cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Kernkrag
Kernsmelting (fusie)
Net soos die klowing van kerne moontlik is, is ook die samesmelting daarvan moontlik waarby daar selfs nog meer energie en, belangrik, minder radioaktiewe afval vrygestel word. Ligte atome, byvoorbeeld die van litium en deuterium (swaarwaterstof), leen hulle gunstig tot fusie (kernsamesmelting). Die deuteriumioon of –kern word ook ŉ deuteron genoem. Vir die fusie van ligte kerne word ŉ hoë kinetiese energie of ŉ baie hoë temperatuur vereis. In die son word die elektrone van deurteriumatome byvoorbeeld by temperature van miljoene grade Celsius van die atome weggeskeur en vorm 'n plasma. Die deurteriumkerne (atoomgetal 1) smelt dan saam en dit gaan gepaard met die vrystelling van energie en neutrone (massa), waartydens heliumkerne (atoomgetal 2) gevorm word.
Vlag van Gaboen
Simboliek
Groen stel die reënwoude en die houtbedryf van die land voor, geel stel die ewenaar voor wat deur die middel van die land loop en blou stel die Atlantiese Oseaan voor.
Kernkrag
Plasma
Plasma, wat ook die vierde staat van materie genoem word, word in vlamme, boogsweisvonke, weerligstrale en neon- en fluoresseerbuise aangetref. Dit is 'n elektriese geleidende medium met 'n komplekse mengsel van partikels (deeltjies) wat in 'n vinnige, termiese beweging verkeer. Wanneer 'n vaste stof, byvoorbeeld ys, verhit word, vorm dit 'n vloeistof (water) en as dit verder verhit word, 'n gas 'n goeie isolator, maar as dit verder verhit word, tree dit op as 'n geleier van elektrisiteit en die termiese beweging van atome en molekules in die gas neem toe. Die kinetiese energie wat met die beweging gepaard gaan, veroorsaak dat ione uit die atome en molekules gevorm word.
Vlag van Gaboen
Soortgelyke vlae
Die ontwerp van die vlag van Gaboen stem baie ooreen met die vlag van Bandung, Indonesië, veral wanneer die vlae klein vertoon word.
Mafies
Die geologiese term mafies verwys na metamorfe- en stollingsgesteentes met 'n laer silikaat (SiO2)-inhoud as felsiese gesteentes. Die SiO2 inhoud per massa kan in mafiese gesteentes tusssen 63% en 45% wissel. Waar die silikaatinhoud laer as 45% is, word die gesteente ultra-mafies genoem.
Vlag van Gaboen
Geskiedenis
Die vorige vlag van Gaboen het uit dieselfde kleure bestaan maar die boonste en onderste baan was heelwat breër as die middelste baan. Die Franse Driekleur het ook in die skildhoek gepryk. Toe Gaboen onafhanklikheid verkry het, is die Driekleur laat vaar en die geel baan, wat die ewenaar voorgestel het, is breër gemaak. In die ou vlag het groen die woude voorgestel en blou die see (Atlantiese Oseaan). In die nuwe vlag stel die groen die land se natuurlike hulpbronne voor, die geel stel die son voor en die blou stel die see voor.
Kernkrag
Plasma
Ione (atome waarin daar minder elektrone as protone is) is positief gelaai. By 'n hoë temperatuur disintegreer die atome en molekules in die gas in elektrone (negatief) en ione (positief), en as die temperatuur hoog genoeg is, geld 'n ander graad van elektrondigtheid (ne – die hoeveelheid elektrone per volume-eenheid), temperatuur (Te) en ionisasie. In sekere omstandighede gehoorsaam plasma die wette van die magnetohidrodinamika, dit wil sê die studie van die gedrag van elektries geleidende vloeistowwe en gasse in die teenwoordigheid van elektriese en magnetiese velde. Plasma is as 'n materietoestand bekend gestel toe eksperimente met sterk elektroliete (mengsels wat maklik ioniseer en elektrisiteit gelei) en geïoniseerde gasse, onderworpe aan magneetvelde, uitgevoer is. Die gedrag daarvan het die navorsers aan 'n jellieagtigheid herinner en dit is toe plasma genoem.
Mafies
Mafiese gesteentes is ook ryker aan magnesium- en ysterryke minerale.
Kernkrag
Plasma
Behalwe dat plasma onder andere ook in sekere vaste stowwe soos kristalle voorkom, kom dit nie natuurlik op die aarde voor nie, maar gewoonlik as 'n produk van gasse by hoë temperature. Die atome van stowwe soos kalium en natrium ioniseer maklik en vorm by ongeveer 2 700 ˚C plasmas. Die meeste gasse moet egter tot 10 000 °C verhit word om plasmas te vorm, en aangesien alle bekende materiale teen daardie tyd al sou gesmelt het, kan gasse nie ekstern verhit word nie, dit wil sê gasse kan nie op die konvensionele manier in 'n houer geplaas en met 'n brander verhit word nie. In stede daarvan kan gasse intern verhit word deur dit aan 'n elektriese veld te onderwerp.
Mafies
Tipiese rotsvormende minerale sluit in olivien, pirokseen, amfibool en biotiet. Voorbeelde van mafiese gesteentes is basalt, doleriet en gabbro.
Kernkrag
Plasma
Een metode is om die gas tussen 2 elektrodes te plaas en 'n baie hoe elektriese spanning op die elektrodes te plaas. In die aanwesigheid van die elektriese veld word die atome versnel, die gas verhit en 'n plasma word gevorm. Die gas kan ook met behulp van 'n transformatoraksie aan 'n veld wat deur 'n vinnigwisselende magneetveld ontstaan, onderwerp en verhit word. Die intensiteit van die veld word bepaal deur die geometrie daarvan en die aanwesige hoeveelheid gasdruk.
Grantessa rarispinosa
Grantessa rarispinosa is 'n sponsspesie in die taksonomiese indeling van die kalksponse (Calcarea). Die spons leef in die see en sy steenselle bestaan uit kalsiumkarbonaat.
Kernkrag
Plasma
Elektrone het 'n laer energieuitruiling (verloor minder energie) as ander deeltjies en kan tot by baie hoër temperature verhit word (in 'n plasma). Daar gaan egter elektrone verlore tydens die verhitting, en solank daar meer elektrone verlore gaan as wat geproduseer word, kan die plasma nie gevorm word nie. In laboratoriums is reeds daarin geslaag om temperature van 10 000 000 °C en elektrondigthede van 1019/m3 te verkry. 'n Fusiereaktor met deurteriumtritium as plasma kan byvoorbeeld as bron van warmte vir stoominstallasies gebruik word. Kernsmelting van deuterone vind by uiters hoë temperature plaas en laat nog meer energie vry, want dit voeg warmte-energie by die kinetiese energie van die termies bewegende partikels. Hierdeur word verdere kerne saamgesmelt en die proses sal naderhand vanself voortgaan (as die elektriese veld verwyder sou word) solank deuterium (swaarwaterstof) toegevoeg word.
