cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Saartjie Botha
Eerbewyse
Saartjie Botha kry Kannas by die Klein Karoo Nasionale Kunstefees vir “Die goue seun” en “Spanner”. In 2005 verower “Verkeer” die AngloGold Ashanti Smeltkroesprys vir beste nuwe verhoogteks by die Aardklop Kunstefees in Potchefstroom. Haar musiekspel oor Ingrid Jonker, “Altyd Jonker”, verower in 2006 by die Klein Karoo Nasionale Kunstefees die Herrie-gewildheidsprys waarvoor feesgangers stem, asook die prys vir die beste prestasie in musiekteater. Die regisseur van hierdie drama, Jaco Bouwer, ontvang die prys vir beste tegniese prestasie vir sy ontwerp van die vertoning. In 2007 word Altyd Jonker ook bekroon met twee Fleur du Cap-pryse, vir beste inheemse stuk en vir die beste regisseur, nadat dit vir altesaam ses toekennings benoem is. In 2007 ontvang sy by die Klein Karoo Nasionale Kunstefees die Sarie-Kanna vir mees inspirerende vroue-kunstenaar en in 2008 word beide “Verkeer” en “’n Ander tongval” vir die Fleur du Cap-prys vir beste nuwe Suid-Afrikaanse toneelstuk benoem. By die KKNK van 2013 word sy vereer met die Afrikaans Onbeperk-prys vir vernuwende denke vir haar algehele bydrae as dramaturg, vertaler, verwerker, drama-koördineerder, vervaardiger en teater-entrepreneur.
Carla Bonner
Carla Bonner (gebore 3 Maart 1973) is 'n Australiese aktrise. Sy is bekend vir haar rolle in die rolprent The House Cleaner (2013) en in die televisiereekse Neighbours (1985), Ready for This (2015), en The Agent (2016).
Deneys Reitz
Agtergrond
Reitz ontvang sy skoolopleiding aan die Grey-kollege in Bloemfontein en sluit as seun van sewentien aan by die Boeremagte in die Tweede Anglo-Boereoorlog. Hy doen krygsdiens by Ladysmith en vergesel genl. J.C. Smuts op sy beroemde inval in die Kaapkolonie (1901-'02). Hy beskryf later sy oorlogservaringe in Commando (1929), wat 'n treffer geword het. Veral boeiend is sy eerstehandse beskrywing van dié gewaagde ekspedisie deur genl. Jan Smuts tot in die Kaapkolonie.
Ná die vrede weier Reitz om die eed van getrouheid af te lê en om onder die Britse bewind te woon; daarom vertrek hy na Madagaskar waar hy drie moeilike jare deurbring en malaria opdoen, maar op die volgehoue versoeke van Isie Smuts, genl. Smuts se vrou, keer hy in 1904 of '05 terug na Suid-Afrika. Die siekte het sy gesondheid so geknou dat hy met sy terugkeer na Suid-Afrika ineengestort het. Isie Smuts het hom oor die volgende drie jaar verpleeg tot hy sy krag herwin het.
Hy voltooi sy regstudies en praktiseer van 1908 af op Heilbron as prokureur. In die Eerste Wêreldoorlog help hy Smuts eers die Maritz-rebellie in die Vrystaat onderdruk en dien daarna by die staf van genl. Smuts in Duits-Suidwes-Afrika. In Duits-Oos-Afrika voer hy bevel oor die berede regiment Fourth South African Horse. In 1917 gaan hy oorsee. Hy is twee keer swaar gewond (die laaste keer vroeg in 1918) aan die wesfront, eervol vermeld, en word later kolonel in bevel van 'n bataljon van die First Royal Scots Fusilliers. Oor dié tydperk skryf hy in 1933 Trekking on.
Politieke loopbaan
Op 3 Augustus 1920 kom hulle in dieselfde kiesafdeling in 'n tussenverkiesing teen mekaar te staan. (Dis nie bekend hoekom nie, tensy Steyn die uitslag suksesvol betwis het.) Reitz wen weer, dié keer met 'n meerderheid van 141, maar Steyn staan op 26 Augustus 1920 in 'n tussenverkiesing in die veilige N.P.-setel Vredefort teen die S.A.P. se S.P. van W. Botha en wen met 'n meerderheid van 520 waardeur hy ook Volksraadslid word.
In die algemene verkiesing van 1921, wat genl. Smuts wou gebruik sodat hy sy posisie in die Volksraad kon versterk ná die Unionisteparty by sy Suid-Afrikaanse Party ingelyf is, kom Reitz en Steyn weer in Bloemfontein-Suid teen mekaar te staan. Steyn kry 1 189 stemme en Reitz 1 142 vir 'n skrale meerderheid vir die Nasionale Party van 47. Dr. Steyn het in sowel die Bloemfonteinse setel as Vredefort gestaan en albei gewen. Hy verkies egter om Bloemfontein-Suid te verteenwoordig, waarskynlik omdat hy wou keer dat die S.A.P. 'n tussenverkiesing in die hoofstad wen en so weer 'n houvas in die Vrystaat kry, want in die algemene verkiesing het die N.P. weer 16 uit die 17 setels gewen. Al uitsondering was Bloemfontein-Noord, waar die Arbeidersparty se Arthur Barlow met 316 stemme teen Die N.P. se J.W.G. Steyn gewen het.
Dit was egter die verkiesing waarin die Smuts-regering tot 'n val gekom het; daarom was dit die einde van Reitz se ministerskap, hoewel hy aangebly het as verteenwoordiger van die Baaise setel tot in April 1929. In dié amplose tydperk tot 1933 skryf Reitz Commando, wat in 1929 die eerste keer verskyn, en sluit hy hom aan by 'n prokureursfirma in Johannesburg. Hy onderneem uitgebreide privaat en sakereise waartydens hy besoek bring aan Noord- en Suid-Rhodesië, die Belgiese Kongo, Angola en veral die Kalahari en Kaokoveld in Suidwes-Afrika. Sy laaste boek, No outspan (1943), vertel van dié tydvak in sy lewe. Albei sy eerste twee boeke word as klassieke avontuurboeke beskou op grond van hul aangrypende temas en danksy die persoonlikheid van hul verteller en die direkte egtheid van segging wat uitmuntend by die stof pas.
Reitz wen die kiesafdeling Barberton in 1929 se algemene verkiesing terug vir die Suid-Afrikaanse Party nadat W.H. Rood dit in 1924 met 'n meerderheid van 24 vir die N.P. verower het. Die S.A.P.-kandidaat se meerderheid is 363 stemme teen die Nasionale Party se C.L. Worral. Reitz word in 1933, nadat die N.P. en S.A.P. 'n koalisie gesluit het, onbestrede in Barberton verkies. Hy behou die setel in 1938 vir die Verenigde Party met 'n meerderheid van 1 381 stemme teen die Nasionale Party se W.C.J. Brink.
