cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Swede
Bevolkingsregister
Die belastingowerhede het in 1947 'n stelsel van identiteitsnommers ingevoer waarvolgens verskillende gegewens soos naam, ouderdom, geslag, huwelikstaat, eggenote, kinders, nasionaliteit en ander besonderhede geregistreer word. Die owerhede is sodoende in staat om noukeurige statistieke gegewens oor die Sweedse de facto- en de jure-bevolking te verskaf.
Demografiese ontwikkeling in die 20ste eeu
Die geboortesyfers het in die laat 1930's weer begin toeneem nog voordat die Sweedse regering Myrdal se aanbevelings aanvaar het. Die fertiliteit van Sweedse vroue, wat in 1935 sy laagtepunt met 1,7 kinders per vrou bereik het, het in die 1940's gestyg tot 2,6 en tot in die sestigerjare op 'n stabiele vlak van tussen 2,2 en 2,5 gebly. Met die beskikbaarheid van moderne voorbehoedmiddels is gesinsbeplanning aansienlik vergemaklik en net soos in baie ander nywerheidslande het geboortesyfers aanvanklik skerp gedaal tot 1,6 kinders per vrou. Nogtans het die demografiese prentjie in die volgende dekades op 'n opspraakwekkende verander tot 'n punt waar in Swede een van die hoogste geboortesyfers van alle Wes-Europese lande aangeteken is met byvoorbeeld 2,1 kinders per vrou in die jaar 1990.
Wetenskaplike navorsing oor hierdie fenomeen het die aanleiding tot verskillende teorieë in verband met gesinsbeleid gegee. Kenmerke van die Sweedse samelewing sluit 'n buitengewoon groot persentasie vroulike werknemers, buite-egtelike verhoudings en egskeidings en skeidings van ongetroude pare in, alhoewel hierdie faktore volgens die heersende sosiologiese opvattings eerder tot lae geboortesyfers sou lei. In die laat 1990's het die fertiliteit van Sweedse vroue dan ook weer afgeneem tot 1,5 kinders in 1998, die laagste ooit. Met 1,65 kinders per vrou was Swede se geboortesyfers nogtans bo die gemiddeld vir Europa.
Immigrasie en multikulturele samelewing
Voor die 20ste eeu het min immigrante hulle in Swede gevestig. Die belangrikste uitsonderings was Finne in die tydperk tussen 1580 en 1660 en Waalse immigrante wat hulle in die 1620's in die Bergslagen-gebied gevestig het.
Ook die eerste dekades van die 20ste eeu was nog deur etniese homogeniteit gekenmerk en alhoewel daar in die 1930's meer immigrante as emigrante was, was hierdie tendens hoofsaaklik te danke aan die feit dat 'n groter aantal Sweedse emigrante weer na hulle tuisland teruggekeer het. Eers as gevolg van die Tweede Wêreldoorlog het die stroom vlugtelinge en immigrante wat 'n nuwe heenkome in die land gevind het, vinnig aangegroei. Etniese Swede uit die Baltiese lande en vlugtelinge uit ander gebiede het van Swede sedert die 1940's 'n belangrike bestemming vir immigrante gemaak. Die ekonomiese opswaai en knellende tekort aan mannekrag wat veral in die nywerheidsektor ondervind is, het hierdie ontwikkeling nog bevorder en immigrasie het 'n beslissende faktor by die verandering van Swede se demografiese struktuur geword. Danksy die gemeenskaplike arbeidsmark van die Nordiese lande wat sedert die jaar 1954 bestaan, het 'n groot aantal Finse burgers hulle in die land gevestig (waaronder 'n groot persentasie Finland-Swede), terwyl daar ook talle immigrante uit die voormalige Joego-Slawië, Griekeland, Duitsland, Turkye, die Verenigde Koninkryk, Pole en Italië as werknemers na Swede gekom het.
Eers met die oliekrisis en ekonomiese resessie van die sewentigerjare het die vraag na mannekrag weer afgeneem en Swede se immigrasiebeleid het minder liberaal geword. Die land het sy deure net vir politieke vlugtelinge en hul gesinne opgegooi. In die laat 1980's en vroeë 1990's het die aantal asielsoekers daarenteen skerp gestyg.
In 2008 het sowel die aantal immigrante (101 071) asook die aantal emigrante (meer as 45 000) 'n nuwe rekordvlak bereik. Die grootste groepe immigrante was Sweedse burgers wat voorheen in die buiteland werksaam was, naas Irakis, burgers van Nordiese buurlande en Pole. Die emigrasiesyfers was in 2007 en 2008 die hoogstes sedert die groot emigrasiegolwe na Noord-Amerika in die vroeë 20ste eeu. 54 persent van alle emigrante in 2007 was buitelanders wat hulle vroeër in Swede gevestig het. Die ander 46 persent was merendeels Sweedse burgers wat hulle in die buurlande Noorweë, Denemarke en Finland gevestig het.
Gesinstruktuur
Vandag word sowat die helfte van Sweedse kinders buite-egtelik gebore. Hierdie ontwikkeling is nie te wyte aan 'n groter persentasie enkel-ouergesinne nie, maar aan die feit dat talle pare ongetroud bly. Volgens die sensus van 1990 het 71 persent van alle Sweedse inwoners in sogenaamde kerngesinne geleef wat uit 'n enkelouer-gesin of uit gesinne met getroude of ongetroude pare met of sonder kinders bestaan. Egtelike en buite-egtelike verhoudings word algemeen as sinonieme beskou, alhoewel daar in regtelike opsig nog enkele verskille is. Meer as 78 persent van alle Sweedse kinders leef in gesinne met albei ouers, ten spyte van egskeidingsyfers wat die hoogte ingeskiet het. Veertien persent van Sweedse kinders word in enkelouer-gesinne grootgemaak en 7 persent in gesinne waar een ouer met 'n nuwe lewensmaat saamwoon.
Politiek
Swede is 'n parlementêre demokratiese monargie. Sedert 1973 dien koning Carl XVI Gustaf as seremoniële staatshoof. Sweedse monarge het hoegenaamd geen politieke gesag nie en neem dus ook nie deel aan die land se politieke lewe nie.
Die Sweedse eenkamerparlement, die Ryksdag (Sweeds: Riksdag), se 349 afgevaardigdes word vir 'n ampstermyn van vier jaar verkies. Tans is daar agt politieke partye in die parlement: die konserwatiewe Moderata samlingspartiet (M), die Liberale Party (Liberalerna, L), die Sentrumparty (Centerpartiet, C), die Christelike Demokrate (Kristdemokraterna, KD), die Groen Party (Miljöpartiet de Gröna, MP), die Sosiaaldemokratiese Arbeidersparty (Sveriges socialdemokratiska arbetareparti, S), die Linkse Party (Vänsterpartiet, V) en die Swededemokrate (Sverigedemokraterna, SD).
