cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Lombarde
Migrasie na die suide
Tydens die migrasie het die Lombarde se stamstruktuur geleidelik verander. Hulle word nie meer gelei deur stamhoofde nie, maar het nou een koning. Die eerste bekende koning se naam is Tato. In 510 vernietig Tato die koninkryk van die Herule. Die meeste Herule sluit hulle nou by die Lombarde aan. Die opolger van Tato, Wacho verslaan die Sueve aan die Donau. Deur die oorwinning kom die Lombarde is besit van die Bisantynse provinsie Pannonië. Die Bisantyne (Oos-Romeine) maak die Lombarde in 540 tot hulle bondgenote (foederati) en as sodanig veg die Lombarde in die Romeinse oorloë. Hulle word gebruik teen die Oos-Gote en in die ooste teen die Perse. Die Avare het nou die Lombarde in Pannonië begin aanval. Die Romeine het nie belang gehad by die stryd nie en gee die Lombarde geen steun nie. Alboin, die opvolger van koning Audoin, sluit 'n ooreenkoms met die Avare. Hy versamel 'n groot leër bestaande uit veterane van die oorloë teen die Perse en die Gote. In 567 val hy die Gepide aan en vernietig hulle koninkryk. Die laaste koning van die Gepide, Kunimund word gedood en sy dogter Rosamunde word gedwing om met Audoin te trou. Die Gepide word by die Lombarde ingelyf.
Italië
Onder druk van die Avare verlaat die Lombarde en die Gepide die Balkan in 568, trek oor die Alpe en val Italië binne. Hoewel hulle nie daarin slaag om die ommuurde stede in te neem nie, verower hulle groot dele van Noord- en Midde-Italië. Die stad Pavia aan die Ticino, 'n syrivier van die Po-rivier, word die hoofstad van hulle koninkryk. Dit beteken die einde van die politieke eenheid van Italië, tot in die 19de eeu. Die mag van die Oos-Romeinse keiser word beperk tot Ravenna en enkele kusstede in Suid-Italië.
Dit het tien jaar geduur voordat die Lombarde na die dood van hulle koning Alboin en sy opvolger Cleph weer 'n nuwe koning gekies het. In die jaar 600 bekeer hulle hulle tot die Roomse Kerk.
In 755 word hulle koning Aistulf, wat die pous bedreig het, verslaan deur die leër van Pepyn die Korte onder leiding van Chrodegang.
Die laaste egte Lombardiese koning was Desiderius wat regeer het tot 774. Karel die Grote het nie alleen hulle ryk verower nie, maar ook die titel "Koning van die Lombarde" oorgeneem. Dit was die eerste keer dat 'n Germaanse leier die titel van Koning van 'n ander Germaanse volk oorgeneem het. Die Lombarde word naderhand geleidelik opgeneem in die omringende Italo-Romeinse bevolking van Noord- en Midde-Italië. In die suide behou nogtans Arichis II die hertogdom Benevento wat nog eeue sal bestaan.
In die Dom van Monza word 'n Lombardiese skat uitgestal waarin ook die Yster Kroon van die Lombarde 'n plekkie gekry het.
Nota
Saamgestel en vertaal uit die Nederlandse en die Engelse wikipedia.
Ekumeniese Patriargaat van Konstantinopel
Die Ekumeniese Patriargaat van Konstantinopel (Grieks: Οἰκουμενικὸν Πατριαρχεῖον Κωνσταντινουπόλεως, ikumenikˈon patriarˈxion konstantinuˈpoleos; Turks: Rum Ortodoks Patrikhanesi, İstanbul Ekümenik Patrikhanesi ) is een van vyftien outokefale Oosters-Ortodokse Kerke. Die primaat aan die hoof van die kerk se titel is Ekumeniese Patriarg van Konstantinopel. Die huidige patriarg is Bartolomeus I.
Naudespas
Die Naudespas (soms Naudésbergpas) is 'n bergpas op die N9 nasionale pad in die Oos-Kaap, Suid-Afrika tussen Graaff-Reinet en Middelburg. Die pas is net voor die Lootsbergpas op die N9 op pad na Middelburg.
Die pas is in 1858 gebou, bereik 'n hoogte van 1 400 m bo seevlak en 'n maksimum helling van 1:20. Hierdie pas moet nie verwar word met die Naudésnekpas noordwes van Maclear nie.
Jennifer Love Hewitt
Jennifer Love Hewitt (gebore 21 Februarie 1979) is 'n Amerikaanse aktrise en vervaardiger. Sy is bekend vir haar rolle in die rolprente I Know What You Did Last Summer (1997), I Still Know What You Did Last Summer (1998), Heartbreakers (2001), en The Tuxedo (2002).
Pu Songling
Pu Songling ((Vereenvoudigde Chinees: 蒲松龄; Tradisionele Chinees: 蒲松齡; Pinyin: Pú Sōnglíng; Wade–Giles: P'u² Sung¹-ling²; 5 Junie 1640 – 25 Februarie 1715) was 'n Chinese skrywer, gebore in 'n arm handelaarsfamilie van Zichuan in die Sjandong-provinsie. 'n Moontlikheid bestaan dat hy van Mongoolse afkoms was. Op die ouderdom van negentien het hy die xiucaigraad behaal in die publieke diens eksamen maar dit was nie totdat hy een en sewentig jaar oud was dat Songling die gongsenggraad behaal het nie. Pu Songling het sy lewe hoofsaaklik deurgebring as privaatonderwyser. Songling het Chinese volksverhale versamel en het sy bekende boek Vreemde Verhale van 'n Chinese Studiekamer in 1679 gebundel. Die bundel bevat heelwat metafisiese stories en is 'n goeie bron van Chinese mitologie.
Cornelis Esterhuyse
Cornelis Esterhuyse is/was 'n Suid-Afrikaanse akteur wat in verskeie Afrikaanse rolprente opgetree het.
Filmografie
As akteur:
Trompsnelheid
Die trompsnelheid is die snelheid van 'n projektiel, koeël, balletjie of korrel die oomblik wanneer dit 'n kanon of 'n vuurwapen se loop verlaat. Vuurwapens se trompsnelhede wissel van ongeveer 120 m/s tot 370 m/s in ou voorlaaiers van die 16de eeu tot meer as 1 200 m/s in moderne gewere wat hoëslaankragpatrone gebruik. Die kanonne van tenks, wat pantserdeurdringingsammunisie gebruik, bereik 'n trompsnelheid van 1 700 m/s.
Anthony Ainley
Anthony Ainley (20 Augustus 1932 – 3 Mei 2004) was 'n Engelse akteur. Hy was bekend vir sy rolle in die rolprent The Land That Time Forgot (1974) en in die televisiereeks Doctor Who (1963).
Slag van Eriemeer
Die Slag van Eriemeer is 'n seeslag wat op 10 September 1813 tussen die vlote van Amerika en Brittanje op die Eriemeer plaasgevind het tydens die Anglo-Amerikaanse Oorlog van 1812. Die slag het naby die eilande noord van Sanduskybaai plaasgevind. Kaptein Oliver Hazard Perry was in bevel van die Amerikaanse Vloot en Robert H. Barclay was in bevel van die Britse Vloot.