Minister en hoë kommissaris
Met die vorming van die koalisie tussen die Nasionale Party en die Suid-Afrikaanse Party in 1933, wat op 5 Desember 1934 op die stigting van die Verenigde Party sou uitloop, aanvaar hy die amp van minister van lande en besproeiing en word in 1935 die minister van landbou en bosbou en in 1938 minister van mynwese. In 1939, ná die skeuring in die V.P. toe genl. J.B.M. Hertzog as eerste minister bedank het weens die Unie-Volksraad se besluit om aan die Tweede Wêreldoorlog deel te neem, stel Smuts hom aan as minister van naturellesake en dien hy ook as die eerste minister se adjunk tot. In 1942 of '43 word hy hoë kommissaris van die Unie in Londen. In Suid-Afrika is hy beskou as 'n ondernemende kabinetsminister en in Brittanje as 'n voortreflike verteenwoordiger van die Unie van Suid-Afrika. Alhoewel hy nie die voordeel van gevorderde onderwys geniet het nie, was hy deur ondervinding en die blote krag van persoonlikheid, 'n goeie debatteerder. As minister van lande in die Smuts-kabinet neem hy die voortou by 'n aantal belangrike ondernemings, veral die wetgewing in verband met die totstandbrenging van die Nasionale Krugerwildtuin.
Suid-Afrikaanse Akademie
Die Suid-Afrikaanse Akademie vir Wetenskap en Kuns het Reitz, toe hy nog minister van lande in die Smuts-kabinet was, tot lid verkies. Hy was die seun van 'n stigterslid van die instelling en 'n leier in die Eerste Taalbeweging. Destyds was lidmaatskap nog tot 50 lede beperk en dit was daarom 'n groot eer wanneer iemand tot dié uitgesoekte groep verkies is. Reutz het egter lidmaatskap van die hand gewys omdat hy die Akademie as 'n "rassistiese" organisasie beskou het wat in die weg gestaan het van goeie verhoudinge tussen Afrikaners en Engelse omdat hy hom vir Afrikaans beywer het. Indertyd het "rassisme" en betrekking gehad op die verhoudinge tussen Afrikaans- en Engelssprekendes in Suid-Afrika en nie op verskillende etniese groepe nie. Reitz het hom as 'n kosmopoliet beskou wat in die parlement en in Kaapstad net Engels gepraat het, maar op die plaas met sy arbeiders Afrikaans.
Privaat lewe en nalatenskap
Reitz is in 1919 of '20 getroud met Leila Agnes Bussinné Wright (Kaapstad, 13 Desember 1887 - Kaapstad, 29 Desember 1959) van Wynberg, Kaap. Sy was 'n uitgesproke voorstander van vroueregte en die stemreg vir vroue. Mev. Reitz was die eerste vrou wat lid van die Unie-Volksraad geword het en het Parktown in Johannesburg van 1933 - 1944 verteenwoordig, aanvanklik as kandidate van die Suid-Afrikaanse Party tydens die koalisie-verkiesing van '33 en in 1938 as kandidaat van die Verenigde Party. Sy was aktief op die gebied van maatskaplike welsyn en het 'n groot aandeel in die aanvaarding van die Kinderwet in 1937 gehad.
Die Vrystaatse dorp Deneysville is na Reitz vernoem. Sy broer Hjalmar Reitz was eweneens 'n skrywer en politikus, maar 'n vurige ondersteuner van die Nasionale Party.
Aaptos robustus
Aaptos robustus is 'n sponsspesie in die taksonomiese indeling van die Demospongiae (gewone sponse). Die liggaam van die spons bestaan uit kieselnaalde en sponginevesels en is in staat om baie water op te neem.
Die spons kom uit die genus Aaptos en behoort tot die familie Suberitidae. Aaptos robustus is die eerste keer in 2008 wetenskaplik beskryf deur Plotkin & Janussen.
Leopold Auer
Leopold von Auer (Hongaars: Auer Lipót; 7 Junie 1845 – 15 Julie 1930) was 'n Hongaarse violis, akademikus, dirigent en komponis. Hy was bekend as 'n uitstekende vioolonderwyser.
Vroeë lewe en loopbaan
Auer is op 7 Junie 1845 in Veszprém, Hongarye gebore. Hy studeer aanvanklik viool onder 'n plaaslike konsertmeester. Hy skryf later dat die viool 'n "logiese instrument" is vir enige Hongaarse seun om op te neem omdat dit "nie veel kos nie". Auer sit later sy vioolstudies onder Dávid Ridley Kohne, wat ook van Veszprém afkomstig is, aan die Boedapest Konservatorium voort. Kohne was konsertmeester van die orkes van die Nasionale Opera. Auer se optrede as solis tydens 'n opvoering van Felix Mendelssohn se Vioolconcerto het die belangstelling gelok van welgestelde musiekliefhebbers wat aan hom 'n beurs verleen het om na Wene te gaan vir verdere studies. Hy het aan die huis van sy onderwyser, Jakob Dont, gewoon. Auer het geskryf dat dit Dont was wat hom die grondslag vir sy viooltegniek geleer het. In Wene het hy ook kwartet-lesse bygewoon onder Joseph Hellmesberger, Sr.
Toe Auer 13 was het sy beursgeld egter opgedroog, en sy vader het besluit om sy loopbaan van stapel te stuur. Die inkomste uit plaaslike konserte was skaars genoeg om vader en seun, en 'n pianis wat 'n duo saam met die jong Leopold, gevorm het, te onderhou. 'n Oudisie met Henri Vieuxtemps in Graz was 'n mislukking, deels omdat Vieuxtemps se vrou van die oordeel was. 'n Besoek aan Parys het ewe onsuksesvol geblyk te wees. Auer het besluit om advies in te win van Joseph Joachim, die destydse koninklike konsertmeester by Hannover. Die destydse koning van Hannover was blind en baie lief vir musiek. Hy het Joachim goeie vergoeding gegee, en by die geleenthede toe Auer ook vir die koning opgetree het, was hy ook genoegsaam vergoed sodat hy homself vir 'n paar weke kon onderhou. Die twee jaar wat Auer saam met Joachim deurgebring het (1861–63, of 1863–1865 volgens Auer, 1980, p.9) sou 'n keerpunt in sy loopbaan word. Hy was al goed voorbereid as violis. Sy blootstelling aan die Duitse musiekwêreld was vir hom 'n openbaring – dit was 'n wêreld wat musikale waardes beklemtoon het oor virtuose glans.
Auer het die somer van 1864 by die spa-oord van Wiesbaden deurgebring, waar hy sou optree. Daar het hy die violis Henryk Wieniawski en die pianistebroers Anton Rubinstein en Nicholas Rubinstein, die latere stigter en direkteur van die Moskouse Konservatorium en dirigent van die Moskou Simfonieorkes, ontmoet. Auer het informele instruksies van Wieniawski ontvang. In die somer van 1865 was Auer in 'n ander spa dorp, Baden-Baden, waar hy Clara Schumann, Brahms en Johann Strauss jr. ontmoet het.
