cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Pous Victor I
Pontifikaat
Tydens sy bewind word die biskop van Rome erken as die belangrikste mag in die Rooms-Katolieke Kerk. Hy verander ook die amptelike taal van die kerk van klassieke Grieks na Latyn. Die gebruik van Latyn in die erediens word egter nie algemeen voor die tweede helfte van die 4de eeu nie.
Die uniforme viering van Paasfees op die Sondag na die lydensweek is deur hom afgedwing. Hy maak 'n einde aan die gebruik van die Christene in Klein-Asië om Paasfees op 14 Nisan ('n maand in die Joodse kalender) te vier. Pous Pius I was tolerant ten opsigte van die gebruik.
Hy staan bekend as intolerant ten opsigte van andersdenkendes en het 'n hele paar biskoppe soos Polikratus van Efese en Theodotus van Bisantium geëkskommunikeer (die sakramente ontsê) ondanks die feit dat die Christene nog volop vervolg is. Die gnostisisme is ook hard aangepak.
Verering
Victor I word as heilige deur die Rooms-Katolieke Kerk vereer. Sy feesdag is op 28 Julie.
Nota
Saamgestel uit die Nederlandse, Engelse, Duitse en Franse wiki’s.
Gene Barry
Gene Barry (14 Junie 1919 – 9 Desember 2009) was 'n Amerikaanse akteur en skrywer. Hy was bekend vir sy rolle in die rolprente The War of the Worlds (1953), Forty Guns (1957), en War of the Worlds (2005), en in die televisiereeks Burke's Law (1963).
Suur
Volgens een van die definisies is 'n suur 'n stof wat in water opgeloste protone afstaan. Die negatiewe ioon wat oorbly word die suurres genoem. Metale soos yster, sink of magnesium los op in waterige oplossings van sure onder vrystelling van waterstofgas. Edelmetale soos goud, platinum en palladium los net op in sterk oksiderende oplossings soos gekonsentreerde swaelsuur, salpetersuur of koningswater. Die oplosproses word glad nie deur die suur protone bevorder nie.
Vier historiese teorieë
Mens kan vier verskillende teorieë oor sure en basisse onderskei
Lavoisier se suurstofteorie
Reeds in die 17e eeu was mense bewus dat daar 'n teenstelling tussen sure en basisse bestaan. Suur vrugte, versuring van melk of wyn en 'n groeiende aantal anorganiese sure was lank reeds bekend. Uit as van hout het mense loog verkry, wat 'n heel sterk basis is. Ook lakmoes, 'n indikator wat van kleur verander na gelang van die suurgraad was bekend. Boyle het reeds in 1680 daaroor berig. Mens kon die kleur van blou na rooi verander deur suur toe te voeg en weer na blou deur 'n basis toe te voeg. Die oorsaak van dié fenomeen was egter minder duidelik.
Die ontdekking van suurstof en die rol wat dié element speel by die verbranding en die vorming van oksiede, het die teorievorming oor sure en basisse bestendig. Lavoisier se teorie van 1787 stel dat elke suur 'n kombinasie was van "'n basiese beginsel" en suurstof en het die oksiede van elemente ingedeel in suur en basiese oksiede. Sy klassifikasie kan met reg suksesvol genoem word. Oksiede uit die suurgroep soos swaeldioksied of fosforpentoksied vorm sure wanneer hulle in water opgelos word en oksiede uit die andere groep soos kalsiumoksied vorm basisse. Later het geblyk dat dit ook met die periodieke tabel ooreenstem. Die kolomme links in die tabel soos die alkalimetale lewer basiese oksiede, en die kolomme regs suur oksiede. Elemente in die middel soos aluminium en silikon lewer "amfotere" oksiede wat somtyds as sure en somtyds as basisse op kan tree. Vir elemente met meer as een oksidatietoestand soos chroom is die hoogste oksiede (CrO3) suur, die laere (Cr2O3) basies.
Gay-Lussac het in 1814 aangetoon dat sure en basisse mekaar neutraliseer. Daar was ook reeds 'n matige begrip dat een suur sterker kan wees as 'n andere en dat 'n sterk suur soos swaelsuur 'n ander suur uit byvoorbeeld tafelsout kan vrystel, wat toe "gees van sout" genoem is en nou soutsuur heet. In 1814 het Humphry Davy egter aangetoon dat hierdie suur glad nie suurstof bevat nie. Ons weet vandag dat soutsuur die formule HCl het en net uit waterstof en chloor bestaan. Dit het die besef laat posvat dat die Lavoisier-teorie nie heeltemaal reg was nie. In die 19e eeu is verskeie gedagtes geopper oor 'n alternatiewe verklaring. Liebig het in 1838 gesuggereer dat nie suurstof nie, maar waterstof 'n sentrale rol speel.
Die Arrhenius-teorie
Aan die einde van die 19e eeu het Arrhenius voorgestel om stowwe as sure te klassifiseer indien hulle in water in staat is om 'n waterstofioon H+ af te splits. Volgens sy siening was basisse stowwe wat 'n hidroksied-ioon OH- kan afsplits. Die sentrale rol van suurstof is hiermee weerlê ten gunste van waterstof. 'n Stof wat volgens dié definisie 'n suur is word 'n Arrhenius-suur (of A-suur) genoem.
Volgens Arrhenius is 'n basis (A-basis) 'n stof wat hidroksiedione(OH-) vrystel terwyl dit in water opgelos is. 'n Goeie voorbeeld is natriumhidroksied. A-sure reageer met A-basisse in 'n neutraliseringsreaksie wat water produseer. Die reaksie tussen natriumhidroksied en soutsuur in 'n wateroplossing lewer:
Neutralisasie kan geskryf word as 'n netto-ioniese vergelyking:
Die ione Na+ + Cl- word toeskouer-ione genoem en bly in oplossing. Indien die oplossing ingedamp word bly hulle agter as 'n sout, wat volgens Arrhenius altyd bestaan uit 'n basisres (Na+) en 'n suurres (Cl-).
Die suurreste bepaal die name van die sout. NaCl, 'n sout van soutsuur, heet natriumchloried, Na2SO4, 'n sout van swaelsuur heet natriumsulfaat.
NG gemeente Amsterdam
duimnael|links|320px|Die ou NG kerkie op Amsterdam.
duimnael|regs|170px|Ds. M.H. Horak, leraar van 1939 tot 1946, toe hy na die [[NG gemeente Waterberg vertrek.]]
duimnael|regs|170px|Ds. F.L. Cloete, leraar van 1950 tot 1960 en weer van Desember 1970 tot Augustus 1978.
Suur
Sterk en swak sure
Vandag kan die pH van 'n oplossing maklik elektrochemies gemeet word.
