cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Johann Jordaan
Herkoms en vroeë lewe
Johannes Hendrik Jordaan was op 9 September 1926 in Venterstad in die Kaapprovinsie gebore as die tweede kind in ’n gesin van drie. Sy vader is hier stadsklerk. Hy ontvang sy skoolopleiding tot met standerd agt op sy geboortedorp en gaan dan na Bloemfontein, waar hy aan die Hoërskool Sentraal matrikuleer.
Bruce Hyde (akademikus)
Bruce Hyde (14 September 1941 – 13 Oktober 2015) was 'n Amerikaanse akteur. Hy was bekend vir sy rolle in die rolprent The Confession of Lee Harvey Oswald (2010) en in die televisiereekse Dr. Kildare (1961) en Star Trek (1966).
Johann Jordaan
Loopbaan
Daar was nie geld vir universiteit nie en hy begin werk in ’n handelsbank in Natal, terwyl hy deeltyds ’n korrespondensiekursus in joernalistiek volg. Aan die einde van 1944 sluit hy by die Natalse Afrikaner aan. Dit is die begin van ’n lang joernalistieke loopbaan. Teen 1946 vertrek hy na Johannesburg en sluit aan by die redaksie van Die Transvaler, waar hy twee jaar werk voor hy bedank. Hy keer terug na die Karoo en vertoef vir ’n jaar hier as vryskutskrywer. Dan trek hy terug na die Rand en sluit aan by die redaksie van Die Vaderland.
In 1950 aanvaar hy ’n pos by die Werkerspers en word redakteur van Die Mynwerker, waarna hy later dieselfde jaar aangestel word as Besturende Direkteur van Monument Publikasies, ’n maatskappy wat vakbondpublikasies uitgee. Daarna werk hy as hoofsubredakteur van die Suid-Afrikaanse Persvereniging (SAPA).
Genua
Genua (Italiaans: Genova) is 'n belangrike hawestad in Noord-Italië, hoofstad van die historiese landskap en administratiewe streek Ligurië en van die huidige provinsie Genua, met sowat 611 000 inwoners. Die agglomerasie van Genua het sowat 878 000 inwoners (2001). Genua is die sesde grootste stedelike nedersetting in Italië en die derde grootste in Noord-Italië. Rofweg die helfte van die Liguriese bevolking is hier saamgetrek. Die stad is die setel van 'n aartsbiskop en 'n universiteit, wat reeds in 1471 gestig is, met sowat 40 000 studente.
Johann Jordaan
Persoonlike lewe en sterfte
In 1949 trou hy met Naomi van der Merwe en twee kinders, Henk en Antoinette, word uit die huwelik gebore. In 1959 skei hy van sy eerste vrou en trou in 1960 met Helene Lucille Lindegger. In 1975 word hy assistent-nagredakteur van Die Transvaler, ’n pos wat hy tot met sy dood beklee. Hy stig Skryfhuis Sewentig in 1970 aan sy huis in Ontdekkers waar hy voornemende skrywers en joernaliste oplei. Hy het twee eie kinders en drie stiefkinders gehad.
Maritsa
Die Maritsa ontspring in die Rila-gebergte, suidoos van Sofia, Bulgarye. Aansluitend vloei die Maritsa in 'n oostelike rigting tussen die Balkangebergte in die noorde en die Rhodope in die suide. Plowdif is die belangrikste stad aan die boloop van die rivier. Verder oos begin die Maritsa in 'n suidoostelike rigting vloei en bereik die grens tussen Bulgarye en Griekeland. Vervolgens begin die Maritsa die grens tussen Griekeland en Turkye vorm en bereik Edirne. Vanaf hier vloei die rivier in 'n suidelike rigting en vorm vir die res van sy loop die grens tussen Griekeland en Turkye. Oos van Alexandroupolis mond die Maritsa in die Egeïese See uit.
Marie du Toit
Marie du Toit (gebore Maria Postma, Burgersdorp, Kaapkolonie, 24 Junie 1881 – Pretoria, Suid-Afrika, 3 Augustus 1966) was die eggenote van die teoloog prof. dr. J.D. du Toit, beter bekend as die digter en Psalmberymer Totius, en die jongste van ds. Dirk Postma, eerste leraar van die Gereformeerde Kerke in Suid-Afrika, se ses kinders uit sy vyfde en laaste huwelik. Sy was die enigste van sy 20 kinders (van wie vyf nie volwassenheid bereik het nie) wat die eeufeesviering van die Gereformeerde Kerk in 1959 kon meemaak.
Genua
Gedurende die Middeleeue was Genua naas Venesië, Pisa en Amalfi een van die vier groot Italiaanse seerepublieke, die Repubbliche Marinare, asook een van die magtigste Europese handelsmoondhede. Gedurende die 11de en 12de eeu was Genua 'n strawwe mededinger van Venesië en Pisa en kon in die 13de eeu 'n tyd lank 'n oorheersende rol in die Middellandse See speel. Genua het sy politieke en kulturele bloeitydperk in die 16de en 17de eeu beleef toe dit onder die welvarendste stede in Europa gereken is, veral tydens die bewind van die doge en vlootadmiraal Andrea Doria (1466−1560) wat Genua se bedeling hervorm en 'n soort adelsrepubliek gevestig het. Genua se status is weerspieël in die elegante paleise wat deur die stad se leidende families langs die Via Garibaldi opgerig is.
Marie du Toit
Herkoms
duimnael|links|320px|'n Gesinsfoto van prof. [[Dirk Postma en sy vyfde en laaste vrou, Johanna (gebore Van Biljon). Ds. Willem Postma staan agter in die middel. Sy suster Lettie (links) was getroud met prof. J.A. du Plessis en die moeder van prof. Wicus du Plessis. Marie sit in die middel. Breggie (naas regs) was getroud met ds. J.A. van Rooy, en Laurika (regs) was prof. J.A. du Plessis se eerste vrou.]]
Genua
Die historiese middestad word onder die grootstes in Europa gereken, onder meer danksy talle historiese paleise wat hier in 'n verskeidenheid boustyle ontstaan het. Een van die vroegste voorbeelde van munisipale stadsbeplanning in Europa mag hier besigtig word – le Strade Nuove, 16de eeuse strate in nuut geboude welvarende kwartiere, en die stelsel van die Palazzi dei Rolli, Renaissance- en barokpaleise wat deur adellikes hier in die laat 16de en vroeë 17de eeu opgerig is, is in 2006 deur Unesco as wêrelderfenisgebiede gelys. Hierdie paleise is oorspronklik deur die Genuese owerheid goedgekeur as amptelike verblyf vir staatsgaste en in besondere lyste (rolli) opgeneem – vandaar die benaming Palazzi dei Rolli.
Marie du Toit
Herkoms
duimnael|regs|200px|Dis nie meer bekend of dié foto wel van Marie Postma is nie.