Die eerste minister (statsminister) word deur die Ryksdag benoem. Hy benoem op sy beurt die ministers (stadsråden) van sy regering. Sedert Oktober 2022 word die land deur 'n minderheidsregering onder die Moderata samlingspartiet geregeer. Die amp van eerste minister word beklee deur Ulf Kristersson (M).
Hoofkenmerke
Swede se ekonomie is sterk op uitvoer gerig en spog met 'n aantal hoogs mededingende bedrywe soos houtverwerking, sellulose- en papiervervaardiging, motor-, elektrotegniese, farmaseutiese en wapennywerhede, inligtings- en biotegnologie asook hernieubare energie insluit. Multinasionale ondernemings met globale statuur speel 'n belangrike rol. Duitsland, die Verenigde State en die Nordiese lande is Swede se vernaamste handelsvennote.
Kenmerkend is die groot rol wat die Sweedse staat in die ekonomie speel – staatsuitgawes vir goedere en dienste beloop meer as dertig persent van die bruto binnelandse produk (BNP). Die grootste deel hiervan word aan onderwys, opvoeding en die gesondheidssektor bestee. In die verlede is meer as 'n vyfde van die BNP herverdeel en regstreeks aan ontvangers van uitkerings onder die Sweedse welvaartstelsel uitbetaal.
As strukturele sterktes van die Sweedse ekonomie word veral die hoogs ontwikkelde infrastruktuur, die betreklik hoë persentasie ekonomies aktiewe vroue, die groot persentasie Sweedse werknemers wat hoër opleiding voltooi het, aansienlike beleggings in menslike kapitaal, navorsing en ontwikkeling asook die relatief lae belasting op bedryfsinkomste uitgewys. Daarenteen word die uitgebreide werkloosheidskoers (onder meer onder jeugdiges – 17,8 persent in 2017), die groot getal vroeg afgetredenes en langtermynsiekes en hoë prysvlakke as gevolg van die markmag wat 'n relatief klein aantal groot ondernemings in bepaalde sektore soos die bou- en voedselbedryf en staatsmonopolies soos dié op drank.
Natuurlike hulpbronne
Die huidige ekonomiese welvaart van Swede is 'n fenomeen wat eers ná die Tweede Wêreldoorlog ontwikkel het. In vergelyking met ander Europese gebiede was die land ten opsigte van sy topografie, geologie en klimaat eeue lank benadeel en het net danksy verbeterde verbouingsmetodes in die landbousektor, tegniese vooruitgang en die invoering van tegniese kommunikasie- en vervoermiddels sedert die middel van die 19de eeu 'n vinnige modernisering en industrialisering beleef.
Nogtans het die Sweedse ystererts- en kopervoorrade al in die Middeleeue 'n belangrike rol vir die inheemse en Europese ekonomie gespeel. Die kopermyn in Falun was vanaf die jaar 1280 die beduidendste in Europa wat van Swede 'n belangrike moondheid gemaak het. Die ysterertsontginning het in die 14de eeu in Sentraal-Swede begin; later is ystertertsmyne ook in die noorde van die land geopen. Omstreeks 1750 het Swede sowat 40 persent van die wêreldproduksie opgelewer. Hierdie aandeel het intussen tot sowat twee persent gedaal, tog bly Swede steeds een van die belangrikste uitvoerders van ystererts. Die land beskik oor 90 persent van alle Europese voorrade van ystererts van gehalte. Die baie hoë kwaliteit van die plaaslike ystererts het ook van Sweedse staal 'n gewilde uitvoerproduk gemaak.
Ekonomiese ontwikkeling
In die eerste helfte van die 19de eeu was Swede nog steeds deur 'n agrariese ekonomie gekenmerk – sowat 90 persent van die bevolking was in die landbousektor werksaam wat met sy tradisionele strukture nie oor die geskikte basis vir 'n modernisering beskik het nie. Die bevolkingsontploffing in die 19de eeu het sodoende ernstige probleme vir die land geskep. Haglike lewensomstandighede het honderdduisende mense genoodsaak om 'n nuwe heenkome in Noord-Amerika te vind.
Die Sweedse nywerheidsomwenteling het hoofsaaklik op die beskikbaarheid en plaaslike verwerking van natuurlike hulpbronne soos ystererts en swaar nywerhede in Svealand, uitgestrekte bosgebiede in die noorde van die land en 'n groot aantal saagmeule langs die kus van Norrland gebaseer. Die ystererts wat in die myne van Kiruna en Gällivare in die Arktiese noorde van die land ontgin is, is via die seehawens van Luleå en Narvik (Noorweë) veral na Duitsland uitgevoer. Die bou van waterkragsentrales het gekompenseer vir die gebrek aan inheemse steenkool- en aardgasbronne.
Die grootskaalse uitvoer van ystererts, hout en pulp het 'n gesonde basis vir die verdere ekonomiese ontwikkeling van die land geskep. Swede het genoeg buitelandse valuta verdien om gevorderde tegnologieë en gesofistikeerde nywerheidsgoedere in te voer en geleidelik begin om ook self nuwe nywerheidsprodukte te ontwikkel. Die eerste tafeltelefoon is deur Lars-Magnus Ericsson gebou; Sven Wingquist het die ontwerp en gehalte van moderne koeëllaers verbeter; Alexander Lagerman het 'n nuwe masjien vir die massavervaardiging van vuurhoutjies ontwikkel; Alfred Nobel het 'n patent vir dinamiet ontvang; Baltzar von Platen het die eerste gasaangederwe koelmasjien gebou en Gustaf de Laval het bekendheid as die uitvinder van die moderne melkskeier verwerf.
Nywerhede met gevorderde tegnologieë, wat internasionaal bekende ondernemings soos Nobel AB, ASEA (tans ABB), Bahco, LM Eriksson, Alfa Laval en SKF ingesluit het, het eers sedert die 1890's veral in Sentraal-Swede begin ontwikkel. Ná die Tweede Wêreldoorlog het Swede een van die leidende nywerheidslande ter wêreld geword, terwyl sy bevolking vinnig verstedelik het.
Die industriële ontwikkeling het sy hoogtepunt teen die middel van die 1960's bereik, terwyl die aantal werknemers in die nywerheidsektor sedert die 1970's ten gunste van die dienssektor afgeneem het. In 2003 was 2,1 persent van die werknemers in die landbou werksaam, 22,6 persent in die nywerheid- en 75,1 persent in die dienssektor.
Die Sweedse ekonomie is uitvoergerig (uitvoere beloop byna 50 persent van die bruto geografiese produk [BGP]) en word deur 'n groot aantal globale maatskappye soos byvoorbeeld Ericsson, Volvo, ABB, Electrolux, SKF en AstraZeneca gekenmerk. Internasionaal mededingende sektore sluit die hout-, sellulose- en papierbedryf, nywerhede soos die motor-, elektrotegniese, farmaseutiese en wapenbedryf, asook biotegnologie en hernieubare energieë in. Danksy die modernisering van sy tradisionele houtbedryf is Swede nog steeds een van die grootste produsente en uitvoerlande ter wêreld van sellulose, papier, saaghout en meubels. Die hoofhandelsvennote is Duitsland, die VSA en die Nordiese lande.
