cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Geskiedenis van die Britse Ryk en Statebond
Aardrykskundige Ligging
(a) In die trope het Brittanje verskeie eilande en handelsposte besit. Die meeste hiervan was in die Wes-Indiese Eilande, wat nog altyd belangrik was weens hul produksie van suiker en tabakprodukte, waarvoor daar 'n groot afsetgebied in Europa was. Jamaika was die grootste eiland, en St. Lucia en Tobago is kort tevore aangeskaf omdat hulle goeie hawens waardevol kon wees vir die handhawing van die Britse see-oppermag in die Karibiese See. Deur die verkryging van Trinidad is Brittanje se vat op die handelsroetes na Suid-Amerika, waar hy gedurende die Napoleontiese oorloë uitgebreide handelsbelange verwerf het, versterk. Hierdie belange kon uitgebrei word, aangesien die kolonies besig was om 'n geslaagde onafhanklikheidsoorlog teen hul moederland te voer. Die Suid-Amerikaanse vasteland was nou beskikbaar as afsetgebied vir Britse goedere en vir handel. In Wes-Afrika was daar handelsposte by plekke soos Bathurst en Akkra, 'n oorblyfsel van die slawehandel met Amerika wat in 1807 beëindig is, en Sierra Leone, 'n kolonie wat vir vrygestelde slawe gestig is. Hierdie plekke kon as vlootbasisse dien ten einde die handelsroetes in die Suid-Atlantiese Oseaan na die Ooste te beskerm. Die Indiese skiereiland het reeds die ekonomiese middelpunt van die Tweede Britse Ryk, wat na die verlies van die Amerikaanse Kolonies opgebou is, geword. In hierdie land het die Britse Oos-Indiese Kompanjie Britse invloed vinnig gedurende die Napoleontiese oorloë en daarná uitgebrei deur die sluiting van verdrae met die inlandse vorste. Die Kaap, Ceylon en Mauritius is in 1815 behou ten einde die Britse handel en politieke mag in Indië te beskerm. Op die seeweg na die Ooste was die Kaap die poort na die Indiese Oseaan.
(b) In die gematigde lugstreek was die volksplantingskolonies geleë, waarheen mense in groot getalle verhuis het om 'n nuwe tuiste te soek. Daar was ses van hierdie kolonies in Noord-Amerika – Ontario, Quebec, Nieu-Skotland, Nieu-Brunswyk, Prins Eduard-eiland en Newfoundland. Hulle was langs die Sint Lawrence-rivier geleë, en was bure van die jong groeiende republiek, die Verenigde State van Amerika. Na die verlies van die Amerikaanse kolonies het Brittanje nedersettings in Australasië gestig en sodoende politieke belange in die Stille Oseaan verkry. Die bandietenedersetting wat in 1788 by Botanybaai deur kaptein Phillip gestig was, het met die hulp van vrygestelde misdadigers en immigrante tot die kolonies Nieu-Suid-Wallis, Victoria, Tasmanië en Suid-Australië ontwikkel.
Zeus
Geboorte
Rea het Zeus in ’n grot op Berg Ida in Kreta weggesteek. Daar is verskillende weergawes oor wie hom grootgemaak het.
Volwassene
Nadat Zeus ’n volwasse man geword het, het hy Kronos gedwing om eers die klip op te bring en daarna al Zeus se broers en susters in omgekeerde volgorde. Daarna het Zeus Kronos se broers, die gigante, honderdhandiges en die siklope gered van hul onderaardse sel in Tartaros nadat hy hul wag doodgemaak het. As teken van hul waardering het die siklope vir hom die donderweer en die weerligstraal gegee, wat voorheen deur Gaia weggesteek is. Saam met sy broers, susters en ooms het Zeus Kronos en die ander Titane in die Titanestryd onttroon. Die verslane Titane is toe na die donker onderwêreldstreek Tartaros gestuur. Atlas, een van die Titane wat teen Zeus geveg het, moes die lug ophou as sy straf.
Geskiedenis van die Britse Ryk en Statebond
Aardrykskundige Ligging
Queensland en Wes-Australië is teen die middel van die neëntiende eeu bygevoeg. In die dertiger jare het immigrasie van dieselfde aard tot die kolonisasie van Nieu-Seeland gelei.
Aan die suidelike punt van Afrika was die Kaapkolonie, wat beskou is as 'n volksplantingskolonie. Alhoewel dit 'n talryke slawebevolking gehad het en as 'n strategiese punt vir die veiligheid van die handel en belange in die Ooste gedien het, is dit in die gematigde lugstreek geleë en het dit 'n groot aantal blanke koloniste bevat, wat hierdie land hul vaste tuiste gemaak het.
Zeus
Volwassene
Zeus het daarna die wêreld met sy oudste broers, Poseidon en Hades, gedeel deur hulle drie lootjies te laat trek. Zeus het die lug gekry, Poseidon die water en Hades die wêreld van die afgestorwenes (onderwêreld). Die antieke aarde, Gaia, kon nie opgeëis word nie; sy is deur al drie gedeel, elk volgens sy vermoëns: Dit verduidelik hoekom Poseidon die "aardskudder" (die god van aardbewings) was en Hades mense ná hul dood opgeëis het.
Gaia het Zeus verkwalik oor die manier waarop hy die Titane behandel het, want hulle was haar kinders. Kort nadat hy die troon bestyg het as heerser van die gode, moes Zeus veg teen van Gaia se ander kinders: die monsters Tifon en Echidna. Hy het Tufon verslaan en hom onder ’n berg vasgekluister, maar hy het Echidna en haar kinders laat lewe.
Geskiedenis van die Britse Ryk en Statebond
Bevolking
Die tropiese besittings het 'n veelrassige bevolking gehad. Die blanke koloniste het daar as 'n klein maar invloedryke minderheid gewoon. Te midde van 'n groot slawebevolking in die Wes-Indiese Eilande het die blanke planters die ekonomiese mag in die hande gehad. In Wes-Afrika het die blanke amptenare, handelaars en sendelinge met 'n talryke onontwikkelde bevolking in aanraking gekom. Die skiereiland Indië was bewoon deur 'n ontsaglike groot inheemse bevolking bestaande uit verskillende kulture wat verskillende tale gepraat het en aanhangers van verskeie godsdienste was. Daar was die blanke 'n beampte van die magtige Engelse Oos-Indiese Kompanjie en het hy die Kompanjie se ekonomiese belange probeer bevorder of sy administratiewe pligte as beampte in diens van die Kompanjie uitgevoer. Weens die strawwe klimaatstoestande van dié dele, het die blanke hom nie metterwoon as kolonis in die tropiese streke gevestig nie. Sy verblyf daar was slegs tydelik van aard, en hy het aan die end van sy dienstermyn na sy vaderland teruggegaan.
