cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Uitdying van die heelal
Die topologie van uitdyende ruimte
Die uiteindelike topologie van ruimte hang af van dinge wat ons moet waarneem, en nie dinge wat ons kan uitredeneer nie. Huidige waarnemings dui daarop dat die heelal onbeperk en sonder vreemde vorms is. Ons begrip van die heelal word egter beperk deur kosmologiese horisonne. Die heelal kan onbeperk wees, of dit kan beperk wees; die getuienis wat lei tot die kosmiese inflasie-model van die vroeë heelal dui ook daarop dat die "algehele heelal" baie groter is as die waarneembare heelal. Enige kante of eksotiese vorms of topologieë sal dus nie regstreeks waarneembaar wees nie, want lig het nog nie sulke afmetings aangeneem dat sulke aspekte van die heelal, as hulle bestaan, in ag geneem kan word nie. Vir alle praktiese doeleindes is dit veilig om aan te neem die heelal is onbeperk in ruimte-omvang, sonder kante of vreemde vorms.
Selfs as die algehele ruimte-omvang beperk is en die heelal dus nie "groter" kan word nie, sal ons steeds sê die heelal dy uit omdat die plaaslike afstand tussen voorwerpe toeneem.
Invloed van uitdying op klein skaal
Die uitdying van die heelal word soms beskryf as ’n krag wat voorwerpe uitmekaardruk. Hoewel dit ’n akkurate beskrywing is van die uitwerking van die kosmologiese konstante, is dit nie ’n akkurate prentjie van die verskynsel van uitdying in die algemeen nie. Vir ’n groot deel van die heelal se geskiedenis was die uitdying hoofsaaklik vanweë inersie of traagheid, die verskynsel dat ’n krag nodig is om ’n voorwerp van snelheid of rigting te laat verander. Die materie in die vroeë heelal het uitmekaargespat, om onbekende redes (heel moontlik vanweë kosmiese inflasie), en het dit eenvoudig bly doen, hoewel in ’n toenemend mindere mate vanweë die aantrekkingsuitwerking van swaartekrag.
Benewens die vertraging van die uitdying, veroorsaak swaartekrag ook dat materie in sterre en sterrestelsels saamkoek. Sodra voorwerpe gevorm en deur swaartekrag gebind word, beweeg hulle nie meer weg van mekaar nie. Binne ons Plaaslike Groep van sterrestelsels het swaartekragwisselwerkings daartoe gelei dat die stelsels in ’n groep bymekaarbly. Buite die Plaaslike Groep raak die uitdying meetbaar, maar al hoe groter dele van die heelal sal eindelik nie meer aan die Wet van Hubble voldoen nie en aan mekaar gebind raak tot op die skaal van superswerms. Ons kan sulke voorvalle voorspel aan die hand van die manier waarop die Wet van Hubble verander asook die massa van die voorwerpe waartoe ons deur swaartekrag aangetrek word. Ons Plaaslike Groep word tans aangetrek na óf die Shapley-superswerm óf die "Groot Aantrekker" waarmee ons eindelik sal saamsmelt as donker energie nie ’n rol speel nie.
Namate die heelal uitdy en die materie minder dig raak, neem die swaartekragaantrekking af (aangesien dit eweredig aan digtheid is), terwyl die kosmologiese konstante toeneem; die eindelike lot van die ΛCDM-heelal is dan ’n amper-vakuum wat al hoe vinniger uitdy onder invloed van die kosmologiese konstante.
Die enigste waarneembare invloed (rooiverskuiwing) van die vinniger uitdying is die verdwyning van verafgeleë sterrestelsels. Swaartekraggebonde voorwerpe soos dié in die Melkweg beweeg nie weg van mekaar nie; die Andromeda-sterrestelsel, wat aan die Melkweg gebonde is, beweeg eintlik al hoe nader na ons toe totdat die twee stelsels oor ’n paar miljard jaar sal saamsmelt om een groter stelsel te vorm. Daar word verwag dat dié groter stelsel eindelik met die nabygeleë Virgo-sterrestelselswerm sal saamsmelt.
Skaalfaktor
Op ’n basiese vlak is die uitdying ’n eienskap van ruimtemeting op die grootste meetbare skaal van die heelal. Die afstand tussen punte in die heelal neem mettertyd toe. Hierdie verskynsel kan voorgestel word deur ’n enkele parameter wat die skaalfaktor genoem word. Omdat die heelal uitdy, was die skaalfaktor in die verlede kleiner en sal dit in die toekoms groter wees. Terugwerkend in tyd, sou daar volgens sekere kosmologiese modelle ’n tydstip gewees het dat die skaalfaktor nul was; dit word bereken op 13,798 ± 0,037 miljard jaar gelede. As die heelal vir altyd bly uitdy, sal die skaalfaktor eindelik oneindigheid bereik. In beginsel is daar geen rede om te glo die heelal sal noodwendig al hoe vinniger uitdy nie; daar is modelle waarvolgens die skaalfaktor eindelik sal afneem, wat sal lei tot ’n inkrimping van die heel in plaas van ’n uitdying.
Waargenome bewyse
duimnael|175px|Dié diagram stel die uitbreiding van die heelal voor, spesifiek hoe sterrestelsels wegbeweeg van ’n spesifieke sterrestelsel af. Die verskynsel is relatief tot die waarnemer. Voorwerp t1 is ’n kleiner uitdying as t2. Die rooi dele wys hoe die ander stelsels wegbeweeg van die blou en groen stelsel. t = tyd.
Teoretiese kosmoloë wat modelle van die heelal saamstel, maak gebruik van ’n paar redelike aannames. In dié modelle is metriese uitdying ’n waarskynlike eienskap van die heelal. Van die belangrikste beginsels vir modelle wat metriese uitdying insluit, is:
Wetenskaplikes het omvattende toetse gedoen om vas te stel of hierdie aannames geldig en uit waarnemings afgelei is. Kosmoloë het bewyse ontdek wat die aannames bevestig, en as gevolg daarvan word metriese uitdying van die heelal beskou as ’n waargenome eienskap – al kan dit nie regstreeks gesien word nie, het getoetste waarnemings dit in ’n groot mate bevestig.
Mis
Mis kan na een van die volgende verwys:
447
Die jaar 447 was 'n gewone jaar wat volgens die Gregoriaanse kalender op 'n Dinsdag begin het. Dit was die 47ste jaar van die 5de eeu n.C. Soos ander gewone jare het die jaar 12 maande, 52 weke en 365 dae gehad.
Lenny Platt
Lenny Platt (gebore 25 Julie 1984) is 'n Amerikaanse akteur, skrywer, en regisseur. Hy is bekend vir sy rolle in die televisiereekse One Life to Live (1968), Gotham (2014), How to Get Away with Murder (2014), en Quantico (2015).
