cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Chris Karsten
Skryfwerk
In Die respektabele meneer Hartslief is Elie Hartslief die respektabele man van die titel. Antie Hartslief maak in haar armoedige huisie in Brixton vier van haar broerskinders groot saam met hulle neefs en niggies, die Hartslief- en Lerm-kinders. Elie was altyd die leier. Die Hartsliefs is Eli, sy broer Basie en hulle susters Lottie en Poppie. Die Lerms is Boela die blokman, Moks die gay kok en Sampie, die klein mens. As volwassene bly Eli in Sandton en werk vir ’n beleggingsmaatskappy. Hy is getroud met die baas se dogter, Wanda. Elie se broer Basie se koplose lyk word dan in ’n sloot langs die pad aangetref nadat hy betrokke geraak het by Stella, die gunstelingminnares van die Roemeense nagklubeienaar Bogdan Petrescu. Die familie trek laer nadat dit duidelik geword het luitenant Kosile van die polisie gaan nie veel aandag aan hierdie moordsaak skenk nie. Die leidrade lei hulle na Stella, en Moks die kok infiltreer Stella se restaurant om inligting te bekom. Die man wat Petrescu se vuil werk doen, is Lood die loodgieter, wat besonder oortuigend in al sy vele fasette geskilder word. Die bevredigende ontknoping van hierdie spannende roman kom eers op die laaste bladsy. Hierdie boek is in 2015 op die kortlys vir die toekenning van die KykNet-Rapportprys in die rolprentafdeling.
Die verdwyning van Billy Katz het die onwettige handel in ledemate as hooftema. Dit is ’n opvolg op die Abel-trilogie, met speurder Ella Neser wat nog emosionele en fisieke letsels oorhou na haar stryd met die reeksmoordenaar Abel Lotz. Sy kry egter opdrag om die saak van vier linkervoete wat by die Emmarentiadam in Johannesburg in ’n Checkers-sak gekry is, te ondersoek. Tydens haar ondersoek kry sy te doen met oudspeurder Lou Pepler, wat twee dekades vantevore die verdwyning van die losbol Billy Katz moes probeer oplos. Pepler was onsuksesvol en bedryf nou sy eie sekuriteitsmaatskappy. Die storielyn van sy destydse soektog na Billy Katz en die storielyn van die hede word met mekaar afgewissel. Ander sentrale karakters is die godsdienstige Mona Pottas en haar dogters, Vera en Heidi, en die stom optelkind Rakker, wie se tong as kind vir moetie uitgesny is. Hierdie disfunksionele gesin kyk graag na tuisvideo’s wat hulle self vervaardig en waarin hulle self speel, met harte en ledemate wat van lyke afgesaag word. Daar is verder die grypdief Stink Attie Kieser, wat die gimsak waarin die voete was, steel, en Julia, wat ook onder verdenking is.
Benewens fiksie skryf Karsten ook ’n aantal goed nagevorste niefiksieboeke oor misdaad en die misdadigers wat dit gepleeg het (insluitende Opspraak deur moord, Riller in die raaisel, Dodelike vroue, Verlore onskuld, Boos en bisar en Suid-Afrikaanse geweldenaars sonder genade) en die biografie oor die filmster Charlize Theron, Ek leef my droom. In laasgenoemde boek is hy die eerste joernalis wat die polisiedossier oor Charlize se pa se dood (hy is deur sy vrou geskiet) ter hande kry om te bestudeer.
Megawati Sukarnoputri
Diah Permata Megawati Setiawati Sukarnoputri ( Indonesiese: [meɡawati sukarnɔputri] (luister); gebore op 23 Januarie 1947) is 'n Indonesiese politikus wat van 2001 tot 2004 as die vyfde president van Indonesië gedien het. Sy was voorheen van 1999 tot 2001 die agtste vise-president.
Sy is die leier van die Indonesiese Demokratiese Party van die stryd (PDI-P), een van die grootste politieke partye in Indonesië. Sy is die oudste dogter van die eerste president van Indonesië, Sukarno.
Aleksander Nefski
Huwelik en kinders
Die naam van sy eerste vrou is nie bekend nie. Sy word soms Paraskewija of Aleksandra genoem. Hulle het minstens vyf kinders gehad, onder wie Daniil van Moskou.
Frans Engelenburg
Geaardheid en werkswyse
Sy biografie oor pres. Paul Kruger het in 1925 in Afrikaans verskyn en oor genl. Botha in Engels in 1928 en in Afrikaans die jaar daarop.
Engelenburg se dood
Engelenburg se vrou is op 20 Januarie 1932, skaars agt jaar ná hul huwelik, in die ouderdom van 48 jaar oorlede. Hy was by. Dit was vir hom 'n groot slag en hy kry kort daarna 'n ligte beroerte-aanval. Hy reis per boot na die V.S.A. waar hy ses weke behandeling kry in die Johns Hopkins-hospitaal in Baltimore. Terug in die Kaap vra sy goeie vriend dr. C. Louis Leipoldt vir sr. L.G. Liesching om hom te vergesel op die treinreis Pretoria toe. Sy sou hom die volgende ses jaar tot sy aan sy dood verpleeg, want hy het nooit werklik herstel van die beroerte-aanval nie. Hy onttrek hom aan alle openbare verpligtinge en lewe stil tussen sy boeke, kunsvoorwerpe en oudhede, hoewel goeie vriende hom nog gereeld besoek het. Vroeg in 1938 het hy weer 'n ligte beroerte-aanval gehad en hy sterf op 21 Augustus 1938, die dag voor sy vrou 55 jaar oud sou geword het, in sy slaap in die ouderdom van 75 jaar.
Suid-Afrikaanse Akademie vir Wetenskap en Kuns
"Die jaar 1909 het in Suid-Afrika op politieke gebied sterk gestaan in die teken van unifikasie en het in samehang daarmee 'n gees van verwydering van verskille geopenbaar, gepaard met samewerking waar moontlik," skryf dr. F.C.L. Bosman oor in sy "Geskiedkundige Oorsig van die Suid-Afrikaanse Akademie vir Wetenskap en Kuns" "In die staatshuishoudkunde lei dit tot die Unie van Suid-Afrika, op die gebied van die Hollandse en Afrikaanse tale en kultuurrigtings tot die stigting van die Suid-Afrikaanse Akademie vir Taal, Lettere en Kuns."
Dié stigting was 'n bewuste poging om die stryd van destyds tussen Hoog-Hollands en Afrikaans te beëindig en om die samewerking van die twee groepe te verkry vir die handhawing en uitbouing van Hollands en om die Hollands-Afrikaanse kultuur te steun in sy bestaanstryd teen die oppermagtige Engelse taal en kultuur, soveel te meer nadat die Engelse pas sewe jaar vantevore die Anglo-Boereoorlog gewen het. Die strydende faksies was saamgetrek in die Hollandsgesinde Taalbond en die Afrikaans Taalvereniging in die Suide en die Afrikaanse Taalgenootskap in die Noorde, waar Gustav Preller die voortou geneem het in De Volksstem. Die ATV was egter die groot teenvoeter van die Taalbond.
