cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Villa Diodati
Die herehuis is vernoem na 'n invloedryke Geneefse familie van Italiaanse afkoms wat - as aanhangers van die Reformasie - in die 16de eeu vanuit Lucca in Toskane na Switserland gemigreer het. In 1710 het ene Gabriel Diodati die landgoed in Cologny gekoop om hier 'n nuwe herehuis te laat bou.
Rantsoenering
Rantsoenering in logistiek beteken die beheer van die verspreiding of verdeling van skaars hulpbronne, goedere, of dienste onder die bevolking op verspreide gebiede. Rantsoenering beheer die grootte van die rantsoen, byvoorbeeld die groote van n houer, wat 'n persoon se aandeel van die hulpbronne wat versprei word op 'n bepaalde dag of op 'n spesifieke tyd bepaal.
In ekonomie is rantsoenering 'n kunsmatige beperking van die aanvraag. Dit word gedoen prys te hou onder die ewewig (mark-skoonmaak) prys bepaal deur die proses van vraag en aanbod in 'n onbelemmerde mark. So kan rantsoenering aanvullend tot prysbeheer gebruik word. 'n Voorbeeld van rantsoenering as gevolg van stygende pryse was die rantsoenering van petrol tydens die wêreldwye 1973-energiekrisis, petrol tenk grootte beperkings en toename in die aantal petrol stasies.
Hoë pryse, veral in die geval van noodsaaklikhede, is ongewens by diegene wat dit nie kan bekostig nie. Tradisionele ekonome glo egter dat hoër pryse die vermorsing van skaars hulpbronne verminder, terwyl dit ook as aansporing dien vir die verskaffer om meer te herversprei en ook te produseer.
Rantsoenering deur die verpligte gebruik van rantsoenkoepons is net een soort van nie-prys-rantsoenering. Skaars produkte of dienste kan ook gerantsoeneer word met behulp van 'n toustaan-metode. Dit word gesien by pretparke, waar 'n mens eenmaal vir toegang betaal en dan nie weer om op enige ritte te gaan nie. Net so, in die afwesigheid van tolpaaie, word toegang tot paaie gerantsoeneer op 'n eerste daar, eerste bedien​-proses in 'n tipe wagtou, wat kan lei tot verkeersopeenhopings en daarop volgende hoër petrol verbruiking.
Jean Sibelius
Jean Sibelius (oorspronklike naam Johan Julius Christian Sibelius, 8 Desember 1865, Hämeenlinna, Finland - 20 September 1957, Järvenpää, Finland), was ‘n Finse komponis en violis van die laat-Romantiese- en vroeë-moderne tydperke. Hy is waarskynlik die belangrikste komponis uit Skandinawië. Sy musiek geniet wye erkenning vir die bydra daarvan tot die opbou van Finland se nasionale identiteit tydens die land se stryd om onafhanklikheid van Rusland.
Vroeë Lewe
Sibelius het gestudeer aan die Finse Normale Skool, die eerste Finssprekende skool in Russies-geokkupeerde Finland, waar hy bekend geraak het met Finse literatuur, en in besonder met die Kalevala, die mitologiese epog van Finland, wat vir hom 'n konsekwente bron van inspirasie sou bly. (baie van sy simfoniese gedigte soos Pohjola se Dogter [1906] en Luonnotar [1913] put hul inspirasie uit die bron.) Alhoewel dit gemeensaak was dat hy vir 'n regsloopbaan bestem was, het hy gou sy regstudies in Helsinki gestaak en homself geheel en al aan musiek begin wy. Hy het aanvanklik beplan om 'n violis te word. Onder die leidende hand van Martin Wegelius het hy baie kamermusiek en instrumentale musiek gekomponeer. Hy het die naam Jean aangeneem, welke hy voortaan in sy professionele loopbaan sou gebruik. In sy middel twintigs het hy Finland verlaat ten einde sy studies in Berlyn en Wene voort te sit, waar sy dosente die komponiste Robert Fuchs en Karl Goldmark ingesluit het.
Werke
By sy terugkeer na Finland het 'n opvoering van Sibelius se eerste grootskaalse werk, die Kullervo Simfonie (1892) ietwat van 'n sensasie geskep. Hierdie werk, en sy opvolgende werke, En Saga (1892), die Karelia musiek, en die Vier Legendes het hom gevestig as een van Finland se voorste komponiste. Die derde van die vier simfoniese gedigte in die Vier Legendes is die bekende Swaan van Tuonela (1893). In 1897, voor die verskyning van sy Simfonie No. 1 in E Mineur (1899), het die Finse senaat toegestem om aan Sibelius 'n klein lewenslange pensioen te laat toekom ter erkenning van sy genialiteit. Sy simfoniese gedig Finlandia is in 1899 geskryf en in 1900 hersien. Sibelius se werke uit die 1890's is dié van 'n nasionalistiese komponis wat werk in die tradisies van die Romantiek. In die eerste dekade van die 20ste eeu was Sibelius oor die hele Europa bekend. Die pianis en komponis Ferruccio Busoni, met wie Sibelius as student in Helsinki 'n vriendskap gesmee het, het sy Simfonie No. 2 in D Majeur (1901) in Berlyn gedirigeer, en die Britse komponis Granville Bantock het Sibelius se Simfonie No. 3 in C Majeur (1907) aangevra. Met hierdie werk het Sibelius sy rug gedraai op die nasionalistiese romantiek van sy tweede simfonie asook die Vioolconcerto in D Mineur (1903) en beweeg na die meer ondersoekende en kompromislose styl van En Saga en die Simfonie No. 4 in A Mineur (1911). Na die Eerste Wêreldoorlog het Sibelius van sy grootste werke gepubliseer, te wete die laaste drie simfonieë (No. 5 in E-mol Majeur, No. 6 in D Mineur, en No. 7 in C Majeur) asook die simfoniese gedig Tapiola (1925), maar daarna teruggesak in die langste stilte van sy lewe. Bespiegelinge oor 'n agste simfonie - waarvan die uitvoering in die vroeë 1930's sou plaasvind - en selfs 'n negende simfonie- was ongegrond. Geen manuskripte het Sibelius se dood oorleef nie. Met die 1930's het Sibelius se gewildheid toeggeneem, aangehits deur skrywers soos Cecil Gray en Constant Lambert in Engeland en Olin Downes in die VSA. Ten spyte van 'n reaksie teen sy populariteit in die volgende generasie, het Sibelius sy houvas behou oor die musiekpubliek. Alhoewel Sibelius se inspirasie hoofsaaklik gekoppel is aan die Skandinawiese landskap, is dit nie hoofsaaklik as 'n "digter van die natuur" waarvoor hy onthou word nie. Sy prestasie beide in sy simfoniese gedigte en die sewe simfonieë lê hoofsaaklik in sy merkwaardige bemeestering van vorm. Die eerste beweging van die derde simfonie beskik oor die finaliteit en volwassenheid van konstruksie van bv. Haydn of Mozart se eerste bewegings, tog oortref Sibelius se organiese eenheid en argitektuur selfs hierdie voorafgaande modelle. Dit is in Sibelius se kapasiteit vir organiese groei waarin die geheim van sy genialiteit lê.
