cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Sopwith Pup
Die Sopwith Pup was 'n Britse dubbeldekker vegvliegtuig wat tydens die Eerste Wêreldoorlog diens gedoen het. Die vliegtuig was die Geallieerdes se antwoord op die Fokker Vrees van 1916. Dit het die Geallieerdes gehelp om die oorhand oor die Duitse Lugmag te kry. Dit is later vervang met die Sopwith Camel. Die vliegtuig was aanvanklik bekend as die Admiralty Type 9901 en het dieselfde tussen vlerke stutte gehad as die Sopwith 1½ Strutter maar die vlerke was 20% kleiner vandaar die bynaam Pup en wat later die amptelike naam geword het. Die vliegtuig was uiters beweeglik en het uitstekend gedoen in luggevegte. Dit het diens gedoen in beide die Britse Lugmag asook die Britse Vloot se lugarm waar dit 'n reputasie as formidabele vegter opgebou het. Dit was teen hoë hoogtes nog steeds kompiterend. Die nr. 8 Eskader van die vloot het oor 'n periode van twee maande in 1916 20 Duitse vliegtuie afgeskiet met die Pup. Daar was meer as 1,770 van die vliegtuie vervaardig. Die modelle wat met die 100 perdekrag Gnome Monosoupape-motor toegerus is was gebruik om die Britse tuisland te verdedig.
Koos du Plooy
Ds. Jacobus Stephanus du Plooy (noemnaam Koos, Johannesburg, 16 Januarie 1938 – Postmasburg (waarskynlik), 14 Oktober 1982) was predikant in twee Gereformeerde kerke, naamlik Vanderbijlpark-Suid van 1963 tot 1966 en daarna Postmasburg tot sy onverwagte dood weens ’n hartaanval in die ouderdom van 44 jaar.
Sopwith Pup
Die Britse Vloot het baanbrekerswerk met die vliegtuig gedoen, dit was die eerste vliegtuig om op 'n skip te land op 2 Augustus 1917.
Koos du Plooy
Lewensloop
Koos du Plooy was die oudste seun van ds. J.F. (Jan Frederik) du Plooy en mev. Johanna Magrieta du Plooy (nee Le Roux), predikantspaar van die Gereformeerde kerk Johannesburg-Oos (Jeppe) ten tyde van hul eersteling se geboorte. Nadat hy gematrikuleer het, skryf hy in 1955 aan die PU vir CHO in vir die B.A.- en Th.B.-graad. Hy behaal die B.A. in 1958 en die Th.B. in 1962. As student het hy veral in die studie van Grieks, Hebreeus en Latyn uitgeblink. As sportman het hy voetbal vir die eerste span van die universiteit en ook vir Wes-Transvaal gespeel.
As studenteleier is hy tot studenteraadsvoorsitter verkies en ontvang ook die Abe Baileybeurs vir 'n oorsese reis. In Februarie 1963 is hy deur sy vader as die eerste predikant van Vanderbijlpark-Suid bevestig. Drie jaar later het hy 'n beroep na Postmasburg aanvaar, waar hy tot sy dood gebly het. In dié tyd, 1974, het hy net enkele vakke vir die graad B.Juris. gekort.
Waardering
Ds. J.L. Ras skryf in sy lewensberig in die GKSA se Almanak van 1984: "In die gemeente van Postmasburg is met groot dankbaarheid melding gemaak van sy ywerige en voortreflike bediening. Hy was 'n dinamiese prediker. In die kerkverband het hy 'n leidende rol gespeel. In die Klassis Griekwaland-Wes en Partikuliere Sinode Noordwes was hy 'n leier. Telkemale was hy voorsitter van hierdie vergaderings. Hy was ook 'n aantal jare lid van die Kuratore van die Hammanskraalse en Potchefstroomse Teologiese Skool. Daarbenewens het hy in verskeie deputaatskappe van die Nasionale Sinode gedien.
Ds. Ras skryf: "Hierdie gelowige kind van God het gewerk en gedien soos iemand wat geweet het dat sy tyd min was. Aan die Here die dank vir so 'n besondere mens — 'n vriend, 'n broer, 'n seun, 'n eggenoot en vader, 'n kollega, 'n bedienaar van die Woord!"
Breër betrokkenheid
Vanaf 1969 was hy voorsitter van Griekwaland-Wes se Ontwikkelingsvereniging. In 1973 het die kabinet hom aangestel as voorsitter van die latere Noord-Kaaplandse Administrasieraad. In 1980 is hy verkies tot adjunkpresident van die Raad van Voorsitters en Hoofdirekteure van Administrasierade en tot lid van die Nywerheidsraad van hierdie liggaam. As bewys van erkenning is die kantore van die Administrasieraad in Kimberley na hom genoem.
Gesinslewe en dood
Op 5 Oktober 1963 is ds. Du Plooy met Martie (Martha Louisa) Goulding getroud. Uit die huwelik is 'n seun en drie dogters gebore. Op 14 Oktober 1982 het hy plotseling weens 'n hartaanval beswyk. Sy vader het hom met langer as 10 jaar oorleef en is oorlede op 28 November 1992.
Bonnybridge
Bonnybridge (Skots-Gaelies: Drochaid a'Bhuinne; Skots: Bonniebrig) is 'n klein nedersetting in die Falkirk-raadsgebied, Skotland, sowat 6,4 km wes van Falkirk, 8,5 km noordoos van Cumbernauld en 13,4 km suid-suidwes van Stirling geleë, met 'n bevolking wat volgens die Sensus van 2001 as 6 870 bepaal is.
Die Forth and Clyde-kanaal is noord van die dorp geleë, terwyl 'n goedbewaarde seksie van die Romeinse Muur van Antoninus saam met die Rough Castle Fort, die besbewaarde van die versterkings wat langs die muur opgerig is, suidoos van Bonnybridge besigtig mag word. Meer onlangs is aan Bonnybridge die bynaam UFO Capital of the World verleen - met sowat 300 beweerde voorvalle waartydens vreemde vlieënde voorwerpe waargeneem is.
Remagen
Remagen is 'n klein stad aan die linkeroewer van die Ryn-rivier in westelike Duitsland, met 'n bevolking van 17 456 (2021) en 'n oppervlakte van 33,21 km².
Remagen lê suidelik van die stad Bonn in die Landkreis Ahrweiler in die deelstaat Rynland-Palts en is bekend vir die oorsteek van die Ryn-rivier deur die Amerikaanse Leër op 7 Maart 1945.
Arecibo-boodskap
Die boodskap bestaan uit 1 679 bis wat uitgestuur is op ’n frekwensie van 2 380 MHz en frekwensiegemoduleer met 10 Hz. Die volledige sein het drie minute geduur en is nie herhaal nie. Die getal 1 679 is gekies omdat dit ’n semipriemgetal is, en daarom kon dit opgedeel word in 23 rye en 73 kolomme, of 73 rye en 23 kolomme. Wanneer die inligting op die eerste manier gerangskik word (23 rye, 73 kolomme) word onsin geproduseer, maar wanneer dit op die tweede manier gerangskik word (73 rye, 23 kolomme), word die afbeelding regs gevorm – daar word veronderstel dit sal as data herkenbaar wees. (Die kleure is net ter verduideliking; die oorspronklike boodskap bevat geen kleur nie.)