Genua
Vanaf 1990 het Genua 'n ingrypende transformasie ondergaan, soos weerspieël word in die ou hawe of Porto Antico, die historiese spilpunt van Genua se ekonomie en handel. Tussen 1990 en 1992 is dit deur die befaamde Italiaanse argitek Renzo Piano, 'n boorling van Genua, omgeskep in 'n kulturele sentrum en toeristetrekpleister met die tweede grootste seewater-akwarium in Europa, die Acquario di Genova, 'n verskeidenheid musea soos die Galata-seemuseum (Galata Museo del Mare), wat die geskiedenis van seevaart en Genua se verlede as seerepubliek behandel, en hawegeriewe vir jagte en plesierbote. Ter geleentheid van die 500ste jubileum van die eerste Europese verkenning van Amerika deur Christophorus Columbus is hier in 1992 die wêreldtentoonstelling Expo '92 gehou. Twaalf jaar later is Genua as die kulturele hoofstad van Europa van 2004 aangewys.
Johann Jordaan
Persoonlike lewe en sterfte
Op Donderdag 22 Oktober 1981 is hy in sy huis in Ontdekkers aan die Wes-Rand oorlede, na ’n siekbed van etlike weke.
Maritsa
Geskiedenis
Die vroegste bekende naam van die rivier is Euros (Εύρος, Alcman, 7de–6de eeu v.C.). Indo-Europees *ewru en Antieke Grieks εύρύs beteken "wyd". Die Indo-Europese "wr"-klank het in Thracies na "br" verander en dus die naam Ebros gevorm. Vervolgens het die rivier as Hebros in Grieks en Latyn bekend geword. Alternatiewelik tot die betekenis "wyd rivier" mag Hebros ook "bok" in Thracies beteken.
Genua
Weens die stad se ligging op 'n nou kusstrook wat oor 'n afstand van 30 km langs die Italiaanse Riviera strek en deur die Appenyne-bergreeks begrens word, is beboubare persele skaars in Genua. So word in die middestad min uitgestrekte pleine aangetref, maar 'n groot verskeidenheid nou kronkelende straatjies. Selfs die deftige Via Garibaldi met sy Renaissance-paleise bly beperk tot 'n wydte van 7,5 meter. Die meeste woongeboue het tussen sewe en agt verdiepings.
Marie du Toit
Herkoms
duimnael|links|200px|Marie Postma en 'n onbekende jong dame.
Genua
Naas die hawe – een van die belangrikstes in die Middellandse Seegebied wat die welvarende industriële driehoek van Noord-Italië bedien, met Genua, Turyn en Milaan as sy buitepunte – vorm skeepsbou en die yster-, staal-, papier-, tekstiel- en chemiese bedrywe die ekonomiese basis van die stad. Ook voedselverwerking en handel lewer 'n groot bydrae tot Genua se ekonomie.
Marie du Toit
Herkoms
Marie se vader is op 20 Desember 1869 met haar moeder, Johanna Wilhelmina van Biljon (27 Mei 1854 – 12 Junie 1901) getroud. Hy was 51 en sy bruid 14. Dit was twee maande en 17 dae ná die afsterwe van sy vierde vrou, Susanna Lasea Kruger. Hul eerste kind, Brechtje, is op 26 Maart 1871 gebore. Sy is later getroud met ds. J.A. (Koos) van Rooy en is oorlede op 20 Maart 1936 op Bethulie in die Suid-Vrystaat. Helenius het net twee jaar en twee weke oud geword. Die derde kind en enigste seun uit dié huwelik wat volwassenheid bereik het, Willem, was ook ’n Gereformeerde predikant soos sy vader en halfbroers Petrus, Martinus, Dirk en Stephanus. Ná Willem volg Laurika in 1875, prof. J.A. du Plessis se eerste vrou, en daarna Aletta in 1876, prof. Du Plessis se tweede vrou. Laasten kom Marie aan die beurt, vier jaar en sewe maande ná Aletta. Marie se broerskind Laurika (’n dogter van ds. Willem Postma) het roem verwerf as beeldhouer, terwyl haar suster Aletta die lewe geskenk het aan Wicus, later ’n professor aan PUK. Nadat Marie se moeder op 36-jarige ouderdom weduwee geword het, moes sy in die onderhoud van haar vyf kinders voorsien deur studente van die Teologiese Skool Burgersdorp as loseerders in te neem. Tydens die Tweede Vryheidsoorlog was sy in Pretoria dikwels by pres. Paul Kruger aan huis. Sy is in 1901 in Kaapstad oorlede ná ’n smartlike lyding.
Genua
Geografie
Genua is in 'n kusgebied geleë waar die noordwestelike rand van die Appenyne-berge steil kranse vorm en tot die Liguriese kuslyn se kenmerkende klipstrande neerstort – met min plat en beboubare grond tussen die rotswande en die Middellandse See. Hierdie plekke met betreklik arm grond word treffend as eilande in 'n see van rotse beskryf. Riviere vloei weg van die bergreeks se waterskeiding sodat byna alle varswatervoorrade in die noorde, ooste en suide hul pad na die uitgestrekte Noord-Italiaanse Poriviervlakte baan.
Maritsa
Geskiedenis
Die Maritsa was herhaaldelik 'n geskiedkundige toneel. Volgens die Griekse mitologie het die Menade Orpheus se kop in die Evros gegooi, wat toe, nog besig met mooi gesang, na die eiland Lesbos gedryf het. Bevestig is ten minste die herhaalde voorkoms van gewapende konflikte langs die Maritsa se oewers. Voorbeelde is die Slag aan die Maritsa en die Slagte van Adrianopel. Die Maritsa vorm sedert die Verdrag van Sèvres in 1920 en die Verdrag van Lausanne in 1923 die grens tussen Griekeland en Turkye. Histories was die Evros die grens tussen Wes- en Oos-Thracië.
Johann Jordaan
Skryfwerk
Toe hy tien jaar oud is begin hy om gediggies en kortverhale te skryf en op hoërskool probeer hy reeds om sy eerste bundel gedigte gepubliseer te kry. Dit is eers baie jare later wat van sy gedigte in tydskrifte gepubliseer word. Sy fokus verskuif hierna na prosa en 34 kortverhale word terug gestuur voordat sy eerste kortverhaal in ’n tydskrif verskyn.
Marie du Toit
Jeugherinneringe
duimnael|links|270px|Marie en Totius as jong getroudes.
Genua
Geografie
Die twee bergstroompies in Genua se omgewing – Bisagno in die ooste en Polcevera in die weste – is nie bevaarbaar nie. Hulle is nie eens betroubare varswaterbronne nie, selfs ná hewige stortreëns. Weens die gebrek aan groot riviermondings, wat as toegangspoort tot die binneland kon dien, was Genuese van ouds aangewese op die roete oor die nabygeleë Giovi-bergpas, geleë op 'n hoogte van 472 meter bo seevlak, om die boloop van die Porivier en Piëmont met muildiere te bereik.