Georges Danton
George Jacques Danton (26 Oktober 1759 - 5 April 1794) was 'n leidende figuur tydens die vroeë stadiums van die Franse Revolusie, en veral bekend as die eerste president van die Komitee vir Openbare Veiligheid. Danton se rol in die aanvang van die rewolusie word betwis; baie historici beskryf hom as "die hoofmag in die omverwerping van die Ancien Régime en die stigting van die Eerste Franse Republiek". Hy sterf uiteindelik op die guillotine na beskuldigings dat hy toegeeflik opgetree het teenoor die vyande van die Revolusie.
NG gemeente Amsterdam
Die geskiedenis van die gemeente Amsterdam, wat in 1910 van die destyds so uitgestrekte gemeente Ermelo afgestig is, het maar 'n betreklik stil verloop gehad. Die gemeente was besonder gelukkig dat sy eerste konsulent ds. Paul Nel was, die leraar van die moedergemeente. Ds. Nel het dan ook diep spore in hierdie gemeente nagelaat.
Die kerkraad het sy eerste vergadering op 30 April 1910 gehou en op 31 Augustus van dieselfde jaar is die eerste beroep uitgebring. Die keuse het op dr. W.P. Steenkamp geval, maar hy het die beroep bedank. Op 28 Oktober 1911 is ds. A.J. Jacobs beroep en hy het die beroep aanvaar, sodat hy die eerste leraar van die gemeente geword het. Ds. Jacobs het tot 1915 hier gearbei, en nadat 'n beroep op prop. H.P.M. Steyn uitgebring is, waarvoor hy bedank het, is prop. J.J. Hattingh op 28 April 1917 beroep. Hy het die beroep aanvaar en het met baie vrug tot 1925 as herder van die gemeente opgetree.
Daarna het di. J.P. Joubert (1925–'39), ds. M.H. Horak (1939–'46) en ds. E.C. Kriel (1947–‘50) agtereenvolgens aan die hoof van die gemeente gestaan en besonder geseënde werk hier verrig. Vanaf 1950 was ds. F.L. Cloete die herder en leraar van die gemeente.
'n Paar belangrike mylpale in die geskiedenis van die gemeente is die volgende: Op 3 Augustus 1929 is die hoeksteen van die huidige kerkgebou, ontwerp deur Gerard Moerdyk, gelê en reeds op 29 Maart 1930 kon die inwyding onder blyke van baie groot belangstelling plaasvind. Wyle ds. Paul Nel, Moderator van die Kerk, het 'n treffende inwydingsrede gehou. In die naweek van 26 tot 28 April 1935 het die gemeente met groot dankbaarheid sy kwarteeufees gevier. Ook hierdie feesviering is goed bygewoon en besielende boodskappe is deur die plaaslike leraar, ds. J.P. Joubert, en deur die besoekende leraars, di. D.R. v.d. Meulen, J.H.M. Stofberg en Paul Nel, aan die gemeente gebring.
In 1950 het die gemeente nog 'n voorwaartse stap gedoen met die aankoop van 'n nuwe en doelmatige pastorie.
Suur
Nadele van die Arrheniusteorie
'n Belangrike verskil met die Lavoisier-teorie is dat stowwe soos swaeldioksied SO2 en kooldioksied CO2 nie as sure gesien word nie; pleks daarvan word hulle reaksieprodukte met water as die suur beskou. Hulle word swaweligsuur en koolsuur genoem (of ook: diwaterstofsulfiet en diwaterstofkarbonaat):
Hoewel baie soute van hierdie twee sure bekend is (die sulfiete en karbonate), het dit onmoontlik geblyk om koolsuur ("H2CO3") as suiwer stof te isoleer. Mens het dit 'n "hipotetiese suur" genoem. Ongelukkig moes navorsers meer en meer "hipotetiese" sure aanneem en dit het die besef laat posvat dat ook die Arrhenius-teorie nie heeltemaal korrek is nie. Basisse kan ook "hipoteties" wees, soos byvoorbeeld ammonia:
Volgens Arrhenius reageer ammoniakgas met water om 'n basis te vorm wat ammonia genoem word:
Ammonia "NH4OH" is egter nooit aangetoon nie.
'n Andere nadeel van die Arrheniusteorie is dat dit heeltemaal afhanklik is van water as 'n oplosmiddel. Indien ammonia en soutsuur egter saamgevoeg word ontstaan 'n rook van salmiaksout (NH4Cl), in die lug, d.w.s. sonder tussenkoms van water, uit gasvormige ammoniak NH3 en gasvormige soutsuur HCl. (Sien beeld).
Dieselfde reaksie word in waterige oplossing as suur-basis-reaksie gesien. In die gasfase is hierdie reaksies beperkend en word dus nie so algemeen gesien nie.
Die kennis van ione en molekules het ook die aandag verskuif van suiwer stowwe na die molekule en ione waaruit hulle bestaan, of tewens na molekules en ione soos hulle in oplossing voorkom.
Die Brønsted-Lowry-teorie
In 1923 het die Deense chemikus Brønsted en die Engelse chemikus Lowry onafhanklik van mekaar 'n nuwe definisie van wat 'n suur is, en (veral) van wat 'n basis is, gepubliseer. 'n Brønsted-suur (B-suur) is nie meer 'n stof nie, maar 'n molekuul of ioon wat 'n proton kan afstaan (protonskenker) en 'n Brønsted-basis (B-basis) 'n molekuul of ioon wat dit kan ontvang (protonakseptor).
Die Brønsted-definisie is nie van water as oplosmiddel afhanklik nie en verander die rol van water van die (enige) toeskouer-oplosmiddel tot 'n stof wat self as suur èn as basis kan optree. Die waterewewig word geskryf as 'n protonuitruiling:
Die een watermolekuul (die suur) skenk 'n proton aan die ander een (die basis). Dit het duidelik geword dat 'n "kaal" proton in water nie kan bestaan nie en dat dit altyd geassosieer sal word met 'n watermolekuul, met die hidroniumioon H3O+ as gevolg.
In die terugwaartse reaksie van die ewewig tree die hidroksiedioon as ontvanger van 'n proton op, en is daardeur die basis. In Arrhenius se definisie is byvoorbeeld NaOH ('n stof) 'n basis; vir Brønsted is OH- ('n ioon) die basis.
Konjugasie
Die paar H3O+ – H2O word 'n gekonjugeerde suur-basis-paar genoem, omrede hulle met net een proton verskil. Uit die waterewewig kan mens sien dat ook H2O – OH- 'n gekonjugeerde paar is. Een spesie (H2O water) kan dus 'n suur en 'n basis wees.
Die "hipotetiese" basis "ammonia" verdwyn in die Brønsted-definisie. Ammoniak en water kan reageer as
In die B-definisie is NH4+/NH3 'n gekonjugeerde paar en die ammoniaioon NH4+ word nou gesien as 'n (B-)suur.
Ongelukkig kan mens nie dieselfde sê oor die kooldioksiedmolekuul nie, wat geen waterstof bevat nie, en dus nie as 'n B-suur gesien kan word nie.