’n Mens kan die afbeelding in verskillende dele opdeel (gelees van bo na onder en van links na regs):
Die boodskap is geskryf deur dr. Frank Drake (wat die bekende Drake-vergelyking opgestel het) met die hulp van onder andere Carl Sagan.
Getalle
1 2 3 4 5 6 7 8 9  10 -- 0 0 0 1 1 1 1 00 00 00 0 1 1 0 0 1 1 00 00 10 1 0 1 0 1 0 1 01 11 01 X X X X X X X X  X  X  ← dui die eenheid met die kleinste waarde aan
Die getalle 1 tot en met 10 worde in binêre getalle weergegee
Boustene van DNS
H C N O P 1 6 7 8 15 -- 0 0 0 1 1 0 1 1 0 1 0 1 1 0 1 1 0 1 0 1 X X X X X
Die getalle 1, 6, 7, 8 en 15 verskyn in die boodskap. Dit is die atoomgetalle van waterstof (H), koolstof (C), stikstof (N), suurstof (O) en fosfor (P) – die samenstellende elemente van DNS.
Nukleotides
Die nukleotides word beskryf as ’n sekwensie van die vyf atome wat op die vorige lyn verskyn. Elke sekwensie stel ’n molekulêre formule voor van die nukleotide soos dit in die DNS voorkom (en dus nie die vrye vorm van die nukleotide nie).
Byvoorbeeld, deoksiribose (C5H7O in DNS; C5H10O4 wanneer dit vry voorkom), die nukleotide in die boonste linkerhoek van die afbeelding, word gelees as:
11000 10000 11010 XXXXX - 75010
dit is: 7 atome waterstof, 5 atome koolstof, 0 atome stikstof, 1 atoom suurstof en 0 atome fosfor.
Dubbele heliks
11 11 11 11 11 01 11 11 01 11 01 11 10 11 11 01 X
Die dubbele heliksstruktuur van DNS. Die vertikale lyn stel die aantal nukleotides voor. Die afgebeelde waarde is ongeveer 4,3 miljard, terwyl net ongeveer 3,2 miljard basispare hulle in werklikheid in die menslike genoom bevind.
Mensheid
X011011 111111 X0111   110111 111011         111111          110000
1110 (binêr) = 14 (desimaal)
Die afbeelding in die middel stel die mens voor. Links op die afbeelding word die gemiddelde lengte van ’n persoon voorgestel: 1 764 mm. Dit kom ooreen met die horisontaal geskrewe binêr 14 vermenigvuldig met die golflengte van die boodskap (126 mm). Regs op die afbeelding staan die grootte van die menslike bevolking in 1974: ongeveer 4,2 miljard.
Planete
Aarde Son Mercurius Venus      Mars Jupiter Saturnus Uranus Neptunus Pluto
Die Aarde is die derde planeet van die Son af. Dit word grafies aangedui deur dit hoër te plaas om aan te dui dit is die planeet van waar die sein gestuur is.
Teleskoop
100101 111110 (binêr) = 2 430 (desimaal)
Die laaste deel stel die Arecibo-radioteleskoop en sy deursnee voor (2 430 vermenigvuldig met die golflengte gee 306,18 m).
Die totale binêre boodskap lyk dus so:
Pascale Arbillot
Pascale Arbillot (gebore 17 April 1970) is 'n Franse aktrise. Sy is bekend vir haar rolle in die rolprente Grégoire Moulin contre l'humanité (2001) en Borderline (2011).
Allison Rutledge-Parisi
Allison Rutledge-Parisi is 'n Amerikaanse aktrise. Sy is bekend vir haar rolle in die rolprent Metropolitan (1990) en in die televisiereeks Midnight Caller (1988).
Alpha Sextantis
Alpha Sextantis (afgekort as α Sex) is die helderste ster in die sterrebeeld Sekstant (Sextans). Met ’n skynbare magnitude van 4,49 is dit met die blote oog sigbaar. Volgens parallaksmetings is dit sowat 280 ligjare van die Son af.
Dit word as ’n "ewenaarster" beskou omdat dit minder ’n kwartgraad suid van die hemelewenaar lê. In 1900 was dit 7 boogminute noord van die ewenaar. Vanweë ’n verskuiwing van die Aarde se draaias het dit in Desember 1923 na die Suidelike Halfrond geskuif.
Alpha Sextantis is ’n geëvolueerde A-tipe reusester met ’n sterreklassifikasie van A0 III. Sy massa is sowat drie keer en sy radius sowat 4,5 keer dié van die Son. Sy hoeveelheid metale (elemente swaarder as waterstof en helium) is soortgelyk aan die Son s'n. Dit straal omtrent 120 soveel ligsterkte as die Son uit met sy effektiewe temperatuur van 9 984 K. Alpha Sextantis is sowat 295 miljoen jaar oud.
Nasionale Biblioteek van Pole
Die Nasionale Biblioteek (Pools: Biblioteka Narodowa) is die sentrale Poolse biblioteek, wat onder Pole se departement van kultuur en nasionale erfenis val.
Die biblioteek versamel boeke, tydskrifte, elektroniese en oudovisuele publikasies wat in Pole gepubliseer is, asook Poolse publikasies wat oorsee verskyn. Dit is die hoofargief van Poolse geskrifte en die staat se sentrum van bibliografiese inligting oor boeke. Dit speel ook 'n belangrike rol as navorsingsgerief en is 'n belangrike metodologiese sentrum vir ander Poolse biblioteke.
Disa aemula
Disa aemula is 'n meerjarige plant en geofiet wat tot die genus Disa behoort. Die plant kom in die Wes-Kaap voor.
Buti Manamela
Geboorte en opvoeding
Buti Kgwaridi Manamela is op die dorp Nylstroom, (nou Modimolle), Transvaal, Suid-Afrika gebore. Hy het op dertienjarige ouderdom by Congress of South African Students (COSAS) en die African National Congress Jeugliga aangesluit. Hy het aan die Hoërskool Phagameng gematrikuleer. Daarna skryf hy in by die Mamelodi College waar hy in 2001 'n sertifikaat in elektronika verwerf. Gedurende sy tyd aan die kollege sluit hy aan by die South African Students Congress, die Young Communist League of South Africa, die Suid-Afrikaanse Kommunistiese Party en die African National Congress. Hy voltooi sy nagraadse diploma in 2014 en behaal in 2017 'n meestersgraad in openbare beleidsbestuur aan die Universiteit van die Witwatersrand.