Marie du Toit
Jeugherinneringe
duimnael|regs|300px|Marie en haar man en van hul kinders saam met sy moeder, Elizabeth Jacoba du Toit (née Joubert), weduwee van ds. [[Stephanus Jacobus du Toit|S.J. du Toit.]]
Genua
Geografie
Ook was daar vanaf die antieke tydperk Romeinse paaie soos die Via Postumia, 'n Genuese sytak van die kuspad Via Aurelia, wat die stad met Tortona, Piacenza en ander nedersettings verbind het. Genua en sy omgewing het immers deel gevorm van 'n roete op pad na streke soos Provence wat al sedert vroeg Romeinse begeerlikhede gewek het en aansporing genoeg was vir ambisieuse padbouprojekte.
Marie du Toit
Jeugherinneringe
Marie du Toit het in 1959, tydens die eeufeesviering van die kerkverband waarvan haar vader die eerste leraar was, enkele van haar herinneringe in Gedenkboek: die Gereformeerde vrou, 1859–1959 gedeel. Sy skryf dat sy ’n gelukkige jeug gehad het en dat haar vader nie meer so streng was teenoor haar as wat hy met die ouer kinders was nie. "Almal het van my as die jongste so baie gemaak – ek was dus ’n troetelkindjie. My oudste broer (ds. Petrus Postma) het my gedoop, en ek is na sy vrou vernoem. Die oudste seun doop dus die jongste kind van sy vader.
Genua
Geografie
Al mag 'n mens Genua feitlik as 'n bergstad beskryf wat temidde van 'n barre landskap regstreeks aan die see geleë is, kan Genuese die beste natuurlike Mediterreense seehawe tussen Barcelona en La Spezia hul eie noem. Nogtans het hulle dit verder uitgebou en aangepas by groeiende volumes seehandel – tot 'n punt waar dit bestendige onderhoud verg.
Siri Hustvedt
Siri Hustvedt (* 19 Februarie 1955– ) is 'n Amerikaanse romanskrywer, digteres en essayiste. Onder haar gepubliseerde werk tel een boek van gedigte, vyf romans, twee boeke essays, en verskeie nie-fiksiewerke. Haar werk is vertaal in meer as dertig tale.
Genua
Klimaat
Genua het 'n gematigde seeklimaat wat deur Atlantiese weswinde beïnvloed word, maar ook reeds Mediterreense kenmerke toon. Uitlopers van Mistralwind dra dikwels by tot die vorming van laedrukstelsels in die gebied. Die gemiddelde jaarlikse temperatuur is +15,6 °C, met geringe temperatuurskommelinge, waarby Januarie die koudste maand is met 'n gemiddeld van +8,0 °C en Julie die warmste met +23,9 °C.
Marie du Toit
Jeugherinneringe
"Ek dink nog baie dae aan die gelukkige tyd wat ons groot gesin in die pastorie gehad het. Op die plaas Wonderboom het ons baie aangename vakansies by my grootouers, ouderling W. van Biljon en sy eggenote, deurgebring. Soms het ons saam met my vader met 'n perdewa gereis. Toe ek vyf jaar oud was, het ons hele gesin die gevreesde poksiekte gekry. Net my vader het verskoon gebly en hy moes met hulp van vreemdes wat reeds die siekte gehad het, die versorging doen."
Johann Jordaan
Jeugverhale
Hy skryf veral jeugverhale, waarvan die Dirkas-boeke, Dirkas in die knyp en Dirkas se meisiekind die gewildste is. Dis die verhaal van drie maats (Dirkas, Chris Pelser en Fanus Bekker van Venterspruit) wat saam verskeie avonture beleef wat op episodiese manier vertel word. In die tweede boek sluit die Hollandse dogtertjie Krummel by hulle aan, die seuns se naam vir haar omdat hulle nie haar regte naam Carmel Brender-a-Brandis kan uitspreek nie.
Siri Hustvedt
Hustvedt het 'n doktorsgraad by Columbia Universiteit in New York behaal wat handel oor Charles Dickens se roman Our Mutual Friend. In haar se PhD is die vormende invloede wat ander skrywers soos Søren Kierkegaard, Emile Benveniste, Roman Jakobson, Mikhail Bakhtin, Sigmund Freud, Jacques Lacan, Mary Douglas, Paul Ricoeur, en Julia Kristeva op haar gehad het ook alreeds sigbaar. Psigoanalise, neurofisiologie, epilepsie, identiteit en estetika (van veral beeldende kuns) is belangrike temas wat in haar werk voorkom.
Marie du Toit
Jeugherinneringe
Die pastoriekinders op Burgersdorp het altyd uitgesien na die sitting van die kuratore van die Teologiese Skool, veral vanweë die fooitjies wat hulle gekry het. Sy skryf: "Broer Petrus, ds. L.J. du Plessis en ds. A. Coetsee van Reddersburg, asook ander kuratore het ná vader se dood dikwels by ons tuisgegaan. Later het ek weer die eer gehad om in Potchefstroom as predikantsvrou die kuratore te ontvang en toe het my kinders weer die persentjies gekry." In haar jonger jare was daar van die kerklike stryd nie veel te bespeur nie. Wat sy wel goed kon onthou, was "die beroering wat daar was met die benoeming van prof. J. Lion Cachet. Op 'n Sondag ná die benoeming het daar in Die Kerkbode van die NG Kerk 'n berig gestaan dat ds. M.P.A. Coetsee van Burgersdorp aansoek gedoen het om by die NG. Kerk opgeneem te word. My grootvader was net in die dorp en het nog dieselfde middag uitgery na oom Stoffel van Wijk om die saak te bespreek."
Genua
Klimaat
Humiditeitsvlakke is dwarsdeur die jaar betreklik hoog met 'n gemiddeld van sowat 66 persent en bereik hul maksimum in die somermaande en warmer periodes in die lente- en herfstyd. Reënval word eweneens dwarsdeur die jaar aangeteken, met 'n jaarlikse gemiddeld van 1072 mm. Neerslae bereik hul minimum in Julie, terwyl die meeste reënval tussen September en November aangeteken. Winde waai in die wintermaande hoofsaaklik uit noordelike rigting. In die lente en vroeë herfstyd waai winde veral uit die suide.
Geskiedenis
Genua bestaan reeds in die 5de eeu v.C. as 'n visserdorpie onder die antieke naam Xenova. Die eerste verwysing na die stad Genua dateer uit die jaar 218 v.C. Genua ontwikkel in die antieke tydperk tot die belangrikste hawestad in Ligurië en hanteer veral invoere soos speserye, Oosterse tapyte, sy en edelmetale uit Afrika. Genua het gedurende die 10de eeu tot 'n onafhanklike stadsrepubliek en eersterangse see- en handelsmoondheid ontwikkel wat ook groot dele van sy hinterland oorheers het. In 934 is Genua deur Arabiese Sarasene aangeval. In 1016 het Genua saam met sy bondgenoot, die stad Pisa, daarin geslaag om die Sarasene in 'n seegeveg te verslaan.