Die Slag
Perry se vloot het uit nege skepe bestaan wat gesamentlik 54 kanonne gedra het. Daar was drie brikke, Lawrence met 20 kanonne, Niagara met 20 kanonne en die Caledonia met 3 kanonne. Die res van die vloot het bestaan uit vyf skoeners wat tussen 1 tot 4 kanonne elk kon dra en een sloep wat 'n enkele kanon kon dra. Perry het in die middel van Augustus uitgevaar om die Britte te takel. Op 10 September 1813 word die Britse Vloot gewaar naby Put-in-Bay. Barclay, 'n veteraan van Trafalgar, se vloot het bestaan uit ses skepe wat 63 kanonne gedra het maar ligter gepantser was. Die Britte het hulle aanval op Perry se vlagskip, Lawrence, gekonsentreer. Die skip was vir twee ure onder Britse vuur en teen daardie tyd feitlik 'n wrak met die grootste gedeelte van die bemanning dood of gewond. Perry klim egter in 'n oop boot, terwyl die Britte op hom vuur, en vaar oor na die Niagara wat tot op daardie stadium nie aan die slag deelgeneem het nie. Hy hys sy oorlogvlag op die Niagara en val die Britse vlagskip aan wat hy binne 8 minute verower. Die Britse Vloot, wat op daardie stadium gehawend was, gee toe onmiddellik oor. Hy stuur sy beroemde boodskap aan die Amerikaanse owerhede: We have met the enemy and they are ours - two ships, two brigs, one schooner and one sloop. Aan die Amerikaanse kant het 27 matrose gesneuwel en 96 was gewond. Die Britse ongevalle was meer. Die oorwinning het aan die Amerikaners beheer oor die meer besorg en ook bewys dat die Britte nie onoorwinlik was nie. Dit het verseker dat die hele noordweste stabiel en onder beheer van Amerika gebly het en dat hulle Kanada met gemak kon aanval.
NG gemeente Koffiefontein
duimnael|320px|links|[[Koffiefontein se NG kerk in 1917. Die toring is eers later aangebou, maar die res van die gebou is nog die oorspronklike van 1909.]]
Die NG gemeente Koffiefontein is die eerste gemeente van die Nederduitse Gereformeerde Kerk wat ná die Tweede Vryheidsoorlog in die Vrystaat gestig is en wel in 1904, ruim ses jaar ná die laaste stigting voor die oorlog, die NG gemeente Trompsburg in 1898. In die eerste dekade ná die Driejarige Oorlog het 13 nuwe gemeentes in die Vrystaatse Kerk tot stand gekom, dieselfde getal as in die dekade voor die uitbreek van die vyandigheid in 1899.
Dorpstigting
Die dorp Koffiefontein is geleë aan die Rietrivier in die distrik Fauresmith. Omtrent die oorsprong van die naam Koffiefontein is daar geen eenstemmigheid nie. Prof. P.J. Nienaber verwys in sy Suid-Afrikaanse pleknaamwoordeboek na 'n artikel in Volksblad deur L.B. van der Walt (13 Julie 1929) waarin dié 'n hele paar verklarings gee. Daar is mense wat beweer dat die plaas vir 'n sakkie koffie en nog iets anders van die Griekwas geruil is en dat die koffie die oorsprong van die naam is. Ander persone beweer dat die boere in die ou dae meestal van 20 tot 30 pd. koffie op 'n keer van die smous gehandel het, en dat die eienaar van Koffiefontein op 'n sekere dag 'n hele sak koffie gekoop het. As gevolg van so 'n ongewone gebeurtenis sou sy bure toe die plaas Koffiefontein genoem het. Mnr. B. Engelbrecht van Blauwheuvel, Koffiefontein, het aan 'n sekere mnr. P.J. de Wet meegedeel dat Koffiefontein vroeër aan sy (De Wet) se vader behoort het en dat sy vader op 'n sekere dag 'n klompie koffiepitte in die fontein, aan die kant van die dorp naby die rivier, gevind het. Sy vader was toe eers van plan om die plaas Koffiepit te noem, maar later is op die naam Koffiefontein besluit. Daar word ook vertel dat twee swaers, genaamd Du Toit en Scholtz, op trek was met hulle vee en 'n paar dae by die fontein oorgestaan het. Van 'n smous het hulle daar elkeen twee pond koffie vir 'n vet ooi geruil en hulle het die plek gevolglik Koffiefontein genoem.
Die koop van Koffiefontein het dus verval, en so was daar in 1855 'n nuwe koopbrief. In hierdie jaar verklaar Klaas Kok dat hy die plaas "Coffijvontijn" aan B.J. Engelbrecht vir "2,386 rijksdaalders 5 schell, en 2 st." verkoop het. Hierdie som sou verteenwoordig word deur 'n ossewa gereken teen 800 riksdaalders, agt osse (320 riksdaalders), 50 beeste (666 riksdaalders) en 150 skape (600 riksdaalders). Hierdie koop het Adam Kok bekragtig. Dit dui dus daarop die verhaal dat die plaas vir 'n sakkie koffie verruil is, is nie korrek nie. B.J. Engelbrecht kon ook nie die naam gegee het nie, want Klaas Kok praat van sy plaas "de Koffie von tijn" wat hy in 1840 slegs aan Engelbrecht verhuur het. Die verhaal van B. Engelbrecht van Blauwheuvel kan egter in soverre waar wees dat die oorspronklike Griekwaeienaar die koffiepitte in die fontein kon gekry het en dat hy die naam Koffiefontein daaraan kon gegee het. Dit wil dus voorkom asof die naam van Griekwa-oorsprong is.
Koffiefontein is bekend vir sy diamante. L.B. van der Walt vertel in sy artikel dat reeds in 1870 op hierdie plaas diamante gedelf is. Aanvanklik was daar nie veel orde op die delwerye nie. Baie kleims is afgepen en bewerk, maar weer net so gelos; die delwers het na nuwe plekke verhuis en weer daar aangevoor met die hoop om gouer op die skatte af te kom. Ná die ontdekking van diamante op die plaas het die regering 'n sekere Martin as staatsinspekteur van die delwerye aangestel. In 1882 ontvang die Volksraad 'n memorie waarin verklaar word dat "deze plaats (Dorp en Mein) met reuzen schreden in belangrijkheid en vooruitgang toeneemt." Daar word ook vermeld dat daar vier maatskappye aan die werk is met ongeveer 700 swartes en masjinerie ter waarde van £40 000. Ook was daar reeds ses negosiewinkels en 25 geboue.
