 16-klepeenhede. Die basis VTi 120-kragbron is 'n nie-turboenjin en lewer 88 kW. Soos sy naam impliseer dit kom met veranderlike kleptydreëling. Die volgende enjin is die THP 155, in wese 'n turbo-aangejaagde weergawe van die VTi-kragbron. Dit lewer 115 kW te danke aan 'n tweeling-veeg turbo en dubbele bonokaste. Dit is gekoppel aan 'n 6-ganghandratkas. Die kragtigste petrolenjin is beskikbaar in die DS4 as die THP 200.
Citroen bied twee dieselenjins in die DS4 – die HDi 110, 'n 1560 cc-viersilinder wat 82 kW lewer. Die tweede is die viersilinder HDi 160 wat ook in die Citroën C5 sedan diens doen. Dit het 'n verplasing van 1997 cc en lewer 120 kW.
Cannes-rolprentfees 2010
Die 63ste jaarlikse Cannes-rolprentfees is van 12-23 Mei 2010 gehou. Die Amerikaanse regisseur Tim Burton was die voorsitter van die jurie vir die hoofkompetisie. Die Britse aktrise Kristin Scott Thomas het die opening- en die afsluitingseremonie aangebied. Altesaam 47 rolprente en kortfilms is vertoon.
Steve Clemente
Steve Clemente (22 November 1885 – 7 Mei 1950) was 'n Amerikaanse akteur. Hy was bekend vir sy rolle in die rolprente Riding Romance (1925), The Most Dangerous Game (1932), en King Kong (1933).
Axinella retepora
Axinella retepora is 'n sponsspesie in die taksonomiese indeling van die Demospongiae (gewone sponse). Die liggaam van die spons bestaan uit kieselnaalde en sponginevesels en is in staat om baie water op te neem.
Die spons behoort tot die genus Axinella en tot die familie Axinellidae. Die wetenskaplike naam van die spesie is die eerste keer geldig gepubliseer in 1887 deur Lendenfeld.
Andaman- en Nicobar-eilande
Die Andaman- en Nicobar-eilande (Engels: Andaman and Nicobar Isles, Bengaals: আন্দামান ও নিকোবর দ্বীপপুঞ্জ, Hindi: अंडमान और निकोबार द्वीपसमूह, Tamil: அந்தமான் நிக்கோபார் தீவுகள், Telugu; అండమాన్ నికోబార్ దీవులు) is 'n Indiese uniegebied en eilandgroep in die noordoostelike Indiese Oseaan. Dit is 1 255 km suidoos van Kalkutta en 1 190 km oos van Chennai geleë. Die eilandgroep skei die Andamanse See in die ooste van die Golf van Bengale in die weste. In die noordooste is Mianmar, in die ooste Thailand en in die suidooste Indonesië geleë. Die Andaman- en Nicobar-eilande het 'n bevolking van 380 500 in 2012 gehad en het 'n oppervlakte van 8 073 km². Die hoofstad, Port Blair, het 'n bevolking van 100 608 in 2010 gehad.
Ilan Goodman
Ilan Goodman is 'n Engelse akteur. Hy is bekend vir sy rolle in die rolprente Diana (2013), The Imitation Game (2014), en The Foreigner (2017), en in die televisiereeks Call the Midwife (2012).
Palácio da Alvorada
Die Palácio da Alvorada (Portugees: Paleis van die Dagbreek) is die ampswoning van die Staatspresident van Brasilië. Net soos die res van Brasília, die hoofstad van dié Suid-Amerikaanse land, is die paleis deur die befaamde Brasiliaanse argitek Oscar Niemeyer ontwerp en in 1958 ingewy.
Die paleis het vinnig 'n simbool vir die moderne beweging van Brasilië se argitektuur geword wat die tegnologiese en kulturele vooruitgang van die land versinnebeeld. Sy elegante pilare simboliseer nou die nuwe hoofstad en verskyn ook in die vlag en seël van Brasília.
Die paleis lê in die SHTN Asa Norte-buurt van Brasília, sowat vier kilometer van die Praça dos Três Poderes af. Die naam van die paleis is afgelei van 'n aanhaling van die vroeëre Staatspresident Juscelino Kubitschek:
Brasília is 'n nuwe dagbreek in die geskiedenis van Brasilië.
Argitektuur
Die paleis, wat as een van die eerste geboue in die nuwe hoofstad opgerig is, lê op 'n skiereiland aan die rand van die kunsmatige Paranoámeer.
Net soos talle groot bouwerke in die geskiedenis van die argitektuur word ook Niemeyer se ontwerp deur die grondbeginsels van eenvoudigheid en moderniteit gekenmerk. Die beskouer kry die indruk van 'n groot glaskis, wat danksy die steun van sy pilare aan die buitekant saggies op die grond geland het.
Oscar Niemeyer het vir sy ontwerp veral op die kombinasie van marmer, glas en water gesteun. Die marmerpilare verskaf 'n sekere ligtheid aan die paleis se argitektuur, en hulle simmetriese vorm reflekteer in die glasfasade en op die wateroppervlak voor die paleis.
R407 (Suid-Afrika)
Die R407 is 'n streeksroete in Suid-Afrika wat Willowmore met die N1-nasionale pad by Prins Albertweg verbind. Die roete begin in Willomore waar dit afdraai van die N9-nasionale pad in 'n weswaartse rigting en 95 km later word Klaarstroom bereik. Die R407 deel nou die N12 vir 7 km en hou dan weswaarts wanneer die N12 noord swaai. Na ongeveer 53 km, net noord van die Swartbergpas, sluit die R328 by die R407 aan. Die roete gaan deur Prins Albert, hou noordwes totdat dit die N1 by Prins Albertweg bereik het, 44 km verder.
Palácio da Alvorada
Argitektuur
Die gebou beskik oor 'n oppervlak van 7 000 vierkante meter en drie verdiepings: Kelder, grondverdieping en tweede verdieping. In die kelder lê die ouditorium, wassery, mediese sentrum en administrasie. Die kamers van die grondverdieping word deur die Staatspresident vir amptelike onthale gebruik. Die tweede verdieping bevat die ampswoning met vier woonstelle, twee vertrekke en ander privaatkamers.
Axinella richardsoni
Axinella richardsoni is 'n sponsspesie in die taksonomiese indeling van die Demospongiae (gewone sponse). Die liggaam van die spons bestaan uit kieselnaalde en sponginevesels en is in staat om baie water op te neem.
Die spons behoort tot die genus Axinella en tot die familie Axinellidae. Die wetenskaplike naam van die spesie is die eerste keer geldig gepubliseer in 1970 deur Bergquist.