Politieke loopbaan
In 2000 word hy as die nasionale organiseerder van die Suid-Afrikaanse handelsunie ingespan. As gevolg van sy organiseringsvaardighede het hy die hervestiging van die Jong Kommuniste Liga van Suid-Afrika in 2003 begin. Manamela is verkies tot die nasionale sekretaris van die YCLSA en dien tot 2014. Manamela het 'n parlementslid geword na die algemene verkiesing in 2009. Hy was die hoofvrywilliger van die Nelson Mandeladag-aktiwiteite van die Parlement en was 'n sweep van die Arbeidsportefeuljekomitee.
In die kabinet van oudpresident Jacob Zuma was Manamela die adjunkminister van monitering en evaluering van beplanning en ook hoof van die jeugontwikkeling en -administrasie.
Manamela dien ook as 'n sentrale komiteelid van die Suid-Afrikaanse Kommunistiese Party (SAKP) en is sedert die algemene verkiesing in 2009 'n ANC-parlementslid.
Slurpdiere
Slurpdiere of olifantagtiges (Proboscidea) is 'n orde van soogdiere wat slegs een familie van lewende diere, naamlik Elephantidae bevat. Die familie bevat op sy beurt drie lewende spesies olifante (die Afrika savanne-olifant, Afrika-woudolifant en die Asiatiese olifant).
Die oudste spesie in die orde dateer uit die vroeë Paleogeen-tydperk, meer as 50 miljoen jaar gelede. Die evolusie van olifantagtige diere behels hoofsaaklik die verhouding van die skedel en kake en die vorm van die ivoor- en kiestande.
Families
Hedendaagse olifante is die enigste oorlewendes van 'n eens groter en meer uiteenlopende familie.
Chanakya
thumb|180px|’n Kunstenaar se voorstelling van Chanakya.
Chanakya was ’n Antieke Indiese onderwyser, filosoof, ekonoom, juris en konininklike raadgewer. Hy word tradisioneel geïdentifiseer as Kautilya of Vishnugupta, skrywer van die antieke Indiese politieke verdrag die Arthashastra, ’n geskrif uit rofweg tussen die 4de eeu v.C. en die 3de eeu n.C. Hy word dus in Indië beskou as die pioenier in die velde politieke wetenskap en ekonomie, en sy werk as ’n belangrike voorloper tot klassieke ekonomie. Sy werk het verlore gegaan aan die einde van die Guptaryk in die 6de eeu n.C. en is eers vroeg in die 20ste eeu herontdek.
Afrika-woudolifant
Let daarop dat die Knysna-olifant 'n savanne-olifant en nie 'n Afrika-woudolifant is nie.
Elandsdriftdam
Die Elandsdriftdam in die Groot-Visrivier is deel van die Oranjerivierprojek en voldoen aan 'n groot deel van Port Elizabeth se waterbehoeftes.
Ligging
Die dam lê tussen Cradock en Kookhuis, net wes en sigbaar van die Daggaboersnek-padstal op die N10-pad. Dit is by die Nelland-spoorweghalte, suid van Drennan en noord van Witmos en by die koördinate 32° 31′ 48.2″ suid en 25° 45′ 22.5″ oos.
Roete
Met die Oranje-Visrivier Tonnel van 80 km lank gaan die water uit die Gariepdam van Oviston na Teebus (tussen Rosmead en Steynsburg). Met die Teebusspruit en die Grootbrakrivier vloei dit na die Grassridgedam. Van daar na die Groot-Visrivier tot by die keerwal Elandsdriftdam. Hier word die water uitgekeer in 'n kanaal, daarna loop dit deur 'n tonnel tot Uitkeer, tussen Somerset-Oos en Kookhuis, en van daar weer in 'n kanaal na die Klein-Visrivier. In hierdie rivier loop die water tot die De Mistkraal-keerwal, van waar dit in 'n kanaal na die Schoenmakersspruit gelei word. Hierdie spruit voed die Darlingtondam (deel van die Addo-olifant Nasionale Park) in die Sondagsrivier. Die water loop in die Sondags tot by die Korhaansdrift-keerwal. Van daar neem die Kirkwoodkanaal die water na die Scheepersvlaktedam. 'n Pyplyn neem van hier die water na die Nooitgedacht-waterwerke naby Sunlands en van daar word dit na Motherwell in die Baai gepomp.
Heart of Darkness
Heart of Darkness (1899) is 'n novelle deur die Pools-Engelse romanskrywer Joseph Conrad waarin die matroos Charles Marlow aan sy luisteraars die verhaal vertel van sy opdrag as stoomskipkaptein vir 'n Belgiese maatskappy in die Afrika-binneland. Die roman word wyd beskou as 'n kritiek op Europese koloniale heerskappy in Afrika, terwyl dit ook die temas van  magsdinamika en moraliteit ondersoek. Alhoewel Conrad nie die rivier noem waarop die meeste van die vertelling afspeel nie, was die Kongo-Vrystaat, die ligging van die groot en ekonomies belangrike Kongorivier, ten tyde van die skryf hiervan 'n private kolonie van België se koning Leopold II. Marlow kry 'n teks deur Kurtz, 'n ivoorhandelaar wat op 'n handelsstasie ver op die rivier werk, wat "inheems geword het" en die voorwerp van Marlow se ekspedisie is.
Sentraal in Conrad se werk is die idee dat daar min verskil is tussen "beskaafde mense" en "barbare". Heart of Darkness lewer implisiet kommentaar op imperialisme en rassisme. Die novelle se omgewing verskaf die raam vir Marlow se verhaal van sy fassinasie vir die produktiewe ivoorhandelaar Kurtz. Conrad trek parallelle tussen Londen ("die grootste dorp op aarde") en Afrika as plekke van duisternis.
Oorspronklik uitgereik as 'n driedelige reeksverhaal in Blackwood's Magazine om die 1000ste uitgawe van die tydskrif te vier, Heart of Darkness is wyd herpubliseer en in baie tale vertaal. Dit het die inspirasie verskaf vir Francis Ford Coppola se 1979-rolprent Apocalypse Now. In 1998 het die Modern Library Heart of Darkness 67ste geplaas op hul lys van die 100 beste romans in Engels van die 20ste eeu.
Askold
duimnael|220px|’n Kaart van Kiëf-Roes in die 9de eeu. Askold (Haskuldr in Ou Oos-Noors en Höskuldr in Ou Wes-Noors) was ’n prins van Kiëf en die stigter van die eerste Wikingstaat aan die Dnieper. Hy is algemeen gewild na aanleiding van die Primêre Kronieke, waarvolgens hy en nog ’n woiwode, Dir, in die 870's van die clan van Rjoerik, leier van Kiëf-Roes, was. Die kronieke gee te kenne dat hulle nie sy familie of van koninklike afkoms was nie.
Primêre Kronieke
Volgens die Primêre Kronieke was Askold en Dir op pad na Tsargrad (Konstantinopel) toe hulle op ’n klein stad op ’n heuwel aan die Dnieper afkom. Toe hulle uitvra, is aan hulle vertel dit is Kiëf, wat gebou is deur drie broers, Ki, Sjtsjek en Chorif. Hulle was voorouers van die inwoners, wat nou heffings aan die Chasare betaal. Askold en Dir het hulle in die stad gevestig en ’n klomp mede-Warangiërs bymekaargemaak om ook daar te kom woon. Hulle het oor die stad en die omringende gebied begin heers. Volgens die Kronieke is hulle omstreeks 882 deur prins Oleg vermoor.