Om al hierdie redes is daar gevra om 'n telegraafkantoor. Ondertekenaars van die dokument was onder andere A. de Villiers, T. de Vos, J. Chapman (bestuurder van die Standard-maatskappy), Thomas Osborne (bestuurder van die Koffiefonteinse-diamantmaatskappy). Die Volksraad het egter besluit dat die versoek nie toegestaan kan word nie. Die volgende jaar is die versoek herhaal, maar weer geweier. Die staatsinspekteur het die magte van 'n vrederegter gehad, en ook die kleims verhuur. Die fooi was tien sjielings vir 'n maandelikse lisensie vir 'n kleim wat nie groter as dertig voet vierkant moes wees nie. Verder moes die delwers 'n skriftelike belofte van gehoorsaamheid aan die Vrystaatse wette aflê. Ook moes delwers in geval van oproer gratis hulp verleen om persone in hegtenis te neem. Die delwers het die reg gehad om 'n delwerskomitee van ses lede te kies, maar die inspekteur moes die voorsitter wees. Die komitee moes regulasies vir die goeie orde van die delwery opstel, en die aan die Uitvoerende Raad voorlê. In 1884 is die volgende delwerskomitee gekies: J. Hendriks, R. Buchanan, W. Diehl, J.R. Moore, en B. Styles.
In 1888 is die Volksraad gevra om Koffiefontein as dorp te erken, maar die versoek is nie toegestaan nie. Die staatspresident maak in 1891 melding van die feit dat die waterwerke by Koffiefontein voltooi is, en dat die toekoms van die delwerye daardeur verseker is. Hy het dus die aanstelling van 'n assistent-landdros aanbeveel, maar die raad wou dit nie goedkeur nie. In 1892 het die staatspresident in sy openingstoespraak verklaar dat die werk op Koffiefontein gestaak is. Hy het gemeen dat die kleims aan buitelandse maatskappye behoort het en dat iets gedoen moes word om die eienaars te dwing om die myn te bewerk. Daar is dan ook 'n wet gemaak waardeur alle eienaars van kleims gedwing is om hul kleims te bewerk.
Intussen het Koffiefontein se mense nog altyd moeite gedoen om die plek tot dorp erken te kry, en dit het in 1892 gebeur. Voor die tyd was daar egter al 'n skool op Koffiefontein, want reeds in April 1884 is 'n vaste wykskool op Koffiefontein geopen. Die onderwyser was Johannes Steyn, en op sy rol was 26 leerlinge. Twee jaar later was daar slegs 18 leerlinge, en die skoolinspekteur het die swak bywoning betreur. In 1890, toe P.W. de Villiers onderwyser was, was daar 30 leerlinge. Intussen het toestande verbeter in verband met die myn, en in 1894 is besluit om 'n assistent-landdros wat ook as myninspekteur sou optree, aan te stel. Hierdie pos is deur A.P. de Villiers beklee.
Tydens die Tweede Wêreldoorlog is 'n groot interneringskamp by die dorp opgerig wat 2 000 Italiaanse en enkele Duitse krygsgevangenes gehuisves het asook sowat 800 Suid-Afrikaanse geïnterneerdes wat verdink is daarvan dat hulle pro-Nazi was. Een van dié aangehoudenes was John Vorster, Suid-Afrika se eerste minister van 1966 tot 1978. Daar is vandag nog oorblyfsels van die muurskilderye wat die Italianers gemaak het asook die barakke waarin hulle aangehou is.
Gemeentestigting
Op 8 Junie 1904 is Koffiefontein as gemeente van Fauresmith met 'n ledetal van ongeveer 350 afgestig. Ds. P.J. Marais was die eerste leraar en het die gemeente 17 jaar bearbei nadat hy die dorp reeds sedert Julie 1903 as hulpleraar bedien het. Destyds is die dienste in 'n kerkgeboutjie gehou wat heel gou te klein en ongerieflik was, selfs nadat dit vergroot is. Aangesien 'n groot deel van die gemeente uit mynwerkers bestaan het wat nie 'n alte rojale loon ontvang het nie, kon daar nie spoedig oorgegaan word tot die bou van 'n nuwe kerk nie. Tog het die gemeente in Mei 1908 besluit om wel 'n nuwe kerk te bou en weldra het hulle genoeg geld ingesamel om tenders te kon aanvra. So is op 30 Januarie 1909 die hoeksteen van die ruim en doeltreffende kerkgebou gelê en op 7 Augustus van dieselfde jaar is die gebou ingewy. Vir die doel van 'n kerk het die Koffijfontein Estates Co. Ltd. 'n ruim stuk grond aan die kerkraad geskenk. Die ou gebou is daarna as kerksaal gebruik. Dit het die gemeente ook geluk om enkele jare later 'n orrel te laat installeer.
Die gemeente het van die begin af 'n swaar stryd gehad en 'n sukkelende bestaan gevoer. As gevolg van swaar, droogtes, daling in die diamantmark en later die algehele staking van die werksaamhede in die myn tydens die Eerste Wêreldoorlog, het tye van geldelike druk ontstaan. Die gemeente het nooit ruim geskenke van enigiemand ontvang nie; die grootste bedrag tot 1917 (toe Ons Kerk Album hieroor berig het) was £50 wat uit die boedel van die weduwee van kmdt. P. Visser ontvang is.
Ds. Botha, die tweede leraar
Ds. David Botha was die tweede leraar en het die gemeente 25 jaar getrou bearbei. Hy is op 17 Mei 1879 op Cradock gebore en toegelaat tot die bediening vanuit die Sendinginstituut op Wellington in 1906. Net die jaar daarna is hy as sendeling op Prieska georden en het daar gearbei, 'n besonder vrugbare dienstyd, tot hy in 1912 'n beroep aangeneem het na Vanwyksvlei, ook as sendeling. In 1918 het hy demissie vir verdere studie ontvang en is in Desember 1920 as predikant gelegitimeer. Daarna het hy na Koffiefontein gekom, waar hy in November 1921 ontvang is. Sy dienstyd word ook gekenmerk deur 'n swaar stryd wat gevoer was op finansiële gebied. Die leraar en kerk het veral op opvoedkundige gebied veel bereik deur die oprigting van 'n kerkhostel en die opbouing van die skool sodat Koffiefontein later 'n goeie skool en skoolpersoneel besit het en goeie eksamenresultate kon behaal.
'n Onaangename gebeurtenis was die verlating van die Kerk deur 'n aantal lidmate as gevolg van die invoer van kelkies met nagmaal. So het sowat 100 belydende lidmate en hul kinders oorgegaan na die Gereformeerde kerk Koffiefontein. Hierdeur is die gemeente verswak en het die getalle gedaal. Gedurende die dienstyd van ds. Botha is 'n gerieflike pastorie en kerksaal aangebou. Op 23 Februarie 1946 het ds. Botha sy emeritaat aanvaar en is op 11 April 1948 oorlede. Hy is beskryf as 'n toegewyde leraar en sielesoeker.
