cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Olimpiese Winterspele 1924
Die Olimpiese Winterspele 1924 (Frans: Les Jeux olympiques d'hiver de 1924), amptelik bekend as die Iste Olimpiese Winterspele, is tussen 25 Januarie en 5 Februarie 1924 in Chamonix-Mont-Blanc, Frankryk, aangebied. In 1921 stem die Internasionale Olimpiese Komitee in om 'n Internasionale Wintersportweek (Semaine des Sports d'Hiver) in 1924, dieselfde jaar as die Somerspele in Parys te hou. Hierdie sportweek vind in Chamonix-Mont-Blanc, aan die voet van die Mont Blanc plaas, en was 'n reuse sukses. Daar word besluit dat dit voortaan elke vier jaar losstaande van die Somerspele aangebied sal word. Daarmee word die sportweek die Iste Olimpiese Winterspele.
Sporte
6 Olimpiese sporte is tydens die Spele beoefen. • 2
Deelnemende nasies
Hier volg 'n alfabetiese lys van al die Nasionale Olimpiese Komitees wat deelgeneem het. Waar beskikbaar word die getal atlete per land in hakies aangedui: • 4
Getal medaljes
Hier is die top tien lande wat medaljes by die Spele verower het:
Danny Tamberelli
Danny Tamberelli (gebore 8 Februarie 1982) is 'n Amerikaanse akteur. Hy is bekend vir sy rolle in die rolprent The Mighty Ducks (1992) en in die televisiereekse The Adventures of Pete & Pete (1992) en The Magic School Bus (1994).
Panamalandengte
thumb|320px|Die Panamalandengte. Die Panamalandengte (Spaans: Istmo de Panamá; Engels: Isthmus of Panama), ook bekend as die Dariénlandengte, is die smal stuk land tussen die Karibiese See en die Stille Oseaan wat Noord- en Suid-Amerika verbind. Die bevat die land Panama en die Panamakanaal. Nes ander landengtes, is dit ’n terrein van groot strategiese waarde.
Die landengte het sowat 2,8 miljoen jaar gelede ontstaan en die Atlantiese en Stille Oseaan geskei. So is die Golfstroom geskep. Die eerste persoon wat dié moontlikheid genoem het, was die Noord-Amerikaanse paleontoloog Henry Fairfield Osborn in 1910. Hy het dié voorstel geskoei op die fossielrekord van soogdiere in Sentraal-Amerika. Dit was die grondslag vir Alfred Wegener se teorie in 1912 oor kontinentale verskuiwing.
Geskiedenis
thumb|links|240px|’n Olieskildery van 1850 deur Charles Christian Nahl van die Panamalandengte. Vasco Núñez de Balboa het van plaaslike inwoners van die Suidsee gehoor terwyl hy aan die Karibiese kus gevaar het. Op 25 September 1513 het hy die Stille Oseaan gesien. In 1519 is die dorp Panamá naby ’n klein inheemse nedersetting aan die kus gevestig. Ná die ontdekking van Peru het dit tot ’n belangrike handelshawestad ontwikkel en ’n administratiewe sentrum geword. In 1671 het die Walliese kaapvaarder Henry Morgan die Panamalandengte van die Karibiese kant af oorgesteek en Panamá verwoes. Dit is daarna ’n paar kilometer ver na ’n klein skiereiland in die weste verskuif. Die ruïnes van die ou stad, Panamá Viejo, word bewaar en is sedert 1997 ’n Unesco-wêrelderfenisterrein.
Silwer en goud is van die Spaanse kolonie Peru per trein oor die landengte vervoer na Porto Bello, van waar Spaanse skepe dit na Sevilla en Cádiz geneem het.
Die goudstormloop in Kalifornië, wat in 1849 begin het, het ’n groot toename teweeggebring in die mense wat van die Atlantiese na die Stille Oseaan vervoer moes word. Stoomskepe het gouddelwers van Oos-Amerikaanse hawens af gebring en hulle het te voet, te perd en later per trein oor die landengte gereis. Aan die kant van die Stille Oseaan het hulle aan boord van skepe gegaan wat op pad na San Francisco was.
Ferdinand de Lesseps, die man agter die Suezkanaal, het in 1880 die Panama Canal Company gestig wat in 1889 in die Panamaskandaal bankrot gespeel het. In 1902-'04 het die Verenigde State die land Colombia gedwing om onafhanklikheid aan die "departement van die landengte" toe te ken, waarna hulle die oorblywende bates van die Panama Canal Company gekoop en die kanaal in 1914 voltooi het.
Geologie
thumb|220px|Die sluiting van die landengte het gelei tot [[Spesievorming#Allopatriese spesievorming|allopatriese spesievorming van see-organismes aan weerskante (blou en groen). Landspesies het egter tussen die twee kontinente begin migreer omdat hulle oor die landbrug kon loop wat gevorm het.]]
’n Aansienlike kanaal, bekend as die Sentraal-Amerikaanse Seeweg, het lank gelede die kontinente Noord- en Suid-Amerika geskei – wat beteken die water van die Stille en Atlantiese Oseaan kon vrylik meng. Onder die oppervlak was twee tektoniese plate van die aardkors stadig aan die bots, en dit het die Cocosplaat onder die Karibiese plaat laat ingly. Die druk en hitte wat dié botsing veroorsaak het, het gelei tot die vorming van vulkane onder die water waarvan sommige groot genoeg geword het om eilande te vorm. Intussen het die beweging van die twee tektoniese plate ook die seebodem opgedruk totdat sekere dele eindelik bo die wateroppervlak verskyn het.
Daar is ook aanduidings dat die ontstaan van hierdie landmassa en die daaropvolgende warm, nat weer oor Noord-Europa gelei het tot die vorming van die groot Arktiese yskap en bygedra het tot die huidige ystydperk. Dat warm strome kan lei tot ysvorming klink dalk vreemd, maar verhitte lug oor die warm Golfstroom kan meer vog hou en die gevolg is groter neerslag, wat kan bydra tot die vorming van ’n sneeumantel.