Aanval op Konstantinopel
Die Roesvolk se aanval op Konstantinopel in Junie 860 het die Grieke onkant betrap en die omringende gebied is verwoes. Patriarg Photios van Konstantinopel het die verwoesting van die voorstede en nabygeleë eilande beskryf, en ’n ander verslag bevestig die bloedbad. Die aanval was die eerste skermutseling tussen die Roes en die Bisantyne en het daartoe gelei dat die patriarg sendelinge noord gestuur het om die Roes en die Slawiërs te bekeer.
Hoewel die Primêre Kronieke die aanval met Askold en Dir verbind (en die datum 866 noem), word dit deur geleerdes bevraagteken.
Deborah Ryan (aktrise)
Deborah Ryan is 'n Amerikaanse aktrise. Sy is bekend vir haar rolle in die televisiereekse General Hospital (1963), Police Story (1973), en Simon & Simon (1981).
Daniel Flaherty
Daniel Flaherty (gebore 11 Junie 1993) is 'n Amerikaanse akteur en komponis. Hy is bekend vir sy rolle in die rolprente The Wolf of Wall Street (2013) en King Jack (2015), en in die televisiereekse The Americans (2013) en The Leftovers (2014).
Mariageboorte
Die fees Mariageboorte word in die kerkjaar van die Rooms-Katolieke Kerk, die Oosters-Ortodokse Kerk en die Anglikaanse Kerk op 8 September gehou. Dit herdenk die geboorte van Maria, die moeder van Jesus van Nasaret.
In die geval van heiliges herdenk die Rooms-Katolieke Kerk hul sterfdatum, met Sint Johannes die Doper en Maria wie se geboortedatums ook herdenk word. Die rede hiervoor is die unieke sending wat elkeen in die verlossingsgeskiedenis gehad het, maar tradisioneel ook omdat hulle (nes die profeet Jeremia, Jeremia 1,5 ) vanaf geboorte heilig was (Maria weens die Onbevlekte Ontvangenis; Johannes is volgens die tradisionele interpretasie van Lukas 1,15 in Sint Elizabeth se baarmoeder geheilig).
Toewyding aan die onskuld van Maria onder hierdie Mariatitel word in baie kulture oor die hele wêreld gevier. Tientalle kerke is aan die leerstelling van Mariageboorte gewy.
Geskiedenis
Die fees ontstaan aan die einde van die 5de eeu uit die inwydingsfees van die hedendaagse Sint-Anna-kerk in Jerusalem, 'n basilika, wat op die tradisionele geboorteplek van Maria opgerig is. In die 7de eeu is die fees van die Geboorte van Teotokos ("Godbaarder") in die kerke van beide die ooste en die weste gehou. Volgens die datum van Mariageboorte is later die datum van die – jonger – hoogfees Maria Onbevlekte Ontvangenis op 8 Desember, nege maande voor 8 September, bepaal. Saam met die Mariageboorte het Pous Sergius I die Mariafeeste Mariaboodskap, Marialigmis en Mariahemelvaart ingestel.
Zsófia Torma
duimnael|regs|200px|Zsófia Torma
Torma is gebore in Csicsókeresztúr, Beszterce-Naszód County, Oostenryk-Hongarye (vandag Cristeştii Ciceului, Bistriţa-Năsăud County, Roemenië). Sy was grootliks selfopgelei. Die simbole en skrifte op klei voorwerpe wat sy tydens 'n uitgrawing in Hunyad County gevind het, was 'n argeologiese sensasie. Sy het ook artefakte van die 6 000 tot 7 000 jaar oue Tordos-kultuur gevind, waarvan sommige met Vinca-simbole bedek was.
Haar bekendste werk, die "Ethnographische Analogien", is in 1894 in Jena gepubliseer.
Carla Rust
Carla Rust (15 September 1908 – 27 Desember 1977) was 'n Duitse aktrise. Sy was bekend vir haar rolle in die rolprente Liebelei und Liebe (1938), Marionette (1939), Ein fröhliches Haus (1944), en Johannisnacht (1956).
Asiatiese olifant
Subspesies
Daar is 5 subspesies van die olifant bekend:
Vywer
'n Vywer is 'n klein, stil, landgebaseerde waterliggaam wat gevorm word deur water wat in 'n depressie opdam, hetsy natuurlik of kunsmatig. 'n Vywer is kleiner as 'n meer en daar is geen amptelike kriteria wat die twee onderskei nie, alhoewel die definisie van 'n vywer as minder as 5 hektaar in oppervlakte, minder as 5m in diepte en met minder as 30% met opkomende plantegroei help om die ekologie van vywers te onderskei van dié van mere en vleilande.
Priscilla Tozama Mantashe
Priscilla Tozama Mantashe (23 Oktober 1960 – 31 Januarie 2021) was 'n lid van die Nasionale Vergadering van Suid-Afrika vir die African National Congress. Sy was die suster van Gwede Mantashe, ANC-swaargewig en die Minister van Mineraalbronne en Energie.
Porvoo
Porvoo (Fins: [ˈporʋoː]; Sweeds Borgå) is 'n stad (en hoofstad van gewes Oos-Uusimaa) in Suid-Finland met sowat 51 200 inwoners.
Fasciospongia euplectella
Fasciospongia euplectella is 'n sponsspesie in die taksonomiese indeling van die Demospongiae (gewone sponse). Die liggaam van die spons bestaan uit kieselnaalde en sponginevesels en is in staat om baie water op te neem.
Die spons behoort tot die genus Fasciospongia en tot die familie Thorectidae. Die wetenskaplike naam van die spesie is die eerste keer geldig gepubliseer in 1912 deur Hentschel.
Barbara Rütting
Barbara Rütting (gebore 21 November 1927) is 'n Duitse aktrise. Sy is bekend vir haar rolle in die rolprente Postlagernd Turteltaube (1952), Adventure in Berlin (1952), Der Zinker (1963), en Operation Crossbow (1965).
Albanie-ruigte
Die Albanie-ruigte is ’n ekostreek in die suide van Suid-Afrika. Dit is gekonsentreer om die Albanie-streek van die Oos-Kaap. Die plante van die streek groei in goedgedreineerde, sanderige grond in die breë valleie van die Groot-Vis-, Sondags- en Gamtoosriviere en verder noordwes in die valleie van die Kaapse Plooigordel. Die ruigte is kwesbaar vir brande en weiding en is dus beperk tot valleigebiede waar daar ’n kleiner bedreiging is as op die oop vlaktes.
Die klimaat is droog, veral verder die binneland in, maar die skaduryke valleie is koeler as die omringende gebiede wat warm in die somer en koud in die winter is, en waar die reënval wisselvallig is.