Ds. Stulting, die derde leraar
Die derde leraar van die gemeente was ds. Christiaan Stulting. Gedurende sy tyd is aansienlike herstelwerk aan die kerkgebou aangebring en die toring aangebou. 'n Vis versier tot vandag nog die toringspits as windwyser. Ds. Stulting was die seun van ds. C.H. Stulting en 'n broer van ds. J.D. Stulting. Ds. Christiaan Stulting is op 20 Januarie 1904 gebore en op 6 Mei 1971 op Koffiefontein oorlede ná 'n lang siekbed, enkele maande ná sy broer. Ná sy legitimasie in 1932 het hy as hulpprediker gewerk en daarna eers die gemeente Cathcart bedien van 1935 af en toe Koffiefontein van 1947 af, waar hy weens toenemende liggaamswakheid afgetree het. Hy was, volgens sy lewensbeskrywing in die NG Kerk se Jaarboek van 1972, 'n vriendelike, opregte mense wat met sy groot sendingbelangstelling 'n gewaardeerde lid van die Vrystaatse Sinodale Sendingkommissie was.
In sy dienstyd (1947-'67) het die gemeente weer te worstel gehad met knellende droogtes en moes hy stry vir sy bestaan. Die jaar 1951 het egter 'n beter tyd gebring en die vooruitsigte is beter, kon Ons gemeentelike feesalbum destyds berig. Die Rietrivier-besproeiingskema was 'n groot bron van hulp. 'n Lusernfabriek en kaasfabriek is destyds opgerig, en daar was alle hoop dat die myn wat jare lank stilgestaan het weer sou heropen, aangesien voorbereidingswerk aan die gang was. Die mynboubedrywighede is eindelik finaal in 1980 gestaak.
Susterskerke
Die Gereformeerde kerk Koffiefontein is in 1925 gestig. In 1959, die eeufeesjaar van die Gereformeerde Kerk in Suid-Afrika, het dié gemeente 146 belydende en 90 dooplidmate gehad en die aangrensende Fauresmith (1872) 80 en 75, Petrusburg (1891) 197 en 129 en Philippolis (1883) 43 en 19. In 2015 was daar in Koffiefontein se Doppergemeente, ten spyte van die inlywing daarby van Fauresmith in 2010, 17 belydende en twee dooplidmate oor. Petrusburg het onderskeidelik 88 en 15 gehad en Philippolis 13 en drie.
Krestofski-eiland
Krestofski-eiland (Russies: Крестовский остров, Krestofski ostrof) is ’n eiland van 4,2 km2 in Sint Petersburg, Rusland, wat in die delta van die Newarivier lê tussen die Klein- en die Middel-Nefka. Dit val in die administratiewe distrik Petrograd. Die eiland is met ’n paar brûe verbind aan Petrogradski-, Jelagin- en Kamenni-eiland. Dit kan ook bereik word deur die Krestofski Ostrof-moltreinstasie.
Naam
In die Sowjet-tyd het die eiland saam met Kamenni- en Jelagin-eiland die Kirof-eilande gevorm.
Geskiedenis
Die eiland het in die 18de eeu aan die howeling graaf Kirill Razoemofski behoort en is in 1803 deur prins Aleksander Michailowitsj Belosselski-Belozerski gekoop, wie se familie dit tot met die Russiese Rewolusie van 1917 besit het. Hulle het ’n huis daarop laat bou wat later in ’n klein paleis omskep is.
Die oostelike deel van die eiland het sedert die 1900's verstedelik. Tans is verskeie projekte vir duurder behuising aan die gang.
Die eiland het ’n tradisie van sport en ontspanning. ’n Nuwe stadion, wat die tuiste sal wees vir die Zenit Sint Petersburg-sokkerklub, word tans in die westelike deel van die eiland gebou in die plek van die ou Kirof-stadion. Dit het nog nie ’n naam nie en word voorlopig in Russies "die stadion in die westelike deel van Petrofski-eiland" genoem. Dit sal waarskynlik in 2015 klaar wees, nadat die datum verskeie kere uitgestel is, en sal plek hê vir 62 000 mense. Daar is ook heelwat tennis-, boot- en roeiklubs.
Katowice
Katowice is sowat 70 kilometer noordwes van Krakow in die "Bo-Silesiese Steenkoolbekken" geleë en vorm die middelpunt van 'n metropolitaanse gebied met 'n bevolking van 3,5 miljoen. Die nywerheidsgebied rondom Katowice met swaar nywerhede soos metallurgiese bedrywe het oorspronklik danksy die plaaslike mynboubedryf ontwikkel wat steenkool en ystererts ontgin het. Die ekonomiese swaartepunt van die gewes, wat nog steeds een van die belangrikste industriële streke van Pole is, het intussen na elektriese nywerhede en inligtingstegnologie begin verskuif.
Tussen 1922 en 1939 het Katowice as die administratiewe sentrum van die Outonome Woiwodskap Silesië gefungeer. Tydens die Duitse besetting is Katowice in 1941 tot die hoofstad van die Reichsgau Bo-Silesie verklaar en het later weer die administratiewe sentrum van die woiwodskap Silesië geword.
Die stad het ter ere van Josef Stalin tussen 1953 en 1956 die naam Stalinogród gedra. Vandag is Katowice 'n universiteitsstad en die setel van 'n Rooms-Katolieke aartsbiskop en 'n Evangelies-Augsburgse biskop.
Meesterstoernooi
Die Amerikaanse Meesterstoernooi (gewoonlik The Masters genoem), of die US Masters buite Noord-Amerika, is een van die vier Grand Slam-Amerikaanse professionele gholftoernooie. Die toernooi word elke jaar in April by die Augusta National Golf Club, 'n privaat gholfklub in Augusta, Georgia, aangebied. Behalwe vir 'n reuse kontantprys, kry die wenner ook 'n besonderse groen sportbaadjie, wat gesog is onder professionele gholfspelers.
Die toernooi het 'n paar tradisies. Die Kampioene-dinee, wat in 1952 deur Ben Hogan ingewy is, word die Dinsdag voor elke toernooi gehou en is slegs oop vir kampioene en sekere bestuurslede van die Augusta National Golf Club. Vanaf 1963 het die legendariese gholfspelers, meestal voormalige kampioene, op die oggend van die eerste ronde 'n eregbofhou geslaan om die spel te begin. Dit sluit in Fred McLeod, Jock Hutchinson, Gene Sarazen, Sam Snead, Byron Nelson, Arnold Palmer, Jack Nicklaus en Gary Player. Sedert 1960 word 'n semi-sosiale kompetisie op die syfer-3-baan die Woensdag, die dag voor die eerste ronde, gespeel.
Geskiedenis
Die Meesters is ingestel deur die amateurkampioen Bobby Jones en die beleggingsbankier Clifford Roberts. Ná sy grand slam in 1930 het Jones die voormalige plantkwekery aangeskaf en saam met die baanargitek Alister MacKenzie die Augusta National ontwerp. Die toernooi is die eerste keer in 1934 gehou as 'n amptelike geldbyeenkoms op die PGA-toer, die Europese toer en die Japannese gholftoer. Die veld van spelers is kleiner as dié van die ander groot kampioenskappe, omdat dit 'n uitnodigingsgeleentheid is wat deur die Augusta Nasionale Gholfklub aangebied word.