Die vorming van die Panamalandengte het ook ’n groot rol gespeel in biodiversiteit op die planeet. Die brug het dit vir diere makliker gemaak om tussen die twee kontinente te migreer. Dié voorval is in paleontologie bekend as die Groot Amerikaanse Fauna-uitruiling. In Noord-Amerika kan die opossum, gordeldier en ystervark teruggespoor word na voorsate van oorkant die landbrug in Suid-Amerika. Net so het bere, katte, honde, perde en llamas suid oor die landengte getrek.
Biosfeer
As die brug wat twee enorme landmassas verbind, is die Panama-biosfeer gevul met fauna en flora van Noord- en Suid-Amerika wat oorvleuel. Daar is byvoorbeeld meer as 978 voëlspesies in die gebied. Die tropiese klimaat moedig ook groot spesies met helder kleure aan: insekte, amfibieë, voels, vis en reptiele. Die landengte word in die lengte deur ’n bergreeks verdeel, en daarom is die weer gewoonlik nat een die Atlantiese kant, maar nat én droog aan die Stille Oseaan se kant.
Hermann Hoth
Hermann Hoth (12 April 1885 - 25 Januarie 1971) was 'n Duitse leërbevelvoerder en oorlogsmisdadiger tydens die Tweede Wêreldoorlog. Hy het geveg in die Slag van Frankryk en as pantserkommandant aan die Oostelike Front. Hoth was in bevel van die 3de Pantser-groep tydens Operasie Barbarossa in 1941 asook die 4de Pantser-leër tydens die Wehrmacht se somer-offensief in 1942.
Hoth het die kriminele kommissarisorde tydens die inval in die Sowjetunie geïmplementeer. Na die oorlog is Hoth skuldig bevind aan oorlogsmisdade en misdade teen die mensdom in die verhoor van die Hoë-kommando en tot 15 jaar tronkstraf gevonnis. Hy is in 1954 op parool vrygelaat.
Jay Baker (akteur)
Jay Baker is 'n Amerikaanse akteur en vervaardiger. Hy is bekend vir sy rolle in die rolprente April Fool's Day (1986) en Naked Lies (1998), en in die televisiereekse CBS Summer Playhouse (1987) en Star Trek: Deep Space Nine (1993).
Denholm Elliott
Denholm Elliott (31 Mei 1922 – 6 Oktober 1992) was 'n Engelse akteur. Hy was bekend vir sy rolle in die rolprente Raiders of the Lost Ark (1981), Trading Places (1983), A Room with a View (1985), en Indiana Jones and the Last Crusade (1989).
Jay North
Jay North (gebore 3 Augustus 1951) is 'n Amerikaanse akteur. Hy is bekend vir sy rolle in die rolprente Pepe (1960) en Maya (1966), en in die televisiereekse Dennis the Menace (1959) en Maya (1967).
Henco Venter
Henco Venter (* 27 Maart 1992) is ’n rugbyspeler wat vir die Cheetahs as flank speel in die Superrugbyreeks en vir die Vrystaat Cheetahs in die Curriebeker- en Vodacombekerreekse. Venter is ’n neef van oud-Springbok Ruben Kruger.
Persoonlike lewe
Venter is ’n teologiestudent aan die Universiteit van die Vrystaat.
Jeug
Venter het die Vrystaat in 2005 in die o/13 Cravenweektoernooi verteenwoordig. In 2008 het hy dieselfde provinsie in die o/16 Grant Khomo-week verteenwoordig en is hy gekies vir die o/16 Elitespan. Hy het in die volgende jaar ook in die Akademieweek gespeel. In 2011 is Venter ingesluit in die Vrystaatse o/19-span wat aan die provinsiale toernooi deelgeneem het, en in die volgende twee jaar het hy die Vrystaat op o/21-vlak verteenwoordig.
Hy het ook in die Varsitybeker vir die Shimlas van die Universiteit van die Vrystaat gespeel. Aan die einde van die 2015-toernooi is Venter ingesluit in die Varsitybeker Droomspan wat ’n vriendskaplike wedstryd teen die Suid-Afrikaanse nasionale o/20 rugbyspan in Stellenbosch gespeel het.
Vrystaat Cheetahs/Cheetahs
Venter het sy debuut vir die Vrystaat Cheetahs gemaak in die Promosie-/relegasiewedstryde vir die 2013 Curriebekerseisoen teen die Oostelike Provinsie. Hy is ook ingesluit in die span vir die 2013 Curriebeker Premierafdeling.
In Julie 2014 het Venter sy kontrak met die Vrystaatse Rugbyunie tot aan die einde van 2015 verleng.
Himalia-groep
Die Himalia-groep is ’n groep onreëlmatige mane van Jupiter waarvan die wentelbane ooreenstem met dié van die maan Himalia. Hulle het waarskynlik dieselfde oorsprong. Die bekende lede van die groep is, van die naaste tot die verste van Jupiter af: Leda, Himalia (die grootste), Lysithea en Elara.
Die voorwerp met die voorlopige naam S/2000 J 11 is voorheen beskou as ’n moontlike kandidaat as lid van die groep, maar dit word nie meer beskou as ’n satelliet van Jupiter nie.
Die Internasionale Astronomiese Unie (IAU) gee name wat op "a" eindig aan die mane in dié groep.
Eienskappe en oorsprong
Die voorwerpe in die Himalia-groep se afstand van Jupiter is in die omgewing van 11,15 en 11,75 gigameter. Hulle het ’n inklinasie van tussen 26,6° en 28,3° en ’n eksentrisiteit (afwyking) van tussen 0,11 en 0,25.
Die satelliete lyk baie eenders en het neutrale kleure. Daar word vermoed hulle is oorblyfsels van ’n asteroïde van die Asteroïdegordel. Die radius van die asteroïde was waarskynlik sowat 89 km. Dit is effens groter as Himalia, wat sowat 87% van die massa van die oorspronklike voorwerp behou het.