Flora
140px|duimnael|links|Die [[spekboom kom volop in die gebied voor.]] Die ruigte bevat baie inheemse plante, veral vetplante, en kan in drie dele met verskillende soorte plantegroei verdeel word. Dit is die ruigste in die riviervalleie naby die kus waar die struike doringagtig is met laer plante soos kruip- en vetplante. Hoër op en nader na die binneland word die klimaat droër en die plantegroei minder dig. Eindelik bestaan die plantegroei in die bergvalleie in die noordweste hoofsaaklik uit vetplante soos die nuttige spekboom (Portulacaria afra) en kerkeibos (Crassula ovata), asook kriedoring (Lycium austrinum), doppruim (Pappea capensis), ghwarrie (Euclea undulata), geelberggranaat (Rhigozum obovatum), aalwyne en Karooboerboon (Schotia afra). Saam met die fynbosbioom vorm die gebied die Kaapse floraryk.
Fauna
duimnael|[[Savanne-olifante in die Addo-olifant- Nasionale Park.]] Voëls in die gebied sluit in die swartsperwer, swartkopwielewaal en twee spesies wat feitlik inheems aan die Kaap is, die oranjeborssuikerbekkie en Kaapse pietjiekanarie. Daar is een soogdier wat feitlik inheems is, die Duthie-kruipmol (Chlorotalpat duthieae), en die Addo-olifant- Nasionale Park is die tuiste van die savanne-olifant (Loxodonta africana) en swartrenoster (Diceros bicornis), asook boksoorte soos die bosbok (Tragelaphus scriptus), vaalribbok (Pelea capreolus), rooiribbok (Redunca fulvorufula), eland (Taurotragus oryx), koedoe (Tragelaphus strepsiceros), rooihartbees (Alcelaphus buselaphus), Kaapse grysbok (Raphicerus melanotis) en gewone duiker (Sylvicapra grimmia).
Bedreigings en bewaring
’n Groot deel van die streek word gebruik vir landbou of weiding, veral deur bokke. Dit is ’n voortdurende bedreiging, veral in die riviervalleie naby die kus, waar plantegroei ook moet plek maak vir die uitbreiding van stedelike gebiede en vir toeriste-oorde.
Bewaringsgebiede sluit in die Addo-olifant- Nasionale Park naby Gqeberha, die Groendal-wildernisgebied en die Baviaanskloof-wildernisgebied.
Fanny Ardant
Fanny Ardant (gebore 22 Maart 1949) is 'n Franse aktrise, regisseuse, en skryfster. Sy is bekend vir haar rolle in die rolprente Confidentially Yours (1983), Elizabeth (1998), 8 Women (2002), en Paris, je t'aime (2006).
Markus Flanagan
Markus Flanagan (gebore 20 Augustus 1964) is 'n Amerikaanse akteur, skrywer, en vervaardiger. Hy is bekend vir sy rolle in die rolprent The Kingdom (2007) en in die televisiereekse Friends (1994), Agents of S.H.I.E.L.D. (2013), en Better Things (2016).
Lucy Fox
Lucy Fox (gebore 25 Oktober 1897) is 'n Amerikaanse aktrise. Sy is bekend vir haar rolle in die rolprente Why I Would Not Marry (1918), Speed (1922), What Fools Men Are (1922), en Toilers of the Sea (1923).
Griekse vuur
duimnael|240px|Griekse vuur in ’n illustrasie uit ’n 12de-eeuse manuskrip.
Griekse vuur (ook Bisantynse vuur of vloeibare vuur genoem) was ’n wapen van die Bisantynse Ryk wat vermoedelik omstreeks 673 uitgevind is. Dit was die voorloper van moderne wapens soos die vlamwerper en napalm.
Beskrywing
Die wapen is gebruik om ’n stroom brandende vloeistof te produseer en oor ’n afstand te spuit. Dit was op land en see doeltreffend, maar is hoofsaaklik deur die Bisantyne vloot gebruik omdat dit moeilik was vir die vyand om van ’n brandende skip te ontsnap. Vyandelike skepe het dit gewoonlik nie naby die Bisantynse vloot gewaag nie, want die Griekse vuur was een van die mees gevreesde wapens van die Middeleeue.
Irene Ryan
Irene Ryan (17 Oktober 1902 – 26 April 1973) was 'n Amerikaanse aktrise. Sy was bekend vir haar rolle in die rolprent The Woman on the Beach (1947) en in die televisiereekse The Beverly Hillbillies (1962) en Petticoat Junction (1963).
Nasionale Biblioteek van Roemenië
Die Nasionale Biblioteek van Roemenië (Roemeens: Biblioteca Națională a României) is die nasionale biblioteek van Roemenië en bevat alle publikasies wat in Roemenië verskyn het. Die nuwe biblioteekgebou in Boekarest het €110 miljoen gekos.
Geskiedenis
Die biblioteek se oorsprong is die Sint Sava-kollegebiblioteek, wat in 1859 geopen is. Dit het in dieselfde jaar die nasionale of sentrale biblioteek geword en is in 1864 hernoem tot die Sentrale Biblioteek van die Staat (Biblioteca Centrală a Statului).
Van 1901 tot 1955 was die Roemeense Akademiese Bibioteek die nasionale biblioteek. In 1955 het die staatsbiblioteek weer die status van nasionale biblioteek gekry en in 1989, ná die val van die kommunistiese regering, is dit hernoem tot die Biblioteca Națională a României. In 1986 is 'n nuwe, groter biblioteek in Boekarest gebou.
Doelstelling
Die Nasionale Biblioteek is 'n kulturele instelling wat onder die Roemeense departement van kultuur val. Sy doel is om 'n eksemplaar van elke publikasie in Roemenië te hou en dit beskikbaar te stel vir navorsing of persoonlike studie.
Aspalathus suaveolens
Aspalathus suaveolens is 'n plant wat hoort tot die genus Aspalathus. Die spesie is endemies aan die Wes-Kaap en kom in die Groot-Winterhoekberge voor. Dit het 'n voorkomsgebied van kleiner as 200 km² en daar is drie subpopulasies. Dit is deel van die fynbos en die plant word as seldsaam beskou.
Wonderpeper
Verskeie onverwante geurige struike word genoem "Carolina wonderpeper" (Calycanthus Floridus), "Japannese wonderpeper" (Chimonanthus praecox), of "wilde wonderpeper" (Lindera benzoin). Wonderpeper word ook soms gebruik om te verwys na die kruid "balsemwormkruid" (Tanacetum balsamita).
Oldenburgia papionum
Oldenburgia papionum is 'n struik wat deel is van die Asteraceae familie. Die spesie is endemies aan Suid-Afrika en kom in die Wes-Kaap voor. Die plant is deel van die fynbos.
Arletty
Arletty (15 Mei 1898 – 23 Julie 1992) was 'n Franse aktrise. Sy was bekend vir haar rolle in die rolprente Hotel du Nord (1938), Madame Sans-Gêne (1941), Children of Paradise (1945), en The Longest Day (1962).