Toe die twee partye moeg gestry was en in die gees van samehorigheid, samesnoering en verdraagsaamheid wat die tydperk gekenmerk het, het sekere persone en liggame hulle begin beywer vir 'n Akademie wat kon optree in gemeenskaplike belang van Hollands en Afrikaans. Dit moes 'n sentrale, gesaghebbende en erkende liggaam wees wat die nodige leiding kon gee om die verhouding te bepaal waarin Hollands, wat sommiges gevoel het geleidelik in Afrikaans sou oorgaan, tot Engels sou staan in die nuwe, verenigde staat. So word 'n verteenwoordigende vergadering op 5 Januarie 1909 gehou wat bygewoon is deur 17 persone, onder meer lede van die Nasionale Konvensie (wat in Bloemfontein was om die Suid-Afrika-wet op te stel, Suid-Afrika se voorgestelde Grondwet), verteenwoordigers van die ATV en van die Taalbond. Genl. J.B.M. Hertzog het die voorstel gedoen dat 'n liggaam in die lewe geroep moet word ter bevordering van die Hollandse taal en letterkunde in Suid-Afrika, 'n sterk sentrale liggaam wat die hele land sal verteenwoordig, wat albei vorme van Hollands simpatiek sal behandel, wat met deskundigheid sal kan besluit oor taal- en letterkundige verskille en wat 'n algemeen erkende gesag sal hê waar hy met die universiteit of die regering moet onderhandel.
Engelenburg het nie gedien in die breë kommissie van 21 persone wat benoem is uit Kaapland, Transvaal en die Vrystaat om 'n grondwet op te stel en die nodige stappe te doen vir die stigting van die organisasie nie. Gustav Preller, assistent-hoofredakteur van De Volksstem was wel lid van die kommissie. Die datum vir die stigtingskongres is bepaal vir 1 en 2 Julie 1909 in Bloemfontein, waar die Nasionale Konvensie ook sitting had. Uitnodigings om die kongres by te woon, is gerig aan al die bekende taalorganisasies, Hollandse onderwysersvereniginge, kerke, redakteurs van Hollandse koerante, bekende figure op taalgebied ens. Daar was groot belangstelling en die opkoms was dan ook groot, volgens Bosman 'n volkskongres in die ware sin van die woord.
Die Kaapse breë kommissie benoem vir die uitvoering van sy besluite en vir sy verteenwoordigers op die kongres 'n voorlopige komitee van 12 lede. Ook hierin dien Preller, maar nie Engelenburg nie. Die voorlopige komitee het op 30 Junie in Bloemfontein byeengekom en onder meer besluit dat die liggaam moet begin met 30 stigterslede. Ná die behandeling van allerlei beskrywingspunte in verband met die onderwys, taal geskiedenis ens. het die ontwerpstatute van die Akademie aan die beurt gekom en is dit aanvaar, behalwe dat, op aandrang van seker behoudende predikante, "het bevorderen van de opvoering van dramatiese stukken" weer, soos tydens die vergaderings vooraf, in die slag gebly het. 'n Groslys van persone is aanvaar waaruit die voorlopige kommissie 30 stigterslede vir die Akademie kon kies. Ná die sluiting van die kongres op die aand van 2 Julie 1909 het die voorlopige komitee van 12 bymekaargekom om die 30 stigterslede te kies. Die 30 lede is gekies in dieselfde getalverhouding as dié vir die verteenwoordigers van die provinsies in die voorgestelde Wetgewende Vergadering van die Unie, naamlik 12 vir die Kaapkolonie, nege vir Transvaal, sewe vir die Oranje-Vrystaat en twee vir Natal. Dr. Engelenburg was een van die Transvaalse lede.
Hy dien ook in die eerste raad van die Akademie, wat bestaan het uit 12 lede, waarvan vier jaarliks vervangbaar was en slegs 'n jaar later herkiesbaar. Engelenburg bly dan ook net vir die eerste jaar 'n raadslid, maar in 1912 keer hy terug na die raad en bly aan tot hy in 1915 vervang word deur ds. J.D. Kestell. Intussen is die raad in 1914 verklein tot ses lede, waarvan Engelenburg een was. Van 1923 tot 1942 is die raad elke twee jaar provinsiaalgewys saamgestel. In Februarie 1923 (toe die Transvaalse Kring die raad moes saamstel) word Engelenburg tot voorsitter verkies en bly aan in dié amp tot Oktober 1923. Gustav Preller was vir dieselfde tydperk sekretaris. Van 1925 tot 1927 is die raad gekies uit die geledere van die Natal-Vrystaatse Kring en van 1927 tot 1929 uit die Kaaplandse Kring, hoewel die hele raad van 1927 in 1929 herkies is om tot 1930 te dien. In Oktober 1930 kom die Transvaalse Kring weer aan die beurt en weer word Engelenburg die voorsitter. Hy bly aan in die amp tot Oktober 1932.
Engelenburg het die embleem van die Akademie sowel as die destydse wapen van Pretoria ontwerp, wat wys hoe veelsydig hy was. Sy biblioteek en dokumente het hy aan die Staatsbiblioteek in Pretoria bemaak.
Engelenburghuis
Engelenburg het sy Kaaps-Hollandse huis in Arcadia, Pretoria, ontwerp deur sir Herbert Baker, in 1903 laat bou. Vandag staan dit bekend as Engelenburghuis. Destyds het dit buite die dorp gestaan en daarom bekendgeraak as "Engelenburg's Folly" (Engelenburg se gekheid). Eers heelwat later het dit as "De Witte Huis" bekendgestaan omdat die voorkoms daarvan merkbaar van die omliggende huise verskil het. Die uiteenlopende kunsversameling in die huis weerspieël Engelenburg se kosmopolitiese geaardheid. 'n Deel van die versameling bestaan uit erfstukke wat uit Nederland verskeep en na die binneland vervoer is. Die meeste van die stukke in die versameling het Engelenburg aangekoop tydens sy buitelandse reise. Enkele het hy aangekoop op veilings. Die versameling bestaan uit onder meer porselein, glasware, skilderye, silwer, meubels, tapisserieë en beeldhouwerke.
Koolstofdioksied
Koolsuurgas is die "gas" in "gaskoeldrank" en kom ook van nature voor in mineraalwater. Die stof word in sy vastestofvorm (koolsuursneeu) ook gebruik om vuur te bestry in gevalle waar water gevaarlik sou wees, byvoorbeeld by sommige chemiese en elektriese brande, of waar water groter skade kan veroorsaak, soos by papierargiewe.
