cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Afrikaanse Wikipedia
Die Afrikaanse Wikipedia in die media
'n Tweede Afrikaanse digitaliseringsprojek is Maroela Media se Afrikaanse Wikipedia-blad. Daar is tans 46 443 artikels op dié blad gelaai, maar volgens Keren van den Berg, projekkoördineerder van die Afrikaanse Wikipedia-blad, is dit maar min vergeleke met blaaie van tale soos Engels, Duits, Frans, Hollands, Pools en Russies. “Enige persoon wat deel van hierdie projek wil vorm, kan na die instruksievideo op Youtube gaan kyk onder Afrikaanse Wikipedia-opleidingskursus.”
4 Maart 2018: Marlinée Fouché voer 'n onderhoud met Deon Steyn. Die Afrikaanse Wikipedia is 86ste op die artikelranglys, met meer as 48 000 artikels; in Suid-Afrika staan Noord-Sotho as Afrikataal tweede, met meer as 7 000 artikels (grootliks te danke aan 'n Afrikaanssprekende self wat daar betrokke is, Aliwal2012). Steyn benadruk dat die buitelanders wat bydra tot die Afrikaanse Wikipedia vir sowel die Afrikaanse as Wikigemeenskap baie werd is, aangesien Suid-Afrikaners nie altyd toegang tot buitelandse bronne het nie.
21 Mei 2018, 27 Junie 2018 en 5 November 2018: Maroela Media doen weer 'n beroep op sy lesers om by Wikipedia aan te sluit: "Dit is elke Afrikaanssprekende se plig om kennis na te laat sodat die volgende generasie daarop kan voortbou".
6 Junie 2018: Die Katalaanse navorsers Marc Miquel-Ribé en David Laniado bevind die Afrikaanse Wikipedia se intertaalskakels kom, net soos dié van die Swahili-, Estiese en Yslandse Wikipedia, 7 tot 11 keer minder in kultuurgebonde artikels (Cultural Context Content) voor. Dit toon dat tale soos Engels, Frans, Koreaans, Duits en Italiaans (wat byna net soveel intertaalskakels met kultuurgebonde artikels toon) 'n groter kulturele uitoefening op ander tale waarskynlik het. Dit beteken taalstatus en ontwikkeling van 'n Wikipedia kan 'n groot invloed uitoefen of hierdie artikels in ander tale geskep sal word, aldan nie. Op hierdie stadium staan die persentasie kultuurgebonde artikels in die Afrikaanse Wikipedia op 19,2%, op gelyke skaal met Italiaans, maar heelwat hoër as die tale met aansienlik baie bot-geskepte artikels, soos Nederlands (7,8%) en Sweeds (11,4%), laat staan nog Cebuano (0,1%).
Desember 2018: Prof. Jako Olivier ondersoek in sy vaktydskrifartikel verdere moontlikhede wat die Afrikaanse Wikipedia bied. Hy bevind die Afrikaanse Wikipedia groei nie noodwendig so vinnig nie, bloot omdat die Afrikaanstalige leser ewe maklik homself met die Engels kan help, maar bly positief: "Daar moet dus voortgebou word op bestaande goeie praktyke waaronder die gebruik van wiki-inisiatiewe soos die Afrikaanse Wikipedia tel."
2019: In die huldigingsbundel opgedra aan Jaap Steyn, vra prof. Wannie Carstens hom af in sy bydrae 'Geskiedskrywing en beskrywing van Afrikaans: Wat is daar nog te sê?':
Hoe word die voordele van tegnologie benut om Afrikaans uit te bou? Wat hou die werk van die Virtuele Instituut vir Afrikaans (VivA) in (vergelyk Van Huyssteen & andere 2016) en hoe kan dit ten beste benut word? Hoe kan VivA uitgebou word? Hoe kan die Afrikaanse Wikipedia ingespan word in die belang van Afrikaans (kyk Pretorius 2016)?
28 Februarie 2019: Die Afrikaanse Wikipedia het om en by 70 000 artikels bereik. Maroela Media voer 'n onderhoud met Deon Steyn. Volgens hom groei die aantal artikels vinnig, maar nie vinnig genoeg na sy sin nie. Daar is ook 'n behoefte aan diegene wat bereid is om (deeglik literêre) navorsing te doen. Gegewe die koste van gedrukte media wat wêreldwyd sy tol eis, wat Afrikaans ook beslis nie oor die hoof sien nie, kan die Afrikaanse Wikipedia help om inligting goedkoop, vinnig en gerieflik beskikbaar te stel (nie juis asof daar enige ander alternatief is nie); foute kan onmiddellik reggestel word. Selfs ou volksname in die diere- en planteryk kan vir die nageslag so bewaar word.
Steyn vertel hoe hy self in sy ledige uurtjies (in die jaar 2009) by die Afrikaanse Wikipedia betrokke geraak het: dit het hom (bo en behalwe sy vyftien jaar ondervinding) vooraf drie maande geduur om die korrekte terminologie te versamel vir sy heel eerste artikel, optiese vesel. Die artikel is baie gunstig deur die Wikipediagemeenskap ontvang. Dit het hom aangemoedig om nog meer artikels te plaas. So ongemerk is daar altyd 'n tydjie wat afgeknyp en produktief benut kan word.
16 Mei 2019: Volgens 'n Katalaanse navorser, Marc Miquel-Ribé, toon die Afrikaanse Wikipedia 'n "Europese karakter" in die sin dat hy, net soos die Europese tale, self plaaslike inhoud skep en gebruik. Terwyl die Engelse en Japannese Wikipedia se plaaslike inhoud meer as 50% beslaan, en die Duitse, Franse en Italiaanse en Katalaanse Wikipedias se plaaslike inhoud ongeveer 33,7%, 26,9%, 18,8% en 17,9% onderskeidelik uitmaak, staan die Afrikaanse Wikipedia ook op 'n heel gesonde 23,9%:
Toe die Afrikaanse Wikipedia egter 79 525 artikels bereik, word slegs 13 235 daarvan as plaaslike inhoud gemerk – die plaaslike inhoud daal daar en dan tot 16,64%.