Azerbeidjanse kookkuns
Die Azerbeidjanse kookkuns is deur die eeue heen beïnvloed deur die voedsel van verskillende kulture maar is terselfdertyd ook uniek gebly.
Die afwisselende natuur, die verskeidenheid klimaatsones en die lang geskiedenis met verskillende kulturele invloede word in Azerbeidjan se kookkuns weerspieël. Al is dit nog weinig bekend in die buiteland, word dit deur kenners as een van die mees gesofistikeerdes ter wêreld beskou. Oosterse en Kaukasiese invloede word gekombineer met vars speserye en kruie wat dikwels slegs in Azerbeidjan beskikbaar is en hier gebruik word om 'n verskeidenheid vleisgeregte te verfyn. Die hoë lewensverwagtig van Azerbeidjanners word dikwels naas die gematigde klimaat en gesonde leefwyse ook aan sy gesonde kos toegeskryf.
Net soos in ander Islamitiese lande word veral skaap-, bok- en hoendervleis, selde ook beesvleis bedien. Danksy die nabyheid van die Kaspiese See is daar ook 'n groot verskeidenheid visgeregte, waarby elke gewes sy eie spesialiteite het. Restaurante in Bakoe bedien alle streekkosse van Azerbeidjan.
Sopdisse met 'n sterk boeljon as basis staan as hoofgereg sentraal op Azerbeidjanse spyskaarte. Hulle word met talle speserye gegeur. Ander disse word sowel as voor- asook as hoofgeregte bedien. Vir tipiese geregte soos piti en kufta-bosbasj (gekookte vleisbolletjies) word eers die aftreksel as sop en daarna die vleis en ander bestanddele, wat daarin gaar gemaak is, geniet.
Ryspilaf is die bekendste en kenmerkendste gereg in Azerbeidjan se kookkuns. Elke gewes het sy eie resep met verskillende bestanddele soos vleis, vis, vrugte en speserye. Gewilde variante uit 'n totaal van sowat veertig streekresepte is Kaurma-pilaf met bokvleis, tojug-pilaf met hoendervleis, Sjirin-pilaf met soet gebakte vrugte of Sjoedli-pilaf met melkrys.
Net soos gewild soos pilaf is dolma, 'n maalvleisgereg met rys, uie, eiervrugte en vars kruie wat in uitgeholde tamaties en rissies gevul of in kool- of wynblare toegedraai en gebraai word. Nog 'n feitlik daaglikse Azerbeidjanse maaltyd, wat dikwels ook op feesdae bedien word, is sjasjlik - kleiun stukkies vleis of maalvleis wat met bokstervet gebraai word.
Lelapia antiqua
Lelapia antiqua is 'n sponsspesie in die taksonomiese indeling van die kalksponse (Calcarea). Die spons leef in die see en sy steenselle bestaan uit kalsiumkarbonaat.
Die spons behoort tot die genus Lelapia en tot die familie Lelapiidae. Die wetenskaplike naam van die spesie is die eerste keer geldig gepubliseer in 1924 deur Dendy & Frederick.
Kathu
Kathu is 'n myndorp in die Noord-Kaap, Suid-Afrika sowat 12 km vanaf Sishen. Hierdie dorpie het ontstaan toe die tweede ysterertsmyn geopen is. Kathu het gedurende 1979 munisipale status verkry. Daar is 'n woud kameeldoringbome digby Kathu wat in 1995 tot natuurerfenisgebied verklaar is. Die N14 nasionale pad gaan langs Kathu verby.
Vingis-park
Die park se geskiedenis dateer al eeue terug. In 1965 is die gebied omgeskep tot sy huidige vorm om as vergaderplek vir politieke byeenkomste en terrein vir konserte te dien. In die laat 1980's het verskeie groot byeenkomste van die Litause onafhanklikheidsbeweging hier plaasgevind, waaronder dié op 23 Augustus 1988 toe 250 000 mense hier vergader het.
Die park beskik oor 'n botaniese tuin en 'n amfiteater met toneel (Litaus: Vingio parka estrada) wat op 'n reusagtige mossel lyk. Tydens die somer vind hier talle konserte plaas, terwyl die tradisionele Litause sangfeeste hier elke vier jaar gehou word. Op die militêre begraafplaas oos van die amfiteater is meer as 4 000 hoofsaaklik Duitse soldate ter ruste gelê wat tydens die twee wêreldoorloë in Litaue gesneuwel het.
Albert de Wet
Albert de Wet is 'n Afrikaanse rock-sanger en liedjieskrywer. Hy maak sy debuut as sanger in 2005 waar hy in die RSGroentjie-kategorie van die Geraas-musiektoekennings tot finalis deurdring. Sy debuutalbum, Dagboek Van 'n Dromer word in 2006 op 19-jarige ouderdom vrygestel.
De Wet is in 2006 genomineer as 'n finalis in die "World song vision contest" en is ook genomineer vir die beste Afrikaans Rock-album tydens die 2007-SAMA toekennings. Hy het ook nominasies tydens Huisgenoot se Tempo-toekennings, die MK89-toekennings en die Vonk-toekennings ontvang. In 2007 stel hy sy tweede album, "3 Jaar" vry, en ook die album word genomineer vir 'n SAMA-toekenning as beste rock-album. Met die liedjie "Wat het gebeur by Aliwal-Noord?" verower hy in 2009 die VONK-toekenning vir Liedjie van die Jaar.
In Julie 2010 stel de Wet sy derde album vry: "Die vensters na my siel", sowel as 'n album met al sy Engelse liedjies genaamd "Highway to your heart". In 2011 word die album "Die vensters na my siel" genomineer vir 'n SAMA-toekenning in die kategorie Beste Afrikaanse Volwasse Kontemporere Album.
In Junie 2012 stel hy sy vyfde album, "Bang vir die Donker" vry. Hierdie album word benoem vir die 2013-Ghoema-musiekprys vir beste kontemporêre album deur 'n manlike kunstenaar.
Sensoriese senuweestelsel
Die sensoriese senuweestelsel is die deel van die senuweestelsel wat verantwoordelik is vir die prosessering van sintuiglike inligting. Dit bestaan uit sintuigsenuwees (insluitende die sensoriese reseptorselle), senuoordraers en die dele van die brein wat by sintuiglike waarneming betrokke is.
Algemene bou en werking
Alle lewende wesens is daartoe in staat om te reageer op veranderinge in hul liggaam en in hul omgewing. Dit blyk uit die feit dat hulle aktief reageer op so 'n verandering deur byvoorbeeld die uitvoering van 'n beweging.