Die Augusta National-baan het die eerste keer in 1933 geopen en is baie keer deur verskillende argitekte aangepas. Onder die veranderinge: setperke is omvorm en by geleentheid heeltemal herontwerp, sandkuile is bygevoeg, waterhindernisse is uitgebrei, nuwe bowwe is gebou, honderde bome is aangeplant en verskeie heuwels geïnstalleer.
Die Groot Drie van Arnold Palmer, Gary Player en Jack Nicklaus het die Meesters van 1960 tot 1978 oorheers en die byeenkoms 11 keer in dié tydperk gewen. Nadat hy in 1958 met slegs een hou gewen het, het Palmer onder onvergeetlike omstandighede in 1960 weer met een hou gewen. Palmer was een hou agter Ken Venturi in die 1960-toernooi, en het op die laaste twee putjies voëltjies aangeteken om die oorhand te kry. Palmer sou in 1962 en 1964 nog twee Meesters wen.
Tradisies
Die toernooi het 'n aantal tradisies, wat jaar-na-jaar getrou uitgevoer word.
Die Groen Baadjie
Sedert 1949 word 'n groen baadjie aan die kampioen toegeken, wat dit 'n jaar na sy oorwinning aan die klub moet teruggee, hoewel dit sy persoonlike eiendom bly en saam met ander kampioene se baadjies in 'n spesiaal aangewese kleedkamer gebêre word. In die meeste gevalle mag slegs 'n eerste en die huidige kampioen sy baadjie van die klubterrein verwyder. 'n Gholfspeler wat die byeenkoms herhaaldelik wen, gebruik dieselfde groen baadjie wat toegeken is met sy eerste oorwinning (tensy hy weer met 'n nuwe baadjie uitgerus moet word).
Openingsbofhou
Sedert 1963 was die gewoonte in meeste jare om die toernooi te begin met 'n ere-bofhou op die eerste putjie, gewoonlik deur een of meer legendariese spelers. Die oorspronklike eregaste was Jock Hutchison en Fred McLeod; hierdie twee het elke toernooi vanaf 1963 tot 1973 geopen.
Kampioene-dinee
Die Champions' Dinner word elke jaar op die Dinsdagaand wat Donderdag se eerste ronde voorafgaan, gehou. Die eerste dinee is in 1952 deur die verdedigende kampioen, Ben Hogan, aangebied om die oudkampioene van die toernooi te vereer. Destyds was 15 toernooie reeds gespeel, en die aantal vorige kampioene was 11. Amptelik bekend as die "Masters Club", bevat dit slegs wenners van die Meesters, alhoewel geselekteerde lede van die Augusta National Golf Club as erelede opgeneem is, gewoonlik die voorsitter.
Joggies
Tot in 1983 moes alle deelnemers aan die Meesters gebruikmaak van die dienste van 'n Augusta National Club-joggie, wat volgens klubtradisie altyd 'n Afro-Amerikaanse man was. Inderdaad word beweer dat Clifford Roberts, medestigter van die klub, gesê het: "Solank ek nog leef, sal gholfspelers wit wees en joggies swart wees." Sedert 1983 – ses jaar na Roberts se dood in 1977 – word spelers die opsie gegee om hul eie joggie na die toernooi te bring.
Die Meesters vereis dat joggies 'n uniform dra wat bestaan uit 'n wit oorpak, 'n groen Masters-pet en wit tekkies. Die van, en soms die eerste voorletter, van elke speler word op die rug van sy joggie-uniform aangetref. Die verdedigende kampioen ontvang altyd joggie-nommer "1": ander gholfspelers kry hul joggienommers in die volgorde waarin hulle vir die toernooi registreer. Die ander grotes en 'n paar PGA Tour-byeenkomste het voorheen 'n soortgelyke beleid ten opsigte van joggies gehad tot in die 1970's.
Speleruitnodigings
Soos met die ander grotes, verdien die Meesters se wenner verskeie voorregte wat sy loopbaan 'n hupstoot gee. Elke Meesterskampioen word outomaties uitgenooi om in die ander drie grotes (die Amerikaanse Ope, die Ope-kampioenskap en die PGA-kampioenskap) vir die volgende vyf jaar te speel (behalwe vir amateurwenners, tensy hulle binne die vyfjaarperiode professioneel word), en verdien 'n lewenslange uitnodiging na die Meesters. Hulle ontvang ook lidmaatskap van die PGA-toer vir die volgende vyf seisoene en uitnodigings na die Spelerskampioenskap vir vyf jaar.
Toegangskaartjies
Kaartjies vir toeskouers na die toernooi is nie vryelik beskikbaar aan die publiek nie. Die rede hiervoor is dat daar 'n geslote "list of patrons" by die Augusta National Golf Club Masters Tournament gehou word, persone aan wie die beskikbare kaartjies (bekend as "Series Masters Badges" (vir Donderdag tot Sondag)) gereeld elke jaar verkoop word. Hierna mag belangstellendes enige nie-benodigde toegangskaartjies indirek of moontlik via die swartmark van houers ("patrons") verkry.
Die enigste ander opsie is die sg. "Masters Practice Rounds"-kaartjies wat in beperkte hoeveelhede beskikbaar gestel word aan persone wat vooraf daarvoor aansoek gedoen het, aldus die toernooibestuur.
Tiger Woods
Eldrick Tiger Woods (gebore 30 Desember 1975), seun van Earl en Kultida Woods, word as een van die beste gholfspelers in die geskiedenis van die spel beskou. Teen Desember 2005, op die ouderdom van slegs 30 jaar, kon Woods reeds 11 oorwinnings in toernooie in die PGA Tour agter sy naam skryf.
Woods se vernaamste oorwinnings:
Audrey Wasilewski
Audrey Wasilewski (gebore 25 September 1967) is 'n Amerikaanse aktrise, vervaardiger, en skryfster. Sy is bekend vir haar rolle in die rolprente What Women Want (2000), RED (2010), en Star Trek: Into Darkness (2013), en in die televisiereeks My Life as a Teenage Robot (2003).
Susan Heyward
Susan Heyward (gebore 19 November 1982) is 'n Amerikaanse aktrise. Sy is bekend vir haar rolle in die rolprent The Incredible Jessica James (2017) en in die televisiereekse 30 Rock (2006), Powers (2015), en Vinyl (2016).
Serwies-Ortodokse Kerk
Die Serwies-Ortodokse Kerk (Serwies: Српска православна црква, Srpska pravoslavna crkva) is een van vyftien outokefale Oosters-Ortodokse Kerke. Die primaat aan die hoof van die kerk se titel is Aartsbiskop van Peć, Metropoliet van Belgrado en Karlovci, Patriarg van die Serwiërs. Dit is die oudste Slawies-Ortodokse kerk in die wêreld naas die Bulgaars-Ortodokse Kerk.
Die Serwies-Ortodokse Kerk is die dominante kerk in Serwië, Montenegro en ’n deel van Bosnië en Herzegowina, met meer as 84% van die bevolking in dié drie lande wat daartoe behoort.