Navorsing wys ’n groot moontlikheid van botsings tussen die lede van die groep tydens die bestaan van die sonnestelsel. Dit kan selfs wees dat die huidige groep die resultaat kan wees van meer onlangse botsings tussen prograde en retrograde satelliete, in teenstelling met ’n enkele botsing kort ná die ontstaan van die planeet soos in die geval van die Carme- en Ananke-groep.
Verwysings
Hierdie artikel is vertaal uit die Engelse Wikipedia
Russ Tamblyn
Russ Tamblyn (gebore 30 Desember 1934) is 'n Amerikaanse akteur. Hy is bekend vir sy rolle in die rolprente Seven Brides for Seven Brothers (1954), West Side Story (1961), The Haunting (1963), en Drive (2011).
VfB Stuttgart
VfB Stuttgart is 'n sportklub in Stuttgart, die hoofstad van die deelstaat Baden-Württemberg in Duitsland, veral bekend vir sy sokkerafdeling. Behalwe sokker, het die klub ook onder andere afdelings vir atletiek, vuisbal, hokkie, tafeltennis en sokker-skeidsregters.
Die klub se voorganger is Stuttgart FV 93, wat op 9 September 1893 gestig is as 'n rugbyklub. Die sokkerafdeling is eers in 1908 op die been gebring. In 1909 het die rugby-afdeling die eindstryd om die nasionale titel gehaal, maar met 3-6 teen FSV 1897 Hannover verloor. Op 2 April 1912 het die klub met Kronen-Club Cannstatt saamgesmelt en is die naam verander na die huidige. Laasgenoemde klub is in 1890 gestig en was ook aanvanklik 'n rugbyklub.
In 1933 is Duitse sokker geherorganiseer onder impuls van die Derde Ryk en Stuttgart is ingedeel in die Gauliga Württemberg. Die klub was baie suksesvol in die liga en het die liga in 1935, 1937, 1938 en 1943 gewen voordat die Gauliga-stelsel halfpad deur die 1944–1945 seisoen as gevolg van die Tweede Wêreldoorlog gestaak is. Die klub was egter relatief onsuksesvol by die uitspeelwedstryde om die nasionale titel.
Na die oorlog is die klub in die Oberliga Suid ingedeel. Gedurende hierdie tydperk het die klub die eerste keer vir Stuttgarter Kickers as die topklub in Stuttgart verbygesteek en ook op nasionale vlak is daar in die 1950's groot sukses behaal: Die nasionale titel is die eerste keer in 1950, asook in 1952 gewen. Die DFB-Pokal is ook in 1954 en 1958 ingepalm.
Jennie Kwan
Jennie Kwan (gebore 9 September 1973) is 'n Amerikaanse aktrise. Sy is bekend vir haar rolle in die rolprent Entourage (2015) en in die televisiereekse California Dreams (1992) en When They Cry (2006).
VfB Stuttgart
Die klub speel sy tuiswedstryde in die Mercedes-Benz Arena, gebou in 1913.
Erelys
Duitse sokkerkampioen DFB-Pokal UEFA Intertoto-beker
UEFA-beker eindstryd Europese beker II eindstryd
Kenny Baker (Amerikaanse vermaker)
Kenny Baker (30 September 1912 – 10 Augustus 1985) was 'n Amerikaanse akteur. Hy was bekend vir sy rolle in die rolprente Mr. Dodd Takes the Air (1937), At the Circus (1939), Hit Parade of 1941 (1940), en Silver Skates (1943).
Frank Elliott (akteur)
Frank Elliott (11 Februarie 1880 – Julie 1970) was 'n Engelse akteur. Hy was bekend vir sy rolle in die rolprente Once to Every Woman (1920), Gentle Julia (1923), Secrets (1924), en Easy Virtue (1928).
Michelin
Michelin is 'n bandvervaardiger gebaseer in Clermont-Ferrand in die Auvergne-streek van Frankryk. Dit is een van die twee grootste bandvervaardigers ter wêreld, saam met Bridgestone. Michelin is ook bekend vir sy reisgidse, padkaarte, die Michelin-sterre wat die maatskappy toeken aan restaurante vir hul kos, asook vir hulle gelukbringer, Bibendum, in die omgangstaal bekend as die "Michelin Man".
China Spoorwegingenieurswesekorporasie
Die China Spoorwegingenieurswesekorporasie (Chinees: 中国铁路工程总公司) is 'n groot konstruksiemaatskappy in China wat deur die staat besit word. Die maatskappy is onder direkte toesig van die Nasionale Raad van China. Volgens inkomste is dit die grootste konstruksiemaatskappy ter wêreld.
Rooigrysmuskusskeerbek
Die rooigrysmuskusskeerbek (Crocidura cyanea) is 'n skeerbek wat in feitlik die hele Suid-Afrika voorkom. Dit lewe in die meeste habitats met voldoende skuilplek, word 2 cm hoog en 13 cm lank. Dit weeg ongeveer 6 tot 9 gram. Die diertjie is 'n naglewende insekvreter.
Ted North
Ted North (3 November 1916 – 22 November 1975) was 'n Amerikaanse akteur. Hy was bekend vir sy rolle in die rolprente Chad Hanna (1940), The Bride Wore Crutches (1940), Roxie Hart (1942), en The Unsuspected (1947).