Daar was destyds nie soveel toerende violiste soos later nie, maar in Wene kon Auer vir Henri Vieuxtemps (uit België), Antonio Bazzini (uit Italië) en die Tsjeg Ferdinand Laub hoor; hy was veral beïndruk deur Vieuxtemps. Auer het in 1864 konserte aangebied as solis saam met die Leipzig Gewandhaus Orkes,; hy is uitgenooi deur die konsertmeester Ferdinand David, wat die vriend van die dirigent (Felix Mendelssohn) was. Auer het geskryf dat Leipzig in daardie tyd “belangriker, vanuit 'n musikale oogpunt, as Berlyn en selfs Wene was.” Sy sukses het daartoe gelei dat hy op 19-jarige ouderdom die konsertmeester in Düsseldorf geword het. In 1866 het hy dieselfde pos in Hamburg gekry; hy het ook 'n strykkwartet daar gelei.
Gedurende Mei en Junie 1868 is Auer gevra om 'n reeks konserte in Londen te speel. Tydens een konsert het hy Beethoven se Aartshertog Trio saam met die pianis Anton Rubinstein en die tjellis Alfredo Piatti gespeel.
Rusland
Rubinstein was op soek na 'n vioolprofessor vir die Sint Petersburg Konservatorium wat hy in 1862 gestig het, en het Auer voorgestel. Auer het ooreengekom op 'n driejaarkontrak, wat ingesluit het dat hy as solis sou optree aan die hof van groothertogin Helena. Aanvanklik het musiekkritici in Sint Petersburg Auer se spel gekritiseer en dit ongunstig vergelyk met die van sy voorganger, Wieniawski. Tsjaikofski se bewondering vir Auer se spel het egter gelei tot die aanvaarding daarvan. Auer sou vir 49 jaar (1868–1917) aanbly. Gedurende daardie tyd het hy die pos van eerste violis van die orkes van die keiserlike teaters in Sint Petersburg gehou. Dit het die Mariinsky Ballet en Opera, die Bolshoi Kamenny Ryksteater (tot 1886), en later die Mariinsky Ryksteater, sowel as die Ryksteaters van Peterhof en die Hermitage-teater, ingesluit. Auer het tot 1906 byna al die vioolsolo's gespeel tydens opvoerings van die Mariinsky balletgeselskap, waarvan die meerderheid gechoreografeer is deur Marius Petipa. Voor Auer het Vieuxtemps en Wieniawski die balletsolo's gespeel.
Auer was tot 1906 ook die leier van die strykkwartet vir die Russiese Musiekgenootskap. Die konserte van hierdie kwartet was net so 'n integrale deel van die Sint Petersburgse musiektoneel soos hul eweknieë onder leiding van Joachim in Berlyn. In latere jare het kritiek ontstaan oor minder as perfekte ensemblespel en onvoldoende aandag aan kontemporêre Russiese musiek. Nietemin het Auer se groep kwartette deur Tsjaikofski, Alexander Borodin, Glazoenof en Nikolai Rimski-Korsakof opgevoer. Die groep het ook die musiek van Brahms en Schumann gespeel, saam met die musiek van Louis Spohr, Joachim Raff en ander minder bekende Duitse komponiste.
Aan die Konservatorium het die klavierpedagoog Theodor Leschetizky vir Auer voorgestel aan Anna Yesipova, wat volgens Leschetizky sy beste student was. Auer het verskeie sonates saam met van die grootste pianiste van die dag uitgevoer; sy gunsteling speelvennoot was egter steeds Yesipova, saam met wie hy verskyn het tot haar dood in 1914. Ander vennote het Anton Rubinstein, Leschetizky, Raoul Pugno, Sergei Taneyev en Eugen d ' Albert ingesluit. Auer het graag Tartini se Vioolsonate in G mineur, wat omstreeks 1713 geskryf is, gespeel. In die 1890's het Auer siklusse van die tien vioolsonates deur Beethoven opgevoer. 'n Besondere gunsteling was die Vioolsonate nr. 9 (Kreutzer-sonate), wat Auer die eerste keer in Hanover aangehoor het toe dit gespeel is deur Joachim en Clara Schumann.
Auer is vanaf 1914 tot 1917 tydens konserttoere in Rusland deur die pianis Wanda Bogutska Stein begelei.
Amerika
Auer het nie in 1917 in die Verenigde State opgetree nie. Volgens Auer was daar "een ernstige afskrikmiddel – die groot aantal konserte wat die kunstenaar in 'n kort tydperk van drie of vier maande moes speel. My vriende Anton Rubinstein, Hans von Bülow en Henri Wieniawski het [vir my] gesê dat, hoewel hul Amerikaanse toere die interessantste was, hulle huiwerig was om nuwe uitnodigings te aanvaar vanweë die ernstige spanning" wat die toere veroorsaak het. "Maar in 1918 het dit onmoontlik geword om werksgeleenthede in Rusland te verkry vanweë die Russiese Rewolusie." Daarna verhuis hy na die Verenigde State, alhoewel hy weens sy ouderdom nie 'n groot konserttoer onderneem het nie. Hy het op 23 Maart 1918 in Carnegie Hall gespeel en ook in Boston, Chicago en Philadelphia opgetree. Hy het klasgegee aan 'n paar privaatstudente by sy huis in Manhattan se "Upper West Side". In 1926 het hy aangesluit by die Institute of Musical Art (later die Juilliard-skool). In 1928 het hy aangesluit by die fakulteit van die Curtis Institute of Music in Philadelphia. Hy sterf in 1930 in Loschwitz, 'n voorstad van Dresden, Duitsland. Hy is begrawe in die Ferncliff-begraafplaas in Hartsdale, New York.
Speelstyl
Tsjaikofski was besonders ingenome met Auer se spel. Na 'n opvoering in 1874 in Moskou het hy Auer se "uitdrukkingskrag en die deurdagte poësie wat uit die interpretasie voorkom" geprys. Hierdie finesse en poësie het 'n geweldige prys gekos. Auer het swak gevormde hande vir 'n vioolspeler gehad en moes onophoudelik daaraan werk om sy tegniek in stand te hou. Hy het geskryf: "My hande is so swak dat dit voel asof ek my vermoë om te speel geheel en al verloor wanneer ek vir 'n paar opeenvolgende dae nie die viool bespeel nie."
Ondanks hierdie swakheid het Auer veel bereik deur voortdurend te werk. Sy toon en sy tegniek was aangrypend en elegant. Sy spel het ontbreek aan die nodige passie, maar hy het daarvoor opgemaak met 'n klassieke tegniek.
Sy musieksmaak was konserwatief en verfynd. Hy het gehou van die virtuose werke van Henri Vieuxtemps (soos bv. sy drie vioolconcertos) en Heinrich Wilhelm Ernst en het van hierdie werke gebruik gemaak in sy klasse. Een keer het 'n student beswaar daarteen aangeteken om Ernst se Othello-fantasie te speel, en dit afgekraak as onsmaaklike en slegte musiek. Auer het egter teruggekap: "Jy sal dit speel totdat dit soos goeie musiek klink, en jy sal niks anders speel nie."