Die Sweedse staat speel nog steeds 'n beduidende rol in die ekonomiese lewe – regstreekse en indirekte belastings verteenwoordig sowat 50 persent van die BGP, terwyl die staatsuitgawes vir goedere en dienste meer as 30 persent van die BGP beloop. Die Sweedse staat belê veral in die onderwys- en gesondheidstelsel. Meer as 20 persent van die BGP is vir regstreekse sosiale toelae met die oog op herverdeling van inkomste bestee.
Die Sweedse ekonomie trek voordeel uit 'n moderne infrastruktuur, hoë beleggings in menslike hulpbronne, navorsing en ontwikkeling asook lae belastingtariewe vir ondernemings. Fundamentele probleme is die relatief groot aantal langtermynsiekes en werknemers wat voor die bereiking van die amptelike pensioenaris-ouderdom aftree, die hoë prysvlak in sektore soos die bou- en voedselbedryf, wat aan die markmag van 'n klein aantal groot maatskappye te wyte is, en staatsmonopole ten opsigte van drankwinkels en apteke.
Die krisis waarin die Sweedse welvaartstelsel in die 1990's beland het, het die aanleiding tot grootskaalse hervormings gegee.
Die Sweedse welvaartstaat
Die ontwikkeling van Swede se moderne ekonomiese en sosiale stelsel het in die laaste derde van die 19de eeu begin en word in drie fases verdeel.
Die eerste fase, wat omstreeks 1870 begin en tot die 1960's geduur het, was gekenmerk deur 'n liberale ekonomiese beleid waarby die staat die vryemark net soos die gesondheids- en onderwysstelsel en die land se infrastruktuur met sy vooruitstrewende wetgewing ondersteun en ontwikkel het. Die totale staatsuitgawes – gemeet as aandeel aan die bruto binnelandse produk (BBP) – was in 1960 nog so hoog soos dié van die Verenigde State. Tydens hierdie fase het Swede, gemeet aan die bruto binnelandse produk per capita, van een van die armste lande in Wes-Europa tot die derde welvarendste ontwikkel.
'n Belangrike kenmerk van die Sweedse model was die noue samewerking tussen die regering, werkgewers en werknemers. Die Sosiaal-Demokratiese Party het hierdie samewerking as die enigste konstruktiewe manier beskou waarop die ontwikkeling tot 'n welvaartstaat moontlik sou wees. Die Sosiaal-Demokrate het hierby voordeel getrek uit die feit dat die land se nywerheidsektor deur 'n klein aantal welvarende gesinne oorheers is (waaronder die Wallenbergs wat nog steeds 'n leidende dinastie van nyweraars is) wat bereid was om Swede se ekonomiese en maatskaplike model saam met die regering te beplan. Daarnaas het die Sosiaal-Demokrate die land vanaf 1932 dekades lank geregeer – met die uitsondering van twee periodes tussen 1976 en 1982, en tussen 1991 en 1994 – en sodoende vir politieke stabiliteit gesorg.
Die Sweedse welvaartsmodelstaat het sowel die posisie van vakbonde asook dié van werkgewers versterk. Nadat die eerste derde van die 20ste eeu deur 'n groot aantal stakings gekenmerk was, het vakbondleiers en nyweraars in 1938 in Saltsjöbaden naby Stockholm byeengekom om 'n historiese ooreenkoms te sluit. Die vakbonde het hulself daartoe verplig om stakings en ander maatreëls vroegtydig aan te kondig, terwyl die werkgewers ingestem het om meer regte aan werknemers te gee. Die ooreenkoms is in 1940 onderteken en die Sweedse nywerheidsektor het oor die volgende dekades vinnig ontwikkel sonder om deur stakings of nasionaliserings ontwrig te word. Ná die Tweede Wêreldoorlog was werkloosheidsyfers uiters laag, die privaatsektor was mededingend en winsgewend, terwyl korporatiewe belasting met sowat 28 persent een van die laagstes in Europa was.
Die tweede fase het van 1960 tot 1985 geduur. In hierdie periode het Swede steeds aan sy vryemarkbeleid vasgehou, die hoofimpuls van die destydse beleid was egter die bou van 'n omvattende welvaartstelsel. Die staatsuitgawes as aandeel van die BBP het gevolglik skerp gestyg van 30 persent in 1960 tot 'n rekordsyfer van byna 65 persent in die laat 1980's. In dieselfde tydperk is die maksimale persoonlike inkomstebelasting vir die meeste voltydse werknemers van 40 tot tussen 65 en 75 persent verhoog.
Alhoewel daar as gevolg van die nivellering van inkomsteverskille minder finansiële aansporings was om te werk, te spaar of om 'n sakeonderneming te stig, het die staat die afdanking van werknemers sonder billike redes baie moeilik gemaak. Die fase tussen 1960 en 1985 was die klassieke periode van die Sweedse welvaartstaatmodel.
Swede se ekonomiese prestasie was in hierdie tydperk middelmatig – die BBP per capita was tussen 1970 en 1995 18 persent laer as dié van die welvarendste OESO-lidstate en Swede is net as die 17de rykste land in die OESO gelys.
Die opheffing van valutabeheer in die laat 1980's en Swede se toetrede tot die Europese Unie in die vroeë 1990's het die derde fase van die Sweedse model ingelui. Die Sosiaal-Demokratiese regering het die belastingtariewe in 1991 vir talle werknemers met tussen 10 en 20 persent verlaag en die volgende konserwatief-liberale koalisieregering het met die deregulering van 'n aantal markte soos telekommunikasie, elektrisiteitsvoorsiening, pad- en spoorvervoer begin. Selfs die onderwysstelsel, kinder- en bejaardesorg is deur die nuwe beleid van privatisering geraak om mededinging in die dienssektor te bevorder.
In die volgende jare het Swede sowat 'n derde van sy agterstand ten opsigte van die BBP per capita uitgewis en die ekonomiese groei het sedert die middel van die 1990's versnel. Nogtans was 23 persent van die ekonomies aktiewe bevolking afhanklik van staatssubsidiëring. In 2007 het die staatsuitgawes nog steeds 53 persent van die BBP beloop.
Energiebeleid
Die Sweedse Minister vir Volhoubare Ontwikkeling, Mona Sahlin, het op 7 Februarie 2006 'n regeringsplan aan die publiek bekend gestel waarvolgens Swede teen 2020 die eerste "olievrye ekonomie ter wêreld" sal wees. Die toekomstige energiebeleid sal op die uitbou van hernubare energiebronne, veral die gebruik van bioenergie deur middel van houtverwerking, windkrag, golfkrag (branderkrag) en biogas, konsentreer. Die ontwikkeling van effisiënte tegnologieë ter vermindering van die energieverbruik is 'n tweede hoofdoelwit.