Japan Nasionale Roete 57
Nasionale Roete 57 is 'n nasionale snelweg van Japan. Dit verbind Ōita, Ōita en Nagasaki, Nagasaki.
Académica de Coimbra
Académica de Coimbra is 'n sokkerspan in die Portugese universiteitstad Coimbra wat in die Primeira Liga speel. Académica is in 1876 gestig as die span van die Universiteit van Coimbra, daarom is hulle bynaam ook Os Estudantes (die studente). Die span speel sy tuiswedstryde in die Estádio Cidade de Coimbra, wat 'n kapasiteit van 29 200 sitplekke het (hoewel daar by die meeste wedstryde slegs 5000 toeskouers is). Die Studente het een keer die Portugese Beker gewen (in 1939), maar hulle is nou weer in die eindstryd (2012).
Kubusirivier
Die Kubusirivier is 'n rivier wat water voorsien aan Stutterheim in die Oos-Kaap, Suid-Afrika.
Die rivier word deur die Wriggleswadedam opgedam en is 'n sytak van die Groot-Keirivier.
Erin Wasson
Erin Wasson (gebore 20 Januarie 1982) is 'n Amerikaanse aktrise. Sy is bekend vir haar rolle in die rolprente Somewhere (2010) en Abraham Lincoln: Vampire Hunter (2012).
Aloe albovestita
Aloe albovestita is 'n aalwyn wat inheems aan Djiboeti en Somalië is.
Tregterwolk
'n Tregterwolk is 'n tregtervormige wolk van gekondenseerde waterdruppels, wat deur 'n roterende lugkolom gekenmerk word en vanaf die onderkant van 'n wolk (gewoonlik 'n cumulonimbus- of baie hoë cumuluswolk) uitsteek, maar nie die grond bereik nie. Tregterwolke word gewoonlik sigbaar as kegelvormige of naaldagtige protuberansie van die hoofwolk se onderkant en ontstaan dikwels saam met supersel-donderstorms.
SK Koeban Krasnodar
SK Koeban Krasnodar (Russies: Футбольный клуб "Кубань" Краснодар) is 'n Russiese sokkerklub van die stad Krasnodar. Dit is in 1928 gestig.
Katbergpas
Katbergpas is 'n bergpas wat noord van Balfour, Oos-Kaap, op die R351-grondpad na Whittlesea lê. Andrew Geddes Bain het in 1860 aan die pas begin bou. Die herboude pas is in 1864 voltooi en bereik 'n hoogte van 1 552 m bo seevlak en 'n maksimum steilte van 1:8.
Tregterwolk
Sodra 'n tregterwolk grond raak, verander dit tot 'n tornado. Die meeste tornado's is oorspronklik tregterwolke, maar net 'n klein aantal van hierdie wolke deurloop die proses van tornadogenesis.
Daar is egter ook tornado's, wat hulle ontstaan aan sterk sikloniese winde net bo-oor die grond te danke het en dus oorspronklik nie vanuit 'n tregterwolk met sy tipiese kondensasie gevorm is nie. Sommige tornado's is net dwarrelwinde van stof en puin sonder enige tregterwolk onderkant die roterende wolkebasis.
Kouelug-tregterwolke
Kouelug-tregterwolke is gewoonlik kortstondig en in die algemeen baie swakker as die lugwerwels wat in superselle ontstaan. Kouelug-tregterwolke raak selde grond; indien wél, ontwikkel hulle tot swak tornado's of waterhose.
Anders as die verwante verskynsels, wat tydens swaar donderstorms optree, kom kouelug-tregterwolke gewoonlik met gedeeltelik bewolkte weer en kouefronte voor. Die atmosferiese instabiliteit en vogtigheid van hierdie weerstoestand is toereikend vir die vorming van baie hoë cumuluswolke, maar nie vir neerslag nie. Die vermenging van koel lugmassas in die laer troposfeer met lugstromings, wat in die middel van die troposfeer in 'n ander rigting beweeg, veroorsaak die rotasie van lug om 'n horisontale spil. Indien dit as gevolg van atmosferiese toestande vertikaal gedeflekteer word, ontstaan 'n tregterwolk.
Tinus Horn
Tinus Horn is 'n Suid-Afrikaanse joernalis, kunstenaar en skrywer. Horn maak van beeldhouwerk sowel as skilderwerk as kuns-medium gebruik. Sy jongste roman Boas Mei is verward het in 2015 verskyn.
Skryfwerk
In die roman Droster raak jong mans, deur die trauma van die nasionale diensplig en die grensoorlog van die apartheidstyd, die spoor byster. Hulle lei nou ’n losbandige lewe sonder om verantwoordelikheid te aanvaar. Die uitsigloosheid, sinneloosheid en veral tragiek van hierdie lewens word in die kru taal van die karakters uitgebeeld en maak ’n somber, beklemmende indruk op die leser. Die hoofkarakter is ’n naamlose oudsoldaat wat eindelik werk kry by Sezela. In die trein op pad daarheen word hy en twee medepassasiers erg deur die polisie aangerand en laat gaan. Hy eindig in die Ocean Beach Hotel in Durban en kom nooit by Sezela uit nie. Hier in Durban bestaan sy lewe hoofsaaklik uit suip en slaap, maar hy word tog tot aksie aangespoor wanneer hy die foto van Frikkels, een van die passasiers wat saam met hom aangerand is, in die koerant sien. Frikkels is dood as gevolg van die aanranding. Hy en Chris Roos, die ander passasier, konfronteer die sersant wat vir Frikkels aangerand het, met die feite, maar eindelik kom daar ook niks van hierdie saak nie.
Saam met Alastair Findlay skryf hy Hemel op aarde, die eerste grafiese roman in Afrikaans. Die storie gaan oor die lewe van ’n kunstenaar in Hillbrow genaamd ou Vince, waar die lewensgeskiedenis van Vincent van Gogh die basiese boustof is, maar in moderne idioom ingekleur.
Bomskok is ’n faksie-roman en speel af in 1989 in die laaste dae van apartheid. Dr. David Webster word geskiet, akteurs word liederlik aangerand omdat hulle durf speel in ’n stuk met die naam Somewhere on the Border, en stories oor bomme is alledaags. Die hoofkarakters is die weekblad Vryheid op Vrydag (lees Vrye Weekblad) en al sy joernaliste. Menige van hierdie joernaliste sal dadelik bekend wees in ingeligte joernalistieke kringe (wat ook ander publikasies as Vrye Weekblad insluit) en word geteken met al die neurotiese en selfbehepte eienskappe wat joernaliste kenmerk: die kunssinniges wat net die tyd verwyl voordat hulle die groot roman skryf, die maglustige politieke skrywers wat dink hulle alleen ken die waarheid, die luiaards en bowenal die seksbelustiges. Soos dit by ’n koerant hoort, is ’n scoop die hoofdoel en alle metodes om dit te kry, is geoorloof. Dit konkel, vry, fluister in donker kroeë en slaap in vreemde beddens. In die voortdurende spel om die scoop te kry wat tot F.W. de Klerk se finale ondergang sal lei, is dit onafwendbaar dat die geheime dienste sal toeslaan en dat ’n bom by Vryheid op Vrydag se kantore geplant word. Een van die redaksielede sterf, ’n knap verslaggewer vir wie die struggle ’n passie was. Hierdie is ’n opwindende boek wat met huppelende styl die hardgebakte karakters en die gebeure van die tyd weergee, op so ’n wyse dat die werklik ernstige gebeure oënskynlik op ligsinnige manier aangespreek word. Die leser word nogtans gelaat met indringende vrae en gedagtes oor verraad en onskuld in al sy verskillende vorme en hoe tragikomies die verloop van die geskiedenis eintlik is, ten spyte van die erns waarmee dit beleef word.