Augustus 2019: 'n Simposium is op 29 Julie 2019 deur die Akademie aangebied. Die Afrikaanse Wikipedia het sowat 83 700 artikels bereik. Die doel van die simposium was om verskeie belangegroepe uit die Afrikaanse taalgemeenskap byeen te bring "om te besin oor die aangewese weg na 'n stewig bevolkte Afrikaanse Wikipedia." Teenwoordig was die verteenwoordigers van WikimediaZA, Maroela Media, die SA Vertalersinstituut (SAVI), die Afrikaanse Taal- en Kultuurvereniging (ATKV), die Afrikaanse Taalraad (ATR), South African Centre for Digital Language Resources (SADiLaR) en die Virtuele Instituut vir Afrikaans (VivA). Een probleem wat veral uitgesonder is, wat voortgespruit het uit die aard van die vertaling van bestaande inhoud, is die gebrek aan sekere geskikte vakterminologie. Daar is op verdere opvolgbyeenkomste besluit, die Akademie bied sy steun aan die Afrikaanse Wikipedia, geen ander spesifieke besluite is nog geneem nie, met die uitsondering van die rol van die Afrikaanse taalgemeenskap as geheel wat benadruk is. Prof. Laurette Pretorius (die Akademie se Wikipedia-koördineerder) beplan nog 'n werkswinkel, terwyl prof. Gerhard van Huyssteen (vak)terminologieontwikkeling deur 'n terminologienavraagdiens (wat deur VivA as projekvoorstel nog verwerk moet word) as plan geopper het.
14 Augustus 2019: Ter viering van sy 10-jarige betrokkenheid by die Afrikaanse Wikipedia, skryf Suidpunt op PRAAG 'n artikel wat 'n paar probleme en geleenthede uiteensit, maar ook sy algemene belewenis van die organisasie die afgelope dekade.
3 Oktober 2019: In die Solidariteitbeweging se oorsig "Bou om te bly: Op pad na 2030" is een toekomsdoelwit: "Afrikaanse inligting in digitaal naslaanbare formaat, soos die Afrikaanse Wikipedia, moet algemeen beskikbaar wees, veral wat inligting verwant aan skoolkurrikulums betref."
23 Oktober 2019: Die ou Afrikaanse feitegidsstel, Wêreldspektrum, is volledig by die Afrikaanse Wikipedia bygewerk en geïntegreer.
18 November 2019: Die Afrikaanse Wikipedia sit nou wel met meer as 85 000 artikels, maar 23 265 daarvan is saadjies. Om hierdie rede word die tweede Ontkiemingskompetisie vanaf 15 Desember 2019 tot 15 Januarie 2020 gehou. Die prys is Amazon.com-geskenkbewyse vir die eerste tot derde posisie. Rossouw van Rooyen, 'n Namibiër, het die heel eerste ontkiemingskompetisie (15 Desember 2018 tot 15 Januarie 2019) gewen, gevolg deur Sobaka en Burgert Behr in die tweede en derde plek onderskeidelik. Daar was in die 2018/2019-kompetisie slegs ses deelnemers betrokke. By die 2019/2020-kompetisie was daar 10 deelnemers; die wenners is Sobaka (1ste plek), Burgert (2de plek) en Wyatt Tyrone Smith (3de plek).
Desember 2019: Paleontoloog François Durand is veral bekommerd oor Afrikaanse bronne (by name vaklektuur) wat nie so geredelik beskikbaar is op die internet (om gemaklik by die Afrikaanse Wikipedia in te weef nie):
26 Januarie 2020: Prof. Laurette Pretorius gesels op Radio Sonder Grense se program: Taaldinge.
Ses punte word uitgelig.
Ten eerste: Op grond van die Commons-lisensie-ooreenkoms is die publiek verplig om Wikipedia as bron te erken, indien van die inligting gebruik is.
Ten tweede: Die gehalte het te make met hoe lank die artikel is, hoeveel verwysings gegee word, hoe gebalanseerd die artikel geskryf is en hoe gereeld die artikel op datum gehou word. Die dekking van onderwerpe moet ook so wyd moontlik wees. Maar vergeleke met 'n groot internasionale taal soos Engels sou dit onbillik wees om Afrikaans met Engels te vergelyk. Pretorius fokus daarom op Katalaans, Moderne Hebreeus en Afrikaans.
Sy bevind Katalaans het, te midde van 4 miljoen moedertaalsprekers meer as 630 000 Wikipedia-artikels, waarvan die artikelgehalte, net soos die Duitse Wikipedia, oor die algemeen baie goed is. Sy beskou die Katalaanssprekendes as taalpatriotte in murg en been.
Moderne Hebreeus (Iwriet) het weer 5 miljoen moedertaalsprekers en het min of meer 254 000 Wikipedia-artikels; Iwriet se ontstaansgeskiedenis loop, net soos Afrikaans s'n, deur die 19de en 20ste eeu. Die Moderne Hebreeuse Wikipedia het weer strenger verwerpingsreëls as die Engelse Wikipedia s'n – nie enige artikel kan dus, net soos by die Engelse Wikipedia, sommer net geskep en aanvaar word nie. Die Hebreeussprekende akademie is wel ten nouste betrokke by hul Wikipedia, en van tyd tot tyd word skryfprojekte geloods waarby van die hoogste deskundiges en navorsers uit die Hebreeuse taalgemeenskap betrek word: 'n dure les vir die Afrikaanse Wikipedia.
Afrikaans het 7,2 miljoen moedertaalsprekers. Dus, heelwat meer as die Katalaans- en Hebreeussprekendes wat getalle betref, maar die aantal Wikipedia-artikels dobber tussen 86 000 en 87 000 rond. Die artikels is oor die algemeen bitter kort. Gevolgtrekking: die Katalaanse en Hebreeuse Wikipedia dien as rolmodelle.
Ten derde: Die belang van 'n goeie Afrikaanse Wikipedia is drieledig: die aanvraag is daar, dit beïnvloed die soekenjinalgoritmes (wat beter soekresultate in Afrikaans meebring) en einde ten laaste sal beter en uitgebreide taalgebruik noodwendig lei tot beter taaltegnologie (soos masjienvertalings, speltoetsers, ens.)
Ten vierde: Omrede die leefwêreld van elke taal en sy sprekers (en hul taalvaardigheid en -diversiteit) verskil, sal die bronne en verwysings van elke afsonderlike Wikipedia ook verskil; daarom word nie elke bron ter wêreld ongelukkig gelys nie. Maar Pretorius vind dit ironies hoe die mensdom gou Wikipedia.org kan afkraak oor onakkuraatheid, maar tog te gewillig antwoorde google – antwoorde wat tog uit die lug gegryp word, vernaamlik dié van die Engelse Wikipedia.
Ten vyfde: Pretorius identifiseer die verskillende rolle en funksies waarby vrywilligers op die Afrikaanse Wikipedia betrokke kan raak. Sy bedank in die besonder die 14 administrateurs by die Afrikaanse Wikipedia vir hul onbaatsugtige diens. Die Hebreeuse Wikipedia het 37 sulke vrywilligers en die Katalaanse Wikipedia 21.
Laastens bespreek sy kortliks die eerskomende werkswinkel (30 Januarie 2020) en die betrokkenheid van die Akademie. 'n Handleiding wat by die Akademie se webwerf beskikbaar sal wees, is in die vooruitsig gestel.
30 Januarie 2020: Die Suid-Afrikaanse Akademie vir Wetenskap en Kuns hou 'n werkswinkel waar die uitbreiding van die Afrikaanse Wikipedia bespreek word.