Concertos
Auer het nooit een van Bach se solo-vioolkonserte aan 'n student toegewys nie. Die Dubbelconcerto was egter een van sy gunstelinge. Auer noem die Dubbelkonsert "die belangrikste" van die drie konserte.
Onbegeleide viool of viool en klaviersonates
Auer het geskryf dat die musikant Ferdinand David "die oneindige dank van die violistewêreld verdien deurdat hy Bach se sonates en partitas vir soloviool, BWV 1001–1006, en die ses sonates vir viool en klavesimbel, BWV1014-1019 herontdek het. David het hierdie werke geredigeer en gepubliseer en Joseph Joachim was die eerste wat hulle aan die musikale wêreld in die algemeen bekendgestel het, wat hierdie komposisies … 'n onmisbare pilaar van vioolliteratuur gemaak het." Auer het veral klem gelê op die Chaconne uit Bach se vierde sonate vir onbegeleide viool tesame met 33 variasies.
Mozart se concertos
Mozart het vyf concertos vir viool en orkes (almal in 1775) geskryf asook 'n dubbelconcerto (die Sinfonia Concertante vir viool, altviool en orkes K. 364). Auer (2012) maak nie melding daarvan nie, maar noem twee van die vioolconcertos, een in D-majeur, nr. 4, en een in A-majeur, nr. 5. Dit wil voorkom asof die ander concerto in E-mol majeur nie deur Mozart geskryf is nie.
Dirigeer
Auer was ook aktief as dirigent. Hy het met tussenposes aan die hoof gestaan van die Russiese Musiekgenootskap se orkestrale konserte in die 1880's en 1890's. Hy was altyd bereid om op die podium te klim om 'n beroemde buitelandse solis te begelei – soos destyds toe Joachim Rusland besoek het – en het dieselfde gedoen vir sy studente wat in die buiteland konserte gehou het.
Onderrig
Auer word onthou as een van die belangrikste onderwysers van die viool, en was een van die gewildste onderwysers vir begaafde studente. "Auer se [verhewe] posisie in die geskiedenis van vioolspel is gebaseer op sy onderrig." Verskeie noemenswaardige violiste soos Mischa Elman, Konstanty Gorski, Jascha Heifetz, Nathan Milstein, Toscha Seidel, Efrem Zimbalist, Georges Boulanger en Benno Rabinof was van sy studente. Daaronder tel "enkele van die grootste violiste" van die twintigste eeu.
Jascha Heifetz en sy vader in die konservatorium
Omstreeks 1900 het Sint Petersburg 'n aansienlike Joodse gemeenskap gehad, die grootste in Rusland buite die Vestigingsgebied. Auer (1923, pp. 156–157) skryf dat Jascha, as 'n tien- of elf-jarige seun "in die lig van sy talent en aanleg vir die viool sonder voorbehoud en sonder skroom toegelaat is tot die Konservatorium; maar wat moes met sy familie gedoen word? Iemand het gelukkig die idee gekry dat Jascha se vader, 'n violis van veertigjarige ouderdom, in my eie klas opgeneem moes word … Dit het ek gedoen, en gevolglik is die wet nagekom, terwyl die Heifetz-familie terselfdertyd nie geskei is nie, aangesien dit nie toelaatbaar was dat 'n student aan die Konservatorium se vrou en kinders van hul man en vader geskei word nie. Aangesien daar egter sonder uitsondering van die studente verwag is om die verpligte klasse in solfeggio, klavier en harmonie by te woon, en omdat Papa Heifetz beslis nie een daarvan bygewoon het nie … moes ek voortdurend met die bestuur om sy onthalwe veg. Eers met die koms van Glazoenof, my laaste direkteur, het ek tot die somer van 1917 geen verdere probleme ondervind om toe te sien dat die seun in die sorg van sy ouers bly nie, toe die gesin na Amerika kon verhuis.'"
Auer het sy studente se persoonlikhede gevorm. Hy het hulle styl en smaak geleer. Hy het ook hul horisonne verbreed. Hy het hulle boeke laat lees, hul gedrag en loopbaankeuses gelei en hul sosiale vaardighede opgeskerp. Hy het ook daarop aangedring dat sy studente 'n vreemde taal leer indien daar verwag is dat hulle 'n internasionale loopbaan sou volg.
Selfs nadat 'n student 'n loopbaan begin het, sou Auer met 'n vaderlike oog toekyk. Hy het tallose aanbevelingsbriewe aan dirigente en konsertagente geskryf. Toe Mischa Elman hom voorberei het vir sy debuut in Londen het Auer daarheen gereis om hom af te rig. Hy het ook met Efrem Zimbalist en Kathleen Parlow voortgegaan ná hul buigings.
Komposisies en skrywes
Auer het 'n klein aantal werke vir sy instrument geskryf, waaronder die Rhapsodie hongroise vir viool en klavier. Hy het ook 'n aantal kadense vir ander komponiste se concertos geskryf, insluitend die deur Beethoven, Brahms, en Mozart se derde concerto. Hy het drie boeke geskryf: Violin Playing as I Teach It (1920), My Long Life in Music (1923) en Violin Master Works and Their Interpretation (1925). Hy het ook 'n rangskikking van Paganini se 24ste Caprice geskryf (met klavierbegeleiding deur Schumann) wat later uitgevoer is deur Jascha Heifetz, Henryk Szeryng en Ivry Gitlis, en waarvan die finale variasie sy eie komposisie is. Daar is ook wysigings aangebring aan verskeie gedeeltes van die stuk. Auer het heelwat van die werke wat deel uitmaak van die standaardrepertorium asook concertos, kort stukke, en Bach se volledige solowerke rangskik. Die meeste van sy uitgawes word deur Carl Fischer gepubliseer. Hy het ook heelwat werke vir die viool rangskik, waaronder enkele van Chopin se klavierpreludes.
Familie
Auer se eerste vrou, Nadine Pelikan, was 'n Rus. Die jazz Vibrafoonspeler Vera Auer is 'n niggie van Leopold Auer. Die akteur Mischa Auer (gebore Mischa Ounskowsky) is sy kleinseun. Die komponis György Ligeti (die naam Ligeti is die Hongaarse ekwivalent van die Duitse naam Auer) is sy agterkleinkind. Volgens die vooraanstaande Hongaarse filosoof en dosent Ágnes Heller was Leopold Auer aan haar moeder se familie verwant.
Diskografie
Beide is opgeneem tydens 'n lewendige opname in Carnegie Hall waar Auer 'n opvoering gegee het.
Riviersonderend (rivier)
Die Sonderendrivier (ook Riviersonderend) loop ooswaarts deur die distrikte van Caledon en Swellendam en ten suide van die Riviersonderendberge. Dit vloei 16 km wes van Swellendam in die Breederivier, waarvan dit die belangrikste sytak is.
Stroomgebied
Deur riete en uitheemse bome vloei die rivier verby Genadendal, onderdeur die Beinbrechtbrug, verby Greyton na die dorp Riviersonderend. Daarna loop die rivier net noord van die N2 nasionale pad tot by Stormsvlei waar dit wyd en diep is. Na Stormsvlei gaan dit deur die Hessekwakloof voordat dit by die Breederivier aansluit. Die aanwesigheid van baie palmiet het die stroom geblokkeer en gelei tot vleie en kanale in die stroomgebied. In die tweede helfte van die 19de eeu was daar sprake van strande langs die rivier, maar deur riete en indringerplante soos die portjacksonboom het dit verdwyn.
