cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Geeldwerg
’n Geeldwerg of hoofreeksster tipe G (G V) is ’n hoofreeksster van spektraaltipe G en ligsterkteklas V. So ’n ster het ’n massa van sowat 0,8 tot 1,2 sonmassas en oppervlaktemperature van tussen 5 300 en 6 000 Kelvin.
Nes ander hoofreekssterre sit ’n G V-ster waterstof in sy kern om in helium deur middel van kernfusie. Ons Son is die bekendste en mees sigbare voorbeeld van ’n G V-ster. Elke sekonde word sowat 600 miljoen ton waterstof omgesit in helium.
Sterrekundiges verkies die term "hoofreeksster tipe G" omdat G-sterre eintlik tussen wit en liggeel is. Die Son is eintlik wit, maar vertoon geel deur die Aarde se atmosfeer. En hoewel die term "dwergster" gebruik word om hoofreekssterre van reusesterre te onderskei, is sterre soos die Son helderder as 90% van die sterre in die Melkweg, wat uit meestal oranje-, rooi- en witdwerge bestaan. (Laasgenoemde is in ’n fase ná die hoofreeks.)
Craniella insidiosa
Die spons behoort tot die genus Craniella en tot die familie Tetillidae. Die wetenskaplike naam van die spesie is die eerste keer geldig gepubliseer in 1870 deur Schmidt.
Skeerbekmuis
'n Skeerbekmuis is 'n klein soogdier wat in die orde Eulipotyphla geklassifiseer word. Hulle behoort tot die familie Soricidae: een van die grootste soogdierfamilies met byna 400 verskillende spesies. Hulle is van die kleinste soogdiere ter wêreld. Alhoewel skeerbekmuise die naam "muis" dra en ook op een lyk, is hulle hoegenaamd nie knaagdiere nie en ook nie nou verwant aan hulle nie. Hulle is maar insekte-eters (orde lnsectivora). Hul dieet bestaan grotendeels uit insekte en ander klein prooidiere, wat hulle soms ondergronds opspoor.
Die diere is dus baie nuttig vir boere, omdat hulle help om skadelike insekpopulasies in beheer te hou. Skeerbekmuise (familie Soricidae) is, ten spyte van hul muisagtige voorkoms, nie aan muise verwant nie. Die skeerbekmuise behoort tot die orde lnsectivora en hulle is nader verwant aan die molle (familie Talpidae). Die grootte van skeerbekmuise wissel van klein tot baie klein. Hul snuite is verleng en met 'n aantal tashare (vibrissae) bedek. Die snuit is so verleng dat dit verby die snytande steek en die punt word voortdurend geroer.
Die oë is klein en hulle kan waarskynlik nie goed sien nie, en hoewel die oorskulpe klein en in die wol van die slape verberg is, is die gehoorsin tog goed ontwikkel. Skeerbekmuise se reuksintuig is baie goed ontwikkel. Hul tande is gespesialiseer en die getal kan van spesie tot spesie wissel: sommige het 26 tande terwyl ander tot 32 het. Die voorste, groot paar snytande, wat in die bokaak geleë is, is haakvormig, terwyl die onderkaak se eerste paar snytande vergroot en na vore gebuig is.
Onderhuidse muskuskliere word veral in die diere se flanke aangetref en die van die mannetjies is goed ontwikkel. Die doel van die kliere is blykbaar om roofdiere af te skrik, maar skeerbekmuise val ten spyte hiervan aan roofvoëls en uile ten prooi. Skeerbekmuise is baie aggressief teenoor lede van dieselfde spesie en elke individu het 'n gebied wat tel verdedig word. Die paringsproses is moeilik omdat die diere so aggressief is, en die mannetjies kan die wyfies slegs met moeite benader.
Nogtans vind paring drie tot vier keer per jaar plaas en die werpsel word 30 dae daarna gebaar. Daar kan vyf tot agt kleintjies per werpsel wees. Die kleintjies is heeltemal naak en blind by geboorte en hul massa is ongeveer 1 g. Die diertjies se tashare is egter baie goed ontwikkel. Hulle is 1 tot 2 weke na geboorte met pels bedek en dan kan die kleintjies die nes saam met die moeder verlaat. Dit geskied op ongewone wyse: Een kleintjie byt aan die moeder se rugvel vas, die volgende byt aan die eerste vas en die volgende byt aan die tweede, ensovoorts, totdat ’n lang ketting diertjies gevorm is, wat slingerend agter die moeder aan beweeg.
Verspreiding
Skeerbekmuise kom oor die hele Europa, Afrika, Asië en Noord-Amerika voor. Hulle word gewoonlik met vogtige gebiede geassosieer, maar 'n aantal spesies kan in woestyngebiede hou. Sommige spesies toon interessante aanpassings by 'n akwatiese bestaan, wat die duidelikste in die Tibettaanse waterskeerbekmuis (Nectogale elegans) gesien kan word.
Die diere leef in bergstrome en vreet hoofsaaklik vissies. Hulle is meer stroombelyn omdat die pinnae (oorskulpe) verklein is en die vingers, tone en pote het fraiings stywe hare, wat die oppervlak daarvan vergroot en dit beter swemorgane maak. Slegs 'n relatief klein aantal skeerbekmuisspesies kom in Suid-Afrika voor. Die kleiner rooiskeerbek (Crocidura hirta) is 'n algemene dier in die Nasionale Krugerwildtuin, waar hulle in geskikte skuilings, soos termiethope, rotshope en omgevalle bome, hou.
Klaasneuse
Klaasneuse behoort tot die familie Macroscelididae, en kom slegs in Afrika voor. Hulle gedrag en liggaamsbou verskil van die van skeerbekmuise. Die diere is veral gedurende die dag aktief en hulle ore en oë is gevolglik beter as die van die res van die Insectivora ontwikkel; die oë is groter en die oorskulpe is na verhouding groot.
Hulle het lang agterpote, waarmee hulle soos kangaroes voortbeweeg, en hulle het ook ’n lang stert wat hulle help om hulle balans te hou. Die diere se snuite is ook langer en vorm 'n ware slurp (in Engels word hulle trouens "elephant shrews" genoem). Die reuseklaasneus (Petrodromus tetradactylus) en die kortsnoetklaasneus (Elephantulus brachyrhynchus) is bekende Suid-Afrikaanse verteenwoordigers van die familie.
Kylie Rogers
Kylie Rogers (gebore 18 Februarie 2004, Dallas) is 'n Amerikaanse aktrise. Sy is bekend vir haar rolle in die rolprente Fathers & Daughters (2015), Miracles from Heaven (2016), en Collateral Beauty (2016), en in die televisiereeks The Whispers (2015).
Haithabu
Haithabu (Oudnoors:Heiðabýr, afgelei van heiðr = heide, en býr = plaas; Deens: Hedeby, [ˈheːð̩byːˀ]; Latyn: Heidiba; huidige Duitse naam: Haddeby) was as die eerste werklike Middeleeuse stad in Noord-Europa 'n belangrike sentrum vir die handel tussen Skandinawië, die Noordseegebied, die Baltiese lande en die Frankies-Duitse gebiede in die suide.