September 2020ː Die Afrikaanse Wikipedia het die Malgassiese Wikipedia verbygesteek wat hoeveelheid artikels betref en sodoende, die grootste Afrika-wiki volgens artikels geword, besuide die Sahara.
November 2020: Luidens 'n verslag van Greenman verkeer die Afrikaanse Wikipedia, wat Afrikataal en artikeltal betref, in die tweede posisie omrede die Egipties-Arabiese Wikipedia hom verbygesteek het (hoofsaaklik weens botgeskepte artikels). Afrikaans het nog nie 100 000 artikels bereik nie, terwyl die Egipties-Arabies in Junie 2020 alleen 257 000 byna oornag geskep het. Daar is egter slegs 29 aktiewe bydraers en die gehalte van die artikels van laasgenoemde Wikipedia laat veel te wense oor. Die Afrikaanse Wikipedia lyk wel belowend. By die Afrikaanse Wikipedia was daar 50 aktiewe bydraers, waaronder Gebruiker:Oesjaar en Gebruiker:Aliwal2012 elkeen 1 000 wysigings in Oktober alleen aangebring het. Die Swahili Wikipedia toon ook 50 aktiewe bydraers in dieselfde maand, maar die hardwerkendstes onder hulle is nie moedertaalsprekers nie – dit besorg allerlei moeilikhede vir die groei van hierdie projek.
Desember 2020: Die Suid-Afrikaanse Akademie vir Wetenskap en Kuns gee 'n Wikipedia-handleiding uit, Die Afrikaanse Wikipedia en hoe om by te dra, saamgestel deur Gideon Kotzé en Laurette Pretorius.
2021
16 Januarie 2021, 15:15. Op Pretoria FM voer Elsje van Jaarsveld 'n onderhoud met Deon Steyn, laasgenoemde op 6 deser reeds 12 jaar betrokke by die projek. By die Afrikaanse Wikipedia self het hy min of meer al 128 000 wysigings aangebring. Sy grootste wens is dat 100 000 artikels teen 15 November op die Afrikaanse Wikipedia bereik word, en meer gebruikers, of proeflesers sal aansluit.
Die doelstelling om 100 000 artikels voor 16 November te bereik is bloot 'n nuwe mylpaal voor oë; om in 'n nuwe (medium)groot kategorie ingedeel te word. Dit kan byna digterlik beskou word as die aanbreek van 'n stralende nuwe hoofstuk vir Afrikaanse Wikipedia; of 'n motor wat 100 000 km agter die blad het. Gewis sal die Afrikaanse Wikipedia egter dan ook 'n nuwe blaadjie moet omslaan wat die organisering betref: want nou is dit 100 000+ artikels wat in stand gehou, op datum gebring en voortdurend bygewerk moet word. Die las raak nie minder nie.
Van Jaarsveld stel voor die aanbreek van die 100 000-kerf moet met 'n reuse partytjie luisterryk gevier word. Steyn sê 'n datum is reeds vasgemaak met die Suid-Afrikaanse Akademie vir Wetenskap en Kuns vir die 20-jarige viering; die reëlings is reeds uitgeklaar met prof. Anne-Marie Beukes. Daar sal op hierdie dag kennis en ondervinding uitgeruil word, asook potensiële nuwe gebruikers gewerf word.
Die Afrikaanse Wikipedia self word 20 jaar oud op die 16de November 2021; al is die Afrikaanse Wikipedia die dertiende oudste weergawe, het ander jongeres hom verbygesteek – en dit bloot weens die tekort aan mannekrag. In Europa is veral die studente baie meer betrokke en rekenaarbedrewe; Suid-Afrika het nog 'n agterstand hiermee en die leeslus (vir die opdoen van agtergrondkennis om te kan bydra) is ook maar nie altyd daar nie.
Afgesien van 'n bydrae tot die samelewing en naastediens, is daar steeds 'n geweldige tekort aan gedrukte vakliteratuur in Afrikaans (met, in ag genome, dat die digitale medium veral op die huidige oomblik sake vergemaklik), is die antwoord op die vraag waarom dit belangrik is om tot die Afrikaanse Wikipedia by te dra. Die Afrikaanse gedrukte bronne is trouens al so uitgeput dat daar toenemend na Engelstalige bronne gegryp word.
Op die vraag of Jimmy Wales munt geslaan het uit Wikipedia, sê Steyn die stigtings self samel heel goed geld van donateurs in om ander projekte te befonds. Wikipedia op sigself is egter maar een been van die Wikimedia-stigting; daar is hoeveel ander susterprojekte (Wikispecies, Wikidata, Wikitravel, e.a.) asook die duur reserwe-apparatuur wat op hierdie geldjies teer.
Ná afloop van 'n vorige onderhoud, volg Van Jaarsveld op, en verneem graag na die welstand van die Duitser Sören Pfauder, en of hy nog gereeld bydra, veral omdat hy, net soos die res van die Afrikaanse radioluisteraars, 'n gewone werksdag tussen 8 tot 5 het met al sy uitdagings. En te midde hiervan het hy hom geen moeite ontsien om sy tyd aan die projek af te staan nie. Ja, is die antwoord, Pfauder gaan steeds sy gang gedurende die week en doen steeds getrou die voorbladvoorbereiding elke Sondagaand, na gelang van sy beskikbare tyd, en dit wissel maar.
Knebeliet
Knebeliet is 'n neso-silikaatmineraal, 'n mangaanryke variëteit van fayaliet met formule (Fe, Mn) 2SiO4. Dit vorm donkergroen ortorombiese kristalle. Dit word aangemeld vanaf 'n verskeidenheid plekke in Swede, sowel as Suid-Afrika, Rusland, Brits-Columbië, New Hampshire en Rhode Island (VSA).
Afrikaanse Wikipedia
2021
Wat die bladtrekke betref: van die artikels wat die meeste besoek is in Desember is Geloftedag, Die Gelofte en die Slag van Bloedrivier. Opvallend het die (covid-19-verwante) afsterwe van Elsa Joubert 'n skielike toename in lesers van haar artikel teweeggebring (400 bladtrekke oornag). Covid-19, en die skielike inperking op die vryheid van beweging, asook die sluiting van skole (en ander staatsinstellings), het ook sy deeltjie bygedra om die bladtrekke van skoolverwante artikels in veral April/Mei-maand 2020 te verhoog.
Artikels uniek aan die Afrikaanse Wikipedia (met inbegrip die uitvoerige artikel oor Elsa Joubert met inligting wat in ander Wikipedias geheel en al ontbreek), sluit onder meer selfs Proteaspesies in, wat maar toegeskryf kan word aan die Suid-Afrikaanse milieu, met wetenskaplike inligting wat bygewerk word om aan die behoeftes van sowel onderwysers as leerlinge te voorsien.