Die ammoniaioon word die gekonjugeerde suur van die basis genoem. Amfoliete kan dikwels beide gekonjugeerde sure or gekonjugeerde basisse wees. 'n Goeie voorbeeld in fosforsuur:
Die Lewis-teorie
In dieselfde jaar 1923 waarin Brønsted en Lowry hulle werk gepubliseer het skryf ook Gilbert Lewis sy teorie van suur-basischemie. Lewsis se teorie hang saam met sy teorie oor chemiese binding, wat Lewisteorie genoem word en waarin elektronpare 'n belangrike rol speel. In sekere sin is sy definisie die omgekeerde van Brønsted s'n. In die waterewewig byvoorbeeld sien Brønsted die proton as die party wat 'n buurmolekuul aanval. Lewis neem aan dat dit die buurmolekuul se enkelpaar is wat die proton aanval. Vir die reaksie tussen hidronium en hidroksied soos in die waterewewig maak dit nie saak wat mens as die aanvaller sien nie. Egter, die Lewis-definisie van 'n basis as 'n molekuul of ioon wat 'n aanvallende enkelpaar het en 'n Lewis-suur as 'n molekuul of ioon wat dit kan ontvang is baie ruimer as die Brønsted-definisie. Waterstof se proton is nie meer deel van die definisie nie. Die proton is net een moontlike ontvanger van 'n enkelpaar. Dat wil sê dat ook molekules sonder waterstof L-sure kan wees en dat die proton self 'n L-suur is.
Waterstofvrye Lewis-sure
'n Goeie voorbeeld van 'n andere L-suur-basis-reaksie is die reaksie tussen CO2 en hidroksiedione. Omrede daar net twee elektrongebiede rond die sentrale koolstof in kooldioksied is, kan hierdie atoom 'n enkelpaar van die hidroksiedioon ontvang en saam die HCO3- bikarbonaatioon gaan vorm. Dat wil sê dat CO2 een Lewis-suur is en hidroksied 'n basis. Dit elimineer die "hipotetiese" suur (koolsuur) as 'n onopgeloste probleem en gee 'n sekere eerherstel aan Lavoisier se teorie. Lavoisier en Lewis stem saam dat die waterstofvrye kooldioksied CO2 'n suur is, wat Arrhenius, Brønsted en Lowry ontken het.
<!--.........MOET NOG OORGEKLANK WORD..........
Het bleek echter al snel dat er ook zure, maar zuurstofloze stoffen waren, een goed voorbeeld daarvan is zoutzuur. Dit sterke zuur stond bekend als geest van zout en Davy toonde in 1814 aan dat daarin geen zuurstof voorkomt, maar uit waterstof en chloor bestaat: HCl. De aanwezigheid van zuurstof moest daarmee als eis uit de definitie van een zuur weggelaten worden. Er was echter tegen dat idee aanzienlijk verzet onder andere van Berzelius. Wel kwam door Gay-Lussac in 1814 vast te staan dat zuren en basen elkaar neutraliseerden en in de 19e werden verschillende gedachten geopperd over een alternatieve theorie. Liebig suggereerde al in 1838 dat waterstof een centrale rol speelde.
Definitie volgens Arrhenius
De theorievorming kwam in een stroomversnelling door de opkomst van de theorie van atomen, moleculen en ionen. Aan het einde van de 19e eeuw stelde Arrhenius dat een stof als zuur wordt geclassificeerd als het waterstof, (H), bevat en dit atoom in de vorm van een waterstofion (H+) kan afstaan als het molecuul in water wordt opgelost. De definitie verlegde daarmee zijn aandacht van het element zuurstof naar het element waterstof. Een stof die volgens deze definitie een zuur is, wordt een Arrheniuszuur (A-zuur) genoemd. Een voorbeeld van een Arrheniuszuur is azijnzuur (CH3COOH). Als dit molecuul in water wordt opgelost, splitst het zich in acetaat (CH3COO-) en een waterstofion (H+). Arrhenius het Lavoisier gekap omrede waterstof die sentrale rol sou speel en nie suurstof nie. Lewis toon dat nog waterstof nog suurstof 'n sentrale rol het. Sy teorie toon dat suur-basischemie 'n algemene eienskap is van alle elemente.
Een base (A-base) is volgens Arrhenius een molecuul of negatief geladen ion dat in of met water (H2O) aanleiding geeft tot het vormen van hydroxide-ionen (OH-). Een voorbeeld van een Arrheniusbase is natriumhydroxide (NaOH) dat, als het reageert met water, het Na+-ion en het hydroxide-ion vormt: Een zuur en een base kunnen ook met elkaar reageren. Een dergelijke reactie wordt een neutralisatiereactie genoemd. Als een Arrheniuszuur met een Arrheniusbase reageert, ontstaat er water. Een goed voorbeeld is de vorming van keukenzout uit natronloog en zoutzuur: In oplossing zitten nu nog natrium en chloride-ionen, indampen geeft keukenzout. Ook zwakke (organische) zuren zoals fenolaten en carbonzuren kunnen zouten vormen bij het toevoegen van een base.
NaCl is een zout dat in het kader van de Arrheniustheorie geacht wordt opgebouwd te zijn uit een baserest Na+ en een zuurrest Cl-.
Sterke en zwakke zuren
Men had voorheen wel een idee dat het ene zuur sterker was dan het andere. Men nam bijvoorbeeld waar dat het ene zuur het andere uit zijn zout 'verdreef'. Bijvoorbeeld zwavelzuur gevoegd bij een ander zout, of bijvoorbeeld acetaat geeft azijnzuur en een sulfaat: Zwavelzuur is daarmee een sterker zuur dan azijnzuur, maar veel meer dan een vage rangorde leverden dit soort waarnemingen niet op. De ontdekking van elektriciteit en de elektrochemie maakte het echter mogelijk de aanwezigheid van geladen ionen in oplossing nader te bestuderen. Men ontdekte daarbij dat het feit dat azijnzuur een zwakker zuur is dan zwavelzuur zich manifesteerde in het feit dat azijnzuur zich in water maar ten dele splitste in CH3COO- en H+ terwijl bij zwavelzuur de splitsingsgraad veel hoger was. Dit maakte het mogelijk de sterkte van zuren op een kwantitatieve schaal te brengen door het meten van de evenwichtsconstante van het dissociatie-evenwicht: De sterkte van een zuur kan afgelezen worden uit getabelleerde waarden van Ka.
Water zelf bleek ook een evenwicht te bezitten dat aanvankelijk geschreven werd als: De evenwichtsconstante bekend als Kw is vrij klein: Kw=10-14
Definitie volgens Brønsted en Lowry
Hoewel de Arrheniusdefinitie het zuurbegrip een betere basis gegeven had, was het begrip nog beperkt tot verbindingen van waterstof in waterige oplossingen en er was behoefte aan een uitbreiding naar andere systemen.