Zeus
Zeus en Hera
Zeus was die broer en eggenoot van Hera. By Hera het hy die kinders Ares, Hebe en Hefaistos gehad, hoewel Hera volgens sommige bronne dié kinders alleen verwek het. Sommige beskou Eileitia en Eris ook as hul dogters. Zeus se romantiese eskapades onder nimfe en ander vroue is legendaries. Hy het glo selfs verhoudings gehad met Leto, Demeter, Dione en Maia. Onder sy sterflike minnaresse tel Semele, Io, Europa en Leda.
Volgens baie mites was Hera jaloers op al sy romantiese avonture en was sy ’n konstante vyand van sy minnaresse en hul kinders by hom. ’n Tyd lank moes die nimf Eggo Hera se aandag aflei deur aanhoudend te praat. Toe Hera die plan agterkom, het sy Eggo vervloek om die woorde van ander te herhaal.
Geskiedenis van die Britse Ryk en Statebond
Bevolking
Vir die blanke was die gematigde lugstreek daarenteen 'n gebied van blywende vestiging, want die klimaat was soortgelyk aan dié van sy tuisland. Beskou uit die oogpunt van blanke kolonisasie, was die kolonies geleë langs die Sint-Laurensrivier in 1815 die belangrikste Britse besittings in die gematigde lugstreek. Ontario is deur die “United Empire Loyalists” gekoloniseer. Hulle was die mense wat tydens die Amerikaanse opstand lojaal aan Brittanje gebly het en ná die beëindiging van vyandelikhede daarheen verhuis het. Quebec, 'n Franse kolonie, is in 1763 aan Brittanje afgestaan. In teenstelling met Ontario, waar die nedersetters Engelssprekende Protestante was, was die oorgrote meerderheid van sy bevolking Franssprekende Rooms-Katolieke. Alhoewel Quebec 'n Britse kolonie was, is die Franse toegelaat om hul taalregte, hul burgerlike regstelsel, hul feodale stelsel van grondbesit en hul Rooms-Katolieke godsdiens te behou.
Zeus
Zeus en Hera
Hera het Ganumedes ook skynbaar verag. Hy is na Olimpus gebring as skinker van die gode en as Zeus se minnaar.
Kinders by sterflikes en nimfe
* Sommige Grieke beweer die Skikgodinne is die dogters van Zeus en die Titaan Temis of dié van oerwesens soos Nyx, Chaos of Ananke.
Geskiedenis van die Britse Ryk en Statebond
Bevolking
Die vestiging van 'n blanke bevolking van Britse herkoms in die Australiese kolonies het 'n homogene samelewing net soos dié wat in Ontario en Brittanje, die tuisland van die koloniste, woonagtig was, tot stand gebring.
Die Britse Ryk het teen 1815 'n baie heterogene bevolking gehad. 'n Groot deel van die blanke bevolking was nie van Britse afkoms nie. Die nie-blanke volke het Asiate en Afrikane, sowel as baie slawe, ingesluit. Van laasgenoemdes was die meeste op die suikerplantasies in die Wes-Indiese Eilande gevestig.
Die Ewolusie van Koloniale Selfbestuur
Gedurende die neëntiende eeu het verskeie Britse kolonies tot selfregerende kolonies ontwikkel. Ander het egter koloniale besittings gebly wat direk uit Londen deur die Ministerie van Kolonies bestuur is.
Kroonkolonie- of Beampteregering
In baie gevalle het die Ryksregering 'n kolonie direk uit Londen bestuur deur middel van 'n benoemde goewerneur as sy verteenwoordiger. Dit is die eenvoudigste vorm van koloniale bestuur en word Kroonkolonieregering genoem. Die goewerneur was slegs aan die Sekretaris vir Kolonies in Londen vir sy optrede verantwoordelik. Hy het wette vir die kolonie gemaak by wyse van proklamasie en kon alle amptenare behalwe die hoogste onder hom uit hul betrekkings ontslaan.
Onder hierdie regeringsvorm het die koloniste geen verteenwoordiging hoegenaamd in die regering gehad nie. Hierdie soort kroonkoloniebestuur het in besittings bestaan wat vir die vloot of die leër van strategiese waarde was, in watter geval die goewerneur gewoonlik 'n hoë vloot- of militêre offisier was. In kolonies met 'n multikulturele bevolking of waar die blanke bevolking klein in getal of onervare in selfregering was, is 'n burgerlike persoon as goewerneur aangestel.
Die meeste tropiese kolonies sowel as 'n paar in die gematigde lugstreek, soos Quebec en die Kaapkolonie, het hierdie strenge vorm van kroonkolonieregering gehad.
Namate die kolonies ontwikkel het, is mettertyd 'n hoër vorm van kroonkoloniebestuur ingevoer, 'n Adviserende raad is ingestel om die goewerneur van advies te bedien, maar hy was nie verplig om die aanbevelinge van hierdie raad te volg nie. Aanvanklik was die lede van die raad amptenare wat deur die goewerneur benoem is. Later is koloniste bygevoeg, maar aangesien hulle benoemde lede was, was hulle nie direkte verteenwoordigers van die burgerlike bevolking nie. Uiteindelik is die wetgewende raad, wat bestaan het uit benoemde amptenare en verkose nie-amptelike lede, ingevoer, wie se goedkeuring die goewerneur moes verkry vir die aanneming van wetgewing of die heffing van belastings. Dit is die hoogste vorm van kroonkolonieregering. 'n Raad waarin die koloniste verteenwoordig was, het die bestuursmag met die goewerneur en sy amptenare gedeel. Die Kaapkolonie het al hierdie trappe van kroonkoloniebestuur ervaar.