Woordelys - Skaak
Die artikel bevat 'n woordelys van begrippe en uitdrukkings wat Afrikaans-sprekende skaak-spelers gebruik om die spel te omskryf.
William Clifford (akteur)
William Clifford (27 Junie 1877 – 23 Desember 1941) was 'n Amerikaanse akteur. Hy was bekend vir sy rolle in die rolprente The Second in Command (1915), The Hidden Law (1916), en A Tale of Two Cities (1917).
Rachel Miner
Rachel Miner (gebore 29 Julie 1980) is 'n Amerikaanse aktrise en vervaardiger. Sy is bekend vir haar rolle in die rolprente Bully (2001), The Black Dahlia (2006), en The Butterfly Effect 3: Revelations (2009), en in die televisiereeks Guiding Light (1952).
2015 Verenigde State Grand Prix
Die 2015 Formule Een Verenigde State Grand Prix het op 25 Oktober 2015 op die Circuit of the Americas in Austin, Texas plaasgevind. Dit was die sestiende wedren van die kampioenskapseisoen en is deur Lewis Hamilton in sy Mercedes gewen. Daarmee het Hamilton verseker dat hy nie in die laaste drie wedrenne van die seisoen ingehaal kan word nie, en dus sy derde F1-wêreldbestuurderskampioenskapstitel verower.
Kwalifisering
Sebastian Vettel, wat in die vyfde plek kwalifiseer en Kimi Räikkönen op agtste plek, word albei met 10 plekke op die rooster gepenaliseer vir die gebruik van 'n vyfde enjin. Die jaarlikse kwota is op vier vasgestel. Na die straf wat Bottas opgelê is, het Vettel vanaf dertiende plek en Räikkönen vanaf die agttiende weggespring.
Teleskoop
’n Teleskoop is, net soos 'n verkyker, 'n optiese instrument waarmee verafgeleë voorwerpe vergroot waargeneem kan word. Die naam kom uit Grieks en beteken letterlik "ver-kyker". Terwyl 'n verkyker ontwerp is om op relatief kort afstande te gebruik, is 'n teleskoop ontwerp vir sterrekundige waarnemings, dus op baie groot afstande. Die eerste bekende praktiese teleskope is aan die begin van die 17de eeu in Nederland uitgevind; hulle het met glaslense gewerk en was dus refraktorteleskope (ook genoem ligbrekers).
Die eerste reflektorteleskope (ook genoem spieëlteleskope), wat met spieëls werk, is binne ’n dekade ontwerp. In die 20ste eeu het talle soorte teleskope ontstaan, soos radioteleskope in die 1930's en infrarooiteleskope in die 1960's. Die woord "teleskoop" verwys nou na ’n groot verskeidenheid instrumente wat verskillende dele van die elektromagnetiese spektrum kan waarneem.
Geskiedenis
Die eerste bekende werkende teleskope was die refraktorteleskope wat in 1608 in Nederland die lig gesien het. Hul uitvinding word toegeskryf aan drie mense: Hans Lippershey en Zacharias Janssen, twee brilmakers in Middelburg, en Jacob Metius van Alkmaar. Galileo het in Junie 1609 van die Nederlandse teleskoop gehoor en binne ’n maand sy eie gebou. Hy het die volgende jaar sy ontwerp in ’n groot mate verbeter.
Die ontdekking van ’n achromatiese lens in 1733 het die kleurafwyking in die eenvoudige lens gedeeltelik reggestel en die bou van korter, meer funksionele refraktorteleskope moontlik gemaak. Reflektorteleskope is verbeter danksy die gebruik van beter materiale. Die maksimum fisieke grootte van refraktors se objektieflense is sowat 1 meter en daarom is die meeste groot optiese navorsingsteleskope wat sedert die begin van die 20ste eeu gebou word, reflektors. Die grootste reflektors het tans objektiewe van groter as 10 meter.
In die 20ste eeu is ook teleskope ontwerp wat met ’n groot verskeidenheid golflengtes werk, van radio- tot gammastrale. Die eerste radioteleskoop is in 1937 in gebruik geneem. Sedertdien is ’n groot verskeidenheid komplekse sterrekundige instrumente ontwikkel.
Soorte teleskope
Die naam "teleskoop" dek ’n groot reeks instrumente. Die meeste neem elektromagnetiese straling waar.
Boedapest
Boedapest (Hongaars: Budapest; uitgespreek [ˈbudɒpɛʃt]) is die hoofstad en grootste stad van Hongarye met 'n bevolking van 1 737 000 in 2011. Die Donauoewer, die Kasteel van Buda en Andrássy út is in 1987 deur Unesco as wêrelderfenisgebied gelys. Boedapest is gevorm op 17 November 1873 toe Boeda, Óbuda en Pest saamgesmelt het en huisves tans byna 'n vyfde van die Hongaarse bevolking. Tradisioneel word na Boedapest verwys as die "Koningin van die Donau". Die Hongaarse hoofstad is in die oorgangsgebied tussen die heuwelagtige weste van Hongarye en die uitgestrekte vlaktes in die ooste en suide van die land geleë. Die twee groot stadsdele, Boeda en Pest, is respektiewelik aan die wes- en oosoewer van die Donau geleë en word deur 'n reeks brûe met mekaar verbind.
Teleskoop
Soorte teleskope
Teleskope kan geklassifiseer word volgens die golflente van die elektomagnetiese straling wat dit waarneem:
Boedapest
Die geskiedenis van Boedapest begin met 'n Keltiese nedersetting, Aquincum, wat deur die Romeine tot administratiewe setel van hul provinsie Neder-Pannonië (Pannonia Inferior) verhef is. Hongare het hulle in die 9de eeu in die gebied gevestig. Hul eerste nedersetting is in 1241/42 deur Mongole geplunder. Ná sy heropbou het die stad tot een van die Europese sentra van 15de eeuse humanistiese Renaissance-kultuur ontwikkel.
Teleskoop
Soorte teleskope
Namate golflengtes langer word, kan dit makliker wees om antenne-tegnologie te gebruik. Die nabye infrarooi kan baie soos sigbare lig gehanteer word, maar in die verre infrarooi en submillimeter-omvang kan teleskope meer soos ’n radioteleskoop werk. Die James Clerk Maxwell-teleskoop neem byvoorbeeld golflengtes van 3 μm (0,003 mm) tot 2 000 μm (2 mm) waar, maar gebruik ’n paraboliese aluminium-antenne. Aan die ander kant neem die Spitzer-ruimteteleskoop van 3 μm (0,003 mm) tot 180 μm (0,18 mm) waar en gebruik ’n spieël (reflektor). Die Hubble-ruimteteleskoop gebruik ook ’n spieël en die Wyeveldkamera 3 kan van sowat 0,2 μm (0,0002 mm) tot 1,7 μm (0,0017 mm) waarneem (van ultraviolet- tot infrarooilig).