Kommunistiese Manifes
Die Kommunistiese Manifes, wat oorspronklik met die titel Manifes van die Kommunistiese Party uitgegee is, is 'n kort 1848 publikasie geskryf deur die politieke teoretici Karl Marx en Friedrich Engels. Dit word sedertdien erken as een van die wêreld se mees invloedryke politieke manuskripte. In opdrag van die Kommunistiese Liga, sit dit die Jeugliga se doelwitte en program uiteen. Dit bied 'n analitiese ontleding van die klasse stryd (historiese en deshede) en die probleme van die kapitalisme, eerder as 'n voorspelling van kommunisme se moontlike toekomstige manifestasies. Die publikasie bevat Marx en Engels se teorieë oor die aard van die samelewing en die politiek, wat in hul eie woorde, "Die geskiedenis van al die tot nou toe bestaande samelewing is die geskiedenis van klassestryd". Dit voorsien ook kortliks hul idees vir hoe die kapitalistiese samelewing van daardie tyd uiteindelik vervang sou word deur sosialisme, en dan uiteindelik deur kommunisme.
Agtergrond
Geëmigreerde Duitse werkers, onder leiding van Schuster, het die "bourgeois-demokratiese" Liga van die Ballingskap verlaat om die Liga van die Regverdiges (Ligue des Justes) in Parys in 1836 te stig. Aanvanklik was hulle 'n soort genootskap, soortgelyk aan die geheime Franse groepe, insluitend die bekende Société des Saisons, wat 'n rebelse rol sou speel in die aanloop tot die gebeure van 1848.
Verskeie nuanses van filosofiese radikalisme en kommunisme wat na gelykheid streef, het hul gemeenskaplike grond gevind met die Regverdiges. Ondersteuners van Étienne Cabet, sowel as van Ludwig Feuerbach of Wilhelm Weitling, het probeer om hul idees aanvaar te kry. Nóg Karl Marx nóg Friedrich Engels het toe aan die Regverdiges behoort. Hulle het in hul wetenskaplike ondersoeke geglo dat die "Idees" gestagneer gebly het, terwyl dit die "Ekonomiese Feite" (produksieverhoudinge) was wat die grondslag van die samelewing vorm en die wêreld regeer.
Eers in 1847 het die Liga van die Regverdiges die tesisse van Marx en Engels, wat by die Bond aangesluit het, aanvaar. Dit het gebeur by twee kongresse, gehou in Londen, waar die nuwe naam aangeneem is: Liga van Kommuniste. Op hierdie stadium is besluit dat Marx en Engels 'n manifes vir die party moet skryf; dit het die Manifes van die Kommunistiese Party geword.
Die Manifes is geskryf deur Marx vanaf middel Desember 1847 tot einde Januarie 1848, in sy solderkamer in die Elsense Orleansstraat in Brussel. Aan die begin van 1848 het hy dit in Londen in 500 eksemplare laat druk. Op die voorblad het dit die nou bekende slagspreuk "Proletariërs van alle lande, verenig!" Hierdie oproep word aan die einde van die manifes herhaal.
Kort na die publikasie van die manifes, op 22 Februarie 1848, het die Februarie-rewolusie in Parys begin.
Inhoud
Die Kommunistiese Manifes bevat 'n bondige verklaring van die idees van Marx en Engels oor ekonomie, klassestryd en rewolusie, waarop later in Das Kapital uitgebrei sou word, en wat uiteindelik die basis van Marxisme gevorm het. Hierdie uiteensetting is vervat in 'n literêre styl gebaseer op die gotiese roman: die industriële revolusie word voorgestel as 'n towenaar wat nie die kragte wat hy optower nie kan beheer (die moderne werkersklas en die plofbare bevolkingsgroei), 'n duidelike verwysing na Goethe se Der Zauberlehrling en Mary Shelley se Frankenstein.
Die eerste hoofstuk, Bourgeois en Proletariërs, bevat 'n verduideliking van die Marxistiese siening van die geskiedenis, historiese materialisme. Die sentrale konsep is die klassestryd, wat die "enjin" van die geskiedenis is: "Die geskiedenis van elke samelewing wat tot dusver bestaan is die geskiedenis van klassestryd."
In Hoofstuk 2, Proletariërs en Kommuniste, voer Marx en Engels aan dat kommunisme (as enigste stroom) die belange van die proletariaat verdedig. Verder beantwoord dit baie argumente wat teen die kommunistiese aspirasies gebring kan word.
Hoofstuk 3, Sosialistiese en Kommunistiese Letterkunde, bevat 'n analise van die belangrikste sosialistiese idees wat in Marx en Engels se tyd die rondte gedoen het. Niemand word hierin gespaar nie; veral die Franse anargis Pierre-Joseph Proudhon moet dit ontgeld, maar ook die Duitse sosialiste. Laasgenoemde is volgens Marx en Engels verkeerdelik teen die liberale en nasionalistiese aspirasies van die Duitse bourgeoisie, wat in die kwasi-feodale Duitsland as 'n progressiewe strewe deur die arbeidersbeweging omhels behoort te word.
Die kort, slot vierde hoofstuk van die Manifes heet Posisie (of Verhouding) van die kommuniste teenoor (met) die verskillende opposisiepartye (afhangende van die uitgawe) en is hoofsaaklik 'n oproep tot opstand. Dit kom die sterkste na vore in die laaste drie bekende sinne: "Die proletariërs het niks anders as kettings om te verloor nie. Hulle het 'n wêreld om te wen. Proletariërs van alle lande, verenig!"
Ontvangs
Die Kommunistiese Manifes is die eerste keer in 1848 in 'n beperkte uitgawe gepubliseer. Dit het min aandag gekry ten tyde van sy publikasie en in die volgende dekades, des te meer omdat die proletariese rewolusie nie gerealiseer het nie. Slegs die 1871-heruitgawe het 'n blitsverkoper geword: teen daardie tyd het Marx sy reputasie as 'n denker gevestig met die eerste volume van Das Kapital (1867) en sosiale demokrasie het momentum in Duitsland gekry. Vanaf die Russiese Rewolusie het die Manifes in massasirkulasie verskyn.
Die manifes is sedert 2013 op die Wêrelddokumentêre Erfenislys ingesluit. Die enigste bewaarde bladsy van die manuskrip van die Kommunistiese Manifes in die handskrif van Karl Marx is in Nederland, in die argiewe van die Internasionale Instituut vir Geskiedenis.