18 Januarie 2021: Ter viering van Wikipedia se 20ste verjaarsdag neem Greenman die Suid-Afrikaanse Wikipedias in oënskou (buiten Engels). Die Afrikaanse Wikipedia staan eerste, met 95 700 artikels, 210 aktiewe bydraers die afgelope 30 dae (wat vandaalbestryders uit ander lande insluit), 40 bydraers wat ten minste 5 wysigings die afgelope maand aangebring het, 18 administrateurs, en 33 040 587 woorde.
Die dieptepunt wat toegeken word, betreffende die voortdurende uitbou en wysigings teenoor die hoeveelheid bladsye wat reeds bestaan, is 46, vergeleke met Engels se 1 045 (die hoogste trouens wêreldwyd), Frans se 240, Chinees se 201, Duits se 93 en Nederlands se 16. Die volgende top tien bydraers het almal meer as 150 wysigings oor 'n maandtydperk aangebring (in dalende volgorde): Oesjaar, Aliwal2012, Sobaka, K175, Burgert Behr, Charliev55, Rooiratel, SpesBona, Wyatt Tyrone Smith en Odriskelmac11. Greenman is oor die algemeen tevrede met die stand van sake en het volle vertroue dat die 100 000-kerf bereik sal word.
Die ander Afrikatale se grootste hindernis is, net soos die Afrikaanse Wikipedia, die uitbou van uitvoerige lang artikels, met die uitsondering van die Tsonga Wikipedia waar die een enkele bydraer Thuvack gehalte bo hoeveelheid verkies. Sy ywer word ook beloon met die diepte van die 703 artikels wat die hoogte inskiet: op 178.
Die leser word in dieselfde asem egter ook daaraan herinner dat 'n klein Wikipedia, wat gebuk gaan onder vandalisme, baie aktiwiteit toon, al is dit nie noodwendig opbouend nie. 'n Ander maatstaf wat gebruik kan word is die gemiddelde hoeveel woorde per artikel te bereken (wat ook probleme van sy eie besorg, veral as 'n vergelyking tussen oorwegend analitiese en oorwegend sintetiese tale getref word, of omskrywende taal pleks van bondige pront woorde gebruik word):
18 Januarie 2021, 07:45: Op die program Monitor (Radio Sonder Grense), tree die nuusanker Gustav Greyling in gesprek met Deon Steyn, verkose Direkteur van Wikimedia ZA, met die aanbreek van Wikipedia (met 317 tale) se 20ste bestaanjaar die afgelope naweek. Die vrae handel rondom die ontstaan, die groei, die neutraliteit, die besoekstatistiek van die afgelope jaar, asook die mylpale van die Afrikaanse Wikipedia. By laasgenoemde word die 100 000-kerf weer herhaal, asook die doelwit om op meer plaaslike onderwerpe te fokus, om 'n meer lokale kleurtjie te gee, sodat die Afrikaanse Wikipedia nie bloot in 'n slaafse naprater van Europa sal ontaard nie, maar sal groei tot 'n selfstandige Wikipedia in eie reg. Die Afrikaanse Wikipedia het kort voor die onderhoud 95 703 artikels bereik.
Wat die handhawing van akkuraatheid betref, is die 18 administrateurs as hekwagters gelukkig daar om 'n ogie te hou oor die wysigings. Hul selfopgelegde Sisufostaak is om te sorg dat die bronne geldig is, en dat daar geen politiek, bemarking of eensydigheid by betrokke is wat die waarheid kan vertroebel nie. Artikels wat deur vandale geteiken word, draai gewoonlik om die ou twispunt dwarsdeur die eeue heen – die Midde-Ooste in die besonder. Sulke blaaie kan beskerming geniet sodra die nood begin druk. Algaande leer mens 'n muishond aan sy reuk ken: 'n anonieme IP-adres voorspel dikwels moeilikheid. Die ywerige en ernstige gebruiker sal tipies registreer, 'n gebruikersblad skep en meer oor homself uitwei, om hulp vra en betrokke raak.
Die meeste bydraers is vernaamlik Suid-Afrikaners; een gebruiker bevind hom in Engeland, twee in Duitsland en een of twee in die VSA. Die probleem is ook nie soseer om afgetrede mense te werf nie; dit is eerder 'n gesukkel om die jongmense betrokke te kry. Daar is altyd nuwe gebruikers en proeflesers nodig gegewe die geweldige werksomvang. Belangstellendes kan die Facebookgroep kontak.
10 September 2021: Op die middagnuusprogram, Spektrum, Radio Sonder Grense, word die onderhoud tussen Marlinée Fouché en Deon Steyn uitgesaai, ter viering van die 100 000ste artikel. Die sukses is deels toe te skryf aan die Wikipediane se verbintenis daartoe en toewyding om altesaam 15 artikels per dag te skep, verkieslik met 'n Suid-Afrikaansheid. Die rol van die burokrate en administrateurs word net vlugtig weer aan die leke verduidelik. Ook die wenslikheid van registrasie word aangeroer. Die Afrikaanse Wikipediane wat 'n geruime tyd al bydra word oor die algemeen as 'n hegte gemeenskap beskou; elkeen het sy eie spesialiteit. Tot dusver is daar geen ander Afrikaanse digitale ensiklopedieplatform wat 'n verskeidenheid onderwerpe aanraak nie, en vakliteratuur (in boekvorm) is vir die publiek oor die algemeen byna onbekostigbaar en lomp ('n skoolkind kan gemakliker inligting op sy selfoon bekom en "ronddra"). Maar, deur die kennis te verwerk en die bronne te lys, kan daar altyd iemand wees wat die feite gaan naspoor. Skoolverwante onderwerpe (sedert die Covid-inperkingstydperk) kry die meeste aftrek. Steyn bedank ook die ondersteuning en goedgesindheid van die Afrikaanse Akademie, in die verkryging van die nodige vakterminologie om die artikels te skryf.
13 September 2021, 11:29-11:34. Omroepster Susan Botha gesels op Pretoria FM met Deon Steyn, direkteur van die WikimediaZA Stigting, ook oor die 100 000-kerf wat bereik is voor die 20ste verjaarsdag wat op 16 November 2021 gevier sal word. Die Afrikaanse Wikipedia is 71ste op die ranglys van die Wikipedias wat grootte aanbetref, uit 353 tale. Dit vergelyk goed, sou mens in ag neem dat Afrikaans die 140ste grootste taal uit die 7 000 tale dwarsoor die wêreld is. Van die inhoud wat die besoekers kan verwag is "iets vir almal". Hy beskou veral die sterrekundeportaal as wêreldklas en op datum. Meer as 1 300 visartikels is beskikbaar, meer as 3 000 fynbosspesies, meer as 700 boomspesies, en die artikels van die Suid-Afrikaanse Vloot vorder fluks. Die Wiskundeportaal kort wel aandag sodat leerlinge, onderwysers en ouers die artikels bruikbaar genoeg kan vind. Op die vraag hoe iemand betrokke kan raak is die registrasie en IP-adresopsie beskikbaar, hoewel laasgenoemde nie daarin slaag om die gebruiker by die gemeenskap in te skakel nie. 'n Artikel wat veral moeite geverg het om te vertaal is die Manhattan-projek – die hulp van die Taalkommissie moes telkens ingeroep word vir die kernfisikabegrippe.