Tsjatoeranga
Tsjatoeranga (Sanskrit  चतुरङ्ग) is 'n antieke (Guptatydperk) Indiese bordspel wat gesien word as die gemene voorganger van skaak, shogi, en makruk, en wat verwant is aan chiangtsi en janggi. Tsjatoeranga het in Gupta-Indië in ongeveer die 6de eeu ontwikkel. In die 7de eeu is dit as sjatrandj in Sassaniede Persië aangeneem wat weer in die laat Middeleeue in Europa tot Skaak ontwikkel het.
Die presiese reëls van tsjatoeranga is nie bekend nie. Skaakhistorici neem aan dat die spel reëls soortgelyk aan die van spel se opvolger sjatrandj gehad het. Daar is in besonder nie sekerheid oor die skuiwe van die Gaja (olifant), die voorganger van die Loper in moderne skaak, nie.
Koolstofdioksied
Chemie
Koolstofdioksied word by verbranding van talle organiese stowwe vrygestel, soos benseen:
Frans Engelenburg
Engelenburghuis
Die Akademie het in 1948 na die Engelenburghuis verhuis en later moes 'n tydelike gebou op die terrein opgerig word vir bykomende ruimte. Dit het later ook te klein geword sodat die organisasie in 1985 die Akademiegebou betrek het. Weens geldelike druk het die Akademie die deel van die oorspronklike erf aan Hamiltonstraat later verkoop en toe die poort in Edmondstraat na sy huidige plek verskuif. In 1998 verkoop die Akademie die Akademiegebou aan die Zambiese regering, wat dit as ambassade ingerig het. Die oostelike deel van Engelenburghuis is weer in kantoorruimte omskep en in Mei 2000 verhuis die verkleinde personeel daarheen.
Tsjatoeranga
Twee belangrike aspekte van tsjatoeranga wat in skaak behoue gebly het, en wat nie algemeen was in ander spelle op daardie stadium nie, is dat stukke verskillende waardes gehad het en verskillend beweeg het en dat oorwinning afgehang het van die lot van 'n enkele stuk. Die stuk wat in skaak deur die koning verteenwoordig word het in tsjatoeranga as die Raja bekend gestaan.
Koolstofdioksied
Chemie
Koolstofdioksied los goed in water op en kan daar 'n swak en instabiele diprotiese brønstedsuur vorm: koolsuur.
Die soute van hierdie suur heet karbonate en is uiters belangrik in die geologie.
Frans Engelenburg
Bewaring van Koopmans-De Wet-huis
Marie Koopmans-De Wet (1834–1906), die dogter van Johannes de Wet, ’n geleerde, gekultiveerde man, groot boekliefhebber, ondersteuner van Hollandse onderwys en later ’n lid en president van die eerste Kaapse Wetgewende Vergadering, het saam met haar suster grootgeword by Strandstraat 23 (nou 35), Kaapstad. Sy is in 1864 getroud met Johan Christoffel Koopmans, ’n Nederlander wat hom aan die Kaap kom vestig het, aanvanklik as offisier in die Brits-Duitse legioen op die Oosgrens, later as buitelandse korrespondent van die poskantoor en uiteindelik as ampswag van die Wetgewende Vergadering. Met die dood van Marie se ouers en haar man het haar suster, Margaretha, by haar kom woon.
Koolstofdioksied
Chemie
Koolstofdioksied is self ook 'n Lewis-suur en kan direk met bassise reageer. Met hidroksiede vorm dit die waterstofkarbonaatioon:
Frans Engelenburg
Bewaring van Koopmans-De Wet-huis
In 1881 het sy die eerste keer ’n reis na Europa onderneem, waar die Koopmans-familie haar hartlik ontvang en sy haar suster se agttienjarige seun, Frans Engelenburg, ontmoet het. Hy was dadelik baie beïndruk met sy tante, en by haar tweede besoek vergesel hy haar op ’n meer uitgebreide Europese reis waartydens hulle belangrike kunsmuseums besoek en indringend oor vele sake van openbare belang gesels. Hulle raak besonder geheg aan mekaar. Die twee sou lewenslank saamwerk en korrespondeer.
In ’n ontmoeting met Botha op 10 Februarie 1913 het die regering ingestem om £3 000 by te dra om die aankoop te bevorder. ’n Bydraelys is geopen wat ’n bedrag van £2 366 13s. 10d. opgelewer het. Die huis is op 8 April 1913 op ’n openbare veiling vir ’n bedrag van £2 800 aangekoop. Die eiendom is aan die Suid-Afrikaanse Museum oorgedra wat dit moes bestuur en beheer. ’n Komitee is aangewys om uit die 2 089 items in die boedel dit uit te soek wat van werklike geskiedkundige en kuns-waarde was. Uit hierdie groep is 356 items uitgesoek en later nog 18 bygevoeg wat nie op die veilingslys voorgekom het nie. Die getal het 188 stukke erdewerk, 69 meubelstukke en vyf plaaslik vervaardigde klerekaste van verskillende style en van verskillende Suid-Afrikaanse houtsoorte, ingesluit. Daarbenewens is ook 13 dak- en muur-kroonkandelare van geelkoper en 26 ander glas- en koper- ware, asook 28 Sheffield-borde, 41 stukke silwerware, 110 items van glas en 147 Chinese en Japannese porseleinstukke by die versameling ingesluit.
Die Koopmans-De Wet-huis is op 10 Maart 1914 geopen as National Collection of Domestic & Local Antiquities. Die Nasionale Monumentekommissie het die huis in 1940 tot nasionale gedenkwaardigheid verklaar. Tans is dit 'n satelliet van die Iziko-museums.
Pous Clemens V
Biografie
Pous Clemens V is gebore as Bertrand de Got (ook gespel Gouth of Goth) in  1264 in Villandraut, Frankryk. Hy studeer regte in Orléans en Bologna en word biskop van Comminges in Maart 1295. In 1299 word hy kardinaal-biskop van Albano en in 1299 benoem Pous Bonifatius VIII hom tot aartsbiskop van Bordeaux. Na 'n konklaaf van elf maande volg hy op 5 Junie 1305  Pous Benedictus XI op, maar word eers gekroon op 14 November 1305  in Lyon in die aanwesigheid van koning Philip IV van Frankryk. Hy regeer tot sy dood, vermoedelik weens kanker, op 20 April 1314 en word opgevolg deur Pous Johannes XXII. Die naam ‘Clemens’ beteken 'die sagmoedige'.