Verteenwoordigende Regering
Teen die begin van die neëntiende eeu het 'n meer gevorderde vorm van regering reeds in party kolonies in die gematigde lugstreek ontwikkel. Hier het 'n bloeiende blanke bevolking van Britse afkoms hom gevestig, en hier was daar ook geen slawe- of inboorlingvraagstukke nie. In hierdie kolonies het die goewerneur met die hulp van 'n parlement bestaande uit een of twee kamers regeer. Die goewerneur is nog deur die Kroon benoem, maar in sy regering moes hy die goedkeuring van die parlement in verband met alle sake rakende die kolonie, behalwe verdediging en die regulering van die koloniale handel, verkry.
Oor laasgenoemde twee sake het die Britse parlement die seggenskap behou. In die meeste gevalle is die Hoërhuis (Wetgewende Raad) deur die Kroon benoem, maar die Laerhuis (Wetgewende Vergadering) is sonder uitsondering deur die koloniste gekies op die basis van 'n kiesreg waarvolgens die meeste mans stemgeregtig was. Die goewerneur en die amptenare moes hulle skik na die wil van die Laerhuis, wat, as direkte verteenwoordiger van die koloniste, alle wetgewing oor finansiële aangeleenthede moes goedkeur. Indien die Laerhuis weier om die belastingvoorstelle wat elke jaar ingedien is, goed te keur, was die goewerneur magteloos. Die goewerneur was inderdaad afhanklik van die goeie gesindheid van die verkose Laerhuis ten einde goed te kan regeer. Hierdie soort regering is bekend as verteenwoordigende regering, en was die hoogste vorm van selfbestuur wat in die Britse kolonies in 1815 bestaan het. In die praktyk het 'n kolonie onder dié stelsel feitlik volle selfregering in verband met binnelandse aangeleenthede gehad, weens die mag wat deur die verkose Wetgewende Vergadering uitgeoefen is. Die Wetgewende Vergadering het as mondstuk van die inwoners van die kolonie gedien. Daar het voorheen verteenwoordigende regering in die dertien kolonies in Noord-Amerika bestaan. Na die Amerikaanse opstand (1783) het die belangstelling in die koloniale ryk in Brittanje verminder, omdat die openbare mening was dat kolonies mettertyd “sou afval soos ryp vrugte van 'n boom af”. Party staatsmanne in Brittanje het egter gemeen dat ander kolonies beweeg kon word om nie die voorbeeld van die dertien kolonies te volg nie, indien die ruimste mate van selfbestuur wat destyds in swang was, aan hulle toegeken word. So 'n beleid sou wrywing met die moederland voorkom en die kolonies geen rede gee om van die Ryk af te skei nie. Hierdie opvatting het by die Britse parlement ingang gevind en is daarna eers toegepas in die oorblywende kolonies in Noord-Amerika. Die rede hiervoor was dat hierdie kolonies geografies naaste aan die V.S.A. geleë was en miskien beweeg kon word om af te skei. So is dan in 1791 selfregering aan Bo-Kanada (Ontario) en Onder-Kanada (Quebec) toegeken. Mettertyd is dit-ook in Nieu-Skotland, Nieu-Brunswyk, Prins Eduard-eiland en Newfoundland ingevoer. Elkeen van hierdie kolonies is deur 'n goewerneur benoem deur die Kroon en 'n parlement van twee kamers regeer. Die Wetgewende Raad was ook 'n genomineerde liggaam, maar die Wetgewende Vergadering is deur die koloniste gekies. Op dié wyse is die voortbestaan en die uitbreiding van verteenwoordigende regering, wat deur baie mense as die direkte oorsaak van die opstand van die dertien kolonies beskou is, in die Britse kolonies gedurende die neëntiende eeu verseker. Dit is daarna aan die Australiese kolonies toegestaan, en in 1854 ook aan die Kaapkolonie.
Wrywing tussen die Ministers en die Laerhuis
Die kolonies in Noord-Amerika het die leiding geneem in die beweging vir die verkryging van volle selfbestuur. Die swak skakel in die masjinerie van verteenwoordigende regering was die Uitvoerende Raad (die ministers). Alhoewel die ministers sitting in die Laerhuis gehad het en wetgewing moes indien, is hulle deur die goewerneur benoem en hulle aan hom verantwoordelik. Indien die meerderheidsparty in die Laerhuis nie die vertroue van die ministers geniet het nie, kon wrywing maklik tussen die Laerhuis aan die een kant en die Uitvoerende Raad en die Goewerneur aan die ander kant ontstaan. So 'n konstitusionele krisis het dan ook uiteindelik in sowel Bo- as Onder-Kanada ontstaan, en tot verder ontwikkeling in selfbestuur gelei.
Die MacKenzie-Rebellie in Bo-Kanada
duimnael| Hierdie proklamasie is op 7 Desember 1837 uitgevaardig en het ’n £1 000-beloning aangebied vir die inhegtenisneming van William Lyon Mackenzie. Bo-Kanada was geheel en al Brits, daar dit deur die United Empire Loyalists gekoloniseer was. Sedert die einde van die Napoleontiese oorloë het die bevolking as gevolg van aansienlike immigrasie uit Brittanje toegeneem. 'n Klein welopgevoede deel van die Lojaliste het Ontario as hulle besondere erfenis beskou, en hulle tot 'n aristokratiese kliek gevorm wat as die “Family Compact” bekend geword het. Hulle het die meeste openbare ampte beklee, en die Uitvoerende Raad en die Wetgewende Raad onder hul beheer gehad, omdat hulle op die steun van die goewerneur kon reken. Bowendien het die Lojaliste neergesien op die nuwe immigrante, aangesien hulle nie tot die Anglikaanse Kerk, waarvoor hulle beheer oor die meeste van die kerkreserwes in die kolonie (die Clergy Reserves) toegeëien het, behoort het nie. Die oorheersing van hierdie kliek het heftige teenstand in die Wetgewende Vergadering verwek, waarin die Hervormingsparty, wat die nuwe immigrante verteenwoordig het, uiteindelik die meerderheid gekry het. Om die mag van die Lojaliste te verbreek, het die Hervormingsparty, gelei deur MacKenzie, die afskaffing van die kerk-reserwes geëis en ook daarop aangedring dat die Wetgewende Raad verkies moes word en die Uitvoerende Raad aan die Wetgewende Vergadering verantwoordelik gemaak moes word. Laasgenoemde was inderdaad 'n eis om verantwoordelike bestuur. Die goewerneur het geweier om hierdie voorstelle te oorweeg, waarop die Wetgewende Vergadering geweier het om die nodige fondse te voorsien. Die goewerneur het toe die geld wat uit die verkoop van kroongrond verkry is, invoerregte en toelaes van die Britse parlement gebruik om die regering voort te sit. Toe baie hervormers vervolg is, is 'n kritieke stadium bereik. Uiteindelik het MacKenzie, wat nou verlang het dat Ontario by die Verenigde State ingelyf moes word, in 1837 'n opstand verwek. Die meerderheid van sy party wou egter nie die toevlug tot sulke uiterste maatreëls neem nie, en het hom dus nie ondersteun nie. Die rebellie is maklik onderdruk, en MacKenzie was genoodsaak om oor die grens na die V.S.A. te vlug.