14 November 2021. 'n Berig verskyn in die Afrikaanse Sondagkoerant, Rapport, wat melding maak van die Afrikaanse Wikipedia se 20ste verjaarsdag wat die Dinsdag, 16 November, in Pretoria luisterryk gevier word. Teen saktyd was dit die grootste Afrikataal en die 71ste grootste van altesaam 323 tale op die digitale ensiklopedie, met 16 administrateurs en 4 burokrate. 5,5 miljoen bladlese in Juniemaand 2020 het sy hoogtepunt in Februarie 2021 bereik – 10,9 miljoen. Die onderwerpe is wyd uiteenlopend: die ruimte, geologie, die Suid-Afrikaanse susterskerke, vegvliegtuie, politieke figure, skrywers, kunstenaars, stoomlokomotiewe, noem maar op. Maryana Iskander, hoofuitvoerende beampte van Wikimedia, het aan die koerant gesê: "Hul werk is 'n voorbeeld daarvan dat Wikipedia meer as net 'n webtuiste is: Dit is ook mense wat aan mekaar verbind is deur hul passie vir kennis."
Saam met die sjampanjeproppe wat klap, volg die hoofpyn. Vergrysing is maar een kopseer – die meeste bydraers van hierdie Gideonsbende is "minstens 30 jaar oud", met weinig jonger bydraers met geesdrif wat aansluit en handjie bysit. Die druk op Afrikaans as onderrigtaal knel die aantal nuwe tegniese boeke en tegniese handboeke in Afrikaans wat as bron moet dien – die meeste Afrikaanse werke is reeds uitgeput of te verouderd vir gebruik (of eenvoudig onbekombaar). Sonder ironie word daar juis nou meer vertalings uit die Engelse Wikipedia gedoen. Die Afrikaanse Wikipedia het geen groot begroting nie, en elkeen moet op eie houtjie oor die weg kom – sonder 'n sent van die Suid-Afrikaanse regering. Die betrokkenheid van die bruin gemeenskap by die projek kan beter wees. Masjienvertalings en vandalisme duik kort-kort op en word hand en tand beveg.
22 November 2021. Marlinée Fouché, RSG nuusjoernalis lewer ‘n inset op Monitor oor die mag van Afrikaans in die digitale ruimte deur daarop te wys dat Afrikaans een van slegs 5 moderne tale is, wat so gevorderd is dat dit sedert die begin van die twintigste eeu tot volwaardige akademiese taal gevorder het. Daar word boonop heelwat vordering gemaak in die gebruik daarvan in die digitale ruimte, soos soekenjins en die digitale ensiklopedie, Wikipedia. Tydens die twintigste verjaarsdagviering van dié Afrikaanse Wikipedia is die klem geplaas op die mag van die aanlyn Afrikaanse gemeenskap vir die bevordering van dié taal in die oordrag van kennis. Marlinée Fouché berig diegene wat reeds skouer aan die wiel sit, se geesdrif ken geen perke nie. Deon Steyn (Oesjaar) het gesê dat die Afrikaanse Wikipedia beskryf kan word as een van die grootse voortdurende Afrikaanse gemeenskapsprojekte.
Emeritus professor Laurette Pretorius stel dat ‘n platform soos Wikipedia ‘n bydra lewer tot die voortbestaan van Afrikaans, gebaseer op die aantal moedertaal en ander sprekers, die ouderdom van dié sprekers en taaltegnologie sowel as taalhulpbronne beskikbaar. Laastens kan jy die taal in enige domein, plek en vakgebied gebruik. Vir jong sprekers is die digitale milieu veral goed, maar die vraag bestaan of jong mense dit in Afrikaans wil doen. Die vloeibaarheid van Wikipedia maak dit ideaal om die taal uit te bou. Volgens prof Pretorius kan ‘n Wikipedia-bydraer soms ‘n term in ‘n artikel plaas wat dan weer deur ander gebruikers verander kan word indien nodig. Elke mens kan bydra en elke mens kan redigeer. Pretorius beskou Wikipedia as ‘n toenemend noodsaaklike liefdestaak. Die feit dat ons in die digitale wêreld ingedwing is, en met die pandemie het mense tot die besef gekom dat daar soveel geleenthede is, soveel goed om te doen en soveel probleme wat opgelos kan word.
Marlinée Fouché vra wie is die skrywer wat op die stadium hierdie liefdestaak aanpak. Rooiratel, Oesjaar en Sobaka stel hulself voor. Hierdie skrywers is tussen dertig en sestig jaar oud. Rooiratel verwys na ‘n gunsteling kleur en dier, Oesjaar na whisky wat altyd ‘n goeie oesjaar het, in teenstelling met wyn, en Sobaka (Russies vir hond) na ‘n voorheen ietwat obsessiewe belangstelling in die USSR en Rusland. Hy het dié naam vir ‘n hond gegee net voor hy sy Wikipedia gebruikersnaam geskep het. Rooiratel stel dit dat ‘n persoon nie noodwendig ‘n kenner op ‘n onderwerp hoef te wees om ‘n artikel daaroor te skryf nie. ‘n Persoon kan gebruik maak van bronne en verwysings van ander mense, wat die kenners is. Jou taak as Wikipedia-skrywer is om dit bymekaar te sit. Onderwerpe waaroor Rooiratel skryf is uiteenlopend. Hy verwys na die interessante verhaal van Rosamund Everard-Steenkamp, een van die eerste vroulike vlieëniers in Suid-Afrika, wat ook die eerste vrou ter wêreld was wat 'n straalvliegtuig gevlieg het. Hierdie artikel bly uniek aan die Afrikaanse Wikipedia.
Sobaka verwys na die uitdagings om tegniese terme in Afrikaans op te spoor tydens die vertaal van artikels na Afrikaans. Hy noem byvoorbeeld dat hy tydens die vertaling van die Wright-broers artikel, ‘n lugvaart-termelys wat ‘n individu goedgunstiglik op die internet geplaas het, as van groot waarde gevind het. Op die vraag hoekom iemand soveel tyd sou spandeer om sonder betaling artikels op Wikipedia te skep, het Sobaka grappenderwys genoem dat dit weens die verslawende aard daarvan is. Hy stel dat dit in wese ‘n interne motivering is wat dit op die ou einde moontlik maak. Oesjaar bevestig hy is ook verslaaf aan Wikipedia. Dit gee hom die geleentheid om sy brein te gebruik en terselfde tyd kennis op te doen. Volgens Rooiratel sal iemand wat nie self op Wikipedia werk nie, nie maklik verstaan waarom iemand so baie vrye tyd daaraan spandeer nie. Rooiratel bevestig dat enigiemand ‘n bydrae kan lewer tot Wikipedia. Daar sal altyd iemand wees wat die antwoord ken en/of leiding kan verskaf waar nodig.