Soms geskied hierdie reaksies as gevolg van die direkte inwerking van 'n prikkel, byvoorbeeld by die vorming van vitamien D: sodra die vel aan sonlig blootgestel word, word hierdie vitamien vervaardig. Die groei van 'n plant na die rigting waaruit die lig kom (met ander woorde na die ligbron), is ook 'n voorbeeld van 'n reaksie op ŉ direkte prikkel.
Meersellige diere en die mens kan egter ook op indirekte prikkeling reageer. Hulle besit spesiale prikkelgevoelige elemente (reseptore) wat deur middel van 'n impulsgeleidende stelsel (die senuweestelsel) met die reagerende strukture (spiere, kliere) verbind is. 'n Prikkel wat hierdie weg volg, staan as 'n sintuigprikkel bekend. Volgens die aard van die sintuigprikkels kan daar onderskei word tussen optiese, meganiese, termiese, chemiese en elektriese prikkels. Verder kan daar ook onderskei word tussen eksteroseptiewe en proprioseptiewe prikkels.
'n Eksteroseptiewe prikkel kom van buite die liggaam (uitwendige prikkel), terwyl 'n proprioseptiewe prikkel van die liggaam self is (inwendige prikkel). Ten slotte word daar ook nog tussen 'n eksafferente en 'n reafferente prikkel onderskei. 'n Reafferente prikkel word deur 'n organisme self veroorsaak tydens voortbeweging. Tydens die loopproses skuif byvoorbeeld die beeld van die omgewing verby die retina en terselfdertyd word die tassintuie van die voetsole geprikkel.
'n Eksafferente prikkel daarenteen ontstaan geheel en al buite die toedoen van die organisme. Wanneer 'n persoon 'n harde hou op die oog ontvang, beleef hy 'n optiese sensasie (sien sterretjies), hoewel dit 'n meganiese prikkel was. Hierdie groep prikkels, wat nie direk met 'n sintuig in verband staan nie, word ontoereikende (nie-geskikte) prikkels genoem. Vir 'n ontoereikende prikkel is heelwat meer energie nodig om 'n reaksie teweeg te bring as wat die geval is by 'n toereikende (geskikte) prikkel.
'n Toereikende prikkel behoort tot 'n sintuig en het by geringe sterkte reeds 'n effek. Die minimumsterkte van 'n prikkel wat vir reaksie nodig is, staan bekend as die drempelwaarde; 'n prikkel onder hierdie drempelwaarde (subliminale prikkel) het geen uitwerking nie.
Bou
Die eenvoudigste reseptore kom by ongewerwelde diere voor. Hier is die prikkelgevoelige elemente primêre sintuigselle, dit wil sê op die vel is selle wat die prikkel ontvang en deur middel van 'n senuwee deurstuur. By gewerwelde diere en die mens kom soortgelyke eenvoudige reseptore net voor in die sintuigepiteel wat die neusholte en oë uitvoer Uit die primêre senuweesel het 'n bipolêre senuweesel ontwikkel. Die selliggaam hiervan is onder die vel versonke en stuur vertakte uitlopers (dendriete) na buite.
Die uiteindes hiervan funksioneer as reseptore. Bipolêre sintuigselle kom wyd verspreid in die diereryk voor. 'n Mens tref hierdie sintuigselle ook nog in ander liggaamsdele soos bloedvate aan. Die sekondêre tipe sintuigselle kom by slegs gewerwelde diere en die mens voor. Die tipe word gevorm deur 'n prikkelgevoelige sel wat in die boonste gedeelte van die vel in 'n netwerk van senuweevertakkings lê. Geïsoleerde sekondêre sintuigselle kom in die gehoorsintuig, sylynorgane, die ewewigsorgane en in die smaakpapille voor.
Gewoonlik is die sekondêre sintuigselle gekombineer met sintuie: ingewikkeld gestruktureerde organe wat bestaan uit 'n opeenhoping van sintuigselle, steunweefsel en bindweefsel. Meestal is verskeie sintuigselle met 'n senuweeuitloper verbind tot 'n sensoriese eenheid.
Werking
Die werking van sintuigselle berus op elektriese prikkels. Wanneer daar geen prikkel is nie, heers daar tussen die binne- en buitekant van die selmembraan 'n spanningsverskil van 30 tot 70 mV. Tydens prikkeling daal die potensiaal aan die buitekant. Hierdie daling is eweredig met die logaritme van die prikkelsterkte.
Die potensiaalverandering (depolarisasie) tree by die sintuigselle slegs lokaal op, in teenstelling met die senuweevesels wat deur die prikkeling van 'n sintuigsel 'n elektriese impuls ontvang en dit al langs die hele vesel deurgee. Die prikkeling van 'n sintuigsel kan op 4 vlakke 'n reaksie opwek: afgesien van (1) die veranderinge in die sintuigselle self en (2) impulse in die bykomstige senuweevesels, word ook (3) 'n reaksie in die sentrale senuweestelsel en (4) 'n verandering in die gedrag opgewek.
Eersgenoemde 2 effekte verstrek inligting oor die aard en die werking van die sintuig self. Hierdie in ligting kan deur die meting van geïsoleerde sintuie ondersoek word. Prikkels wat tydens hierdie metings 'n uitwerking blyk te hê, staan as fisiologies toereikende prikkels bekend. 'n Natuurlike prikkel wat ook op bogenoemde vlakke 'n uitwerking het, word 'n biologies toereikende prikkel genoem.
Sig
Die gesigsintuig is die vermoë van die oë om te fokus en beelde van sigbare lig waar te neem op fotoreseptore in die retina van elke oog. Daardeur word elektriese aksiepotensiale (senu-impulse) geskep vir verskillende kleure, skakerings en mate van helderheid. Daar is twee soorte fotoreseptore: stafies en keëltjies. Stafies is baie sensitief vir lig, maar onderskei nie kleure nie. Keëltjies onderskei kleure, maar is minder sensitief vir dowwe lig.
Die onvermoë om te sien word blindheid of siggestremdheid genoem. Dit kan onder meer die gevolg wees van skade aan die oogbal, veral die retina, skade aan die optiese senuwees wat die oë met die brein verbind of ’n beroerte (’n verstopping in die brein). Tydelike siggestremdheid kan veroorsaak word deur gifstowwe of medisyne.
Gehoor
Die gehoorsintuig is die vermoë om klank waar te neem. Dit gaan alles oor vibrasie. Meganoreseptore skakel trillings om in elektriese senu-impulse in die binne-oor. Gehoor verswak met ouderdom.
Die onvermoë om te hoor word doofheid of gehoorgestremdheid genoem.
Smaak
Die smaaksintuig verwys na die vermoë om stowwe soos kos, sekere minerale, gif, ens. te proe. Mense proe deur middel van smaakknoppies op die oppervlak van die tong. Daar is vyf basiese smake: soet, bitter, suur, sout en umami. Ander smake soos kalsium en vrye vetsure kan ook as basiese smake geklassifiseer word, maar dit word nog nie algemeen aanvaar nie.