San
Die San het die rivier die Kamma Kan Kamma genoem. Dit verwys na die baie sytakke wat die rivier voed. Tydens die 17de en 18de eeu het die Hessekwa-stam die oewers van die rivier bewoon. Sendeling Georg Schmidt het hier onder hierdie Khoi-groep gewerk.
Blanke pioniers
Hieronymus Cruse het reeds in 1669 die huidige naam aan die rivier gegee. Sedert die begin van die Kaapse vestiging het byna elke reisiger wat ooswaarts wou reis oor die Hottentots-Hollandberge gegaan en die loop van die Sonderendrivier gevolg. Die bosse het baie geel- en stinkhout aan die VOC gelewer vir waens en meubels. Mettertyd is plase ontwikkel wat teenswoordig nog bekend is. The Oaks was Hartebeestkraal. Noord van die rivier waar die Kwartelriver van suid aansluit, is Nethercourt, die destydse VOC-veepos Het Ziekenhuis. Zoetemelksvlei was eweneens ‘n VOC-veepos. Op Tygerhoek is die dorp Riviersonderend uitgelê en die naam van die proefplaas wes van die dorp dra nou die naam van hierdie eertydse VOC-pos. Effens oos lê die plaas Vaandrigsdrif, genoem na vaandrig Isaq Schrijver wat op 13 Januarie 1689 daar besoek afgelê het. Ander historiese plase op die rivieroewer is Ganzekraal, Appelskraal, Van der Wattskraal en Lindeshof.
Damme
Die sendelinge by Genadendal het reeds die water vir besproeiing gebruik. In die boloop van die rivier is die bekende Theewaterskloofdam.
Erica sicifolia
Erica sicifolia is 'n plant wat tot die genus Erica behoort en is deel van die fynbos. Die plant is inheems aan die Wes-Kaap en kom in die Riviersonderendberge voor. Daar is vier subpopulasies en hulle word bedreig deur dennebome, 'n indringerplant.
Montgomery Pittman
Montgomery Pittman (1 Maart 1917 – 26 Junie 1962) was 'n Amerikaanse skrywer, regisseur, en akteur. Hy was bekend vir sy rolle in die rolprent Come Next Spring (1956) en in die televisiereekse Maverick (1957), 77 Sunset Strip (1958), en The Twilight Zone (1959).
Kaapse wewer
Die Kaapse wewer (Ploceus capensis) is 'n endemiese, algemene standvoël in grasveld en bossieveld en is poliginies. Hulle broei gewoonlik koloniaal in riete of hoë bome en maak 'n groot nes met 'n kort ingangstonnel. Die voël is 17 cm groot en weeg 28 - 54 gram. In Engels staan die voël bekend as die Cape Weaver.
Europese vleivalk
Die Europese vleivalk (Circus aeruginosus) is 'n voël en skaars somer besoeker aan die binneland van Suid-Afrika. Die voël is 45 – 52 cm groot, weeg 410 - 780 g met 'n vlerkspan van 1.1 - 1.3 meter. In Engels staan die voël bekend as Western marsh harrier.
Rhincodontidae
Die Walvishaaie (Rhincodontidae) is 'n kraakbeenvis-familie wat hoort tot die orde Orectolobiformes. Daar is slegs een genus met 1 spesie wat hoort tot dié familie en die spesie kom aan die Suid-Afrikaanse kus voor.
Vella Lovell
Vella Lovell (gebore 13 September 1985) is 'n Amerikaanse aktrise. Sy is bekend vir haar rolle in die rolprente The Big Sick (2017) en Literally, Right Before Aaron (2017), en in die televisiereekse Crazy Ex-Girlfriend (2015) en OM City (2015).
Rhincodontidae
Kenmerke
Die familie se kop is plat en breed met 'n groot mond en klein tande. Die stertvin is hoër as die dorsale vin en die boonste lob van die stertvin is groter as die onderste lob. Die familie het vyf kieue splete.
Genus
Die volgende genus en spesie kom aan die Suid-Afrikaanse kus voor:
Wes-Ghats
Die Wes-Ghats (Engels: Western Ghats; Hindi: पश्चिमी घाट, Paścimī ghāṭa; Marathi: सह्याद्री, Sahyādrī; Kannada: ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟಗಳು, Paścima ghaṭṭagaḷu; Malayalam: പശ്ചിമഘട്ടം, Paścimaghaṭṭaṁ) is 'n bergreeks langs die weskus van Indië. Dit loop parallel tot die kus van die Arabiese See deur die Indiese deelstate en uniegebiede Maharashtra, Goa, Karnataka, Kerala en Tamil Nadu. Doddabetta is met 2 636 meter bo seevlak die hoogste bergpiek van die Wes-Ghats.
Die Wes-Ghats word in die noorde deur die Narmadarivier begrens. Van die riviere wat in die Wes-Ghats ontspring sluit in Godavari en Krisjna. Albei riviere deurkruis die Oos-Ghats en mond aansluitend in die Golf van Bengale uit.
Die Wes-Ghats is in 2012 deur Unesco as wêrelderfenisgebied gelys.
Etimologie
Die term ghat word in verskeie Drawidiese tale soos Kannada gaati en ghatta (bergreeks), Tulu gatta (heuwel), Tamil kattu (dam, rif, kant van ’n berg, verhoogde pad of brug) en Telugu katta en gattu (dam, oewer) gebruik.
Ghat, 'n term wat in die Indiese subkontinent gebruik word, kan afhangende van die konteks na 'n bergreeks of trap-heuwel soos die Oos-Ghats en Wes-Ghats verwys; of die reeks trappe wat aflei na 'n waterliggaam of kaai, asook na 'n bad of verassingplek langs die oewers van 'n rivier of dam, Ghats in Benares, Dhoby Ghaut of Aapravasi Ghat. Paaie wat deur die ghats loop word Ghatpaaie genoem.
Hartbeesrivier (Wes-Kaap, lat -34,33, long 19,54)
Die Hartbeesrivier is 'n rivier wat in die Wes-Kaap, Suid-Afrika vloei.
Oude Post
Oude Post was 'n VOC handelspos van ongeveer 1730 tot 1791 ongeveer ‘n kilometer stroomaf van Suurbraak aan die Buffeljagsrivier. Die VOC het die handelspos “op Rietvalleij aan de Buffeljagds Rivier” gehad ter beskerming van die veeboere en goedgesinde Khoi teen die San. Hier is trekosse van die Hessequa verky, maar hulle moes ook die ongewensde handel in beeste met die Khoi beheer. ‘n Korporaal en sewe dragonders is met die taak belas. ‘n Gedenkteken langs die R324 tussen Swellendam en Barrydale dui die juiste plek aan.