Die Tempeliers
Die Franse koning Philip IV, die Skone, wou die Orde van die Tempeliers vernietig en hulle aansienlike rykdom konfiskeer. Hy het hulle beskuldig van kettery, maar slegs die Kerk kon hulle veroordeel. Philip het gedink die proses sou vinnig afgehandel word na die bekentenisse wat deur foltering verkry is. Pous Clemens V het die proses egter moedswillig vertraag. Op Vrydag 13 Oktober 1307 word die Tempeliers in Frankryk gearresteer en op 22 November 1307 het Clemens die opdrag gegee aan alle Christelike vorste om die Tempeliers te arresteer en hulle besittings aan die Kerk beskikbaar te stel. In Februarie 1308 skort hy die aktiwiteite van die Franse Inkwisisie op. Op 12 Augustus 1308 word die pouslike aanklagte teen die Tempeliers gepubliseer en 'n ondersoekskommissie word aangestel.
Die konsilie van Vienne, wat op 16 Oktober 1311 begin het, het die lot van die Tempeliers bepaal. Die konsilie wou nie die orde veroordeel nie, maar die pous besluit om die tempelorde tog op te hef, egter sonder om hulle vir kettery te veroordeel. Met die bul “Vox in Excelso” (22 Maart 1312) skaf hy die orde af en met die bul “Ad Providam” (2 Mei 1312)  dra hy hulle besittings oor aan die Hospitaalridders. Die laaste Grootmeester van die Tempeliers, Jacques de Molay het die pous en die koning vervloek toe hy op die brandstapel sterf. In 2001 word die “perkament van Chinon” in die geheime argief van die Vatikaan ontdek. Dit bevat die verslag van die verhore van verskeie Tempeliers en ook aantekeninge van Pous Clemens. Daaruit blyk dat die pous hulle in 1314 vrygespreek het van kettery, hulle vergewing van sondes gegee het en dat die pous vergiffenis vir sy optrede gevra het.
Clemens die juris
Pous Clemens V was 'n regsgeleerde. Hy het sy uitsprake saam met die van die konsilie van Vienne gebundel en uitgegee as die “Clementinae Constitutiones”. Sy opvolger Pous Johannes XXII het na Clemens se skielike dood, die versameling aan die universiteite deurgegee in 1317. Veral die dekreet “Saepe contingit” is belangrik omdat daarin die minimum vereistes vir 'n korrekte kerklike hofsaak vasgelê word. Met die bul “Exivi de Paradiso”” van 6 Mei 1312 lê hy die regulasies van die Minderbroeders (Fratres Minores) vas.
Die vertrek na Avignon
Vanaf 1305 bly die pous afwisselend in Bordeaux, Poitiers en Toulouse. In Maart 1309 het die pouslike hof van Poitiers  na Avignon verhuis. Avignon was toe nie in Frankryk nie maar 'n keiserlike leengebied gehou deur die koning van Sisilië. Die verskuiwing na Avignon is deur die Franse geregverdig om rede die toestand in Rome weens die stryery van die Colonna en die Orsini families, onveilig was. Die pous se hof het egter tot 1377 in Avignon gebly.
Die hofsaak teen Pous Bonifatius VIII
Op aandrang van koning Philip IV, heropen Clemens die Nogaret-hofsaak teen Pous Bonifatius VIII op aanklag van kettery. Die saak het begin op 2 Februarie 1309 in Avignon en vir twee jaar aangekarring. Clemens het egter in Bonifatius se onskuld geglo en in 1311 is die saak na die konsilie van Vienne verwys.
Die Mongole en die kruistog
Clemens het van tyd tot tyd met die Mongole onderhandel om 'n alliansie teen die Moslems te probeer stig. In April 1305 stuur die Mongoolse Khan Oljeitu 'n gesantskap onder leiding van Buscarello de Ghizolfi na Clemens, koning Philip en koning Edward I van Engeland. In 1307 is daar nog 'n gesantskap van die Mongole onder leiding van Tommaso Ugi di Siena. Niks het egter ooit van die onderhandeling gekom nie.
Op 4 April 1312 roep die pous op tot 'n kruistog tydens die konsilie van Vienne. 'n Nuwe gesantskap is na Oljeitu en Edward gestuur om vir ondersteuning te vra. In 1313 het Philip onderneem om op kruistog te gaan teen die advies van Enguerrand de Marigny, maar hy is dood in 'n jagongeluk in November 1314.
Nota
Saamgestel en vertaal uit die Nederlandse, Engelse, Duitse en Franse wikipedia en aangevul uit ander bronne soos aangedui.
Bleekkopklopkloppie
Die Bleekkopklopkloppie (Cisticola cinnamomeus) is 'n gelokaliseerde standvoël in vogtige grasveld en om vleie en laagtes; sommiges trek in die winter na laer hoogtes. Die voël is 10 cm groot en weeg 10 gram. In Engels staan die voël bekend as die Pale-crowned Cisticola.
218
Die jaar 218 was 'n gewone jaar wat volgens die Gregoriaanse kalender op 'n Donderdag begin het. Dit was die 18de jaar van die 3de eeu n.C. Soos ander gewone jare het die jaar 12 maande, 52 weke en 365 dae gehad.
Randy Quaid
Randy Quaid (gebore 1 Oktober 1950) is 'n Amerikaanse akteur en vervaardiger. Hy is bekend vir sy rolle in die rolprente National Lampoon's Vacation (1983), National Lampoon's Christmas Vacation (1989), Kingpin (1996), en Brokeback Mountain (2005).
Sanna
Sanna is 'n tipe voorlaaier (geweer) wat moontlik deur die Voortrekkers tydens die Groot Trek gebruik is.
219
Die jaar 219 was 'n gewone jaar wat volgens die Gregoriaanse kalender op 'n Vrydag begin het. Dit was die 19de jaar van die 3de eeu n.C. Soos ander gewone jare het die jaar 12 maande, 52 weke en 365 dae gehad.
Audi Quattro
Die Audi Quattro is 'n pad- en tydrenmotor, vervaardig deur die Duitse motorvervaardiger Audi, deel van die Volkswagengroep. Dit is die eerste keer by die Geneefse Motorskou op 3 Maart 1980 tentoongestel. Produksie van die oorspronklike weergawe is tot in 1991 voortgesit.
George Jeske
George Jeske (22 Februarie 1891 – 28 Oktober 1951) was 'n Amerikaanse skrywer, regisseur, en akteur. Hy was bekend vir sy rolle in die rolprente The Flaming Signal (1933), Rip Roaring Riley (1935), Skybound (1935), en Criminal Investigator (1942).
Haarlem
Haarlem kan na een van die volgende verwys:
Kadmiumgroen
Kadmiumgroen is 'n skakering van die kleur groen.
Kleurkoördinate
Volgens verskeie kleurskemas word kadmiumgroen as volg voorgestel:
Lys van saligverklarings deur Pous Pius XII
Pous Pius XII die 260ste pous van die Rooms-Katolieke Kerk van 1939 tot 1958 het 31 saligverklarings gedoen, waaronder die 7 martelaresse van Shanxi.