Die onvermoë om smaak te ervaar word ageusie genoem.
Reuk
Die reuksintuig is die ander "chemiese" sintuig. Anders as by smaak, is daar honderde reukreseptore (388 volgens een bron), wat elk bind aan ’n spesifieke molekulêre eienskap. Reukmolekules het ’n verskeidenheid eienskappe en wek spesifieke reseptore met wisselende sterkte op. Hierdie kombinasie van opgewekte seine van verskillende reseptore is dan dit wat ons as die molekule se reuk waarneem. Reukreseptorneurone in die menslike neus verskil van ander neurone deurdat hulle op ’n gereelde grondslag doodgaan en hernu word.
Die onvermoë om te ruik word anosmie genoem. Sommige neurone in die neus is gespesialiseer on feromone waar te neem.
Gevoel
Die gevoel- of tassintuig word moontlik gemaak deur die aktivering van senureseptore in die vel, insluitende haarsakkies, maar ook op die tong en in die keel en slymvlies. ’n Verskeidenheid drukreseptore reageer op wisselings in druk (ferm, skuur, volgehou, ens.). ’n Gejeuk word danksy spesiale jeukneurone in die vel en rugmurg ervaar.
Die onvermoë om te voel word anestesie genoem. Parestesie is die ervaring van spontane tintelende sensasies of gloede wat die gevolg kan wees van tydelike of permanente senuskade.
Reseptore
Benewens die vyf basiese sintuie het die meeste soogdiere, ook die mens, boonop nosisepsie (pynwaarneming), ekwilibriosepsie (ewewig), kinestesie (beweging) en termosepsie (hitte). Verder het sommige niemenslike diere bykomende sintuie, soos magnetosepsie en elektroresepsie.
Sensasie word teweeggebring deur die reaksie van ’n spesifieke reseptor op ’n fisieke stimulus. Die reseptor wat op die stimulus reageer en die proses begin, word gewoonlik in vier kategorieë ingedeel: chemo-, foto-, megano- en termoreseptore. Hulle ontvang almal spesifieke fisieke stimulusse en omskep dit in ’n elektriese aksiepotensiaal. Dié beweeg dan met die toevoerende neuron langs na spesifieke streke van die brein waar dit verwerk en vertolk word.
Chemoreseptore
Chemoreseptore, of chemosensore, neem sekere chemiese stimulusse waar en omskep die sein in ’n elektriese aksiepotensiaal. Daar is twee hoofsoorte chemoreseptore:
Fotoreseptore
Fotoreseptore is in staat tot fototransduksie, ’n proses waardeur lig (elektromagnetiese straling) in energie, onder meer ’n membraanpotensiaal, omgeskakel word.
Meganoreseptore
Meganoreseptore reageer op meganiese kragte, soos druk of distorsie. Terwyl meganoreseptore in haarselle voorkom en ’n belangrike rol speel in die mondholte- en gehoorstelsel, kom die meeste in die vel voor. Hulle kan in vier groepe verdeel word:
Termoreseptore
Termoreseptore reageer op wisselende temperatuur. Hoewel die meganisme van hul werking onseker is, het onlangse ontdekkings getoon soogdiere het minstens twee soorte:
Jeff Gordon
Jeffery Michael Gordon (gebore in Vallejo, California, Verenigde State, 4 Augustus 1971) was 'n NASCAR-wedren motorbestuurder. Hy het vier keer as kampioen van die NASCAR-wedrenreeks uit die stryd getree (in 1995, 1997, 1998 en 2001). Hy is ook 'n driemalige kampioen van die Daytona 500. Hy jaag tans vir die Hendrick Motorsports-span in 'n Chevrolet Impala met die nommer 24 daarop.
Boegoebergdam
Boegoebergdam is 'n dam in die Oranjerivier naby Groblershoop in die Noord-Kaap van Suid-Afrika. Dit is 'n gravitasiedam en is baie ouer en kleiner as die ander twee bekende damme in die Oranjerivier, naamlik die Gariepdam en die Vanderkloofdam. Dit het 'n volume van 19 800 kubieke meter en 'n oppervlakte van 7,4 vierkante kilometer agter 'n damwal wat 12 meter hoog is. Die dam se water word hoofsaaklik vir besproeiing gebruik. Die naam van die dam is ontleen aan die struik boegoe wat in die omgewing groei en vir boererate gebruik word.
Geskiedenis
Groblershoop het oorspronklik as Sternham bekendgestaan en is so genoem na ’n ene Stern wat in die 1920's in die omgewing geboer het en ’n klein pompstasie gebou het om water uit die Oranjerivier te voorsien. Ongelukkig het die vloed van 1925 sy onderneming verwoes. Selfs reeds in die 1890's het ene Litchfield ’n klein hidro-elektriese kragopwekker en pomp op die Oranje gehad. Hy was bewus van die moontlike van besproeiing in die riviervallei. Mense het al van 1872 af aan die oewers van die rivier geboer en met veel moeite water vir besproeiing daaruit getrek. In 1895 het Litchfield voorstelle by die owerheid ingedien vir ’n besproeiingskema, maar daarvan het niks tereggekom nie.
In 1902 het W.D. Gordon, ’n ingenieur in diens van die Kaapkolonie se departement van openbare werke in Kaapstad, die Litchfield-voorstel vir besproeiing by sy hoofde aanbeveel, maar weer sonder sukses.
In Februarie 1911 het Alfred Lewis, die afdelingsingenieur van die departement van besproeiing in Kaapstad die gebied besoek en ’n gedetailleerde ondersoek ingestel na die benedelope van die Oranjerivier. Hy was een van die voortreflikste wateringebieurs wat Suid-Afrika al opgelewer het en was direkteur van besproeiing van 1921 tot 1941. In sy klassieke ondersoek het hy die Oranje se loop gevolg in ’n perdekar, maar meestal te voet. Hy het ’n uitstekende besef van die rivier se potensiaal gehad. Volgens T.V. Bulpin is sy prestasie in die uitvoering van sy ondersoek, wat hy vermag het onder die mees beproewende omstandighede van versengende hitte en onherbergsame terreine, nog nie deur ’n ander wetenskaplike ondersoeker in Suid-Afrika oortref nie.
Lewis het die bou van ’n dam by Boegoeberg (genoem na die boegoeplant wat op die heuwelhange gegroei het) aanbeveel en ’n 130 km lange besproeiingskanaal wat water sou voorsien aan 4 000 morg besproeibare grond.