In 2008 het Swede nog sowat 'n derde van sy energie uit fossielbrandstowwe opgewek – veral die vervoersektor is sterk afhanklik van ru-olieinvoere. Kernkrag- en waterkragsentrales lewer respektiewelik die helfte van alle krag op wat in die land opgewek word. Die Sweedse energieverskaffer Vattenfall het in Mei 2006 aangekondig dat hy groot bedrae aan die uitbou van windkrag sal bestee. Die vermoë van sy windkragaanlegtes sal van 7 terawattuur in 2006 tot 17 terawattuur in 2016 uitgebou word.
Oorsig
Ten spyte van sy relatief klein bevolking spog Swede met musikale en literêre werke van wêreldgehalte en beskik daarnaas ook oor 'n lewendige toneel- en rolprentbedryf wat internasionale erkenning geniet. Die Sweedse letterkunde word dikwels vereenselwig met skrywers van wêreldfaam soos Selma Lagerlöf en August Strindberg, terwyl Astrid Lindgren een van die bekendste outeurs van kinderliteratuur is. Die Sweedse rolprent- en musiekbedryf het danksy die regisseur Ingmar Bergman, die Hollywood-ster Greta Garbo en popgroepe soos ABBA internasionale sukses behaal.
Swede was in 1766 ook die eerste land ter wêreld wat persvryheid gewaarborg het en beskerm nog steeds sowel die publiek se reg op onafhanklike verslaggewing en inligting asook die rol van joernalistiek as 'n kontrolemeganisme in 'n moderne demokratiese samelewing. Sweedse koerante het net soos hul eweknieë in ander Skandinawiese lande 'n groot en lojale leserskorps.
Russ Bender
Russ Bender (1 Januarie 1910 – 16 Augustus 1969) was 'n Amerikaanse akteur en skrywer. Hy was bekend vir sy rolle in die rolprente It Conquered the World (1956), The Amazing Colossal Man (1957), en War of the Colossal Beast (1958), en in die televisiereeks The Twilight Zone (1959).
Swede
Oorsig
Ten spyte van 'n reeks besuinigings in die 1990's word die kulturele lewe in Swede ook vandag nog tot 'n groot mate deur die staat gesubsidieer. Baie beduidende kulturele instellings soos die Koninklike Operahuis, die Koninklike Dramatiese Teater en die Koninklike Filharmoniese Orkes deur die staat befonds. Privaat borge is minder belangrik as in ander lande.
Kookkuns
Swede se kookkuns kan moontlik nie meeding met dié van Frankryk of Italië nie, tog bly die land 'n gewilde bestemming vir fynproewers en spog met 'n groot aantal eersterangse restourante wat sowel in stedelike asook landelike gebiede aangetref kan word. Sweedse sjefs staan onder meer vir hulle kreatiwiteit bekend en die nasionale span sjefs het tydens Europese en wêreldkampioenskappe soos die Bocuse d'or uitermate goed gepresteer.
Moderne Sweedse sjefs sluit by die ou tradisie aan om geregte steeds by die jaargetye aan te pas. Elkeen van die vier seisoene het in Swede sy eie besondere spesialiteite soos sagte groente in die lente; vrugte, bessies en vis in die somer; skulpvis, wildvleis en sampioene in die najaar en die bekende Julbord in Desember – 'n buffet-ete met ingemaakte haring, gemarineerde salm, vleisballetjies (köttbullar), paling met eierroom en ander geregte. Tradisionele kulinêre feesdae is Pase, die Midsomerfees, Augustus met sy kreef-ete en Kersfees.
Tradisionele maniere van voedselpreservering het hul spore in hedendaagse Sweedse disse agtergelaat wat deur 'n kombinasie van soutigheid, surigheid en soetheid gekenmerk word.
Sport
Die Sweedse nasionale mansyshokkiespan, met die bynaam Tre Kronor (Sweeds: "drie krone"; die nasionale span simbool van Swede), word as een van die beste in die wêreld beskou. Die span het die wêreldkampioenskap nege keer gewen, wat hulle derde in die medaltabel van alle tye plaas. Tre Kronor het ook die goue medalje tydens die Olimpiese Winterspele in 1994 en 2006 gewen. In 2006 het Tre Kronor die eerste nasionale yshokkiespan geword wat beide die Olimpiese en Wêreldkampioenskap in dieselfde jaar gewen het. Die Sweedse nasionale sokkerspan was veral in die verlede tydens die Sokker-Wêreldbeker suksesvol, tydens die FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1958 het die gasheer as naaswenner ná Brasilië geëindig, en twee keer derde, in 1950 en 1994.
Swede het die Olimpiese Somerspele 1912, die ruitersportwedstryde tydens die Olimpiese Somerspele 1956, die FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1958 en die Paralimpiese Winterspele 1976 aangebied. Ander belangrike sporttoernooie wat in Swede gehou is, sluit in die Europese Sokkerkampioenskap 1992, FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi vir vroue in 1995, Wêreldatletiekkampioenskap 1995, Europese Vrouesokkerkampioenskap 2013 en verskeie toernooie in yshokkie, ysbal, atletiek, ski, bandy, kunsskaats en swem.
Jakob Böhme
Biografie
Böhme is gebore op 24 April 1575 in Alt Seidenberg (nou Stary Zawidów, Pole), 'n dorpie naby Görlitz in Bo-Lusatia, en gebied van die Koninkryk van Boheme. Sy vader, George Wissen, was Luthers en redelik gegoed, maar nietemin 'n lyfeiene. Böhme was die vierde van vyf kinders. Böhme se eerste werk was as herder. Hy is egter nie sterk genoeg geag vir 'n lewe as landbouer nie. Toe hy 14 jaar oud was is hy na Seidenberg gestuur as vakleerling, ten einde te kwalifiseer as skoenmaker. Sy vakleerlingskap was 'n tyd van groot beproewing; hy het by 'n gesin gewoon wat nie Christene was nie, en wat hom blootgestel het aan die omstrede kwessies van die era. Hy het gereeld gebid en die Bybel gelees, asook werke van Paracelsus, Weigel en Schwenckfeld, alhoewel hy geen formele opleiding ontvang het nie. Na drie jaar as vakleerling het Böhme vertrek ten einde te reis. Alhoewel dit onbekend is hoe ver hy gereis het, het hy ten minste so ver as Görlitz gereis. In 1592 het Böhme teruggekeer van sy reise. Teen 1599 het Böhme het sy eie perseel in Görlitz gehad. Dieselfde jaar het hy met Katharina, die dogter van Hans Kuntzschmann, 'n slagter in Görlitz, getrou, en saam met haar vier seuns en twee dogters gehad.