Karme-groep
Die Karme-groep is ’n groep onreëlmatige mane van Jupiter waarvan die wentelbane ooreenstem met dié van die maan Karme en wat waarskynlik dieselfde oorsprong het.
Eienskappe
Die voorwerpe in die groep se afstand van Jupiter is in die omgewing van 22,9 en 24,1 gigameter. Hulle het ’n inklinasie van tussen 164,9° en 165,5° en ’n eksentrisiteit van tussen 0,23 en 0,27 (met een uitsondering). Die vernaamste lede van groot tot klein is:
Hoërskool Menlopark
Hoërskool Menlopark is 'n openbare Afrikaans-medium sekondêre skool wat in Menlopark, Pretoria, naby Laerskool Menlopark geleë is. Skoliere verwys na hulleself as Parkies. Die skool is in 1963, met 12 klaskamers en 372 leerders in grade 8, 9 en 10 (destyds standerds 6, 7 en 8) begin.
Karme-groep
Eienskappe
Die Internasionale Astronomiese Unie (IAU) gee name wat op "e" eindig aan die mane in dié groep.
Hoërskool Menlopark
Skoollied
Die skool se skoollied, Excelsa Petamus is in 1965 deur ''Mnr. J.J. Botha (lirieke) en Dr O.A. van der Stoep'' (musiek) geskryf. Die eerste strofe van die skoollied lui as volg:
Karme-groep
Oorsprong
Die ooreenkomste tussen dié mane se eienskappe dui daarop dat hulle een voorwerp was wat opgebreek het tydens ’n botsing. Die voorwerp was waarskynlik amper so groot soos Karme, met ’n deursnee van sowat 46 km. Karme bestaan uit sowat 99% van die oorspronklike massa.
Verdere steun vir dié teorie kom van die eenderse kleur van die mane: almal is ligrooi en het infrarooi spektra, nes D-tipe asteroïdes. Dié data stem ooreen met ’n stam-asteroïde uit die Hilda-familie asteroïdes of ’n trojaanasteroïde.
Verwysings
Hierdie artikel is vertaal uit die Engelse Wikipedia
J.G. Links
Joseph Gluckstein Links OBE  (1904–1997) was 'n Britse pelshandelaar, kunshistorikus, reis- en misdaadfiksieskrywer van Joods-Hongaarse afkoms wat - as outodidak - bekendheid verwerf het met sy gedetailleerde kennis van en publikasies oor die werk van die Venesiaanse skilder Canaletto en Venice for Pleasure, 'n reisgids wat beskrywings lewer vir aanbevole staptoere deur Venesië. In die gids het Links hom beperk tot die beskrywing van fisiese besonderhede wat oor die eeue heen grotendeels onveranderd gebly het, en so kan die boekie, wat in 1966 gepubliseer is, ook in die 21ste eeu steeds van nut wees vir die toeris. Net klein wysigings moes aangebring word sedert die eerste uitgawe verskyn het. Links het hom, wat illustrasies betref, beperk tot historiese skilderye, tekeninge en foto's. Die werk is ingesluit in James Mustich se lys van 1,000 Books to Read Before You Die.
J.G. Links was getroud met Mary Lutyens (1908–1999), die vierde en jongste dogter van die Britse argitek Edwin Lutyens.
Ananke-groep
Die Ananke-groep is ’n groep onreëlmatige mane van Jupiter waarvan die wentelbane ooreenstem met dié van die grootste maan in die groep, Ananke, en wat waarskynlik dieselfde oorsprong het.
Die mane se afstand van Jupiter is in die omgewing van 19,3 en 22,7 gigameter. Hulle het ’n inklinasie van tussen 145,7° en 154,8° en ’n eksentrisiteit (afwyking) van tussen 0,02 en 0,28. Die vernaamste lede van groot tot klein is:
Die Internasionale Astronomiese Unie (IAU) gee name wat op "e" eindig aan die mane in dié groep.
Oorsprong
Die Ananke-groep het vermoedelik ontstaan tydens ’n botsing van ’n asteroïde wat in Jupiter se wentelbaan vasgevang is. Die oorspronklike voorwerp was vermoedelik so groot soos Ananke, wat die grootste deel van die oorspronklike massa behou het. Drie van die mane het ook dieselfde grys kleur, terwyl Ananke self op die grens tussen grys en ligrooi is.
Michail Lomonosof
Michail Wasilewitsj Lomonosof (19 November [ O.S. 8 November ] 1711 – 15 April [ O.S. 4 April ] 1765) was 'n Russiese "Renaissance-man", wetenskaplike en skrywer. Lomonosof het belangrike bydraes gemaak tot die letterkunde, opvoedkunde en wetenskap. Sy ontdekkings sluit onder andere die ontdekking van die atmosfeer van Venus in.
As 'n wetenskaplike het hy onder meer bygedra tot die vakgebiede chemie, fisika, mineralogie, geskiedenis, kuns, filologie en optika. Hy was ook 'n digter, en het 'n invloed gehad op die ontwikkeling van literêre Russies.
Lubumbashi
Lubumbashi (voorheen Élisabethville in Frans en Elisabethstad in Nederlands) is die tweede grootse stad in die Demokratiese Republiek die Kongo. Die stad is in die suidooste van die land geleë, en het 'n bevolking van 2 584 000 in 2021 gehad. Die stad is ook bekend as L'shi en Lubum.
Hechtel-Eksel
Hechtel-Eksel is 'n Belgiese munisipaliteit in die noordweste van die Vlaamse provinsie Limburg, aan die grens met die provinsie Antwerpen. Die munisipale gebied het sowat 12 000 inwoners (2011) en 'n oppervlakte van 77 km². Hechtel is die administratiewe setel van die munisipaliteit.