Nasionale Biblioteek van Korea
Die Nasionale Biblioteek van Korea (Koreaans: 국립중앙도서관) is in 1945 gestig en is in Seoel, Suid-Korea, geleë. Dit bevat 10 miljoen volumes, insluitende meer as 1 134 000 buitelandse boeke en sommige van die nasionale skatte van Suid-Korea.
Doelstelling
Die Nasionale Biblioteek van Korea se hoofdoel is om "by te dra tot die ontwikkeling van die nasionale kennis deur die omvattende versameling van binne- en buitelandse kennis, die veilige bewaring en die vinnige verskaffing van inligting om Korea se intellektuele en kulturele erfenis te bewaar en die vlak van kennis/inligting van Koreane te verhoog".
Die Nasionale Biblioteek van Korea verseker dat die nasionale kennis wat deur hulle versamel word deur hulle bewaar en met die wêreld gedeel word.
Fasciospongia flabellum
Fasciospongia flabellum is 'n sponsspesie in die taksonomiese indeling van die Demospongiae (gewone sponse). Die liggaam van die spons bestaan uit kieselnaalde en sponginevesels en is in staat om baie water op te neem.
Teenpous Victor IV (Gregorius)
Teenpous Victor IV gebore Gregorio Conti was 'n teenpous in die Rooms Katolieke Kerk van 25 Januarie 1138 tot 29 Mei 1138.
Fasciospongia flabellum
Die spons behoort tot die genus Fasciospongia en tot die familie Thorectidae. Die wetenskaplike naam van die spesie is die eerste keer geldig gepubliseer in 1889 deur Lendenfeld.
Teenpous Victor IV (Gregorius)
Biografie
Gregorio Conti is gebore in Ceccano, Italië. Hy word aangestel as kardinaal in Desember 1122. Hy was een van die 16 kardinale wat in 1111 die verdrag van Pous Paschalis II en keiser Hendrik IV oor die Investituurstryd bekragtig het. Later het hy aangevoer dat hy gedwing was om dit te doen en was hy baie krities oor die gedrag van die pous. In 1112 het Paschalis hom toe as kardinaal ontslaan. In 1122 het Paschalis se opvolger Pous Callixtus II hom egter weer as kardinaal aangestel.
Toe Callixtus se opvolger Pous Honorius II in 1130 sterwe en daar onduidelikheid was oor sy opvolger, skaar Conti hom by Teenpous Anacletus II. Anacletus sterwe op 25 Januarie 1138 en dieselfde dag nog word Conti as Pous Victor IV aangestel met die hulp van koning Rogier II van Sisilië. Innocentius het egter baie meer steun gehad en die posisie van Victor het vinnig verswak. Deur intervensie van Bernard van Clairvaux tree Victor op 29 Mei 1138 af en onderwerp hom aan Pous Innocentius. Innocentius het aanvanklik belowe dat Victor en al sy aanhangers hulle poste en titels sou behou, maar het nie sy belofte gehou nie. Op die tweede Lateraanse konsilie onthef Innocentius vir Conti en al sy aanhangers van hulle titels en poste ondanks die kritiek van Bernard van Clairvaux. Na sy afdanking het Gregorio hom teruggetrek na S. Eusebio in Fontanella by Sotto in Monte.
Mandla Mandela
Mandla Mandela (gebore 21 Junie 1974) is sedert 2009 'n lid van die Nasionale Vergadering van Suid-Afrika vir die African National Congress.
Hy is 'n kleinseun van die afgestorwe ikoon-president Nelson Mandela. Sy vader, Makgatho Mandela, is in 2005 oorlede, wat sy weg gebaan het na die hoofmanskap van die stam. Aangesien die stam eers in 2007 besprekings gehou het om 'n lid uit die Mandela-familie te verkies, is hy as opvolger gekies. Nelson Mandela het byna 70 jaar tevore die reg van Thembu-leier prysgegee om wit heerskappy in Suid-Afrika te beveg. Terwyl die stam nou van hom verwag het om sy titel terug te eis, het hy voorgestel dat sy kleinseun die rol aanneem. Toe die jonger Mandela in 2007 hoofman geword het, was hy slegs 32 jaar oud en die meeste van sy pligte het glo stamseremonies behels, om geskille tussen stamlede te besleg en om die stam tydens politieke kwessies te verteenwoordig.
Persoonlike lewe
Mandla Mandela is vierkeer getroud. Die vroue is Tando Mabuna-Mandela, Anaïs Grimaud, Mbali Makhathini en Raabia Clarke.
Grafkontroversie
Lede van die Mandela-familie het die Mthatha-hooggeregshof in Julie 2013 genader om Mandela te dwing om die oorskot van drie van Nelson Mandela se kinders aan Qunu terug te gee. Mandela het hulle in 2011 na Mvezo verskuif sonder om die Mandela-gesin te raadpleeg. Die gesin het ook 'n strafsaak van gepeuter met 'n graf gelê. ’n Regter van die Suid-Afrikaanse hooggeregshof, regter Lusindiso Phakade, het ten gunste van die klaers beslis. Hy het Mandela beveel om die lyke by Qunu op te grawe en te herbegrawe.
Aspalathus subtingens
Aspalathus subtingens is 'n plant wat hoort tot die genus Aspalathus. Die spesie is endemies aan die Noord-Kaap, Oos-Kaap en die Wes-Kaap en kom van Laingsburg tot by Somerset-Oos voor. Dit is deel van die fynbos en die populasie is stabiel.
Mary Ryan (aktrise; 1885-1948)
Mary Ryan (11 November 1885 – 2 Oktober 1948) was 'n Amerikaanse aktrise. Sy was bekend vir haar rol in die rolprent Stop Thief! (1915).
Fasciospongia friabilis
Fasciospongia friabilis is 'n sponsspesie in die taksonomiese indeling van die Demospongiae (gewone sponse). Die liggaam van die spons bestaan uit kieselnaalde en sponginevesels en is in staat om baie water op te neem.
Die spons behoort tot die genus Fasciospongia en tot die familie Thorectidae. Die wetenskaplike naam van die spesie is die eerste keer geldig gepubliseer in 1877 deur Hyatt.
Cyrinda Foxe
Cyrinda Foxe (22 Februarie 1952 – 7 September 2002) was 'n Amerikaanse aktrise. Sy was bekend vir haar rolle in die rolprent Bad (1977) en in die televisiereeks Top Ten (1998).
Margit Saad
Margit Saad (gebore 30 Mei 1929) is 'n Duitse aktrise en regisseuse. Sy is bekend vir haar rolle in die rolprente Drei Birken auf der Heide (1956) en Playback (1962), en in die televisiereeks The Saint (1962).
Mohlopi Mapulane
Mohlopi Mapulane is 'n lid van die Nasionale Vergadering van Suid-Afrika vir die African National Congress.