Böhme se mentor was Abraham Behem, wat met Valentin Weigel gekorrespondeer het. Böhme het aangesluit by 'n parogiale studiegroep wat georganiseer is deur Martin Möller. Hy het gedurende sy jeug 'n aantal mistieke ervarings gehad, wat uitgeloop het op 'n visie in 1600, toe hy eendag sy aandag gefokus het op die prag van 'n ligstraal wat weerkaats word. Hy het geglo dat hierdie visie aan hom die geestelike struktuur van die wêreld openbaar, sowel as die verhouding tussen God en mens, en goed en kwaad. Destyds het hy verkies om nie openlik van hierdie ervaring te praat nie, maar in stede hiervan verkies om voort te gaan met sy werk.
In 1610 het hy 'n verdere innerlike visie beleef waardeur hy die eenheid van die kosmos verder begryp het en geglo het dat hy 'n spesiale roeping van God ontvang het.
Die winkel in Görlitz, wat in 1613 verkoop is, het hom toegelaat om in 1610 'n huis te koop en dit in 1618 klaar te betaal. Böhme het in 1613 afstand gedoen van skoenmakery en 'n tyd lank wolhandskoene verkoop, wat veroorsaak het dat hy gereeld Praag besoek het om sy ware te verkoop.
Werke (keur)
Moderne uitgawes
Kanniedood (aalwyn)
Hierdie aalwyn moet nie verwar word met die genus Commiphora wat ook as die kanniedood bekend staan nie.
Die Kanniedood (Gonialoe variegata) is 'n boom wat tot die aalwynfamilie Asphodelaceae hoort en vanaf Julie tot Augustus blom. In Engels staan die boom bekend as die partridge breast aloe. Die word ook die bontaalwyn genoem. Die plant was voorheen as Aloe variegata geklassifiseer.
Bloukeelsuikerbekkie
Die bloukeelsuikerbekkie (Anthreptes reichenowi) is 'n amper-bedreigde, skaars standvoël in vogtige boomveld en plantasies. Die voël is 10 cm groot en weeg 7 - 9 gram. In Engels staan die voël bekend as die Plain-backed sunbird.
Andy Umberger
Andy Umberger is 'n Amerikaanse akteur. Hy is bekend vir sy rolle in die rolprente Dragonfly (2002), Deja Vu (2006), The Rum Diary (2011), en The Accountant (2016).
Mercedes-Benz M115 enjin
Die M115-enjinfamilie was 'n inlynviersilinderenjin van Mercedes-Benz in die 1970's. Dieselfde enjin is in verskillende weergawes vervaardig met verskillende volume, kompressie en perdekrag volgens die toepassing daarvan.
Sydney Greenstreet
Sydney Greenstreet (27 Desember 1879 – 18 Januarie 1954) was 'n Engelse akteur. Hy was bekend vir sy rolle in die rolprente The Maltese Falcon (1941), Casablanca (1942), Across the Pacific (1942), en The Mask of Dimitrios (1944).
Lyndhurst
Lyndhurst is ’n voorstad van Johannesburg, sowat 11 km noordoos van die stadsaal geleë.
Die New Dictionary of South African Place Names meld nie wanneer Lyndhurst aangelê is nie, maar wel dat dit moontlik na Lyndhurst naby Southampton in Engeland genoem is.
Afrikaanse gemeenskap
Nes die res van Johannesburg se noordoostelike voorstede, was Lyndhurst tradisioneel oorwegend Engelssprekend met 'n taamlik sterk Joodse teenwoordigheid. Tog is hier in 1919 ’n klein Afrikaansmediumskool gestig wat later die Laerskool Lyndhurst sou word en tot omstreeks 1990 bestaan het, toe die dalende leerlingtal die skool gedwing het om na Engelsmediumonderrig oor te skakel. Dit staan sedertdien bekend as Lyndhurst Primary School en onderrig hoofsaaklik swart leerders, nes die nabygeleë Glenhazel Primary School, Northview High School en Sandringham High School; trouens, die meeste voormalige Model C-skole in die omgewing.
In 1959 is in die nabygeleë Kew die NG gemeente Noordoos-Rand gestig, wat lidmate in Lyndhurst ingesluit het, maar laat in die 1970's is dit saam met Johannesburg-Sterrewag (Observatory) by Johannesburg-Noord ingelyf. Dié gemeente, wat tweetalig geword en sy naam na Andrew Murray verander het, se kerkgebou is in Orchards, sowat 4,3 km soos die kraai vlieg suidwes van Lyndhurst af en naby aan waar die enigste ander Afrikaanse skool in die noordooste, die Laerskool Dirkie Uys, in 1997 parallelmedium en in 2000 slegs Engels geword, toe die naam na Orchards Primary School verander is. Die naaste staatskool wat primêre onderrig deur medium Afrikaans aanbied, is nou die Laerskool M.W. de Wet in Edenvale, eens ’n Afrikaanse skool, maar in 2018 sowat twee derdes Engels.
Die naaste gemeente van die Nederduitsch Hervormde Kerk was Johannesburg-Noord, gestig in 1931 en met sy kerkgebou in Highlands-Noord. Omstreeks 2000 is dié kerkgebou verkoop en het die gemeente kort daarna sy naam verander en na Midrand verskuif, waar hy 'n kerkgebou saam met die Gereformeerde kerk Midrand opgerig het. Die naaste Gereformeerde gemeente is die Gereformeerde kerk Edenvale, sowat 3 km soos die kraai vlieg van hier af.
Rooikatstert
In Engels staan die plant bekend as die Broad-leaved bulbinella.
Grysrugstormswael
Die voël is die enigste spesie in die genus Garrodia‎.
Libe Barer
Libe Barer (gebore 19 Desember 1991) is 'n Amerikaanse aktrise. Sy is bekend vir haar rolle in die televisiereekse Parenthood (2010), Sneaky Pete (2015), Colony (2016), en Those Who Can't (2016).
Monoliet
duimnael|Die Gavea-rots naby [[Rio de Janeiro in Brasilië is die wêreld se grootste monoliet by die see.]]
’n Monoliet is ’n geologiese verskynsel wat bestaan uit ’n enkele groot rots of klip, soos sommige berge, of ’n groot stuk rots wat byvoorbeeld as of in ’n museum of gebou gebruik word. Erosie ontbloot gewoonlik die geologiese formasies, wat dikwels uit baie harde en soliede metamorfe of stollingsgesteente bestaan.
In argitektuur kan dit verwys na ’n gebou wat uitgekap is en deel van die oorspronklike rots bly, soos ’n monolitiese kerk, of na buitengewoon groot klippe soos obeliske, standbeelde of kolomme wat uit steengroewe daarheen gebring is.