Boedapest
Ná die Slag van Mohács en naastenby 150 jaar van Ottomaanse heerskappy het die streek 'n nuwe bloeitydperk beleef, terwyl Boedapest met die samesmelting van Boeda, Óbuda en Pest tot 'n wêreldstad ontwikkel het. Saam met Wene het Boedapest as hoofstad van die dubbelmonargie Oostenryk-Hongarye gedien, 'n Europese groot moondheid wat as gevolg van die Eerste Wêreldoorlog in 1918 ontbind is. Boedapest was die middelpunt van die Hongaarse Rewolusie van 1848, die Hongaarse Raderepubliek in 1919, die Slag van Boedapest in 1945 en die Hongaarse Rewolusie van 1956.
Teleskoop
Soorte teleskope
Teleskope kan ook geklassifiseer word volgens ligging, soos grond- of ruimteteleskope. Nog ’n klassifikasie is of hulle deur professionele sterrekundiges of amateurs gebruik word. ’n Terrein of voertuig met een of meer groot teleskope of ander instrumente word ’n sterrewag genoem.
Boedapest
Al strek die geskiedenis van Boedapest terug tot in die antieke tydperk, het sy indrukwekkende boukuns veral voortgespruit uit sy rol as die middelpunt van die Hongaarse gedeelte van die 19de eeuse dubbelmonargie Oostenryk-Hongarye toe Hongarye drie keer groter was as die huidige republiek. Die millennium van die volksplanting van nomadiese Hongaarse stamme in die Pannoniese Laagvlakte in 1896 is gevier met meesterlike boukuns. En al het Hongarye ná die Eerste Wêreldoorlog groot gebiedsverliese gely, het Boedapest tot die tweede grootste metropool in Sentraal-Europa ná Berlyn gegroei. Boedapest se tersiêre opvoedingsinstellings sluit die Eötvös Loránd-universiteit (gestig in 1635), die Pázmány Péter Katolieke Universiteit (gestig in 1635) en die Semmelweis-universiteit (die oudste mediese skool in Hongarye, gestig in 1769 ) in.
Teleskoop
Foto's deur verskillende teleskope geneem
Verskillende soorte teleskope wat met verskillende golflengtes werk, verskaf verskillende soorte inligting van dieselfde voorwerp. Al dié inligting saam gee ’n groter geheelbeeld.
Boedapest
Regering
Gergely Karácsony is sedert 2019 die burgemeester van die stad.
Demografie
Boedapest het 'n bevolking van 1 735 041 in Januarie 2013 gehad en volgens die 2011-sensus het die stad se metropolitaanse gebied 2 530 167 inwoners gehad. Dit is die grootste stad in Hongarye en negende grootste in die Europese Unie (na Hamburg en voor Warskou).
Tale
Volgens die 2011-sensus kan 1 712 153 (99%) van Boedapesters Hongaars praat waarvan 1,692,815 (97,9%) dit as hulle huistaal praat. Die grootste tweede tale is Engels (536 855 sprekers; 31%), Duits (266 249 sprekers; 15,4%), Frans (56 208 sprekers; 3,3%) en Russies (54 613 sprekers; 3,2%). Boedapest het tot die middel van die 19de eeu 'n Duitse meerderheid gehad en daarna praat meeste van die inwoners Hongaars. Hieronder wys die taal geskiedenis van die stad sedert 1715.
Ekonomie
Boedapest is die ekonomiese spilpunt van Hongarye wat saam met sy omliggende gebiede sowat 40% van die land se bruto binnelandse produk (BBP) oplewer, en verskeie belangrike maatskappye en finansiële instellings het hulle hoofkwartiere in die stad. In 2012 het Boedapest 'n jaarlikse bruto binnelandse produk van 93,4 miljard $ (1 000 miljard ZAR) genereer en omdat byna helfde van Hongarye se BBP uit Boedapest kom is die stad bekend as die land se primaatstad.
Toerisme
Boedapest bly 'n gewilde bestemming vir toeriste en is die gewildste van al die stede in Hongarye. Boedapest word deur 4,3 miljoen toeriste per jaar van dwarsoor die wêreld besoek, en is die sesde gewildste toeristebestemming in Europa. Bekende besienswaardighede sluit die 268 m lank Parlementgebou (wat in 1904 voltooi is), die Széchenyi Kettingbrug (375 m in totale lengte) en die hele "ou stad" van Boeda in. Die stad spog talle van Europa se oudste en grootste spa en baddens. In die vroeë 19de eeu het die stad die bynaam "Stad van Spa" ontvang.
Lughawens
Boedapest Ferenc Liszt Internasionale Lughawe (BUD) (Hongaars: Budapest Liszt Ferenc Nemzetközi Repülőtér; vernoem na Hongaarse komponis Franz Liszt) is die grootste in Hongarye, en die jaarlikse aantal passasiers het in 2013 tot 8,5 miljoen gestyg.
Die lughawe is in 1942 naby Ferihegy geopen. Tot 2011 staan dit as Boedapest Ferihegy Internasionale Lughawe bekend. Dit word in Maart 2011 herdoop as Boedapest Franz Liszt Internasionale Lughawe. Die lughawe is 16 km suidoos van die stad geleë en is een van die besigste in Sentraal-Europa.
Openbare vervoer
Boedapest se openbare vervoerstelsel bestaan uit 'n netwerk van moltreine, stedelike spoorlyne, busse en trolliebusse en trems. Die openbare vervoerstelsel van Boedapest val sedert 27 Oktober 2010 onder die bestuur van "Budapesti Közlekedési Központ (BKK)" (Sentrum vir Boedapestvervoer).
15 November
15 November is die 319de dag van die jaar in die Gregoriaanse kalender (320ste in skrikkeljare). Daar volg nog 46 dae in die res van die jaar.
Fries (boukunde)
In argitektuur verwys 'n fries (meervoud: friese) na 'n versierde horisontale strook of band wat soms boaan die muur van 'n gebou of vertrek, of aan die borand van 'n voorwerp, soos 'n vaas, aangebring is.
Arabiese Wikipedia
Die Arabiese Wikipedia is die Arabiese uitgawe van Wikipedia, 'n gratis aanlynensiklopedie. Die wikipedia is op 9 Julie 2003 begin. Dit het tans ongeveer 0 artikels, en is die grootste Wikipedia.