Boas Mei is verward het Boas Mei as hoofkarakter. Sy intellek en daarmee saam sy lewe disintegreer in so ’n mate dat hy in die hospitaal beland, waar dokters breinskanderings doen en sy toestand probeer ontleed. Boas is verward oor sy hede maar veral oor sy verlede en wanneer hy besef dat die dokters se behandeling nie hieraan aandag gee nie, besluit hy om sy verlede te herskep sodat hy daarmee kan saamleef. Hy gaan dus terug na sy verlede en besoek situasies waar hy verkeerde besluite geneem het, met die doel om nou die regte pad te loop. Hy begin dan sy verhaal teen die kamermuur skryf, maar dinge ruk handuit wanneer hy hom in situasies begin bevind wat dekades voor sy geboorte plaasgevind het. Hierdie roman is ’n aweregse blik op die impak en betekenis van waansin in die samelewing.
Aloe alfredii
Aloe alfredii is 'n aalwyn wat endemies aan Madagaskar is.
Dirk Mudge
Dirk Frederik Mudge (16 Januarie 1928 – 26 Augustus 2020) was 'n Namibiese boer en politikus. Hy het in verskeie hoë posisies in die Suid-Afrikaanse administrasie van Suidwes-Afrika gedien. Hy was die voorsitter van die 1975–1977 Turnhalle Grondwetlike Konferensie, en mede-stigter van die Republikeinse Party sowel as die Demokratiese Turnhalle Alliansie.
Vroeë lewe en opvoeding
Dirk Mudge, 'n Blanke Namibiër van Afrikanerafkoms met gemengde Nederlandse en Duitse voorgeslagte, is op die plaas Rusthof naby Otjiwarongo gebore. Hy was 'n boer van beroep. In 1947 het hy gegradueer aan die Universiteit van Stellenbosch met 'n Baccalaureus Commercii, waarna hy 'n rekenmeester in Windhoek was. Tussen 1952 en 1960 het hy met beeste geboer.
Tot die 1975–77 Turnhalle-konferensie
In 1955 het Mudge 'n lid van die pro-apartheid Nasionale Party (NP) geword, wat in Suid-Afrika regeer het tussen 1948 en 1994. Hy was een van sewe verkose lede wat Suidwes-Afrika se wit burgers by die Wetgewende Vergadering in 1961 en in die Parlement van Suid-Afrika verteenwoordig het. In 1965 het Mudge 'n lid van die Uitvoerende Komitee vir Suidwes-Afrika geword en dus 'n hoë-posisie administrateur van die gebied. Hy beklee hierdie pos tot 1977.
Toe AH du Plessis, die leier van die Suidwes-Afrika Nasionale Party in 1969 as Minister aangestel is, het Mudge in sy pos as leier van die NP opgetree. Op daardie stadium het hy met die NP se standpunte oor die toekoms van Suidwes-Afrika begin verskil. Hy het 'n vriendskap met Herero hoof Clemens Kapuuo aangeknoop, en het planne bespreek vir 'n selfbestuurde Suidwes-Afrika met destydse eerste minister John Vorster. Hy was ook een van die dryfkragte agter die 1975–77 Turnhalle Grondwetlike Konferensie.
Die Turnhalle Konferensie was 'n poging om deur middel van klein hervormings en kompromieë 'n wye spektrum van die inheemse bevolking se steun te wen vanaf die gewapende SWAPO op daardie tydstip. Die doel was ook om die skeiding van die Suidwes-Afrika-etnisiteite te sement deur die toekomstige staat van Namibië te stig, deur klein, etnies gedefinieerde partye in een groter liggaam saam te voeg teen SWAPO.
Familie
Mudge het uit die politiek getree in April 1993. Hy was getroud met Stienie Jacobs, hulle het vyf kinders en 16 kleinkinders saam. In Mei 2015, op die ouderdom van 86 het hy sy outobiografie gepubliseer, met die titel "Dirk Mudge: Enduit vir ’n onafhanklike Namibië".
Grüß Gott
Grüß Gott (letterlik 'Begroet God' / 'God begroet jou') is 'n kenmerkende begroeting, of totsiens sê, in die Opperduitse taalgebied, veral in Switserland, Beiere, Franke, Swabe en Oostenryk. Hierdie begroeting is in die 19de eeu deur die Katolieke geestelikes gebesig en met al sy wisselvorme het dit die algemeenste manier van groet geword in Suid-Duitsland en Oostenryk.
Soos baie ander groetwense, kan Grüß Gott wissel tussen diep en emosioneel tot 'n haastige, ondeurdagte preweling. Algemene wisselvorme sluit in Grüß dich (Gott) en sy meervoudsvorm Grüß euch (Gott), wat letterlik beteken 'Groet jou (God)', soos in Grüezi, 'n verkorte groetwens wat in Alemanniese Switserland algemeen gebruiklik is.
Die groetwens se uitspraak wissel van streek, soos Grüß dich wat soms verkort word tot Grüß di (Grüß di Gott kan op sekere plekke gehoor word). In Beiere en Oostenryk word griaß di en griaß eich algemeen gehoor, hoewel hul Standaardduitse eweknieë nie onbekend is nie. 'n Algemene totsiens soortgelyk aan Grüß Gott is pfiat' di Gott, 'n verkorting van  Behüte dich Gott ('God behoed/bewaar jou'), wat op sigself nie algemeen is nie. Dit word weer verkort tot pfiat' di/eich of, sou die persoon formeel aangespreek word pfia Gott in Altbayern, Oostenryk en Suid-Tirool (Italië).
In sy Standaardduitse vorm word die klem in grüß Gott op die tweede woord geplaas en word dit nie alleen in die alledaagse lewe gebesig nie, maar ook tydens amptelike kommunikasie in die reedsgenoemde lande. Die gebruik van guten Tag (goeie dag) is minder oorheersend, maar daar is diegene wat 'n afkeur in grüß Gott het vanweë die religieuse aard. In Beiere weer, word guten Tag as styf en afstandelik beskou, wat verwarring kan meebring, terwyl dit in die voorheen Protestante Noord-Duitsland as 'n vriendelike gebaar bestempel word.