Mafies
Mafies en basies
Die ou term vir mafiese gesteentes is basiese gesteentes, a.g.v. die eertydse denke dat hierdie gesteentes arm was aan silikasuur. Vanuit die oogpunt van die Lewis-teorie kan (byv. die mineraal kwarts) inderdaad as 'n suur en ander oksiede soos  (die mineraal periklaas) as 'n basis beskou word, hoewel hulle geen waterstof bevat nie. In Brønsted-Lowry en Arrhenius se suur-basis teorieë is die teenwoordigheid van waterstof nogtans 'n vereiste. Die geologiese term mafies kom dus goed ooreen met die chemiese term Lewis-basies.
Grantessa rarispinosa
Die spons behoort tot die genus Grantessa en tot die familie Heteropiidae. Die wetenskaplike naam van die spesie is die eerste keer geldig gepubliseer in 1967 deur Borojevic.
Kernkrag
Plasma
Plasma het egter die eienskap dat dit maklik uit 'n ruimte ontsnap en daarom was fusie nog nie in 'n aanleg prakties uitvoerbaar nie. Plasma is wel onderhewig aan die aantrek- en afstootkragte van elektriese en magneetvelde omdat dit 'n geleier van elektrisiteit is, en daar word beplan om dit in 'n ruimte tussen enorme elektromagnete vas te keer sodat fusie daarin bewerkstellig kan word. As die warmte wat tydens fusie ontstaan, doeltreffend na 'n hitteruiler gelei kan word, kan stoom vir stoomturbines opgewek word.
Mafies
Eienskappe
Mafiese lawa het 'n laer viskositeit as felsiese magmas voor dit afkoel, a.g.v. die lae silikaatinhoud in die magma. Waterdamp en ander vlugtige gasse kan dus makliker ontsnap uit die mafiese lawa, wat veroorsaak dat vulkaniese uitbarstings van mafiese lawas nie sulke geweldadige uitbarstings het soos felsiese lawa nie. Mafiese lawa vorm veral skildvulkane soos die Kilauea-vulkaan van Hawaii.
Kernkrag
Plasma
Plasma bied ook die moontlikheid om die hitte-stoom-meganika-kringloop heeltemal uit te skakel. Net soos plasma in 'n elektriese veld gevorm word, kan 'n elektriese veld ook deur plasma gevorm word. Ooreenkomstig Faraday se wette sal plasma, as dit reghoekig met 'n magneetveld in 'n ruimte beweeg, 'n elektromotoriese krag reghoekig met die veld en die rigting van die plasmabeweging ontwikkel. As daar nou elektrodes in die ruimte aangebring word, sal daar 'n potensiaalverskil oor die elektrodes ontstaan. So kan die hitte-oordrag en rotasiebeweging van die konvensionele kragsentrales heeltemal uitgeskakel word.
Brandstof
Uraan is betreklik algemeen oor die aarde versprei, maar die konsentrasie daarvan in erts is laag, gemiddeld sowat 0,25 %. Ongeveer 250 000 ton erts is dus nodig om 1 000 ton uraan te produseer. Uraan bevat ook min kloofbare kerne, oftewel U-235. Nadat die erts gewin is, word dit fyngemaal en die uraan chemies onttrek, waartydens dit 'n gelerige slyk vorm. Die geel slyk word dan na 'n suiweringsaanleg vervoer, waar dit gesuiwer en omgesit word in uraanheksafluoried (heks).
Heks word verder in 'n vaste vorm as brandstof verwerk, maar kan ook by normale temperature as 'n gas bestaan. In gasvorm kan die heksafluoried verryk word. In die brandstofvervaardigingsaanleg word uraanheksafluoried uiteindelik omgesit in uraandioksied, 'n donkergrys poeier. Die poeier word in pastille saamgepers (silindriese pille wat ongeveer 25 mm lanké en 10 mm in deursnee is) en hoe digter dit saamgedruk kan word, hoe beter. Die digtheid verskaf nie alleen 'n beter kernreaksie nie, maar ook beter warmtegeleiding en 'n beter inhoud van die gasagtige klowingsprodukte wat tydens fissie gevorm word.
Uraanverryking
Uraan, selfs nadat dit uit erts gewin en gesuiwer is, bevat heeltemal te min van die meer geskikte kloofbare U-235-kerne wat vir 'n beheerde kernreaksie nodig is. Uraan moet dus "verryk" word deur U-235 by te voeg, sodat dit van minder as 1 % tot sowat 3 % verhoog kan word. Die verryking kan nie chemies gedoen word nie want chemies gesproke is daar min verskil tussen U-235 en U-238. Bowendien vereis chemiese metodes 'n elektronaktiwiteit en kernreaksies eerder 'n nukleoneaktiwiteit.
Daar is egter 'n klein verskil in die massa van U-235 en U-238 en dit veroorsaak sekere fisiese verskynsels wat 'n meetbare verskil in die gedrag van die twee elemente meebring en as basis gebruik kan word vir die skeiding tussen die twee. U-238 word in 'n verrykingsaanleg aan die uraanheksafluoried onttrek en word later weer in 'n meer gekonsentreerde vorm by die reaktorbrandstof gevoeg. Die geel slyk wat by uraanwinning ontstaan, word omgesit in heksafluoried waarin daar U-238 en 'n klein hoeveelheid U-235 is.
Heks word in 'n gasvorm aan diffusie onderwerp, waartydens die uraan deur 'n poreuse membraan dring. Die onderskeie massas van U-238 en U-235 is onderworpe aan verskillende tempo's van diffusie vanweë die massaverskil en U-235 dring baie makliker deur die membraan. Gasdiffusie word gedoen in 'n sel met metaalwande, waar die twee helftes deur 'n membraan geskei word. Hoë vereistes word aan die membraan gestel aangesien dit laterale drukke en korrosie moet kan weerstaan terwyl die skeiding van die twee isotope uraan plaasvind. Heksafluoriedgas (UF6) is geweldig korrosief sowel as reaktief en hoogstaande metallurgiese eienskappe word vir die houers sowel as die membrane vereis. Die heksafluoriedgas word onder beheerde druk in die een ruimte van die sel ingelaat en deur middel van diffusie dring die U-235-atome vinniger as die U-238 deur die membraan na die ander helfte van die sel, waarna dit afgeskei word.