Fries (boukunde)
'n Fries bied 'n uitgebreide, verhalende voorstelling van mense, mitologiese figure en/of diere binne 'n duidelik raamwerk. Friese het 'n dekoratiewe funksie, wat meestal ook 'n dieper betekenis insluit. Dit kan op velerlei wyses en van 'n verskeidenheid materiale vervaardig word.
Die fries in die heldesaal van die Voortrekkermonument is een van die grootste marmerfriese ter wêreld. Hierdie fries bestaan uit 27 panele wat belangrike gebeure tydens die Groot Trek uitbeeld. Die fries is deur 4 Suid-Afrikaanse beeldhouers ontwerp, naamlik Hennie Potgieter, Peter Kirchhoff, Frikkie Kruger en Laurika Postma. Die gipsmodelle is na Italië gestuur waar 40 Italiaanse beitelaars en 6 beeldhouers dit in Italiaanse marmer (Quercetta-marmer) uitgekap het. Die voltooide Fries weeg bykans 200 ton.
Arabiese Wikipedia
Statistiek
Die Wikipedia het tans bladsye, waarvan  artikels is. Dit het geregistreerde gebruikers, waarvan  as aktief gereken word. Hierdie gebruikers het in totaal wysigings aangebring en  lêers opgelaai.
Axinella rosacea
Axinella rosacea is 'n sponsspesie in die taksonomiese indeling van die Demospongiae (gewone sponse). Die liggaam van die spons bestaan uit kieselnaalde en sponginevesels en is in staat om baie water op te neem.
Die spons behoort tot die genus Axinella en tot die familie Axinellidae. Die wetenskaplike naam van die spesie is die eerste keer geldig gepubliseer in 1907 deur Verrill.
Ray Sharkey
Ray Sharkey (14 November 1952 – 11 Junie 1993) was 'n Amerikaanse akteur. Hy was bekend vir sy rolle in die rolprente Who'll Stop the Rain (1978), The Idolmaker (1980), en Du-beat-e-o (1984), en in die televisiereeks Wiseguy (1987).
2010 Europese Grand Prix
Die 2010 Formule Een Europese Grand Prix is op 19 Junie 2010 op die Valenciastraatbaan in Valencia, Spanje gehou. Dit was die agtste wedren van die kampioenskapseisoen en is deur Sebastian Vettel in sy Red Bull-Renault gewen.
Jochem van Bruggen
Jochem van Bruggen (1881–1957) was 'n Afrikaanse prosaskrywer en die eerste wenner van die Hertzogprys vir prosa vir sy werk Teleurgestel in 1917. Hy is lid van die Tweede Afrikaanse Taalbeweging en verwerf veral bekendheid vir Ampie, 'n reeks wat armblankes se situasie in die depressiejare as tema het.
Herkoms en vroeë lewe
Jochem van Bruggen is op 29 September 1881 op die dorp Groede in die provinsie Zeeland, Nederland, gebore. Sy ouers is Jan van Bruggen en Pieternella Hendrika Drewes en hy is die oudste van sewe kinders. Sy susters is Reina Pieternella (Reina), Maria, Pieternella Hendrika (Nellie) en Alida Anna (Alida) en sy broers is Edde en Jan Reinder Leonard (die skrywer Kleinjan (J.R.L.) van Bruggen). Alida en Kleinjan is in Suid-Afrika gebore en die ander kinders in Nederland. As kind doen hy ’n spraakgebrek op terwyl hy besig is om te herstel van longontsteking, wat hom as grootmens teruggetrokke en effens afsydig maak. Sowat twee jaar voor die res van die familie kom sy vader na die Transvaal om inkomste te verdien en ’n woonplek vir die gesin voor te berei. In Johannesburg huur hy die ou Hollandse kerkgebou as woning en die ruimte wat oor is, gebruik hy vir skoolhou. Deur private lesse te gee verdien hy goed en hy is selfs vir enkele maande Hollandse onderwyser in ’n Engelse skool. Nadat hy gevestig is, kan hy sy familie dan na Suid-Afrika laat kom. Saam met sy moeder, broer en susters kom Jochem dan op Nuwejaarsdag 1893 in Kaapstad aan en die gesin vestig hulle in Johannesburg. Hy gaan aanvanklik skool by sy vader en later vanaf 1895 by die Nederlandstalige Staatsgymnasium in Pretoria, waar Nico Hofmeyr ’n groot invloed op hom het. Van sy eerste pennevrugte word in die joernaal van die debatsvereniging van hierdie skool, Dicendo Discimus (deur praat leer ons), gepubliseer. In ’n lesing oor De letterkunde van Zuid-Afrika wat Nico Hofmeyr voor die Nederlandse Vereniging in Johannesburg hou, spog hy reeds met sy leerling se werk.
Anglo-Boereoorlog
Met die uitbreek van die Anglo-Boereoorlog sluit hy as vrywilliger by die Boere aan en hy neem deel aan die stryd tot met die inname van Johannesburg. Sy vader is ook op kommando, maar sy moeder en broers en susters is ter wille van hulle veiligheid terug gestuur Nederland toe. Na die inname van Johannesburg werk hy eers vir ’n karige inkomste by ’n agentskantoor en kort na die vredesluiting vir ’n ietwat beter salaris by ’n wassery. In hierdie tyd sluit hy aan by ’n debatsvereniging, met die voorsitter, ’n Hollandse onderwyser, wat ook bekwame dirigent van die kerkkoor was. By hom leer die jong Jochem sanglesse en leer hy baie van die dirigeerkuns. Na die vredesluiting gaan woon hy op die plaas Steenkoppies naby Magaliesburg, wat aan die boeregesin van Gerhardus Jacobus (Gys) Oosthuizen (’n ou skoolmaat van die Staatsgymnasium) behoort. Vanaf 1903 is hy vir agtien maande C.N.O.-onderwyser op die eenmanskool by Steenkoppies, maar word gedwing om die onderwys te verlaat as gevolg van kritiek op sy “afwykende” onderrigmetodes. Hy leer naamlik sy leerlinge om gewone liedjies met kort en lang note twee- en driestemmig te sing, terwyl die skoolkommissie slegs Psalms en Gesange in die lang koraalnote wou toelaat! In 1905 is hy getroud met Maria Petronella Oosthuizen, dogter van die eienaars van die plaas, en hulle het ses kinders, naamlik Helena Dorothea (Lena), Jan, Pieternella Hendrika (Nellie), Gerhardus Jacobus (Gert), Maria Reina en Jochem (Joggie).