Haithabu was op die Kimbriese skiereiland aan die Schleirivier en in die Sleeswykse Istmus (landengte) tussen Noordsee en Oossee naby die geskiedkundige Osse- of Leërpad geleë. Die nedersetting het deel uitgemaak van die administratiewe gewes Arensharde. Tans lê die gebied in die munisipaliteit Busdorf naby die stad Schleswig in die administratiewe distrik Schleswig-Flensburg (deelstaat Sleeswyk-Holstein, Duitsland).
Die stad het in die 8ste eeu as 'n klein Wikingdorp ontstaan en reeds in die volgende eeu tot 'n beduidende handelsplek ontwikkel. In die 10de eeu het Haithabu, wat aanvanklik onder Deense heerskappy gestaan het, omstreeks 900 deur Sweedse Wikings beset is en in 983/984 weer Deens geword het, sy bloeitydperk beleef. Die ekonomiese agteruitgang van Haithabu het omstreeks die jaar 1000 begin. Vyftig jaar later is die stad deur 'n verwoestende brand getref.
Haithabu, wat al eeue lank verlate lê, vorm saam met die Danewerk in sy omgewing en die geskiedkundige wal van die Slawiese Wagriërs in Oldenburg in Holstein een van die beduidendste argeologiese monumente in Sleeswyk-Holstein. Argeologiese opgrawings in Haithabu was 'n belangrike bydraer tot kennis van die Wikingtydperk se ekonomiese, kulturele en politieke geskiedenis. Verdere argeologiese ondersoeke, wat in 2002 met behulp van elektromagnetiese meetinstrumente gedoen is, het getoon dat Haithabu 'n beplande en dig beboude stad was. Haithabu is in 2018 saam met die Danewerk deur Unesco as wêrelderfenisgebied gelys.
Walvisagtiges
Die walvisagtiges of setaseë (Cetacea, Latyn: cetus, walvis, uit Grieks) is, hoewel hulle glad geen hoewe of selfs tone meer het nie, 'n groep binne die orde Cetartiodactyla (die ewehoewiges) wat die walvisse, dolfyne, en seevarke insluit. Dit is lank as 'n eie orde beskou, maar genetiese navorsing het getoon dat hulle naverwant is aan die seekoeie.
Cetus is Latyn en word in biologiese name gebruik om "walvis" aan te dui; die oorspronklike betekenis was meer algemeen, "groot seesoogdier". Dit is afkomstig van die Antieke Grieks κῆτος (kētos), wat "walvis" of "enige reuse vis of seemonster" beteken het". In Griekse mitologie is die monster wat deur Perseus verslaan is, en in die sterrebeeld Cetus uitgebeeld word, Ceto genoem. Setologie is die tak van marienewetenskap wat handel oor die studie van walvisagtiges.
Walvisagtiges is dié soogdiere wat die beste aangepas is tot lewe in die water. Hulle liggame is spilvormig. Hulle voorste ledemate is tot vinpote aangepas. Die piepklein agterste ledemate is onontwikkeld; hulle is nie aan die ruggraat geheg nie en is binne die liggaam verberg. Die stert het horisontale stertvinne. Walvisagtiges is byna haarloos en word deur 'n dik laag walwisspek beskerm. As 'n groep word hulle gekenmerk deur hoë intelligensie.
Die Cetacea bevat ongeveer negentig spesies, almal seediere behalwe vir vier varswaterdolfynspesies. Die orde word in twee subgroepe onderverdeel, Mysticeti (balein- of baardwalvisse) en Odontoceti (tandwalvisse, wat dolfyne en seevarke insluit). Die spesies wissel in grootte van die Commerson se dolfyn en Tucuxi tot die blouwalvis, die grootste dier wat nog ooit bestaan het.
Afstamming
Daar is eers gedink dat die Cetaceae se voorsate verwant was aan die Mesonychidae, wat omtrent 55 miljoen jaar gelede geleef het en wat tande gehad het wat baie lyk soos die walvisse s'n.
Maar die genetiese navorsing het in 1997 getoon dat hulle 'n sytak van die ewehoewiges sou wees, wat naverwant aan die seekoeie is. Die paleontoloë was aanvanklik skepties. Ewehoewiges het nogtans astragali (enkelbeendere) wat 'n kenmerkende vorm het. Die Mesonychidae het hierdie kenmerk nie. Moderne walvisse het egter geen enkelbeendere nie.
Die vroegste groep walvisse waarvan fossiele gevind is, is die Archaeoceti soos Pakicetus van omtrent 50 miljoen jaar gelede. Hulle het steeds pote en hulle enkelbeendere is inderdaad soos die ewehoewiges s'n. Later is deur die vonds van Indohyos die verwantskap met die seekoeie ook bevestig. Die genetiese resultate is dus deur die fossiele bevestig en die paleontoloë het 'n nuwe respek vir hulle kolloga's wat molekulêre genetika bedryf gekry.
Valentina de Angelis
Valentina de Angelis (gebore 12 Junie 1989) is 'n Amerikaanse aktrise, vervaardiger, en skryfster. Sy is bekend vir haar rolle in die rolprente Ass Backwards (2013) en Everlasting (2016), en in die televisiereekse As the World Turns (1956) en Person of Interest (2011).
NG gemeente Lichtenburg
160px|duimnael|links|Ds. J.A. Beyers, leraar van 1905 tot 1912.
duimnael|links|270px|Daar was lank beperkte diamantgrawery langs die Vaalrivier in die Wes-Transvaal aan die gang, maar in 1926 het 'n groot uitbreiding plaasgevind toe diamante op verskeie plekke in die distrik Lichtenburg gevind is. Die vondste was so ryk dat 'n ware stormloop plaasgevind het en duisende kleims afgepen is. Dié foto is geneem die dag voor die delwers se wedloop om kleims af te pen op die delwerye van Elandsputte, Lichtenburg.
regs|duimnael|160px|Ds. P.L. Lourens het hier gearbei van 1930 tot 1939, blykbaar op die delewerye.
duimnael|regs|160px|Ds. T.D. Potgieter, leraar van 1931 tot 1947.
duimnael|regs|160px|Ds. S.T. Potgieter, medeleraar van 1945 tot 1957.
duimnael|regs|160px|Ds. J.A. Claassens, leraar van 1958 tot 1962.
duimnael|regs|160px|Ds. L.J. Loots was net enkele maande in 1963 medeleraar van die gemeente toe hy streeksekretaris van die Bybelgenootskap word.
duimnael|regs|160px|Ds. K.D. Struwig, leraar van 1967 tot 1971.
Die NG gemeente Lichtenburg is een van die eerste gemeentes van die Nederduitse Gereformeerde Kerk in die destydse Wes-Transvaal.