Haaften
Haaften is ’n nedersetting in die munisipaliteit West Betuwe in die provinsie Gelderland in Nederland.
Inleiding tot die genetika
Genetika is die studie van die gene — wat hulle is, wat hulle doen, en hoe hulle werk. Gene bestaan uit molekules in die kern van 'n sel wat op so ’n manier aan mekaar verbind is dat die volgorde inligting dra: die inligting bepaal hoe lewende organismes fenotipiese kenmerke (eienskappe) erf. Dit word bepaal deur die gene wat hulle van hulle ouers ontvang het en gaan gevolglik deur die geslagte terug. Byvoorbeeld, die nageslag wat deur geslagtelike voortplanting voortgebring word, lyk gewoonlik soortgelyk aan elk van hulle ouers, want hulle het 'n paar van elkeen van hulle ouers se gene geërf. Genetika identifiseer watter eienskappe oorgeërf word en verduidelik hoe hierdie eienskappe van geslag tot geslag oorgedra word. Benewens erflikheid bestudeer die genetika hoe gene aan- en afgeskakel word om te beheer watter stowwe in 'n sel vervaardig word — geenuitdrukking; en hoe 'n sel verdeel — mitose of meiose.
Sommige fenotipiese kenmerke kan gesien word, soos oogkleur, terwyl daar net getoets kan word vir ander, soos bloedgroep of intelligensie. Kenmerke wat deur gene bepaal word, kan gewysig word deur die dier se omgewing. Byvoorbeeld, die algemene ontwerp van 'n tier se strepe is oorgeërf, maar die spesifieke streeppatroon word bepaal deur die tier se omgewing. Nog 'n voorbeeld is van 'n persoon se lengte: dit word bepaal deur genetika sowel as voeding.
Gene bestaan uit DNS, wat verdeel word in afsonderlike dele wat chromosome genoem word. Mense het 46: 23 pare. Hierdie getal wissel egter tussen spesies. Baie primate het byvoorbeeld 24 pare. Meiose skep spesiale selle, spermselle in mans en eierselle in vroue, wat slegs 23 chromosome het. Hierdie twee selle smelt tydens die bevrugtingstadium van geslagtelike voortplanting saam. Dit skep 'n sigoot waarin 'n nukleïensuurdubbelheliks verdeel, met elke heliks in een van die dogterselle, wat die helfte van die normale aantal gene tot gevolg het. Die sigoot verdeel dan in vier dogterselle en teen daardie tyd het genetiese rekombinasie 'n nuwe embrio met 23 pare chromosome, die helfte van elke ouer afkomstig, geskep. Paring en gevolglike maatkeuse het seksuele seleksie tot gevolg. In normale seldeling is mitose moontlik wanneer die dubbelheliks skei en 'n komplement van die geskeide helfte gemaak word, wat twee identiese dubbelhelikse in een sel tot gevolg het, waarvan een in elk van die twee nuwe dogterselle is wat geskep word wanneer die sel verdeel.
Chromosome bevat al vier nukleotiede, verkorte C (sitosien), G (guanien), A (adenien) of T (timien), wat in 'n bepaalde volgorde gerangskik is en 'n lang string maak. Daar is in elke chromosoom twee stringe van nukleotiede wat die een om die ander krul: 'n dubbelheliks. C op die een string is altyd teenoor G op die ander string; A is altyd teenoor T. Daar is sowat 3,2 miljard nukleotiedpare op menslike chromosome: dit is die menslike genoom. Die volgorde van die nukleotiede dra genetiese inligting, waarvan die reëls bepaal word deur die genetiese kode, soortgelyk aan hoe die volgorde van die letters op 'n bladsy teks inligting dra. Drie nukleotiede in 'n ry — 'n trinukleotied — dra een eenheid inligting: 'n kodon.
Die genetiese kode beheer nie net erflikheid nie: dit beheer ook die uitdrukking van gene, wat voorkom wanneer 'n gedeelte van die dubbelheliks afgedraai word, waardeur 'n groep van die nukleotiede binne-in die DNS ontbloot word. Hierdie reeks van blootgestelde trinukleotiede (kodons) dra die inligting wat strukture in die sel in staat stel om die kodons op die blootgestelde DNS te "lees", wat lei tot die ontstaan van RNS-molekules. RNS maak op sy beurt óf aminosure óf mikroRNS, wat verantwoordelik is vir die hele struktuur en funksie van 'n lewende organisme, d.w.s dit bepaal al die eienskappe van die sel en dus die hele individu. Die sluiting van die afgedraaide segment skakel die geen af.
Oorerflikheid beteken dat die inligting in 'n gegewe geen nie altyd in elke individu in daardie spesie presies dieselfde is nie, sodat die dieselfde geen in verskillende individue nie presies dieselfde instruksies gee nie. Elke unieke vorm van 'n enkele geen word 'n alleel genoem; verskillende vorms word gesamentlik polimorfismes genoem. Byvoorbeeld, een alleel vir die geen vir die haarkleur en velpigmentasie kan aan die liggaam opdrag gee om swart pigment te produseer, wat swart hare en gepigmenteerde vel sou voortbring; terwyl 'n ander alleel van dieselfde geen in 'n ander individu deurmekaar instruksies kan gee, wat 'n versuim om enige pigment te produseer, tot gevolg sou hê, waardeur wit hare en ongepigmenteerde vel voortgebring sou word: albinisme. Mutasies is ewekansige veranderinge in gene wat nuwe allele skep, wat op hulle beurt nuwe eienskappe produseer wat die individu se kans op oorlewing kan help, hinder of moontlik geen nuwe uitwerking daarop sal hê nie. Mutasies is dus die basis vir evolusie.
Gene en oorerflikheid
Gene is stukke DNS wat inligting bevat vir die sintese van ribonukleïensure (RNS'e) of polipeptiede. Gene word as eenhede oorgeërf, met twee ouers wat kopieë van van hulle gene onder hulle nageslag verdeel. Hierdie proses kan vergelyk word met wanneer twee hande kaarte gemeng word, geskommel word en dan weer uitgedeel word. Mense het twee kopieë van elk van hulle gene, en maak kopieë wat in eier- of spermselle gevind word — maar hulle bevat slegs een kopie van elke tipe geen. 'n Eiersel en spermsel kom dan bymekaar en vorm 'n volledige stel gene. Die gevolglike nageslag het die dieselfde aantal gene as die ouers, maar vir elkel geen kom een die twee kopieë kom van die vader, en een van die moeder.