2022
14 Augustus 2022. Ian Gilfillan (ook bekend as Greenman), gee 'n kort oorsig van die algemene stand van die Suid-Afrikaanse Wikipedias. Die Afrikaanse Wikipedia het die 100 000-mylpaal bereik en toon steeds ononderbroke vooruitgang. Die getal bydraers floreer, die talryke administrateurs is moedertaalsprekers. Voorts is goeie bande met die Afrikaanse media gesmee om nie uit die kollig te verdwyn nie.
18 Augustus 2022, 20:28 tot 20:34. Deon Steyn, direkteur van die Wikimedia Stigting, het weer die gehoorstuk in die hand wanneer Susan Botha van Pretoria FM hom tydens Rondomtalie 'n paar vragies stel. Die Afrikaanse Wikipedia het reeds 104 000 artikels bereik en uit 328 Wikipedias is die Afrikaanse Wikipedia nou in die 69ste plek. Die bladtrekke is so 10 miljoen per maand. Volgens Steyn kom die eer waarskynlik Covid-19 toe: die onderwysers het met hul hande in die hare gesit, die pad van die minste weerstand gevolg en die leerlinge allerlei take met behulp van die internet laat doen; sodoende is die Afrikaanse Wikipedia vir die eerste keer in hul midde ontdek. Die meeste bydraers is al 'n dekade of langer betrokke, en hul beroepe en belangstellings is van uiteenlopende aard. Nuwelinge wat wil bydra kan registreer, maar indien hul so effe afgeskrik voel deur die nuwe en onbekende omgewing, kan hul gaan aanklop by die Suid-Afrikaanse Akademie vir Wetenskap en Kuns (met spesiale dank aan prof. Anne-Marie Beukes). Vir hierdie opleiding kan die instituut geskakel word by 086-133-3786. Ook gaan borde uitgehang word wat die SAAWK aandui as die fisiese tuiste van die Afrikaanse Wikipedia, ten einde die organisasie (die Afrikaanse Wikipedia) vir die breë publiek sigbaar te maak. Wat die kriteria vir bydraers aanbetref moet diegene onthou dat die styl koud, onpartydig, feitelik, emosieloos en betreklik droog en humorloos is, soos 'n ensiklopedie betaam. Die probleem word op sy naam genoem, en basta: indien die nuweling hom of haar nie hiermee kan vereenselwig nie, is hul roeping eerder om storieboeke te skryf. Die toekoms van Wikipedia lyk besonder blink, sê Steyn: hoe swaarder die monolitiese politiek teen Afrikaans begin draai, des te meer sal bydraers toestroom om te red wat daar nog te redde is vir die nageslag. 16 November 2022. ‘n Funksie om die Afrikaanse Wikipedia se 21ste verjaarsdag te vier word aangebied by die kantore van die Suid-Afrikaanse Akademie vir Wetenskap en Kuns in Pretoria. Die Akademie het ook tydens die funksie amptelik die fisiese tuiste van die Afrikaanse Wikipedia geword toe Prof Anne-Marie Beukes, uitvoerende hoof van die Akademie en Deon Steyn, direkteur van die Afrikaanse Wikipedia ‘n naambord onthul het wat lees ‘’Die Suid-Afrikaanse Akademie vir Wetenskap en Kuns is die trotse tuiste van die Afrikaanse Wikipedia’’. Deon Steyn bring hulde aan al die gebruikers wat bygedra het om die 105 580 artikels soos op 16 November 2022, reeds op die Afrikaanse Wikipedia geplaas is. Hy stel ‘n ambisieuse doelwit van 1 miljoen artikels teen 2026. Steyn wys ook daarop dat die drie aktiefste bydraers ouer as 60 is, wat weereens die erns van die werwing van jong bydraers onderstreep. In terme van die pad vorentoe word onder andere opleiding, besoek aan skole, skakeling met die Afrikaanse Departemente aan universiteite, media verhoudings en spesiale projekte soos skryfkompetisies voorgestel.
2023
27 April 2023. Die Afrikaanse Wikipedia, in samewerking met Netwerk Namibië, het ’n werkwinkel aangebied in Windhoek. Daar was dertien verteenwoordigers van, onder andere die Namibiese Departement van Kuns en Toerisme, die Universiteit van Namibië en die ATKB. Deon Steyn, Direkteur Afrikaans van WikimediaZA, het die werkswinkel aangebied. Deon het gefokus op die geskiedenis van Wikipedia en veral op die Afrikaanse Wikipedia. Daar is ook besluit dat die werkswinkel ’n jaarlikse instelling gaan word en dat ’n Afrikaanse Wikipedia-naambord by die kultuurmuseum aangebring gaan word.
19 Julie 2023. In ‘n artikel “Biggest South African language Wikipedias and their editors” deur Hanno Labuschagne gepubliseer op MyBroadband verklaar Douglas Scott, direkteur van Wikimedia ZA dat: “Behalwe Engels, is Afrikaans verreweg die grootste Suid-Afrikaanse Wikipedia taal – beide in terme van aantal artikels en grootte van hul vrywilligersgemeenskap.” "Afrikaanse Wikipedia het 'n stadium van vinnige groei in die aantal nuwe Wikipedia-artikels wat elke dag geskep word en 'n lesertaltoename van 15% in die afgelope jaar betree." In die geheel beklee Afrikaans die 70ste plek uit 322 wêreldtale waarin Wikipedia-artikels geskryf is. Deon Steyn, inwoner van Krugersdorp, het meer as 10% van alle Afrikaanse inskrywings op Wikipedia bygedra, het Scott aan MyBroadband gesê. Die voormalige Telkom-werknemer het homself onlangs in 'n onderhoud met die Afrikaanse aanlyn publikasie Netwerk24 as 'n "oupa" van Wikipedia beskryf. In die afgelope 14 jaar het hy meer as 12 565 Afrikaanse artikels geskryf en 208 000 regstellings onder die gebruikersnaam “Oesjaar” aangebring. Volgens Wikimedia ZA-lid Ian Gilfillan was die top Afrikaanse Wikipedia artikel skeppers in 2022, Oesjaar met 2 156, Aliwal2012 met 1 828, Burger Behr met 622 en Rooiratel met 612.
Groei
Die Afrikaanse Wikipedia was een van die eerste Wikipedias, maar het aan die begin stadig gegroei. Dit het eers in 2004 spoed opgetel, weereens in 2011, en het skerp gegroei in 2018 en 2019 veral te danke aan veelvuldige botbydraes.