Haliclona tulearensis
Die spons behoort tot die genus Haliclona en tot die familie Chalinidae. Die wetenskaplike naam van die spesie is die eerste keer geldig gepubliseer in 1976 deur Vacelet, Vasseur & Lévi.
Kaapse Regeringspoorweë
Na die ontdekking van goud in die Zuid-Afrikaansche Republiek in 1886, het die regerings van die Kaapkolonie en Oranje-Vrystaat ooreengekom dat die Kaapse Regeringspoorweë 'n spoorlyn deur die OVS tot in snelgroeiende Johannesburg sal bou en bedryf. Hierdie spoorlyn het Bloemfontein, die hoofstad van die OVS, in 1890 bereik, en die spoorverbinding tussen Kaapstad en Johannesburg was vanaf 1892 operasioneel.
Chuck Hittinger
Chuck Hittinger (gebore 12 Februarie 1983) is 'n Amerikaanse akteur en skrywer. Hy is bekend vir sy rolle in die rolprente American Reunion (2012) en Bad Tutor (2018), en in die televisiereeks Pretty Little Liars (2010).
Christopher Zikode
Christopher Mhlengwa Zikode, ook bekend as die Donnybrook-reeksmoordenaar, is ’n Suid-Afrikaanse reeksmoordenaar en verkragter wat in 1995 skuldig bevind is aan agt moorde, vyf verkragtings, vyf pogings tot moord en twee onsedelike aanrandings. Hy is egter vermoedelik verantwoordelik vir minstens 18 moorde en 11 pogings tot moord.
Moorde en vonnis
Zikode het ’n skrikbewind gevoer op die dorp Donnybrook, KwaZulu-Natal. Hy het in die loop van twee jaar huise aangeval, asook vroue wat alleen loop. Hy sou ’n huis binnegaan en al die mans doodskiet. Hy sou dan die vroue na nabygeleë landerye of plantasies neem en hulle herhaaldelik verkrag, soms tot vyf uur lank en dikwels terwyl hulle gewond was. As die vroue nie wou saamwerk nie, het hy hulle doodgeskiet en dan nekrofilie gepleeg.
Zikode is in Julie 1995 die eerste keer in hegtenis geneem vir die poging tot moord op Beauty Zulu. Terwyl hy op brogtog uit was, het hy minstens nog een moord gepleeg en twee mense probeer vermoor. Hy is op 29 September 1995 weer in hegtenis geneem. Hy is op 7 Januarie 1997 gevonnis tot 140 jaar tronkstraf.
Partisaan
'n Partisaan is lid van 'n onreëlmatige militêre mag wat gevorm is om weerstand te bied teen 'n vreemde mag of 'n leër wat 'n gebied beset. Sodanige besettingsmag word dan deur opstandige geweldadige aktiwiteite van die partisane teengestaan. Die term kan ook van toepassing wees op die operasionele aktiwiteite van weerstandsbewegings. Die algemeenste gebruik van die term verwys in huidige taalgebruik (ook in ander tale) na weerstandvegters teen besettings tydens die Tweede Wêreldoorlog.
Gegenschein
thumb|240px|Die gegenschein verskyn op dié foto as 'n helder kol van links bo na regs onder bo die [[Baie Groot Teleskoop.]]
Partisaan
Geskiedenis
Die aanvanklike konsep van partisaan oorlogvoering behels die gebruik van soldate wat uit die plaaslike bevolking kom in 'n oorlogsone (of in sommige gevalle gereelde magte) wat agter vyandelike lyne sou optree om kommunikasie te ontwrig, poste of dorpe oor te neem as voorwaartse bedryfsbase, konvooie in hiderlae te lei, oorlogbelastings of - bydraes te hef, logistieke voorraad-lyne aan te val en vyandelike magte te dwing om hul magte te verdeel en hul basisse te beskerm.
Gegenschein
Gegenschein (uit Duits; letterlik "teengloed" of "opposisielig") is 'n dowwe verligte kol in die naglug wat reg teenoor die son aan die ander kant van die aarde geleë is. Die trustrooiing van sonlig deur interplanetêre stof veroorsaak dié optiese verskynsel.
Partisaan
Geskiedenis
Een van die eerste handleidings vir partisaantaktieke in die 18de eeu, was The Partisan, or the Art of Making War in Detachment gepubliseer in Londen in 1760 deur de Jeney, 'n Hongaarse militêre offisier wat in die Pruisiese weermag as kaptein van militêre ingenieurs in die Sewejarige Oorlog van 1756-1763 gedien. Johann von Ewald beskryf tegnieke van partisaan oorlogvoering in detail in sy Abhandlong über den kleinen Krieg (1789).
Gegenschein
Verduideliking
Nes sodiaklig, is gegenschein sonlig wat deur interplanetêre stof teruggestrooi word. Die meeste van dié stof wentel naby die sonnebaan om die son, met 'n moontlike konsentrasie van deeltjies by die L2-punt van die aarde-son-stelsel.
Partisaan
Geskiedenis
Partisane in die middel van die 19de eeu was aansienlik anders van plunderende perderuiters, of van ongeorganiseerde/semi-georganiseerde guerrilla magte. Russiese partisane het 'n belangrike rol gespeel in die ondergang van Napoleon. Hul hewige weerstand en aanhoudende aanvalle het gehelp om die Franse keiser gedwing om te ontrek uit Rusland na sy inval in 1812.
Die konsep van 'n partisaanoorlogvoering sou later ook die basis van die "Partisan Rangers" van die Amerikaanse burgeroorlog vorm. In daardie oorlog het die Verenigde State eenhede van die weermag, soos die gelei deur John S. Mosby, Isai James, William Kwantifitrill, of Bloody Bill Anderson, en deur von Ewald (en later in Antoine-Henri Jomini en Carl von Clausewitz) beskryf is, bedryf. In essensie, was die 19de-eeuse Amerikaanse partisane egter nader aan kommandos of Ranger magte, wat operasioneel was gedurende die Tweede Wêreldoorlog as die "partisaan" magte wat in die besette Europa aktief was. Mosby-styl vegters sou wetlik as uniformdraende lede van hul staat se gewapende magte beskou kon word.
Tydens die Tweede Vryheidsoorlog het die Boere 'n guerrilla-veldtog teen die Britte gevoer, waarvan elemente ooreengekom het met 'n partisaan weerstand benadering.
Die Russiese Ryk het ook gebruik gemaak van partisane in die Eerste Wêreldoorlog, byvoorbeeld eenhede gelei deur Stanisław Bułak-Bałachowicz.