Tetoem
Tetoem of Tetoen is 'n Maleis-Polinesiese taal wat saam met Portugees die amptelike tale van die eilandnasie Oos-Timor vorm. Dié taal word veral in die hoofstad Dili en in die suidoostelike streke van die eiland Timor gepraat.
Tetoem word deur 463 500 mense op die eiland Timor gepraat en bevat verskeie dialekte soos Tétum Oficial rondom die hoofstad Dili, oostelike Tetoem, suidelike Tetoem, noordelike Tetoem en Nanaek. Dié taal het baie leenwoorde van Portugees en Indonesies/Maleis oorgeneem.
Bert Parks
Bert Parks (30 Desember 1914 – 2 Februarie 1992) was 'n Amerikaanse akteur. Hy was bekend vir sy rolle in die rolprente The Great Balloon Race (1977) en The Freshman (1990), en in die televisiereekse Burke's Law (1963) en The Bionic Woman (1976).
Scott Morrison
Scott John Morrison (gebore 13 Mei 1968) is 'n Australiese politikus wat van 24 Augustus 2018 tot 23 Mei 2022 as die 30ste Eerste Minister van Australië en Leier van die Liberale Party gedien het. Hy is sedert 2007 'n lid van die Huis van Verteenwoordigers van Australië vir Cook in Nieu-Suid-Wallis. Sy bynaam is ScoMo.
Springbok (rolprent)
Die fliek Die Springbok (1975), asook die Engelse weergawe daarvan, “The Springbok”, was 'n welbekende asook kontroversiële fliek van Tommie Meyer. Die rolprent handel oor 'n kleurling persoon, Attie Louw (gespeel deur Eckard Rabe), wat hom as 'n blanke voordoen en aan die Universiteit van Pretoria studeer. Hy word uitgebeeld as die universiteit se rugbyheld wat vir die span van Noord-Transvaal gekies word. Sy groot aspirasie is om Springbok te word. Hierdie film het gelei tot die hofsaak Universiteit van Pretoria vs. Tommie Meyer Films, omdat die universiteit nie hul "goeie naam en waardigheid" wou laat skend nie en wat die film vir 'n ruk buite vertoning geplaas het. Tommie Meyer Films het die hofsaak gewen en die film is verder uitgereik.
Gauteng provinsiale wetgewer
Die Gauteng provinsiale wetgewer is die primêre wetgewende liggaam van Gauteng. Dit het 'n eenkamersamestelling en verkies die premier en die uitvoerende raad uit die lede van die leierparty of koalisie in die wetgewer.
Bevoegdhede
Die Gauteng provinsiale wetgewer kies die premier van Gauteng, die provinsiale hoof- uitvoerende beampte van Gauteng. Die wetgewer kan die premier dwing om te bedank deur 'n mosie van wantroue in te stel. Alhoewel die uitvoerende raad deur die premier gekies word, kan die wetgewer 'n mosie van wantroue aanneem om die premier te dwing om die samestelling van die raad te verander. Die wetgewer stel ook die Gauteng afgevaardigdes aan by die Nasionale Raad van Provinsies, wat afgevaardigdes aan partye toeken in verhouding tot die aantal setels wat elke party in die wetgewer beklee.
Die wetgewer het die mag om wetgewing uit te voer op verskeie terreine wat in die nasionale grondwet gespesifiseer is; op sommige terreine word die wetgewende mag met die nasionale parlement gedeel, terwyl dit op ander terreine uitsluitlik vir Gauteng gereserveer is. Die velde sluit gesondheid, onderwys (behalwe universiteite), landbou, behuising, beskerming van die omgewing en ontwikkelingsbeplanning in.
Die wetgewer hou toesig oor die administrasie van die provinsiale regering van Gauteng, en die premier en die lede van die uitvoerende raad moet aan die wetgewer verslag doen oor die uitvoering van hul verantwoordelikhede. Die wetgewer bestuur ook die finansies van die provinsiale regering deur middel van die bewillingswetsontwerpe wat Gauteng se provinsiale begroting bepaal.
Verkiesing
Die provinsiale wetgewer bestaan ​​uit 73 lede wat deur 'n stelsel van proporsionele verteenwoordiging van die partylys met geslote lyste verkies word. Die mees onlangse verkiesing is op 8 Mei 2019 gehou.
Ampsdraers
Die speaker is die politieke hoof van die wetgewer en word bygestaan deur 'n adjunk-speaker. Die huidige speaker is Ntombi Lentheng Mekgwe, en die adjunk-speaker is Nomvuyo Mhlakaza-Manamela; hulle is albei lede van die African National Congress.
Sedert 21 Mei 2014 is die premier van Gauteng David Makhura van die African National Congress, terwyl Solly Msimanga, (Demokratiese Alliansie), die leier van die opposisie is.
Lakeview
Lakeview is ’n voorstad van Johannesburg, sowat 2,7 km suidwes van die stadsaal geleë.
Die voorstad, wat net 0,04 km² beslaan, grens in die ooste en suide aan Ophirton. In die suide vorm Springstraat die grens en in die weste Wendellstraat en aan die oorkant ’n onbeboude stuk van die plaas Turffontein. Lakeview is nou uitsluitlik ’n nywerheidsbuurt, maar vroeër jare was dit ook ’n woongebied, want in 1934 was hier 87 munisipale kiesers, van wie 42 Afrikaans- en 45 Engelssprekend was. In 1949 was dit 11 Afrikaans en 10 Engels, maar teen 1961 het die inwoners verder afgeneem, want toe het net vier Afrikaans- en twee Engelssprekende kiesers oorgebly. Die skilder W.H. Coetzer se gesin het 'n ruk lank hier gewoon toe hy klein was.
Lakeview is in 1903 op ’n gedeelte van die Ophirton-landgoed uitgelê. Die naam is afgelei van die voorstad se ligging naby die Ophirtonmeer. Aangesien dit so klein is, word Lakeview nie vir sensusdoeleindes afsonderlik getel nie. Dit strek net sowat 700 m van suidwes tot noordoos en van noordwes tot suidoos skaars 80 m.
Blair Underwood
Blair Underwood (gebore 25 Augustus 1964) is 'n Amerikaanse akteur, vervaardiger, en regisseur. Hy is bekend vir sy rolle in die rolprente Just Cause (1995), Gattaca (1997), Deep Impact (1998), en Rules of Engagement (2000).
Witwangstormswael
Die Witwangstormswael (Pelagodroma marina) is 'n stormswael en 'n seldsame besoeker aan die kus van Suid-Afrika. Die voël is 19 – 21 cm groot en weeg 45 - 60 g met 'n vlerkspan van 42 - 48 sentimeter. Daar broei 1 miljoen pare in die somer op gematigde eilande in die Noordoos- en Suid-Atlantiese Oseaan en om Australië. In Engels staan die voël bekend as White-faced storm-petrel.
Die voël is die enigste spesie in die genus Pelagodroma.