Stigting
Die dorpie Lichtenburg is in 1868 uitgegee deur H.A. Greeff, die skoonvader van genl. Koos de la Rey. Aanvanklik het die inwoners kerklik onder die Nederduitsch Hervormde gemeente Zeerust of die NG gemeente Jacobsdal (op die plaas wat bekendgestaan het as Vergenoeg No. 46) in die distrik Marico geval.
Maar eers in 1885, ná die Eerste Vryheidsoorlog en ná die vereniging van die NH en NG Kerk, toe ds. H.J.L. du Toit die werk by ds. Jooste kom oorneem, dat die indertydse Nederduitse Hervormde of Gereformeerde Kerk (die Verenigde Kerk) oorgaan tot die stigting van 'n gemeente hier, waarvan die verste punt sowat 110 km gemeet en die ledetal maar 'n skrale 300 getel het. Die eerste kerkraadsvergadering is op 10 Junie 1885 gehou en word ds. Du Toit tot konsulent benoem en die eerste Nagmaal vir Augustus daardie jaar bepaal. Die nuwe gemeente ontvang van weduwee H.A. Greeff die kerkplein en 'n erf vir die pastorie, 'n geskenk van haar oorlede eggenoot aan die kerk.
Eerste leraars
Die gemeente se eerste herder en leraar was dan ook die konsulent, ds. H.J.L. du Toit. Hy is hier bevestig op 23 April 1886. Ná sy groot en veelsydige werk in die gemeente verlaat hy Lichtenburg op 26 November 1904 om die NG gemeente Richmond in die teenswoordige Noord-Kaapse Sinode te gaan help, waar hy bly tot 1930. Die gemeente se tweede leraar was ds. J.A. Beyers, wat hier bevestig is op 25 Maart 1904. Hy verlaat die gemeente op 8 Desember 1912 om die breuke wat daar in die gemeente George ontstaan het, te gaan heel.
As Lichtenburg se derde NG leraar word ds. J.G. Perold op 11 April 1912 bevestig.
Die kerklike geboue
In 1878 het die eerste kerkie onder die leiding van die konsulent, ds. J. P. Jooste van die NG gemeente Potchefstroom, verrys en 13 jaar later het die ywer van ds. Du Toit dit sover gebring dat 'n nuwe Godshuis van klip ingewy kon word en wel in Januarie 1891. Die donker oorlogswolke van die Anglo-Boereoorlog het ook oor Lichtenburg swaar gehang. Die eerste pastorie, waaraan bouwerk al in 1885 begin is, moes tydens die Tweede Vryheidsoorlog as hoofkwartier van die Engelse soldate dien. Dié gebou is onder ds. Beyers met 'n nuwe vervang.
Tydens ds. Beyers se bediening is die noordelike gewel aan die kerkgebou aangebring, terwyl ds. Perold, wat hier gestaan het tot 1919, gesorg het vir die innerlike verfraaiing van die kerk deur galerye en nuwe banke aan te bring, en onder ds. P. du Toit (1920-'30), later Armesorg-sekretaris van die Kaapse Kerk, is die kerkgebou van sy statige toring met uurwerk en 'n pragtige orrel voorsien.
Die delwerye
Dit was onder hierdie leraar dat Lichtenburg geweldige veranderinge ondergaan het. Die delwerye, sowat 20 km noord van die dorp, het in 1926 oopgegaan en tienduisende mense saamgetrek. In 'n oogwink het die nood, geestelik en finansieel, hoog gestyg. Selfs die Sinodale Armesorgkommissie moes finansieel die hand uitsteek, terwyl leraars van die omliggende gemeentes hulle die geestelike nood aangetrek en gehelp het. Permanente arbeiders soos di. P.L. Lourens en D.N.J. du Toit, bygestaan deur mes. Cillié en Kotze, het hulle hande meer as vol gehad met die geestelike bearbeiding. Kerkgeboue van sink is oral opgerig en alles was spoedig onder beheer. Maar so snel as wat die toestroming was, so vinnig het die ontvolking weer plaasgevind toe die delwerye uitgewerk raak sodat daar selfs al teen 1950 nouliks 300 gevestigde delwers oorgebly het.
Skoolwese
Intussen het ook ander dinge snel ontwikkel, soos veral die opvoeding en onderwys. Twee groot koshuise vir seuns en dogters het verrys. Twee groot en gerieflike kerksale kon in 1920 en 1926 respektiewelik ingewy word. Ná ds. P. du Toit het ds. T.D. Potgieter die gemeente meer as 16 jaar bedien. Toe hy die gemeente in 1947 verlaat, het di. S. T. Potgieter reeds twee jaar aan sy sy gestaan as medeleraar. Intussen het ook ds. G. F. Gerber die gemeente twee jaar as medeleraar bedien.
Dogtergemeentes en susterkerke
Die dorp Lichtenburg het tot vroeg in 2011 'n volle vyf NG gemeente gehad, waarna dit deur 'n samesmelting tot vier afgeneem het. Die eerste plaaslike afstigting van die moedergemeente was Lichtenburg-Wes in 1950 en kort daarna Lichtenburg-Oos in 1952. In 1962 kom Lichtenburg-Noord aan die beurt, maar omdat die lidmate van die Wes- en Noord-gemeente mettertyd te min geword het om sinvol afsonderlik voort te bestaan, smelt dié twee gemeentes op 1 Maart 2011 saam as die NG gemeente Lig en Lewe. Die gemeente Sederpark is in 1974 afgestig.
Buiten die drie NG gemeentes, het Lichtenburg ook nog vier gemeentes van die sogenaamde susterkerke. Die Lichtenburgse gemeente van die Nederduitsch Hervormde Kerk is op 10 Oktober 1891 gestig en dié kerkverband se gemeente Lichtenburg-Oos op 13 September 1958. Die Gereformeerde Kerk se gemeente Lichtenburg is in 1893 gestig en sluit buiten Lichtenburg en omgewing, ook Coligny en Kieserville in. Die plaaslike gemeente van die Afrikaanse Protestantse Kerk is reeds in die eerste jaar van dié kerkverband se bestaan gestig en wel op 2 Julie 1987.
Die statistiek van dié vier gereformeerde kerke se gemeentes op Lichtenburg vir enkele, beskikbare jare lyk as volg (totaal vir doop- en belydende lidmate):
Krewe
Krewe (Astacidea) is 'n infraorde van kreefagtiges wat tot die orde tienpotiges (Decapoda) behoort. Diere soos seekrewe en rivierkrewe behoort aan die infraorde. Hulle kom bykans oor die hele wêreld voor, maar nie in die binneland van Afrika en seker dele van Asië nie.
Krewe het 10 pote met lang voelhorings, 'n groot agterlyf en 'n lang stert. Hulle vreet bykans enigiets en word as die skoonmakers van die see beskou. Krewe swem agteruit.