Die gevolge van hierdie vermenging is afhanklik van die tipe (die allele) van die gene. As die vader twee kopieë van 'n alleel vir rooi hare het en die ma twee kopieë vir bruin hare het, sal al hulle kinders die twee allele kry wat verskillende instruksies gee, een vir rooi hare en een vir bruin. Die haarkleur van hierdie kinders hang af van hoe hierdie allele saamwerk. As een alleel die instruksies van die ander oorheers (dominant is), word dit die dominante alleel genoem, en die alleel wat geneutraliseer is, word die resessiewe alleel genoem. In die geval van 'n dogter met die allele vir rooi sowel as bruin hare, is bruin dominant en het sy bruin hare.
Hoewel die alleel vir rooi hare nog steeds teenwoordig is in hierdie meisie met bruin hare, word dit nie uitgedruk nie. Dit is 'n verskil tussen wat uitwendig gesien word (die kenmerke van 'n organisme, sy fenotipe) en die gene binne die organisme (sy genotipe). In hierdie voorbeeld kan die alleel vir bruin hare "B" genoem word en die alleel vir rooi hare "b". (Dominante allele word gewoonlik met hoofletters geskryf en resessiewe allele met kleinletters.) Die meisie met bruin hare het "fenotipe vir bruin hare" maar haar genotipe is Bb, met een kopie van die B-alleel, en een van die b-alleel.
Stel jou nou voor dat hierdie vrou grootword en kinders het saam met 'n man met bruin hare wie se genotipe ook Bb is. Haar eierselle sal 'n vermenging van die twee tipes wees, een soort met die B alleel en een soort met die b-alleel. Haar maat sal ook 'n vermenging van die twee tipes van die spermselle produseer wat die een of die ander van hierdie twee allele bevat. Wanneer die gene in hulle nageslag bymekaarkom, het hierdie kinders 'n kans om óf bruin óf rooi hare te hê omdat hulle moontlik 'n genotipe van BB = bruin hare, Bb = bruin hare of bb = rooi hare ontvang het. In hierdie geslag, is daar dus 'n kans dat die resessiewe alleel in die fenotipe van die kinders gesien sal kan word — sommige van hulle sal moontlik rooi hare hê soos hulle oupa.
Baie eienskappe word op ’n komplekser manier oorgeërf as die voorbeeld hierbo. Dit kan gebeur wanneer daar verskeie gene betrokke is wat elkeen bydra tot 'n klein deel tot die eindresultaat. Lang mense se kinders word gewoonlik lank, omdat die kinders ’n groep van baie allele kry wat elkeen 'n bietjie bydra tot hoeveel hulle sal groei. Daar is egter nie duidelike groepe van "kort mense" en "lang mense", soos daar groepe van mense met bruin of rooi hare is nie. Dit is weens die groot aantal gene wat betrokke is; dit maak die eienskap baie veranderlik en mense het ’n groot verskeidenheid lengtes. Ten spyte van 'n algemene wanopvatting, word die kenmerk groen/blou oë ook in hierdie komplekse oorerwingsmodel oorgeërf. Oorwerwing kan ook kompleks wees wanneer die kenmerk afhanklik is van die interaksie tussen genetika en die omgewing. Byvoorbeeld, wanvoeding verander nie eienskappe soos die oogkleur nie, maar kan groei belemmer.
Oorgeërfde siektes
Party siektes is oorerflik en kom in families voor; ander, soos aansteeklike siektes, word deur die omgewing veroorsaak. Ander siektes kom van ’n kombinasie van gene en die omgewing. Genetiese steurings is siektes wat deur ’n enkele alleel veroorsaak word en in families oorgeërf word. Dit sluit in Huntington se siekte, sistiese fibrose of Duchenne se spierdistrofie. Sistiese fibrose word byvoorbeeld veroorsaak deur mutasies in ’n enkele geen wat CFTR genoem en as ’n resessiewe kenmerk oorgeërf word.
Ander siektes word deur genetika beïnvloed, maar die gene wat ’n mens by sy of haar ouers kry, beïnvloed net hulle risiko om ’n siekte te kry. Die meeste van hierdie siektes word op ’n komplekse manier oorgeërf, met óf etlike gene daarby betrokke, óf dit word deur gene sowel as die omgewing beïnvloed. Byvoorbeeld, die risiko van borskanker is 50 keer hoër in die families met die hoogste risiko in vergelyking met die families met die laagste risiko. Hierdie variasie is waarskynlik as gevolg van ’n groot getal allele, wat elk die risiko ’n bietjie verander. Etlike van die gene is geïdentifiseer, soos BRCA1 en BRCA2, maar nie almal nie. Hoewel van die risiko egter geneties is, word die risiko van hierdie kanker oor vergroot deur oorgewig te wees, baie alkohol te gebruik en deur nie te oefen nie. ’n Vrou se risiko van borskanker is dus afkomstig van 'n groot getal allele wat op haar omgewing reageer en is dus baie moeilik om te voorspel.
Gene maak proteïene
Die funksie van gene is om voorsiening te maak die inligting wat nodig is om molekules wat proteïene genoem word, in die selle te maak. Selle is die kleinste onafhanklike dele van organismes: die menslike liggaam bevat ongeveer 100 biljoen selle, terwyl baie klein organismes soos bakterieë uit net een enkele sel bestaan. 'n Sel is soos 'n baie komplekse miniatuurfabriek wat al die dele kan maak wat nodig is om 'n kopie van homself te produseer. Dit is wat gebeur wanneer selle verdeel. Daar is 'n eenvoudige werksverdeling in die selle — gene gee instruksies en proteïene voer hierdie instruksies uit, take soos om ’n nuwe kopie van 'n sel te bou of om skade te herstel. Elke soort proteïen is 'n spesialis wat net een taak verreig, as 'n sel dus nodig het om iets nuuts te doen, moet dit 'n nuwe proteïen maak om hierdie werk te doen. As 'n sel eweneens nodig het om iets vinniger of stadiger as voorheen te doen, maak dit meer of minder van die proteïen wat daarvoor verantwoordelik is. Gene sê vir selle wat om te doen deur hulle te vertel watter proteïene om te maak en in watter hoeveelhede. Proteïene bestaan uit 'n ketting van 20 verskillende tipes van aminosuurmolekules. Hierdie ketting vou in 'n kompakte vorm op, soos ’n deurmekaar bol tou. Die vorm van die proteïen word bepaal deur die volgorde van die aminosure in die ketting en dit is hierdie vorm wat op sy beurt bepaal wat die proteïen doen. Byvoorbeeld, sommige proteïene het dele op hulle oppervlak wat volmaak met die vorm van 'n ander molekule ooreenstem, wat die proteïen in staat stel om baie stewig te heg. Ander proteïene is ensieme, wat soos klein masjientjies is wat ander molekules verander.