Winnie Madikizela-Mandela
Winnie Madikizela-Mandela (gebore as Nomzamo Winifred Zanyiwe Madikizela op 26 September 1936; oorlede op 2 April 2018 in Johannesburg) was 'n Suid-Afrikaanse aktivis en politikus wat verskeie regeringsposisies beklee het, en ook hoof van die ANC se Vroueliga was. Sy was ook 'n lid van die ANC se uitvoerende komitee.
Sy was vir 38 jaar met Nelson Mandela getroud, insluitende die 27 jaar wat hy in die tronk was. Hoewel hulle steeds getroud was toe hy president van Suid-Afrika geword het in Mei 1994, was die paartjie reeds twee jaar vantevore uitmekaar. Hulle is op 19 Maart 1996 amptelik geskei,  maar Winnie Mandela het steeds haar teenwoordigheid in sy lewe gehandhaaf, al is hy later weer in 1998 getroud. Winnie is byna daagliks gesien waar sy haar gewese man by die Mediclinic Harthospitaal in Pretoria besoek het terwyl hy daar behandel is. Van al die hooffigure wat tydens die vryheidstryd internasionale status geniet het, is sy die een wat al die jare die meeste internasionale aandag ontvang het en was gesien as die openbare gesig vir Mandela se woorde en gedagtes terwyl hy vir 27 jaar tronkstraf uitgedien het.
Sy was altyd 'n omstrede aktivis wat wye steun onder haar ondersteuners gehad het, en het bekend gestaan as die "Moeder van die Nasie", maar ander het haar weer verag nadat die Waarheid-en-versoeningskommissie bevind het dat sy verantwoordelik was vir die moord, marteling, ontvoering, en aanranding op talle mans, vroue en kinders, en verder ook onregstreeks deel gehad het in nog meer soortgelyke wandade.
Haar jong lewe
Haar Xhosa-naam is Nomzamo ("Sy wat probeer"). Sy is gebore in die dorpie eMbongweni, in Bizana, Pondoland, wat vandag deel van Suid-Afrika se Oos-Kaap is. Sy is die vierde van nege kinders, wat sewe susters en 'n broer insluit. Haar ouers, Columbus and Gertrude, was albei onderwysers. Columbus was 'n geskiedenisonderwyser en 'n skoolhoof, en Getrude het huishoudkunde gegee. Sy is dood toe Winnie nege jaar oud was. Dit het 'n totale skeiding in die gesin gebring aangesien die kinders na verskillende familielede gestuur is om hul verder groot te maak. Madikizela-Mandela het hoofmeisie van haar hoërskool in Bizana geword. Na matriek is sy Johannesburg toe waar sy maatskaplike werk by die Jan Hofmeyrskool studeer het, ondanks die beperkinge van die opvoeding waaraan swartes in die apartheidsjare uitgelewer was. Sy ontvang in 1956 haar graad in maatskaplike werk, en 'n paar jaar later haar BA-graad in internasionale betrekkinge aan die Universiteit van die Witwatersrand. Winnie het verskeie betrekkings in die ou bantoestan van Transkei beklee, insluitende 'n pos in die Transkeise staatdiens. Haar eerste werk was as 'n maatskaplike werker by die Baragwanath-hospitaal in Soweto.
Huwelik en kinders
Die jong Winnie ontmoet 'n prokureur en anti-apartheidsaktivis, Nelson Mandela, in 1957. Sy was 22 jaar oud en het by 'n bushalte in Soweto gestaan toe Mandela haar raaksien, 'n geselsie met haar aanknoop, en 'n ete-afspraak vir die volgende week met haar maak. Die twee is in 1958 getroud en het twee dogters, Zenani (gebore in 1959) en Zindzi (gebore in 1960). Nelson Mandela is in 1963 in hegtenis geneem en in 1990 vrygelaat. Die paartjie is in 1992 uitmekaar en hul egskeiding is in 1996 met 'n ooreenkoms (waarvan die inhoud nooit bekend gemaak is nie), wat buite die hof geskik is, finaal afgehandel. Haar pogings vir 'n egskeidings-ooreenkoms van $35-miljoen is deur die hof van die hand gewys toe sy nie vir die verhoor opgedaag het nie. Toe sy in 1994 uitgevra is oor 'n moontlike versoening, het sy gesê: "Ek streef nie om die land se presidentsvrou te word nie. Inderdaad is ek nie die soort mens om mooi blomme rond te dra en almal se porseleinpop te wees nie."
Apartheid
As gevolg van haar politieke bedrywighede is sy gereeld deur die veiligheidspolisie aangehou. Sy is gemartel, aan huisarres onderwerp, gedurig dopgehou, vir 'n jaar alleen opgesluit en na 'n klein Vrystaatse dorpie verban. In latere jare het sy na vore getree as 'n vurige teenstander van apartheid (Augustus 1963-Februarie 1990). Vir baie van dié tyd was sy in ballingskap in Oranje-Vrystaat en in die gebied ingeperk, behalwe vir die tye wanneer sy toegelaat is om haar man op Robbeneiland te besoek. Aan die begin van 1969 is sy in eensame opsluiting in die Sentrale Gevangenis in Pretoria aangehou. Dit was hiertydens dat die Weste in Winnie Mandela begin belangstel het. Sy het klinieke vir haar mense gereël, aktief geveg vir gelyke regte en is deur die ANC verhoogde status gebied as 'n simbool van die stryd teen apartheid.
In 1985 is die Robert F. Kennedy Human Rights Award aan Winnie en mede-aktiviste, Allan Boesak en Beyers Naudé toegeken vir hul menseregtewerk in Suid-Afrika.
Kriminele veroordelings en misdaadbedrywighede
Haar reputasie het 'n ernstige knou gekry oor die openbare uitlatings wat sy kwytgeraak het. Soos die toespraak wat sy op 13 April 1986 in Munsievile gehou het waar sy die grusame praktyk van die halssnoermoorde (verbrand mense lewendig met buitebande en petrol) goedgepraat het. Haar woorde was: "Met ons dosies vuurhoutjies en ons halssnoere sal ons die land bevry." Haar reputasie is nog verder geskaad met die beskuldigings van haar lyfwag, Jerry Musivuzi Richardson, dat sy opdragte vir ontvoerings en moorde gegee het. Richardson was die afrigter van die Mandela Voetbalklub wat eintlik Winnie se persoonlike sekuriteitsmense was. Op 29 Desember 1988 ontvoer Richardson die 14-jarige James Seipei (ook bekend as Stompie Moeketsi) en drie ander jeugdiges uit die huis van 'n Metodisteprediker, Eerw. Paul Verryn, met die verskoning dat die eerwaarde hulle seksueel misbruik. Die vier is geslaan en gedwing om te sê hulle het seks met Verryn gehad. Seipei is daarvan beskuldig dat hy 'n informant is en sy lyk is later op 6 Januarie 1989 in die veld met messteke aan sy keel gekry.