Die Papineau-rebellie
In Onder-Kanada het 'n soortgelyke toestand as gevolg van kultuurverskille ontstaan. Aangesien die oorweldigende meerderheid van die bevolking Franse was, is die Wetgewende Vergadering deur hulle beheer. Om die Britse minderheid te beskerm, het die goewerneurs uiteindelik Engelse as lede van die Wetgewende Raad en van die Uitvoerende Raad aangestel, en hulle het op hul beurt die Wetgewende Vergadering teengewerk. Toe die Wetgewende Vergadering in 1831 die reg van die Kroon verkry om die finansies te beheer, het hy die mag gebruik om die Uitvoerende Raad in die uitvoering van sy beleid te dwarsboom. Die Vergadering het geweier om wetsontwerpe goed te keur wat deur die Uitvoerende Raad voorgestel is met die doel om die handel van die kolonie te bevorder, waarby die Britse bevolking veral belang gehad het. Na 1833 het die Wetgewende Vergadering geweier om fondse te bewillig, met die gevolg dat 'n dooie punt bereik is.
Uiteindelik het Papineau, die welsprekende leier van die Franse, in 1834 verantwoordelike regering geëis. Die toestand was so ernstig dat die Britse Regering in 1835 'n kommissie van ondersoek onder lord Gosford uitgestuur het. Die kommissie het geweier om die eis om verantwoordelike regering te oorweeg. In die plek daarvan het dit die opskorting van die grondwet en regering deur middel van krygswet, indien die Vergadering sou volhard in sy weiering om fondse te bewillig, voorgestel. Toe hierdie aanbeveling in 1837 in Quebec bekendgemaak is, het Papineau 'n opstand begin. Die gematigde Franse party, net soos die gematigde in Ontario, het hulle nie daarmee vereenselwig nie, en die rebellie is maklik onderdruk. Die opstande in Ontario en Quebec het die Britse parlement tot 'n besef van die erns van die toestand in Kanada gebring. Die Liberale party wat met lord John Russel as Sekretaris van Kolonies aan die bewind was, het daarop, in 1838, lord Durham as goewerneur en hoë kommissaris uitgestuur om ondersoek in te stel en aanbevelinge in verband met die toekomstige bestuur van Kanada te doen.
Die Radikale Imperialiste
Durham se sending was van groot betekenis in verband met die ontwikkeling van koloniale selfbestuur, daar hy die voorstander was van 'n nuwe koloniale beleid wat deur die Britse parlement aanvaar is. Daar was destyds baie mense in Brittanje wat nie meer enige belang in die koloniale ryk gestel het nie. Hulle het kolonies beskou as “meulstene om ons nekke”, aangesien hulle vir die moederland 'n sware finansiële las was. Koloniale tekorte moes aangesuiwer word en troepe voorsien word om die kolonies teen aanvalle van inboorlinge of buitelandse vyande te beskerm. Die toename van die oorsese handel met gebiede buite die Ryk as gevolg van die suksesvolle toepassing van vryhandel en wederkerigheid na 1849 het ook die waarde van kolonies in die oë van die handelaarsklasse verminder.
Durham se Verslag oor Kanada, 1839
Toe Durham in Kanada aankom, moes hy sy aandag aan twee vraagstukke wy: die gevaarlike toestand wat deur die opstande veroorsaak is, en die vorm van die toekomstige regeringsvorm van Kanada. Met betrekking tot die eerste waagstuk het hy die feit beklemtoon dat kulturele wrywing tussen die Engelse en Franse koloniste die grondliggende oorsaak van die moeilikhede was, want, het hy beweer, hy het in Onder-Kanada “nie twee politieke partye nie, maar twee nasies binne 'n enkele staat wat met mekaar oorlog maak”, aangetref. Om hierdie toestand van sake te bowe te kom, het hy die vereniging van die twee Kanadas onder een parlement aanbeveel met die doel om die Franse te oorstroom, want hulle sou dan deur die gesamentlike stemme van die Britse koloniste oorstem kon word. Lord Durham het gehoop dat al die kolonies in Noord-Amerika uiteindelik sou verenig, sodat die verengelsing van die Franse verhaas kon word. Hy was van mening dat kulturele geskille sou verdwyn, as ekonomiese vooruitgang bevorder kon word. Hy het dus die aanlê van spoorweë en kanale aanbeveel, sodat die verskillende dele van die bevolking nouer met mekaar in aanraking gebring kon word. Immigrasie op groot skaal vanuit Brittanje moes ook aangemoedig word ten einde Kanada meer Brits in bevolking en aard te maak.
Vir die toekomstige regeringsvorm van Kanada het hy die voortduring van verteenwoordigende bestuur afgekeur. Hy het gemeen dat die oorsaak van al die konstitusionele moeilikhede die feit was dat die Uitvoerende Raad nie aan die Laerhuis verantwoordelik was nie. In die van hierdie stelsel het Durham 'n hoër vorm van selfregering voorgestaan – een waar die Uitvoerende Raad uit lede van die Laerhuis aangewys word en daaraan verantwoordelik moes wees. Dit was in wese verantwoordelike Regering. Dit is hierdie aanbeveling wat die Durham-verslag so 'n belangrike dokument gemaak het. Die aanvaarding van hierdie beginsel het die ontwikkeling van volle selfbestuur in die volksplantingskolonies moontlik gemaak. Indien die voorstel van Durham aanvaar word sou die gevaar dat Kanada aangetrek en uiteindelik ingelyf word deur sy magtige naburige land (die V.S.A.) verminder. Volgens Durham, het verantwoordelike regering nie die beheer van alle binnelandse aangeleenthede deur die koloniale parlement beteken nie. In verband met sake rakende die ryksbeleid of die Britse konneksie, soos buitelandse beleid, die verkoop van kroongrond, oorsese handel en die nuwe grondwet sou die Britse parlement sy wetgewende bevoegdheid behou. Die beheer oor kroongrond sou die Imperiale regering in staat stel om grootskaalse emigrasie van mense van Britse herkoms na Kanada te organiseer. As Liberalis was Durham ook ten gunste van die instelling van munisipaliteite in die Kanadese kolonies, omrede dit as 'n middel ter opleiding in plaaslike selfregering sou dien. Hierdie bestuursvorm is in 1835 in Brittanje ingestel. Durham was slegs ses maande in Kanada gewees, toe hy verplig was om te bedank as gevolg van 'n verskil van mening met die Britse regering omtrent die behandeling van sommige rebelle.