Mbala
Mbala is Zambië se mees noordelike groot dorp en lê strategies na aan die grens met Tanzanië en op die suidelike toegangsroetes tot die Tanganjika-meer, 40 km na die noordooste, waar die meerhawe Mpulungu geleë is. Die dorp lê op die ou Great North Road, 165 km noord van Kasama. In 'n stadium was dit die eindpunt van die pad, 'n gedeelte van Cecil John Rhodes se droom van 'n pad van die Kaap na Kaïro, wat noodwendig hier moes ophou omdat Tanzanië destyds in Duitse besit was.
Krewe
Kreef word as gesogte seekos benut. Hulle word op groot skaal in nette of fuike gevang. Die agterlyf van die kreef word ingelê en uitgevoer.
Mbala
As Abercorn was Mbala 'n belangrike buitepos van die Britse koloniale beheer oor die destydse protektoraat van Noord-Rhodesië. Dit is tans die hoofdorp van een van die Noordelike Provinsie se administratiewe distrikte. Die bevolking neem na raming teen 4% jaarliks toe. In 2009 het die dorp 'n geskatte 24 066 inwoners gehad, vergeleke met 11 116 volgens die sensus van 1990.
Krewe
Taksonomie
Superfamilies en families:
Mbala
Voorgeskiedenis
Voor die koloniale tydperk aangebreek het, was Mbala die setel van hoofman Zombe aan die Luchecherivier. Die Britte het hulle aandag op die dorp begin toespits danksy die reise van David Livingstone, in die dekade na 1860 die eerste Europeër wat die gebied besoek het. Dié ontdekkingsreisiger het sendelinge van die Londense Sendinggenootskap aangespoor om te kom arbei op Niamkolo aan die meer en Fwambo en Kawimbe op die hoogland. Die sendelinge het bande gehad met die African Lakes Company, wat later Mbala sowel as Mpulungu gestig het.
Tydens die grootste deel van die 19de eeu het die gebied swaar onder slawehandel gebuk gegaan en die African Lakes Company het probeer om uit dit te wis. Dié euwel het die belangstelling van die Britse regering se verteenwoordiger in die gebied, Harry Johnston in Njassaland genoop om in te gryp en daar is besluit om die ryksteenwoordigheid suid van die meer te versterk en te keer dat ander koloniale moondhede hier 'n vastrapplek kry. Portugal het byvoorbeeld dekades lank daarin belang gestel om sy kolonies aan die oos- en weskus van Afrika (Angola en Mosambiek) aan een te laat skakel deur grondgebied tussen hulle te annekseer.
Koloniale tydperk
Só breek die koloniale tydperk vir Mbala in 1893 aan, voor die meeste ander gebiede in wat later Noord-Rhodesië sou word, toe Johnston vir Hugh Marshall stuur om die amp van Britse konsul in die gebied op te neem. Hy bou 'n goed gefortifiseerde boma op hoofman Zombe se dorpie en tree as landdros sowel as posmeester op. In 1895 neem die British South Africa Company die gebied se administrasie oor, doop dit Noordoos-Rhodesië en noem die Zombe-boma Abercorn, destydse voorsitter van die maatskappy. Die Britse amptenare het die plek gekies omdat die ligging dit gesond gemaak het, die klimaat aangenaam is en daar volop geleenthede vir jag en hengel was.
Totdat die Britse Duits-Oos-Afrika (Tanzanië) as mandaatgebied in 1919 oorgeneem het, was Abercorn die mees noordoostelike Britse buitepos in suidelike Afrika. Tydens die Eerste Wêreldoorlog het die Britse amptenare op die dorp te hore gekom van 'n beplande aanval deur die Duitse leër anderkant die grens onder aanvoering van genl. Paul von Lettow-Vorbeck, wat onbewus was dat Duitsland reeds die stryd in Europa gewonne gegee het. Toe die tyding hom uiteindelik bereik, het hy ingestem tot 'n skietstaking en nege dae later (18 November 1918) op Abercorn amptelik oorgegee. 'n Gedenkteken wys die plek sy amptelike oorgawe, sowat 2 km suidwes van die middedorp. Ná die oorgaweseremonie moes die Duitsers hulle wapens in die nabygeleë Chilameer gooi, maar baie is sedertdien uitgehaal en word in die Moto Moto-museum, wat met Duitse befondsing opgerig is, vertoon.
Huidige stand
Sedert sy bloeityd as koloniale dorp tydens die jare vyftig en sestig het Mbala 'n groot mate van agteruitgang beleef en geleenthede vir ontwikkeling misgeloop wat Kasama as provinsiale hoofstad gekry het en Mpika, omdat dié dorp beter pad- en spoorverbindings het. Hoewel Mbala se grond vrugbaar is, is dit te ver van die vername afsetgebiede geleë om hond haaraf te maak met die landbou. Insgelyks het dit redelike toeristepotensiaal, maar is te ver van die belangrikste toeristeroetes geleë en die hoofpad daarheen te vervalle om dié moontlikhede te ontgin. Boonop is Mbala op geen lugroete geleë nie. Die dorp het wel 'n hotel, maar daar is geen oorde in die onmiddellike omgewing nie. Die naaste is in die nasionale park Nsumba, byvoobeeld dié by Kasaba Bay, 100 km ver. Onlangse oorloë en onrus aan die oostelike en suidelike oewers Tanganjika-meer het ook handel en toerisme gekniehalter, maar dit blyk die vrede kan binnekort herstel word.
Reno Browne
Reno Browne (20 April 1921 – 15 Mei 1991) was 'n Amerikaanse aktrise. Sy was bekend vir haar rolle in die rolprente Raiders of the South (1947), Riders of the Dusk (1949), Across the Rio Grande (1949), en Range Land (1949).
Cepheïed
’n Cepheïed is ’n baie helder soort veranderlike ster. Die noue direkte verhouding tussen Cepheïede se helderheid en hul polsperiode het hul status bepaal as standaardmeetinstrumente vir afstande in die heelal.
Cepheïede word onderverdeel in verskeie subklasse volgens hul massa, ouderdom en evolusiegeskiedenis, onder meer in klassieke, Tipe II- en dwerg-Cepheïede.
Die term "Cepheïed" kom van die ster Delta Cephei in die sterrebeeld Kefeus (Latyn: Cepheus), die eerste ster van dié soort wat geïdentifiseer is, deur John Goodricke in 1784. Dit is ook een van die Cepheïede waarvan die afstand die akkuraatste bepaal is, deels danksy sy ligging in ’n sterreswerm<ref name=dezeeuw1999>de Zeeuw, P.T.; Hoogerwerf, R.; de Bruijne, J.H.J.; Brown, A.G.A.; Blaauw, A. (1999). A HIPPARCOS Census of the Nearby OB Associations, AJ en die beskikbaarheid van presiese Hubble-ruimteteleskoop/Hipparcos-parallakse.