Wilfrid North
Wilfrid North (16 Januarie 1863 – 3 Junie 1935) was 'n Amerikaanse regisseur, akteur, en skrywer. Hy was bekend vir sy rolle in die rolprente The Kid (1916), The Son of Wallingford (1921), Captain Blood (1924), en Corianton (1931).
Hechtel-Eksel
Plekke
Plekke in die munisipale gebied van Hechtel-Eksel:
Eksel en Hechtel.
Lenny Baker
Lenny Baker (17 Januarie 1945 – 12 April 1982) was 'n Amerikaanse akteur. Hy was bekend vir sy rolle in die rolprente The Hospital (1971), The Paper Chase (1973), en Next Stop, Greenwich Village (1976), en in die televisiereeks Kojak (1973).
Biskaje
Biskaje (Baskies: Bizkaia, Spaans: Vizcaya) is 'n provinsie van die Outonome Gemeenskap van die Baskeland in Spanje.
Daar word algemeen aanvaar dat Bizkaia, die oorspronklike Baskiese term na 'n berg of berghang verwys. Dit kom ooreen met bizkar, wat beteken : 1. rug, skouers, 2. krans, 3. dakstuuktuur, 4. om op te leun (bizkarretik).
Waarneming
Waarneming word deur regerings gebruik vir intelligensie-insameling, voorkoming of ondersoeking van misdaad, of die beskerming van 'n proses, persoon, groep of voorwerp. Dit word ook deur misdadige organisasies gebruik om misdade te beplan en te pleeg, en deur ondernemings om inligting oor misdadigers, hul mededingers, verskaffers of klante in te samel. Religieuse organisasies wat belas word met die opsporing van kettery en heterodoksie kan ook waarneming hou. Ouditeurs voer 'n vorm van waarneming uit.
Eni
Eni S.p.A. is 'n Italiaanse multinasionale petroleum en gas maatskappy, teenwoordig in 79 lande, en is tans Italië se grootste industriële maatskappy met 'n markkapitalisasie van 87,7 miljard euro (VSA $ 138000000000). Die Italiaanse regering besit 'n 30,3% goue aandeel in die maatskappy, 3,93% gehou deur die staatskas en 26,37% gehou deur die Cassa depositi e prestiti. Die woord "ENI" was aanvanklik die afkorting van "Ente Alliansie Idrocarburi" (nasionale koolwaterstowwe gesag). Deur die jare na sy stigting is dit egter bedryf in 'n groot aantal van die velde, soos kontraktering, kernkrag, energie, mynbou, chemikalieë en plastiek, verfyn onttrekking en verspreiding masjinerie, gasvryheidsbedryf en selfs tekstielbedryf en nuus. Eni is geklassifiseer deur verkope as "super-groot" saam met BP, Chevron, ExxonMobil, ConocoPhillips, Royal Dutch Shell en Total.
Mae Laborde
Mae Laborde (13 Mei 1909 – 9 Januarie 2012) was 'n Amerikaanse aktrise. Sy is bekend vir haar rolle in die rolprente Evil Bong (2006), The Heartbreak Kid (2007), en Pineapple Express (2008), en in die televisiereeks It's Always Sunny in Philadelphia (2005).
Bruin waterslang
Die Bruin waterslang (Lycodonomorphus rufulus) is 'n sku, onskadelike konstriktor (wurgslang) wat in Suider-Afrika aangetref word. Die slang is 'n uitstekende swemmer en is gewoonlik snags aktief.
'n Bruin waterslang se totale lengte wissel van 50 tot 90 cm. Soos die naam aandui is die slang se rugkant 'n olyf- tot donkerbruin, maar sy onderkant is 'n perlemoeragtige oranje of geel. Bruin waterslange is dun slange met 'n uitsonderlike kop. Die oog het 'n ronde pupil.
Hierdie slang kan in die oostelike gebiede van Suider-Afrika waargeneem word: hulle verkies 'n klam of nat habitat, naby permanente standhoudende water, byvoorbeeld moerasse, vleie, poele en strome.
Die slang vreet hoofsaaklik paddas en paddavissies, maar dit sal ook soms visse vang: die visse word in die water gejag en dan na die kant geneem waar die slang dit verorber. Verder vang hulle ook soms akkedisse, knaagdiere of voëlkuikens, veral vinke, terwyl dié nog nesgebonde is.
Die slang kan in of onder die water aangetref word, maar kan ook op reënerige aande waargeneem word wanneer hy paddas jag. Hy sal ook onderwater duik wanneer hy bedreig word en kan 'n paar minute daar bly. Hy kruip soms ook onder rotse in bewegende strome weg, wat daarop dui dat hy moontlik suurstof uit die water deur sy vel kan inneem. Alhoewel hy meestal snags aktief is, kan hy soms ook oordag waargeneem word, wanneer hy langs skaduryke riviere jag.
Die wyfie lê 6 tot 23 eiers in die middel van die somer. Die eiers broei na 45 tot 60 dae uit en die kleintjies is 15 tot 22 cm lank - ongeveer 'n kwart van hul volwasse lengte.
Die bruin waterslang se bedreigingstatus is nie bekend nie, maar dit word wel deur die Wes-Kaapse Natuurbewaringraad beskerm. Die bedreiging van die slang se habitat is wel 'n moontlike faktor, aangesien sommige vleilande vernietig word deur ontwikkeling. Bruin waterslange hou geen bedreiging vir die mens in nie en word dikwels as troeteldier aangehou.
Jeffrey Tambor
Jeffrey Michael Tambor (gebore 8 Julie 1944) is 'n Amerikaanse akteur. Hy is bekend vir sy rolle in die rolprente How the Grinch Stole Christmas (2000) en Hellboy (2004), en in die televisiereekse Arrested Development (2003) en Transparent (2014).
Toyota ist
Die Toyota ist (bemark met 'n gestileerde klein 'i') is 'n subkompakte motor wat deur Toyota in Japan vervaardig word. Dit word na die Verenigde State uitgevoer as die Scion xA en Scion xD en na Europa en Latyns-Amerika as die Urban Cruiser vir die tweede geslag.