Ronald Pearson Tripp
duimnael|Regs|Ronald Pearson Tripp by sy huis in Toronto, 1998
Ronald Pearson Tripp (1914-2001) was 'n Britse paleontoloog wat gespesialiseer het in trilobiete. Hy was grootendeels selfopgelei. Tripp is in 1914 in Engeland gebore, en was 'n gesaghebbende op die taksonomie van die trilobietfamilies Encrinuridae, Lichidae en Lichakephalidae - laasgenoemde wat deur hom benaam is. Hy het die gedeelte oor die superfamilie Lichacea geskryf vir die monumentale "Treatise on Invertebrate Paleontology", wat in 1959 gepubliseer is. Hy het ook verskeie artikels en monografieë oor hierdie families geskryf, asook publikasies oor hele trilobietfaunas. As Genoot van die Royal Society of Edinburgh, Tesourier van die Paleontologiese Vereniging en Assosiaat van die Natuurhistoriese Museum, het hy baie nuwe spesies en hoër taxa van trilobiete, veral van die Ordovisiese-gesteentes van die Verenigde Koninkryk, gevestig voordat hy sy navorsing wêreldwyd uitgebrei het. Na sy vrou Doris se dood in 1980, het hy later met Phyllis Forrest getrou het en na Toronto verhuis. Hier het hy sy trilobietnavorsing as Medewerker van die Royal Ontario Museum voortgesit nadat hy wettig blind geword het. Tripp is in 2001 in Toronto dood, en Phyllis het skielik twee maande later gesterf.
Fasciospongia lordi
Fasciospongia lordi is 'n sponsspesie in die taksonomiese indeling van die Demospongiae (gewone sponse). Die liggaam van die spons bestaan uit kieselnaalde en sponginevesels en is in staat om baie water op te neem.
Die spons behoort tot die genus Fasciospongia en tot die familie Thorectidae. Die wetenskaplike naam van die spesie is die eerste keer geldig gepubliseer in 1889 deur Lendenfeld.
Rita Sacchetto
Rita Sacchetto (15 Januarie 1880 – 18 Januarie 1959) was 'n Duitse aktrise en skryfster. Sy was bekend vir haar rolle in die rolprente The White Ghost (1913), Rovedderkoppen (1916), en Fyrstindens skæbne (1916).
Armelle
Armelle (gebore 23 Julie 1969) is 'n Franse aktrise en skryfster. Sy is bekend vir haar rolle in die rolprente Amélie (2001), Espace détente (2005), en Le séminaire Caméra Café (2009), en in die televisiereeks Caméra café (2001).
Sean Patrick Flanery
Sean Patrick Flanery (gebore 11 Oktober 1965) is 'n Amerikaanse akteur en vervaardiger. Hy is bekend vir sy rolle in die rolprente Powder (1995), The Boondock Saints (1999), Simply Irresistible (1999), en The Boondock Saints II: All Saints Day (2009).
Aspalathus truncata
Aspalathus truncata is 'n plant wat hoort tot die genus Aspalathus. Die spesie is endemies aan die Wes-Kaap en kom van die Watervalberge naby Tulbagh tot by die Slanghoekberge, suid van Bainskloof voor. Die plant het 'n voorkomsgebied van kleiner as 250 km² en daar is vier subpopulasies. Die spesie word as seldsaam beskou, die populasie is stabiel. Dit is deel van die fynbos.
Flea (musikant)
Flea (gebore 16 Oktober 1962) is 'n Amerikaanse musikant en akteur. Hy is een van die stigters van die musiekgroep Red Hot Chili Peppers.
Fasciospongia ondaatjeana
Fasciospongia ondaatjeana is 'n sponsspesie in die taksonomiese indeling van die Demospongiae (gewone sponse). Die liggaam van die spons bestaan uit kieselnaalde en sponginevesels en is in staat om baie water op te neem.
Anne Francine
Anne Francine (8 Augustus 1917 – 3 Desember 1999) was 'n Amerikaanse aktrise. Sy was bekend vir haar rolle in die rolprente Juliet of the Spirits (1965) en Crocodile Dundee (1986), en in die televisiereeks Mission: Impossible (1966).
Ben Martins
Dikobe Ben Martins (* 2 September 1956, Alexandra township, Transvaal) is 'n voormalige kabinetsminister en lid van die Nasionale Vergadering van Suid-Afrika vir die African National Congress.
Kebby Maphatsoe
Kebby Maphatsoe (31 Desember 1962 - 31 Augustus 2021) was 'n voormalige adjunkminister van verdediging en militêre veterane van 2014 tot 2019, en hoof van die ontbinde Umkhonto we Sizwe Militêre Veteranevereniging (MKMVA). Hy was 'n lid van die Nasionale Vergadering van Suid-Afrika vir die African National Congress.
Lewensloop
In sy jeugjare was hy 'n lid van die Congress of South African Students (Cosas), Soweto Youth Congress (SOYCO) en South African Youth Congress (SAYCO). Tydens apartheid het hy Suid-Afrika verlaat en is na Angola en die Sowjetunie om sy opleiding te ontvang. Daarna was hy ook in ballingskap in Uganda voordat hy na Suid-Afrika teruggekeer het.
Maphatsoe sterf op 31 Augustus 2021 by sy huis in Alberton aan hartversaking.
Disa alinae
Disa alinae is 'n meerjarige plant en geofiet wat tot die genus Disa behoort. Die plant is endemies aan die Demokratiese Republiek die Kongo.
Marie-Hélène Arnaud
Marie-Hélène Arnaud (24 September 1934 – 6 Oktober 1986) was 'n Franse aktrise. Sy was bekend vir haar rolle in die rolprente Mannequins of Paris (1956), The Twilight Girls (1957), en Fantomas (1964).
Ragel
Ragel (Hebreeus: רָחֵל, Rāḥēl) was 'n Bybelse figuur, die gunsteling van Jakob se twee vroue en die moeder van Josef en Benjamin, twee van die 12 stamvaders van die stamme van Israel. Ragel se vader was Laban. Haar ouer suster was Lea, Jakob se eerste vrou. Haar tante Rebekka was Jakob se moeder.
Internasionale Plantnaamindeks
Die Internasionale Plantnaamindeks (IPNI) word beskryf as ’n "databasis met die name en verwante basiese bibliografiese besonderhede van saadplante, varings en likofiete". Die beste dekking word op spesie- en genusvlak gegee. Dit sluit basiese bibliografiese besonderhede met die name in. Sy doelwitte sluit in die uitskakeling van herhaalde verwysings na primêre bronne vir basiese bibliografiese inligting oor plantname.
Die IPNI verskaf name wat in wetenskaplike publikasies verskyn het met die doel om ’n indeks van gepubliseerde name te verskaf, eerder as om die aanvaarde botaniese name voor te skryf. Dit bevat ook ’n lys van gestandaardiseerde skrywersafkortings. Nuwe name en afkortings word voortdurend bygevoeg.
Moses Masango
Moses Masango is 'n lid van die Nasionale Vergadering van Suid-Afrika vir die African National Congress.
Taylor Fry
Taylor Fry (gebore 1 Augustus 1981) is 'n Amerikaanse aktrise. Sy is bekend vir haar rolle in die rolprente Die Hard (1988) en A Little Princess (1995), en in die televisiereekse Get a Life (1990) en Kirk (1995).