Loopbaan as boer
Saam met sy swaer, Gys Oosthuizen, begin hy dan ’n tabakonderneming, maar die besigheid misluk en teen 1909 is hy diep in die skuld en byna bankrot. In sy kortverhaal Ouboet verwys hy sydelings na hierdie moeilike tydperk. Hy bly hierna aan op die plaas as boer en in ’n periode van meer as veertig jaar skryf hy daar bykans al sy werke. Vir ’n periode van ses maande probeer hy ook sy geluk as diamantdelwer, met weinig sukses en keer dan terug na die boerdery. Tydens die depressie neem hy sy toneelstukke op toere regdeur die land om so sy inkomste te probeer aanvul, maar die probleme oorskry die geleenthede en in stede van groot winste maak hy verdere verliese. Hieroor skryf hy later breedvoerig in Met Ampie deur die depressie.
Betrokkenheid by gemeenskap
Die gedeelte van die plaas wat hy bewoon, herdoop hy tot Terrasse. Hier is hy baie betrokke by die kultuurlewe in sy omgewing en is die leier van verskillende kore oor die jare, asook regisseur vir die Toneelvereniging en voorsitter van die Debatsvereniging. Verskeie van die toneelstukke wat hy self skryf (onder andere Oom Kasper in Johannesburg), word so deur die toneelvereniging opgevoer. Die toneel- en debatsverenigings loop telkemale dood en word dan weer deur Van Bruggen tot stand gebring, totdat hulle in die veertigerjare opgaan in die Magaliesburg Kultuurvereniging met ’n onafhanklike bestuur.
Sterfte
Jochem van Bruggen is op Woensdagoggend 22 Mei 1957 in sy huis op Steenkoppies naby Magaliesburg oorlede van hypostatiese pneumonie en arteriosclerotiese hartverswakking, na 'n siekbed van tien dae.
Digkuns
Reeds op skool in Pretoria trek hy die aandag met Nederlandse verse in die joernaal van die debatsvereniging, Dicendo Discimus. In hierdie blad verskyn tien van sy gedigte, maar ook ’n aantal Nederlandse prosastukke, waaronder sy spottende beskrywing van die heldhaftige optrede van die Johannesburgers met die Jameson-inval, De avond voor Kerstfeest te Johannesburg en ook De familie Greyling of een episode uit de Dorstland Trek door Parvus, Iets over de Dorstlandtrek en Vaderlandsliefde. Sy gedigte uit hierdie tyd loop oor van nasionalistiese trots en vaderlandsliefde en sluit in Dr. Jameson of het begin van 1896, Retief en Dingaan, De moord op de boeren in Natal, Een mislukking (oor die dood van Dirk Uys) en De inval van Dr. Jameson, terwyl hy ook natuurgedigte skryf soos Langdurige droogte, Een onweder, Des morgens na den regen en De nacht. In hierdie tyd skryf hy ook reeds toneelstukkies, wat plegtig deur sy maats opgevoer is. Hy gaan voort met die skryf van Nederlandse gedigte in die styl van die Nederlandse domineedigters van die negentiende eeu totdat hy in 1912 vir ’n hele versameling daarvan tevergeefs na ’n uitgewer soek. Hierna lê hy hom feitlik uitsluitlik toe op prosa, hoewel hy per geleentheid ook dramas skryf.
Romans en novelles
Dit is veral met sy langer prosa wat hy ’n belangrike plek in die Afrikaanse letterkunde inneem. Hy is by uitstek die skrywer wat die verarmde en plattelandse Afrikaner se stryd aan die begin van die twintigste eeu uitbeeld, geskilder teen die politieke, sosiale en ekonomiese toestande van daardie tyd. So bring hy dan die armblanke probleem onder die aandag van die breë gemeenskap. Sy tematiek kan tot groot wins vir die Afrikaanse letterkunde gereken word en so ook sy humoristiese inslag en sober skryfstyl. Sy dialoog is uniek in die vroeë Afrikaanse prosa daarin dat dit natuurlik karakter-onthullend is en hy voer sy karakterisering grootliks konsekwent deur. So slaag hy daarin om die eerste werklike volronde mense in die Afrikaanse prosa te skep en daarbenewens is sommige van sy karakters van die onvergeetlikste in die Afrikaanse prosa. Ampie, oom Lood van Die burgemeester van Slaplaagte, Lambertus Bredenhand van Die sprinkaanbeampte van Sluis en Org Basson van die gelyknamige verhaal is enkeles. Hinderlik egter is sy geïdealiseerde wêreldbeeld, waar die skeiding tussen goed en sleg te duidelik afgepen word, die moraliserende toon onderliggend aan menige van sy verhale, die inmenging van die skrywer in die verhaal waar die leser voorgesê word wat om van die karakter of situasie te dink en ook die gebrekkige konstruksie van die  romans, waar die verhaal dikwels slegs ’n (somtyds onlogiese) opeenvolging van tonele is en nie ’n meesleurende noodwendigheid nie.
Van Bruggen se eerste roman, Teleurgestel, wat tydens die Anglo-Boereoorlog afspeel, gaan nog mank aan gebrekkige karakteruitbeelding, terwyl sy taalaanwending ook nog veel te wense oorlaat. Veral sy dialoog is styf en boekerig. Die karakters is oor die algemeen ook slegs edel of slegs boos, hoewel die karakter van Liepie Stols ’n vonds is. Stols is ’n lewende karakter met vermenging van goed en kwaad en sy woordgebruik sluit goed aan by die spraakwerklikheid. Hierdie roman sluit ten nouste aan by die romantiese tradisie van ’n liefdesdriehoek geskets teen ’n historiese agtergrond. Die Boere van Waterval en omstreke is besig met skyfskiet as hulle deur die veldkornet opgekommandeer word. Dirk Liebenberg probeer om Maria Brinkman oor te haal om met hom te trou, maar sy verkies vir Gysbert Kloppers. Na vyftien maande kom ’n kommando Nuwejaar vier op Waterval. Dirk wil oorgee aan die Engelse, maar daarvan wil die vrouens nie hoor nie. Hy probeer vir Liepie Stols en Luikes Greef oorhaal om saam met hom oor te gee, maar Greef weier. Ook Maria het steeds nie van plan verander jeens hom nie en in verbittering sluit hy dan by die Engelse aan, waardeur hy sy pa se dood veroorsaak. Deur Dirk se verraad word Gysbert en Dawid, Maria se broer, vasgekeer in ’n grot, waaruit hulle met moeite ontsnap. Gysbert word later gewond en die vrouens na die konsentrasiekampe geneem. Na die vrede trou Gysbert met Maria, en Dawid met Elsie Greef, terwyl Dirk ’n suiplap word. Die manuskrip van Teleurgestel word in 1917 met die Hertzogprys bekroon. In 1925 verskyn die derde, heeltemal omgewerkte uitgawe van hierdie roman. Van Bruggen behou in hierdie uitgawe die raamwerk van die verhaal, maar skryf die hele boek feitlik oor [null om weg te doen met die vernaamste gebreke van die eerste uitgawe], sodat dit baie meer afgerond is.