In 1923 kwamen de Deense chemicus Brønsted en de Engelse chemicus Lowry onafhankelijk van elkaar met een nieuwe definitie van een zuur. Volgens deze definitie is een Brønsted-zuur (B-zuur) een molecuul dat een proton (H+) kan afstaan (protondonor) en is een Brønsted-base (B-base) een molecuul dat een proton kan opnemen (protonacceptor).
Zuren en basen volgens de definitie van Arrhenius zijn nog steeds zuren en basen volgens de definitie van Brønsted, hoewel er bij basen een nuanceverschil is. Arrhenius zou de vaste stof NaOH (natriumhydroxide) een base noemen omdat deze in water hydroxide-ionen afsplitst. Brønsted zou eerder deze afgeplitste hydroxylionen als de base aanmerken.
Conjugatie
Een belangrijke verandering in de Brønsted/Lowry-theorie is dat het begrip zuurrest vervangen werd door het begrip geconjugeerde base. Vergelijk de terminologie van beide theorieën voor de dissociatie van azijnzuur:
Omgekeerd kan een species als NH4+ nu als (geconjugeerd) zuur gezien worden in plaats van een baserest van het niet te isoleren hydroxide NH4OH:
De uitbreiding van de geldigheid door Brønsted/Lowry
De Brønsteddefinitie is een betere, want ruimere, definitie, omdat species als NH4+(ammonium) nu als zuren gezien kunnen worden. Verder is water nu een amfolyt, een stof die zowel protonen kan accepteren als doneren. Dat wil zeggen dat het zowel een zuur als een base is. Het waterevenwicht zelf wordt nu een zuur-basereactie (H+-ion wordt overgedragen aan een base).
In deze formulering wordt niet langer het bestaan van 'kale' waterstofionen H+ aangenomen.
Ook stoffen als mierenzuur en azijnzuur, algemener: vloeibare carbonzuren, geven aanleiding tot dit verschijnsel van autoprotolyse.
Definitie volgens Lewis
Kort daarop kwam de chemicus Gilbert Lewis met een nog ruimere definitie van het zuur-base-gedrag. Lewis was van mening dat niet de protonen van het zuur het kenmerk waren voor een zuur-base-reactie, maar de elektronenparen van de base. Een Lewiszuur (L-zuur) is daarmee een molecuul dat een elektronenpaar op kan nemen en een Lewisbase (L-base) een molecuul dat een elektronenpaar kan aandragen. Een reactie van een zuur met een base is daarmee niets anders dan het vormen van een covalente binding tussen een zuur en een base. Was zuurstof al als voorwaarde voor zuurvorming door Arrhenius losgelaten, nu verdween ook waterstof uit de definitie en deze werd nu geheel onafhankelijk van de elementen en daarmee van veel wijdere toepassing in de chemie. Het proton is het eenvoudigste lewiszuur.
Toch bleven alle conclusies van de eerdere theorievorming overeind. Elk deeltje dat een B-base is, is ook een L-base, omdat een deeltje dat een proton kan accepteren wel een elektronenpaar moet hebben waaraan het proton kan binden. Om dezelfde reden is ieder B-zuur ook een L-zuur, maar niet omgekeerd.
Het opnemen en afstaan van elektronenparen is niet zoals bij de vorming van bijvoorbeeld natriumchloride een volledige overdracht van het elektron van het ene deeltje aan het andere. Vanuit de kwantummechanica kan een Lewiszuur beschreven worden als een deeltje dat beschikt over elektronenbanen met een lage energie, maar die niet bezet zijn. De LUMO van het deeltje heeft een relatief lage energie. Voor een Lewisbase geldt juist dat het een deeltje is met een relatief hoog energetische bezette elektronenbaan, HOMO. De zuur-base reactie treedt op als de elektronen uit de HOMO van de base een baan gaan bezetten, gevormd door overlap van de base-HOMO en zuur-LUMO, waarin zij gedeeld worden door beide moleculen. Een dergelijke situatie geeft men aan met een donor-acceptorbinding.
Vergelijking met redoxchemie
Gezien vanuit het idee van elektronenoverdracht heeft zuur-basechemie oppervlakkige overeenkomst met redoxchemie, maar er zijn een aantal belangrijke verschillen. Ten eerste gaat het om elektronenparen, niet om losse elektronen. Ten tweede is de overdracht niet compleet, maar wordt het elektronenpaar gedeeld door beide partners. Daarmee verandert in tegenstelling met wat het geval is bij een redoxreactie er geen enkel oxidatiegetal.
Een voorbeeld
Een oxide-ion (:O2-) is een Lewisbase, omdat het een vrij elektronenpaar heeft dat het kan afstaan aan een geschikte acceptor. Het elektronenpaar is aangegeven met de twee puntjes. (Eigenlijk heeft het ion 4 elektronenparen, maar omdat de andere drie nu niet van belang zijn, worden ze voor het gemak nu niet afgebeeld.) Als we nu het proton als Lewiszuur nemen, wordt er een covalente binding tussen het zuurstofatoom en het waterstofatoom gevormd:
H+ + :O2- → O-H-
CO2 + O-H- → HCO3-
Bekende lewiszuren worden gevormd door Boortrifluoride, watervrij IJzer(III)chloride of watervrij aluminiumchloride.
Factoren die lewisaciditeit bevorderen
Of een stof een goed lewiszuur is wordt voor een deel bepaald door de vraag of er rond het centrale atoom nog ruimte is voor nog een ligand met een elektronenpaar. Het koolstofatoom is koolstofdioxide (CO2) heeft weliswaar de gewenste vier bindingen, maar er zijn maar twee buuratomen en daarmee plaats voor meer. Het reageert met water tot CO32- ion waarin het koolstofatoom een buurman meer heeft. Hetzelfde geldt voor BF3 en AlCl3. Er is plaats voor een vierde ligand. Een extreem voorbeeld hiervan is uraanhexafluoride UF6. Het centrale U atoom heeft weliswaar zes buren, maar het is veel groter dan de kleine F atomen. Er is plaats voor een zevende fluor en uraanhexafluoride is dan ook een lewiszuur dat bijvoorbeeld met HF reageert.
Andere factoren die aciditeit bevorderen zijn:
Zuurgraad in water
In de praktijk komen er in water geen 'losse' protonen voor, maar is elk proton gebonden aan water. Een dergelijk molecuul wordt een oxoniumion (H3O+) genoemd. Hoe meer oxoniumionen zich in een oplossing bevinden, des te zuurder is de oplossing. Voor de eenvoud van de notatie wordt doorgaans één watermolecule in de formule voor het oxonium-ion genoemd. De feitelijke situatie komt meer overeen met een verzameling van 6 tot 9 watermoleculen die over één proton te veel beschikken en zich als min of meer stabiel geheel in de oplossing gedragen. Het gedrag laat zich dan analoog beschrijven aan dat van gehydrateerde metaal-ionen.