Die projek is gekniehalter deur ’n gebrek aan geld, maar tydens die Groot Depressie (1929–'33) het die Carnegie-kommissie aanbeveel dat werkloses van werk op openbare projekte voorsien word. Hul vergoeding sou nederig wees, maar liewer iets as niks, is gemeen. Pleks van toustaan vir aalmoese, sou die werkloses iets van blywende waarde daarstel en gestimuleer word deur werk en prestasie.
Die departement van besproeiing het opdrag gekry om werk aan talle besproeiingsprojekte te begin wat onmiddellik werk sou verskaf, maar ook in die vooruitsig gestel het dat mense op besproeibare grond gevestig kon word om hul geldnood te verlig. Die onderskeie projekte is deur toelaes van die departement van arbeid gefinansier. Een van dié wat toe van stapel laat loop is, was Lewis se skema vir die bou van ’n dam by Boegoeberg en ’n besproeiingskanaal.
Werk te Boegoeberg het op 23 Mei 1929 begin. Dit het behels dat ’n keerwal, pleks van ’n damwal, gebou sou word. ’n Betonmuur van 622 m lank en 10 m hoog is oor die rivierbedding by Zeekoebaardsdrif gebou. Agt-en-sestig sluishekke wat opgelig deur ’n reisende hyskraan was deel van die bouwerk sodat die vloedwaters deur kon vloei en die slik in die dam wegspoel. Die keermuur sou die water gelei na ’n kanaal en ’n opgaardam om besproeiings al langs die rivier moontlik te maak, selfs tot by die Augrabieswaterval.
Aangesien daar geen dorpe in die omgewing was nie, is ’n kamp van tente en hutte op die perseel opgerig waar winkels, ’n skool en kliniek gebou is. Arbeiders se dagloon was 7 s. 6 d. en die werktoestande was swaar. As vergoeding vir hul swaarkry is die arbeiders die hoop gegee dat hulle ’n besproeide lappie grond sou bekom nadat die bouwerk voltooi is. Oor die dam het die werkers gedigte geskryf, liedjies gesin en saans gedans op die maat van wysies oor die hoë prys wat hulle moes betaal om die water van die Oranje na plaasgrond, fabrieke en huise te bring. Die foxtrot Boegoeberg se dam dateer byvoorbeeld uit dié tyd.
Ingenieurs op die perseel, soos Adolf Aslaksen, Sven Eklund, Gordon Allen en ene Kokot het die werk beheer van die sowat 250 arbeiders, wat almal getroud was en wie se bruingebrande gesinne blymoedig die meeste van ’n slegte saak gemaak het.
Die dam is in 1933 voltooi en in die jaar daarop is eerste water gelei na die 121 km lange kanaal wat 6 600 ha verdeel in hoewes van 5 ha elk, van water voorsien het. Op elke stukkie grond is ’n kliphuisie gebou. Die oopstelling van die kanaal was ’n feestelike geleentheid met toesprake, gebede, ’n vleisbraaiery en al die teenwoordiges is gevra om ’n klip te kry en dit op ’n stapel neer te sit wat die materiaal sou voorsien vir ’n gedenkteken ter gedagtenis aan die werkers aan die projek. Vir eers is dié voorneme nie uitgevoer nie.
Eers in 1938, met die Simboliese Ossewatrek wat Pretoria sou bereik op 16 Desember vir die hoeksteenlegging van die Voortrekkermonument, is besluit om voort te gaan met die bou van die Boegoebergdam-gedenkteken en wel met die oorspronklike klippe. Dié monument se doel was tweeledig: om die bou van die dam te gedenk asook die ossewatrek.
Groblershoop is in 1936 gestig op die perseel van die oorspronklike Sternham en genoem na min. P.G.W. Grobler, minister van lande in die Hertzog-kabinet van 1924 tot 1933. Die Boegoebergdam is 34k m wes van Groblershoop geleë. Die dam is later ontwikkel in 'n aansienlike onspanningsentrum met geleenthede vir swem, watersport en hengel. 'n Woonwapark is ook aangelê.
Enon (musiekgroep)
Enon is 'n Amerikaanse musiekgroep wat in 1999 deur John Schmersal, Rick Lee en Steve Calhoon gevorm is.
Isabelle Fuhrman
Isabelle Fuhrman (gebore 25 Februarie 1997) is 'n Amerikaanse aktrise en skryfster. Sy is bekend vir haar rolle in die rolprente Hounddog (2007), Orphan (2009), From Up on Poppy Hill (2011), en The Hunger Games (2012).
Sinoniem (taksonomie)
'n Sinoniem in taksonomie verwys na 'n wetenskaplike naam wat tans nie meer gebruik word nie en met 'n nuwe naam vervang is. Hierdie sinonieme, in teenstelling met normale sinonieme, is nie almal op gelyke vlak nie en die een kan nie sondermeer met 'n ander vervang word nie.
Jay Hunt (regisseur)
Jay Hunt (4 Augustus 1855 – 18 November 1932) was 'n Amerikaanse regisseur, akteur, en skrywer. Hy was bekend vir sy rolle in die rolprente The Black Sheep of the Family (1916), What Love Can Do (1916), en The Promise (1917).
Brynn Thayer
Brynn Thayer (gebore 4 Oktober 1949) is 'n Amerikaanse aktrise, skryfster, en regisseuse. Sy is bekend vir haar rolle in die rolprent Blue Jasmine (2013) en in die televisiereekse Ray Donovan (2013) en How to Get Away with Murder (2014).
Pampas XV
Die Pampas XV is 'n Argentynse rugbyspan wat in Suid-Afrika gebaseer is. Die span is in 2010 gestig en neem sedertdien aan die Vodacombeker-kompetisie deel. In 2011 wen hulle die Vodacombeker nadat hulle die Blou Bulle met 14-9 verslaan het.
448
Die jaar 448 was 'n skrikkeljaar wat volgens die Gregoriaanse kalender op 'n Woensdag begin het. Dit was die 48ste jaar van die 5de eeu n.C. In teenstelling met gewone jare het die jaar 366 dae en 'n 29 Februarie gehad.
Lelapia australis
Lelapia australis is 'n sponsspesie in die taksonomiese indeling van die kalksponse (Calcarea). Die spons leef in die see en sy steenselle bestaan uit kalsiumkarbonaat.
Hardeblaartaaibos
Die hardeblaartaaibos (Searsia tumulicola), voorheen Rhus tumulicola, is 'n boom wat tot 8 m hoog word. Die boom kom voor in Eswatini, KwaZulu-Natal, Limpopo, Mosambiek, Mpumalanga, Noordwes en Zimbabwe voor.
Lelapia australis
Die spons behoort tot die genus Lelapia en tot die familie Lelapiidae. Die wetenskaplike naam van die spesie is die eerste keer geldig gepubliseer in 1867 deur Gray.
Hardeblaartaaibos
Die plant blom van September tot November en dra vrugte van Oktober tot Desember.