Eddie Boland
Eddie Boland (27 Desember 1883 – 3 Februarie 1935) was 'n Amerikaanse akteur. Hy was bekend vir sy rolle in die rolprente Oliver Twist (1922), The Kid Brother (1927), Sunrise (1927), en The Lightning Flyer (1931).
Emma Booth (aktrise)
Emma Booth (gebore 1982) is 'n Australiese aktrise. Sy is bekend vir haar rolle in die rolprente Hounds of Love (2016) en Gods of Egypt (2016), en in die televisiereekse Once Upon a Time (2011) en Glitch (2015).
Balchasj-meer
Die Balchasj-meer (Kasaks: Балқаш Көлі, Balqaş köli, [bɑlqɑɕ kwʏlɪ]; Russies: Озеро Балхаш, Ozero Balchasj; letterlik: "moeras-meer") is die tweede grootste meer in Asië ná die Baikalmeer met 'n oppervlakte van 16 400 km² en is in Oos-Kasakstan wes van die grens tot die Volksrepubliek China geleë. Die grootste rivier, wat in die meer uitmond, is die Ili.
Nes die Aralmeer word die Balchasj-meer deur ontwatering bedreig. Die Sowjetunie het in die 1960's begin water van die Balchasj-meer se invloeie te neem vir die besproeiing van katoenvelde. 'n Ander bedreiging vir die Balchasj-meer is die groeiende waterverbruik van die Chinese outonome gewes Xinjiang as gevolg van die groot bevolkingsgroei, waar die Ili, die Balchasj-meer se belangrikste waterbron, ontspring.
Afrikaanssprekende bevolking in Suid-Afrika
Volgens die 2011 sensus van Suid-Afrika, was daar ’n totaal van 6 855 082 mense wat Afrikaans as ’n eerste taal praat. Volgens die 2001 Namibië sensus het 11.4% van die Namibiërs Afrikaans as hulle huistaal gehad. Die getal Afrikaanssprekendes tydens die sensus van 2011 in Suid-Afrika volgens plaaslike munisipale grense is soos volg: [[Lêer:South Africa 2011 Afrikaans speakers proportion map.svg|duimnael|Suid-Afrikaanse munisipaliteite met 'n meerderheid van Afrikaanstaliges in 2011. Daar is ook groot Afrikaanse gemeenskappe in die ander provinsies.
]] [[Lêer:South Africa 2011 Afrikaans speakers density map.svg|duimnael|Geografiese verspreiding van Afrikaans in Suid-Afrika ná bevolkingsdigtheid per vierkante kilometer in 2011.
Erica sicula
Erica sicula is 'n plant wat tot die genus Erica behoort. Die plant is inheems aan Libië, Libanon, Siprus, Sisilië, Sirië en Turkye.
Avignon
Avignon [aviˈɲɔ̃] is 'n Suid-Franse stad in Provence met sowat 90 000 inwoners (2009). Die stad, wat teen die linkeroewer van die Rhône lê, is die prefektuur (hoofstad) van die département Vaucluse en staan veral vir sy bekoorlike ou stadskern met sy middeleeuse geboue en die indrukwekkende stadsmuur bekend, wat volledig bewaar is.
Avignon se brug oor die Rhône (die Pont St. Bénézet uit die 12de eeu) het wêreldbekend geword danksy 'n ou volkslied ("Sur le pont d'Avignon..." / "Op die brug van Avignon..."). Die oorspronklike brug is van hout gemaak en in die tydperk tussen 1171 en 1185 opgerig.
Net vier van die brug se 22 boë het bewaar gebly, die ander is tydens 'n vloedramp in die jaar 1660 verniel. Die brug is saam met die Gotiese pousepaleis uit die 14de eeu deur UNESCO as wêrelderfenis gelys.
Geskiedenis
Avignon is oorspronklik 'n Kelties-Liguriese nedersetting uit die 6de eeu v.C., en sy vroeë naam Aoue(n)ion beteken of "Stad van die sterke wind" of "Heerseres van die rivier". Die eerste verwysing na Avignon (as Avenio) dagteken uit die 2de eeu v.C.. In die jaar 48 v.C. word Avignon 'n Romeinse kolonie.
Tydens die 12de eeu slaag die stad daarin om selfregerend te word en huisves 'n groot Kathaarse gemeente. Hiervoor is Avignon tydens die kruistogte teen die Kathare in die jaar 1226 met die verwoesting van sy versterkings gestraf. Bowendien is die stad se selfregerende status in 1246 deur Karel van Anjou herroep, wat Avignon vervolgens deur sy amptenare laat bestuur. Bonifacius III stig in die jaar 1303 die universiteit van Avignon. Met Pous Clemens V se verhuising na Avignon begin in 1309 die sewentigjarige ballingskap van die pousdom in die stad. Hy word opgevolg deur sewe pouse en verskeie teenpouse, wat eweneens hier resideer en almal onder die sterke invloed van die Franse konings kom.
Pous Clemens VI koop die stad op 12 Junie 1348 van Johanna I, koningin van Napels, tydens sy ballingskap in Avignon as sy residensie.
Die ballingskap van die pousdom en die aanwesigheid van die pous se hofhouding met sy groot finansiële bates bevorder die ontwikkeling van Avignon se ekonomiese lewe, en ook baie kunstenaars verhuis na die stad. Avignon se bevolking groei van 15 000 tot 50 000 inwoners. Die nuwe brug oor die Rhône, die pousepaleis en talle pragtige huise van kardinale en kerklike amptenare dateer uit hierdie tydperk.
Kuns en kultuur
Sedert die jaar 1947 tree Avignon tydens die laaste drie weke in Julie as die gasheerstad van die Festival d'Avignon met 'n groot aantal toneel-, dans- en musiekopvoerings op.
Wynbou
Avignon is die sentrum van 'n belangrike wynbougebied en word as die hoofstad van die vrugtige Côtes du Rhône-wyne beskou. Die wynkelder van die Pousepaleis (Bouteillerie du Palais des Papes) staan oop vir besoekers.
Stormjaers
Die Stormjaers was die militêre vleuel van die Ossewa-Brandwag. Hulle wou deur sabotasie en sluipmoorde Suid-Afrika se betrokkenheid by die Tweede Wêreldoorlog in die wiele ry.
Stigting en doel
Die Stormjaers is in Augustus 1940 gestig as die stormtroepe van die Afrikanervolk na die voorbeeld van die Sturmabteilung van die Nazi’s. Dit was 'n protesaksie teen die regering se steun aan Brittanje in die oorlog. Die doel was om 'n staatsgreep in Suid-Afrika uit te voer op die  moment  dat die Duitsers die oorhand begin kry het in die oorlog en dan sou 'n republiek uitgeroep word. Met geweld sou die regering oorgeneem word en daarom moes die Stormjaers goed georganiseerd en gedissiplineerd wees. Opleiding en die oppotting van krygsvoorrade het op die plaas Biddulphsberg plaasgevind. Onluste sou ontketen word sodat die Smuts-regering groot getalle soldate in die land moes hou om die binnelandse stabiliteit te handhaaf en dus weinig soldate beskikbaar sou hê om na die buiteland te stuur.