Ampie: die natuurkind is die eerste deel van die trilogie, waarin die leser aan Ampie, sy gewelddadige pa, ou Goor Dawid, sy nooi Annekie en haar familie (met haar pa, Oom Tys, wat ’n belangrike rol speel) en sy weldoener Kasper Booysen voorgestel word. Ons ontmoet ook sy donkie Jakob, aan wie hy baie geheg is. Ampie is ’n ruwe natuurkind, met goeie bedoelinge en ’n sagte hart, maar iemand wat nog ongetem is en nie sy drifte kan beheer nie. Veral het hy gely in sy opvoeding deur die gebrek aan liefde en aanvaarding van sy vader. Ampie word die simboliese verteenwoordiger van ’n hele volksgroep van armblankes, wat ontaard het en slegs ’n dun vernis van beskawing oor het. Hulle gevoelens en drome is basies, maar word intens beleef. Die verhaal begin met Goor Dawid wat vir Ampie dwing om Jakob by die vendusie te verkoop, sodat hy kan varkvleis koop om te eet. Sy weldoener Booysen koop vir Jakob, maar Ampie se bitterheid teen sy vader neem in felheid toe. Hy soek troos by Annekie en gebruik dan die geld wat hy vir Jakob gekry het, om vir haar ’n ring te koop, terwyl hy hom terselfdertyd aan lekkernye te buite gaan. Dit bring hom in botsing met die gereg en sy pa, waarna hy besluit om vir Booysen te vra vir werk sodat hy weer naby Jakob kan wees. Booysen probeer sy bes om Ampie op te voed. Dit is hier waar Ampie Annekie se afsê-brief ontvang, wat ’n kostelike juweel is van karaktertekening. Ampie gaan soek sy troos weer by ou Jakob, terwyl hy aanlê by Hester Staander, wat baie meer sin het in ’n kêrel van die dorp. Wanneer Jakob deur die weer doodgeslaan word, is Ampie verpletter en sy smart word uitmuntend uitgebeeld. Hierna soek hy weer troos by Annekie en draai sy lewe rondom sy verhouding met haar. Ampie: die natuurkind word in 1925 met die Hertzogprys bekroon, nadat dit in manuskripvorm beoordeel is.
In Ampie: die meisiekind word Ampie se vordering van selfbewuste en naïewe jongman tot bruidegom en vader geskets. Annekie en haar familie speel hierin ’n baie groter rol as in die eerste roman. Onder die invloed van die liefde kom Ampie se beste eienskappe tot uiting. Ten spyte van sy beperkte intelligensie en sy ru en onbeskaafde uiterlike, beleef hy tog diep menslike en teer emosies. Voordat hy kan trou, lê daar egter groot struikelblokke voor, want hy moet sy aanstaande skoonouers oorreed dat hy ’n geskikte man is vir Annekie en hy moet katkiseer en deur die kerk aangeneem word. Die huweliksplegtigheid is ’n uiters eenvoudige, maar tog aandoenlike geleentheid, met veral Ampie se moeder se gelukwense wat van ironie spreek. Daar is ’n moeilike aanpassing tot sy nuwe rol as man van die huis, waar daar onder andere verwag word dat hy die godsdiens moet lei, maar ook hierdie fase raak die nuwe huwelikspaar baas, al is dit met stampe en stote. Ampie se natuurlike aard kom pragtig tot uiting wanneer konvensie verwag dat hy sy eersgebore seun na sy vader vernoem. Hy weier, omdat hy nooit enige liefde van sy pa gekry het nie. Hierdie liefde en aanvaarding het hy wel van sy donkie gekry en sy eersgeborene word dus na Jakob, sy oorlede donkie, vernoem. Ampie: die meisiekind word in 1927 met die Hertzogprys bekroon.
Veertien jaar later verskyn die slotstuk van die trilogie, Ampie: die kind, waar Ampie as volwassene sy plek in die samelewing moet volstaan. Hy is steeds die slaaf van sy primêre instinkte, wat driftig kan reageer op die stimulus van elke gebeurtenis. As resultaat van sy vaderskap het hy ’n groter selfstandigheidsgevoel, maar sy swak wilskrag en verstandelike vermoëns maak hom ’n maklike prooi van slegte maats, wat hom tot dronkenskap verlei. In hierdie boek wil Ampie padwerker word om vir sy vrou en kind te kan sorg, maar Annekie se broer Bart keer van die delwerye terug met ’n vyfpondnoot en ’n eenkaraatdiamant. Ampie en sy hele familie word omgepraat om na die delwerye te gaan. Hier laat hy hom deur Bart verlei tot dronkenskap en onverantwoordelike optrede, maar die wysheid van Booysen en die liefde van Annekie bring hom tydelik weer terug op die regte pad. Wanneer Annekie bekeer word onder invloed van ’n charismatiese sekte en begin getuienis lewer van haar geloof, verwaarloos sy vir Ampie en die kind, wat weer veroorsaak dat Ampie onder Bart se slegte invloed afdwaal. Regdeur is Jakob, Ampie se seun, die anker wat hom tot bedaring laat kom. Jakob word egter siek en onder invloed van haar sekte weier Annekie om hom medisyne te gee en wanneer sy tot haar sinne kom, is dit te laat. Jakob se dood is ’n keerpunt in Ampie se lewe. Dit bring ’n einde aan die godsdienstige moeilikhede wat ’n wig tussen Ampie en Annekie gebring het en Ampie besluit om terug te gaan plaas toe, waar hy vir Booysen versoek om Jakob by sy naamgenoot, die donkie, onder die doringboom te begrawe. So eindig Ampie se vergeefse pogings om ’n selfstandige plek in die samelewing te verower en kan hy onder die wyse leiding van Kasper Booysen en die vertroude plaasomgewing sy lewe slyt buite bereik van meeste versoekings. Die fragment Die stormloop uit hierdie roman word opgeneem in die versamelbundel Tussen die engtes. In 1935 wys Die Volksblad en Die Vaderland se lesers in ’n meningsopname Ampie aan as die beste Afrikaanse prosawerk, terwyl Die Burger se lesers dit tweede plaas na Uit oerwoud en vlakte van Sangiro.
Ben de Wet
Ben de Wet (*16 Januarie 1893, distrik Carnarvon – †14 April 1954, Windhoek) was ’n rektor van die Bloemfonteinse Normaalkollege en ’n Afrikaanse dramaturg.
