cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Moderniseringsteorie
Parlementêre regering herstel
Die rampspoedige buitelandse beleid wat deur die Franse keiser na 1860 gevolg is, het 'n verreikende invloed op die aard van die regering van die Tweede Keiserryk uitgeoefen. Elke ramp het sy vat op die volk verder verswak; derhalwe was hy, ten einde sy prestige te herwin, verplig om politieke konsessies toe te staan, hoewel hy beweer het dat die doel daarvan slegs was om die beloftes wat hy aan die begin van sy bewind gedoen het, na te kom. Op hierdie wyse is die tiranniese bestuur van die keiser in 'n demokratiese regeringstelsel omgeskep. In November 1860, net na die beëindiging van die Italiaanse Oorlog, het Napoleon groter magte aan die Wetgewende Vergadering toegestaan. Dié liggaam kon voortaan aan die begin van elke sitting die regering se beleid bespreek; ministers moes hul beleid in die Vergadering verduidelik en verdedig; en debatte sou volledig gerapporteer word. Instede van hierdie toegewings te gebruik om die regering te ondersteun, het die parlement egter die geleentheid wat hulle agt jaar ontsê is, gretig gebruik om sy beleid te kritiseer. Die Opposisie het homself as die Republikeinse Party georganiseer, wat gestreef het na die omverwerping van Napoleon. Die teenslae wat Napoleon as gevolg van die Mexikaanse Veldtog en die Oostenryks-Pruisiese Oorlog gely het, het hom genoodsaak om meer parlementêre voorregte toe te staan. In 1867 het die Wetgewende Vergadering die reg verkry om die ministers aangaande hul regeringsrade te ondervra; en in 1868 is die perssensuur aansienlik verslap en is openbare vergaderings toegelaat. Hierdie toegewings het slegs die mag van die Republikeine versterk; en hul leiers, Léon Gambetta en Louis Adolphe Thiers, het meer uitgesproke met hul kritiek op die keiserryk en sy buitelandse beleid geword. Die sterkte van hierdie party was in Parys geleë. Uiteindelik, in 1869, het Napoleon die regering volkome demokraties gemaak met die hoop om die ondersteuning van die Republikeine te verwerf. Die Wetgewende Vergadering het die hoogste wetgewende gesag in Frankryk geword, want dit kon nou wetsontwerpe indien en ministers wat aan hom verantwoordelik was, aanstel. 'n Alleenheersende regeringstelsel is dus in 'n gesonde parlementêre regeringstelsel soos in Brittanje verander. Die Republikeine het egter voet by stuk gehou en voortgegaan om aan te dring op 'n republiek. Hierdie strewe is vóór die end van 1870 bereik; hoofsaaklik as gevolg van die oorlog teen Pruise.
Voorlopige regering in Frankryk
Na die oorgawe van Parys is die Regering vir Nasionale Verdediging ontbind, en 'n Nasionale Vergadering deur algemene manlike stemreg gekies om met Duitsland vrede te sluit. Die verkiesings het uitgeloop op 'n oorweldigende meerderheid vir die Monargiste, en hulle het die boerestand, wat vrede wou hê, verteenwoordig. Die Republikeine onder Gambetta het die algehele ondersteuning van Parys en sommige van die stede geniet; maar weens die feit dat hulle die oorlog teen Duitsland wou voortsit, het hulle ondersteuning elders verloor. Die Nasionale Vergadering het in Bordeaux vergader en Thiers tot hoof van die uitvoerende gesag gekies.
Omdat die republikeinsgesinde bevolking bevrees was vir die terugkeer van die monargie, het Parys 'n bepaald vyandige houding teenoor die regering aangeneem. Hulle is ondersteun deur die Sosialiste, wat verbitterd geraak het teen die regering omdat dit geen poging aangewend het om die ellende van die arbeiders uit die weg te ruim nie. Om gevrywaar te wees van die oorheersing van die monargistiese Nasionale Vergadering het Parys toe geëis dat Frankryk in kommunes verdeel word, elkeen waarvan 'n hoë mate van plaaslike selfbestuur sou geniet. Die Sosialiste het gemeen dat hulle hierdeur in staat gestel sou word om hul sosialistiese leerstellings in die Paryse Kommune te beoefen. Die Vergadering wou egter nie sulke desentralisasie toelaat nie. In Maart 1871 het Parys in opstand geraak teen die regering en is deur regeringstroepe beleër. Dit het Frankryk nog verder verneder, aangesien Duitse troepe nog buitekant Parys was. Die beleg het twee maande geduur. Teen die end van Mei het regeringstroepe hul weg na die stad gebaan. Sewe dae lank is daar hewig in die strate van Parys geveg, en 17 000 manne het gesneuwel. Die opstand is uiteindelik onderdruk, maar 80 000 van die Paryse bevolking is gedood, groot gedeeltes van die stad is vernietig en baie geskiedkundige geboue, soos die Tuilerieë en die Hotel de Ville, is totaal verwoes. Die regering het toe te werk gegaan om die rewolusionêr-gesindes te straf. Sowat 40 000 persone is in hegtenis geneem en voor die krygsraad gebring. Byna 10 000 is in die gevangenis gestop, en duisende is na die strafkolonie, Nieu-Kaledonië, verban.
Monargie of republiek
Die volgende vraagstuk waarvoor die Nasionale Vergadering te staan gekom het, was of Frankryk sou voortbestaan as 'n republiek, soos na die neerlaag by Sedan besluit is, of weer 'n monargie sou word. Hoewel die Monargiste in die meerderheid was, is Thiers in Augustus 1871 tot president van die Franse Republiek deur die Vergadering gekies. Daar was bepaald meer vertroue in die republikeinse regering. Hy het onmiddellik sy rekonstruksieplanne tot uitvoering gebring, en deur sy toedoen is Frankryk in staat gestel om die laaste paaiement van die swaar oorlogskuld in September 1873 af te betaal – ses maande vroeër as deur die verdrag bepaal. Militêre diensplig, volgens Duitse model, is ingevoer, waardeur Frankryk voorsien is van 'n doeltreffende leër vir nasionale verdediging.
In 1873 het die Nasionale Vergadering die eerste stap gedoen om die koningskap te herstel deur Thiers, wat 'n voorstander van die republiek was, te vervang deur Maurice Macmahon, 'n uitgesproke monargis. Die Monargiste was egter hopeloos verdeel oor die vraag of die opvolger tot die troon uit die vorstehuis van Bourbon, Orleans of Bonaparte gekies moes word. Daar die twee laasgenoemdes in onguns by die volk was, weens die rampspoedige bewind van beide Lodewyk Filips en Napoleon III, het die monargistiese verteenwoordigers eindelik besluit om die Graaf van Chambord, 'n lid van die huis van Bourbon, te nader. Die Graaf wou die aanbod nie aanvaar nie, tensy die wit vlag van die Bourbons as die nasionale vlag van Frankryk herstel word. Die Franse volk was egter te geheg aan die Driekleur om hiermee gediend te wees; en aangesien die Graaf nie baie begerig was om koning te word nie, het die voorstel verval.