Met behulp van pompe en kondensators word die gas aanhoudend deur 'n aantal selle gesirkuleer totdat soveel moontlik U-235 uit die uraan gehaal is. Die selopstelling is gewoonlik so dat die eerste selle in die reeks groter is as die laastes omdat die U-235 na die einde toe al hoe meer gekonsentreer raak. Al is net hoogstens 3% verrykte uraan vir beheerde kernreaksies nodig, word die uraan soms tot 99 % gesuiwer. Diffusie aanlegte gebruik 'n enorme hoeveelheid elektrisiteit tydens die proses, wat ironies genoeg, uit fossielbrandstofkragsentrales verkry word. In Europa is 'n goedkoper en effens doeltreffender metode vir die skeiding van U-235 uit U-238 ontwikkel waarin daar van 'n sentrifugale krag gebruik gemaak word.
- dit moet hitte met gemak kan gelei;
- dit moet duursaam bly tydens kernreaksies;
- dit moet chemies stabiel wees;
- dit moet suiwer wees, dit wil sê, vry bly van los neutrone;
- dit moet nie fisies of meganies verweer nie.
Van sowat 100 metrieke ton brandstof in die hart van 'n kernreaktor kan 1 000 MW elektrisiteit ontwikkel word en die brandstof bly vir 3 tot 4 jaar daarin. Sommige reaktors kan gedurende die bedryf herlaai word en hoef nie noodwendig op te hou produseer nie. Die verbruikte brandstof, wat tydens herlading verwyder word, word eers omtrent 3 maande lank onder water geberg voordat dit na die herwinningsaanleg vervoer word. In die herwinningsaanleg word die plutonium wat tydens die kernreaksies gevorm is, van die afvalprodukte geskei en die afval in geskikte houers geplaas. Die radioaktiewe afval verval met verloop van tyd, 'n proses wat tot honderde jare kan duur. Om die rede word die afval saam met verglasingsmateriaal soos sand en kalk versmelt sodat dit in die houer behoue bly en nie per abuis kan oplos nie.
Kernkragsentrale
'n Kernkragsentrale is 'n installasie waarin kernkrag gebruik word om elektrisiteit te ontwikkel. Die kernkrag, afkomstig van kernreaksies, word in die kernreaktor ontwikkel en stel energie in die vorm van warmte vry. Die hitte word in die reaktorkoelmiddel van die reaktorhart af weggelei na 'n hitteruiler. In die hitteruiler word die warmte wat die koelmiddel opgeneem het, oorgedra op water, wat stoom vorm. Die stoom word gebruik om stoomturbines, waaraan elektriese generators verbind is, aan te dryf en die generators ontwikkel dan elektrisiteit, wat met behulp van transformators na die elektrisiteitsverspreidingsnet oorgedra word. Met behulp van kondensators word die stoom afgekoel tot water wat hersirkuleer en weer eens in stoom omgesit word.
By die aanvang van kernkragontwikkeling word die reaktor met die kernbrandstof gelaai. Die kernbrandstof is in hermeties verseëlde metaalomhulsels verpak, bekend as die reaktorelemente. 'n Paar honderd van hierdie elemente is nodig vir grootskaalse warmteopwekking en vorm saam met die remstof en die beheerstawe die reaktorhart. Die reaktorhart is omring met 'n koelmiddel, byvoorbeeld water, wat die ontwikkelde warmte afvoer. In 'n eenvoudige reaktor, soos die kookwaterreaktor, word die koelmiddel na 'n hitteruiler verplaas, waar die water stoom vorm en gebruik word om die stoomturbines aan te dryf. 'n Reaktor moet gereguleer kan word om aan te pas by die aanvraag. Dit geskied met behulp van die beheerstawe, bestaande uit boron of kadmium, wat in die reaktorhart gesteek word. Die aantal klowings per sekonde van die reaktorbrandstof hang af van die posisie van die stawe, en as dit heeltemal uitgetrek word, raak die reaktor oorkritiek, terwyl dit minder kritiek en later onderkritiek raak namate die stawe ingesteek word. So word die aantal klowings per sekonde beheer en daarmee saam die opgewekte warmte.
Die reaktors het egter nie almal, soos met die kookwaterreaktor die geval is, 'n enkele waterkringloop nie, maar twee of meer. Die water wat in die reaktorhart verhit word, vorm deel van die primêre kringloop. In die hitteruiler verhit die water van die primêre kring die water in die sekondêre kring, waardeur stoom gevorm word. Dikwels word 'n derde kringloop ook gebruik om die stoom af te koel, wat weer as water gehersirkuleer word. Behalwe gewone water, ook ligtewater genoem, word ander stowwe in die kringlope van reaktors gebruik. Dit kan onder andere swaarwater, gasse (helium), gesmelte metale (natrium) of soute wees. Swaarwater is water waarin die normale waterstofatome H-1 (met 1 neutron) deur die waterstofisotoop H-2 (2 neutrone) vervang is en staan bekend as deuterium. Swaarwater kan 'n tweeledige funksie in die reaktor vervul, naamlik die van remstof sowel as koelmiddel.
Nuttigheidsgraad
Die rendement van die meeste kernreaktors is laag, ongeveer 32 %, vergeleke met die 40 % van fossielbrandstofkragsentrales. Kernkragsentrales plaas ook 'n groot belasting op koelsisteme en dus op riviere of ander bronne van koelmiddels. Daarbenewens is daar ook die gedurige vrees dat die riviere en die see met radioaktiewe stof besoedel kan word. Om sommige van hierdie probleme te oorbrug, word daar oorweging geskenk aan 'n koppeling tussen kern- en ander energiestelsels.
Een moontlikheid is om 'n sentrale kernreaktor te gebruik om stoom tot 600°C te verhit en oor steenkool te laat vloei, waardeur gasse met 'n hoë verbrandingswaarde ontstaan. Die gevormde gasse kan dan met behulp van pypleidings na verskillende kragsentrales vervoer en vir konvensionele verbranding en stoomopwekking gebruik word. 'n Heliumverkoelde reaktor by Jülich, Wes-Duitsland, word volgens hierdie beginsel eksperimenteel bedryf.
Reaktors
Hoewel die stoomturbines en generators by kernreaktors min verskil van die in konvensionele fossielbrandstofkragsentrales, is daar verskillende soorte kern reaktors waarmee warmte opgewek kan word. Die reaktors het egter dieselfde basiese onderdele, naamlik die reaktorhart, die reaktorvat en die hitteruiler. Almal maak gebruik van 'n brandstof, 'n remstof, 'n koelmiddel en beheerstawe in die reaktorhart. Brandstowwe bestaan uit 'n verskeidenheid stowwe, so os byvoorbeeld natuurlike uraanoksied, verrykte uraanoksied, metaaluraan, toriumoksied, torium-fluoried en plutoniumoksied of -karbied. Die brandstowwe word verpak in bundels wat die reaktorelemente uitmaak.