Die naam "ist" verwys na die agtervoegsel "-ist", iets wat voldoen aan, of 'n begaafde talent of vermoë aandui.
In Japan is dit beskikbaar by Toyota-handelaars Toyota Netz en Toyopet Store.
Gipuzkoa
Gipuzkoa (Spaans: Guipúzcoa, Baskies: Gipuzkoa) is 'n provinsie van die Outonome Gemeenskap van die Baskeland in Spanje. Dit word begrens deur die provinsies Biskaje in die weste en Álava in die suide, die Outonome gemeenskap van Navarra in die ooste, die Franse département Pyrénées-Atlantiques in die noordooste, en die Golf van Biskaje in die noorde. Dit is aan die oostelike punt van die Kanteberiese See aan die Baai van of Biskaje geleë en beskik oor 66 km kuslyn.
ArcelorMittal
ArcelorMittal SA is 'n multinasionale staal-vervaardigingskorporasie. Die hoofkantoor is in Avenue de la Liberte, Luxemburg. Dit is in 2006 gestig na die oorname, en gevolglike samesmelting, van Arcelor deur Mittal Staal. ArcelorMittal is tans die wêreld se grootste staalprodusent, met 'n jaarlikse produksie van ongeveer 97 200 000 ton ru-staal (syfers soos in 2011).
Gipuzkoa
Die provinsie se Atlantiese klimaat beteken dat die landskap oorwegend groen is. Die totale oppervlak van die provinsie is 1 980 km² wat beteken dat dit die kleinste provinsie in Spanje is. Die provinsie se bevolking is 682 977 (2002), waarvan omtrent 'n kwart in die hoofstad, San Sebastián, woon. Ander belangrike dorpe is Irun, Errenteria, Zarautz, Arrasate, Oñati, Éibar, Tolosa, Beasain en Pasaia. Gipuzkoa bestaan uit 'n reeks van ses byna parallelle valleie met ses ooreenkomstige riviere. Die belangrikste bevolkingssentra word aangetref waar die riviere in die see in vloei.
Geskiedenis
Die naam Gipuzkoa is van die einde van die 10de eeu vir 'n geografiese gebied gebruik. Gipuzkoa is in 1200 as 'n graafskap met Kastilië verenig. Die belangrikste dorpe is in die 13de en 14de eeue gestig of herbevolk. Die Gipuzkoa Broederskap is in 1397 in die Kerk van San Salvador van Getaria gestig. Die alliansie van villas en valleie sou die bron van die huidige gebied van Gipuzkoa word.
Gipuzkoa is in 1980 saam met Álava en Biskaje in die nuut gestigte Outonome Gemeenskap van die Baskeland, in Spanje opgeneem.
Mark Baker (akteur)
Mark Baker (2 Oktober 1946 – 13 Augustus 2018) was 'n Amerikaanse akteur en assistentregisseur. Hy was bekend vir sy rolle in die rolprente Swashbuckler (1976), Raggedy Ann & Andy: A Musical Adventure (1977), en Valentino (1977), en in die televisiereeks The Equalizer (1985).
Djengis Khan
Djengis Khan (uitspraak: [ˈdʒɛŋɡɪs ˈkɑːn]; Mongools: Чингис хаан; Tsjingis chaan; omstreeks 1162-1227), gebore as Temoedjin of Temüjin , was die stigter, khan (heerser) en khagan (keiser) van die Mongoolse Ryk, wat ná Djengis se dood die grootste aaneenlopende ryk in die wêreld se geskiedenis geword het.
Hy het aan die bewind gekom deur die vereniging van baie van die nomadiese volke van Noordoos-Asië. Nadat hy die Mongoolse Ryk gestig het en verklaar is tot "Djengis Khan" ("universele, sterk leier"), het hy met die Mongoolse invalle en strooptogte in ander lande begin. Die grootste deel van Eurasië, tot so ver wes as Pole en die Levant in die Midde-Ooste, is verower.
In sy leeftyd het die Mongoolse Ryk eindelik groot dele van Sentraal-Asië en China beslaan. Ook middeleeuse Georgië, Kiëf-Roes en Wolga-Bulgarye is binnegeval. Dié veldtogte het dikwels gepaard gegaan met ’n grootskaalse slagting onder die burgerlike bevolkings waarin miljoene mense dood is, en daarom beskou baie mense hom as ’n wrede leier. Vanweë sy buitengewone militêre suksesse word Djengis Khan ook dikwels gereken as die grootste veroweraar van alle tye.
Benewens sy militêre suksesse het Djengis Khan die Mongoolse Ryk op baie maniere verbeter. Hy het die Oeigoerse skrif as die ryk se skryfstelsel aangeneem en volgens ’n meritokrasie regeer, waar mense volgens verdienste gebruik en bevorder word in plaas van volgens hulle rykdom of klas. Verder het hy godsdienstige verdraagsaamheid verkondig en die nomadiese stamme van Noordoos-Asië verenig. Hedendaagse Mongole beskou hom as die stigter van Mongolië.
Djengis Khan kry ook erkenning daarvoor dat hy die Syroete onder een, samehangende politieke omgewing gebring het. Daarmee is relatief maklike kommunikasie en handel bewerkstellig tussen Noordoos-Asië, Moslemse Suidwes-Asië en Christelike Europa, wat die kulturele horisonne van al drie streke uitgebrei het.
Naam en spelling
Volgens die Secret History was Djengis Khan se geboortenaam Temoedjin of Temüjin (Chinees: 铁木真, 鐵木眞, Tiěmùzhēn) en kom dit van die Tataarse hoof Temüjin-üge, wat sy pa pas gevange geneem het. Die naam Temüjin word ook gelykgestel aan die Turks-Mongoolse woord temürči(n), "ystersmid". Daar is 'n tradisie wat Djengis Khan as 'n smid beskou, volgens Paul Pelliot, wat tot in die middel 13de eeu goed gevestig was, hoewel dit ongegrond was.