Die inligting in DNS is opgesluit in die volgorde van die herhalende eenhede langs die DNS-ketting. Hierdie eenhede is vier soorte nukleotiede (A,T,G en C) en die volgorde van die nukleotiede stoor inligting in ’n alfabet wat die genetiese kode genoem word. Wanneer ’n geen deur ’n sel gelees word, word die DNS-volgorde in ’n baie soortgelyke molekule gekopieer wat RNS genoem word (hierdie proses word transkripsie genoem). Transkripsie word beheer deur ander DNS-volgordes (soos promotors), wat aan ’n sel wys waar gene is, en wat beheer hoe dikwels hulle gekopieer word. Die RNS-kopie wat van ’n geen gemaak word, word dan deur ’n struktuur wat ’n ribosoom genoem word, gevoer, wat die volgorde van nukleotiede in die RNS in die korrekte volgorde van aminosure weergee en hierdie aminosure aanmekaarheg om ’n volledige proteïenketing te vorm. Die nuwe proteïen vou dan in sy aktiewe vorm op. Die proses om inligting uit die taal van RNS in die taal van aminosure oor te dra, word translasie genoem. As die volgorde van die nukleotiede in 'n geen verander, kan die volgorde van die aminosure in die proteïen wat dit produseer ook verander. As 'n deel van 'n geen geskrap word, is die proteïen wat gevorm word, korter is en kan dit nie meer werk nie. Dit is die rede waarom verskillende allele van 'n geen verskillende uitwerkings in 'n organisme kan hê. Byvoorbeeld, haarkleur hang af van die hoeveelheid van 'n donker stof genaamd melanien in die hare is wanneer dit groei. As 'n persoon 'n normale stel van die gene het wat betrokke is by die maak van melanien, maak hulle al die proteïene wat nodig is en het hulle donker hare. Maar as die allele vir 'n spesifieke proteïen verskillende volgordes het en proteïene produseer wat nie doen hulle werk kan doen nie, word geen melanien vervaardig nie en het die persoon 'n wit vel en hare (albinisme).
Gene word gekopieer
Gene word elke keer as 'n sel in twee nuwe selle verdeel, gekopieer. Die proses wat DNS kopieer, word DNS-replikasie genoem. 'n Kind erf deur ’n soortgelyke proses gene van sy ouers, wanneer 'n kopie van die moeder gemeng word met 'n kopie van die vader.
DNS kan baie maklik en akkuraat gekopieer word, want elke stukkie van die DNS kan lei tot die skepping van 'n nuwe kopie van die inligting. Dit is omdat DNS gemaak is van twee stringe wat bymekaarkom soos die twee kante van 'n ritssluiter. Die nukleotiede is in die middel soos die tande van die ritssluiter, en hulle bind die twee stringe saam. Die vier verskillende soorte nukleotiede het verskillende vorms. Sodat die stringe behoorlik aaneen kan sluit, moet 'n A-nukleotied teenoor 'n T-nukleotied wees, en 'n G teenoor 'n C. Hierdie presiese paring word basisparing genoem.
Wanneer DNS gekopieer word, word die twee stringe van die ou DNS deur ensieme uitmekaargetrek; dan vorm dit pare met nuwe nukleotiede wat dan sluit. Dit lewer twee nuwe stukke DNS, elk met een string van die ou DNS en een nuut gevormde string. Hierdie proses is nie voorspelbaar volmaak nie aangesien proteïene aan 'n nukleotied heg terwyl hulle gebou word en 'n verandering in die volgorde van die gene veroorsaak. Hierdie veranderinge in die DNS-volgorde word mutasies genoem. Mutasies produseer nuwe allele van gene. Soms top hierdie veranderinge die funksionering van daardie gene of laat dit die geen 'n ander voordelige funksie verrig, soos die melaniengene wat hierbo bespreek is. Hierdie mutasies en hulle uitwering op die kenmerke van organismes is een van die oorsake van evolusie.
Gene en evolusie
'n Populasie van organismes ontwikkel wanneer 'n oorgeërfde eienskap mettertyd meer of minder algemeen word. Byvoorbeeld, al die muise wat op 'n eiland lewe, sal ’n enkele populasie muise wees: party met ’n wit pels, party met grys. As die wit muise oor geslagte heen meer algemeen word en grys muise minder algemeen, dan evolueer die kleur van die pels in hierdie populasie muise. In terme van die genetika, word dit 'n toename in alleelfrekwensie genoem.
Allele word meer of minder algemeen óf deur die toeval in 'n proses wat genetiese dryf genoem word, óf deur natuurlike seleksie. In natuurlike seleksie, as 'n alleel dit meer waarskynlik maak vir 'n organisme om te oorleef en voort te plant, sal hierdie alleel met verloop van tyd meer algemeen word. Maar as 'n alleel skadelik is, maak natuurlike seleksie dit minder algemeen. In die voorbeeld hierbo, as die eiland elke jaar kouer word en sneeu vir groot dele van die jaar voorkom, sal die alleel vir wit pels oorlewing bevorder, aangesien roofdiere minder geneig sou wees om hulle teen die sneeu te sien, en sou die grys muise makliker gesien word. Met verloop van tyd sou wit muise al hoe meer word, terwyl die grys muise al hoe minder sou word.
Mutasies skep nuwe allele. Hierdie allele het nuwe DNS-volgordes en kan proteïene met nuwe eienskappe produseer. As 'n eiland dus geheel en al deur swart muise bevolk was, kon mutasies voorkom wat die allele vir wit pels sou voortbring. Die kombinasie van mutasies skep nuwe allele op 'n ewekansige manier, en natuurlike seleksie, wat kies wat nuttig is, veroorsaak aanpassing. Dit is wanneer organismes verander op maniere wat hulle help om te oorleef en voort te plant.
Genetiese manipulasie
Aangesien kenmerke uit die gene in 'n sel kom, kan dit 'n nuwe eienskap produseer as 'n nuwe stuk DNS in 'n sel geplaas word. Dit is hoe genetiese manipulasie werk. Byvoorbeeld, rys kan gene word van 'n mielie en grondbakterieë gegee word sodat die rys betakaroteen produseer, wat die liggaam in Vitamien A omskep. Dit kan kinders wat aan ’n ystertekort ly, help. Ander gene wat in gewasse geplaas word, is afkomstig van die bakterie Bacillus thuringiënsis; die gene maak 'n proteïen wat 'n insekdoder is. Die insekdoder dood insekte wat die plante eet, maar dit is onskadelik vir mense. In hierdie plante, word die nuwe gene in die plant geplaas voordat dit gekweek word sodat die gene in elke deel van die plant is, insluitende sy saad. Die plant se nageslag erf dan die nuwe gene, wat het gelei tot kommer oor die verspreiding van nuwe kenmerke in wilde plante.