Dinamika van die pulse
Die aanvaarde verduideliking vir die pulse van ’n Cepheïed word die Eddingtonwaarde genoem, of die κ-meganisme, waar die Griekse letter κ (kappa) die gas se ondeurlatendheid aandui. Helium is die gas wat beskou word as die aktiefste in die proses. Dubbel geïoniseerde helium (helium waarvan albei elektrone in die atome afwesig is) is meer ondeurlatend as enkel geïoniseerde helium. Hoe meer helium verhit word, hoe meer word dit geïoniseer. By die dofste deel van die Cepheïed se siklus is die geïoniseerde gas in die buitenste lae ondeurlatend en word dit verhit deur die ster se straling. Vanweë die toenemende temperatuur begin dit uitsit. Namate dit uitsit, koel dit af en word dit minder geïoniseer en dus meer deurlatend. Dit laat die straling toe om te ontsnap. Die uitsetting stop dan en die proses word omgekeer vanweë die ster se swaartekragaantrekking. Die proses word dan herhaal.
Die meganika van die pulse as ’n hitte-enjin is in 1917 deur Arthur Stanley Eddington voorgestel (wat uitgebreid oor die dinamika van Cepheïede geskryf het), maar eers in 1953 het S.A. Zhevakin geïoniseerde helium geïdentifiseer as ’n waarskynlike klep vir die enjin.
852
Die jaar 852 was 'n skrikkeljaar wat volgens die Gregoriaanse kalender op 'n Maandag begin het. Dit was die 52ste jaar van die 9de eeu n.C. In teenstelling met gewone jare het die jaar 366 dae en 'n 29 Februarie gehad.
Rooiseester
Die Rooiseester (Patiria granifera) kom slegs aan die wes-, suid-, en ooskus van Suid-Afrika voor. Sy kleur is oranje tot rooi en hy word tot 8cm breed. Hy kom voor in tussengety rotspoele.
853
Die jaar 853 was 'n gewone jaar wat volgens die Gregoriaanse kalender op 'n Woensdag begin het. Dit was die 53ste jaar van die 9de eeu n.C. Soos ander gewone jare het die jaar 12 maande, 52 weke en 365 dae gehad.
Alana de la Garza
Alana de la Garza (gebore 18 Junie 1976) is 'n Amerikaanse aktrise. Sy is bekend vir haar rolle in die rolprent Mr. Fix It (2006) en in die televisiereekse Law & Order (1990), CSI: Miami (2002), en Law & Order: LA (2010).
Elisabeth Röhm
Elisabeth Röhm (gebore 28 April 1973) is 'n Amerikaanse aktrise. Sy is bekend vir haar rolle in die rolprente Miss Congeniality 2: Armed & Fabulous (2005), American Hustle (2013), en Joy (2015), en in die televisiereeks Law & Order (1990).
Slag van Doggersbank
Die Slag van Doggersbank het op 24 Januarie 1915 tussen die Britse en die Duitse Vloot plaasgevind. Die slag was 'n Britse oorwinning nadat hulle die Duitse skip SMS Blücher gekelder het. Al die aksie het naby die Doggersbank in die Noordsee plaasgevind.
Ton
Vir swaar plofstowwe, soos kernwapens, word die ontploffingskrag in kiloton uitgedruk. In die geval verwys een kiloton na die krag van 1000 ton (1 miljoen kilogram) TNT.
In Suid-Afrika is die lang ton ("long ton") van Groot-Brittanje geërf in 1835. Hierdie ton (ongeveer 1016,047 kg) bevat 2240 Britse avoirdupois ponde. Hierdie syfer is bereken van 14 ponde wat gelyk is aan een steen, 4 stene wat gelyk is aan een sentenaar (112 ponde) en 20 sentenare wat gelyk is aan een ton.
In Anglo-Saksiese lande word 'n ander massa onder een ton verstaan. Hulle onderskei tussen die kort ton ("short ton") wat 2000 Engelse ponde (presies 907,18474 kg) is, en die lang ton ("long ton"), wat 2240 Engelse ponde (presies 1016,0469088 kilogram) aandui. Om onderskeid te tref, word 'n metriese ton (1000 kg) daar – net soos in Frans – as "tonne" geskryf.
Susan Browning
Susan Browning (25 Februarie 1941 – 23 April 2006) was 'n Amerikaanse aktrise. Sy was bekend vir haar rolle in die rolprente The Money Pit (1986), Sister Act (1992), en Sabrina (1995), en in die televisiereeks The Wild Wild West (1965).
Jan Asselijn
Jan Asselijn (omstreeks 1610 - 1 Oktober 1652) was 'n Nederlandse skilder van die Goue Eeu.
Reuse-alikreukel
Die Reuse-alikreukel (Turbo sarmaticus) is 'n tipe slak en kom slegs aan die oos- en suidkus van Suid-Afrika voor. Die skulp is gedraai en is rooi tot oranje van kleur. Die opening word bedek met 'n kalkagtige 'deksel' of operkulum. Dit kom voor in rotspoele en word tot 10cm groot. Sekere dele van die diertjie is eetbaar.
854
Die jaar 854 was 'n gewone jaar wat volgens die Gregoriaanse kalender op 'n Donderdag begin het. Dit was die 54ste jaar van die 9de eeu n.C. Soos ander gewone jare het die jaar 12 maande, 52 weke en 365 dae gehad.
Craniella laminaris
Craniella laminaris is 'n sponsspesie in die taksonomiese indeling van die Demospongiae (gewone sponse). Die liggaam van die spons bestaan uit kieselnaalde en sponginevesels en is in staat om baie water op te neem.
Die spons behoort tot die genus Craniella en tot die familie Tetillidae. Die wetenskaplike naam van die spesie is die eerste keer geldig gepubliseer in 1919 deur George & Wilson.
Craniella lens
Craniella lens is 'n sponsspesie in die taksonomiese indeling van die Demospongiae (gewone sponse). Die liggaam van die spons bestaan uit kieselnaalde en sponginevesels en is in staat om baie water op te neem.
Die spons behoort tot die genus Craniella en tot die familie Tetillidae. Die wetenskaplike naam van die spesie is die eerste keer geldig gepubliseer in 1870 deur Schmidt.
Holtedier
Scyphozoa bestaan van die Kambrium-periode tot die Holoseen (huidige periode).
Liggaamsbou en ontwikkeling
Die kenmerkendste eienskap van die holtediere (phylum Cnidaria of Coelenterata) is die liggaam se twee sellae. Die bevrugte eiersel verdeel verskeie kere totdat 'n ronde bolletjie selle gevorm is. Hieruit word ŉ hol blaas, die blastula, gevorm wat instulp en 'n dubbelwandige hol struktuur vorm. Dit word die gastrulastadium genoem. By die hoër ontwikkelde diere is dit die beginstadium van verdere ontwikkeling, maar by die holtediere is dit die larvale stadium. Hierdie vryswemmende planulalarwe bestaan dus uit 'n buitenste weefsellaag, die ektoderm, en 'n binneste laag, die endoderm.