Die belangrikste faktor vir brandstof is die digtheid daarvan (soms ook na verwys as die neutronedigtheid), wat die totale reaktorinhoud bepaal. Die koste van 'n groot kern met goedkoop brandstof (lae digtheid) word gewoonlik deur ingenieurs uitgespeel teen die koste van 'n kleiner, goedkoop kern met duur (hoë digtheid) brandstof. Die meeste reaktors verkry hul benamings van die tiperende remstowwe of koelmiddels wat daarin gebruik word. Bekende remstowwe is byvoorbeeld gewone water (ligtewater), swaarwater en grafiet. Die voordeel van ligte- en swaarwater is dat dit terselfdertyd as remstof en koelmiddel kan dien. Ligtewater (gewone water) is die goedkoopste en beskikbaarste remstof. Swaarwater is water wat twee in plaas van een neutron in die kern het en in 'n spesiale proses berei word. Dit staan bekend as deuterium en is baie skaarser en duurder as gewone water.
Die brandstofelemente waarin die brandstofpastille verpak word, bestaan uit sirkonium-allooi, vleklose staal of keramiek. Sirkonium-allooi is baie geskik maar geweldig duur, terwyl goedkoper vleklose staal redelik goed daarvoor gebruik kan word, maar neig om neutrone te absorbeer. By baie hoë temperature, waar allooie of staal nie meer stabiel is nie, word keramiek gebruik. Hitteruilers word deur die koelmiddel van die reaktor omring en sit die warmte van die koelmiddel om in stoom waardeur die stoomturbines aangedryf word. Baie lande beskik oor eksperimentele reaktors waarin hulle probeer om meer te wete te kom van onder meer:
-druk;
- temperatuur;
- neutrondigtheid;
- radioaktiwiteit en
- die neweprodukte, waaronder die radioaktiewe afval.
Reaktors word hoofsaaklik in 3 groepe ingedeel. Die eerste is die termiese reaktors ("burners"), waarin die blote verbranding van brandstof plaasvind, hoewel op kleiner skaal as met fossielbrandstof. Die tweede is die snelkweekreaktors ("breeders"), waarmee daar gepoog word om brandstof vinniger te produseer as wat dit verbruik word.
Die derde is die tot nog toe nie-gerealiseerde fusiereaktors waar kernsmelting in plaas van klowing gedoen word. Al die omstandighede in ag genome, blyk ligtewater reaktors op die oomblik die doeltreffendste en die ekonomiesste te wees. Van die sowat 374 reaktors in die wêreld wat in gebruik of op bestelling is, is 273 ligtewater reaktors. Die rede daarvoor is dat ligtewater (gewone water) geredelik beskikbaar en goedkoop is, en sulke reaktors nie groot tegniese probleme oplewer nie. Die water word uit die see of riviere verkry en aanhoudend gesirkuleer. Die volgende tabel gee 'n uiteensetting van die verskillende reaktors om 'n duideliker beeld van die remstowwe, koelmiddels en brandstowwe wat daarin gebruik word, te verkry.
Koeberg
Die eerste kernkragsentrale in Suid-Afrika, naamlik Koeberg, is in die Wes-Kaap en ongeveer 28 km noord van Kaapstad geleë. Dit is 'n ligtewaterreaktor wat uiteindelik 2 000 MW sal lewer. Die kernkragsentrale is by die Weskus opgerig omdat die land se huidige distribusienetwerk nie meer in die toenemende vraag in die Wes-Kaap kan voorsien nie. Die alternatief was dus om 'n konvensionele kragsentrale ter plaatse op te rig, maar dit sou heeltemal onekonomies wees om steenkool daarheen te vervoer. Die son, die wind en die golwe van die see kan nog nie ekonomies as energiebronne aangewend word nie en daarom is daar op kernenergie besluit.
Aanvullende redes vir kernkragontwikkeling is dat steenkool waardevolle valuta in die buiteland kan verdien en bowendien toenemend vir die petrochemiese en plastiekbedryf aangewend word. Verder is feitlik die helfte van die materiaal en dienste vir die bou van 'n kernkragsentrale uit die Republiek self voorsien en meebring dat die binnelandse handel gestimuleer en nuwe tegnieke aangeleer is. Eskom het by die destydse Raad op Atoomkrag om 'n lisensie aansoek gedoen om uraan te gebruik en ook 'n hele aantal instansies geraadpleeg oor aspekte rakende die seevissery, die geologie, besoedeling, ensovoorts.
Koeberg het ongeveer 100 ton seewater per sekonde nodig vir verkoeling. Die sirkulasie van die water deur die reaktor bring mee dat die water in die onmiddellike omgewing in die see warmer word en die temperatuur van ongeveer 13°C tot 23 °C styg. Navorsers voorsien dat die seelewe in die omgewing van Koeberg meer soos dié in die Indiese Oseaan daar sal uitsien. Kaapstad en sy nywerheidsentra word dus voorsien van krag wat uit olie, steenkool en kernkrag ontwikkel word.
Die Tafelbaaise kragsentrale (Ankerlig) werk met olie, die krag uit die distribusienet is uit steenkool afkomstig en Koeberg voorsien die kern-ontwikkelde elektrisiteit. Die eerste vereiste vir die kragsentrale by Koeberg was dat dit ooreen moet kom met identiese kragsentrales in die buiteland wat reeds 3 jaar lank in bedryf is. Aangesien daar reeds in 22 lande van ligtewater-reaktors gebruik gemaak word, sal die identiese reaktors feitlik 10 000 bedryfsjare agter die rug hê voordat Koeberg in bedryf kom.
Uit hierdie voorafgaande ondervinding en ervaring sal Koeberg ook kan baat vind. Die kernkragsentrale by Koeberg is 'n PWR (pressure water reactor) wat seewater as koelmiddel sal gebruik. Om besoedeling van die see te voorkom, word alle moontlike voorsorgmaatreëls getref. Hoewel die strengste veiligheidsmaatreëls daar geld, word daar tog beheerde hoeveelhede radioaktiewe gasse in die atmosfeer uitgelaat omdat dit onekonomies is om alles te probeer suiwer.
Die radioaktiewe gasse xenon en kripton sal egter 'n stralingspeil van 10 mrem/jaar meebring, wat heelwat minder is as die maksimum-toelaatbare grens wat deur die Raad op Atoomkrag voorgeskryf is. Ander radioaktiewe stowwe sal in die see uitgelaat word, maar in 'n baie verdunde vorm. Die neweprodukte en vaste afval sal op die terrein van Koeberg bewaar en waarskynlik later na herwinningsaanlegte in die buiteland verskeep word, aangesien Suid-Afrika nog nie oor sy eie beskik nie. Suid-Afrika beskik egter wel oor sy eie uraanafsettings en die Raad op Atoomkrag het aanvanklik aangekondig dat uraan plaaslik relatief goedkoop verryk kan word, maar vertragings en probleme op hierdie gebied word ondervind.