Tog is sy verslag een van die belangrikste dokumente in die Britse koloniale geskiedenis, want dit het die weg gebaan vir die instelling van volle selfregering.
Die Unie van Bo- en Onder-Kanada
Die Britse parlement het onmiddellik in die gees van Durham se Rapport te werk gegaan. In 1840 is 'n wet aangeneem wat Bo- en Onder-Kanada onder een goewerneur verenig het. Die parlement het uit twee kamers bestaan, 'n Wetgewende Raad wat vir lewenslank deur die Kroon benoem is, en 'n verkose Wetgewende Vergadering. In albei kamers (huise) het elke provinsie ewe veel lede gehad, alhoewel Onder-Kanada se bevolking groter was. Die Uitvoerende Raad (ministerie) het uit agt lede benoem deur die goewerneur uit albei Kamers bestaan, en daar is veronderstel dat hulle die steun van die meerderheid in die parlement sou hê. Engels sou die amptelike taal wees, maar Frans is kort daarna ook erken. Volle verantwoordelike regering is nie onmiddellik toegepas nie, omdat die Britse regering bedug was vir die stappe wat 'n onafhanklike kabinet miskien kon doen. Derhalwe het die eerste drie goewerneurs nie altyd die ministeries uit die meerderheidsparty gekies, of aan die wense van hul ministers uitvoering gegee nie.
Die Instelling van Volle Verantwoordelike Bestuur
In 1846 het 'n Liberale regering in Brittanje aan die bewind gekom. Graaf Grey, die Sekretaris vir Kolonies, het besluit om die beginsel van verantwoordelike regering sonder versuim in Kanada in werking te stel. In 1847 het hy lord Elgin, 'n skoonseun van lord Durham en 'n sterk ondersteuner van sy beginsels, as goewerneur van Kanada aangestel. Elgin het opdrag ontvang om die ministerie uit die meerderheidsparty te kies en gevolg te gee aan hul wense. Hy was dus die eerste goewerneur wat volle verantwoordelike regering tot stand gebring het.
In 1849 is verantwoordelike regering aan 'n dramatiese toets in Kanada onderwerp. Die Liberale party het 'n wetsontwerp aangeneem waarvolgens die bevolking van Onder-Kanada vergoed sou word vir verliese wat hulle in die Papineau-rebellie gely het. Onmiddellik het die Lojaliste van Bo-Kanada sterk beswaar aangeteken en geëis dat die goewerneur die wetsontwerp moes veto.
Lord Elgin het geweier om teen die advies van die ministerie op te tree en die wetsontwerp bekragtig, nieteenstaande hy beledig en die parlementsgebou deur die gepeupel aan die brand gesteek is.
Hierdie moedige optrede het die werk van Durham bekroon en verantwoordelike regering 'n werklikheid gemaak. Dit het ook die ontwikkeling tot volle verantwoordelike selfregering van ander Britse kolonies moontlik gemaak.
Die Uitbreiding van Selfregering
Kanada was dus die eerste Britse kolonie wat volle selfregering in verband met binnelandse aangeleenthede gehad het. Teen 1853 is dit reeds in al die orige Noord-Amerikaanse kolonies ingestel, en later het ander volksplantingskolonies aan die beurt gekom. In Australië is dit eerste ingestel in Nieu-Suid-Wallis (1854), kort ná die verbanning van bandiete daarheen gestaak is en die ontdekking van goud die kolonie voorspoedig gemaak het. In die loop van die volgende paar jaar is dit aan Victoria, Suid-Australië, Tasmanië en Queensland toegeken. In Wes-Australië was die vooruitgang so langsaam dat verantwoordelike bestuur daar eers in 1890 ingestel is. As gevolg van die bekwame administrasie van sir George Grey is verantwoordelike regering in 1856 aan Nieu-Seeland toegeken.
Selfbestuur in Suid-Afrika het teen 'n langsamer tempo ontwikkel as gevolg van plaaslike toestande. Die Kaapkolonie het eers in 1872 verantwoordelike regering gekry. Aan die ander kolonies is dit eers aan die einde van die eeu toegeken.
Teen 1860 was verantwoordelike regering dus al 'n gevestigde stelsel in die volksplantingskolonies. Die Imperiale regering het beheer oor hul verdediging uitgeoefen, hul buitelandse beleid behartig en die reg besit om wetgewing van 'n koloniale parlement wat met dié van die Britse parlement gebots het, te veto. Origens het hierdie kolonies volle selfregering ten opsigte van hul binnelandse aangeleenthede gehad. Teen daardie jaar het hulle reeds beheer oor kroongrond en immigrasie sowel as die regulering van die handel met die moederland en met buitelandse moondhede gehad.
Die Bereiking van Staatkundige Eenheid in die Selfregerende Kolonies
Teen die middel van die neëntiende eeu was daar sowel in Europa as 'n Noord-Amerika kragte aan die werk wat gelei het tot die totstandkoming van nouer staatkundige eenheid tussen state en kolonies met mense van dieselfde ras en met gemeenskaplike vraagstukke om op te los. Hierdie kragte het in Europa in die sestiger jare tot die staatkundige vereniging van die Duitse en Italiaanse state gelei. In Noord-Amerika is 'n burgeroorlog in die V.S.A. gevoer ten einde die Amerikaanse eenheid te bewaar, terwyl daar tegelykertyd 'n beweging om die Britse kolonies langs die St. Lawrence-rivier te federeer ontstaan het. Dit het op sy beurt gedien as voorbeeld vir 'n soortgelyke beweging met die doel om die Britse kolonies in Australië en dié in Suid-Afrika nouer aan mekaar te verbind.