Bronne
Denis Davidoff, Essai sur la guerre de partisans, Éditions Astrée, 2012, 140 p. (http://www.editions-astree.fr [archive])
Yaacov Falkov, “Partisans, guerre de” in Encyclopédye de la Seconde guerre mondiale, eds. J.F. Muracciole and G. Piketty (Robert Laffont, Paris 2015): 943-950.
The Lookout
Sir Percy Fitzpatrick en sy vrou Lady Fitz is by The Lookout langs die Sondagsrivier naby Kirkwood begrawe. Die terrein is in 1953 tot 'n nasionale gedenkwaardigheid verklaar.
'n Plaat aan die toring gedenk sir Percy se seun, Percy Nugent George Fitzpatrick, wat tydens die Eerste Wêreldoorlog in Frankryk gesneuwel het.
Demospongiae
Demospongiae of gewone sponse vorm die grootste klas van die stam van sponsdiere (Porifera).
Kenmerke
Hul liggaam bestaan uit kieselnaalde of sponginevesels, of 'n kombinasie van albei, maar nooit uit kalknaalde. Die naalde is meestal 4-stralig, maar nooit 6-stralig. Die liggaamsvorm is baie veranderlik, en loop van vaas- of kussingvorme tot korsvormige plakke. Hierdie sponse kan ruim 1 meter hoog en breed word en is dikwels pragtig gekleurd. Hulle kan dikwels hele onderwatertuine vorm.
Verspreiding en leefgebied
Hierdie sponse kom wêreldwyd voor, sowel in vlak as diep water, op die bodem en andere vaste oppervlakke.
Indeling
Hooper en Van Soest (sien verwysings) gee die volgende indeling van Demospongiae:
Indeling volgens <WoRMS>
Subklasse:
Achmat Dangor
Achmat Dangor (* 30 November 1948 in Johannesburg - 6 September 2020) was 'n tussentydse direkteur vir die Wêreldvigsveldtog (World AIDS campaign). Dangor was ook 'n digter, toneel- en romanskrywer. Hy is veral bekend as skrywer van die boeke Kafka's Curse (1997), waarvoor die Herman Charles Bosman-prys aan hom toegeken is, en Bitter Fruit (2001). Hy het ook drie digbundels, ’n novelle en ’n kortverhaalbundel die lig laat sien.
Dangor was in die jare sestig en sewentig in die politiek aktief, o.a. in die skrywersgroep Black Thoughts. As gevolg hiervan is 'n publikasieverbod in die jare sewentig op sy werk in Suid-Afrika geplaas. Hy doseer daarna 'kreatiewe skryfkuns' aan die Stedelike Universiteit van New York. In 1992 wen hy die BBC-prys vir Afrika-poësie. Hy was tot 2001 die direkteur van die Nelson Mandela Kinderfonds.
Lewe en werk
Dangor is in 1948 in Newclare in Johannesburg gebore as die naasoudste van nege kinders, waarvan agt seuns en een dogter. Sy pa, Ebrahim Dangor, was die kind van ’n Indiërman en ’n Afrikanervrou, terwyl sy ma van Kaaps-Maleise afkoms is. Newclare was in die beginjare van apartheid ’n kosmopolitiese voorstad, waar mense van alle rasse gewoon het. Toe swart mense in terme van die Groepsgebiedewet uit die voorstad verwyder is, maak die verlies van sy vriende hom polities en sosiaal bewus. As klein kind bly hy lank by sy ouma in Fordsburg. Hoewel sy huistaal Afrikaans is, gaan hy na Engels-medium skole en gaan ook elke dag na die Madressa (Islamitiese skool). Na skool lei hy ’n nomadiese lewe en spandeer tyd in plekke soos Kaapstad, Port Elizabeth, Grahamstad, Kimberley, Victoria-Wes en ’n plekkie met die naam Buurmansdrift naby Mahikeng. Hy trou jonk met Beverly en hulle het twee kinders (Zain en Justine), maar die huwelik word later ontbind. Vir ’n lang tyd werk hy by die kosmetiekfirma Revlon, waar hy as arbeider begin en later ’n senior bestuurder word in beheer van aankope, vervaardigingsbeplanning en vervoer. Reeds op ’n jong ouderdom is hy polities aktief en as lid van die militante jeugvleuel van die Arbeidersparty en die skrywersgroep Black Thoughts word hy deur die vorige Suid-Afrikaanse Regering verban vanaf 1973 tot 1978. Gedurende hierdie tydperk woon hy in Riverlea in Johannesburg. Aangesien dit onmoontlik is om in aanraking met ander mense te kom, verwyl hy die tyd deur eindeloos te skryf.
Hy studeer letterkunde aan Rhodes-universiteit. In die tagtigerjare is hy een van die stigterslede van die Congress of South African Writers en hy word ook in 1991 tot vise-president van hierdie organisasie verkies. Vanaf 1986 is hy op versoek van Desmond Tutu betrokke by die Kagiso Trust, wat op daardie stadium die grootste ontwikkelingsagentskap onder beheer van swart mense is. In 1991 word hy besoekende professor in Suid-Afrikaanse letterkunde aan die City University of New York (die Haarlem-kampus). In 1993 keer hy terug na Suid-Afrika en word aangestel as hoof van die sekretariaat van die Droogte Forum, wat deur die nuut ontbanne vryheidsbewegings, kerke en gemeenskapsorganisasies gestig word om verligting te bewerkstellig vir diegene wat deur die swaar droogtes van daardie tyd geteister is. Hierna aanvaar hy in 1994 ’n direkteurskap by die Independent Development Trust, ’n organisasie wat hom op plattelandse ontwikkeling toespits, en word dan bedryfshoof van die Nelson Mandela Kinderfonds tot 2001. In hierdie jaar verhuis hy na New York, waar sy tweede vrou, die Skotse Audrey, tydelik vir die Verenigde Nasies werk. Hy word daar aangestel as interim Direkteur van die Wêreldvigsprogram en in 2004 aanvaar hy ’n pos as Direkteur van Kommunikasie by die Verenigde Nasies se Program oor Vigs (UNAIDS), waarvoor hy na Genève in Switserland verhuis. By sy terugkeer na Suid-Afrika in Januarie 2007 word hy uitvoerende hoof van die Nelson Mandela Stigting.
Familie
Dangor was die broer van die ANC-politikus Jessie Duarte.
Skryfwerk
Hy begin poësie skryf terwyl hy nog op skool is. Tydens die periode van sy inperking skryf hy prosa en hy beskou sy letterkundige arbeid in hierdie tyd as vrugtevol. Sy gedigte word na opheffing van sy inperking veral in Staffrider gepubliseer en later ook in English Academy Review. In 1981 debuteer hy met die publikasie van Waiting for Leila, ’n novelle en ’n aantal kortverhale. Die titelverhaal ondersoek die ervarings van ’n outsider-figuur in die Suid-Afrikaanse gemeenskap, waar die politiek van die land sy gevoel dat hy nêrens hoort nie verder kompliseer. Waiting for Leila word in 1981 bekroon met die Mofolo-Plomer-prys. ’n Kortverhaal gebaseer op sy ondervindings, Lost, wen in 1993 die Cosmo / IGI Life Vita kortverhaalkompetisie. Hy publiseer die kortverhaal A reason to love in 2004 in Tydskrif vir Letterkunde.