De pH is een maat voor de zuurgraad van een oplossing in water. Hoe zuurder een oplossing is, des te lager is de pH. Gewoonlijk liggen de waardes voor de pH tussen 0 en 14. Hierbij is 0 een zeer zure oplossing, is 7 een neutrale oplossing (niet zuur, niet basisch) en is 14 een zeer basische oplossing. De pH kan uitgerekend worden door de negatieve logaritme van de concentratie oxoniumionen te nemen ([H3O+]).
H3O+ + OH- 2 H2O
Wanneer er een sterk zuur toegevoegd wordt, bijvoorbeeld in een concentratie van 10-3 mol/L, dan wordt de [OH-] bijzonder klein: 10-11 mol/L. De kans dat een toevallig gevormd hydroxide-ion een oxonium-ion tegenkomt is ineens veel groter. Nadat hierdoor de hoeveelheid hydroxide-ionen veel kleiner geworden is, en dus ook de kans dat een oxonium-ion er een vindt, treedt bij een veel kleinere hydroxide-concentratie opnieuw evenwicht op.
Wanneer een sterk zuur en een sterke base samengevoegd worden, reageren de ionen en vormen water totdat het product van hun concentraties 10-14 geworden is. Bij deze neutralisatie komt vrij veel warmte vrij. Bij onderstaande reactie gebeurt er echter meer:
Er slaat namelijk ook calciumcarbonaat neer. Deze stof die bestaat uit een base-rest Ca2+ en een zuur-rest CO32- wordt een zout genoemd. In dit geval is het zout niet erg oplosbaar, maar er zijn gevallen waar het gewoon als ionen in oplossing blijft, bijvoorbeeld zoutzuur met natronloog. Wanneer het water verdampt, blijft echter een kristallijne vaste stof achter (natriumchloride).
Veel oxiden vormen inderdaad op deze manier ofwel een zuur ofwel een base. In de regel is het oxide van een element uit het linker gedeelte van het periodiek systeem, bijvoorbeeld de alkalimetalen, basevormend en dat van een element uit de rechterkant, bijvoorbeeld de halogenen of de zwaardere elementen uit de zuurstofgroep, zuurvormend. Van de tussenliggende elementen zijn de oxiden soms amfoteer, zij kunnen dan zowel als base of als zuur optreden afhankelijk van waar zij mee reageren. Van de overgangsmetalen zijn echter sommige oxiden ook sterk zuurvormend, vooral van oxiden met hoge oxidatie getallen zoals chroom(IV)oxide, CrO3.
Superzuren
Het feit dat water zelf ook een (amfolytische) base is een beperkende factor hoe sterk een in water opgelost zuur kan zijn. De sterkste zuren zijn daarom bekend uit niet waterige systemen. Deze superzuren zijn zo sterk dat zij in feite bronnen van 'kale' protonen zijn. Een goed voorbeeld is de combinatie van waterstoffluoride (HF) met een sterk Lewiszuur zoals antimoon(V)fluoride (SbF5). Het gevormde HSbF6 is sterk genoeg om organische groepen als methylgroepen te protoneren. Organische verbindingen lossen er dan ook in op.
Binaire zuren
Bij binaire zuren bestaat de zuurrest uit een niet-metaal. Ze komen meestaal in normtoestand voor als gas. (HF is een uitzondering: het is een vluchtige vloeistof).
voorbeelden:
De laatste verbinding is geen zuiver binair zuur aangezien de zuurrest normaliter uit één niet-metaal bestaat. Daarom wordt HCN ook vaak een pseudobinair zuur genoemd. CN- is echter lid van een klasse ionen die men de pseudohalogeniden noemt omdat zij chemisch gezien veel gemeen hebben met de eigenlijke halogeniden.
Ternaire zuren of oxozuren
Deze zuren bestaan uit waterstof en een zuurrest die naast het niet-metaal één of meerdere zuurstofatomen bevat. In normtoestand komen ze meestal voor als een vloeistof or als een laagsmeltende vaste stof (bijvoorbeeld fosforzuur). Het is echter ook mogelijk dat zij niet in zuivere toestand te isoleren zijn en alleen in opgeloste vorm voorkomen.
bijvoorbeeld:
Met halogenen (Chloor, Fluor, Broom en Jood) kunnen meerdere oxo-zuren gevormd worden. Bvb Chloor: HClO, HClO2, HClO3 en HClO4. De oxidatiegetallen van Cl in deze verbindingen zijn +1, +3, +5 en +7 en de naamgeving weerspiegelt deze verschillen.
De 'substandaard' uitgangen -ig voor het zuur en -iet voor het zout duiden aan dat het oxidatiegetal twee lager is dan bij het standaardzuur:
De voorvoegsels per- en hypo- (of onder-) duiden respectievelijk een oxidatiegetal boven de standaard en onder de substandaard aan:
Ook op overgangsmetalen met hoge oxidatiegetallen wordt deze terminologie toegepast, bijvoorbeeld:
Er zijn ook manganieten zoals CaMnO3 met Ox=+4.
De zuren waar dit soort zouten op gebaseerd zijn echter niet als stabiele verbindingen te isoleren.
Andere ternaire zuren
Zuurstof is niet het enige sterk elektronegatieve element dat aanleiding geeft tot de vorming van ternaire zouten. Ook fluor, chloor, broom, zwavel, seleen enz. kunnen deze rol vervullen. Zo geeft HF samen met UF6 het sterke zuur HUF7, heptafluoro-uraanzuur en zijn zouten de heptafluoro-uranaten. HCl met AuCl3 geeft HAuCl4 en zijn zouten de chloroauraten. De benaming is vergelijkbaar met die van de oxozuren, waarbij het atoom dat de rol van zuurstof speelt aangegeven wordt door een voorvoegsel fluoro-, chloro- enz. Voor zwavel is er een eigen voorvoegsel: thio-. Een fosfaat met zwavel in plaats van zuurstof zoals Pd3(PS4)2 heet dus palladiumthiofosfaat. Ook hier geldt dat de zuren niet altijd te isoleren zijn.
-->
Beowulf
Beowulf is 'n epiese gedig met 3 182 strofes wat êrens in die 7de tot die 10de eeu in oud-Engels geskryf is. Beowulf is die held van die gedig, afkomstig van 'n Germaanse volk in die suide van Swede genaamd die Gaute. In die gedig reis Beowulf na Denemarke en help hul koning, Hroogar van die Scydings, om die boosagtige monster Grendel te verslaan.
Agtergrond
Die gedig speel af in die vyfde eeu nadat die Angelsaksers begin het om na Engeland toe te emigreer en bevat heelwat Skandinawiese mitologie. Daar word vandag wel geglo dat daar wel 'n koning Hroogar was wat oor 'n klein koninkryk in Denemarke geheers het.