Die boom se FSA-nommer is 394.3.
Die spesie het ook drie subspesies:
Hans Lodeizen
Uittreksel uit sy gedig 'voor Jim'
de sterren en het ongeneselijke moment van de twee balken. Orion ontdekt en in zijn hand o noodlot in zijn hand het zwaard.
Vroeë lewe en opvoeding
Hy is uit 'n invloedryke familie gebore en het 'n bevoorregte opbrengs geniet as die seun van 'n direkteur van Müller & Kie, 'n internasionale handelsfirma. Hy het die Het Haagsche Lyceum in Den haag bygewoon. Toe hy die vyfde graad gedruip het, het hy weggehardloop. Hy was vir twee dae weg gewees, en het gedurende die tyd in Amsterdam en Ede gewoon en sonnette geskryf. Hy het in 1943 gegradueer en ontglip ten einde geforseerde arbeid (Arbeitseinsatz) onder die bewind van die Duitsers gedurende die Tweede Wêreldoorlog te vermy.
Na sy diagnose met leukemie is hy tydens sy laaste maande met bloedoortappings in 'n Switserse sanatorium aan die lewe gehou. Hy was ses-en-twintig jaar oud toe hy oorlede is.
Publikasies
In 1951 is die Jan Campert-prys postuum aan Lodeizen toegeken. 'n Keur uit sy gedigte is gevoeg tot Het innerlijk behang en in 1952 as Gedichten gepubliseer. Die redakteure was J.C. Bloem, Jan Greshoff, en Adriaan Morriën. 'n Verdere keur, waarvan Pierre H. Dubois en P. Berger die redakteure was en wat in 1969 gepubliseer is as Nagelaten werk, sluit ook prosa in. Hierdie postuum publikasies toon op 'n meer sigbare wyse aan tot welke mate Lodeizen se homoseksualiteit sy digkuns gekleur het. 'n Versamelbundel, Verzamelde gedichten van Lodeizen, is in 1996 gepubliseer, waarvan W.J. van den Akker et al. die redakteur was. Dit is voorsien met 'n inleiding, notas en indeks.
Lodeizen se gedigte is in Engels vertaal deur onder andere James Brockway en James Merrill.
Brief van Boord (voor F. Schuurman)
hoe zwaar zijn onze ogen nu de bruiloft van hart en handen is mislukt hoe langzaam hebben wij de zee toegewoven maanden lang maanden lang overmorgen komen wij in Tampico aan: daar zal de zee stilstaan en wij zullen uit haar stappen als uit een koets o land o herberg voor mijn dromen! in de schommel van de wind lig ik dromend over muziek en gedans in de dauwdrop van de maan leef ik en verzin een hemel van sterren wij gaan met 13 knoop naar Tampico.
De Buigzaamheid van het Verdriet
in een wereld van louter plezier kwam ik haar tegen, glimlachend, en ze zei: wat liefde is geweest luister ernaar in de bomen en ik knikte en we liepen nog lang in de stille tuin. de wereld was van louter golven en ik zonk in haar als een lijk naar beneden het water sloot boven mijn hoofd en even voelde ik een vis langs mij strijken in de stille zee. dag zei ik tegen haar dag kom ik je nog eens tegen, glimlachend maar de wind blies weg haar gezicht in het water en ik knikte en ik werd onzichtbaar in het stille leven.
449
Die jaar 449 was 'n gewone jaar wat volgens die Gregoriaanse kalender op 'n Vrydag begin het. Dit was die 49ste jaar van die 5de eeu n.C. Soos ander gewone jare het die jaar 12 maande, 52 weke en 365 dae gehad.
Massillon, Ohio
Massillon is 'n stad, geleë in die noordooste van die deelstaat Ohio, in die County Stark. Steenkool, sand en gruis is natuurlike hulpbronne wat ontgin word. Die grond in die omgewing is ook vrugbaar. Die dorp is gestig in 1826 in afwagting op die voltooiing van die Eriekanaal en stad het gou 'n belangrike graanmark geword. Die stad het intussen 'n industriële stad geword met verskeie produkte wat hier vervaardig word.
Die stad was die tuiste van Jacob S. Coxey wat bekend geword het as die leier van Coxey's Army, 'n groep werkloses en dié se marsjeer tog na Washington, D.C. op 25 Maart 1894.
Emma Fuhrmann
Emma Fuhrmann (gebore 15 September 2001) is 'n Amerikaanse aktrise. Sy is bekend vir haar rolle in die rolprente The Magic of Belle Isle (2012), Blended (2014), en Lost in the Sun (2016).
Jimmy Hunt
Jimmy Hunt (gebore 4 Desember 1939) is 'n Amerikaanse akteur. Hy is bekend vir sy rolle in die rolprente Sorry, Wrong Number (1948), Pitfall (1948), Rusty's Birthday (1949), en Invaders from Mars (1953).
Atlantiese kabeljou
Atlantiese kabeljou (Gadus morhua) is gewoonlik grys-groen, maar kan ook rooi-bruin wees afhangende van die vis se habitat. Die vis se gemiddelde massa is 4,5—11,3 kg, maar voorbeelde van tot 90 kg is al waargeneem. Kabeljou vreet weekdiere, krappe, garnale en ander skaaldiere, stervisse, wurms, pylinkvis, en kleiner visse. Sommige migreer in die winter suid om te broei. 'n Groot wyfievis lê tussen twee en elf miljoen eiers in die middel van die see — waarvan slegs 'n klein hoeveelheid oorleef.
Moira Lister
Moira Lister de Gachassin-Lafite, burggravin d’Orthez (6 Augustus 1923 – 27 Oktober 2007) was 'n aktrise en skryfster. Sy is in Kaapstad gebore as die dogter van majoor James Lister en Margaret (gebore Hogan). Sy is opgevoed aan die Parktown Convent of the Holy Family in Johannesburg.
R376 (Suid-Afrika)
Die R376 is 'n streeksroete in Suid-Afrika wat begin in 'n klein nedersetting, Voorspoed, waar dit aftak van die R378-streeksroete, noordwes gaan deur Morokweng en Vorstershoop totdat dit die grens bereik. Dan volg die roete die grens tot by die grenspos Makopong waar dit aansluit by die R375.
Homer Simpson
Homer Jay Simpson is 'n geanimeerde tekenprentkarakter in die televisiereeks The Simpsons. Hy is getroud met Marge en pa van Bart, Lisa en Maggie Simpson. Hy is genoem na Matt Groening, die skepper van die program, se pa, Homer Groening. Hy word uitgebeeld as 'n lui, eetlustige en nie baie skerp karakter. Homer het een van die Verenigde State se TV-ikone geword. Sy stem word gespeel deur Dan Castellaneta. Homer verteenwoordig die negatiewe aspekte van die Amerikaanse werkersklas.