Gedurende Mei 1982 het die Minister van Mineraal- en Energiesake in die Parlement aangekondig dat die Koebergkragsentrale gedurende die eerste helfte van 1983 ten volle in bedryf gestel sal word. Dit is later as wat aanvanklik beplan is en die vertraging word toegeskryf aan die feit dat Koeberg Suid-Afrika se heel eerste kernkragsentrale is. Die probleme en vertragings wat tot dusver opgeduik het, word nie deur die owerheid as buitengewoon beskou nie.
Eskom het die brandstof vir die kernkragsentrale intussen uit 'n ander bron bekom as wat oorspronklik beoog is, en daar was ook vertragings in die lewering van hierdie brandstof. Uiteraard het die vertragings in lewering ook vertragings in die voltooiing van die projek veroorsaak. Meer as R315 miljoen is in die finansiële jaar 1982/83 aan kernenergie-ontwikkeling in Suid-Afrika bestee (die meeste daarvan aan uraanverryking). Daar is ook meer duidelikheid oor wat met die radioaktiewe afval sal gebeur.
Die Minister het verslag gelewer dat doeltreffende voorsiening gemaak is vir die veilige hantering en opberging van die afval. Hoëaktiewe vaste afval sal eers oor 10 jaar vir Suid-Afrika 'n werklike probleem word as die hoogsradioaktiewe materiaal, wat volgens kontrak in Frankryk geprosesseer sal word, teruggeneem sal moet word. In 1982 was dit nog nie duidelik of Suid-Afrika die bou van nog kernkragsentrales oorweeg nie.
Veiligheid
Die veiligheidsmaatreëls in 'n kragsentrale word nie slegs toegepas kernenergie om die sentrale teen beskadiging van buite te beskerm nie, maar ook om die buitewêreld teen radioaktiewe bestraling en besoedeling uit die reaktor te beskerm. Die grootste enkele risiko is die van radioaktiewe bestraling en nie soseer 'n kernontploffing, soos wat deur die meeste mense gevrees word, nie. 'n Ontploffing is fisies onmoontlik aangesien die kernbrandstof sterk verdun is (2 tot 3 % klowingstof), terwyl feitlik suiwer klowingstof (tot 99%) vir 'n kernontploffing nodig is.
In die laaste 25 jaar is daar heelwat ondervinding betreffende kernveiligheidsrisiko's opgedoen en stappe geformuleer wat die moontlikhede van 'n werklik ernstige ongeluk feitlik uitsluit. Daar word selfs beweer dat dit so min as 1 ongeluk per 100 000 tot 1 000 000 reaktorbedryfsjare kan wees, maar die teenstanders van kernenergie betwis hierdie stelling. Onder 'n ernstige ongeluk word verstaan dat alle veiligheidstelsels faal en 'n groot hoeveelheid radioaktiwiteit vrykom wat nie binne die reaktor afgesluit word nie.
Dit vereis werklik 'n kombinasie van katastrofes waardeur die koel- en noodkoelstelsels faal en die reaktorkern smelt. Sou so iets wel gebeur, sal die gesmelte kern deur die beskermde omhulsel brand en die radioaktiewe inhoud vrykom, waaronder vlugtige elemente soos edelgasse, halogene en alkalimetale. Afhangende van die klimaatstoestande (windrigting ingesluit) en die ligging van die kragsentrale ten opsigte van bewoonde gebiede, kan die radioaktiwiteit gevaarlik wees vir alle lewende organismes. Tot sowat 15 km van die sentrale af sal die omgewing ontruim moet word, die mense wat verder bly, binnenshuis moet bly, die vensters afgedig moet word, oop water vermy moet word en dies meer. Volgens publikasies van die teenstanders van kernenergie sal die hele wêreld naderhand besoedel wees en sekere gebiede jare lank ontruim moet bly.
Tegniese aspek
By die klowing van atoomkerne word daar 2 klowingsprodukte gevorm met atoommassas wat wissel tussen 80 en 160, onstabiel is, en die grootste gevaar van radioaktiewe besmetting skep. Dit word egter binne die klowingstof self gevorm en sal nie maklik versprei nie, want die klowingstof is in 'n beskermende omhulsel. As die omhulsel nie defek raak nie, bly die klowingstof behoue. Sou die omhulsel lek, word die radioaktiewe stowwe in die primêre koelstelsel vrygelaat, wat self baie goed geïsoleer is.
Die koelstelsel is van die grootste belang in 'n kernreaktor. Sonder voldoende verkoeling kan die kern van die reaktor smelt en die reaktorvat beskadig of selfs deur die bodem brand. As dit in die water beland, word 'n stoomontploffing veroorsaak, Die warmteproduksie in die reaktorkern word gereguleer met behulp van die beheerstawe wat, indien nodig, met die hand in die kern gesteek kan word. As daar geen fout met die beheerstawe is nie, word die klowings binne sekondes verminder, en die energieproduksie daal tot sowat 5%, (Die restante energie is afkomstig van die radioaktiewe klowingsprodukte.)
Eksterne geweld
Tot die noodsaaklike vredestydse veiligheidsvoorsiening behoort ook die beskerming van die sentrale teen vliegtuie wat moontlik kan val, teen aardbewings, ensovoorts. Brande en klein ontploffings wat om verskillende redes ontstaan, het 'n beperkte uitwerking aangesien dit net in 'n gedeelte van die sentrale voorkom. Deur die belangrike dele van dubbele wande te voorsien, kan brande en ontploffings geïsoleer word. 'n Stelsel van skeiding, dubbele wande en dubbele stelsels kan voorkom dat ernstige skade en lewensverlies veroorsaak word. Veiligheidstelsels dien ook om 'n sentrale minder kwesbaar teen terrorisme en sabotasie te maak, wat verder bemoeilik word deur die buitengewone tegniese kennis en vertroudheid met die installasie wat nodig is om beduidende skade aan te rig.
Mobiele kernkrag
Kernkragaandrywing word tot op hede nog nie as prakties uitvoerbaar vir voertuie beskou nie omdat die voertuig lomp raak met al die verwante stelsels. Dit is ook baie moeilik om straling doeltreffend te beperk en verder is die voertuig onderhewig aan botsings en ander ongelukke. Hoewel talle skepe, veral duikbote, reeds van kernkragaandrywing gebruik maak, bestaan die gevaar dat wanneer die skip sou sink, dit nie geberg kan word nie en die water besoedel kan raak.