Optrede
Die Stormjaers het die oorlogspoging van die regering aktief teengestaan met voorvalle van sabotasie met tuisgemaakte brandbomme en handgranate. Op 31 Januarie 1941 het 'n botsing wat twee dae geduur het by die Johannesburgse stadsaal tussen die Stormjaers en soldate uitgebreek. Geboue is aan die brand gesteek en traangas is gegooi. Die Stormjaers was gewapen met stokke, fietskettings, pype, knuppels en messe. Daarteenoor was die soldate swak bewapen. Etlike polisielede het hulle selfs by die Stormjaers aangesluit. Einde Januarie 1942 is telegraaf-, telefoon- en kraglyne gesaboteer. Die Stormjaers het hardhandig opgetree teenoor hul lede wat verraad gepleeg het. 'n Volksraadslid is selfs ontvoer en aangerand. Die regering het OB-lede en Stormjaers sonder verhoor aangehou. 'n Gevolg hiervan was dat die Stormjaers sekere gevangenes bygestaan het om te ontsnap. Rooftogte is uitgevoer om in die lewensbehoeftes van die gesinne van die gevange lede te voorsien.
Slagspreuk
Die slagspreuk van die Stormjaers was as ek omdraai, skiet my
as ek val, wreek my
as ek storm, volg my.
Namibiese dollar
Die Namibiese dollar (kode NAD) is sedert 1993 die geldeenheid van Namibië. Die eenheid word gelykstaande gehou met die Suid-Afrikaanse rand (ZAR). Laasgenoemde is ook 'n amptelike geldeenheid weens Namibië se lidmaatskap in die Gemeenskaplike Monetêre Gebied.
Muntstukke in sirkulasie is: 5, 10, 50 sent, $1 en $5. Banknote is $10, $20, $50, $100 en $200.
Geskiedenis
Die Namibiese dollar vervang die Suid-Afrikaanse rand, ook Suidwes-Afrika se geldeenheid terwyl die land deel van Suid-Afrika was van 1920 tot 1990. Die rand is steeds 'n wettige betaalmiddel, omrede die Namibiese dollar gekoppel is aan die Suid-Afrikaanse rand en plaaslik geruil kan word op 'n een-tot-een basis. Namibië was ook deel van die Rand Monetêre Gebied vanaf sy onafhanklikheid in 1990 tot die instelling van die dollar in 1993.
In 1990 is begin om die rand te vervang met 'n nuwe Namibiese geldeenheid. Die naam kalahar is voorgestel, synde die Kalahariwoestyn in die ooste van Namibië geleë is. Die sentrale bank van Namibië sou bekend staan as die Namibiese Reserwebank. Denominasies van hierdie beplande geldeenheid het ingesluit 2, 5, 10, en 20 kalahar. (Let wel: Daar was twee verskillende ontwerpe vir die 20 kalahar eksemplaarnote). Hierdie planne het op niks uitgeloop nie, maar 'n paar proefnote is gedruk in 'n verskeidenheid van denominasies.
Die Bank van Namibië het die eerste banknote in September 1993 uitgereik en gedurende Desember van daardie jaar ook die eerste nasionale muntstukke.
Munte
Muntstelsel is 1993, 1996, 1998, 2000 en 2002.
Banknote voor 2012
Hierdie banknote is sedert 1993 of 1996 in sirkulasie. Hulle is vanaf 21 Maart 2012 deur nuwe banknote wat op 15 Mei 2012 in sirkulasie gebring is vervang, maar behou nog hulle geldigheid. 1 20-dollar-banknote sedert 1996.
2 200-dollar-banknote sedert 2001.
Sesam
Sesam (Sesamum indicum) is 'n blomplant in die genus Sesamum, en word gebruik as 'n spesery in voedsel. Talle wilde verwante kom in Afrika voor en 'n kleiner aantal in Indië. Dit word wyd aangeplant in tropiese streke regoor die wêreld en word verbou vir sy eetbare sade, wat in peule groei. Wêreldproduksie in 2018 was 6 miljoen metrieke ton, met Soedan, Mianmar en Indië as die grootste produsente.
Sesamsaad is een van die oudste oliesaadgewasse wat bekend is, wat meer as 5 000 jaar gelede begin verbou is. Sesamum het baie ander spesies, die meeste is wild en inheems aan Afrika suid van die Sahara. S. indicum, die gekweekte tipe, het sy oorsprong in Indië. Dit verdra droogtetoestande goed en groei waar ander gewasse misluk. Sesam het een van die hoogste olie-inhoude van enige saad. Met 'n ryk, neutagtige geur is dit 'n algemene bestanddeel in kookkuns regoor die wêreld. Soos ander kosse, kan dit allergiese reaksies by sommige mense veroorsaak.
Oorsprong en geskiedenis
Sesamsaad word beskou as die oudste oliesaadgewas wat aan die mensdom bekend is.
Die genus het vele spesies, en die meeste daarvan groei wild. Die meeste wilde spesies van die genus Sesamum is oorspronklik van Afrika suid van die Sahara. S. indicum, die gekultiveerde tipe, het waarskynlik in Indië ontstaan.
Jump
Jump, oftewel jumpstyle, is 'n Belgiese substyl in die dance- en elektroniese musiekgenres, kenmerkend vir sy fokus op die harde bass. In die begin is jump beskou as 'n variant van die sneller en harder harcore, maar hierdie traer variant (toe so 'n 135 tot 140 bpm) het heel snel gegroei tot 'n waardige genre.
Die jumpgenre het ontstaan uit die oldschool, jungle en harcore van die jare begin '90. Daar is toe reeds al plate gemaak wat mens as jump sou kon omskryf (soos Speedy J - Pullover) (hierdie plate is destyds betiteld as oldschool of jungle), maar 'n aparte styl was jump toe nog nie. Dit het waarskynlik gebeur teen die einde van die jare '90 toe Da Boy Tommy en Da Rick saam die top 10-treffer "Ready to Rumble" uitgebring het. Einde 2004 het jump ook in Nederland langsaam opgekom. Omdat die sterk verwante musiekgenre hardstyle toe in Nederland gewild was, is jump in Nederland jumpstyle genoem, waarna België ook hierdie benaming hier en daar oorgeneem het. In die eerste jare van sy bestaan, was jump slegs in die Lae Lande gewild, maar later het sy aanhang ook na andere lande soos Frankryk en Duitsland versprei.
Het Ziekenhuis
Die VOC-veepos Het Ziekenhuis staan vandag bekend as die plaas Nethercourt. Dit is noordwes van die dorp Riviersonderend geleë waar die Kwartelrivier by die Riviersonderend (rivier) aansluit. In 1954 is 'n bronsplaat opgerig om die historiese waarde van hierdie “hospitaal” te erken.