Genua het 'n groot deel van sy politieke en ekonomiese mag net soos Pisa aan die tydperk van die kruistogte te danke. Albei stede se vlote het aan die Eerste Kruistog deelgeneem en die kruisvaarderleërs tydens die beleg van Jerusalem in 1099 van voorrade voorsien. In 1105 is aan Genua die reg toegestaan om 'n handelspos in die hawestad Akko te stig wat van die meeste doeanes vrygestel was.
Danksy die monopolie in die handel met die oosterse gebiede van die Middellandse See het Genua rykdom en politieke mag verwef. As die hoofstad van 'n aansienlike koloniale ryk het Genua tydens die 12de eeu vinnig tot meer as 100 000 inwoners gegroei. Na 'n honderdjarige oorlog is ook Pisa as Genua se belangrikste mededinger uit die weg geruim. Pisa het tot by die einde van die 13de eeu 'n aansienlike deel van sy magsgebied verloor, insluitende Korsika, Elba en Sardinië.
Genua het die magtigste staat in die westelike deel van die Middellandse See geword wat, met die Griekse keiser van Bisantium as 'n bondgenoot, sy mag en invloed ook in die oostelike deel kon uitbrei. Sedert 1256 was Venesië en Genua felle teenstanders. In 1261 het Genua in ruil vir handelsvoorregte in Konstantinopel die Latynse Keiserryk tot val gebring, 'n bondgenoot van Venesië. Genua het vervolgens daarin geslaag om Venesië as vernaamste Europese handelsmoondheid in die oostelike seegebied te vervang.
'n Aantal Griekse eilande soos Rhodos en Samos het as vorstedomme onder die heerskappy van Genuese adellikes gekom, en die stad het begin om winsgewende kolonies langs die kus van die Swart See te vestig, onder meer op die Krim-skiereiland.
Die binnelandse magstryd tussen keiser- en pousgesinde Ghibelline en Guelfe, aristokratiese en demokratiese politieke vleuels en die toonaangewende adellike families, onder wie die Doria, Fieschi en Grimaldi, het nogtans die Genuese magsposisie op die internasionale toneel begin verswak.
Na 'n wysiging van sy grondwet is Genua vanaf 1339 deur doges geregeer, die heersertitel het erflik geword. Vanaf 1353 het Genua onder die invloed van afwisselend Frankryk en die Noord-Italiaanse metropool Milaan gekom.
Genua het die langdurige stryd teen Venesië as mededinger in die oostelike Middellandse See uiteindelik in 1381 verloor toe die Genuese vloot naby Chioggia 'n verpletterende neerlaag gely het. Ook op ekonomiese gebied het Genua teenspoed ervaar. So het Turke geleidelik Genua se posisie as belangrikste rolspeler in die handel met die Levant bedreig. Na die Turkse verowering van Konstantinopel in 1453 het Genua sy besittings in die ooste ten volle kwytgeraak. Die Republiek Genua het vervolgens in toenemende mate weswaarts begin kyk vir nuwe handelsgeleenthede en daarnaas op die finansiële bedryf begin fokus.
Ekonomies was Genua een van die spilpunte van vroeë kapitalisme wat oor hoogs ontwikkelde banke en handelsmaatskappye beskik het. Om die ekonomiese verval te keer, het Genua pogings aangewend om nuwe handelsroetes te vestig. Ná die ontdekking van Amerika het die ekonomiese swaartepunt egter van die Middellandse See en sy handelsmonopolies begin wegbeweeg. Genua se posisie het dus verder verswak.
Frankryk het Venesië as grootste buitelandse bedreiging en mededinger opgevolg en begin om Genua feitlik te oorheers. In 1529 is die Franse maghebbers deur Andrea Doria verdryf, sameswerings het egter tot politieke onstabiliteit gelei. Frankryk kon voordeel uit die onluste trek. In 1684 is Genua deur Franse oorlogskepe aangeval. In 1768 is die stad gedwing om die eiland Korsika aan Frankryk te verkoop. 1797 het Napoléon I Bonaparte die Liguriese Republiek gestig as satellietstaat van Frankryk. In 1805 is Genua by die Franse keiserryk, tien jaar later by Piemont-Sardinië ingelyf.
Tydens die 19de en 20ste eeu het Genua 'n ekonomiese opbloei beleef en tot 'n moderne hawestad ontwikkel wat die Noord-Italiaanse nywerheidstreke van die Po-vlakte rondom Milaan en Turyn met die wêreld verbind het. Genua se hawe is steeds een van die belangrikstes aan die Middellandse See en die derde grootste houerhawe na Algeciras in Spanje en die Italiaanse Gioia Tauro in Kalabrië.
Die ekonomiese konferensie van 1922 was die eerste internasionale byeenkoms ná die Eerste Wêreldoorlog waaraan Duitsland weer kon deelneem. Ondanks Frankryk se bedenkinge, is aan die Duitse afvaardiging gelyke regte toegestaan. As gevolg van die konferensie het Duitsland en die Sowjetunie, wat destyds op internasionale vlak nog geïsoleer was, die ooreenkoms van Rapallo gesluit.
Gedeeltelike ineenstorting van die Polcevera-viaduk in Augustus 2018
Die Polcevera-viaduk, wat in 'n digbevolkte woon- en nywerheidsbuurt van Genua ontstaan het, is in 1965, die jaar van sy opening, deur die stigtingsredakteur van die Britse tydskrif New Civil Engineer, Sydney Lenssen, as 'n wonderwerk van ingenieursvernuf beskryf en sy ontwerper, Riccardo Morandi, as 'n ware baanbreker gevier. Morandi was vasberade om voort te gaan met sy nuut ontwikkelde konsepte vir kabelstutbrûe en die gebruik van spanbeton.
Die tragiese ineenstorting van die Polcevera-viaduk in Augustus 2018 het 43 menselewens geëis. Politici het nie geskroom om die argitek en die onderneming Atlantia S.p.A., wat die betrokke snelweg bedryf, vir die ongeluk te verwyt nie. Die brugkonstruksie uit die 1960's was, net soos talle ander vergelykbare strukture elders op aarde, nie beplan om 21ste belastings (soos groot getalle swaar vragvoertuie) te dra nie (alhoewel dit voor sy opening met swaar laste getoets is). Ook is die negatiewe uitwerkings van soutwater, wat korrosie in die staaldrade van gewapende beton veroorsaak, destyds onderskat.
Siri Hustvedt
Hustvedt is getroud met die romanskrywer Paul Auster en woon saam in Brooklyn, New York. Hulle dogter, Sophie Auster, is 'n sangeres en aktrise.