Die republiek gevestig
Op hierdie wyse het die Republiek bly voortbestaan. Eindelik, in 1875, is dit formeel met 'n meerderheid van een stem erken. 'n Republikeinse grondwet is toe deur die Nasionale Vergadering opgestel. Voorsiening is in die grondwet gemaak vir 'n parlement van twee kamers of huise, naamlik die Kamer van Verteenwoordigers gekies vir vier jaar deur algemene stemreg, en 'n Senaat bestaande uit 300 lede, vir nege jaar gekies hoofsaaklik deur 'n kieskollege van verteenwoordigers van die kommunes in elke departement. Aan die hoof van die uitvoerende gesag was 'n president, wat deur 'n gesamentlike sitting van die twee Kamers vir sewe jaar gekies is. So 'n gesamentlike sitting word die Nasionale Vergadering genoem. Dit het ook die mag besit om met 'n meerderheidstem die grondwet te verander. Die kabinetstelsel is ingevoer, met ministers verantwoordelik aan die parlement. Dit is duidelik dat die Britse parlementêre stelsel in baie opsigte gevolg is. Op hierdie wyse het die Derde Republiek amptelik tot stand gekom. Teen 1879 het die Republikeine reeds beheer oor albei kamers van die parlement verkry en ook oor die presidentskap, tot Jules Grévy tot daardie amp verkies is. Die president het nou 'n neutrale figuur geword wat hom met geen politieke party vereenselwig het nie. Die Republiek was stewig gevestig.
Koalisieregering
Deur hierdie grondwet het Frankryk 'n parlementêre regering soos dié van Brittanje verkry, behalwe dat in Frankryk die parlement beheer oor die kabinet uitgeoefen het. Die Franse parlement bestaan nie uit twee of drie groot partye soos in Brittanje nie, maar uit 'n aantal klein partytjies of faksies. Die Franse politieke verdeling gaan meer oor plaaslike aangeleenthede as oor nasionale strydvrae. Die gevolg hiervan was dat baie kabinetsverwisselinge plaasgevind het, want die klein partytjies het hulle dikwels om die een of ander rede in verskillende koalisies gegroepeer. Van 1871 af tot 1914 was daar sowat vyftig eerste ministers, terwyl daar in Brittanje maar sewe was. Tog het dit geen radikale verandering in nasionale beleid meegebring nie, want in sulke gevalle gaan die beheer oor die parlement nie van een sterk party oor op 'n opposisieparty nie. In Frankryk het dit beteken dat die beheer oorgaan van een koalisie na 'n ander een wie se sienswyse nie veel van dié van die vorige oor nasionale aangeleenthede soos buitelandse sake verskil nie. 'n Aantal van die ou ministers bly dan aan as lede van die kabinet. Tog was so 'n opeenvolging van kabinetswisselinge bepaald nadelig vir die land. Hoewel dit voorgekom het asof die republikeinse regering in Frankryk in 'n mate onstabiel was en party mense gemeen het dat Frankryk op die afdraand was, het die regering verskeie pogings van die monargiste en ander om die Republiek omver te werp, verydel. Die demokratiese regeringsvorm het sonder enige wesenlike verandering deur die jare heen tot 1940 voortbestaan. Die Franse het sulke vryhede soos persvryheid en die reg om openbare vergaderings te hou geniet. Geen deel van die bevolking het weer 'n bevoorregte klas soos onder die ou orde geword nie, en die plaaslike bestuur is volgens demokratiese beginsels ingerig.
Die republiek en die Rooms-Katolieke Kerk
Na 1880 het die uiterste Radikale Republikeine luidkeels hul misnoeë te kenne gegee oor die groot mate van seggenskap wat die Rooms-Katolieke Kerk in verband met die onderwys in Frankryk gehad het. In 1882 is primêre onderwys verpligtend gemaak, maar die onderrig moes sekulêr van aard wees. Godsdiensonderrig is nie in die skole toegelaat nie. Daar is toe geëis dat die band tussen die Kerk en die Staat verbreek moes word, asook dat die Konkordaat wat Napoleon I in 1801 met Rome gesluit het, opgesê moes word. Hierdie beweging het gelei tot 'n heftige stryd met die Klerikale Party in die parlement. Uiteindelik is, in 1905, die band tussen die Rooms-Katolieke Kerk en die Staat deur die Skeidingswet verbreek, en geen amptelike erkenning is hierna aan enige godsdienstige organisasie in Frankryk verleen nie. Die beheer oor die onderwys het reeds volkome van die Kerk op die Staat oorgegaan.
Sosialisme
Sosialisme is nie in Frankryk, soos in Duitsland die geval was, onderdruk nie. Gevolglik het die Sosialistiese Party ná 1892 in die stedelike gebiede aanhangers gewen, en Sosialiste het 'n aktiewe rol in die regering van die land gespeel. Soos in Brittanje, is baie sosialistiese denkbeelde toegepas. Bowendien is vakunies in 1884 wetlik erken. Die lewenstoestande van die arbeiders is deur wetgewing verbeter, werkure is ingekort, en oor die algemeen is in die belang van die arbeiders toesig oor nywerhede uitgeoefen. Verder is die onderwys vry en verpligtend gemaak. Ten spyte van politieke twiste en finansiële skandale het die Republikeinse regering 'n voorspoedige volk opgebou. Die binnelandse handel het vooruitgegaan, en die Franse het só veel gespaar dat Franse kapitaal in die buiteland belê kon word. Bowendien het die vryheidsgees in die land veel bygedra tot die bevordering van letterkunde, kuns, musiek en wetenskap. Tog het daar oor al hierdie vooruitgang gedurende die eerste dekade van die twintigste eeu die skaduwee van vrees vir Duitsland se ontsaglike militêre en industriële mag geval en Frankryk het na demokratiese Brittanje om hulp opgesien.
Absolutisme herstel
Die Duitse Bond is in 1850 deur die Konvensie van Olmütz in Duitsland herstel. Daar was nege-en-dertig state wat elkeen sy eie regeringsvorm gehad het. Oostenryk en Pruise het die vernaamste plekke beklee. Albei hierdie state het die alleenheerskappy van die vors herstel, alhoewel 'n soort parlementêre regering in Pruise en 'n aantal kleiner state behou is. Daar het 'n federale landdag onder die voorsitterskap van Oostenryk by Frankfurt bestaan. Elke staat het daarheen twee verteenwoordigers gestuur wat deur die vors benoem is, en hierdie verteenwoordigers het aangeleenthede rakende die hele Duitsland bespreek. Dit is dus duidelik dat daar teen die middel van die negentiende eeu weinig tekens van ware parlementêre regering in Duitsland te bespeur was.