In 1997 wen hy die Herman Charles Bosman-prys vir die roman Kafka's curse. Die roman Bitter fruit behandel die gelatenheid van die nuwe elite in Suid-Afrika, wat hulleself verryk en vergeet van diegene wat steeds sukkel ten spyte van die demokrasie. Die hoofkarakter Lydia sukkel om die pyn te verwerk van haar verkragting deur ’n veiligheidspolisieman in apartheid Suid-Afrika. Haar man, Silas, is as tussenganger van die Waarheid-en-versoeningskommissie en die regering te betrokke met die lelike van die ou Suid-Afrika om ’n nuwe begin te bou. Hulle het ’n probleemkind, Mikey, wat uitvind dat die polisieman sy biologiese vader is. Bitter fruit haal in 2003 die kortlys vir die IMPAC Dublin Literary Award en in 2004 die kortlys vir die Booker-prys.
Sy jongste roman verskyn in 2013 met die titel Strange Pilgrimages, en bevat 'n versameling kortverhale wat die "struggle" in Suid-Afrika as hoof tema het.
Majiet is ’n drama oor ’n Maleise slavin wat die onwelkome aandag van haar meester weerstaan, maar dan deur sy seun aangerand word. Dit is ’n verwerking van ’n drama wat in Arabies in 1740 in Kaapstad geskryf is en waarskynlik in die slawelosie aan die bopunt van Adderleystraat opgevoer is.
Sy gedigte word gebundel in Bulldozer en Private voices. Hierin ondersoek hy veral die effek van apartheid, veral die balans tussen ’n haat vir die regime en ’n liefde vir die land. Bykans die helfte van die gedigte in “Bulldozer” is in Afrikaans. Private voices wen in 1992 die BBC-prys vir Afrika-poësie. Sy werk word in verskeie tale vertaal en van sy gedigte word opgeneem in Die Afrikaanse poësie in ’n duisend en enkele gedigte. Saam met Michael Chapman stel hy in 1982 die versamelbundel Voices from within: Black poetry from South Africa saam.
Tabascosous
Tabasco is die handelsnaam van 'n soort brandpepersous wat slegs van tabascorissies (Capsicum frutescens var. tabasco), asyn en sout gemaak word. Die produk word tot drie jaar lank in eikehoutvate verouder, wat dit sy kenmerkende brandgeur en pikante smaak gee.
Die sous word deur die Amerikaanse maatskappy McIlhenny vervaardig. Dit is 'n familiebesigheid en al 155 aandele word deur McIlhenny-familielede besit. Daar is slegs een fabriek ter wêreld waar tabascosous gemaak word: op die Avery-eiland in die staat Louisiana, in die Cajungebied. Die presiese resep is al meer as honderd jaar lank 'n goed bewaarde familiegeheim. Die sous is vandag in 165 lande beskikbaar en is die gewildste brandsous ter wêreld.
Kuns en kultuur in die Goelag
Die duidelike teenwoordigheid van die kunste in die Goelag-kampe is 'n getuigskrif vir die vindingrykheid en veerkragtigheid van dié gevangenes, wat dikwels materiële voordele of geestelike bevrediging gekry het uit hulle betrokkenheid by kunsprojekte.
Tabascosous
Geskiedenis
Tabascosous is die eerste keer in 1868 vervaardig deur Edmund McIlhenny, 'n voormalige bankier uit Maryland wat hom omstreeks 1840 in Louisiana gevestig het. Hier het hy op 'n dag die saad van ’n paar capsicum frutescens-rissies van Sentraal-Amerika by ’n soldaat present gekry. As ’n kranige tuinier het hy die sade geplant en die rissies gebruik om sy maaltye 'n pikante smaak te gee.
Kuns en kultuur in die Goelag
Teater en musiek
Een van die sigbaarste kunsvorme in die Goelag was die uitvoerende kunste. Baie gevangenes, van ervare akteurs en musikante tot amateurs, het óf deelgeneem aan teaterproduksies in die kampe óf dit bygewoon. Soms het selfs kampamptenare betrokke geraak. In sy memoires, Dear America!, beskryf Thomas Sgovio 'n produksie waarin die hoof van die kampadministrasie die hoofrol vertolk het.
Tabascosous
Geskiedenis
Ná die Amerikaanse Burgeroorlog was inkomste maar skaars en McIlhenny besluit toe om geld te probeer maak uit sy rissie-oes. Hy het die rooi, ryp geoeste rissies fyn gekap en met sout gemeng. Dié mengsel is 30 dae lank verouder, waarna dit met asyn gemeng en nog 30 dae verouder is. McIlhenny het die mengsel deur ’n sif gegooi en die vloeistof in gebruikte, skoon reukwaterbottels gegiet, gekurk en met groen was verseël. Hy het aanvanklik ou reukwaterbottels gebruik om sy sous te versprei aan familie en vriende, wat dadelik die geur van die sous geniet het. In 1868, toe hy begin om dit aan die publiek te bemark, het hy duisende nuwe colognebottels by 'n glasfabriek in New Orleans bestel.
Kuns en kultuur in die Goelag
Goelag-teaters
Die verskynsel van Goelag-teaters strek amper so ver terug as die kampe self. Gevangenes by die Solowjetski-strafkamp, die USSR se eerste Goelag-kamp, het in 1923 al 'n amateurteatergroep gestig. Die akteurs het aanvanklik nie toegang tot draaiboeke gehad nie en hulle moes materiaal uit klassieke toneelstukke onthou. Die geselskap is nie amptelik erken nie en die lede het nie spesiale behandeling gekry nie; hulle moes dikwels ná 'n dag se werk repeteer. Die volgende jaar het die gehalte van opvoerings baie verbeter ná die aankoms van 'n groep professionele akteurs wat saam in hegtenis geneem is.
Tabascosous
Geskiedenis
Ná sy dood in 1890 is McIlhenny opgevolg deur sy oudste seun, John Avery McIlhenny, wat die besigheid uitgebrei en gemoderniseer het, maar ná 'n paar jaar bedank het. Met John se vertrek het sy broer Edward Avery McIlhenny beheer oorgeneem en die besigheid van 1898 tot en met sy dood in 1949 bestuur. Hierna volg 'n hele paar McIlhenny-broers hom op en in Maart 2013 word 'n neef van die McIlhennys, Tony Simmons, die maatskappy se voorsitter.
Kuns en kultuur in die Goelag
Goelag-teaters
Teen die 1940's het baie kampe reeds toneelgeselskappe gehad en het die direkteurs van sekere Goelag-kampe selfs met mekaar meegeding om te kyk wie met die beste opvoerings vorendag kon kom.