In 1936 het J.R.R. Tolkien 'n essay geskryf genaamd Beowulf: the monsters and critics waar die gedig vir die eerste keer ernstig bestudeer is en sommige kenners glo dat Beowulf 'n indruk op Tolkien gemaak het. Beowulf is deur die volksmond oorgedra en die digter is onbekend. Die gedig is wel neergeskryf deur monnike in ongeveer 1000 n.C. waar die gedig dalk ook sy Christelike bykomstighede gekry het.
Beowulf as held
Beowulf beteken letterlik byejagter (Bee-wolf) in Ou Engels en kon moontlik ook beer beteken ingevolge 'n beer se voorliefde vir heuning. Daar word ook geglo dat Boewulf korreleer met Bodvar Bjarki die Skandinawiese oorlogsbeer. Albei was afkomstig van Gautland en het na Denemarke gereis, en albei het fabelagtige monsters verslaan.
Beowulf en Grendel
Die gedig begin met koning Hroogar wat 'n groot woning (Heorot) vir sy vrou Wealhpeow en soldate gebou het waar hulle ook feeste gevier het. Die kwaai monster Grendel het elke aand wanneer Hroogar en sy soldate geslaap het een van hulle opgevreet. Hroogar en sy mense was hulpeloos en moes Heorot verlaat. Beowulf hoor van die lot van Hroogar en vra sy koning vir toestemming om die Scyldings te help. Beowulf en sy soldate spandeer een nag in Heorot en nadat hulle aan die slaap raak, bespring Grendel hulle en vermoor een van Beowulf se soldate, hy waag egter nie om aan die troon van Hrothgar te raak nie, want die geloof was dat die troon deur Almagtige God beskerm is. Die hele tyd het Beowulf gemaak asof hy slaap totdat hy op die regte oomblik vir Grendel bespring. Die geveg het amper die hele woning vernietig maar op die einde ruk Beowulf Grendel se arm af, waarna Grendel huis toe gekeer het om te sterf. Die volgende aand hou Hroogar 'n fees, maar Grendel se moeder val hulle onverwags aan uit wraak vir haar seun se dood. Sy en Beowulf het 'n lang geveg gehad, maar Beowulf het haar ook verslaan.
Beowulf en die draak
Ná sy geveg met Grendel, keer Beowulf na Gautland terug waar hy koning geword het. Eendag steel 'n slaaf 'n goue beker uit 'n draak se grot in Earnaness. Toe die draak agterkom wat gebeur het, neem hy wraak deur alles binne sig te verbrand. Beowulf en een van sy knegte Wiglaf veg teen die draak en verslaan hom — Beowulf is ernstig gewond en sterf. Hy word toe met al die draak se skatte begrawe, want dit is geglo dat daar 'n onheilige vloek op die skatte gerus het.
Lissa Lauria
Lissa Lauria is 'n Amerikaanse aktrise en komponis. Sy is bekend vir haar rolle in die rolprente Spare Change (2015) en Wally Got Wasted, en in die televisiereekse Weeds (2005) en Throwback (2015).
Byldrift
Byldrift is 'n klein nedersetting in die Lepelle-Nkumpi Plaaslike Munisipaliteit, Capricorn-distrik in die Limpopoprovinsie.
Legogote
Legogote is 'n dorp in die Ehlanzeni-distriksmunisipaliteit in die ooste van Mpumalanga, Suid-Afrika. Dit is naby die suidwestelike grens met die Krugerwildtuin geleë.
Baskitaar
duimnael|225px|regs|'n Moderne Fender-baskitaar. duimnael|225px|regs|'n Fretlose-baskitaar. Die baskitaar of bas is 'n snaarinstrument wat in meeste moderne musiekvorme gebruik word. Dit is een van die hoofinstrumente in blues-, country-, flamenco-, popmusiek- en rockmusiek. Die stemming is E-A-D-G; soortgelyk aan die laagste vier snare van 'n kitaar, maar een oktaaf laer. Meeste baskitare word uitgevoer met frets, maar fretlose baskitare bestaan ook. 'n Persoon wat die bas speel kan 'n baskitarist, bassist, baskitaarspeler of basspeler genoem word.
Baskitare is meestal elektries, maar akoestiese baskitare word ook gemaak. Die klank van 'n akoestiese baskitaar klink meer soos die van 'n pizzikato-bespeelde kontrabas.
Geskiedenis
Die eerste elektriese baskitaar word in 1936 deur Audiovox Manufacturing Company van Seattle, VSA gebou, maar was nie baie suksesvol nie. In 1951 bou Fender die Fender Precision Bass. Dit was die eerste van 'n reeks elektriese baskitare wat hulle geproduseer het. Die ontwerper, Leo Fender, het die instrument geoormerk as vervanging van die kontrabas. Die Precision Bass was 'n reuse kommersiële sukses. Dit word steeds gebou en word as die grootvader van die moderne baskitaar beskou. Dit het ook 'n groot impak gehad op rock- en popmusiek en op die ontwikkeling van jazz.
Die tradisionele baskitaar
'n Tradisionele baskitaar met vier snare is standaard in E-A-D-G gestem, maar kan ook in "Drop-D" gestem word waar die E-snaar na "D" gestem word (D-A-D-G). Spelers van heavy metal musiek somtyds stem die bas in D-G-C-F "Standaard D" of C-G-C-F "Drop C". Naas die tradisionele viersnarige baskitaar kry mens ook vyf-, ses-, sewe-, agt- en negesnarige baskitare. Vyf-snarige baskitare is in B-E-A-D-G of E-A-D-G-C gestem. Sessnarige baskitare is in B-E-A-D-G-C gestem. duimnael|Vyfsnarige baskitaar
Frekwensies
Die snaarfrekwensies van 'n tipiese baskitaar met vier snare (in Hertz):
Wille Martin
Wille Martin (7 November 1934- 25 Junie 2016) was 'n Suid-Afrikaanse skrywer. Martin publiseer ongeveer 200 romans gedurende haar loopbaan onder haar eie naam, waarvan die meeste liefdesverhale is. Sy publiseer ook verskeie jeugverhale as Wille Martin en publiseer 'n verdere vier romans onder die skuilname Stella Barrie en Corinna Louw. Martin se skryfwerk val onder 'n wye genre en sy skryf onder meer wetenskapsfiksie, historiese romans (wat onderskeidelik in die Anglo-Boereoorlog en die ou Kaapse tyd afspeel), eksotiese buitelandse romans, speurromans en 'n paar romans wat rondom die Mara-hospitaal in Chiwanda in midde-Afrika sentreer.
Lewe en werk
duimnael|regs|300px|Die [[Bloemfonteinse Normaalkollege, 1907.]]