Leksikografie
Leksikografie is die skryf of saamstel van 'n woordeboek. 'n Leksikograaf is 'n woordeboekskrywer, dus iemand wat 'n woordeboek saamstel.
Moderniseringsteorie
Bismarck se reorganisasie
Toe Prins Otto von Bismarck die Bond in 1866 vernietig het, is die Noord-Duitse Bond opgerig. Dit was 'n politieke federasie van twee-en-twintig Duitse state onder die hegemonie van Pruise. Aan die hoof van die federasie was die erfpresident, die koning van Pruise, bygestaan deur 'n bondskanselier. Laasgenoemde was slegs aan die president verantwoordelik; hy het uitgebreide magte besit, en was die hoof van die ministerie. Bismarck, wat afkerig van demokratiese instellinge was, het self hierdie amp beklee. Die federale parlement het uit twee kamers bestaan. Die Bondsraad of federale raad was die belangrikste, en sy lede is aangestel in verhouding tot die politieke belangrikheid van die twee-en-twintig state van die Bond. Die Ryksdag het die bevolking van die verskillende state verteenwoordig, en die verteenwoordigers is by wyse van algemene stemreg vir 'n termyn van drie jaar gekies. Die parlement het uitgebreide magte met betrekking tot wetgewing en belastings besit, maar die behartiging van buitelandse sake het by die president berus. Die oorblywende magte het in die hande van die afsonderlike state gebly. Die Noord-Duitse Bond is deur verskillende maatreëls hegter saamgesnoer. Alle state moes die Pruisiese militêre stelsel aanvaar. Handel en nywerheid is aangemoedig. 'n Eenvormige muntstelsel, en 'n metrieke stelsel van mate en gewigte is ingevoer. Ongeëwenaarde industriële voorspoed het hierop gevolg, en die politieke unie is hierdeur hegter gemaak. In 1871 het Baden, Württemberg en Beiere op sekere voorwaardes by die Noord-Duitse Bond aangesluit. So is dan die Duitse Ryk tot stand gebring. Die Pruisiese koning het erflike Duitse keiser geword, en is bygestaan deur die rykskanselier, wat aan hom alleen verantwoordelik was. Die kanselier het die uitvoerende mag beheer.
Leksikografie
Leksikografie gaan in wese oor die vraag: Hoe kan woordinligting (soos betekenis, spelling, uitspraak en gebruik) op 'n gebruikersvriendelike en verantwoordelike manier vir die gebruiker toeganklik gemaak word. Die wetenskaplike bestudering hiervan word die teoretiese toepassing van die leksikografie genoem.
Moderniseringsteorie
Konstitusionele monargie
Tot 1890 was Bismarck as rykskanselier onder Willem I feitlik oppermagtig in Duitsland. Daar het in Duitsland inderdaad geen stelsel van verantwoordelike bestuur soos in Brittanje of Frankryk bestaan nie. Hoewel die Ryksdag, die Laerhuis, uit sowat vierhonderd verkose lede verteenwoordigende die hele ryk bestaan het, was die rykskanselier (Bismarck) nie verplig om enige besluit van dié liggaam te aanvaar nie. Hy was slegs aan die keiser verantwoordelik. Die federale uitvoerende mag het by die keiser berus, maar is deur die kanselier uitgeoefen, sonder wie se bekragtiging geen verordening wet kon word nie. Bowendien kon geen Pruisiese of ryksminister die koning of die keiser nader nie behalwe deur bemiddeling van Bismarck. Hoewel daar die sentrale of federale regering bestaan het, het elkeen van die ses-en-twintig state in die federasie ook sy eie vorm van regering behou. Pruise, wat twee derdes van die grondgebied van die ryk en drie vyfdes van die totale bevolking uitgemaak het, het die oormag in sowel die federale Bondsraad as die Ryksdag gehad. Bismarck se grootste strewe was om die ryk wat hoofsaaklik deur sy toedoen tot stand gekom het, te versterk. 'n Ryksbank is gestig, en 'n eenvormige muntstelsel sowel as 'n posdiens vir die hele ryk is ingevoer. Verder is 'n eenvormige regstelsel opgestel, en die howe het 'n gemeenskaplike regsprosedure aanvaar. Hierdie sowel as ander veranderinge is aangebring, ten spyte van die teenkanting van die verskillende state wat graag hul eie individuele instellinge wou behou. Daar is egter gepoog om die lojaliteit van die miljoene vreemdelinge, soos die Pole en die Franse, wat in die Ryk ingesluit was, te win. In die provinsies Elsas en Lotharinge, wat na die Frans-Pruisiese oorlog geannekseer is, het byna twee miljoen Franse inwoners hulle hardnekkig versit teen enige toenadering van die Duitse regering. Hoewel 'n groot deel van die twee provinsies oorspronklik Duitse gebied was, wou Frankryk nie genoeë neem met die verlies nie, sodat die gedurige wrywing tussen Frankryk en Duitsland oor die besit van hierdie gebied 'n struikelblok was in die weg van enige verstandhouding tussen die twee volke.
Bismarck en die Rooms-Katolieke
Bismarck moes verskeie moeilikhede te bowe kom om die Ryk te verenig. Eerstens is hy deur die Rooms-Katolieke teengestaan. Die Pruise, wat hoofsaaklik Protestante was, was vyandiggesind teenoor die Katolieke, en Bismarck het self geglo dat die Duitse Katolieke in die verlede vir Oostenryk meer goedgesind was. Aan die anderkant is die Katolieke verontrus deur die oormag van Protestantse Pruise in Duitse aangeleenthede. Hierdie kloof tussen die twee bevolkingsdele is nog verder wyer gemaak deur die bedrywighede van Katolieke geestelikes wat probeer het om die arbeidstoestande van die nuwe industriële werkersklasse te verbeter. Dit het hulle in botsing gebring met die nyweraars, wat invloedryke ondersteuners van Bismarck was. In 1871 was daar 'n Katolieke of Sentrale party van drie-en-sestig lede in die Ryksdag. Die kanselier het probeer om hierdie party te vernietig. 'n Kerkgeskil het hom die kans gegee om die Jesuïete uit Duitsland te verban en 'n reeks ergerlike wette in 1873 – die sogenaamde Mei-wette – in te stel, waardeur die geestelikes onder staatsbeheer geplaas is en die bywoning van staatskole en universiteite verpligtend vir kandidate vir die priesterskap gemaak is sowel as burgerlike huwelike. Die Katolieke het hierdie wette kragtig bestry, sodat baie in die tronke beland het. Die stryd het bekend geraak as die ,,Kulturkampf” of stryd om die beskawing. Die Katolieke party het egter so sterk geword dat Bismarck besef het dat hy besig was om 'n groot volksdeel te vervreem, met die gevolg dat hy gedwing is om sy beleid te wysig. Hy het selfs aangebied om te bedank, maar die keiser wou dit nie toelaat nie. Die streng wette teen die Katolieke is herroep, en vriendskaplike betrekkinge is herstel met die nuwe pous, Leo XIII, wat pous Pius IX in 1878 opgevolg het. Langs hierdie weg het die kanselier die ondersteuning van die Sentrale Party verkry.