Karen Fukuhara
Karen Fukuhara (gebore 10 Februarie 1992) is 'n Amerikaanse aktrise.
Sirië
Sirië (Arabies: سوريا of سورية, Sūriyā of Sūrīyah), amptelik die Arabiese Republiek Sirië, is in die sogenaamde Vrugbare Halfmaan geleë, die boogvormige noordelike rand van die Arabiese Skiereiland. Die land grens in die noorde aan Turkye, in die suidweste aan Israel (die strategies belangrike Siriese Golanhoogtes is in 1967 deur Israel beset), in die ooste aan Irak, in die noordweste aan die Middellandse See, in die suide aan Jordanië en in die suidweste aan Libanon.
Die huidige staatsgebied beslaan 185 180 km² met 'n totale bevolking wat in Julie 2012 op sowat 22,5 miljoen beraam is, onder wie 1,5 miljoen vlugtelinge uit Irak en 'n halfmiljoen Palestyne. Die statistiese bevolkingsdigtheid is meer as 120 inwoners per km², nogtans is die bevolking oneweredig versprei en hoofsaaklik in stedelike gebiede soos Damaskus, Aleppo en Homs saamgetrek. Die woestynagtige steppe van Oos-Sirië, die tradisionele tuisland van nomadiese Bedoeïne wat die Tweestroomland in die ooste van die Mediterreense bergreeks Djabal Sahilija skei, is yl bevolk. As gevolg van die Siriese Burgeroorlog het meer as vier miljoen Siriërs sedert 2011 na die buiteland gevlug. Baie van die vlugtelinge word in aangrensende lande soos Turkye en Jordanië in tentkampe gehuisves. 'n Verdere nege miljoen Siriërs is in hul eie land ontwortel.
Die moderne Siriese staat het sy oorsprong in die tyd ná die Eerste Wêreldoorlog toe die gebied onder die mandaat van Frankryk geplaas is. Sirië was die grootste land wat in die Arabiese Levant ná die verbrokkeling van die Ottomaanse Ryk ontstaan het. In April 1946 het Sirië sy politieke onafhanklikheid as parlementêre republiek verkry.
In die volgende dekades is die land deur interne onrus geskud. So is Sirië in die periode tussen 1949 en 1971 verskeie kere deur staatsgrepe en pogings tot staatsgrepe getref. Tussen 1958 en 1961 het Sirië 'n kortstondige politieke unie met Egipte gevorm, die Verenigde Arabiese Republiek (VAR), wat deur 'n staatsgreep beëindig is. Sirië het vanaf 1963, toe die Pan-Arabiese Baath-party aan die bewind gekom het, tot en met 2011 in 'n noodtoestand verkeer waardeur die meeste burgerregte opgeskort is.
Sirië se binne- en buitelandse beleid is aanvanklik vanaf 1963 deur sosialistiese en anti-Westerse stromings oorheers. As voormalige bondgenoot van die Sowjetunie handhaaf die land steeds noue bande met die Russiese Federasie. Daarnaas is belangrike politieke alliansies met Palestyns-Islamistiese groeperings en die Islamitiese Republiek van Iran gesluit.
Die politieke mag in Sirië is in die hande van 'n klein elite van invloedryke families gekonsentreer. Sy politieke bedeling, waarin Pan-Arabiese ideologie met politieke sekularisme gekombineer word, toon baie ooreenkomste met dié van Irak onder die bewind van Saddam Hoesein. Die Islamitiese godsdiens vorm nogtans 'n sentrale bestanddeel van Sirië se nasionale identiteit en speel 'n belangrike rol in die openbare lewe.
Die Baath-party is naas die Siriese leër 'n beslissende sekulêre element waarin godsdienstige minderhede soos Alawiete, Droese en Grieks-Ortodokse Christene hul invloed kan laat geld in 'n samelewing wat andersins deur Soennitiese Moslems oorheers sou word. Sedert die verkiesing van Hafez al-Assad tot staatspresident in 1971 word die land deur die Alawitiese al-Assad-gesin geregeer. Hafez al-Assad is ná sy afsterwe in 2000 deur sy seun Basjar as staatshoof opgevolg. Basjar al-Assad, 'n geneeskundige wat sy akademiese opleiding in Londen en Parys ontvang het, het verskeie pogings onderneem om die land se ekonomie en regeringstelsel te hervorm en te liberaliseer.
Dit is nie tans vir buitelandse waarnemers duidelik hoe die interne magsverdeling tussen president, regering en geheimediens gereël word nie. Sedert Maart 2011 is die land egter in 'n bloedige burgeroorlog gewikkel wat uit die rewolusionêre politieke ontwikkelings van die sogenaamde Arabiese Lente in ander Arabiese lande soos Libië, Tunisië en Egipte voortgespruit het. Die regering verwys na die opstandelinge as Islamitiese terroriste.
Dit is nie die eerste keer dat opposisiegroepe soos die Moslembroederskap in opstand teen die Siriese regering gekom het nie. So is 'n opstand van die Moslembroederskap in 1982 deur lugaanvalle op sogenaamde "bevryde stede" soos Aleppo en Homs afgeweer.
Klimaat
Die kusgebiede langs die Middellandse See het, net soos die aangrensende westelik bergreekse, 'n Mediterreense klimaat met 'n lang droë seisoen tussen Mei en Oktober. Ligte somerreën is gewoonlik beperk tot die uiterste noordweste.
Die somermaande in die kusstrook is baie warm met 'n gemiddelde daaglikse maksimum van meer as 20 °C, terwyl die kwik in die gematigde winterseisoen nouliks benede 10 °C daal. Net die berggebiede op hoogtes van meer as 1 500 m bo seevlak het redelik koel somers.
Die Siriese binneland word deur 'n meer droë klimaat met baie warm somers en koue winters gekenmerk. Die gemiddelde somertemperature in Damaskus en Aleppo styg tot sowat 35 °C, terwyl die kwik in die wintermaande tot tussen 1 en 4 °C of selfs benede vriespunt kan daal. Sneeuval kom voor in dié gebied.
In Sirië se woestynstreke word hoër somertemperature aangeteken (met gemiddeldes tussen 35 en 40 °C).
Neerslae neem in ooswaartse rigting af. Terwyl die kusgebiede en westelike berggebiede jaarliks tussen 760 en 1 000 mm reënval ontvang, word in die binnelandse steppegebiede slegs tussen 250 en 500 mm, in die Al-Durūz-bergstreek 200 mm en in die woestyngebied van Al-Hamad minder as 130 mm aangeteken. Neerslae varieer baie, veral gedurende die lente en najaar.
Gedurende die wintermaande waai die heersende winde uit die ooste, noorde en weste. Windrigtings verander in die somermaande wanneer die heersende winde óf uit die noorde óf uit die weste waai.