Die soort tegnologie wat in genetiese manipulasie gebruik word, word ook ontwikkel om mense met genetiese afwykings te behandel met 'n eksperimentele mediese tegniek wat geenterapie genoem word. Maar hier word die nuwe gene ingevoeg nadat die persoon grootgeword en siek geword het. Enige nuwe gene word dus nie deur hulle kinders geërf nie. Geenterapie werk deur die alleel wat die siekte veroorsaak te probeer vervang met met 'n alleel wat behoorlik werk.
Kannaland
Die Kannaland is 'n vallei in die Wes-Kaap, Suid-Afrika tussen Barrydale en Oudtshoorn. Aan die noorde is die Rooiberg en aan die suide die Langeberg. Die naam is waarskynlik afgelei van die Khoikhoi se woord vir die eetbare wortel van 'n sekere tipe vygie. Vanwyksdorp is die geografiese hoofdorp van Kannaland.
Leucandra nakamurai
Leucandra nakamurai is 'n sponsspesie in die taksonomiese indeling van die kalksponse (Calcarea). Die spons leef in die see en sy steenselle bestaan uit kalsiumkarbonaat.
Die spons behoort tot die genus Leucandra en tot die familie Grantiidae. Die wetenskaplike naam van die spesie is die eerste keer geldig gepubliseer in 1942 deur Tanita.
Laerskool Louw Geldenhuys
Die Laerskool Louw Geldenhuys is ’n Afrikaansmediumskool in die Johannesburgse voorstad Linden.
Die skool is in 1902 in ’n skuur op die plaas van die welgestelde politikus en weldoener Lourens Geldenhuys met 40 leerlinge gestig. Aan die begin was die skool se voertaal Engels en het dit bekendgestaan as die Braamfontein Government School. Met die verskuiwing na Linden in 1916 het die naam verander na Linden Government School.
Abdurrahman Wahid
Abdurrahman Wahid (/ˌɑːbdʊəˈrɑːxmɑːn wɑːˈhiːd/ (luister) AHB-doo-RAHKH-mahn wah-HEED; gebore Abdurrahman ad-Dakhil; 7 September 1940 - 30 Desember 2009), algemeen bekend as Gus Dur (listen (help·info) ), was 'n Indonesiese godsdienstige en politieke leier van die Moslems wat van 1999 tot 2001 as die vierde president van Indonesië gedien het. As die mees langdurige president van die Nahdlatul Ulama en die stigter van die National Awakening Party (PKB), was Wahid die eerste verkose president van Indonesië na die bedanking van Suharto in 1998 gewees.
222
Die jaar 222 was 'n gewone jaar wat volgens die Gregoriaanse kalender op 'n Dinsdag begin het. Dit was die 22ste jaar van die 3de eeu n.C. Soos ander gewone jare het die jaar 12 maande, 52 weke en 365 dae gehad.
Constance Towers
Constance Towers (gebore 20 Mei 1933) is 'n Amerikaanse aktrise. Sy is bekend vir haar rolle in die rolprente The Horse Soldiers (1959), The Naked Kiss (1964), en A Perfect Murder (1998), en in die televisiereeks General Hospital (1963).
Neddikie
Die Neddikie (Cisticola fulvicapilla) is 'n algemene standvoël in grasagtige onderbos van boomveld en savanne en kom ook in bergfynbos en plantasies voor. Die voël is 11 cm groot en weeg 9 gram. In Engels staan die voël bekend as die Neddicky.
Jonathan Ke Quan
Jonathan Ke Quan ((gebore 20 Augustus 1971)) is 'n Viëtnam gebore, Amerikaanse akteur. Hy is bekend vir sy rolle in die rolprente Indiana Jones and the Temple of Doom (1984), The Goonies (1985), X-Men (2000), en The One (2001).
Bokklootjies
Dit is 'n dwergplantjie wat nie groter as 15 cm word nie. Die blare is dik en lyk soos 'n eier wat in twee helftes gekap is. Die blommetjies is pers met 'n geel hart.
Bruce Lee
Bruce Jun-fan Lee (27 November 1940 – 20 Julie 1973) was 'n Chinese vegkunstenaar, filosoof, vegkunsinstrukteur en vegkunsakteur. Hy was ook die stigter van die vegkuns "Jeet Kune Do". Lee word algemeen beskou as die invloedrykste vegkunstenaar van die twintigste eeu. Hy was ook die vader van die akteur Brandon Lee en die aktrise Shannon Lee.
Lee is in San Francisco, Kalifornië gebore, maar het in Hongkong groot geword. Sy rolprente het die tradisionele Hongkong-vegkunsrolprent nuwe gewildheid en lof gebring en gesorg vir die eerste grootskaalse belang in Chinese vegkuns in die Weste. Die regie en toon van sy rolprente het vegkuns en vegkunsrolprente die wêreld oor beïnvloed.
George Jessel (akteur)
George Jessel (3 April 1898 – 23 Mei 1981) was 'n Amerikaanse akteur en skrywer. Hy was bekend vir sy rolle in die rolprente Lucky Boy (1928), Stage Door Canteen (1943), Anne of the Indies (1951), en The Phynx (1970).
Audi V8
Die Audi V8 (Typ 4C) is 'n vierdeur, volgrootte, luukse sedan, wat van 1988-1993 deur Audi in Duitsland gebou is, as die maatskappy se vlagskipmodel. Dit was die eerste motor van Audi wat met 'n V8-enjin toegerus was, en ook die eerste Audi om 'n quattro-stelsel te kombineer met 'n outomatiese ratkas. Vroeë motors het 'n 3.6-liter V8 gebruik, terwyl latere motors 'n 4.2 liter-weergawe van die enjin gehad het. Die Audi V8 is deur die Audi A8 vervang in 1994, hoewel die A8 nie in Noord-Amerika verkoop is voor 1997 nie.
Die kompetisiemodel van die Audi V8 het opeenvolgende "Deutsche Tourenwagen" kampioenskapstitels vir bestuurders in 1990 en 1991 gewen, deur Hans-Joachim Stuck en Frank Biela onderskeidelik. Audi was die eerste maatskappy om opeenvolgende DTM titels te wen.
Hippopotamyrus
Spesie
Spesie wat hoort tot die genus:
Theuns Kotzé
Theuns Kotzé (1928 - 1988) was 'n Afrikaanse skrywer wat bekendheid verwerf vir sy kontreiverhale oor Namakwaland.
Lewe en werk
Theuns Kotzé is in 1928 in ’n kapwa op die trekpad in Namakwaland gebore. As jong kind pas hy ses maande van die jaar skape op en die ander ses maande gaan hy skool. Ná matriek gaan hy werk in 'n bank in Durban, maar los dit omdat hy nie eintlik Engels kon praat nie en die geld te min was Toe word hy onderwyser en daarna 'n mislukte sakeman. Op die televisieprogram Spies en Plessie was hy 'n gereelde gas om die kykers op sy stories te trakteer. Hy was getroud. Op 29 Februarie 1988 is hy oorlede