Die Noodsaaklikheid vir Nouer Aaneensluiting
Daar was baie onderliggende redes wat federasie noodsaaklik gemaak het. Die opkoms van nasionalisme was 'n spoorslag tot die staatkundige vereniging van state met volke behorende tot dieselfde kultuur en met dieselfde taal en gewoontes. Dit het tot die ontstaan van die Duitse ryk en die koninkryk Italië gelei. In die Britse selfregerende kolonies was daar ander ewe sterk oorsake. Die moontlikheid van 'n aanval van die kant van magtige aggressiewe buurstate het sommige kolonies beweeg om te verenig ten einde hul verdediging te versterk. Netelige ekonomiese vraagstukke, soos die bestaan van hoë doeane-tariewe het sommige kolonies genoodsaak om 'n nouer vereniging aan te gaan as enigste metode om 'n tariewe-oorlog te beëindig.
Die eerste federasiepoging is in Australië aangewend. Graaf Grey het die Australiese kolonies reeds in 1847 aangemoedig om te federeer ten einde 'n tariewe-oorlog te voorkom, maar sonder sukses. 'n Soortgelyke vrugtelose poging is in 1858 deur sir George Grey in Suid-Afrika aangewend, toe hy stappe gedoen het om die Kaapkolonie, Brits-Kafferland en Natal met die Oranje-Vrystaat te federeer. Kanada het weer eens die voortou geneem. Dit was die eerste gebied van blanke vestiging waar 'n federasie tot stand gekom het, en sodoende het hy 'n voorbeeld gestel wat die kolonies in Australië en Suid-Afrika kon navolg.
Die Mislukking van Koalisieregering
Die Unie het nie die konstitusionele moeilikhede van Kanada uit die weg geruim nie. Weens skerp beleidsverskille in die koalisiekabinette moes die regerings dikwels bedank. MacDonald, leier van die Britse Konserwatiewe, het daarin geslaag om met Cartier, leier van die Franse Konserwatiewe, 'n stabiele koalisieregering te vorm, en hierdie koalisie het van 1856 tot 1862 aan bewind gebly. Selfs toé het dit nog maar moeilik gegaan, want die twee Konserwatiewe partye het nie dieselfde opvattings gehuldig, of dieselfde belange gehad nie. Die tweeledige aard van die regering is in elke opsig beklemtoon. Daar was in werklikheid twee eerste ministers, een Brits en een Frans, en in die ministerie moes Bo- en Onder-Kanada gelykop verteenwoordig wees. Bowendien, wou nóg die Franse nóg die Britte die uitgawe van geld in belang van een provinsie goedkeur, tensy 'n gelyke bedrag vir die ander een beskikbaar gestel is nie. Dit het die regering baie duur gemaak. Ook moes die beginsel van 'n “dubbele meerderheid” in die parlement toegepas word. Enige maatreël wat een provinsie geraak het, moes eers die goedkeuring van die verteenwoordigers van daardie provinsie wegdra voordat dit deur die parlement aangeneem kon word. Dit het die parlementêre prosedure baie omslagtig gemaak. In 1862, toe hierdie regering as gevolg van 'n meningsverskil oor 'n milisiewetsontwerp geskeur het, het twee verkiesings gevolg, en is verskeie ministries kort na mekaar verslaan. Ten spyte van verantwoordelike regering het die bestaan van die koalisieministeries dus die werking van die grondwet onmoontlik gemaak. In 1864 is egter 'n koalisieregering gevorm deur die twee Britse partye onder MacDonald, die Konserwatief, en George Brown, die Radikaal. Die leiers wat voorheen bittere teenstanders was, het hierdie ooreenkoms getref ten einde verdere nuttelose verkiesings te vermy, en het belowe om alle bestaande moeilikhede uit die weg te ruim deur te agiteer vir 'n federasie van die twee provinsies en later ook die ander Noord-Amerikaanse kolonies. Dit was duidelik dat slegs 'n federasie die dooiepunt in die regering kon verwyder en die uiteenlopende belange van Quebec en Ontario kon versoen. Deur federasie het die Britte ook verwag om gunstiger verteenwoordiging in die parlement te verkry.
Die Houding van die V.S.A.
Daar was in Ontario 'n groep wat begerig was om die band met Brittanje te verbreek en wat na staatkundige vereniging met hulle magtige buurman, die V.S.A., gestreef het. Dit het gestrook met die beleid van die Amerikaanse Republiek, wat van 1840 af besig was om Kanada deur ekonomiese belange nader na hom te trek. Nadat Brittanje in 1846 die Koringwette afgeskaf en 'n vryhandelsbeleid begin volg het, is Amerikaanse meel nie meer oor Kanada na Brittanje ingevoer nie, maar oor New York.
Die Kanadese meulenaars het swaar verliese gely, en die regering is van sy kanaal- en haweregte beroof. In 1854 het lord Elgin 'n verdrag van wederkerigheid vir 'n tydperk van tien jaar met die V.S.A. gesluit. Die vernaamste produkte van elke land sou die ander feitlik belastingvry kon binnegaan, en dit het gehelp om die ekonomiese welvaart van Kanada te laat herleef. In 1865, toe die verdrag verstryk het, het die V.S.A. geweier om dit te hernieu, deels omdat Brittanje met die Gekonfedereerde State tydens die Burgeroorlog gesimpatiseer het, maar ook om aan Kanada duidelik te toon hoeveel hy verloor het deur aan Brittanje verbonde te wees en buite die V.S.A. te bly. Die meerderheid van die Kanadese was egter teen inlywing gekant. Die opsegging van die Wederkerigheidsverdrag (of Resiprositeitsverdrag) het in werklikheid die saak van federasie in Kanada bevorder. Dit het nou reeds 'n dringende noodsaaklikheid geword weens die mislukking van die koalisieregerings om aan die bewind te bly. As federasie eers eenmaal tot stand gekom het, sou die handel tussen die kolonies bevorder word, want die beperkings van die tolgrense sou verdwyn. Op hierdie wyse sou die kolonies hulle vir die verlies van hul handel met die V.S.A. kon vergoed.