Genua
Gedeeltelike ineenstorting van die Polcevera-viaduk in Augustus 2018
Nog voor sy afsterwe het die argitek en ontwerper teen dreigende gevare gewaarsku. Die ineenstorting is aanvanklik as 'n skielike gebeurtenis voorgestel wat nie maklik deur deskundiges voorspel kon word nie. 'n Beskermende betonommanteling, wat gebruik is om korrosie te voorkom, sou moontlik die inspeksie van belangrike elemente, wat strukturele skade vertoon het, belemmer of onmoontlik gemaak het. Dokumente, wat in 2019 in die onderneming Atlantia se kantore te Rome ontdek is, bewys egter dat tydens inspeksies tussen 2014 en 2016 probleme in verband met die brug se stabiliteit ontdek is en die gevaar van strukturele skade of ineenstorting deur die betrokke onderneming, wat die inspeksies gedoen het, ter sprake gebring is.
Die viaduk se oorblyfsels is gesloop om plek te maak vir 'n nuwe brug wat in 2020 deur 'n staalbrug vervang sal word. Die eerste seksie van die nuwe brug is in September 2019 voltooi. In Julie 2020 is die nuwe viaduk met vragwaens getoets wat op alle lane stadig oor die brug gery het.
Sport
Genua beskik met CFC Genua en Sampdoria Genua oor twee vername sokkerklubs. Albei klubs speel hul tuiswedstryde op die Stadio Luigi Ferraris met 'n kapasiteit van 36 599, wat ook beide die Italiaanse nasionale rugbyspan en sokkerspan gehuisves het. Daarbenewens is dit sowel tydens die FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1934 as tydens die FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1990 vir wedstryde ingespan.
Rugby is ook gewild in Genua: Die stad word deur die CUS Genova Rugby van die Universiteit van Genua verteenwoordig.
Johann Jordaan
Jeugverhale
Swart hings handel oor ’n weeskind en familiegeheime vol bitterheid en eindelik vergifnis, waarin ’n swart hings ’n groot rol speel. “Indoena” is die verhaal van ’n hond wat deur omstandighede moet kies tussen twee base wat albei vir hom lief is, ’n jong wit seun en ’n swart man.
Silwervlerk strek oor drie dae van die lewe van ’n posduif wat aan ’n maratonvlug vanaf Johannesburg na Venterstad deelneem, terwyl sy veertienjarige baas vir hom wag.
Agt akkers asiel vertel van ’n jong man wat met sy kreupel seuntjie ’n kluisenaarsbestaan op sy plaas voer. Na ’n ongeluk soek ’n skooldogter en haar juffrou skuiling by hulle.
Spanningsverhale
Hy skryf ook etlike spanningsverhale.
Voorbladstorie word in die Klub 707-reeks uitgegee.
Beminde besetene se hoofkarakter is Hein. Hy beland saam met die Italianer Bendito Rumata in ’n tronksel, met Bendito wat hom meedeel dat hy voordat hy doodgaan sy siel na Hein sal stuur sodat Hein sy siel kan oppas. Hein verstaan nie, maar moet dan hulpeloos toekyk hoe hy kranksinnig word en begin om Bendito se wraak namens hom te neem.
Drama
Sy eerste drama, Waarom huil jy Mara?, wat hy saam met Jan Hoeksema skryf, word deur die Elsa Fouché-toneelgeselskap op verskeie plekke aan die Rand opgevoer.
Publikasies
Werke wat uit sy pen verskyn sluit in:
Marie du Toit
Jeugherinneringe
Van haar vader se rede by geleentheid van die viering van sy 50-jarige bediening in Mei 1890, kon sy amper 70 jaar later net die eerste woorde onthou: "Niet ons, o Heer, niet ons . . ."
Marie was net nege jaar oud toe haar vader op Sondag 28 Desember 1890 ná ’n lang siekte oorlede is. Sy kon amper 70 jaar later onthou dat dit dié dag Nagmaal was op Burgersdorp en toe die middagdiens sou begin, is hy plotseling oorlede. "Ek onthou nog," het sy in 1959 vertel, "hoe die gemeente in kennis gestel is en weet nie of die diens nog gehou is nie. In elke geval – daar het baie mense na die huis gekom. Die begrafnis moes so gereël word dat ds. D. Postma, destyds predikant van Pretoria, dit kon bywoon. Hoe hy gereis het, weet ek nie, maar ek vermoed dat hy per koets na Kimberley moes gaan. Destyds was die gewoonte nog om die lyk op 'n baar na die kerkhof te dra. Ek kan nog onthou hoe die draers telkens in die straat moes rus en dan weer deur ander vervang moes word."
Huwelik
duimnael|regs|320px|Die skrywer [[Rikie Postma in 1937 op reis deur die Bybellande saam met Totius en Marie.]]
duimnael|links|300px|Totius en Marie Postma se huweliksbevestiging op [[2 Augustus 1903. Hulle is getroud in die ou kerkie van die Gereformeerde kerk Waterberg.]]
Marie Postma is op 2 Augustus 1903 met dr. J.D. du Toit getroud nadat hy pas teruggekeer het van Nederland waar hy aan die Vrije Universiteit Amsterdam gepromoveer het op die proefskrif "Het Methodisme". ’n Maand later het sy en haar man hulle op Potchefstroom gaan vestig nadat hy die beroep daarheen aangeneem net as opvolger van dié gemeente se eerste leraar, ds. J.L. Maury, wat in daardie jaar sy emeritaat aanvaar het nadat hy die gemeente bedien het sedert 1877. Dit was die enigste gemeente waarin sy as pastoriemoeder sou staan, want in 1911 is dr. Du Toit aangestel as hoogleraar aan die Teologiese Skool Potchefstroom waar hy sou dien tot 1949. Mev. Du Toit sê oor dié lang tyd op Potchefstroom: "(Ek en my man) het die oorgang meegemaak van die eenvoudige patriargale lewe na die veeleisende moderne tyd. As ek nou op Potchefstroom kom, dan maak ek vergelykinge tussen die indrukwekkende geboue van Teologiese Skool en PU vir CHO en die buitekamer op Burgersdorp waar die Skool tot stand gekom het. Maar mens voel dankbaar dat die Here die werk wat so in swakheid begin is, wou seën."
Afsterwe
Marie du Toit is in die winter van 1966 in die ouderdom van 85 jaar in die Andrew McColm-hospitaal in Pretoria oorlede. Haar man is ook in Pretoria oorlede, 13 jaar voor haar. Ná sy afsterwe het sy weduwee by haar oudste seun, prof. Stephanus du Toit op Potchefstroom ingewoon. Sy is aldaar in die hoofbegraafplaas begrawe.
Waardering
duimnael|links|320px|Prof. J.D. en Marie du Toit.
duimnael|regs|300px|Sen. min. [[Jan de Klerk, prof. Stephanus du Toit en sy moeder, Marie. Dis nie meer bekend wat die geleentheid was waarby dié foto geneem is nie.]]
duimnael|regs|220px|Marie du Toit se grafsteen in Potchefstroom se hoofbegraafplaas.
Deur haar liefdevolle sorg, haar Christelike blymoedigheid en humor, haar meelewing met sy werk en probleme, het sy dit vir haar man moontlik gemaak om hom tot met sy dood aan sy veelvuldige en veeleisende pligte te wy.