Wille Postma is op 7 November 1934 op Bethulie in die Vrystaat gebore as die oudste van ses kinders. Haar vader is Philippus Snyman Postma (seun van ds. Willem Postma wat onder die skrywersnaam Dr. O'Kulis bekendheid verwerf) en haar moeder is Magdalena Jacomina (Minnie) Wille, die bekende skryfster Minnie Postma. Sy het drie susters (Kumi, Werda en Yda), en ’n broer (Okulis). Haar ander suster, Philmi, is baie jonk oorlede. Haar ouers is beide onderwysers en die gesin verander gereeld van woonplek wanneer haar pa nuwe betrekkings aanvaar. Sy gaan eers na die Koot Niemann-skool op die Riebeeck-hoewes naby Bloemfontein en daarvandaan na die laerskool in Bloemfontein wat haar oupa se naam dra, die Laerskool Willem Postma. In die oorlogsjare gaan sy vir ’n ruk na die Bloemfonteinse Normaalkollege se oefenskool, waar klasse van graad een tot graad agt deurmekaar was, net soos in ’n plaasskool, en die studente van die Normaalkollege as oefening vir hulle klas gee. Hiervandaan gaan sy in graad twee na Oranjeskool toe. Dan trek hulle na Heidelberg in die Transvaal en sy gaan hier skool tot met standerd sewe en daarna na Queenstown waar sy matrikuleer. Na matriek behaal sy ’n B.A.-graad aan die Universiteit van die Oranje-Vrystaat in Bloemfontein.
Op 2 Januarie 1956 begin sy as joernalis by Die Volksblad werk en ontmoet hier haar toekomstige man, die joernalis Earl Martin. Sy en Earl het drie kinders, Frits, Hendrik en Minja, wat al drie loopbane in die joernalistiek volg. Na hulle troue verhuis hulle na Johannesburg, waar haar man verbonde is aan die redaksies van Die Transvaler en Die Vaderland. In Johannesburg maak sy kinders groot en hou haar besig met skryf. In 1976 is sy van haar man geskei en is hierna eers vryskutskrywer. Dan keer sy terug na Heidelberg en gee skool by die nywerheidskool Emmasdal, waarna sy weer joernalis word en by Die Transvaler en Die Vaderland se redaksies betrokke is. Vanaf 1983 skryf sy voltyds. Sy is op Saterdag 25 Junie 2016 in die Heidelberg-hospitaal aan hartversaking oorlede.
Skryfwerk
Reeds op skool blink sy uit met haar opstelle. Aanvanklik skryf sy kortverhale vir tydskrifte, maar sedert 1958 skryf sy ook romans, terwyl sy ook etlike radiovervolgverhale, tydskrifvervolgverhale en jeugverhale skryf. Sy spits haar hoofsaaklik toe op ontspanningslektuur. Die grootse gros van haar uitsette van oor die tweehonderd boeke is liefdesromans.
Liefdesromans
In Mariska (1970) is die hoofkarakter in Suid-Afrika gebore maar woon van jonk af reeds in Londen. Sy kom terug na Suid-Afrika met volmag van haar moeder om namens haar op te tree in die verkooptransaksie van die plaas waar sy gebore is. Die aanbod van vyftig duisend rand is vir hulle ’n fortuin. In die koerant lees sy iets wat haar laat besef dat iets nie pluis is wat betref die plaas Doringdrif nie en sy is vasbeslote om vas te stel wat dit is. Sy loop haar vas teen die Wes-Transvaalse boer Philip en die hare waai.
Dawid, Karen en hul niggie en aangenome suster, Tamara, ontmoet in Die dagboek van Tamara (1972) vir Roelof de Wet tydens ’n vakansie aan die strand. Dawid en Tamara het ’n verhouding en Karen raak verlief op Roelof. Toe Roelof ná die vakansie kom kuier, was dit baie gou duidelik dat dit vir Tamara is wat hy kom kuier en nie vir Karen nie. Hulle trou en Karen en haar broer Dawid bly met gebroke harte agter. Karen gaan oorsee om van haar smarte te vergeet en wanneer sy na ’n paar jare terugkom, hoor sy dat Tamara onder vreemde omstandighede verongeluk het. Karen gaan na Roelof se Bosveldplaas, Leeupoort, om agter die geheim van Tamara se dood te probeer kom. Roelof se ma laat haar duidelik verstaan dat sy nie welkom is nie en sy vind uit dat Tamara se naam onder geen omstandighede genoem mag word nie. Wanneer Karen egter op Tamara se dagboek afkom, word die meeste van die geheime op verrassende wyse opgeklaar.
Lys van politieke partye in Suid-Afrika
Suid-Afrika is 'n demokratiese, maar ook 'n een party beheerde staat met die African National Congress aan die bewind.
Wille Martin
Liefdesromans
In Doringroos (1972) ontmoet Nicolette Joubert onverwags weer vir Gideon Havenga wanneer sy saam met die ivoorjagters op Bergendal aandoen. Gideon het sewe jaar gelede op die punt gestaan om aan haar verloof te raak, maar verbreek die verhouding in ’n brief waarin hy sê dat hy iemand anders lief gekry het. Sy word hierna saam met haar vader en broer ’n ivoorjagter. Op Bergendal vind sy uit dat Gideon nooit weer na hy hulle verhouding verbreek het na ’n ander meisie gekyk het nie en soos ’n kluisenaar op sy plaas leef saam met sy suster Madeleine. Nicolette is vasberade om die waarheid uit te vind oor wat werklik gebeur het.
Lys van politieke partye in Suid-Afrika
In die parlement
Sien ook Suid-Afrikaanse algemene verkiesing van 2019
Wille Martin
Liefdesromans
'n Tyd om lief te hê (1972) vertel van Cas de Winter, wat ideale het om ’n skrywer te word en wegbreek van sy dominerende vader se heerskappy. Sy vader is Leeu de Winter, multi-miljoenêr sakeman. Wanneer Leeu ernstig siek word, ontbied hy sy seun, wat nou te kampe kry met verskeie jong vroue.
Lys van politieke partye in Suid-Afrika
Geregistreer (OVK)
Partye wat as nasionale partye geregistreer is by die Onafhanklike Verkiesingskommissie:
Wille Martin
Liefdesromans
In Legende van die spookvrou (1973) vind dr. Roelf Storm vir Ninon haweloos in die strate van Parys en hy help haar, trou met haar en bring haar terug na sy familie in die deftige herehuis buite Johannesburg. Hy staan egter oënskynlik onverskillig teenoor haar vroulikheid en deel nie sy slaapkamer met haar nie. In die groot huis, Hawerland, is sy tussen mense en tog eensaam. Sy ontmoet die kunstenaar Chris von Gera en Roelf se vrygesel-broer, Dawie. Die groot raaisel is die identiteit van die Spookvrou van Hawerland, wat Ninon self een nag sien, die nag toe Roelf haar die eerste keer met hartstog gesoen het.