Die opkoms van die sosialisme
Bismarck het hom aan hierdie stryd teen die Katolieke onttrek hoofsaaklik omdat hy teenoor 'n ander sterk georganiseerde party, naamlik die Sosialiste, te staan gekom het. Soos alreeds aangetoon, is sosialisme 'n direkte uitvloeisel van industrialisme. Sowel Brittanje as Frankryk was reeds ingrypend verander deur 'n industriële rewolusie. Dit was slegs na die Frans-Pruisiese oorlog dat die Duitse industrieë en handel verbasend vinnig uitgebrei het. Binne tien jaar (die tagtiger jare) is die staalproduksie verdubbel en dié van yster byna verdubbel, en gedurende die veertig jaar na 1871 het die steenkoolopbrengs van dertig miljoen tot honderd-en-negentig miljoen ton toegeneem. Hierdie snelle nywerheidsgroei het natuurlik tot 'n snelle uitbreiding van die handel en die skeepvaart gelei. Gevolglik is uiteindelik op beskerming teen buitelandse mededinging aangedring, en het 'n verlange na die verwerwing van kolonies ontstaan. Die groei van die stede het gepaard gegaan met die gewone saamhokking en erbarmlike lewenspeil van die arbeidersklasse, waardeur die groei van sosialisme aangewakker is. Die Sosialiste het begeer dat die arbeiders die politieke mag in die land moes kry. Aangesien daar aangevoer is dat dit nie in die belang van die arbeiderstand is dat enkele kapitaliste die grond, banke, fabrieke en spoorweë besit nie, moes sulke eiendom en instellinge onder staatsbeheer kom. Onder so 'n stelsel sou die arbeider voordeel trek, daar winste nie slegs in die sak van 'n individu sou gaan nie. Die ekstremistiese Sosialiste het, ooreenkomstig die leerstellinge van Karl Marx, die standpunt gehuldig dat hierdie toestand van sake slegs deur 'n rewolusie wat kapitalisme sou uitwis en die Staat beheer oor alle bronne wat werk verskaf, sou gee, verkry kon word.
In Duitsland was daar aanvanklik twee sosialistiese bewegings. In 1862 het Ferdinand La Salle, onder die invloed van Louis Blanc se leerstellinge, 'n party gestig wat die opheffing van die arbeiders onder die bestaande kapitalistiese stelsel beoog het. 'n Ander vertakking was onder die invloed van Karl Marx se leerstellinge meer rewolusionêr in sy strewe, en het die Sosiaal-Demokratiese Arbeidersparty gestig. In 1875 is die twee groepe in een party verenig, wat so vinnig gegroei het dat dit teen die einde van die eeu die sterkste party in Duitsland was. Omdat Bismarck 'n sterk aanhanger van die monargie was, het hy hierdie beweging met sulke uitgesproke demokratiese oogmerke kragtig beveg. In 1878 het twee moordaanslae op die keiser Bismarck die geleentheid gegee om die Ryksdag 'n aantal onderdrukkende wette te laat aanneem. Vooraanstaande Sosialiste is in die tronk gestop of verban, byeenkomste van Sosialiste is verbied en hul pers onderdruk. Selfs krygswet kon in 'n distrik geproklameer word waar arbeidsonluste gedreig het. Deur hierdie maatreëls is die sosialistiese beweging gevolglik in 'n ondergrondse beweging verander. Geheime verenigings het orals ontstaan, en die beweging het so gegroei dat die onderdrukkende wette nie in 1890 hernieu is nie.
Sosiale wetgewing
Bismarck het langs ander weë probeer om in die behoeftes van die arbeidersklasse te voorsien, naamlik deur sosiale wetgewing in te dien. Dit sou 'n doeltreffende teëwig teen die leerstellinge van die Sosialiste wees en die groei van die Sosiaal-Demokratiese Party ontmoedig. Wette insake verpligte versekering teen siekte (1883) en ongevalle (1884) is aangeneem, en ouderdomspensioene is in 1889 ingestel. Die premies is deur die werkgewers en werkers gesamentlik betaal, terwyl die staat ook daartoe bygedra het. Duitsland was dus die eerste land wat sulke voorsiening van staatsweë vir die arbeidersklasse gemaak het, en het later as voorbeeld in lande soos Brittanje en Frankryk gedien. Bismarck se staatsosialisme het egter nie daarin geslaag om die ondersteuning van die Sosiaal-Demokrate te herwin nie. Aangesien meer fondse vir hierdie hervormings nodig was, het Bismarck sy beleid van vryhandel gewysig en die beskermingsbeleid wat in 1879 ingevoer is, uitgebrei. Die kanselier het dus die Liberale Party, wat vryhandel voorgestaan het, vervreem en meer op die konserwatiewe elemente in die parlement staatgemaak.
Bismarck se uittrede
Die ou ,,Ysterkanselier” se ampstermyn was egter besig om tot 'n einde te snel. Onder Willem I het Bismarck feitlik die land regeer, al was hy in werklikheid afhanklik van die keiser se steun. Dit het geheel en al verskil van 'n regeringsvorm waarin die eerste minister vir sy optrede aan 'n parlement met soewereine mag verantwoordelik is. In 1888 het die keiser in die ouderdom van 90 gesterf. Na die kortstondige regering van sy seun Frederik is hy deur sy kleinseun, Willem II, opgevolg, wat oor Duitsland tot aan die einde van die Eerste Wêreldoorlog regeer het (1888–1918). Die jong keiser was energiek, rusteloos en ambisieus, maar hy was ook taktloos en eiewys. Hy was vasberade om 'n kragtige buitelandse beleid te volg. Hy sou dus nie 'n toestand van sake duld waarin die beleid deur 'n kanselier voorgeskryf word nie. In binnelandse sowel as buitelandse beleid het die twee gebots, sodat 'n kritieke situasie ontstaan het toe Bismarck gedwing is om te bedank (1890), en, die ,,vertroubare loods is afgedank". Willem II het 'n nuwe kanselier, generaal Georg Leo Caprivi, aangestel wat getrou die keiser se besluite sou navolg. Dus, alhoewel Duitsland 'n verkose Ryksdag (laerhuis) gehad het, het hy inderdaad geen parlementêre regering gehad nie. Demokratiese regering in die ware sin is in Duitsland eers ná sy nederlaag in 1918 ingevoer.