Die gevaar van inlywing was destyds werklik dreigend. Die Burgeroorlog het pas geëindig, en die seëvierende Noordelike State was vol gewapende soldate. Sommige van hulle het gewapende strooptogte oorkant die Kanadese grens uitgevoer, maar is deur Britse en Kanadese troepe teruggedrywe. Dit was opvallend dat die regering van die V.S.A. min gedoen het om hierdie strooptogte te verhoed. Baie Kanadese het besef dat, indien die Noord-Amerikaanse kolonies sou federeer, hulle in staat sou wees om hul grense teen die vyandige planne van die V.S.A. te beskerm. Dit het ook duidelik geword dat die onbewoonde prêriestreke tussen Ontario en Brits-Columbia aan die Stille Oseaan-kus deur Kanada geannekseer en deur 'n trans-kontinentale spoorweg met die volksplantingskolonies langs die St. Lawrence verbind moes word. So 'n stap sou voorkom dat die V.S.A. sy gesag oor die prêrie uitbrei en Kanda afsny van die Britse nedersettings langs die Pasifiese kus. Die droom van 'n groot Kanada onder 'n federale regering het vaste vorm begin aanneem.
Die Quebec-konferensie, 1864
duimnael|regs|300px|Afgevaardigdes na die Quebec-konferensie, 1864. Uiteindelik is besluit om te verdaag en later in Quebec 'n konferensie te hou om die stigting van 'n omvangryker unie wat al die Britse kolonies in Noord-Amerika sou insluit, te oorweeg. In Oktober 1864 is hierdie konferensie deur verteenwoordigers van Kanada, die Kusprovinsies en Newfoundland bygewoon. Daar was baie moeilikhede wat oorwin moes word. Die Franse het 'n federasie gevrees wat die Britte 'n kans kon gee om hul nasionaliteit te ondermyn. Die Kusprovinsies het die oormag van Kanada gevrees, veral omdat laasgenoemde onpatriotiese elemente soos die Franse ingesluit het, en ook manne wat inlywing by die V.S.A. verlang het. Tog het John MacDonald, leier van die Unie-party, wat soos 'n ware staatsman opgetree het, die vyandige elemente oorgehaal. MacDonald was ten gunste van 'n unie, maar die konferensie het op 'n federale unie besluit ten einde die Franse en die Kusprovinsies, wat gevrees het dat hulle hul identiteit sou verloor tevrede te stel. Daar is ook gevoel dat die verskeidenheid van plaaslike belange soos daar in 'n uitgestrekte gebied soos Brits-Noord-Amerika bestaan het, in 'n federasie veel beter aandag sou geniet. Ten slotte moes finansiële toegewings en die aanlê van spoorweë aan die Kusprovinsies beloof word om hulle oor te haal om tot die Kanadese federasie toe te tree.
Stigting van die Dominium Kanada, 1867
Die Quebec-besluite is daarná aan die verskillende parlemente voorgelê. Kanada het hulle onvoorwaardelik goedgekeur, maar in die kusprovinsies het moeilikhede ontstaan. Uiteindelik is die Quebec-besluite deur 'n vergadering van afgevaardigdes in Londen gewysig, en in die vorm eenparig aangeneem. Die Britse regering wie se Sekretaris vir Kolonies, lord Carnarvon, vuriglik begeer het om die federasie verwesenlik te sien, het ruime geldelike steun vir die aanlê van 'n interkoloniale spoorweg van Quebec na Halifax beloof. In Maart 1867 het die Britse parlement die “British North America Act” aangeneem, waardeur die twee Kanadas, Nieu-Skotland en Nieu-Brunswyk onder die naam Dominium Kanada gefedereer is. Om afguns te voorkom, is daar besluit dat Ottawa, 'n onbekende plattelandse dorp, die hoofstad sou wees.
Toelating van Nuwe Provinsies
duimnael|regs|Werkers aan die Canadian Pacific Railway lê spore in die Benede-Fraservallei, 1881. In 1871 is Brits-Columbië, aan die kus van die Stille Oseaan, tot die Kanadese federasie toegelaat.
Een voorwaarde van sy toetrede was dat die Regering van die Dominium 'n spoorweg oor die vasteland moes aanlê wat Vancouver met die St. Lawrence sou verbind. Met dié doel is die groot uitgestrekte prêriewêreld tussen die Rotsgebergte en Ontario in 1869 van die Hudsonbaai-maatskappy gekoop, en Manitoba (1870), Saskatchewan en Alberta (1905) tot provinsies gevorm. Intussen het die “Canadian Pacific Railway” in die sewentiger jare tot stand gekom, en as 'n belangrike faktor gedien faktor gedien om hierdie prêrieprovinsies oop te stel. In 1873 het Prins Eduard-eiland weens geldelike moeilikhede aansoek gedoen om as provinsie toegelaat te word. Newfoundland het buite die federasie gebly tot 1950, toe soortgelyke redes hom genoodsaak het om ook toe te tree.
Kenmerke van die Grondwet
Die grondwet het voorsiening vir 'n goewerneur-generaal benoem deur die Kroon en 'n parlement van twee kamers of “huise” gemaak. Lede van die senaat word vir lewenslank benoem en dié van die Laerhuis. (House of Commons) word deur die volwasse manlike persone gekies.
Die grondwet van Kanada is minder onbuigsaam as dié van die V.S.A. In laasgenoemde word die bevoegdhede van 'n staatsparlement nie duidelik omskryf nie. Hierdie leemte was aanleiding tot die stryd oor “staatsregte”, wat een van die grondliggende oorsake van die burgeroorlog was. Hierdie moeilikheid is in die Kanadese grondwet oorwin, daar die bevoegdhede van sowel die Federale as die Staatsparlemente omskryf word. Elke provinsie het sy eie luitenant-goewerneur en 'n verkose parlement.
In die grondwet is die taal- en ander burgerlike regte van die Franse in Quebec verskans. Aan hierdie provinsie is gelyke verteenwoordiging met Ontario in die Hoërhuis toegeken. Hierdie voorregte word beveilig deur die bepaling in die grondwet waarvolgens wysiginge in die “British North America Act” slegs deur die Britse parlement aangebring kon word.
Federasiepogings in die Australiese Kolonies
In die jaar toe die federasie van Kanada tot stand gekom het (1867), het Nieu-Suid-Wallis (die moederkolonie), Victoria, Suid-Australië, Tasmanië en Queensland alreeds verantwoordelike regering gehad en het hulle ekonomiese voorspoed beleef as gevolg van vrye immigrasie en hul wol en goud. Wes-Australië, die sesde kolonie, het eers in 1890 selfregering gekry.