Mylpale
Op 29 Mei 2022 het die Afrikaanse Wikipedia die Birmaanse Wikipedia verbygesteek wat aantal artikels betref, om die sewentigste plek van alle wikipedias in te neem.
Volgens statistieke is die volgende mylpale deur die Afrikaanse Wikipedia behaal:
Toendra
Die woord toendra kom uit Kildin Sami, ’n taal wat op die skiereiland Kola gepraat word. Dit is die genitief van toendar, "boomlose steppe".
Die algemene klimaat op ’n toendra is ongunstig vir die groei van hoë plante. Die bodem is gedurende minstens ses maande van die jaar gevries of met sneeu bedek. Die groeiseisoen is baie kort en die gemiddelde temperatuur van die warmste maand is onder 10 °C.
In die somer ontdooi slegs die boonste laag van die bodem. Hoewel min reën voorkom, is die bodem van ’n toendra meestal moerasagtig omdat die water nie kan wegsink nie weens die bevrore onderlaag en omdat daar min verdamping is. Op baie plekke word dan ook veen aangetref. Tipies van ’n toendra is ook die poligoonbodem, waarin stene as gevolg van die werking van die ryp in veelhoeke gerangskik is.
Toendras kom onder andere in Rusland, Ysland, Kanada en Alaska voor. In die suide word dit deur die taiga begrens. Ook op Suid-Afrikaanse grondgebied, op die Prins Eduard-eilande, kom toendra voor. Dit behoort tot die ekostreek van die Indiese Oseaan se Antarktiese eilande.
Egte toendra is kenmerkend vir die noordelike poolstreke. Die temperatuur styg nie meer as 50 tot 120 dae per jaar bo vriespunt nie en dan ook net tot 5 °C. Boomgroei is gevolglik nie moontlik nie en die toendraplantegroei bestaan uit oorwegend mosse, korsmosse, lae kruidagtige plante en dwergstruike. Dergelike plantegroei is 'n aanpassing by die koue en word ook in hooggebergtes, bo die boomgrens, aangetref; daarom word die streek dikwels die Alpynse toendra genoem.
Daar bestaan egter belangrike verskille tussen die twee habitatte. In die noordelike toendra is die grond die hele jaar bevrore (ysgrond). Gedurende die somer ontdooi net ’n dun bolaag van 'n paar sentimeter. Die smeltwater uit hierdie laag kan nie in die bevrore ondergrond wegsak nie, sodat uitgestrekte moerasse in die somer in die laerliggende dele van die toendra ontstaan.
Die bodem self is baie ongelyk vanweë die herhaaldelike bevriesing en ontdooiing van die bolaag. Bowendien skuif die swak bolaag in die somer maklik weg van die harde ondergrond (bodemvloeiing), waardeur groot ongelykhede ontstaan. Ander belangrike verskille met die boomlose gebiede in die berge is die geringe reënval, die langer dag (in die somer gaan die son in die poolgebied byna nie onder nie) en die gelykmatiger temperature. In die hooggebergtes is die reënval hoër, sodat die plante met 'n dik laag sneeu bedek is.
Dit beskerm die plante wel teen die koue, maar dit duur in die lente lank voordat al die sneeu gesmelt het en die plante kan uitgroei. Omdat dag en nag mekaar in die hooggebergtes normaal afwissel, is die temperatuursverskille daar baie groter as in die toendra. Dit is vandag duidelik dat die ooreenkoms tussen die plantegroei van die hooggebergte en dié van die toendra nie so groot is as wat daar ’n lang tyd gemeen is nie.
Plantegroei
Die baie ure ononderbroke daglig beteken dat net langdagplante in die toendra kan groei. Baie spesies besit harige stingels en blare. Die hare vorm 'n warmte-isolerende lagie rondom die plantweefsel. Metings het aangetoon dat die temperatuur aan die oppervlak van die stingels soms 4 tot 18 °C hoër is as die omgewingstemperatuur. Op grond van die oorheersende plantegroei kan daar tussen dwergstruik-, rots- en fjeld-, mos- en korsmostoendra onderskei word.
Magnesiumhidroksied
Magnesiumhdroksied is 'n chemiese verbinding met formule. Dit is 'n vastestof wat effens in water oplosbaar is en basiese eienskappe besit. Dit word in die natuur as die mineraal brusiet aangetref.
Toendra
Plantegroei
In die dwergstruiktoendra oorheers lae struike soos Loiseleuria procumbens, Empetrum hermaphroditicum, Rhododendron-spesies, jakkalsbessies (genus Vaccinium) en Salix arctica. Teen die beskutte suidhellings in heuwelagtige gebiede word die plantegroei deur grasse en baie kruidagtige blomplante soos steenbreke (genus Saxifraga) en verskillende spesies luiskruid (genus Pedicularis) en Arktiese perdeblomme (genus Taraxacum) gevorm.
In die hoër dele word die fjeldtoendra aangetref, met 'n skaars begroeiing van oorwegend mosse en korsmosse en 'n paar hoër plante soos sipergras (genus Carex) en onder meer Arktiese papawer (Papaver radicatum), 'n klein plantjie met groot, geel blomme en donsige stingels. In die mostoendra oorheers die mosse, veral veenmosse (genus Sphagnum). Die korsmostoendra, wat op die kaal rotse aangetref word, word gekenmerk deur baie korsmosse (klas Lichenes) waarvan die rendiermos (Cladonia rangiferina) die belangrikste is.
Magnesiumhidroksied
Gebruik
'n Suspensie van die hidroksied in water – melk van magnesia – het 'n pH van ongeveer 9,5 tot 10,5 en word soms teen maagsuurprobleme aangewend. Dit word in die suikervervaardiging en vir die vervaardiging van magnesiummetaal gebruik. Dit word ook as brandvertragende middel gebruik omdat dit bo 'n temperatuur van 325 °C ontbind en 31% water vrystel.
Toendra
Dierewêreld
Die meeste diere wat in die toendra leef, kom oorspronklik uit Sentraal-Asië en het van hier sowel in 'n oostelike as in ’n westelike rigting versprei. Gevolglik is die baie toendrabewoners oor al die poolstreke versprei (sirkumpolêre verspreiding). In die somer wemel die toendra van insekte.
Die aantal spesies is baie kleiner as in die gematigde en warmer streke, maar daar is groot getalle van elk. Die meeste het 'n donker kleur om soveel moontlik warmte te absorbeer ten einde die regte temperatuur te behou, en by ŉ paar spesies is 'n opvallend hoë cholesterolgehalte in die weefselvloeistof teenwoordig, wat as 'n soort teenvriesmiddel funksioneer. Die meeste voëls is trekvoëls en baie swemvoëls soos strandlopers en pluviers broei in die moerasse.