Oorgang na demokrasie
Met Suid-Afrika se oorgang na demokrasie het sy 'n baie minder versoenende houding as haar man teenoor die land se wit gemeenskap gehad. Hoewel sy aan sy sy was met sy vrylating in 1990, die eerste keer saam in die openbaar in byna 30 jaar, is die Mandela's se huwelik op die rotse toe dit bekend word dat sy ontrou was terwyl hy tronkstraf uitgedien het. Ná die egskeiding aanvaar Winnie haar ongetroude van as Madikizela-Mandela. Sy word aangestel as adjunk-minister van kuns, kultuur, wetenskap en tegnologie (Mei 1994). Elf maande later is sy afgedank weens bewerings van korrupsie.
Regsprobleme
Op 24 April 2003 word Winnie op 43 aanklagte van korrupsie en 25 klagtes van diefstal skuldig bevind. Haar makelaar, Addy Moolman, is op 58 korrupsieklagtes en 25 vir diefstal skuldig bevind. Hulle het skuld ontken vir die gelde wat uit 'n begrafnisfonds onttrek is. Sy is tot vyf jaar tronkstraf gevonnis wat later op appél na 'n opgeskorte vonnis verander is. Kort na haar vonnis bedank Madikizela-Mandela uit die ANC-leierskap, bedank ook as president van die ANC se Vroueliga en as parlementslid.
In Junie 2007 weier die Kanadese Hoëkommissaris in Suid-Afrika vir Winnie Madikizela-Mandela 'n visum om na Toronto, Kanada toe te vlieg vir 'n fondsinsamelings-galakonsert wat ook die wêreld-première van The Passion of Winnie, 'n opera gegrond op haar lewe, ingesluit het.
2010 onderhoud met Nadira Naipaul
In 2010 voer Nadira Naipaul 'n onderhoud met Madikizela-Mandela waartydens sy haar gewese man aanval en daarvan beskuldig dat hy die swartes in die steek gelaat het, en dat hy "niks meer as net 'n stigting is nie". Sy veroordeel hom verder omdat hy die Nobelprys vir Vrede saam met F.W. de Klerk aanvaar het.
John Gregson
John Gregson (15 Maart 1919 – 8 Januarie 1975) was 'n Engelse akteur. Hy was bekend vir sy rolle in die rolprente Scott of the Antarctic (1948), The Holly and the Ivy (1952), Pursuit of the Graf Spee (1956), en The Longest Day (1962).
Eerste klasse (Nederlandse amateursokker)
Elke "eerste klasse" in die liga bestaan uit veertien sokkerklubs. Al ses distrikte het beide 'n Saterdag- en 'n Sondag-kompetisie, met die uitsondering van Suid-II, wat slegs op Sondae kompeteer en dus net een eerste klasse kompetisie het. Tot en met die seisoen van 2009/10 was die eerste klasse op een na die hoogste amateursklasse.
Die kampioen van elke eerste klasse promoveer direk na die hoofklasse en die nommers 13 en 14 relegeer direk na die tweede klasse. Die periode-kampioene speel met die nommers 11 en 12 uit die hoofklasse in 'n na-kompetisie wat hulle die geleentheid gee om te kan promoveer. Die nommers 11 en 12 speel saam met die periode-kampioene uit die tweede klasse om in die eerste klasse te bly.
Limousin (dialek)
Die Limousin dialek (Limousin: Lemosin) is 'n Oksitaanse dialek wat deur ongeveer 400 000 mense in die deel van die Suide van Frankryk in die région Limousin gepraat of verstaan word. Die vroegste Oksitaanse dokumente is in dié dialek geskryf vernaamlik die Boecis, wat in ongeveer 1000 n.C. geskryf is.
Limousin word hoofsaaklik deur landelike mense ouer as 50 gebruik. Alle sprekers praat Frans as eerste of tweede taal. As gevolg van die taalbeleid van die Franse regering, wat slegs Frans as amptelike taal erken, word dit nie deur die regeing erken nie en is die taal moontlik besig om te verdwyn. Die Limousin dialek was tot die 16de eeu die amptelike taal van die gebied en het die oorheersende mondelingse taal gebly tot aan die begin van die 20ste eeu toe Frans begin het om die oorhand te kry. Spore van die Oksitaanse dialek van Limousin bly behoue in baie familie- en plekname. Verder kan dit waargeneem word in die woordbou en gesegdes en die aksent van Franse sprekers van Limousin.
'n Taalherlewingsbeweging rondom die Felibrige en die Institut d'Estudis Occitans is aktief in Limousin en ander dele van Oksitanië. Daar is twee École Calandreta, tweetalige privaatskole waar Frans en Oksitaans vir onderrig gebruik word in die Limousin dialek gebied; die een by Limoges en die ander by Périgueux. Die skole is nie-denominaal, gratis en gebruik 'n aktiewe en deelnemende pedagogie gegrond op die teorieë van Freinet. Die skole is oop aan almal sonder uitsondering, insluitend kinders wie se ouers nie Oksitaans praat nie. Die skole neem deel aan die oordrag en behoud van die Limousin taal deur kinders tweetalig Oksitaans-Frans te onderrig.
2016 Australiese Grand Prix
Die 2016 Formule Een Australiese Grand Prix is op 20 Maart 2016 in Melbourne Australië gehou. Dit was die eerste wedren van die kampioenskapseisoen en is deur Nico Rosberg in sy Mercedes gewen.
Bande beskikbaargestel
Pirelli het die volgende bande aan alle spanne in Melbourne verskaf:
William Bendix
William Bendix (14 Januarie 1906 – 14 Desember 1964) was 'n Amerikaanse akteur en skrywer. Hy was bekend vir sy rolle in die rolprente The Glass Key (1942), Wake Island (1942), Lifeboat (1944), en The Blue Dahlia (1946).
Blackburn Rovers F.C.
Blackburn Rovers is 'n sokkerspan uit die Engelse dorp Blackburn wat in die Premier League speel. Die klub speel sedert 1890 op Ewood Park (kapasiteit: 31.000). Die span het drie keer die Engelse kampioenskap gewen (die laatste keer in 1995). Die Suid-Afrikaanse span Blackburn Rovers is vernoem na hierdie klub.
Neurenberg
Neurenberg (Duits: Nürnberg, [ˈnʏɐ̯nbɛɐ̯k], ) is die tweede grootste stad in Beiere, Duitsland, ná die hoofstad München met 'n bevolking van 515 543 in 2020 en 'n oppervlakte van 186,44 km².
Ї (Cyrillies)
Ї (kleinletter: ї) is ’n letter van die Cyrilliese alfabet wat in Oekraïens gebruik word en moenie met die Afrikaanse letter I met ’n deelteken verwar word nie. Dit word uitgespreek as /ji/.