Tabascosous
Koninklike en weermagverskaffer
McIlhenny is een van net 'n paar Amerikaanse maatskappye wat 'n Britse koninklike aanstelling het as 'n produkverskaffer aan koningin Elizabeth II (toegeken in 2009), een van 850 maatskappye ter wêreld. Tabascosous word ook ingesluit in die dieet van Britse en Amerikaanse soldate (dit is selfs beskikbaar in hul rantsoenpakke) en Nasaruimtesendings.
Kuns en kultuur in die Goelag
Goelag-teaters
Talent was volop in die kampe. Die sangers Wadim Kozin en Lidia Roeslanowa, die aktrises Walentina Tokarskaja en Zoja Fjodorowa en talle ander bekende kunstenaars het tyd in Goelag-kampe deurgebring. Soms is niegevangenes gehuur om die kamp se eie akteurs aan te vul. Dit was die geval in die teater van die Workoeta-kamp, waar 'n professionele regisseur van Moskou gehuur is vir sekere opvoerings. Die bevelvoerder van die Oechta-kamp het dit bymekaargekry wat die skrywer en kunstenaar Ljef Razgon 'n "regte operageselskap" genoem het, selfs 'n danser van die Bolsjoi-teater. Die geselskap se regisseur was Konstantin Egert, 'n akteur van die Mali-teater wat gespeel het in die prent van 1926 Die legende van die beer se troue. Opvoerings in Oechta kon meeding met dié van professionele geselskappe in Moskou. Die indrukwekkende gebou waarin die teater eens gehuisves is, staan steeds in Oechta.
Tabascosous
Produksie
Oorspronklik is al die rissies wat in Tabascosous gebruik word op Averyeiland verbou. Vandag word saad van die rissies wat op die eiland groei na buitelandse produsente gestuur, hoofsaaklik in Sentraal- en Suid-Amerika. Die meer voorspelbare klimaat en geredelik beskikbare landbougrond in hierdie lande verseker sekuriteit en 'n konstante aanbod dwarsdeur die jaar.
Kuns en kultuur in die Goelag
Goelag-teaters
In die stad Magadan het die aankoms van die regisseur Iwan Nikisjof in 1939 gelei tot 'n florerende kunstoneel. Verskeie teaters is spesiaal in Magadan gebou. Die toneelgesleskap, wat baie professionele sangers en dansers ingesluit het, het veral voor hoë amptenare van die tronkstelsel in Magadan opgetree, maar "kultuurbrigades" is ook geskep om gevenagenes in 'n groot gebied te vermaak.
Soorte opvoerings
Verskeie genres is in die Goelag-opvoerings verteenwoordig – van drama tot dans en van operas tot operettes. Dikwels het kampamptenare die materiaal beheer, maar nie altyd nie. Sowjet-propaganda is aangemoedig. Die meeste geselskappe het egter klassieke of gewilde werke verkies.
Tabascosous
Produksie
Volgens maatskappytradisie word rissies met die hand gepluk en hulle rypheid deur plukkers vergelyk met 'n standaard- rooikleurige stokkie. Die rissies word op die oesdag tot 'n pulp gemaal en saam met sout in wit eikehoutvate gegooi (ou vate wat voorheen gebruik is vir Jack Daniel's se Tennessee-whiskey). Om die vaatjies voor te berei, word die binnekant se boonste lagie hout verwyder, aan die brand gesteek en skoongemaak om enige oorblywende whiskey te verwyder. Die vate word dan in die pakhuise op Avery-eiland gebruik vir die veroudering van die tabascorissiepulp.
Kuns en kultuur in die Goelag
Soorte opvoerings
In die vroeë jare het die teater in die Solowjetski-kamp Anton Tsjechof se Oom Wanja, Maksim Gorki se Kinders van die son en toneelstukke deur Nikolai Gogol opgevoer; dit het ook akrobatiese en orkesvertonings gehou en rolprente vertoon. In Workoeta is die operas Ewgeni Onegin (deur Aleksander Poesjkin) en Rigoletto (deur Giuseppe Verdi) opgevoer.
Haliclona turquoisia
Haliclona turquoisia is 'n sponsspesie in die taksonomiese indeling van die Demospongiae (gewone sponse). Die liggaam van die spons bestaan uit kieselnaalde en sponginevesels en is in staat om baie water op te neem.
Tabascosous
Produksie
Na veroudering vir tot drie jaar word die pulp gesif en filtreer om enige oortollige skille en saadjies te verwyder. Die gevolglike vloeistof word met asyn gemeng, 'n maand lank af en toe geroer en dan gebottel as 'n sous gereed vir gebruik. Die meeste van die sout wat in die vervaardiging van Tabascosous gebruik word, kom van Averyeiland se soutmyn, een van die grootstes in die VSA.
Kuns en kultuur in die Goelag
Soorte opvoerings
Weens die stres en isolasie het gevangenes en amptenare dikwels die opvoering van ligter en optimistieser werke versoek. Komedie was altyd 'n groot sukses. Werke wat opgevoer is, sluit in dié van Sjkwarkin, Karatigin en Dimitri Panin.
Tabascosous
Variëteite
Verskeie souse met die Tabasco-handelsmerk word vervaardig, insluitend jalapeno-gebaseerde groen, Chipotle-gebaseerde gerookte, habanero, knoffel, "soet en geurige", en "Buffalo-styl" souse. Die habanero-, Chipotle-, en knoffelsouse bevat tabascorissie gemeng met ander rissies, terwyl die jalapeno-soort nie enige tabascorissie bevat nie. Geen van hulle ondergaan die drie jaar lange verouderingsproses van die vlagskipproduk nie.
Kuns en kultuur in die Goelag
Tronkorkeste
Veral musiek in die Goelag het nou verband met die werk gehou. Verskeie kampe het musiek in hulle geveangens se werkdag geïnkorporeer. Soms sou individuele musikante of hele okeste die gevangenes vermaak terwyl hulle bymekaarkom en na hulle werk marsjeer.
Kazimierz Zarod het beskryf hoe die orkes in sy kamp, wat uit 'n mengsel van professionele musikante en amateurs bestaan het "wat saam nogal goeie musiek gemaak het", elke oggend by die hek sou staan en militêre styl musiek speel terwyl die gevangenes na hulle werkplekke stap.
Die KWTsj
Benewens kuns wat deur gevangenes geskep is, is 'n sekere hoeveelheid kultuur en kreatiwiteit deur die regering in die kampe aangemoedig – selfs afgedwing. Die departement van kultuur en opvoedkunde, of Koeltoerno-Wospitatelnaja Tsjast (KWTsj), was 'n instelling wat oënskynlik geskep is vir die "heropvoeding" van die gevangenes om hulle by die verwagtings, toestande en doelwitte van die kampe te help aanpas. Die vroegste KWTsj's (wat in die 1920 geskep is onder die naam "politieke opvoedingsafdelings”) was bedoel as 'n kommunistiese plaasvervanger vir tronkpriesters en kerkdienste. In die praktyk was hulle hoofdoel om propaganda te verskaf wat bedoel was om kampe se produksie te verhoog. Hulle moes ook die gevangenes besig hou, want die owerhede het geglo vrye tyd kan daartoe lei dat gevangnenes na hulle misdaadgewoontes terugkeer.