Geen Behoefte aan Federasie nie
Meer as dertig jaar sou verloop eerdat die federasie van die Australiese kolonies verwesenlik is, omdat daar geen dringende behoefte aan nouer aaneensluiting bestaan het nie. Daar was nie, soos in die geval van Kanada, 'n magtige naburige land om te vrees nie. Die kolonies was teen federasie gekant, omdat hulle gevrees het dat Nieu-Suid-Wallis, die moederkolonie, dan miskien oor hulle kon baasspeel. Geografies was die kolonies ver van mekaar verwyderd en elkeen het ekonomies afsonderlik ontwikkel. Bowendien was daar geen dringende behoefte aan 'n gemeenskaplike naturellebeleid nie, aangesien die inboorlinge weinig in getal was, en boonop vreedsaam was.
Die Federasiegedagte Lewend gehou
Belangstelling in federasie is in l883 opgewek as gevolg van Duitse bedrywigheid in Nieu-Guinee en Franse belangstelling in die Nieu-Hebride eilande naby Australië geleë. Die behoefte aan 'n nasionale-verdedigingstelsel het duidelik geblyk, en daarvoor was die een of ander soort federasie nodig. In daardie jaar het verteenwoordigers van die Australiese kolonies en van Nieu-Zeeland aan 'n konvensie deelgeneem as gevolg waarvan die Imperiale regering in 1885 'n Federale Raad in die lewe geroep het. In hierdie raad kon verteenwoordigers van die kolonies verdediging en sake van gemeenskaplike belang bespreek. Hierdie raad het elke jaar vergader, maar sy aansien het gely as gevolg van die afwesigheid van Nieu-Suid-Wallis en Nieu-Seeland. By die eerste koloniale konferensie in Londen in 1887 het die Australiese afgevaardigdes ingestem om by te dra tot die vlootkoste van die Ryk.
'n Voorstel vir die verdediging van die kolonies op land, wat ook 'n vorm van politieke federasie behels het, het hierop gevolg. Dus het sir Henry Parks, eerste minister van Nieu-Suid-Wallis, 'n poging aangewend om die kolonies te verenig. Hy het hulle beweeg om verteenwoordigers na 'n konvensie in Sydney in 1891 te stuur ten einde 'n federale grondwet te bespreek en op te stel. 'n Ontwerpgrondwet is opgestel, maar dit is verwerp deur die parlement van Nieu-Suid-Wallis waar Parks uit die kussings gelig is deur 'n Arbeidersregering wat skrikkerig was vir militaristiese planne.
Dringender Behoeftes
Nuwe buitelandse gevare teen die einde van die eeu het weer die beweging ten gunste van federasie laat herleef. Daar was die bedreiging van Sjinese immigrasie, wat alleenlik deur gesamentlike optrede beheer kon word. Japan het Sjina kort tevore verslaan en Formosa geannekseer (1895), en sodoende suidwaarts in die rigting van Australië uitgebrei. Albei gevare kon die voortsetting van die “Blanke Australië”-beleid in gevaar stel. Ernstige arbeidsgeskille het ook in die verskillende kolonies teen die einde van die eeu ontstaan. Daar was talryke stakings in die myne van Nieu-Suid-Wallis, gevolg deur ander in die fabrieke, en daar was ook stakings onder die skaapskeerders en dokwerkers. Arbeideronluste het die handel benadeel en ekonomiese vooruitgang belemmer. Die een of ander soort sentrale owerheid was nodig om die arbeidsgeskille bevredigend te besleg. Ekonomiese depressie het ook sy verskyning gemaak. Dit het tot 'n ernstige bankkrisis gelei, as gevolg waarvan Australië se buitelandse krediet geweldig gely het. Slegs deur middel van 'n sterk sentrale beheer kon die buiteland se vertroue in die finansiële stabiliteit van die Australiese kolonies herstel word, sodat lenings weer in die buiteland met gemak en teen redelike voorwaardes aangegaan kon word. Federasie kon miskien ook die langdurige tariewestryd tussen die kolonies beëindig, en dit sou ook eenvormigheid in die wetgewing en regstelsels van die kolonies teweegbring. Die bevolkings van die kolonies het nou self die saak van federasie aangepak, terwyl dit voorheen slegs deur die regerings van die kolonies voorgestaan was. Federasieverbonde (Federation Leagues) is oral gestig en hulle het daarin geslaag om die belangstelling van die publiek op te wek. Federasie kon slegs met sulke steun tot stand gebring word.
Die Gemenebes Australië (1901)
regs|duimnael|250px|Die Koninklike Tentoonstellingsgebou in Melbourne waar die federale parlement die eerste keer byeengekom het. Hierdie faktore het gelei tot die hou van 'n konvensie in Adelaide in 1897. Die afgevaardigdes was nou regstreeks deur die bevolking gekies. Al die kolonies behalwe Queensland was daar verteenwoordig. Nieu-Seeland het toe alreeds definitief besluit om nie met die Australiese kolonies te federeer nie. 'n Nuwe ontwerpgrondwet is opgestel en aan die inwoners van die verskillende state deur middel van 'n volkstemming voorgelê, maar weer het Nieu-Suid-Wallis die beweging verongeluk.
In 1899 is die grondwet op 'n konferensie van eerste ministers op so 'n manier gewysig dat dit Nieu-Suid-Wallis bevredig het. Wes-Australië is oorgehaal om toe te tree deur die belofte dat hy nog vyf jaar ná die totstandkoming van federasie sy doeanetariewe sou mag behou. Intussen is die grondwet voorgelê aan en goedgekeur deur die Imperiale Parlement (Julie 1900). Op 1 Januarie 1901 het die Gemenebes Australië tot stand gekom. Die federale hoofstad sou in Nieu-Suid-Wallis wees, maar op Canberra, 'n nuwe plek wat ver van Sydney af geleë was. Hierdie besluit is geneem met die doel om dié vrees van die ander kolonies wat die moederkolonie nog altyd gewantrou het, te verdryf.
Die Federale Grondwet
Die konstitusionele hoof van die Gemenebes is die goewerneur-generaal, wat deur die Kroon vir vyf jaar aangestel word. Die federale parlement bestaan uit twee kamers. Die senaat het 36 lede. Die ses state word elkeen deur ses senatore verteenwoordig, wat vir 'n termyn van ses jaar deur die kiesers van die staat, wat as een stemdistrik stem, gekies word.