In Gedenkboek: die Gereformeerde vrou: 1859–1959 is van haar geskryf: "Onder die besef dat haar man 'n groot taak het om te volbring, versorg sy hom en haar kinders met groot nougesetheid en sorgsaamheid. Mev. Du Toit is 'n vrou met 'n sterk en edel karakter. In murg en been is sy Calvinis, geesteskind van die Gereformeerde Kerk. Die karaktereienskappe wat sy geopenbaar het, naamlik humor, gevatheid, opgewektheid. vriendelikheid en gasvryheid, het die teerbesnaarde digter in tye van somberheid en neerslagtigheid onderskraag en opgebeur. In die donkerste tydperk van hulle lewe (ná die dood van twee kinders kort ná mekaar), het die grootheid van haar sieleadel en die krag van haar persoonlikheid op die voorgrond getree en bewondering afgedwing."
Leucandra bleeki
Leucandra bleeki is 'n sponsspesie in die taksonomiese indeling van die kalksponse (Calcarea). Die spons leef in die see en sy steenselle bestaan uit kalsiumkarbonaat.
Die spons behoort tot die genus Leucandra en tot die familie Grantiidae. Die wetenskaplike naam van die spesie is die eerste keer geldig gepubliseer in 1872 deur Haeckel.
Holly Gagnier
Holly Gagnier (gebore 12 Desember 1958) is 'n Amerikaanse aktrise, regisseuse, en skryfster. Sy is bekend vir haar rolle in die rolprent Girls Just Want to Have Fun (1985) en in die televisiereekse Days of Our Lives (1965), One Life to Live (1968), en Scandal (2012).
480
Die jaar 480 was 'n skrikkeljaar wat volgens die Gregoriaanse kalender op 'n Maandag begin het. Dit was die 80ste jaar van die 5de eeu n.C. In teenstelling met gewone jare het die jaar 366 dae en 'n 29 Februarie gehad.
Eric Rosenthal
Bibliografie
Verskeie van sy boeke, soos die Encyclopaedia of Southern Africa is na Afrikaans vertaal (sien Ensiklopedie van Suidelike Afrika).
Arp 271
Arp 271 is twee ewe groot interaktiewe spiraalsterrestelsels, NGC 5426 en NGC 5427. Dit is nie bekend of hulle eindelik gaan bots of nie. Die wisselwerking tussen die twee stelsels sal nog tienmiljoene jare lank voortduur en nuwe sterre sal ontstaan vanweë die wedersydse swaartekrag-aantrekking – dit kan reeds gesien word in die brug wat die twee stelsels verbind.
Hulle is 126 miljoen ligjare (38,6 miljoen parsek) van die Aarde af en is saam sowat 130 000 ligjare breed. William Herschel het hulle oorspronklik in 1785 ontdek.
Daar word voorspel dat die Melkweg en die Andromeda-sterrestelsel oor sowat 5 miljard jaar ’n soortgelyke botsing sal ondergaan. Andromeda is tans sowat 2,6 miljoen ligjare van ons af.
Gnaeus Iulius Agricola
Gnaeus Iulius Agricola (13 Julie 40 n.C. – 23 Augustus 93 n.C.) was 'n Romeinse generaal wat 'n leidende rol gespeel het in die Romeinse verowering van Brittanje. Sy biografie, die De vita et moribus Iulii Agricolae, was die eerste van sy skoonseun, die historikus Tacitus, se gepubliseerde werke. Dit is die hoofbron aangaande Agricola, maar Dio Cassius en drie inskripsies wat in Brittanje aangetref is, insluitend die inskripsie op die Verulamiumplein, verwys ook na Agricola.
Agricola is gebore in 'n gesiene politieke familie, en het sy militêre loopbaan in Britannia begin, waar hy onder goewerneur Gaius Suetonius Paulinus diens gedoen het. In sy daaropvolgende loopbaan het hy 'n verskeidenheid van ampte beklee; hy is aangestel as quaestor in die provinsie Asia in 64, toe as volkstribuun in 66 en praetor in 68. Hy het Vespasianus gesteun in die jaar van die vier keisers (69), en is na Vespasianus se bewindsoorname die opperbevel in Brittanje toegeken. Toe sy bevel in 73 verstryk, is hy opgeneem as patrisiër in Rome en is hy aangestel as goewerneur oor Gallia Aquitania. Hy is aangestel as konsul en goewerneur van Britannia in 77. Met sy verblyf daar het hy die oorgrote deel van die huidige Wallis en Noord-Engeland verower, en 'n ekskursie onderneem na die Skotse laelande, waar hy Romeinse dominansie vir 'n tyd lank gevestig het. Daar word gespekuleer dat hy ook 'n ekspedisie na Ierland kon onderneem het. Hy is in 85 van Brittanje teruggeroep na 'n buitengewoon lang dienstydperk, waarna hy uit sy militêre amp getree en die openbare lewe agtergelaat het.
Klavier
Die klavier (ook pianoforte of piano) is 'n slag-, toets- en snaarinstrument uit die siterfamilie wat met een toetsbord van klawers en twee of drie pedale bespeel word. Pianoforte beteken in Italiaans letterlik sag (en) sterk. Deurdat die krag waarmee 'n hamer van die speelmeganiek die snare bespeel afhang van die wyse van bespeling van 'n toets, kan elke toon afsonderlik sowel luid as sag (en die nuanse daartussen) gespeel word. Hierdie aspek het by die voorlopers van die klavier, waaronder die klawesimbel, ontbreek. Die huiskamerklavier (ook buffetklavier of pianino genoem) is meestal vertikaal opgebou (staande) en die klavier met die snare horisontaal word 'n vleuel of vleuelklavier genoem.
Tradisioneel het 'n klavier drie pedale, die een heel links is vir sag, die een in die middel is vir geweldig sag en die een heel regs is om die note aan mekaar te bind. Dit word alles moontlik gemaak deur 'n toestel in die klavier wat die afstand tussen die hammers en die snare beheer. Wanneer die hamers nader aan die snare is sal die klavier sagter speel. Om die derde pedaal te gebruik word die vilt wat op die snare rus opgelig, sodat die klank nie verdwyn nie.
481
Die jaar 481 was 'n gewone jaar wat volgens die Gregoriaanse kalender op 'n Woensdag begin het. Dit was die 81ste jaar van die 5de eeu n.C. Soos ander gewone jare het die jaar 12 maande, 52 weke en 365 dae gehad.
Rooi Ster Belgrado
Rooi Ster Belgrado is 'n Serwiese sokkerspan in Belgrado, Serwië. Die span speel in die SuperLiga. Rooi Ster is die enigste span in Serwië wat al die Europabeker gewen het (in 1991). Hulle het sterk mededinging met die ander span in Belgrado naamlik Partizan Belgrado. Die derby tussen die spanne staan as die Eternal- of Suidoos-Europese derby bekend.