Sheila Ryan
Sheila Ryan (8 Junie 1921 – 4 November 1975) was 'n Amerikaanse aktrise. Sy was bekend vir haar rolle in die rolprente Lone Star Ranger (1942), Song of Texas (1943), Deadline for Murder (1946), en The Lone Wolf in Mexico (1947).
Amrita Sher-Gil
Amrita Sher-Gil (30 Januarie 1913 – 5 Desember 1941) was 'n bekende Indiese kunstenaar en skilderes. Haar vader was van Punjabi-Sikhistiese afkoms, en haar moeder was van Hongaarse afkoms. As gevolg van haar lewe en werk, is sy ook as "Indië se Frida Kahlo" bekend. Sy word as een van die belangrikste Indiese skilders van die 20ste eeu beskou.
Sy is in 1941 in Lahore op die ouderdom van 28 oorlede.
Elizabeth Masehela
Elizabeth Masehela is 'n lid van die Nasionale Vergadering van Suid-Afrika vir die African National Congress.
Predasie
In die ekologie, is predasie 'n biologiese interaksie waar 'n roofdier (of predator - 'n organisme wat jag) voed op sy prooi (die organisme wat aangeval word). Roofdiere mag of mag nie hul prooi doodmaak voor hulle dit eet, maar predasie lei gewoonlik tot die dood van die prooi en die uiteindelike opname van die prooi se weefsel deur die roofdier (m.a.w. die roofdier vreet die prooi op).
Predasie is geleen van die Engelse woorde predator (roofdier) en prey (prooi).
Grys yster
Grys yster, grys gietyster of potyster, is 'n tipe gietyster wat 'n grafitiese mikrostruktuur het. Dit is vernoem na die grys kleur van die breuk wat dit vorm, wat te wyte is aan die teenwoordigheid van grafiet. Dit is, gebaseer op gewig, die mees algemene gietyster en die mees gebruikte gietmateriaal.
Lucius Junius Brutus
thumb|200px|'n Portret van Lucius Junius Brutus op 'n muntstuk in 54 v.C.
Grys yster
Dit word gebruik vir omhulsels waar die styfheid van die komponent belangriker is as die treksterkte daarvan, soos binnebrandenjinsilinderblokke, pomphuise, klepliggame, elektriese bokse en dekoratiewe gietstukke. Grys gietyster se hoë termiese geleidingsvermoë en soortlike hittekapasiteit word dikwels benut om gietyster-kookgerei en skyfrem-rotors te maak.
Lucius Junius Brutus
Lucius Junius Brutus ( 6de eeu v.C.) was die semilegendariese stigter van die Romeinse Republiek en tradisioneel een van die eerste konsuls in 509 v.C. Hy was na bewering verantwoordelik vir die uitsetting van sy oom die koning van Rome Tarquinius Superbus.
Grys yster
Die vorige wydverspreide gebruik daarvan in remme in goederetreine is aansienlik verminder in die Europese Unie oor kommer oor geraasbesoedeling. Deutsche Bahn het byvoorbeeld teen 2019 grys ysterremme op 53 000 van sy vragwaens (85% van hul vloot) vervang met nuwer, stiller modelle—deels om te voldoen aan 'n wet wat in Desember 2020 in werking getree het.
Lucius Junius Brutus
Hy was na bewering 'n voorouer van onder andere Marcus Junius Brutus, die beroemdste van Julius Caesar se sluipmoordenaars. Tradisies oor sy lewe is dalk fiksie. Hy word uitgebeeld as die nefie van Tarquinius en simboliseer dalk die interne spanning wat voorgekom het tydens die oorgang van die monargie na die republiek.
Grys yster
Struktuur
'n Tipiese chemiese samestelling om 'n grafitiese mikrostruktuur te verkry, is 2,5 tot 4,0% koolstof en 1 tot 3% silikon per massa. Grafiet kan 6 tot 10% van die volume grys yster beslaan. Silikon is belangrik vir die maak van grys yster in teenstelling met wit gietyster, want silikon is 'n grafietstabiliserende element in gietyster, wat beteken dat dit die legering help om grafiet in plaas van ysterkarbiede te produseer; by 3% silikon word amper geen koolstof in chemiese vorm as ysterkarbied gehou nie. Nog 'n faktor wat grafitisering beïnvloed, is die stollingstempo; hoe stadiger die tempo, hoe langer is die tyd vir die koolstof om te diffundeer en in grafiet op te bou. 'n Matige afkoeltempo vorm 'n meer perlitiese matriks, terwyl 'n vinnige afkoeltempo 'n meer ferritiese matriks vorm. Om 'n ten volle ferritiese matriks te verkry, moet die legering uitgegloei word. Vinnige afkoeling onderdruk grafitisasie gedeeltelik of heeltemal en lei tot die vorming van sementiet, wat wit yster genoem word.
Die grafiet neem die vorm aan van driedimensionele vlokke. In twee dimensies, in 'n gepoleerde oppervlak, verskyn die grafietvlokkies as fyn lyne. Die grafiet het geen noemenswaardige sterkte nie, dus kan hulle as leemtes behandel word. Die punte van die vlokkies dien as bestaande kepe wat spanning konsentreer en die yster is dus bros. Die teenwoordigheid van grafietvlokkies maak die grys yster maklik masjineerbaar aangesien dit geneig is om maklik oor die grafietvlokkies te kraak. Grys yster het ook 'n baie goeie dempvermoë en daarom word dit dikwels as basis vir masjiengereedskapmonterings gebruik.
Klassifikasies
In die Verenigde State is die algemeenste klassifikasie vir grys yster ASTM Internasionale standaard A48. Dit orden grys yster in klasse wat ooreenstem met sy minimum treksterkte van 140 MPa. Klas 20 het 'n hoë koolstofekwivalent en 'n ferrietmatriks. Grysysters met hoër sterkte, tot klas 40, het laer koolstofekwivalente en 'n perliet matriks. Grys yster bo klas 40 vereis legering om die vaste oplossing te versterk, en hittebehandeling word gebruik om die matriks te verander. Klas 80 is die hoogste klas beskikbaar, maar dit is uiters bros. ASTM A247 word ook algemeen gebruik om die grafietstruktuur te beskryf. Ander ASTM-standaarde wat oor grys yster handel, sluit ASTM A126, ASTM A278 en ASTM A319 in.
In die motorbedryf word die SAE International (SAE) standaard SAE J431 gebruik om grade in plaas van klasse aan te wys. Hierdie grade is 'n maatstaf van die treksterkte-tot-Brinell-hardheidsverhouding. Die variasie van die trek-elastisiteitsmodulus van die verskillende grade is 'n weerspieëling van die persentasie grafiet in die materiaal aangesien sodanige materiaal nie sterkte of styfheid het nie en die ruimte wat deur grafiet ingeneem word, optree soos 'n leemte, en daardeur 'n sponsagtige materiaal skep.