In die droë gebiede broei kemphane. Die laer plantegroei is 'n ideale skuil- en broeiplek vir verskillende sangvoëls soos nagtegale en koestertjies. Plantsade en insekte is die voëls se belangrikste voedsel. Teen die einde van die somer trek hulle na warmer streke om te oorwinter. Net die sneeufisante en sneeu-uile bly gedurende die winter in die toendra. Ook klein soogdiere is volop, veral knaagdiere. Behalwe pikas (genus Ochotona) en marmotte, is veral lemmings (genus Lemmus) tipiese toendrabewoners.
Hulle vermenigvuldig vinnig. Elke drie tot vyf jaar neem hulle getalle so toe dat die voedsel skaars word en die diere in groot getalle migreer. Hulle steur hulle dan aan geen hindernisse op hul roete nie en trek in 'n reguit lyn verder. Wanneer hulle op hul pad by 'n breë rivier of by die see kom, spring hulle in die water. Die oorsaak van hierdie selfmoordtrek is nog onbekend. Lemmings is die vernaamste prooidiere van roofvoëls, vosse, hermelyne en wesels.
Wanneer die lemmings se getalle afneem, trek die sneeu-uil en die ander roofvoëls weg, selfs na Wes-Europa. Die groot plantvretende diere in die toendra word deur die kariboe in Noord-Amerika en die Europese wilde rendier verteenwoordig. In Groenland en Kanada kom ook muskusbeeste voor, wat met hul digte harekleed besonder goed teen die koue beskerm is. In die somer kry hulle voedsel in oorvloed in die vorm van jong knoppe, takke en gras. In die winter soek hulle met hul hoewe onder die sneeu na mos.
Nobuhisa Yamada
Nobuhisa Yamada (gebore 10 September 1975) is 'n voormalige Japannese sokkerspeler. Hy het vir die Japanse nasionale sokkerspan uitgedraf.
Suzuka Internasionale Renbaan
Die Suzuka Internasionale Renbaan of Suzuka Circuit (鈴鹿 サ ー キ ッ ト Suzuka Sākitto) is 'n Formule Een motorsport- en motorfietsrenbaan geleë in Ino, Suzuka, Mie Prefektuur, in Japan.
Dit word bedryf deur Mobilityland Corporation, 'n filiaal van die Honda Motor Co, Ltd. Dit is die tuiste van onder andere die jaarlikse Japannese Grand Prix en het 'n kapasiteit van 155,000.
Geskiedenis
Suzuka is in 1962 ontwerp as 'n Honda-toetsbaan deur die Nederlander John "Hans" Hugenholtz. Dit is een van die min bane ter wêreld om 'n "figuur-8" uitleg te hê, met die 1,2 km agterste pylvak wat die voorste gedeelte kruis deur middel van 'n oorbrug.
Damon Galgut
Damon Galgut (Pretoria, 12 November 1963) is 'n Suid-Afrikaanse skrywer wat in Engels skryf. Op 3 November 2021 het hy die Booker-prys vir sy boek The Promise gewen. Sy werk was ook in 2003 en 2010 op die kortlys vir die prys.
Vroeë lewe en opvoeding
Galgut is in Pretoria, Suid-Afrika, gebore. Sy vader was uit 'n Joodse familie en sy moeder het haar tot die Judaïsme bekeer.
Galgut het in 1981 aan Pretoria Boys High School gematrikuleer en was in dié jaar sy skool se hoofseun. Hy het daarna drama aan die Universiteit van Kaapstad studeer.
Letterkundeloopbaan
Galgut het sy eerste roman, A Sinless Season (1982), geskryf toe hy 17 jaar oud was. Sy volgende boek was 'n versameling kortverhale met die titel Small Circle of Beings (1988). Sy roman The Beautiful Screaming of Pigs (1991) het in 1992 die Central News Agency-prys vir Letterkunde gewen.
Van sy volgende roman, The Quarry (1995), is 'n rolprent gemaak wat in 1998 uitgereik is. 'n Tweede weergawe is in 2020 uitgereik.
Nadat sy vyfde roman, The Good Doctor, in 2003 gepubliseer is, het Galgut se werk beter bekend geraak buite Suid-Afrika. Die boek is goed deur resensente ontvang en was in 2003 op die kortlys vir die Booker-prys. Dit het ook die Statebondskrywersprys vir Beste Boek: Afrika (2003) gewen.
Sy roman In a Strange Room was op die kortlys vir die Booker-prys vir fiksie. Sy roman The Promise het in 2021 die Booker-prys gewen. Hy was die derde Suid-Afrikaanse skrywer wat dit wen, naas Nadine Gordimer en J.M. Coetzee, wat twee keer gewen het.
Galgut sê die tema van die boek is tyd. Die oorspronklike idee kom van 'n gesprek met 'n vriend, wat die laaste oorblywende lid van sy familie is. Hy het Galgut vertel van die begrafnisse van sy ma, pa, broer en suster wat hy bygewoon het.
Persoonlike lewe
Galgut is gay en het al gesê dit laat hom in sy skryfwerk meer op manlike verhoudings fokus. Hy woon sedert die vroeë 1990's in Kaapstad.
Galgut is 'n ywerige reisiger en het The Good Doctor in 'n hotel in Goa, Indië, geskryf. Hy sê hy is "obsessief' oor joga en het vir 'n ruk nie 'n motor of televisie besit nie. Hy het 'n "fetisj oor skryfbehoeftes" en skryf sy boeke eers in lopende skrif en tik dit daarna op 'n tikmasjien. Hy gebruik 'n spesifieke Parker-skilpaddopvulpen vandat hy 20 is.
Andrés Iniesta
Andrés Iniesta Luján (gebore op 11 Mei 1984 in Fuentealbilla) is 'n Spaanse sokkerspeler. Hy speel sedert 1996 as middelvelder by FC Barcelona en draf ook vir die Spaanse nasionale sokkerspan uit. Sy bynaam is El Blanquito (Die Bleekgesig), wat na sy bleek gelaat verwys, 'n familietrek van sy moeder se kant.
Internasionale loopbaanstatistieke
Vir die Spaanse nasionale sokkerspan:
Johanne Krum-Hunderup
Johanne Krum-Hunderup (2 Februarie 1853 – 24 September 1929) was 'n Deense aktrise. Sy was bekend vir haar rolle in die rolprente Ballettens Datter (1913), Spejlets Spaadom (1916), Hjertekrigen paa Ravnsholt (1917), en Hendes Hjertes Ridder (1918).
Blougespikkelde tamarin
Die Blougespikkelde tamarin (Anampses caeruleopunctatus) is 'n vis wat voorkom in die Stille Oseaan, die Indiese Oseaan, die Rooisee, Oman en die ooskus van Afrika suidwaarts tot by die suide van KwaZulu-Natal. In Engels staan die vis bekend as die Bluespotted tamarin.