Jochem van Bruggen
Romans en novelles
Die sprinkaanbeampte van Sluis word saam met Ampie as ’n groot hoogtepunt in sy oeuvre beskou. Dit vertel die verhaal van Lambertus Bredenhand wat opeenvolgens blye en droewe situasies ervaar in ’n sterk sikliese raamwerk. Lambertus speel bankrot en beset slegs deur die goedgunstigheid van sy swaer Lewies steeds ’n hoekie van die plaas. Hy verbeel hom dat hy ’n baie bekwame ambagsman is en maak veral deur sy hoogdrawende styl aanspraak op ander se respek, maar is in werklikheid ’n armsalige sukkelaar wat sy eie kinders verwaarloos. Hy verdra egter nie kritiek hieroor nie en beskou homself as ’n voorbeeldige vader wat na die beste van sy vermoë op Christelike wyse opvoed. So lei hy ’n dubbelbestaan waar hy in die werklikheid ’n pateet is maar in sy verbeelding iemand besonders. Wanneer hy aangestel word as sprinkaanbeampte verander sy lewe en die van sy gesin. Hy begin weer hoop dat sy droom van ’n vrou, na wie hy alewig op die soektog uit is, nou bewaarheid sal word en ook dat sy kinders weer met hoop die toekoms kan ingaan. Hierdie boek se hegte eenheid beïndruk. Die milieu is tot Sluis en die distrik beperk en die gebeure speel in slegs ongeveer drie weke af. Daar is drie hoofmotiewe in die verhaal, wat almal besonder heg inmekaar gevleg is en bevredigend ontknoop word. Die motiewe is Bredenhand se eensaamheidsgevoel en soektog na ’n tweede vrou, sy verhouding tot sy kinders en tot sy familie, en sy funksies as sprinkaanbeampte en as ambagsman van Sluis. Eindelik word die verhaal siklies voltooi deur die verwysing na die ouderwetse liedjie waarmee die verhaal ook begin. Die afwesigheid van ’n moraliserende verteller of karakter wat in sommige van die skrywer se  ander werke die uitbeelding verswak, is hier ook ’n groot plus. Die verhaal verloop weer in hoofsaak in episodes, waar elke hoofstuk gewoonlik een of meer tonele aanbied waarby Bredenhand betrokke is. Die hoofkarakter ondergaan egter ’n hewige krisis en die slot bring ’n duidelike ontknoping, al word dit dan by wyse van 'n opsomming gegee. Die sprinkaanbeampte van Sluis word in 1933 met die Hertzogprys bekroon.
Ben de Wet
Herkoms en opleiding
Benjamin Albertus de Wet is op 16 Januarie 1893 op die plaas Klipkolk in die distrik Carnarvon gebore. Tydens die Anglo-Boereoorlog pas hy hier skape op omdat sy vier ouer broers as Kaapse rebelle op kommando was en die veewagters as wadrywers by die Engelse magte aangesluit het. Hy gaan dus eers op tienjarige leeftyd vir die eerste keer skool toe en wel na die dorpskool op Carnarvon. In 1911 matrikuleer hy aan die hoërskool op Carnarvon. Hy studeer vir ’n jaar aan Victoria Kollege op Stellenbosch en gee daarna onderwys op Zastron in die Vrystaat. In 1914 gaan hy na die Grey-universiteitskollege op Bloemfontein en vanaf 1916 studeer hy weer verder op Stellenbosch en behaal in 1918 die M.A.-graad. Op universiteit beywer hy hom vir die bevordering van toneelkuns en volksang en neem onder andere aktief deel aan die Anti-kakie-beweging (wat daarin geslaag het om vir die destydse verdedigingsmag ’n ander uniform te verkry).
Jochem van Bruggen
Romans en novelles
Booia is die eerste roman in Afrikaans met ’n swart hoofkarakter en ook ’n eerste wat die tragiek verbonde aan die swart mense se bestaanswyse beskryf. Die jong Booia voel homself verstote in sy huiskring. Dan vind hy aanklank by die ouer Sagrys, self ietwat van ’n buitestaander in die swart gemeenskap. Sagrys het selfs Engels leer lees en skryf en word ’n mentor vir Booia. Die familie trek van Putfontein na hulle ou woonplek, Kromloop, waar Booia se vader, Ou-Rooi, as diaken benoem word. Booia begin drome droom van ’n beter lewe, met ’n verlange na bemagtiging en erkenning van sy menswaardigheid. Op die dag van sy voorstelling is Ou-Rooi egter so dronk dat hy die plegtigheid nie kan bywoon nie. Hierna trek hulle terug na Putfontein, om die skande van hierdie gebeurtenis te ontwyk. Deur hierdie omstandighede word Booia se groot ambisie om die plaaslike skool te besoek, verydel. Hy keer terug na sy nederige werk as beeswagter, met weinig vooruitsigte op lewensverbetering. Die verhaal word geteken uit die oogpunt van Booia, maar die roman doen fragmentaries aan met gebeurtenisse wat beskryf word eerder as ’n karakterontwikkeling en Booia word weinig meer as ’n swart Ampie. Die beskrywing van die leefwyse van die swart gemeenskap is realisties en soortgelyk aan die skrywer se behandeling van die bywonerfiguur. Ten spyte van ’n patriargale wit perspektief wat soms deurskemer, is dit ’n eerlike poging om die swart gemeenskap van binne af te beleef en nie van buite af te beskryf nie. Hierdie roman word eervol vermeld tydens toekenning van die Hertzogprys vir 1933.
Ben de Wet
Loopbaan in die onderwys en verdere studie
Na hy sy graad verwerf is hy vir ’n ruk onderwyser aan Stellenbosch Boys High (later die Paul Roos Gimnasium) waar Paul Roos in daardie jare die hoof was. Hy gaan terug universiteit toe en behaal die Eersteklas Onderwyssertifikaat waarna hy lektor word aan die Universiteit van Stellenbosch en vir professor J.J. Smith behulpsaam is met Huisgenoot. In 1922 gaan hy oorsee en studeer in Duitsland eers in Leipzig en daarna in München, waar hy in 1924 die Ph.D.-graad met lof verwerf met ’n proefskrif oor Die proefnemings in leerplan-vryheid sedert 1900, met besondere inagneming van Duitsland en die Dalton-plan. Hierna onderneem hy ’n studiereis deur Europa en Engeland om die Dalton-skole beter te leer ken en keer dan terug na Stellenbosch, waar hy vir ses maande waarneem as lektor in die plek van professor Gawie Cillié. Hierna word hy hoof van die Tegniese Skool op Heidelberg in Transvaal. Hy ontmoet hier vir Martha Maria (Mattie) Knipe, wat as onderwyseres aan die skool verbonde is en trou later met haar. Die egpaar het vier kinders.