Die twee weefsellae omhul die sentrale liggaamsholte, bekend as die verteringsholte of enteron. Hierdie liggaamsholte het slegs een opening na buite, naamlik die mond. In sy volwasse stadium is die dier se struktuur dieselfde as in die larvale stadium. Na 'n rukkie heg die planulalarwe hom met die kant van die liggaam teenoor die mondopening aan die grond vas.
Om die mondopening word 'n krans van tentakels gevorm en die liggaamsholte ontwikkel in ŉ verteringsholte. Die binneste weefsellaag word om hierdie rede die gastrodermis genoem, en die buitenste laag die epidermis of opperhuid. Hierdie vasgehegte vorm word 'n poliep genoem. Alle holtediere kan tot hierdie basiese vorm herlei word; 'n vryswemmende kwal is in werklikheid 'n poliep wat onderstebo gedraai is. Die liggaam van sowel die planulalarwe as die volwasse dier is radiaal-simmetries; dit kan met ander woorde op meer as een manier in twee gelyke helftes verdeel word. Die holtediere is die enigste groep organismes in die diereryk wat hierdie liggaamsvorm besit. Generasiewisseling kom by baie holtediere voor; 'n vashegtende, ongeslagtelike generasie en 'n vryswemmende, geslagtelike generasie wissel mekaar af
Netelselle
Die netelselle (knido-blaste of nematosiste) van die holtediere is ook 'n unieke eienskap in die diereryk. Met behulp van hierdie vang- en verdedigingsmeganisme word prooidiere en vyande verlam en so skadeloos gestel. Netelkapsels kom in groot getalle in die epidermis voor. Hulle ontstaan uit spesiale selle, die knidoblaste, en vorm die sogenaamde netel-batterye, wat in groepe bymekaar geleë is.
'n Netelkapsel is 'n ingestulpte, hal blasie met 'n dubbelwand waarin 'n opgerolde draad lê. Die kapsel word afgesluit deur ŉ dekseltjie (die operkulum) waarlangs 'n klein sensoriese haartjie, die sneller of knidosil, geleë is. Wanneer hierdie sintuighaartjie deur aanraking geprikkel word, stulp die netelkapsel blitsvinnig uit. Die draad word soos 'n harpoen na die prooi afgevuur. Hierdie reaksie word binne 0,005 sekondes heeltemal voltooi sander dat die senustelsel enige rol daarin speel.
Verskillende soorte netelkapsels kan onderskei word: na gelang van die netelkapsel se werking onderskei 'n mens isorhiza of glutinante, wat 'n klewerige draad uitskiet waaraan die prooi vaskleef; stenotele of penetrante, wat die prooi soos 'n harpoen binnedring en verlam (selfs die pantser van krewe word deurdring); en semoneme of volvente, wat die prooi baie vinnig vasstrengel. Die verskillende soorte netelselle werk dikwels saam: die glutinante draai am die prooi se dele wat uitsteek sodat hy nie kan ontsnap nie en die penetrante hulle gif in die prooi kan spuit am hom te verlam. Veral die holtediere se tentakels is goed met netelkapsels toegerus.
Indeling
Die phylum Cnidaria of Coelenterata word in drie klasse ingedeel, naamlik die Hydrozoa (hidroïede), die Scyphozoa (seekwalle of jellievisse) en die Anthozoa (see-anemone en korale). Die Hydrozoa is meestal klein diertjies wat in kolonies lewe. Die varswaterpoliepe van die orde Hydrina is seker die bekendste in hierdie klas. Generasiewisseling kom by hierdie klas voor. Dit kan wissel van egte afwisseling van ŉ vryswemmende, geslagtelike kwalstadium en 'n vashegtende, ongeslagtelike poliepstadium tot alle moontlike reduksies van een van hierdie stadia Van die sowat 2 700 spesies wat deel uitmaak van hierdie drie klasse, is die genus Hydra se verteenwoordigers die bekendste.
Die hidra is hoofsaaklik varswaterbewoners wat nie kolonies vorm nie en met bolmakiesiespronge oor die bodem voortbeweeg. Die poliep bestaan uit 'n gesteelde kelk met 'n tentakelkrans. Die twee sellae waaruit die liggaam bestaan, verrig verskillende funksies. Die endoderm bedek die verteringsholte en bestaan uit verteringselle, terwyl die ektoderm in verskillende selsoorte gedifferensieer is (netelselle, sintuigselle) en ook die geslagsorgane vorm.
Afsonderlike spierselle kom nie voor nie. In plaas daarvan het elke sel 'n aantal saamtrekbare elemente aan die basis. Tussen die ektoderm en die endoderm lê daar 'n jellieagtige massa, die mesoglea, waarin die senuselle geleë is wat die sametrekking van die liggaam reguleer. 'n Egte senusentrum is afwesig. Hierdie betreklik klein differensiasie stel die diertjie in staat om te regenereer: as 'n klein stukkie endo – of ektoderm aanwesig is, kan ŉ volledige poliep hieruit ontwikkel.
Normale voortplanting is ongeslagtelik en deur middel van knopvorming. Ander hidroïedpoliep e (orde Hydrina) verskil van Hydra deurdat hulle wel in kolonies saamlewe en gewoonlik deur die vorming van medusas (kwalle) geslagtelik voortplant. As met die blote oog na ŉ poliepkolonie gekyk word, lyk dit soos plante: vertakte stele waarop die werklike poliepe op bepaalde afstande van mekaar geleë is. Afsonderlike poliepe wat as voedselvangers, voortplantingspoliepe en verdedigers optree, kom dikwels voor. Lede van 'n kolonie is deur middel van die hol stele, wat in werklikheid 'n voortsetting van die maagholtes van die afsonderlike poliepe is, met mekaar verbind. Die meeste kolonies is met 'n beskermende chitienpantser bedek.
Die orde Siphonophora vorm ŉ afsonderlike groep. By hierdie orde is die medusas en die poliepe in ŉ vryswemmende kolonie verenig. Ook die brandkorale van die familie Milleporidae is anders: die poliepe van hierdie familie vorm ŉ kalkskelet, wat meebring dat hulle bedrieglik baie soos die rifvormende korale (klas Anthozoa) lyk. Hierdie diere vorm 'n kwalgenerasie wat slegs 'n paar uur lank vry rondswem. Die groot jellievisse (klas Scyphozoa) het 'n sterk gereduseerde poliepgenerasie.