Kernenergie en die omgewing
In die meeste besprekings oor die voor- en nadele van die ontwikkeling van kernenergie word veral die nadelige uitwerking wat vrygestelde radioaktiewe stowwe op die gesondheid van die mens kan hê, te dikwels beklemtoon. Minder aandag word gewoonlik aan die ekologiese gevolge bestee, waarskynlik omdat dit in hierdie gevallangtermyneffekte behels wat nie so maklik gemeet of dadelik waargeneem kan word nie. Radio-ekologie (stralingsekologie) is 'n onderafdeling van die ekologie wat probleme bestudeer in verband met die akkumulasie (ophoping) van radioaktiewe materiaal in die omgewing, en die invloede ondersoek wat hierdie radioaktiewe straling op die lewende organismes in die natuur het. Dit is ook 'n studie van die gevolge wat die straling moontlik op die lang termyn vir die organismes self en vir die biosfeer in sy geheel kan inhou. Die besoedeling van die omgewing deur die vrystelling van groot hoeveelhede koelwater word elders bespreek.
Akkumulasie
In die natuur is daar as gevolg van kosmiese straling en radioaktiewe elemente in die aardkors normaalweg ook 'n sekere hoeveelheid radioaktiewe straling aanwesig. Die hoeveelheid straling wat die mens as gevolg van hierdie natuurlike radioaktiwiteit ontvang, bedra ongeveer 0,10 tot 0,15 rem per persoon per jaar, afhangende van die plek op aarde. Op groot hoogtes is daar meer kosmiese uitstrating, en op plekke waar radioaktiewe ertse gevind word en in die omgewing van uraanhoudende gesteente, is die straling hoër (soms selfs aansienlik hoër as die gemiddelde).
Die voorstanders van die gebruik van kernenergie beweer juis dat die hoeveelheid radioaktiewe straling wat daar by die normale produksie van 'n kernkragsentrale vrygestel word, so gering is dat dit selde die gemiddelde natuurlike radioaktiewe uitstraling oorskry en dikwels minder is. Die feit dat die natuurlike radioaktiwiteit van oudsher aanwesig was, en waarskynlik 'n belangrike rol gespeel het in die ontwikkeling van organismes, beteken egter nie dat radioaktiwiteit in die natuur onskadelik is nie. Dit word deur verskeie wetenskaplike navorsers as 'n feit aanvaar dat spontaan optredende erflike siektes, aangebore afwykings, kanker- en leukemiegevalle deels toegeskryf kan word aan die natuurlike stralingsinvloed. Elke toevoeging van radioaktiwiteit wat die gemiddelde natuurlike straling verhoog, sal daarmee ook die kanse op die voorkoms van derglike defekte vergroot.
Invloed op organismes
Die belangrikste bronne van radioaktiewe omgewingsbesoedeling word gevorm deur tritium (H-3), kripton-85, stronsium-90 en sesium-137, almal produkte met 'n lang halfleeftyd (met ander woorde dit duur baie lank voordat hierdie stowwe se natuurlike vervalproses begin en geleidelik dan minder skadelik raak). By ander radioaktiewe isotope soos jodium-131 is die halfleeftyd so gering dat hulle net in die geval van 'n ongeluk gevaarlik kan wees.
Die verspreiding van radioaktiewe afvalstowwe in die omgewing verskil in beginsel nie van die verspreiding van ander besoedelende stowwe nie. Deur die grond, die water en die lug beland hulle deur voedselopname en tydens asemhaling in die stofwisselingsproses van organismes. Verdunning van die radioaktiewe stof of straling help nie altyd om dit minder gevaarlik te maak nie, al word dit ook in 'n veer kleiner hoeveelheid oor 'n groter gebied versprei. Soos in die geval van swaar metale en insekdoders wat in die natuur beland, word sommige radioaktiewe stowwe byna selektief deur organismes uit die omliggende omgewing opgeneem (al is dit in geringe hoeveelhede). Dit word nie weer uitgeskei nie, waardeur die radioaktiewe stof in die liggaam ophoop. Sommige radioaktiewe isotope versprei deur die hele liggaam, terwyl ander weer in bepaalde weefsels ophoop of in 'n sekere fase van die stofwisseling ingryp.
So byvoorbeeld konsentreer stronsium-90 in die beenstelsel van diere. Radioaktiewe jodium hoop in die skildklier op en sesium in die spierweefsel. Tritium kan as 'n bestanddeel van 'n watermolekule deur die hele liggaam versprei. Sodra daar van ophoping in 'n orgaan sprake is, word die orgaan of liggaamsdeel radioaktief oorbelas en geld die toelaatbare dosis radioaktiwiteit wat die liggaam van nature kan weerstaan, nie meer nie, Die gemiddelde natuurlike straling is te veel vir so 'n liggaam. Die biologiese uitwerking hang bowendien dikwels af van die chemiese toestand waarin die elemente verkeer. Tritium rig byvoorbeeld ongeveer 50 tot 50 000 maal meer skade aan die chromosome aan as dit in die vorm van timien in voedsel voorkom as wanneer dit as ioon uit die water opgeneem word. Oor wat presies as 'n toelaatbare stralingsdosis beskou kan word, bestaan daar geen sekerheid nie.
Pous Pius X
Die heilige Pous Pius X was die 257ste pous van die Rooms-Katolieke Kerk vir 11 jaar en 17 dae, van 1903 tot 1914. Hy is bekend weens die instelling van die kindernagmaal en die bestryding van modernistiese dwalinge.
Kernkrag
Invloed op organismes
'n Bykomende probleem in derglike berekeninge is die feit dat die radioaktiewe dogterprodukte (stowwe wat ontstaan tydens die verval van 'n ander radioaktiewe stof en op die manier radioaktief geïnduseer word) dikwels nog op onbekende wyses in die stofwisseling ingryp. Uit 'n ondersoek met muise het dit geblyk dat diere wat stronsium-90 opgeneem het, veral in hul geslagsorgane 'n hoë stralingsbelasting vertoon het. Hierdie hoër belasting is veroorsaak deur 'n dogterproduk van stronsium-90, naamlik yttrium-90. Bowendien het hierdie selfde eksperiment getoon dat die vroulike geslagsorgane ongeveer een en 'n half tot twee keer soveel yttrium-90 opgeneem het as die testes van manlike diere. As gevolg van die akkumulasie in die geslagsorgane is die daaruitvolgende bestraling van die geslagselle (wat natuurlik ŉ invloed op die nageslag uitoefen) baie groter as wat die geval sou wees as die radioaktiewe stof deur die hele liggaam versprei sou wees.
Pous Pius X
Biografie
Pous Pius X is gebore as Giuseppe Melchiorre Sarto op 2 Junie 1835 in Riese, Lombardye. Hy was 'n seun van Giovanni Battista Sarto en Margarita Sanson, vermoedelik 'n immigrant uit Pole. Hy het drie broers en ses susters gehad. Hy is gedoop op 3 Junie 1835. Sy familie was baie arm en hy het sy skoolopleiding gesien as 'n groot voorreg. Hy kry 'n beurs vir priesteropleiding en begin sy kerklike loopbaan as priester in Tombolo. Uiteindelik word hy kardinaal-patriarg van Venesië. Op 4 Augustus 1903 volg hy Pous Leo XIII en word gekroon op 9 Augustus 1903 deur kardinaal Luigi Macchi. Hy regeer tot sy dood op 20 Augustus 1914 en word opgevolg deur Pous Benedictus XV. Die naam ‘Pius’ beteken 'die vrome'.