Die kusgebiede is gedurende die somermaande aan winde blootgestel wat bedags van die see af (dus uit die weste) en snags uit die ooste waai. Sanddraende winde, wat in Arabiessprekende lande khamsin genoem word, waai een of twee keer per jaar en verduister die hemel met stofwolke wat tot 1 500 m in die lug opstyg.
Oorsig
Die huidige Republiek van Sirië het 'n betreklik kort geskiedenis – sy grense is min of meer eers ná die einde van die Eerste Wêreldoorlog getrek, en eers in 1946 het die land sy volledige onafhanklikheid verkry.
Hierdie kort geskiedenis as moderne staat kontrasteer met 'n lang tradisie van verskillende beskawings wat op sy gebied gehuisves is en onder die oudstes in die menslike geskiedenis gereken word. Die sentrale gedeelte van die Eufraatvallei was reeds omstreeks 10 000 v.C. 'n belangrike landboustreek waar graan verbou en vee geteel is. In die 2de en 3de millennium v.C. het invloedryke stadstate soos Ebla en Mari relatief groot bevolkings gehuisves.
Antieke tydperk
Die Griekse benaming Sirië het reeds in die 6de eeu v.C. ingeburger geraak, al het die geografiese gebied, waarna dié naam verwys het, grootliks gevarieer. Eers met die Romeinse verowering deur Pompeius in 64 v.C. het Provincia Syria na 'n vasomlynde administratiewe gebied verwys wat vanaf die Eufraatrivier tot Egipte gestrek het. Teen die begin van die Bisantynse heerskappy in die laat 4de eeu n.C. het Sirië egter slegs na die noordelike streke rondom Antiochië en Apamea verwys.
Arabiese verowering en Islamisering
Die verowering van Damaskus in 635 was die beginpunt van die geleidelike Arabisering en Islamisering van die gebied. Vanuit die perspektief van die veroweraars, wat vanuit die Arabiese Skiereiland afkomstig was, het die Arabiese benaming al-Sjam gelykgestaan aan "die gebied aan die linkerkant" of "die noordelike gebied". Dié naam verwys in moderne Arabies nog steeds na die stad Damaskus. 'n Tweede benaming, Bilad al-Sjam ("die Siriese land"), het na bewoonde streke tussen die Taurus-gebergte en die Sinai-skiereiland verwys.
Gedurende die heerskappy van die Omajade-dinastie (661 tot 750) het Damaskus aan status gewen om uiteindelik die hoofstad en magsentrum van die Islamitiese Ryk te word. Met die magsoorname van die Abbasiede is die regeringsetel na Bagdad verskuif.
Sirië het in die volgende eeue onder die bewind van wisselende plaaslike heersers en dinastieë gekom, terwyl dele van Noord-Sirië tydelik deur die Bisantyne verower is. Die lang onstuimige tydperk het met die Seldjoeke-invalle in die 11de eeu en die vestiging van Seldjoekse vorstedomme in Aleppo en Damaskus voortgeduur.
Met die vestiging van Christelike Kruisvaarderstate in die Levant tussen 1099 en 1265 het belangrike stede soos Damaskus, Homs, Hama, Aleppo en Baalbek skatpligtig aan Europese heersers geword, al kon hulle hul politieke onafhanklikheid handhaaf. Plaaslike heersers en veldhere soos Noeraddin en Saladin het die uitbreiding van Kruisvaarderstate in bedwang gehou. Dié historiese periode het met die inneming van Akko deur die Arabiese Mameloeke geëindig. Omstreeks 1500 is Aleppo en Damaskus deur Mongoolse invallers onder Timoer verower en geplunder. Die verowering van Sirië deur die Ottomaanse Ryk in 1516 het 'n einde gemaak aan die Mamoeloeke-bewind.
Ottomaanse bewind
Die Ottomaanse bewindhebbers het nuwe administratiewe strukture gevestig en Bilad al-Sjam in drie provinsies verdeel – Aleppo, Damaskus en Tripoli. Die provinsie Sidon is in die 17de eeu gevorm. Administratiewe hervormings is nog eens in die laat 19de eeu ingestel toe naas Damaskus, Aleppo en Beiroet ook Jerusalem en die Libanon-bergreeks selfstandige administratiewe eenhede geword het. Die huidige Siriese staatsgebied behels naas die vroeëre Ottomaanse provinsies Damaskus en Aleppo ook die distrik Deir ez-Zor.
Die nuwe absolutistiese regeringstelsel is deur die plaaslike bevolking veral aanvaar omrede die Ottomaanse soeltans naas hulle funksie as politieke heersers ook godsdienstige legitimasie as beskermers en bewaarders van die Islamitiese geloof gekry het. Daarnaas kon hulle op plaaslike elites steun, waaronder Islamitiese geleerdes, wat as 'n soort bemiddelaars tussen die magsentrum en die provinsies opgetree het.
Stedelike nedersettings het besondere funksies as administratiewe setels, handelspilpunte, pelgrimsplekke en godsdienstige sentra vervul. Ekonomiese, politieke en sosiale gesag was in die Ottomaanse tydperk veral in die hande van stedelike elites gekonsentreer.
In 1831 het Ibrahim Pasja, die seun van die Egiptiese regent, Bilad al-Sjam binnegeval en dit beset. Eers nadat Europese moondhede, wat 'n verswakking of ontbinding van die Ottomaanse Ryk as 'n bedreiging vir hul eie belange beskou het, militêre druk uitgeoefen het, het Pasja hom in 1840 aan Sirië onttrek.
In die volgende dekades is administratiewe hervormings deurgevoer, die infrastruktuur uitgebou en die veiligheidsituasie verbeter deur nedersettings beter teen Bedoeïene-aanvalle te beskerm. Die sentrale staatsgesag is ook in afgeleë gebiede herstel. Handel en landbou het 'n bloeitydperk beleef, terwyl Europese rolspelers toenemend hul invloed op politiek en ekonomie laat geld het.
Die invoer van Europese goedere het verbruikervoorkeure in stedelike omgewings na buitelandse produkte laat verskuif, terwyl inheemse ambagte – veral die tekstielbedryf – moeilike tye beleef het. Uit die Europese vraag na plaaslike landbouprodukte, wat nou winsgewend uitgevoer kon word, het 'n groeiende klas van middelmanne en handelaars met goeie betrekkinge tot Europa voordeel getrek. Baie van hulle was Christene of Jode.
Enrico Caruso
Enrico Caruso (1873–1921) was 'n Italiaanse operasanger. Hy word as een van die beste tenore van die 20ste eeu beskou. Caruso was een van die eerste operasangers wat albums gemaak het. Dit het hom wêreldwyd beroemd gemaak.