Die vryswemmende kwalle (jellievisse) ontstaan nie deur knopvorming uit die poliepe nie, maar deur afsnoering (strobilasie). Die liggaam van kwalle soos die Aurelia aurita is vlak en konveks aan die bokant en holrond aan die onderkant, en is deur 'n ry dun en fyn tentakels aan die rand omsoom. Agt inkepings wat presies ewe ver van mekaar is, is tussen die tentakels geleë. Op hierdie inkepings is sensoriese organe (rhopalium) tussen twee klein Ielle geleë. Sirkelvormige spiervesels kom in groot getalle in die klokgedeelte van die dier se liggaam voor. Die mond is in die middel van die holronde mondoppervlak tussen vier spits mondarms geleë. Hierdie arms is gegroef en dra nematosiste aan die kante. Ander organismes van die klas Scyphozoa sluit die kwal Cassiopeia van die orde Rhizostomae in. Hierdie kwalle se mondarms is in so 'n mate vergroot en vertak dat die dier se oorspronklike mond verdwyn het.
In plaas van die gewone mond het die Cassiopeia ŉ hele aantal openinkies na die verteringsholte en hy lewe gewoonlik van die plankton in die see. Die Chironex fleckeri, 'n kwal van die orde Cubomedusae wat veral in die omgewing van Australië voorkom, is een van die giftigste seediere. Aanraking met sy giftige nematosiste kan 'n mens binne drie minute laat stert. By die derde klas van die holtediere, naamlik die Anthozoa of blomdiere, waartoe die seeanemone, korale, sagte korale en seevere behoort, is daar geen medusagenerasie nie. Die verteenwoordigers van hierdie klas is ses-of agtstralig. Die gewone see-anemoon, soos die Metridium senile, het 'n kort silindriese liggaam. Op die boonste, plat mondskyf is daar 'n groot aantal kort, hol tentakels om 'n gleufagtige mond geleë. Die dier se basis of voetskyf dien as aanhegtingspunt aan vaste voorwerpe in die see. Die keelgat of stomodeum is 'n plat buis wat die mond met die verteringsholte verbind.
Die sametrekking- of spierbondels van anemone is heelwat meer ingewikkeld as by die ander Cnidaria (Coelenterata). Die spierbondels kom hoofsaaklik in die gastrodermis voor, waar dit help am die liggaamskolom te laat krimp of rek. Die meeste anemone is hulle hele lewe lank aan 'n stewige oppervlak vasgeheg, maar hulle besit wei die vermoë om baie stadig op hul voetstuk rond te kruip. Die anemone se voedsel bestaan uit weekdiere, skaaldiere en ander ongewerwelde diere en visse wat deur die nematosiste verlam en deur die tentakels na die mond gebring word. Sommige prooidiere word regstreeks deur die mond, wat baie wyd oop kan rek, vasgegryp.
Die voedsel gaan dan na die verteringsholte, waar dit deur ensieme verleer en deur die gastrodermis opgeneem word. Anemone kan afsonderlike geslagte hê of kan hermafrodities (tweeslagtig) wees. Bevrugting kan in die verteringsholte plaasvind, waar die gonade geleë is, of dit kan uitwendig in die seewater plaasvind. Die sigoot ontwikkel in 'n blastula en daarna in 'n tipiese planulalarwe. Sekere anemone (Epiactis) broei hulle kleintjies in uitwendige sakkies aan die buitekant van die liggaam uit. Anemone kan egter ook ongeslagtelik voortplant. Lede van die orde Madreporaria is die primêre bouers van koraalriwwe. Die koraal is 'n klein anemoonagtige poliep met kort tentakels, ŉ beperkte spierstelsel en geen voetstuk nie. Rifbouende (hermatipiese) korale kan slegs in water van 18°C of warmer behoorlik groei.
Anatomie
Die lede van Scyphozoa toon gewoonlik ’n vierdelige simmetrie en het ’n interne gelatienagtige stof wat die mesoglea genoem word; dit het dieselfde strukturele doel as ’n skelet. Die mesoglea sluit beweeglike ameboïedselle in wat uit die epidermis ontstaan.
Scyphozoa het geen harde dele nie – geen kop of skelet nie – en geen organe vir asemhaling of ontlasting nie. Hulle kan uit tot 98% water bestaan en word feitlik nooit as fossiele aangetref nie.
Holtediere het ’n ring spierweefsel in die mesoglea om die kant van die koepel en hulle swem deur die spiere afwisselend saam te trek en te ontspan. Die senustelsel bestaan gewoonlik uit ’n verspreide netwerk selle, hoewel sommige spesies beter georganiseerde senuringe het.
Die maag loop uit die sentrale mondopening, waaruit vier divertikels (uitstulpings) afwaarts hang. Sommige genusse soos Cassiopea het selfs kleiner bykomende monde in die orale arms. Die voering van die verteringstelsel het nog netelselle, asook selle wat verteringsensieme afskei.
Voortplanting en groei
duimnael|180px|Die ontwikkelingsfases van ’n Scyphozoa se lewensiklus: 1–3 Larwes soek ’n landingsplek 4–8 Poliepe groei 9–11 Poliepe segmenteer 12–14 Medusas groei
Belvidere Holy Trinity-kerk
Argitektuur en bouwerk
Die kerkie is 'n goeie voorbeeld in miniatuur van 'n gebou in die Normandiese styl van die 11de en die 12de eeu. Tussen 1833 en 1857 was die Belvidere-landgoed die eiendom van kapt. Thomas H. Duthie. Hy het dit gekoop van sy skoonvader, George Rex. Hierdie kerkie is gebou op inisiatief van Duthie as plek van aanbidding vir sy familie, vriende en bediendes.
Holtedier
Voortplanting en groei
Dit lyk of die meeste spesies eenslagtig is, met aparte manlike en vroulike individue. Die gonades (geslagselle) is in die maagvoering geleë, en die ryp gamete word deur die mond uitgewerp. Sommige spesies broei die kleintjies ná bevrugting in sakkies aan die orale arms uit, maar die meeste broei in die water uit.
Belvidere Holy Trinity-kerk
Argitektuur en bouwerk
Sophie Gray, die vrou van die destydse biskop van Kaapstad, het die argitekstekeninge uit Engeland verkry. Henry Barrington van die Portland-landgoed (by Knysna) het plaaslike stink- en geelhout verskaf. Eerw. (kapt.) A.H. Duthie, 'n broer van kapt. Duthie, het in Brittanje 'n aansienlike bedrag geld vir die bouwerk ingesamel. Alhoewel sandsteen skaars is in hierdie kontrei, was'n klein hoeveelheid op die landgoed slegs enkele kilometer van die bouperseel beskikbaar. Drie Skotse messelaars, Alexander Bern en die broers Alexander en Colin Lawrence, is deur biskop Gray vir die projek beskikbaar gestel.
Holtedier
Voortplanting en groei
Die bevrugte eier produseer ’n larwe wat homself by die meeste spesies aan die seebodem heg. Die larwe ontwikkel in ’n hidropoliep, wat ’n skifistoma genoem word. Dit plant aseksueel voort deur soortgelyke poliepe te vorm deur middel van knopvorming. Daarna verander dit óf in ’n medusa óf dit produseer verskeie medusas deur segmentering. Die medusas is aanvaklik mikroskopies en dit kan jare duur voordat hulle seksueel heeltemal volwasse is.