In 1958 is hulle deur Manchester United uit die Europese Beker geskop, maar tydens Manchester United se terugreis vanaf München na Engeland het agt spelers gesterf toe die vliegtuig waarop hul teruggereis het met opstyging neergestort het.
Skoener
'n Skoener is 'n vinnige seilskip van Amerikaanse oorsprong. Hierdie soort skip het aan die begin van die agttiende eeu ontstaan.
Kortsnoetgrasslang
Die Kortsnoetgrasslang (Psammophis brevirostris) is 'n slang wat meestal aan die oostekant en sentrale deel van Suider-Afrika voorkom insluitend suid tot sentraal Mosambiek. Dit sluit die Wes-Kaap, Oos-Kaap, Vrystaat en Namibië uit.
Voorkoms
Die rugkant is olyfbruin met 'n ligte mediaanstippelstreeplyn. Weerskante daarvan is tot drie rye skubbe met donkerbruin of swart rande wat smal strepe vorm. Daar is ook smal, ligter bruin streep wat in die lengte langs die swart strepe strek. Die sye is lig- tot rooibruin. Die pens is wit of gelerig, soms met swart kolle weerskante.
Die slang verkies grasvelde, vogtige savanne en laaglandwoude in die ooste en Karoostruikveld in die weste.
Die slang is wakker en vinnig wat haastig skuiling soek wanneer dit gesteur word. Dit sal ook soms doodstil lê totdat uitgejaag word. Dit byt gou indien dit hanteer word. Indien die slang aan die stert gegryp word sal dit woes rondtol wat soms die stert kan laat afbreek en dit kans gee om te ontsnap.
Sy natuurlike vyande is ander slange, karnivore en roofvoëls. Dit vreet ander slange, knaagdiere, klein voëltjies en akkedisse, veral skinke.
Die slang is ovipaar en lê 4 tot 15 eiers in die somer. Die kleintjies is 19 tot 27 cm lank. Die wyfie kan meer as een broeisel per seisoen hê.
Gif
Die word nie as skadelik beskou nie en hou geen gevaar vir die mens in nie.
Basie
Basie is 'n swart en wit Afrikaanse rolprent wat op 28 Augustus 1961 uitgereik is. Gordon Vorster het die draaiboek geskryf en die regie behartig.
Genre
Die rolprent is ’n drama. Dit het geen ouderdomsperk nie.
Storielyn
'n Pasgetroude paartjie se wittebrood begin op die verkeerde voet. Hulle is skaars onder die trougaste se oë uit en sit reeds met mekaar vas. Maar, wanneer die bruidegom vir sigarette stop, begin dinge regtig gespanne raak. In die bruidegom se afwesigheid steel 'n jong dief (Basie) die kar en jaag met bruid en al weg. Binnekort is nie net die bruidegom op sy spoor nie, maar ook Basie se vennote wat hulle deel van die buit soek.
Basie en sy gevangene vlug met alle vervoermiddels tot hul beskikking, insluitende 'n munisipale bus, sportmotor en 'n bromfiets. Selfs meer vreesaanjaend is hulle roete, deur die riole van Johannesburg na Hillbrow, waar Basie uiteindelik in hegtenis geneem word.
Ongeërg bel die paartjie toe hulle bekommerde families om te sê dat hulle effens opgehou is, maar nou op pad is na hulle gelukkige wittebrood.
Die As
Die As (Engels: the Ashes) is die naam van ’n kompetisie tussen die nasionale krieketspanne van Engeland en Australië. Hierdie toetsreeks word sedert 1882 elke twee jaar afwisselend in die twee lande gehou. Krieket is ’n somersport en as gevolg van die verskil in halfronde word die wedstryde effektiewelik elke agtien of dertig maande aangebied. Dit is een van krieket se internasionale kompetisies met die meeste wedywering.
Op hierdie oomblik bestaan Die As uit vyf toetswedstryde van twee beurte per land. In die winter van 2013–14 is die reeks net enkele maande ná die vorige reeks gehou, sodat die vierjaarlikse wedstryd in Australië nie met die Krieketwêreldbeker 2015 sou saamval nie. Die 2019-reeks in Engeland is net enkele weke ná die Krieketwêreldbeker 2019 gehou, wat deur Engeland gewen is.
Oorsprong van die naam
Die naam het sy oorsprong in ’n kammakastige “doodsberig” wat in 1882 in ’n destydse Britse koerant, The Sporting Times, verskyn het. Daarin is Engeland se destydse krieketnederlaag teen Australië op die beroemde Londense krieketveld die Oval spottenderwys as die dood van Engelse krieket voorgestel. Die koerant het geskryf dat “Die lyk sal veras en die as na Australië geneem word”. Joernaliste het nie op hulle laat wag nie en het die daaropvolgende Engelse toer na Australië as die stryd om die “As” te herwin beskryf (The quest to regain The Ashes). Ten tye van die toer is ’n kleinerige urn, wat as van ’n onsekere herkoms bevat, deur ’n groep vroue van Melbourne in Australië, aan die besoekende Engelse krieketkaptein oorhandig. Hierdie urn kan in die MCC Museum op die Lord’s Krieketgronde in Londen besigtig word.
Ian Strauss
Ian Strauss was 'n Suid-Afrikaanse akteur.
Filmografie
As akteur:
Vaste stof
'n Vaste stof is 'n fase van materie wat gekenmerk word deur weerstand tot vervorming en veranderinge in volume.
In die fisika word daar na vaste stowwe verwys as een van die drie basiese vorme waarin materie kan voorkom. ’n Vaste stof omvorm van een van die twee ander vorme wanneer die energie van die atome verminder en dié atome ’n relatief geordende, rigiede driedimensionele struktuur aanneem. Molekules kan dus nie vryelik beweeg nie.
'n Mens kom vaste stowwe gereeld in die alledaagse lewe teë. Voorbeelde van vaste stowwe is ys, hout, plastiek en so meer.
Ander vorme
Vloeistof en gas is die twee ander vorme waaraan almal elke dag blootgestel word. Die vorm van dié materie word geklassifiseer volgens die sterkte van hul molekules om weerstand teen kragte te bied, wat hul vorm mag verander.
'n Vloeistof se molekules het meer energie en beweeg gevolglik meer. ’n Gas (of damp) se molekules kan selfs nóg meer beweeg en ook vry van mekaar beweeg. So kan dit die volle inhoud van ’n houer vul.
Temperatuur
Soos ons almal weet, smelt ys in kamertemperatuur en verander gevolglik na ’n vloeistof. Water wat in ’n ketel kook, verander na stoom, wat ’n gas van individuele watermolekules is.
Streng gesproke, is dit nie akkuraat om van materie as vaste stof, vloeistof of gas te verwys nie, omdat die meeste in toestande van hitte of druk van vorm kan verander.
Yster is ’n goeie voorbeeld: Ons noem dit ’n vaste stof, maar dit kan van vorm verander en ’n vloeistof word teen ’n temperatuur van 1 535 grade Celcius – ’n baie hoë hitte dus.