Beeldende kunste
Beeldende kunste in die Goelag is óf deur die KWTsj beheer óf in die geheim beoefen. In die KWTsj is van kunstenaars verwag om tot die kamp se dekor by te dra. Dit is as "sagte arbeid' beskou en kunstenaars wat daarvoor gekies is, is dikwels as die vertrouelinge van die amptenare beskou. Sommige kunstenaars was moreel teen sulke werk gekant, maar die voordeel van luukses wat dit verskaf het, soos beter kos, het dit gewild gemaak onder gevangenes.
Ander take in die KWTsj het ingesluit die verf van nommers vir die gevangenes, kommunistiese slagspreuke en plakkate vir die kampe, en portrette van Stalin. Sommige kunstenaars moes geïdealiseerde portrette van medegevangenes skilder wat hulle kon huis toe stuur in die plek van foto's om die haglike omstandighede van die lewe in die kampe weg te steek.
Kopieë van broemde 19de-eeuse Russiese skilderye is ook soms deur KWTsj-kunstenaars geskilder. Sommige het die administrasiegeboue versier en ander is aan vrye burgers verkoop.
Kunstenaars se vindingrykheid
thumb|links|240px|[[Skaak|Skaakbord en -stukke, waarvan laasgenoemde van draad is, wat in die 1970's in die Goelag gemaak is.]] Kunstenaars moes enigiets gebruik wat hulle in die hande kon kry. Verf kon gemaak word deur gepoeierde klei met hawermout te meng. Dié wat toegang tot varke gehad het, kon varkbloed gebruik om verf te verdik en hare in varkhokke bymekaarmaak om kwaste van te maak. Sgovio het van medekunstenaars geleer hoe om olieverf te maak deur gedroogde huisverf met sonneblomolie te meng. Om skilderdoeke te maak is stukke lappe, sakke en moppe teen houtbokse gespan.
Geissorhiza furva
Geissorhiza furva is 'n meerjarige blomplant en geofiet wat tot die genus Geissorhiza behoort en deel is van die fynbos en renosterveld. Die spesie is endemies aan die Wes-Kaap en kom van Piketberg tot by die Paarl en Stellenbosch voor. Die plant het 'n voorkomsgebied van 1577 km² en daar is ses subpopulasies. Die plant het reeds 50% van sy habitat afgestaan aan graanboerdery en die aanlê van wingerde. Die subpopulasies is gefragmenteer en word bedreig deur die aanlê van meer wingerde en olyf boorde.
Kuns en kultuur in die Goelag
Kunstenaars se vindingrykheid
Om naald en garing te maak vir naaldwerk het gevangenes rafels van lappe en onderklere bymekaargemaak wat aan naalde van visgrate geryg is.
Die stelle en kostuums vir teateropvoerings was 'n toonbeeld van wat gevangenes uit niks kon maak. Pruike is gemaak van stukke katoen; fluweel uit mediese verbande en visnette; en meubels uit eetsaalstoele en riete.
Kunstenaars is dikwels gevra om kunswerke te maak in ruil vir ekstra kosrantsoene. Die wori, 'n georganiseerde bende van diewe in die kampe, was gereelde klante; hulle het genoeg plundertogte uitgevoer om die kunstenaars van kunstoerusting te kon voorsien én hulle te kon betaal. Sgovio het tatoes op verskeie wori aangebring van naakte vroue, meerminne, teks en in een geval 'n groot portret van Lenin op die gevangene se bors sodat 'n "vuurpeloton hom nie sal skiet nie".
Sommige gevangenes het kunswerke huis toe gestuur. Sgovio het eenkeer 'n bos blomme op 'n gevangene se liefdesbrief geskets, en daarvoor is hy met witbrood en tabak betaal.
Russel Botman
Russel Botman was van 2007 tot sy dood in 2014 die rektor en visekanselier van die Universiteit van Stellenbosch in die Wes-Kaap. Hy was 'n internasionaal bekende teoloog wat die Wêreld Alliansie van Gereformeerde Kerke in Genève oor verskeie aangeleenthede geadviseer het. Hy het ook as die president van die Suid-Afrikaanse Raad van Kerke gedien.
Biografie
Botman het in 2000 as 'n professor in Praktiese Teologie en Missiologie by die Universiteit van Stellenbosch aangesluit. In 2007 neem hy die leisels as rektor en visekanselier by Chris Brink oor. In 2012 is sy termyn vir 'n verdere vyf jaar verleng.
Hy is op 28 Junie 2014, op 60-jarige ouderdom na 'n hartaanval in sy slaap oorlede. Hy laat sy vrou, Beryl, en kinders, Hayman, Lazelle, Ilze en Roxanne agter.
Soukous
1960's
In die 1950's en 1960's het sommige kunstenaars wat in die groepe van Franco Luambo en Grand Kalle, hul eie groepe gestig. Tabu Ley Rochereau en Dr. Nico Kasanda het African Fiesta gestig en het hul musiek verder transformeer deur Kongolese volksmusiek te kombineer met Karibiese en Latynse ritmes en instrumente. Die groepe Papa Wemba en Sam Mangwana het hul voorbeeld gevolg en die bekende Afrika Mokili Mobimba, het hulle een van Afrika se mees prominente musiekgroepe gemaak. Kongolese "rumba" het later ontwikkel tot soukous. Tabu Ley Rochereau en Dr Nico Kasanda word gereken as die pioniers in moderne soukous. Ander grotes van hierdie tydperk sluit Koffi Olomide, Tshala Muana en Wenge Musica.
Terwyl die rumba groepe beïnvloed het soos Lipua-Lipua, Veve, TP OK Jazz en Bella Bella, het jonger Kongolese musikante gekyk vir maniere om die tempo te verminder en 'n rock 'n roll klank by te voeg.
'n Groep studente genaamd Zaiko Langa Langa het bymekaar gekom het in 1969 en die sanger Papa Wemba by hul groep betrek. Pepe Kalle, 'n protégé van Grand Kalle, het die groep Empire Bakuba saam met Papy Tex gestig en hulle het ook gewild geword.