Vester Torup
Vester Torup is ’n plek in die Deense Noord-Jutlandstreek in die Jammerbugt-munisipaliteit. Dit het 294 inwoners (2008).
Onderkwark
Die onderkwark of b-kwark (simbool: b, van die Engelse bottom quark) is ’n soort elementêre deeltjie. Dit is ’n derdegenerasie-kwark, het ’n elektriese lading van −1⁄3 e en ’n groot massa van 4,200 MeV/c2, ’n bietjie meer as vier keer dié van ’n proton.
Die onderkwark is die produk van die verval byna alle bokwarke. Hulle kan self verval in óf ’n op- of ’n sjarmekwark via die swak krag. Hul antideeltjie is die onder-antikwark of anti-onder), waarvan sekere eienskappe dieselfde magnitude maar teenoorgestelde teken het.
Hierdie artikel is vertaal uit die Engelse Wikipedia
City of Athens (skip)
Die Britse stoomskip City of Athens van 5604 ton het tydens die Eerste Wêreldoorlog op 10 Augustus 1917 gesink toe dit twee seemyne laat ontplof het.
Die Duitse skip Wolf (skip) het seemyne rondom Tafelbaai gelê. So 'n 30 km van Tafelbaai tussen Groenpunt en Dasseneiland het die City of Athens gesink met aan boord 115 bemanningslede en 97 passasiers. Alle opvarendes kon veilig in die reddingsbote van die sinkende skip wegkom. Helaas het een van die reddingsbote omgeslaan en 15 passasiers en 4 bemanningslede verdrink. Onder die drenkelinge was vier Amerikaanse sendelinge onderweg na Madagaskar.
Friese Wikipedia
Die Friese Wikipedia is die Friese uitgawe van Wikipedia, 'n gratis aanlynensiklopedie. Dit het tans ongeveer 0 artikels, en is die grootste Wikipedia.
Sutton Hoo
Sutton Hoo is tans in besit van die National Trust. Die terrein, waar sommige van die oorspronklike grafheuwels herstel is, staan oop vir die publiek en word deur twee rondpaaie vir besoekers ontsluit. Naby die ingang is 'n museum opgerig waar 'n model van die koningsgraf vertoon word, net soos namaaksels van die argeologiese vondste van 1939, insluitende die befaamde goudhelm.
Leucosolenia complicata
Leucosolenia complicata is 'n sponsspesie in die taksonomiese indeling van die kalksponse (Calcarea). Die spons leef in die see en sy parenkiem bestaan uit kalsiumkarbonaat.
Die spons behoort tot die genus Leucosolenia en tot die familie Leucosoleniidae. Die wetenskaplike naam van die spesie is die eerste keer geldig gepubliseer in 1818 deur Montagu.
Lombardiese Wikipedia
Die Lombardiese Wikipedia is die Lombardiese uitgawe van Wikipedia, 'n gratis aanlynensiklopedie. Dit het tans ongeveer 0 artikels, en is die grootste Wikipedia.
Die Suiderstem
links|300px|duimnael|Die Unie-Volkspers Beperk se gebou in [[Buitengracht, tussen Langmark- en Kerkstraat, Kaapstad.]]
duimnael|regs|260px|Genls. [[J.B.M. Hertzog en Jan Smuts omstreeks 1939 buite die parlement in Kaapstad. Hulle samewerking vanaf 1934 het 'n Afrikaanse koerant in Kaapland wat die regering goed gesind was, noodsaaklik gemaak.]]
Ontstaan
In 1932 het twee koerante wat die indertydse Suid-Afrikaanse Party goedgesind was, De Zuid-Afrikaan vereenigd met Ons Land (algemeen bekend as Ons Land) en De Goede Hoop, saam met hulle uitgewer, Van de Sandt de Villiers en Kie., van die toneel verdwyn en so die regerende party, wat in 1934 saam met die Nasionale Party die Verenigde Party geword het, sonder 'n Kaapse lyfblad gelaat. Die enigste Afrikaanse dagblad in Kaapstad was toe Die Burger, 'n vurige ondersteuner van die Gesuiwerde Nasionale Party. In 1936 rig regeringsondersteuners die Unie-Volkspers Beperk in Kaapstad op en die maatskappy se nuwe middagblad, Die Suiderstem maak sy buiging op 8 Oktober 1936 as ondersteuner van die V.P.
Die Suiderstem is aanvanklik deur die Cape Times gedruk. Hieroor het Die Burger op 12 Oktober 1936 geskryf: "Nadat die mantel van Ons Land 'n hele aantal jare ongebruik rondgelê het, is dit gedurende die afgelope week deur 'n nuwe Afrikaanse koerant opgetel. Die S.A.P.-Unioniste Cape Argus en Cape Times het nou 'n bondgenoot in Kaapstad bygekry in hul stryd teen die Nasionale Party en in hul verdediging van die Smelterregering." Later is 'n eie pers aan Riebeeckplein opgerig. Mettertyd kom 'n Afrikaanse weekblad, Naweek, tot stand onder redakteurskap van E.B. Grosskopf, 'n pionierjoernalis van die Nasionale Pers.
In Port Elizabeth is Blaar Coetzee aangestel as redakteur van die V.P. se halfweeklikse Afrikaanse blad, Ons Land. Die koerant is einde Oktober 1939 gestig. Die eerste redakteur van Die Suiderstem was dr. C.J.S. Strydom, wat deur Abraham Jonker vervang is toe hy lid van Unie-Volkspers se direksie geword het. Uys Krige, skrywer en digter, was die letterkunderedakteur.
Uitbreiding
Gou is 'n groot kapitaal van £100 000 byeen gebring. Die Unie-Volkspers het takke opgerig in Port Elizabeth, Bloemfontein, Johannesburg en op Vereeniging, Pietersburg, Standerton, Volksrust en elders in die Transvaal, asook in Suidwes-Afrika in Windhoek, waar die Die Suidwes-Afrikaner lang jare die V.P. se lyfblad was in kompetisie met die Nasionale Party se Suidwester. Van die skrywers wat in die jare 40 boeke by die Unie-Volkspers laat uitgee het, was onder meer Freda Linde, Uys Krige, E.B. Grosskopf, I.D. du Plessis en A.H. Jonker. Die maatskappy het ook sy eie boekwinkel opgerig.
Die Burger en Die Suiderstem het eers redelik beleefd teenoor mekaar opgetree, maar met die uitbreek van die Tweede Wêreldoorlog en die bedanking van genl. J.B.M. Hertzog, het oorlog ook tussen die twee koerante uitgebreek. Die Suiderstem het die oorlogsverklaring teen Duitsland heelhartig ondersteun, terwyl Die Burger neutraliteit bepleit het.