Jochem van Bruggen
Romans en novelles
Van Bruggen se laaste romans is minder geslaag en is eerder ’n teruggryp na sy romanties-historiese eerste werke as ’n voortsetting van sy meer realistiese sketse van die armblanke. Veral Haar beproewing en Die noodlot val in eersgenoemde kategorie.
In Haar beproewing is Elsie ’n goed opgevoede meisie wat haar ouerhuis verlaat en as onderwyseres op ’n eensame Bosveldplaas beland. Hier bots Elsie met die ruwe boer Bromberg, wat nie in volle beheer van sy sinlike drifte is nie en ook nie teenstand duld nie. Sy dominerende en verkleinerende houding het van sy vrou weinig meer as ’n gewillige slavin gemaak wat alleen by haar kinders en vee ’n bietjie lewensvreugde vind. Elsie se besliste optrede en haar bytende sarkasme laat egter die fondament van Bromberg se lewenshouding inmekaar tuimel. Die karakter van hierdie eiesinnige, selfsugtige boer is potensieel interessant, maar Van Bruggen se uitbeelding is te oppervlakkig en fragmentaries om dit geloofbaar te maak.
Die noodlot het as agtergrond die Rebellie-jare van 1914–1915 en speel op Klimoplaagte af, die spogplaas van die Jonkers. Die eens skouspelagtige natuurpark in die kom voor die huis het later ontaard tot ’n wildernis, wat aanleiding gee tot spookstories. Die erfgenaam Pieter Jonker is nog ongetroud, maar die jongmeisies van die omtrek trek hom nie aan nie. Wanneer Debora Scheepers, die dogter van die bywoner, ernstig siek word, besef hy dat sy die meisie vir hom is. Sy is egter ’n slaapwandelaar en veroorsaak die gerugte oor spoke. Haar vader is om hierdie rede gekant teen haar verhouding met Pieter, want sy sal die plaaswerkers verwilder en die gesin trek dus weg. Die intrige is egter onwaarskynlik.
Die damwal, Stryd en Die weduwee is ’n trilogie en weerspieël die daling in die kwaliteit by Van Bruggen se werk. Die trilogie dek die tydperk van die Zuid-Afrikaansche Republiek vanaf die vroeë 1870’s tot die tydperk net na die Anglo-Boereoorlog. Onderliggend aan die intrige is die deurlopende filosofie dat menselewens aan die noodlot onderworpe is wat in groot mate die lewensverloop bepaal. Hierdie romans word egter weinig meer as historiese avontuurromans met die tipiese romantiese held en skurk wat hierin figureer. In Die damwal is dit juis vroeëre sterkpunte, naamlik die skepping van lewendige en geloofwaardige karakters, wat afwesig is. Die baasspelerige delwer Jurie Wendsel en sy saggeaarde maat Koenraad trou onderskeidelik met die gedienstige Makkie en Kaatjie, ’n meisie met ’n sterk persoonlikheid. Die twee pare koop saam die plaas Duikerhoek en bou daarop ’n groot dam, wat hulle boerdery ’n groot stoot vorentoe sal gee. Weens hulle persoonlikhede speel Jurie en Kaatjie baas in hulle huwelike. Op grond van ’n saketransaksie word klein Jurie bestem om met sy nig Lena te trou, sodat die spogplaas in die familie se besit kan bly. Daar is egter ’n vloed wat die damwal meesleur en hierdie onsinnige huwelik verhoed, terwyl beide Jurie en Kaatjie in die vloed omkom. Koenraad en Makkie trou nou met mekaar en hierdie twee gedienstige en onderdanige persoonlikhede word omgetower tot energieke, vooruitstrewende boere wat weer die plaas regruk. Stryd sit die sage van die families voort, met klein Jurie Wendsel wat as ’n opperste skurk uitgebeeld word en eindelik selfmoord pleeg wanneer sy bose planne nie uitwerk nie.
Ben de Wet
Latere jare en sterfte
In 1944 bedank hy as rektor en gaan boer in Suidwes-Afrika met beeste en karakoelskape, terwyl hy ook vir ’n ruk redakteur is van Die Suidwester in Windhoek. Dwarsdeur sy lewe is hy betrokke by kultuur- en volksake en is onder andere sekretaris en later voorsitter van die Afrikaanse Taalbeweging op Stellenbosch. Hy is ook geesdriftige amateurtoneelspeler en as dosent tree hy dikwels op as regisseur van opvoerings, terwyl hy jare lank provinsiale bestuurslid van die Voortrekkers is. Hy is op 14 April 1954 in Windhoek in Suidwes-Afrika oorlede.
Skryfwerk
Hy het die drama Braam en Juliana geskryf. Terwyl hy aan die Universiteit van Stellenbosch verbonde was het hy verskeie sportliedjies, waaronder Ikeys, ons kry julle jammer, Riekatie Samma Kaboe en Drink maar nog ’n sopie, geskryf.
n Aantal van sy volksliedjies word opgeneem in die F.A.K. Sangbundel, terwyl hy aan die bekende Sarie Marais ’n vierde versie byvoeg. Hy het ook liedjies vir die Voortrekkers geskryf.
Jochem van Bruggen
Kortverhale
Van Bruggen skryf ook korter prosa. In 1914 ontvang hy die tweede prys van die ou Die Brandwag se verhaalwedstryd met Die praatmasjien (waarin Stephanus met hierdie nuwe uitvinding uit die stad die rus op die plaas kom versteur) en in 1916 ken die Akademie ’n eerste prys aan hom toe vir Oom Jannie of Dis nie goed dat mens alleen bly nie. Hierdie twee verhale word later opgeneem in die kortverhaalbundel Op veld en rande, waarin Van Bruggen die leser vir die eerste keer doelbewus aan sy bywonerkarakters voorstel. Dit is veral die mini-novelle Bywoners in hierdie bundel wat beïndruk. Die lot en toestande van hierdie mense word belig, wat ten einde raad ’n heenkome moet vind óf in die myne, waar hulle gesondheid tot niet gaan, óf op die plase as bywoners. As bywoners is hulle oorgelaat aan die genade van hulle leenheer en word hulle nie as mense geag nie. Dit is veral die karakter Cornelis Sitman wat baie goed uit die verf kom met sy spoggery om sy eie nietigheid te bedek, terwyl hy voortdurend aan’t planne maak is om uit die werk te kan bly. In beheer is die plaaseienaar Andries Vry, wat as soort vaderfiguur leiding verskaf en later weerklank sal vind in die figuur van kaper Booysen in Ampie. Hierdie bundel bevat ook die geslaagde verhaal Ouboet en die mindere verhaal Die beeswagtertjie.