Oos-Afrika in die 1970's
Soukous het gedurende hierdie tydperk versprei oor Afrika en het 'n invloed op feitlik al die style van die moderne Afrika populêre musiek gehad, insluitend highlife, palm-wine music, taarab en makossa. As gevolg van politieke omstandighede in Zaire, het baie mense beweeg na Tanzanië en Kenia. Teen die middel-sewentigerjare, het verskeie Kongolese groepe soukous gespeel by die Keniaanse nagklubs. Die lewendige cavacha, 'n dans van Oos-en Sentraal-Afrika gedurende die sewentigerjare, het gewild gemaak deur opnames van musiekgroepe soos Zaiko Langa Langa en Orchestra Shama Shama, wat Keniaanse musikante beïnvloed het. Hierdie ritme is gespeel op die snaartrom en het vinnig 'n kenmerk van die Kongolese klank in Nairobi geword en word dikwels gebruik deur baie van die plaaslike musiekgroepe. Verskeie van Nairobi se bekende Swahili rumba musiekgroepe is gevorm rondom Tanzaniese groepe soos Simba Wanyika en hul uitlopers, Les Wanyika en Super Wanyika Stars.
In die laat 1970's het Virgin records LPs van die Tanzaniese-Kongolese Orchestra Makassy en die Kenia-gebaseerde Super Mazembe vervaardig. Een van die liedjies van hierdie album is die Swahili lied Shauri Yako ("dit is jou probleem"), wat 'n treffer geword het in Kenia, Tanzanië en Uganda. Les Mangelepa was nog 'n invloedryke Kongolese groep wat verskuif het na Kenia en baie gewild geword het in die hele Oos-Afrika. Oor dieselfde tyd, het die Nairobi-gebaseerde Kongolese sanger Samba Mapangala en sy musiekgroep Orchestra Virunga, die LP Malako, vrygestel, wat een van die pioniers uitgawes geword het van nuwe musiek in Europa. Die musikale styl van die Oos-Afrika-gebaseerde Kongolese groepe het geleidelik nuwe elemente opgeneem, insluitend Keniaanse benga musiek, en dit het gevolg gehad van "Swahili klank" of Kongolese klank".
1980's en Parys
Soukous het gewild geword in Londen en Parys in die 1980's. Meer musikante het Kinshasa verlaat om in Sentrale - of Oos-Afrika te werk voordat hulle sou vestig in die Verenigde Koninkryk of Frankryk. Die basiese vir 'n soukous groep sluit in: drie of vier kitare, bas kitaar, tromme, koor, - sommige van hulle het meer as 20 musikante gehad. Lirieke was dikwels in Lingala en soms in Frans. In die laat 1980's en 1990's, is Paryse ateljees deur baie soukous kunstenaars gebruik en die musiek het baie afhanklik van elektroniese instrumente begin word. Sommige kunstenaars het voortgegaan om op te neem vir die Kongolese mark, maar ander het die eise van die Kinshasa gemeenskap geïgnoreer en het nuwe gehore vir hul musiek gevind. Sommige, soos Parys-gebaseerde Papa Wemba het twee groepe gehandhaaf, Viva La Musica vir soukous, en 'n groep met Franse musikante om 'n meer internasionale pop klank te kon skep.
Kanda Bongo Man, ook 'n Parys-gebaseerde kunstenaar, het vinnige kort liedjies gemaak, geskik vir dansvloere, en dit was bekend as kwassa kwassa na afloop van die danspassies gewild geraak het deur sy en ander kunstenaars se musiekvideo's. Hierdie musiek het gespreek tot Afrika asook nuwe gehore. Kunstenaars soos Diblo Dibala, Jeannot Bel Musumbu, Mbilia Bel, Yondo Sister, Tinderwet, Loketo, Rigo Star, Madilu Stelsel, Soukous Sterre en veterane soos Pepe Kalle en Koffi Olomide het gevolg. Parys het gou 'n tuiste geword vir talentvolle musikante om hul musiek te kom opneem vir Afrika en Karibiese markte.
Ndombolo
Die vinnige soukous musiek oorheers dansvloere in sentraal -, Oos-en Wes-Afrika sedert die laat 90's. Die vinnige heupswaai dans van die soukous ndombolo het kritiek ontvang en daar was ook pogings om die musiek te verbied in Mali, Namibië en Kenia. Na 'n poging om dit te verban van televisie en radio in die Demokratiese Republiek van die Kongo in 2000, het dit selfs nog gewilder begin raak. In Februarie 2005 is Ndombolo musiekvideo's gesensor vir onbetaamlikheid en video-insetsels deur Koffi Olomide, JB M'Piana en Werrason is verban van alle klank en luggolwe.
Mickey Sumner
Mickey Sumner (gebore 19 Januarie 1984) is 'n Engelse aktrise. Sy is bekend vir haar rolle in die rolprente Frances Ha (2012), The Meyerowitz Stories (New and Selected) (2017), American Made (2017), en Battle of the Sexes (2017).
Volksetimologie
Volksetimologie is die klankverandering (opsetlik of onopsetlik) van woorde wat betekenisloos is tot nuwe woorde wat verstaanbaarder is. Die ongewone woorde is uitgespreek soos dit vir die sprekers (die gewone mens, breedweg die volk) geklink het en is soms verander of vervorm tot 'n woord wat bekend klink (hetsy deur klank-, hetsy deur begripassosiasie). Volksetimologieë is in Afrikaans eiegoed, en nie uit Nederlands oorgeërf nie. Dit het hetsy uit misverstand, hetsy uit onkunde, hetsy grappenderwys in die volksmond ontstaan. In wese speel volksetimologie nie 'n belangrike rol in die vorming van die nuwe Afrikaanse woordeskat nie. In die negentiende-eeuse Transvaalse koerante word veral met baie konsepte en eiename van Britse (imperialistiese) herkoms mee die spot gedryf.
Begrip
Volgens die taalkundige J.J. Smith is die begrip Volksetymologie in 1852 gemunt deur die Duitse taalgeleerde, "W. Förstemann" (d.i. Ernst Wilhelm Förstemann), wel gegrond op 'n ander taalopvatting. Förstemann en ander taalgeleerdes het destyds die wyse om 'n onbekende woordvorm meer "volks" of "eie" te maak as iets positiefs beskou, 'n uiting van die ware en gesonde volksgees. Hierdie volksgees het geen vrede met 'n woord wat hy nie begryp nie en omskep dit in iets wat vir hom iets beteken (byna soos 'n oester wat 'n pragtige nuwe pêrel skep uit 'n irriterende sandkorreltjie). Vir hierdie taalgeleerdes was volksetimologie dus werklik 'n etimologie wat die volk doelbewus beoefen het.
Die moderne taalkundiges is nie hiermee eens nie, want 'n volk is van nature lui en gaan slaan nie eers die woordherkoms van elke woord na waaroor hy struikel nie. Die gewone spreker besig elke dag duisende woorde en bekommer hom nie in die minste oor die oorsprong daarvan nie. Volksetimologie geskied daarom ook op 'n onbewuste wyse - en het werklik niks met die ware wetenskaplike aard van die etimologie (die navorsing van die woordherkoms) uit te waai nie. Tog bestaan "volksetimologie" letterlik sodra die volk spekuleer waar 'n woord vandaan kom, byvoorbeeld wanneer 'n seun die sabbat met bad in verband bring (omdat mens op die sabbat jou weeklikse bad inkry), of om koekmakranka as verbastering van goed vir krampe te beskou (as geneesmiddel vir maagaandoenings), maar dit is die uitsondering op die reël.