Verdwyning
Die ondergang van die V.P. se partypolitieke blaaie het gou op die skokkende nederlaag in die verkiesing van 1948 gevolg. Waar die Unie-Volkspers se omset in sommige jare £350 000 beloop het, was sy skuld teen 1949 sowat £500 000. Die maatskappy se voorsitter, sen. A.M. Conroy, het sir De Villiers Graaff persoonlik genader om dit te delg, maar hy het geweier. Die maatskappy is uiteindelik gelikwideer en die Nasionale Pers het in 1951 besondere winskope gemaak met sy tender vir 'n rolpers en ander perstoerusting.
Die verdwyning van Die Suiderstem het beteken dat sedert 1950, toe Die Volkstem in Johannesburg gesluit het, daar nêrens in Suid-Afrika twee Afrikaanse dagblaaie in dieselfde stad uitgegee is wat verskillende politieke partye ondersteun het nie. Trouens, van daardie datum af tot ongeveer 1994 het alle Afrikaanse dagblaaie die Nasionale Party ondersteun. Tans bestaan die situasie dat alle Afrikaanse dagblaaie in Suid-Afrika aan een mediagroep (Naspers) behoort. Die enigste Afrikaanse dagblad enige plek ter wêreld wat nie geheel en al aan Naspers behoort nie, is die Republikein in Windhoek, waarin Naspers in September 2007 'n 50%-aandeel gekoop het.
Arp 81
Arp 81, ook bekend as VV 247, is twee interaktiewe sterrestelsels in die sterrebeeld Draak. Dit is sowat 300 miljoen ligjare van die Aarde af en bestaan uit NGC 6621 en NGC 6622. Die stelsels is in Junie 1885 ontdek.
Atlas of Peculiar Galaxies
Die Atlas of Peculiar Galaxies is ’n sterrekundekatalogus van ongewone sterrestelsels wat deur die Amerikaanse sterrekundige Halton Arp opgestel is. Daar is altesaam 338 stelsels in die katalogus, wat oorspronklik in 1966 deur die Kaliforniese Instituut vir Tegnologie gepubliseer is.
Die hoefdoel daarvan was om foto's van die verskillende soorte nabygeleë, ongewone sterrestelsels te verskaf. Arp het besef die rede hoekom sterrestelsels spiraal- of elliptiese stelsels word, is nie baie duidelik nie. Hy het ongewone stelsels beskou as klein "eksperimente" wat sterrekundiges kon bestudeer om die fisiese prosesse te verstaan wat spiraal- of elliptiese stelsels verwring. Die atlas is nie ’n algehele oorsig oor al die ongewone stelsels in die ruimte nie, maar verskaf eerder voorbeelde van die verskillende verskynsels soos wat hulle in nabygeleë stelsels gesien kan word.
Omdat min destyds bekend was oor die fisiese prosesse wat die verskillende vorms veroorsaak, word die sterrestelsels gerangskik volgens hul voorkoms. Voorwerpe 1-101 is individuele spiraalstelsels wat ongewoon is of oënskynlik klein metgeselle het. Voorwerpe 102-145 is elliptiese en elliptiesagtige stelsels. Individuele of groepe stelsels wat nie spiraal- of elliptiese vorms het nie, is voorwerpe 146-268. Voorwerpe 269-327 is dubbele stelsels. Voorwerpe wat nie in een van bogenoemde kategorieë pas nie, is genommer van 332-338. Die meeste voorwerpe is beter bekend onder ander name, maar vir ’n paar word meestal die Arp-nommer gebruik, soos Arp 220.
Vandag word die fisiese prosesse wat die verskillende vorms in die Arp-atlas veroorsaak goed verstaan. Baie van die stelsels is interaktiewe sterrestelsels, soos M51 (Arp 85), Arp 220 en die Antenne-sterrestelsels (NGC 4038/NGC 4039 of Arp 244). ’n Paar van die stelsels is bloot dwergsterrestelsels met te min massa om die nodige swaartekrag voort te bring om dit in enige samehangende struktuur te verander. NGC 1569 (Arp 210) is so ’n voorbeeld. ’n Paar ander stelsels is radiosterrestelsels. Hulle het aktiewe sterrestelselkerns wat kragtige gasstrome meebring. Voorbeelde hiervan in die atlas is M87 (Arp 152) en Centaurus A (Arp 153).
Stelsels met ’n lae helderheid
Dit is hoofsaaklik dwergstelsels of dowwe, swak gedefinieerde spiraalstelsels (Sm). Dowwe stelsels is eintlik heel algemeen. Die uitsondering in die atlas is NGC 2857 (Arp 1), wat ’n Sc-spiraalstelsels is (wat beteken dit het ’n definitiewe struktuur met los spiraalarms en ’n dowwe maar goed gedefinieerde kern).
Stelsels met gesplete arms
Dié kategorie bevat spiraalstelsels met arms wat verdeel is.
Isidora Goreshter
Isidora Goreshter is 'n Amerikaanse aktrise en assistentregisseuse. Sy is bekend vir haar rolle in die rolprente A Leading Man (2013), Paranoia (2013), en The Petal Pushers (2017), en in die televisiereeks Shameless (2011).
Atlas of Peculiar Galaxies
Stelsels met los segmente
Dié kategorie bevat spiraalstelsels met arms wat lyk of hulle gesegmenteerd is. Sommige spiraalarms lyk so omdat stofbane die sterlig in die arms versper, en ander vanweë die teenwoordigheid van helder sterreswerms in die arm.
Stelsels met drie arms
Die meeste spiraalsterrestelsels het twee duidelik gedefinieerde arms, of die arms is net dynserige filamente. Stelsels met drie goed gedefinieerde arms is skaars.
Stelsels met een arm
Stelsels met net een spiraalarm is ook skaars. In sommige gevalle kan die arm gevorm word vanweë ’n swaartekrag-interaksie met ’n ander stelsel.
Integraalteken-stelsels
Dié stelsels het ’n uitgestrekte S-vorm, of soos die integraalteken in wiskunde ( ∫ ). Sommige voorwerpe, soos IC 167, is bloot gewone spiraalstelsels wat uit ’n ongewone hoek gesien word. Ander voorwerpe, soos UGC 10770, is interaktiewe stelsels met getysterte wat soos spiraalarms lyk.
Stelsels met dowwe metgeselle
Baie van dié stelsels is waarskynlik spiraalstelsels in ’n wisselwerking met ’n dowwe metgesel wat voor hom lê. Dit is egter soms moeilik om te bepaal of die metgesel fisiek naby die spiraalstelsel is en of die metgesel ’n bron op die voorgrond/agtergrond of ’n bron aan die kant van die spiraalstelsel is.