Kernkrag
Invloed op organismes
Die destydse omstrede Amerikaanse statistiek oor die korrelasie tussen radioaktiewe uitstraling en kindersterftes in die omgewing van die bron is weliswaar deur die elektrisiteitsmaatskappye ontken, maar nooit met syfers weerlê nie. Op grond van die ondersoeke wat tot dusver gedoen is, kan aanvaar word dat sekere soorte organismes met 'n langer generasieduur gevoeliger is vir chroniese blootstelling aan radioaktiewe straling. Hierdie spesies word populasiegeneties ook sterker negatief beïnvloed as spesies met 'n kort generasieleeftyd. By al die afgehandelde ondersoeke is daar tot dusver nog nie rekening gehou nie met die moontlikheid dat die radioaktiewe stowwe en die reeds aanwesige besoedeling in die grond, lug en water mekaar se werking net kan versterk. Die proses word sinergisme genoem en in so 'n geval kan daar verwag word dat die nagevolge van radioaktiewe straling eerder nog groter as kleiner sal wees as wat tot dusver vasgestel is.
Invloed op die lang termyn
Oor die vraag in hoeverre die ekostelsel waarvan die organismes deel is (nie die afsonderlike organismes self nie), deur 'n toename in radioaktiwiteit in die omgewing beïnvloed sal word, kan daar tot dusver nog net gespekuleer word. In natuurlike bevolkings is daar gewoonlik 'n enorme oorproduksie om seker te maak van 'n potensiële nageslag. Die hoeveelheid saadjies by plante en eiertjies by diere wat geproduseer word, is in ieder geval baie meer as die aantal wat die jeugstadium oorleef en uiteindelik self voortplant.
Pous Pius X
Pontifikaat
Die eerste daad van Pius X was om die vetomag van staatshoofde af te skaf en te dreig dat enige kardinaal wat sy veto tot voordeel of in opdrag van 'n wêreldlike mag sou uitbring, geëkskommunikeer sou word. Hy tree streng op teen die modernisme veral in Frankryk, Duitsland en die Verenigde Koninkryk. In 1907 publiseer hy die ensikliek “Pascendi Dominici Gregis” wat die kerk probeer suiwer van die moderniste. Die uitwerking daarvan was problematies. Pius se opvolger Pous Benedictus XV het die stryd later verswak en die modernisme het herleef onder latere pouse. Pius X bestry ook die "fundamentalisme" van die verligting, die liberalisme en die kommunisme. Hy was voorstander van vrywillige liefdadigheid onder leiding van die kerk, eerder as sosialisme deur die staat. Hy tree ook op teen korrupsie en simonie in die kerk. Met sy pouslike brief “Tra le sollecitudini” van 1903 probeer hy die Gregoriaanse kerkmusiek te herstel. Een jaar later gee hy die Benediktynse klooster in Solsesmes opdrag om 'n nuwe “Graduale” (gesangboek) op te stel waarin die Gregoriaanse musiek in al sy glorie herstel is. Op 5 April 1906 ekskommunikeer Pius die Maria-aanbidders (“Mariavite”) Feliksa Kozlowska en Jan Maria Michal Kowalski. Kozlowska was die eerste vrou wat ooit deur 'n pous geëkskommunikeer is. Pius X is veral bekend weens die bevordering van die nagmaalgebruik in die Rooms-Katolieke Kerk. Hy het leeftydsgrens vir nagmaalgebruik van 12 of 14 tot 7 jaar verminder. Die pous sterf 'n paar weke naas die uitbreek van die Eerste Wêreldoorlog.
Die kollege van kardinale
Pous Pius X het 50 nuwe kardinale aangestel in 7 konsistories. Weens die omvang van die lys word dit hier gehou.
Kernkrag
Invloed op die lang termyn
Op grond daarvan is hulle ook opgewasse teen die insektedoders waarmee die mens hulle bestry. Vanweë die groot mutasiefrekwensie bly daar altyd enkele eksemplare oor wat die toediening van die gif oorleef en immuun raak teen die spesifieke middel. Danksy die massale reproduksie van insekte bestaan die hele populasie reeds na enkele generasies uit individue wat weerstand bied omdat net die wat nie immuun is nie, uitsterf. Dit beteken dat insekte waarskynlik ook opgewasse is teen ander seleksiefaktore wat kunsmatig geskep is. ŉ Verhoogde mutasiefrekwensie weens 'n verhoogde stralingsvlak verbeter eerder die moontlikhede van sulke soorte om hulle by uiterste milieufaktore te kan aanpas.
Pous Pius X
Verering
Pius X is op 3 Junie 1951 salig verklaar deur Pous Pius XII. Dieselfde pous het Pius X heilig verklaar op 29 Mei 1954 veral as teken teen die modernisme. Sy feesdag is op 21 Augustus maar in die tridentynse liturgie op 3 September.
Kernkrag
Invloed op die lang termyn
Die mutasies is dikwels 'n hulpmiddel vir oorlewing. In die geval van spesies met 'n lae produksie en daarmee saam 'n kleiner potensiële nageslag, verloop die oorlewingskanse anders. Ondanks die lae produksie oorleef byna alle potensiële nakomelinge as gevolg van die beskermende omgewing waarin hulle groot word. Die duidelikste voorbeeld in die geval is die mens, huisdiere en kultuurgewasse. Deur die druk van byna alle natuurlike seleksieprosesse uit te skakel, word 'n toestand geskep waarin allerlei minder lewenskragtige mutante hulle kan bly handhaaf en selfs voortplant. Die gevolg is dat hierdie soort populasies in hul geheel ernstig verswak word deur die aanwesigheid van talle ongunstige erflike eienskappe.
'n Verhoging in die stralingsdosis en daarmee gepaardgaande verhoogde mutasiefrekwensie kan waarskynlik net die degenerasie bespoedig. Met ŉ verhoging van die algemene stralingvlak as gevolg van kernenergie sal nie net die organismes direk beïnvloed word nie. Vanweë die bevoor- of benadeling van bepaalde spesies (die vlak van mededinging sal versteur word) sal die oorlewingskanse van spesies in hul geheel beïnvloed word.
Gerrit van Dijk
Gerrit van Dijk is ’n Suid-Afrikaanse skrywer van wetenskapsfiksie. Sy twee boeke, Ondulan en T!Nax'u, is beide futuristiese verhale met ’n Christelike inslag. Hy woon op Wildernis naby George in die Wes-Kaap.