Lys van politieke partye in Suid-Afrika
Gederegistreer (OVK)
Partye wat deur die Onafhanklike Verkiesingskommissie gederegistreer is:
Wille Martin
Liefdesromans
Die vergulde draak (1973) is die naam van Konstant de Heer se sloep waarmee hy Lobitobaai binnevaar. Hier ontmoet hy vir Frederika Ferreira, wat hom vra om haar Suid-Afrika toe te neem. Hierdie verhaal verskyn aanvanklik as vervolgverhaal in Die Huisgenoot.
In My niggie, Mike (1974) is dit tradisie by die wilde Conways van Bulkraal dat jy ’n vrou vat as jy haar wil hê, al moet jy haar ontvoer. Michelle glo dat hierdie metode ook vir ’n vrou moet kan werk.
In Afspraak op Somerhoek (1977) is Charmaine getroud met dr. Leo Malan, maar haar begeerte na die rolprentheld Alex Brand dreig om ’n wig tussen hulle in te slaan. Hulle drie het saam met Alex se vrou Linda ’n afspraak op Somerhoek om die antwoord op hulle lewensprobleme te probeer vind.
Deanna is in Alleenpad van die liefde (1978) getroud met Barry, maar sy is verlief op Ian. Wanneer hy haar uitnooi om ’n middag in sy geselskap deur te bring, kan sy die uitnodiging nie weerstaan nie.
Huil nie, harlekyntjie (1980) is Helder Viviers, dogter van ’n miljoenêr, se verhaal. Sy vind uit dat die man wat sy bemin net met haar wil trou omrede haar vader se skatte en haar pa dring boonop aan dat sy met ’n jong baron moet trou. Sy vlug en word ’n sirkusartieste in Europa. In stede van die einde, is dit egter net die begin van haar liefdesprobleme.
Elizabeth van Summerfield (1982) speel in twintigerjare van die twintigste eeu in die Vrystaat af. Elizabeth Summerfield wil veearts word, maar in daardie tyd was dit ongehoord dat ’n vrou so iets aanvang. Sy druk egter ondanks kwaai teenkanting van veral haar pa, sir Henry Summerfield, deur en voltooi haar studie. Sir Henry wil egter niks daarvan weet dat sy praktiseer nie en weier dat sy aan enige siek dier op sy Vrystaatse plaas raak. Slegs dokter Wim Dreyer, die plaaslike veearts, mag. Elizabeth bou hieroor ’n wrok op teen Wim, wat vererger word deurdat Wim soveel tyd in Antje Bloem se geselskap deurbring. Dan daag Edmund, die Summerfields se verlore seun, en Rodney Drummond, wat deur Elizabeth se ouers vir haar as man uitgesoek is, kort na mekaar onverwags op die plaas op.
In Harte agter skanse (1982) bedreig ’n nuwe snelweg die rustige lewe op die klein Skotse nedersetting Loch Lomond, wat naas Johannesburg geleë is.
In Droom nie meer, Nicole (1984) is Nicole Pellissier na haar vader se dood genoodsaak om te gaan werk. Sy kry ’n pos as goewernante vir die De la Rey-dogter. By die De la Reys aangekom, vind sy dat Philippe du Morvan, die dogter se voog, glad nie so oud is soos sy verwag het nie. Die dogter, Celestine, is sestien en rebels en haar broer, Rogier, verklaar sy liefde vir haar, al is hy baie jonger as sy. Dan is daar boonop die geheim van die De la Rey-kinders se vermiste moeder.
In Liefste meneer (1986) is Laurette ’n matriekleerling van wie daar baie goeie resultate in die eindeksamen verwag word. Toe meneer Nic Neethling egter opgedaag het om vir die matrieks Afrikaans te gee, het al wat skooldogter is op hom verlief geraak, Laurette inkluis. Nic het vroeër jare met haar ousus, Mandie, uitgegaan. Een van die dae kom Mandie weer van oorsee af terug huis toe. Hierdie roman handel oor die hartseer maar ook die vreugde van ’n jong meisie se grootwordproses, waartydens sy ook haar hart leer ken.
Suzanne Cronjé en Henk Christiaansen word in Gesoek - 'n verlore hart (1993) soos broer en suster in een huis groot. Suzanne het nog altyd die leiding geneem en Henk het gevolg. ’n Gesamentlike belangstelling in die argeologie bring die twee uit by ’n opgrawingswerf in die Kalahari. Om die argeologiese ekspedisie te kan meemaak, moet Suzanne en Henk egter ’n kamma huwelik aangaan en dis hier waar hul ou, gemaklike verhouding van broer en suster begin skeefloop. Ook op die ekspedisie is die hartebreker professor Erwin en die wulpse professor Ursula.
Bolandse Bokkie (1998) is die verhaal van Maryn Euvrard se dilemma. Na die skielike afsterf van haar suster moet sy besluit of sy moet voorgee sy is haar buite-egtelike susterskind se ma, of anders die gesiene Bolandse Bouvier-familie die waarheid vertel en die risiko loop dat hulle klein Barry van haar af sal wegvat.
In Van mense en engele (2006) is dokter Ralda Schmidt se dogtertjie, Tharina, so fraai soos 'n slaappop, maar net so passief. Dan ontdek professor Erna Roodt iets wat 'n radikale invloed kan hê op menslike ontwikkeling. Ralda hoop dat die nuwe ontdekking Tharina sal help en vind tot haar verbasing sy kan in haar tyd van nood op die dinamiese Philip Herselman staatmaak.
Swartogies-slangpaling
Die Swartogies-slangpaling (Myrichthys maculosus) is 'n vis (daar word na die vis verwys as 'n paling) wat voorkom in die Indies-Pasifiese area, die Rooisee, die eilande van die westelike Indiese Oseaan en aan die ooskus van Afrika van Oman tot by die Oos-Kaap. In Engels staan die paling bekend as die Spotted snake eel.
Voorkoms
Die paling is lig van kleur en die lyf en kop is bedek met klein en groot ronde of ovaalvormige swart of bruin kolle. Die paling kan 1 m lank word. Die dorsale vin is herkenbaar op die rug en die pektorale vinne is ook sigbaar. Die stertpunt is hard en vinloos.
Habitat
Die paling word gereeld gesien in die dag in die sanderige gedeeltes van koraalriwwe. Hulle kom ook voor in seegrasbeddings. Hulle eet vissies en skaaldiere. Swartogies-slangpalings wat op eenslag geëet word, kan 'n gat in die pens van hul jagter met hul stertpunt maak. Hulle aard goed in groot akwariums.
Franke
Die Franke was 'n Germaanse volk wat sover bekend vanaf die begin van huidige jaartelling in die huidige Duitsland gewoon het. Hulle kultuur, taal en daaglikse lewenstyl was soortgelyk aan dié van verwante Germaanse volke.