Dieselfde kan van koolstofdioksied gesê word: Hoewel dit ’n gas is, kan dit in ’n vaste stof omvorm word: die koelmiddel droë-ys. Dié koolstofdioksied – gewoonlik in blokvorm – verander by ’n temperatuur van 78,5 grade C in ’n gas.
Water vries teen 0° C en kook teen 100° C. Lood smelt teen 327,4° C en silwer smelt teen 960,5° C.
Dit maak sin dat die smeltpunt van enige vaste stof dieselfde as die vriespunt van sy vloeistofvorm is.
Die beweging van molekules neem deurentyd af namate die temperatuur daal. Wanneer ’n mens uiteindelik by ongeveer -273,16 grade C uitkom, stop die beweging van alle molekules heeltemal en is daar nie meer enige hitte om te meet nie. Dit word absolute zero genoem, of 0° A.
Matthew Porretta
Matthew Porretta (gebore 29 Mei 1965) is 'n Amerikaanse akteur. Hy is bekend vir sy rolle in die rolprente Robin Hood: Men in Tights (1993) en Dracula: Dead and Loving It (1995).
Vaste stof
Eienskappe van vaste stowwe
Op 'n mikroskopiese skaal het 'n vaste stof die volgende eienskappe:
Dié eienskappe van ’n vaste stof onderskei hom dus van vloeistowwe en gasse.
'n Vaste stof verskil natuurlik ook van ander vaste stowwe wat molekulêre struktuur betref, vandaar verskille soos smeltpunte en massa. Die ligste vastestof-element onder normale toestande is litium (Li), ’n sagte, silwerwit alkaliese metaal wat hoogs reaktief en ontvlambaar is. Dit word gewoonlik in minerale-olie geberg.
Die ligste vaste stof aan die mens bekend is mensgemaak en word aerogel genoem. Die ligste aerogel wat al vervaardig is het 'n digtheid van 1,9 mg/cm3 of 1,9 kg/m3 (1/530 minder dig as water).
Aerogel is ’n sintetiese poreuse ultraligte materiaal met ’n baie lae digtheid en hittegeleiding. Dr. Samuel Stephens Kistler het dit uitgevind. Dit is eers in die vyftigerjare van die vorige eeu gekommersialiseer en word onder meer as isolasie in yskaste, ligte houers vir warm vloeistowwe, sigaretfilters en in termiese-slaapsakke gebruik.
Vastetoestandfisika
Die vertakking van fisika wat te doen het met vaste stowwe word vastetoestandfisika genoem en is 'n soort gekondenseerde materie-fisika. Materiaalkunde bemoei homself hoofsaaklik met die eienskappe van vaste stowwe soos die sterkte en fase-veranderinge. Dit oorvleuel baie met vastetoestandfisika. Vastetoestandchemie oorvleuel op sy beurt ook met beide van hierdie vakgebiede, maar bemoei hom hoofsaaklik met die sintese van nuwe materiale.
Vastetoestandfisika bestudeer die fisiese hoedanighede van vaste stowwe, insluitend magnetisme, ligvoorsiening, meganiese sterkte, elektrisiteit en hitte. Van die ontdekkings wat daaruit voortgevloei het, sluit in die ontwikkeling van transistors, lasers en sonbatterye.
’n Deeglike kennis van kwantumteorie is noodsaaklik om vastetoestandfisika te bestudeer. Die kwantumteorie vorm die grondslag om die struktuur van atome en molekules te verstaan en die kragte wat hul saambind om kristalle te vorm.
VIRGOHI21
Waarnemings
VIRGOHI21 is opgespoor deur radioteleskoop-waarnemings van sy neutrale waterstof 21 cm-emissies. Die waargenome waterstof het ’n massa van sowat 100 miljoen sonmassas en is sowat 50 miljoen ligjare van die Aarde af. Deur die Doppler-verskuiwing van die emissies te bestudeer, het sterrekundiges vasgestel die gas het ’n hoë snelheidsprofiel-breedte; dit beteken verskillende dele van die wolk beweeg teen hoë snelhede in verhouding met ander dele. Met die Hubble-ruimteteleskoop is daarna ’n paar sterre gevind (’n paar honderd).
Donker sterrestelsel-teorie
As die hoë snelheidsprofiel-breedte van VIRGOHI21 geïnterpreteer word as rotasie, is dit heeltemal te vinnig om te strook met die swaartekrag van die waargenome waterstof. Dit dui op die teenwoordigheid van ’n donkermaterie-halo van tienmiljarde sonmassas. As die klein aantal sterre wat gevind is in ag geneem word, is die verhouding van massa tot lig sowat 500, veel groter as in ’n normale sterrestelsel (sowat 50). Die groot swaartekrag van die donkermaterie-halo in hierdie teorie verduidelik die verwronge aard van die nabygeleë spiraalsterrestelsel Messier 99 en die brug van neutrale waterstof wat tussen die twee voorwerpe bestaan.
As dié veronderstelling reg is, sal VIRGOHI21 die eerste donker sterrestelsel wees wat ontdek is nadat so iets voorspel is deur simulasies van donkermaterie-teorieë. Hoewel ander kandidate vir donker sterrestelsels voorheen waargeneem is, is later gevind dat hulle waarskynlik óf gewone, dowwe sterrestelsels óf gety-sterte is.
Saoedi-Arabië
Saoedi-Arabië (Arabies: ٱلسُّعُوْدِيَّة, As-Suʿūdīyah), amptelik die Koninkryk Saoedi-Arabië (ٱلْمَمْلَكَة ٱلْعَرَبِيَّة ٱلسُّعُوْدِيَّة, al-Mamlakah al-ʿArabīyah as-Suʿūdīyah, ), is 'n Arabiese land in die Midde-Ooste en Asië en die grootse op die Arabiese Skiereiland. Dit word in die noordweste begrens deur Jordanië, deur Irak in die noorde en noordooste, deur Koeweit, Katar, Bahrein, en die Verenigde Arabiese Emirate in die ooste, Oman in die suidooste, en Jemen in die suide.
Die koninkryk word soms na verwys as "Die Land van die Twee Heilige Moskeë", aangesien Mekka en Medina, die twee heiligste plekke van die Islam, in die land geleë is.
Saoedi-Arabië is die wêreld se voorste petroleumuitvoerder. Petroleumhandel dryf die Saoediese ekonomie. Olie verteenwoordig meer as 90% van uitvoere en bykans 75% van regeringsinkomste, wat die skepping van 'n welvaartstaat bemoontlik, wat die regering sukkel om te finansier in tye van lae oliepryse.
Algemene gegewens
Die Koninkryk Saoedi-Arabië in Suidwes-Asië beslaan die uiters droë sentrale deel van die Arabiese skiereiland. In die randgebied (met 'n effens hoër reënval), wat van die Golf van Aden tot halfpad na die Persiese Golf strek, lê 'n aantal kleiner staatjies, naamlik Jemen die Sultanaat Oman, die Verenigde Arabiese Emirate, Katar en Bahrein.