Sesam
Oorsprong en geskiedenis
Sommige verslae beweer sesam is gedurende die Ptolemeïese tydperk in Egipte verbou, terwyl ander die Nuwe Ryk voorstel. Egiptenare het dit sesemt genoem, en dit is ingesluit in die lys medisinale middels in die rolle van die Ebers-papirus wat gedateer is tot meer as 3 600 jaar gelede. Opgrawings van koning Toetankamen het mandjies met sesam onder ander grafgoedere ontbloot, wat daarop dui dat sesam teen 1350 v.C. in Egipte teenwoordig was. Argeologiese verslae dui daarop dat sesam minstens 2 750 jaar gelede in die ryk van Urartu gekweek en gepars is om olie te ontgin. Ander glo dat dit moontlik in Ethiopië ontstaan het.
Identifikasie
Sesam is 'n meerjarige plant wat 50-100 cm hoog word, met teenoorgestelde blare 4-14 cm lank en 'n vol kantlyn; hulle is breed lansetvormig, tot 5 cm breed aan die basis van die plant, vernou tot net 1  cm breed op die blomstingel. Die blomme is buisvormig, 3-5 cm lank, met 'n vierlobbige mond. Die blomme kan in kleur verskil, waarvan sommige wit, blou of pers is.
Sesamsaad kom in baie kleure voor, afhangende van die kultivar. Die mees verhandelde variëteit sesam is spierwit gekleur. Ander algemene kleure is dofgeel, bruin, goud, bruin, rooierig, grys en swart. Die kleur is dieselfde vir die dop en die vrugte.
Die sesamvrug is 'n kapsule, gewoonlik behaard, reghoekig in deursnee en meestal gegroef met 'n kort, driehoekige bekkie. Die aantal lokuli wissel van vier tot 12. Die vrug skeur natuurlik oop om die sade vry te laat deur langs die septa van bo na onder of deur middel van twee apikale porieë te verdeel, afhangende van die variëteitskultivar. Die mate van uitskeiding is van belang in teling vir gemeganiseerde oes, asook die invoeghoogte van die eerste kapsule.
Sesamsaadjies is klein. Hul groottes verskil tussen die duisende variëteite wat bekend is. Gewoonlik is die sade ongeveer 3 tot 4 mm lank by 2 mm breed en 1 mm dik. Die sade is eiervormig, effens afgeplat en ietwat dunner by die oog van die saad (hilum) as aan die teenoorgestelde kant. Die massa van 100 sade is 0,203 g. Die saadhuid (testa) kan glad of gerib wees.
Verbouing
Sesamvariëteite het by baie grondtipes aangepas. Die hoë-opbrengsgewasse floreer die beste op goed gedreineerde, vrugbare grond van medium tekstuur en neutrale pH. Dit het egter 'n lae verdraagsaamheid vir grond met hoë soutinhoud en versuiptoestande. Kommersiële sesamgewasse benodig 90 tot 120 rypvrye dae. Warm toestande bo 23 °C bevorder groei en opbrengste. Terwyl sesamgewasse wel in arm grond kan groei, kom die beste opbrengste voor op behoorlik bemeste plase.
Aanvang van blom is sensitief vir fotoperiode en sesamvariëteit. Die fotoperiode beïnvloed ook die olie-inhoud in sesamsaad; verhoogde fotoperiode verhoog olie-inhoud. Die olie-inhoud van die saad is omgekeerd eweredig aan die proteïeninhoud daarvan.
Sesam is droogtebestand, deels as gevolg van sy uitgebreide wortelstelsel. Dit benodig egter voldoende vog vir ontkieming en vroeë groei. Terwyl die gewas droogte en die teenwoordigheid van oortollige water oorleef, is die opbrengs aansienlik laer in beide toestande. Vogvlakke voor plant en blom beïnvloed die opbrengs.
Die meeste kommersiële kultivars van sesam is onverdraagsaam teenoor versuiping. Reënval laat in die seisoen verleng die groei en verhoog die verlies weens afbreek, wanneer die saadpeul versplinter en die saad verstrooi. Wind kan ook verstrooiing tydens oes veroorsaak.
Verwerking
Sesamsaad word beskerm deur 'n kapsule wat oopbars wanneer die sade ryp is. Die tyd van hierdie bars, of "afbreek", is geneig om te wissel. Boere sny dus plante met die hand en plaas dit saam in 'n regop posisie om aan te hou ryp word totdat al die kapsules oopgemaak het. Die ontdekking van 'n nieversplinterende mutant deur Langham in 1943 het die werk begin vir die ontwikkeling van 'n hoëopbrengs-, afbreekweerstandige variëteit. Alhoewel navorsers aansienlike vordering in sesamteling gemaak het, beperk oesverliese as gevolg van vroeë afsplintering steeds plaaslike Amerikaanse produksie. Landboukundiges in Israel werk aan moderne kultivars van sesam wat op meganiese wyse geoes kan word.
Aangesien sesam 'n klein, plat saadjie is, is dit moeilik om dit na oes te droog omdat die klein saadjie die beweging van lug om die saad moeilik maak. Daarom moet die saad so droog as moontlik geoes word en teen 6% voggehalte of minder gestoor word. As die saad te klam is, kan dit vinnig warm word en galsterig word.
Produksie en verhandeling
In 2020 was die wêreldproduksie van sesamsaad 7 miljoen metrieke ton, gelei deur Soedan, Myanmar en Tanzanië (sien tabel).
Die wit en ander ligter gekleurde sesamsaad is algemeen in Europa, die Amerikas, Wes-Asië en die Indiese subkontinent. Die swart en donkerder gekleurde sesamsaad word meestal in China en Suidoos-Asië geproduseer.
In die Verenigde State word die meeste sesam deur boere onder kontrak aan Sesaco gekweek, wat ook handelsmerksaad verskaf.
Handel
Japan is die wêreld se grootste sesaminvoerder. Sesamolie, veral van geroosterde saad, is 'n belangrike komponent van Japannese kookkuns en tradisioneel die hoofgebruik van die saad. China is die tweede grootste invoerder van sesam, meestal oliegraad. China voer laerprys-voedselgraad-sesamsaad uit, veral na Suidoos-Asië. Ander groot invoerders is die Verenigde State, Kanada, Nederland, Turkye en Frankryk.
Sesamsaad is 'n hoëwaarde-kontantgewas. Pryse het in 2010 gewissel tussen VS$800 en VS$1 700 per metrieke ton.
Sesamuitvoer verkoop oor 'n wye prysklas. Gehaltepersepsie, veral hoe die saad lyk, is 'n belangrike prysfaktor. Die meeste invoerders wat bestanddeelverspreiders en olieverwerkers verskaf, wil slegs wetenskaplik behandelde, behoorlik skoongemaakte, gewaste, gedroogde, kleurgesorteerde, groottegegradeerde en onsuiwerheidsvrye sade koop met 'n gewaarborgde minimum olie-inhoud (nie minder nie as 40%) verpak volgens internasionale standaarde. Saad wat nie aan hierdie gehaltestandaarde voldoen nie, word as ongeskik vir uitvoer beskou en plaaslik verbruik. In 2008 was Indië die grootste uitvoerder volgens volume, premiepryse en gehalte, gevolg deur Ethiopië en Mianmar.