Agtergrond en opvoeding
Gerrit is op 5 Mei 1969 in George in die Suid-Kaap gebore. As die oudste van twee kinders, lei hy ’n onvergeetlike kinderlewe op Bergplaas, 'n bosboustasie naby Wildernis. Hy matrikuleer in 1987 aan die Hoërskool Jan van Riebeeck. Daarna was dit aanmeld vir Nasionale Diensplig. Hy was in die laaste inname wat twee jaar diens moes doen, en het byna op die grens ook beland. Sy droom om sy debuutroman "Ondulan" as vollengte-film te verwesenlik, was die dryfveer agter sy besluit om Filmwetenskap by die Pretoria Technikon te studeer, maar hy staak sy studies na ses maande. Hy werk toe alreeds deeltyds by die Staatsteater, en om sy denke agtermekaar te kry, begin Gerrit in 1991 werk as assistent-beligtingstegnikus, voordat hy daaropvolgend begin met sy Nasionale Diploma in Beeldende Kuns vir Skilder, wat hy verwerf in 1994. Desperaat om die Transvaal te verlaat, aanvaar hy 'n pos in 'n skulpwinkel in Gordonsbaai, waar sy loopbaan daaropvolgend in hardeware begin het. Hy ontmoet sy vrou in 1997 en hulle trou uiteindelik in 2008. Teen die einde van die 1990's het hy 'n onverklaarbare nostalgie begin ontwikkel oor sy kinderjare in die denneplantasies agter Wildernis, en teen 2010 was hy terug op sy kinderdorp Bergplaas, waar hy en sy vrou in relatiewe afsondering woon.
Skryfwerk
In sy kinderdae al begin Gerrit speel met verhale oor ’n bende jong diere en die avonture wat hulle aan die weskus deurmaak. Dit is egter sy voorliefde vir onverklaarbare gebeurtenisse en vreemde tegnologie wat tot die oorskakeling na wetenskapfiksie gelei het. Dit is dan ook uit hierdie vreemde voorliefde waaruit sy boeke, eers "Ondulan" en later "T!Nax’u", die lig sien.
Met Ondulan en T!Nax'u het Gerrit van Dijk al twee wetenskapfiksieboeke op sy kerfstok. Ondulan het hom meer as 23 jaar geneem om te voltooi en die opvolgroman T!Nax'u het agt jaar geneem om te voltooi.
Eksterne skakels
Artikels en vermeldings
Louise Fletcher
Louise Fletcher (22 Julie 1934 - 23 September 2022) was 'n Amerikaanse aktrise. Sy was bekend vir haar rolle in die rolprente One Flew Over the Cuckoo's Nest (1975), Flowers in the Attic (1987), en Cruel Intentions (1999), en in die televisiereeks Star Trek: Deep Space Nine (1993).
Centurion
Centurion (voorheen Lyttelton en Verwoerdburg) is 'n stad in die Gautengprovinsie, Suid-Afrika, geleë tussen Pretoria en Johannesburg.
Geskiedenis
Die meerderheid van die areas binne Centurion word verbind met die Erasmusfamilie, wat in 1841 in die area gewoon het. Daniel Jacobus Erasmus (bynaam "Swartkoppies") het op die plaas Zwartkop geboer. Sy oudste seun Daniel Elardus Erasmus het op die plaas Doornkloof geboer en sy jongste broer, Rasmus Elardus Erasmus, het op Brakfontein geboer, wat later aanleiding sou gee tot die areaname: Erasmia, Elardus Park, Erasmusrand, Zwartkop en Doornkloof.
In 1881, met die Eerste Vryheidsoorlog, het die slag van Rooihuiskraal plaasgevind. Met die Boerkommando, onder die leierskap van Daniel Erasmus Junior, word Sir George Pomeroy Colley teengestaan.
In 1889 het Alois Hugo Nellmapius die noord- en noordooste gedeeltes van die plaas Doornkloof gekoop, en noem dit Irene, na sy dogter Irene Violet Nelmapius.
Tydens die Tweede Vryheidsoorlog is die Irene-konsentrasiekamp in 1901 op die plaas Doornkloof gestig. In totaal het 1179 kinders en vrouens in die konsentrasiekamp gesterf. Die Irene-konsentrasiekamp se begraafplaas kan besoek word.
Centurion is in 1964 as Verwoerdburg gestig, en genoem na dr. Hendrik Verwoerd, die Suid-Afrikaanse eerste minister van 1958 tot 1966. Die polities neutrale naam Centurion is later gekies, kort nadat die ANC (African National Congress) aan bewind gekom het in 1994. Dit het geen besonderse betekenis nie en is waarskynlik gekies na aanleiding van Centurion Park (nou SuperSport-park), 'n krieketstadion in die gebied.
Ná afloop van die apartheidsera in 1994 is die Indiërwoonbuurt Laudium, wat vantevore deel van Pretoria was, by Centurion ingelyf. Die woonbuurt vir swart inwoners, Olievenhoutbosch, het as plakkerskamp begin en is mettertyd geformaliseer en deel van Centurion gemaak.
In 2000 het die Centurion Munisipaliteit deel geword van die Stad Tshwane Metropolitaanse Munisipaliteit, wat Pretoria insluit, en die dorpsraad het ontbind.
Infrastruktuur
Centurion is geleë op die kruising tussen die N1- (Johannesburg-Pretoria) en N14- (Krugersdorp-Pretoria) snelweë. Die R21 (Pretoria na O.R. Tambo Internasionale Lughawe) loop ook deur Centurion.
Centurion is 'n groeiende stad, met verskeie moderne winkelsentrums (byvoorbeeld Centurion Mall, mall@reds, Lifestyle Centre en verskeie kleiner sentrums), goeie vermaaklikplekke en talle gholfbane. Die Centurion Gholf- en Residensiële Landgoed en landgoedere in Eldoraigne se uitbreidings beskik oor uitstekende woonopsies. Die Unitas-hospitaal verskaf mediese dienste van topgehalte. Daar is ook verskeie klinieke en uitgebreide mediese praktyke vir die gemeenskap beskikbaar.
Die Highveld Techno Park-ontwikkeling huisves internasionale tegnologiemaatskappye soos Siemens Telekommunikasie, Grintek en selfs verskeie Telkom-geboue.
Sinkgate as gevolg van dolomiet is 'n algemene probleem in Centurion, en sinkgate kom gereeld voor. Streng voorwaardes vir geologiese toetse om bouplanne goedgekeur te kry help deels om die probleem te bekamp, maar dis veral die munisipaliteit wat moet sorg dat die waterpypnetwerk nie lek nie, en instandhouding van beide water- en rioollyne is besonder belangrik in Centurion.
Die dienste in Centurion is betreklik stabiel, en die stad het nie besonder baie las van kragonderbrekings of probleme met water en riool nie. Daar is wel kommer oor die gebrek aan skole en die verkeerslas, waarmee die staat nie tred gehou het met die uitbreiding van woonbuurte, veral in die suide van Centurion nie.