Tony Aitken
Tony Aitken (gebore 20 Junie 1946) is 'n Engelse akteur en skrywer. Hy is bekend vir sy rolle in die rolprente Quincy's Quest (1979) en The Remains of the Day (1993), en in die televisiereekse Clayhanger (1976) en No 73 (1982).
Rob Schneider
Rob Schneider is 'n Amerikaanse akteur, skrywer, en vervaardiger. Hy is bekend vir sy rolle in die rolprente Deuce Bigalow: Male Gigolo (1999), The Animal (2001), The Hot Chick (2002), en Deuce Bigalow: European Gigolo (2005).
Wimzie's House
Wimzie's House is 'n Amerikaanse / Kanadese televisiereeks vir voorskoolse kinders.
Wimzie is 'n klein monster-dogtertjie wat saam met haar ouers (Rousso en Graziella), haar ouma (Yaya) en haar boetie (Bo) woon. Vriende kom altyd oor om vir die dag by Wimzie te kom speel. Dit lei gewoonlik tot die een of ander probleem wat tot die episode se les aanleiding gee.
Joga
Joga (Sanskrit: "verbinding", "vereniging"), is 'n tegniek wat onder die Hindoes in Indië ontstaan het en wat daarop gemik is om "die siel uit die wêreld te bevry sodat dit met die Absolute of sy god een kan word". Hoewel joga 'n rigting in of skool van die Hindoe-godsdiens is, vorm dit deel van verskeie filosofieë. Verskeie soorte joga, waarin die klem op onderskeidelik filosofie, die magiese, mistiek, godsdiens af intellek gelê word, het gevolglik ontwikkel. AI die soorte joga het egter punte van ooreenstemming. In die Weste het die belangstelling in joga sedert 1965 toegeneem, maar die klem word hoofsaaklik net op liggaamsoefeninge en ontspanningstegnieke gelê. Transendentale meditasie (TM) het in die Weste ook taamlik byval gevind. Met die Sanskritterm joga word in die Hindoeïsme bedoel al die tegnieke en dissiplines wat die mens aanwend om tot moksa (verlossing, eenwording met die al) te kom. Omdat die Hindoes glo dat daar talle maniere van verlossing bestaan, het verskeie soorte joga ontstaan. By al die soorte word egter van die standpunt uitgegaan dat die mens eers vry kan word as hy hom deur middel van selfdissipline en insig van die ban de wat hom aan die wêreld bind, kan losmaak. Dit is belangrik om te doen of na te laat wat "normale" mense nie doen of nalaat nie, en andersom. Joga beteken dus in die eerste plek metodiese inspanning, 'n selfopgelegde juk, en dissipline. In die tweede plek, en veral in die mistiek, beteken joga vereniging van die jogi met sy wesenlike natuur, met die Absolute, of met sy god. Joga is op sigself nie 'n filosofie nie, maar 'n "losmaak"-metode wat in talle verlossingsfilosofieë gebruik word. So is daar byvoorbeeld Vedanta-joga, Boeddhistiese joga, djnana-joga, karma-joga, ensovoorts.
Bronne
Uit prehistoriese bronne blyk dit dat joga so oud soos die Indiese beskawing self is. Die eerste beskrywings van jogagebruike kom egter eers in Oepanisjade (ou Indiese geskrifte) van die 5e eeu v.C. voor. Joga het eers in die Mahabharata-epos (omstreeks 1e eeu n.C.) en in verskeie jonger Oepanisjade in 'n godsdienstige rigting ontwikkel. Sedertdien het talle joga-leerboeke verskyn.
Klassieke joga
Patandzjali het omstreeks 500 n.C. 'n jogametode beskryf wat op die ateïstiese Samkhja-filosofie gegrond was. Omdat die metode so sistematies, duidelik en bondig was, is dit die Radzja-joga (koninklike joga) genoem, Hoewel die Samkhjafilosotie sedert die 7e eeu nie meer as 'n onafhanklike filosofie beoefen word nie, vorm dit tot vandag toe die basis vir klassieke joga. Patandzjali het 'n jogaweg in agt stappe beskryf wat ten doel gehad om die poeroesha, die siel, tot sy wesenlike natuur te laat terugkeer deur dit van die prakrti of materie los te maak.
Patandzjali het joga beskryf as" ŉ manier om die normale werking van die gees tot stilstand te bring". Die jogi of beoefenaar van joga moet die agt stappe wat Patandzjali voorskryf, onafhanklik maar onder leiding van 'n bekwame afrigter (ghoeroe) volg. Die agt stappe is:
- jama, beteueling, deur middel van gedragsreëls, byvoorbeeld ahimsa (eerbied vir die lewe), wat ook vereis dat geen lewende wese doodgemaak mag word nie;
- nijama, nakoming van reëls met betrekking tot die versorging van die eie liggaam (reinheid, selfbeheersing), en die studie van godsdienstige letterkunde;
- pranajama, beheer oor die asemhaling: as die jogi sy asemhalings-ritme kan beheer, kan hy 'n bonormale bewussynstoestand bereik;
- pratjahara, die terugtrekking van die sintuie van hul objekte: die jogi verbreek alle kontak na "buite";
- dharana, waartydens ononderbroke op 'n tasbare of ontasbare objek gekonsentreer word om daarin op te gaan;
- dhjana, meditasie of oorpeinsing: die gees het nou tot rus gekom;
- samadhi of identifikasie: die jogi ervaar niks meer nie, hy "is" net; sy gees is nou besonder helder en sy siel volkome vry. Die pad na verlossing lê nou oop.
Hoewel Patandzjali se joga-opvatting vir 'n god (Isjwara) voorsiening maak, het die god niks met die skepping en voortbestaan van die wêreld te doen nie, en kan hy ook nie dramaties in mense se lewens ingryp nie. Die Isjwara funksioneer slegs as 'n model-poeroesha, wat ander op die weg na verlossing steun.
Bhakti-joga
Die vorm van joga is meer godsdienstig van aard as die klassieke joga. Die jogi vertrou homself in liefdevolle oorgawe (bhakti) toe aan die god van sy keuse. Die god help hom om in die samadhi volledig met hom een te word. Joga beteken hier "eenwording, vereniging". Bhaktijoga het veral onder die invloed van die Hindoeïstiese heilige boek, die Bhagawad Gita (5e eeu v.C.-2e eeu n.C.), tot 'n belangrike lewens- en verlossingsleer ontwikkel.
Volgens die boek bereik die jogi danksy die godheid Krishna sy doel: die volmaakte eenheid van god en die menslike siel. Met Krishna in gedagte lê die gelowige die jogaweg af. Bhakti is vandag nog een van die gewildste uitinge van mistiek. Die Hare Krishna-beweging (die Internasionale Gemeenskap vir Krishna-bewussyn) van A,C. Bhaktivedanta Prabhoepada (1896- 1977) is 'n voorbeeld hiervan, Die Hare Krishna-beweging se hoofkwartier is in die Verenigde State van Amerika.