Self 'n goeie voorbeeld van hierdie tipe "volksetimologie" sou wees 'n naam soos Kapokberg, geleë in die Wes-Kaap. Omrede die woord "kapok" in die moderne Afrikaans geredelik verbind word met sneeu, sou die Afrikaanssprekende sonder meer dink die berg is so genoem omdat daar so baie sneeuneerslae in die wintermaande moet wees. Dit is 'n vergissing, want Nicolas-Louis de Lacaille skryf in sy joernaal op 16 Augustus 1752: ce nom lui vient d'une espece d'Arbuste qui porte une fleur qui est une forte de ouate, appellée Kapoc dans les Indes, on l'y cultive pour en faire des lits, comme sont nos lits de plumes. (hierdie naam is afkomstig van 'n struikspesie, wat 'n blom dra wat so sterk soos watte is, genaamd "Kapoc" in (Nederlands)-Indië, wat verbou word om beddens te maak (stop), soos ons verebeddens is.)
Self het Smith geen probleem met die ingeburgerde begrip nie, al is dit hoe misleidend, "mits ons op ons hoede is en geen verkeerde konklusies uit die naam trek nie". H.J.J.M. van der Merwe voer ook aan hierdie begrip is misleidend, "want die term gee dikwels aanleiding tot verwarring met 'etimologie', die taalwetenskap wat hom besighou met die herkoms van woorde". Hy stel 'n ander benaming voor, "iets soos verdraaiing".
Wenslikheid en standaardisering
Baie grappige vervorminge is eendagsvlieë wat nooit werklik deel van die blywende taalskat word nie. Die problematiek is die erkenning daarvan.
Volgens J.J. Smith is die skryftaal nie die getroue beeld van die spreektaal nie - juis omdat dialekte, streekstale en die idiolek in so 'n mate verskil dat ander Afrikaanssprekendes die konteks met moeite sal verstaan, of glad nie. Volgens hom moet die skryftaal so naby as moontlik aan Nederlands bly, "sodat Nederlanders sonder groot inspanning ons boeke kan lees en in ons literatuur kan belangstel"; dus, 'n groter afsetgebied vir die Afrikaanse boek. Wedersyds kan die Afrikaanssprekendes steeds met gemak deur Nederlandse tekste verryk word. Waar daar dus 'n keuse tussen twee woordvorme of spellinge bestaan, behoort die keuse te wees die een wat die naaste op die Nederlands lyk. Die beginsel bestaan om in 'n eenheidstaal alle vervorminge te vermy wat nie buite sekere kringe of streke bekend is nie. Die enigste uitsondering is waar die nuwe volksvorme wel op skrif mag verskyn, soos in romans en ander verhalende werke, "om sekere sprekers of klasse te kenskets, of om lokale kleur aan die vertelling te bied". Wat algemeen gesê word en oral as beskaafde taal geld (en nie neerlandisties onafrikaans voorkom nie, soos bv. nagskade ('nachtschade') in stede van nastergal; hoewel populier tog ook destyds onafrikaans gelyk het teenoor poplier, poppelier, paplier, pappelier, pampelier en tans die norm in die skryftaal is), verdien ook erkenning op skrif.
Onopsetlike verdraaiing
Van die woorde word as korrek in Afrikaans aanvaar, omrede dit nie opsetlik in Afrikaans verdraai is nie, maar uit onkunde (of misverstand) ontstaan het:
Louis Hobson
Louis Hobson is 'n Amerikaanse akteur.
Volksetimologie
Ander voorbeelde
In Duits val iemand durch den Korb - d.w.s. deur die korf of mandjie - wanneer sy versoek geweier word; en die uitdrukking word veral gebruik wanneer 'n huwelikaansoek afgewys word. Maar durch den Korb fallen, later eenvoudig verkort tot durchfallen, het in Duits ook die gewone betekenis van "sak by 'n eksamen". Uit die voorgaande is dit seker duidelik dat mand die oudste vorm in die uitdrukking is, en dat ons mat daarvan 'n vervorming moet wees - wat inderdaad ook maklik te verstaan is aangesien ons nie meer die woord mand in die alledaagse spreektaal ken nie, maar slegs die verkleinwoord mandjie. [...] Verskeie taalgeleerdes is van mening dat ons uitdrukking terug te voer is tot die ou middeleeuse straf waarby die veroordeelde in 'n mandjie wat bokant 'n grag opgehang is, geplaas en tentoongestel geword het. Hy het geen kos of water gekry nie, maar net 'n mes. Sodra hy in die mandjie geplaas is, begin die kwajongens hom met allerhande vuiligheid te gooi, tot sy mandjie vol en hy totaal besmeerd is. As hy dit nie langer kan uithou nie, dan gryp hy die mes en sny die tou deur waaraan die mandjie hang, om dan met mandjie en al in die water te val. Maar sodra hy by die wal kom, word hy weer opnuut ingestoot en ondergedompel - totdat hy uiteindelik, ná vyf-en-twintig poginge, toegelaat word om te ontvlug. [...] Dat hierdie mand-straf die oorsprong van die gesegde is, staat egter glad nie vas nie; en vir my altans is die redenering van die Nederlandse Woordeboek teen die aanname van hierdie verklaring afdoende. Nie alleen pas die betekenis nie goed nie, maar die gebruik van die voorsetsel deur in ons uitdrukking pleit baie sterk teen die verklaring: die veroordeelde het immers met mandjie en al, en nie deur die mandjie, in die water geval nie.
Hannah Tointon
Hannah Tointon (gebore 28 Desember 1987) is 'n Engelse aktrise. Sy is bekend vir haar rolle in die rolprente The Children (2008), Young, High and Dead (2013), en Walking with the Enemy (2013), en in die televisiereeks Hollyoaks (1995).
Erylinae
Erylinae is 'n subfamilie van sponsdiere uit die klas van die Demospongiae (gewone sponse).
Haliclona tyria
Haliclona tyria is 'n sponsspesie in die taksonomiese indeling van die Demospongiae (gewone sponse). Die liggaam van die spons bestaan uit kieselnaalde en sponginevesels en is in staat om baie water op te neem.
Die spons behoort tot die genus Haliclona en tot die familie Chalinidae. Die wetenskaplike naam van die spesie is die eerste keer geldig gepubliseer in 1995 deur Fromont.
Murray Perahia
Murray David Perahia, KBE (* 19 April 1947 – ) is 'n Amerikaanse pianis en dirigent.
Ga-Makanye
Ga-Makanye is 'n klein nedersetting in die Polokwane Plaaslike Munisipaliteit, Capricorn-distrik in die Limpopoprovinsie.