Groenlanden
Groenlanden is ’n dorp in die munisipaliteit Berg en Dal in die provinsie Gelderland in Nederland.
Atlas of Peculiar Galaxies
Spiraalstelsels met klein, helder metgeselle
Weer eens kan die stelsels óf interaktiewe stelsels wees óf die metgesel is ’n voorgrond/agtergrond-bron of selfs helder sterreswerms in die onderskeie stelsels.
Spiraalstelsels met groot, helder metgeselle
Stelsels in dié kategorie is feitlik altyd duidelik interaktiewe stelsels. Die bekendste een is die Draaikolk-sterrestelsel (M51; Arp 85), wat bestaan uit ’n spiraalstelsel NGC 5194 wat in ’n wisselwerking is met ’n kleiner, elliptiese stelsel NGC 5195. Die interaksie het albei stelsels se vorm verwring; die spiraalarm-patroon in die groter spiraalstelsel is versterk en ’n brug van sterre en gas het gevorm tussen die twee stelsels. Baie ander interaktiewe stelsels word deur sulke brûe verbind.
Spiraalstelsels met elliptiese metgeselle
Nes in die vorige kategorie, is dié stelsels meestal interaktief. Getysterte en brûe is in baie van hulle te sien.
Elliptiese stelsels verbind met spiraalstelsels
Hierdie voorwerpe is soortgelyk aan die spiraalstelsels met elliptiese metgeselle. Al dié stelsels het kenmerke soos getysterte en brûe wat deur ’n swaartekrag-interaksie veroorsaak word.
Elliptiese stelsels wat spiraalarms wegstoot
Uit die naam lyk dit of Arp oorspronklik gedink het die elliptiese stelsels stoot spiraalarms in metgeselle weg. Die spiraalarms kan egter verwronge lyk vanweë die wisselwerking. Van dié "weggestote" spiraalarms is aan die teenoorgestelde kant van die spiraalstelsel as die elliptiese stelsel. Simulasies het bewys sulke eienskappe word net deur swaartekrag-interaksie veroorsaak; daar is geen wegstotende kragte by betrokke nie.
Elliptiese stelsels na aan spiraalstelsels wat hulle versteur
Die meeste stelsels in dié kategorie is weer eens interaktief. Die spiraalstelsels lyk versteur.
Materiaal wat uit elliptiese stelsels uitvloei
Arp het gedink die elliptiese stelsels in dié kategorie stoot materiaal weg vanaf hul kerns. Op baie foto's lyk dit so, maar dit word deur ’n verskeidenheid verskynsels veroorsaak. NGC 2914 (Arp 137) is byvoorbeeld bloot ’n spiraalstelsel met dowwe spiraalarms, en NGC 4015 (Arp 138) is twee interaktiewe stelsels met die een wat van die kant af gesien word. Sommige voorwerpe, soos NGC 2444 en NGC 2445 (Arp 143), is stelsels met "ringsterrestelsels" – dit kom voor wanneer die een stelsel (die elliptiese stelsel in hierdie voorbeelde) deur die skyf van die ander een beweeg. Dit veroorsaak ’n swaartekraggolf waarin gas eers na binne val en dan na buite versprei om die ringstruktuur te vorm.
Vormlose stelsels
Arp definieer hierdie stelsels as nóg spiraal- nóg elliptiese stelsels. Hoewel hy nie die term "vormloos" gebruik nie, is dit die beste beskrywing daarvoor.
Baie van die stelsels is óf interaktiewe stelsels óf oorblyfsels van twee kleiner stelsels wat saamgesmelt het. Verskeie eienskappe soos getysterte en brûe sal vorm wat voortbestaan lank ná die samesmelting.
Stelsels met geassosieerde ringe
Soos reeds genoem, kan dié ringstelsels gevorm word wanneer een metgesel deur die ander beweeg. Die golfeffek veroorsaak dat die gas eers na binne val en dan na buite versprei om die ringstruktuur te vorm.
Stelsels met strome
Hierdie stelsels lyk of hulle materiaal uitwerp vanaf hul kern. In die geval van IC 803 (Arp 149) en NGC 7609 (Arp 150), is die strome bloot deel van die vormlose struktuur wat veroorsaak word deur die interaktiewe stelsels. In Arp 151 en Messier 87 (Arp 152) se geval is die strome geïoniseerde gas wat uitgewerp word vanuit die omgewing om supermassiewe swartkolke in die stelsels se aktiewe sterrestelselkern.
Verwronge stelsels met interne absorpsie
Stelsels in hierdie kategorie het donker stofbane wat ’n deel van die stelsel se skyf verberg. Al dié stelsels is produkte van twee samesmeltende stelsels. NGC 520 (Arp 157) is een van die beste voorbeelde van die middelfase van ’n samesmelting, waar die twee stelsels se skywe saamgesmelt het, maar die kerns nog nie. Centaurus A (Arp 153) en NGC 1316 (Arp 154) is albei effektief elliptiese stelsels met ongewone stofbane; hul strukture dui daarop dat hulle onlangs ’n samesmelting ondergaan het. NGC 4747 (Arp 159) is dalk niks anders as ’n spiraalstelsel met beduidende stofbane wat van die kant af gesien word nie.
Stelsels met verspreide filamente
Dié filamente kan getysterte van interaktiewe of saamgesmelte stelsels wees. NGC 3414 (Arp 162) lyk egter of dit bloot ’n ongewone S0-stelsel is met ’n relatief klein skyf in vergelyking met sy galaktiese bol. NGC 4670 (Arp 163) is ’n blou kompakte dwergstelsel met buitengewone stervorming; dit is te klein om twee stelsels te wees wat saamgesmelt het soos die ander in dié kategorie, hoewel dit in ’n baie kleiner wisselwerking betrokke kon gewees het.
Stelsels met verspreide kontra-sterte
Al dié voorwerpe is betrokke in swaartekrag-interaksies. Dié sterte is gety-eienskappe. Messier 32 (Arp 168), ’n dwergstelsel wat in ’n wisselwerking met die Andromeda-sterrestelsel is, is in dié kategorie (hoewel die stert baie moeilik is om te sien op Arp se foto).
Stelsels met smal kontra-sterte
Dit word weer eens deur swaartekrag-interaksies veroorsaak. Dié sterte is smaller en beter gedefinieer as in die vorige kategorie.
Stelsels met smal filamente
Hierdie kategorie bevat ’n verskeidenheid verskillende voorwerpe. Nes die stelsels met verspreide filamente of kontra-sterte, was sommige van hierdie stelsels in wisselwerking betrokke wat die filamente veroorsaak het. Ander voorwerpe is bloot individuele spiraalstelsels met dowwe spiraalarms wat deur Arp as "filamente" beskryf is.