Belvidere Holy Trinity-kerk
Argitektuur en bouwerk
Die gehele preekstoel is uit een soliede stuk rots gekerf. 'n Familielid, Francis Newdigate, het die kerkklok geskenk. Dit is in 1854 in Engeland gegiet. Die skip het in die strandmeer met die klok gesink. Dit het maande op die bodem van die strandmeer gelê voordat dit in die torinkie van die kerkie geïnstalleer is. Belvidere het destyds ankerplek aan klein kusvaarders voorsien. In Julie 1849 het die Apama, 'n seilskip van maar 170 ton, sy vrag van 3 000 leiklipdakpanne vir die kerkie gelos.
Holtedier
Taksonomie
Hoewel vroeër geglo is Scyphozoa sluit die diere in waarna nou verwys word as die klasse Cubozoa en Staurozoa, word hulle tans geklassifiseer in drie ordes (waarvan twee in Discomedusae, ’n subklas van Scyphozoa, val). Sowat 200 bestaande spesies word erken, maar daar is na verwagting minstens 400.
Belvidere Holy Trinity-kerk
Argitektuur en bouwerk
Reeds op 15 Oktober 1851 is die hoeksteen gelê. Op Vrydag 5 Oktober 1855 het biskop Gray van Kaapstad gekom om die kerkie in te wy.
Holtedier
Taksonomie
Klas Scyphozoa
Belvidere Holy Trinity-kerk
Vensters en gedenkplate
Besonder fraai vensters en gedenkborde versier die binnekant. 'n Venster in die suidelike muur herdenk twee kleinseuns van die stigter, naamlik William Moore Duthie, 'n boer te Belvidere, en eerw. Alfred George Duthie. Langsaan is 'n venster gewy aan Bourchier en Jane Bowker, Jane was 'n dogter van kapt. Thomas Duthie. In die sentrale venster bo die deur staan boaan die wapenskild van die Britse koninklike familie en onder die van die bisdom van Kaapstad. Links en regs daarvan is vensters met onderskeidelik die familiewapens van die Duthie- en Barringtonfamilies.
Tussen die toring en bogenoemde drie vensters is 'n ronde siervenster gemaak uit glasskerwe van kerkvensters wat in Engeland tydens die Tweede Wêreldoorlog beskadig is. Vir die honderdjarige bestaan van die kerk en ter herdenking aan 'n vriendin van die Duthie-familie, Annie Armstrong, het C.S. Groves hierdie venster saamgestel. Die laaste direkte afstammeling van die stigter wat die familienaam Duthie hier gevoer het, was sy kleindogter dr. Ave Duthie. Sy was 'n plantkundige van beroep en die stigter van die Departement Plantkunde aan die Universiteit van Stellenbosch.
Begraafplaas
Thomas Duthie en sy vrou Caroline (gebore Rex), dr. Ave Duthie, verskeie van hul familielede en hul vriende lê begrawe rondom die kerkie. Verskeie gedenktekens herdenk hulle wat 'n bydrae tot die gemeente gelewer het.
Predikante
Deacon Mr Bull - 1848
Eerw T.D Newsham - 1917 - 1919
Eerw R.J Garrod - 1919 - 1920
Eerw A.G Duthie - 1921 - 1932 (Kleinseun van die Stigter)
Eerw H.J Jeffery - 1933 - 1938
Canon W.G Sharples - 1938 - 1949
Eerw W.E Witts Hewinson - 1970 - 1972
Aartsdiaken F. G Child - 1974
Eerw C. Embling
Eerw C Dickerson
Eerw Neville Pringle (Rektor)
Eerw Alan Redcliffe (Rektor)
Eerw Annie Saayman (Assistent)
Kelly Rohrbach
Kelly Rohrbach (gebore 21 Januarie 1990) is 'n Amerikaanse aktrise. Sy is bekend vir haar rolle in die rolprente Baywatch (2017), Wilt (2018), en A Rainy Day in New York, en in die televisiereeks Two and a Half Men (2003).
Belvidere Holy Trinity-kerk
Predikante
Eerw Titus Daniels (Rektor)
Eerw Susan Rhode (Assistent)
Eerw Nick Williams (Interim - Rektor)
Eerw Darian Petersen (Assistent)
Eerw Jerome Prins (Rektor) - 2015 - nou
Eerw Wilton Muller (Assistent) - 2017 - 2018
Eerw Stephanie Smit (Assistent) - 2019 - nou
Harder
Harder  kan na een van die volgende verwys:
Chipata
Chipata, voorheen bekend as Fort Jameson, is die hoofstad van Zambië se Oostelike Provinsie. Dit is naby die grens met Malawi en minder as 100 km noord van die grens met Mosambiek geleë. Dit lê op die Great Eastern Road, 130 km van Malawi se hoofstad, Lilongwe, en 569 km oosnoordoos van Zambië se hoofstad, Lusaka.
Volgens die 2009-skatting was Chipata se inwonertal 109 531, twee keer meer as volgens die sensus van 1990 (52 213). Die gemiddelde jaarlikse bevolkingstoename word op 4,15% geraam. In 1974 was die geskatte bevolking 19 000, terwyl die blanke inwonertal kort voor onafhanklikwording in 1964 450 was. Destyds was hier selfs 'n gemeente van die Nederduitse Gereformeerde Kerk, danksy 'n klein Afrikaanse gemeenskap. Die kerk het die vroeë jare sewentig doodgeloop. De eerste Afrikaanse kerkdiens in meer as 15 jaar is op 14 April 2009 hier in Kobus en Marion Breytenbach se huis gehou. Die lidmate kom sedertdien ongereeld vir 'n erediens bymekaar.
Die dorp was tot 1910, toe dit as Fort Jameson bekend gestaan het, die hoofkwartier van die administrasie van Noordoos-Rhodesië en van die North Charterland Company. Die dorp, danksy sy ligging op die landsgrens, destyds 'n belangrike handelsentrum. Vandag is dit 'n bedrywige dorp met kleurryke markte waar inwoners en besoekers enigiets van vrugte, groente tot klere en kunsvlyt kan koop. Dit is sedert 15 April 1968 die setel van een van Zambië se agt Rooms-Katolieke bisdomme, wat in 2006 uit 315 130 lidmate bestaan het, oftewel amper 23% van die totale bevolking binne die grense van die bisdom.
Chitapa het 'n groot Indiese bevolking wat talle versierde moskees op die dorp opgerig het. Dit is die poort na Malawi en talle Zambiërs reis gereeld hier oor die grens om inkopies in Lilongwe te gaan doen, slegs 'n anderhalf uur se ry van hier, en na die Luangwa-vallei met sy wildlewe. Chitapa se District Council Motel is onopgesmuk maar skoon en die plaaslike natuurbewaringsvereniging bestuur 'n kampeerterrein hier. Die enigste hotel is die Crystal Springs Hotel. Die Suid-Afrikaanse kruideniersgroep Shoprite het 'n winkel op die dorp.