Stelsels met materiaal wat uit die kern gewerp word
Dit lyk of baie van dié uitwerpsels die gevolg is van swaartekrag-interaksies. In sommige gevalle, soos NGC 5544 en NGC 5545 in Arp 199, is die "uitgeworpe materiaal" duidelik ’n spiraalstelsel wat van die kant af gesien word en toevallig oplyn met ’n ander stelsel se kern.
Feitlik al die stelsels in hierdie kategorie was onlangs in wisselwerkings betrokke. NGC 3712 (Arp 203) is ’n uitsondering; dit is bloot ’n dowwe spiraalstelsel.
Stelsels met aangrensende lusse
Dié aangrensende lusse is nog ’n gevolg van swaartekrag-interaksies. Sommige stelsels het amper klaar saamgesmelt en die "lusse" is bloot oorblyfsels van die wisselwerking. Onder die voorwerpe in hierdie kategorie is Arp 220, een van die bes bestudeerde ultrahelder infrarooi sterrestelsels in die ruimte.
Stelsels met vormlose spiraalarms
Baie van dié stelsels is oorblyfsels van samesmeltings. Die "vormlose spiraalarms" is gety-afval wat ná die botsings oorgebly het.
Stelsels met konsentriese ringe
Dit is stelsels met skulpagtige vorms, dikwels vanweë samesmeltings. Soms is dit die buitenste skyf van ’n S0-stelsel. In sommige ingewikkelde gevalle is die ringe ’n S0-stelsel wat in ’n wisselwerking met ’n ander stelsel betrokke is; dit is moeilik om die oorsprong van die ringe vas te stel.
Stelsels wat lyk of hulle verdeel
Hoewel die beskrywing daarop dui dat die stelsels besig is om te verdeel, is die meeste eintlik besig om saam te smelt. Baie van die voorwerpe het goed gedefinieerde getysterte en brûe wat deur die wisselwerking gevorm word. Die meeste stelsels is in die beginstadium van die samesmeltingsproses, met duidelik aparte kerns en aparte (dog verwronge) skywe. Van die interessantste stelsels in hierdie kategorie is die Antenne-sterrestelsels (NGC 4038 en NGC 4039, Arp 244) en die Muise-sterrestelsels (NGC 4676, Arp 242).
Al die voorwerpe is egter nie interaktiewe stelsels nie. ’n Paar is bloot nabygeleë dwergstelsels met ’n onreëlmatige struktuur.
Stelsels met onreëlmatige klonte
Hierdie voorwerpe lyk of hulle ’n reeks onreëlmatige klonte sonder ’n sinvolle struktuur het. Baie van dié voorwerpe is bloot nabygeleë dwergstelsels. Ander is interaktiewe stelsels en nog ander is klein sterrestelselgroepe. In albei laasgenoemde gevalle is die komponente onreëlmatige sterrestelsels. Die superponering van twee of meer sulke onreëlmatige stelsels kan maklik lyk soos ’n enkele, groter onreëlmatige stelsel – dit is hoekom die Atlas of Peculiar Galaxies (en ander katalogusse) dikwels sulke pare en groepe stelsels as ’n enkele voorwerp lys.
Dubbele en meervoudige stelsels
Arp het oorspronklik na hierdie stelsels verwys as "dubbele sterrestelsels", maar baie van hulle bestaan uit meer as twee stelsels. Sommige voorwerpe is interaktiewe stelsels, terwyl ander eintlik groepe sterrestelsels is. Die verskil is dat interaktiewe stelsels verwring sal wees, terwyl groepe stelsels swaartekraggebonde is maar nie noodwendig naby genoeg aan mekaar om ’n invloed op mekaar se struktuur te hê nie.
Stelsels met arms verbind
Al hierdie voorwerpe is twee interaktiewe stelsels, behalwe NGC 5679 (Arp 274), wat drie interaktiewe stelsels kan wees. Die "arms" hier is brûe wat vroeg in die samesmeltingsproses tussen die stelsels vorm.
Interaktiewe stelsels
Anders as die voorwerpe in die "vormlose stelsels"-kategorie, kan hierdie stelsels nog van mekaar onderskei word.
Stelsels met windeffekte
Hoewel hierdie voorwerpe in die "dubbele sterrestelsels"-kategorie voorkom, is baie van hulle individuele stelsels. Die "windeffekte" verwys na die voorkoms, nie die werklike waarneming van hoësnelheidsgas (soos in M82) nie. In sommige gevalle is die voorkoms vanweë ’n wisselwerking. In ander gevalle, spesifiek NGC 3981 (Arp 289), kan die dowwe, verspreide emissie verband hou met die innerlike aard van die stelsel self en nie met ’n wisselwerking met ’n ander stelsel nie.
Dubbele of meervoudige stelsels met lang filamente
Die "lang filamente" is waarskynlik getysterte of brûe vanweë ’n swaartekrag-interaksie.
Ongeklassifiseerde voorwerpe
Arp het nie die voorwerpe 298-310 in sy atlas geklassifiseer nie. Hulle is meestal interaktiewe stelsels.
Helderste Arp-stelsels vir amateursterrekundiges
Maynard Pittendreigh, ’n amateursterrekundige en soms skrywer, het ’n lys van die helderste Arp-voorwerpe saamgestel wat die maklikste deur amateurs bestudeer kan word. Die stelsels kan visueel waargeneem word en geen spesiale fotografiese instrumente is daarvoor nodig nie. Hulle sluit in:
• 4
Marie Curie
Marie Curie (gebore Maria Salomea Skłodowska; 1867-1934) was 'n Poolse natuur- en skeikundige. Sy was 'n pionier op die gebied van elektromagnetiese straling en het twee nuwe radioaktiewe stowwe, polonium en radium, ontdek. Sy is met twee Nobelpryse bekroon en was ook die eerste vrou wat een ontvang het. Marie Curie ontvang in 1903, saam met Henri Becquerel en haar eggenoot Pierre Curie, die Nobelprys vir Fisika en in 1911 die Nobelprys vir Chemie.
Lewensloop
Curie is op 7 November 1867 as Maria Salomee Skłodowska in Warskou in Pole gebore. Sy verhuis na Parys om skeikunde en natuurkunde aan Sorbonne te studeer. Sy word daarna die eerste vroulike dosent aan hierdie universiteit. Daar ontmoet sy 'n Franse dosent, Pierre Curie, met wie sy later in die huwelik tree.
In die herfs van 1891 het 'n jong Poolse meisie, Marie Skodowska, uit Warschau in Parys aangekom en haar by die wetenskapfakulteit aan die beroemde Sorbonne-universiteit ingeskryf. Sy was baie arm, en sy het jare lank gespaar om genoeg geld vir haar studie bymekaar te maak.