Djengis Khan is 'n eretitel wat "universele heerser" bereken wat 'n verheffing van die vorige titel, khan, is. Djengis kom vermoedelik van die Turkse woord tengiz ("see") en die eretitel beteken dus eintlik "seeheerser", maar word algemener verstaan as 'n metafoor vir die universaliteit van Temüjin se heerskappy uit 'n Mongoolse oogpunt.
Genghis Khan word op verskeie maniere in verskillende tale gespel, soos Chinggis Khaan in Mongools, Chinghiz, Chinghis of Chingiz in Engels, Cengiz Han, Çingiz Xan, Chingizxon, Shın'g'ısxan, Çingiz Han, Çıñğız Xan, Şıñğıs xan, Çiñğiz Xaan of Çiñğizhan in Turkse tale, en Чингисхан (Tsjingischan) of Чингиз-хан (Tsjingiz-chan) in Russies.
Toe Koeblai Khan die Yuan-dinastie in 1271 stig, het hy sy oupa Djengis Khan in amptelike dokumente die tempelnaam Taizu (太祖, Tàizǔ) en die nadoodse naam Keiser Shengwu (聖武皇帝) gegee. Djengis Khan word dus ook Yuan Taizu (keiser Taizu van Yuan) genoem.
Afstamming
Djengis Khan was ’n agterkleinseun van Kaboel Khan, die eerste bekende khan van die Khamag-Mongoolse konfederasie op die Mongoolse plato. Toe die Jurchense Jin-dinastie hulle steun in 1161 verskuif van die Mongole na die Tatare, het hulle Kaboel Khan vernietig. Djengis Khan se pa, Jisoegei, leier van die Bordjigin-clan, het die hoof van die regerende Mongoolse clan geword. Dié amp is teengestaan deur die verwante Taitsjioed-clan.
Toe die Tatare ná 1161 te magtig word, het die Jin hulle steun verskuif van die Tatare na die Keiraïete.
Geboorte
Min is bekend oor Djengis Khan se vroeë lewe weens ’n gebrek aan geskrewe rekords uit dié tyd. Die paar bronne wat wel inligting verskaf, weerspreek mekaar dikwels.
Djengis Khan se geboortenaam, Temoedjin of Temüjin, is afgelei van die Mongoolse woord temür, "van yster", terwyl jin dui op werksaamheid. "Temüjin" beteken dus "ystersmid".
Djngis Khan is moontlik in 1162 gebore in Delüün Boldog, naby die berg Burkhan Khaldun en die riviere Onon en Kherlen in die hedendaagse Noord-Mongolië, naby die huidige hoofstad, Ulaanbaatar. Volgens Die Geheime Geskiedenis van die Mongole het Temoedjin ’n bloedklont in sy vuis gehou toe hy gebore is – ’n tradisionele teken dat hy bestem is om ’n groot leier te word. Hy was die oudste seun van Ho'eloen, sy pa se tweede vrou. Volgens die Geheime Geskiedenis is Temoedjin genoem na die Tataarse hoofman Temüjin-üge, wie sy pa pas gevange geneem het.
Jesoegei was van die Bordjigin-clan, wat nes die ander stamme nomades was. Temoedjin het nie ’n maklike lewe gehad nie. Sy pa het ’n huwelik vir hom gereël en hom op negejarige ouderdom by die familie van sy toekomstige bruid, Börte van die Khongirad-stam, gaan aflaai. Hy moes daar woon en vir die hoof van die huishouding, Dai Setsen, werk totdat hy op 12 jaar oud genoeg was om te trou.
Op pad huis toe het sy pa op die naburige Tatare afgekom, wat lank vyande van die Mongole was. Hulle het hom kos aangebied en hom vergiftig. Toe Temoedjin dit hoor, het hy huis toe gegaan om sy pa se posisie as hoof op te eis. Die stam het geweier en die gesin versaak. Die volgende paar jaar het die gesin in armoede gelewe. Hulle het op wilde vrugte en diertjies wat die seuns gevang het, oorleef.
In dié tyd was geen van die stamkonfederasies van Mongolië polities verenig nie, en gereëlde huwelike is dikwels gebruik om tydelike bondgenootskappe te sluit. Temoedjin het in dié strawwe politieke klimaat grootgeword wat oorlogvoering tussen stamme, rowery, klopjagte, korrupsie en wraak tussen konfederasies ingesluit het. Dit is vererger deur inmenging van buite, soos van China in die suide. Temoedjin se ma, Ho'eloen, het hom baie geleer, veral die belangrikheid van sterk bondgenootskappe om stabiliteit in Mongolië te verseker.
Vereniging van die Mongoolse konfederasies
In die vroeë 12de eeu was die Sentraal-Asiatiese plato noord van China verdeel in verskeie prominente stamkonfederasies, insluitende die Naimans, Merkits, Tatare, Khamag-Mongole en Keiraïete. Hulle het nie vriendskaplike bande gehad nie, soos wedersydse aanvalle, wraakaanvalle en plundertogte getuig.
Vroeë pogings tot mag
Temoedjin het sy opgang na ’n magsposisie begin deur homself aan te bied as ’n bondgenoot, of volgens sommige bronne ’n vasal, van sy pa se bloedbroer (anda), Togroel, wat khan van die Keiraïete was. Hy was beter bekend onder die Chinese titel "Wang Khan", wat die Chinese Jin-dinastie in 1197 aan hom toegeken het. Dié verhouding het die eerste keer vrugte afgewerp toe Börte deur die Merkits gevange geneem is. Temoedjin het Togroel se steun gevra, en dié het 20 000 van sy vegters aangebied. Hy het verder voorgestel Temoedjin kry sy vriend uit sy kindertyd Djamoecha betrokke. Dié het self khan van sy stam, die Jadaran, geword.
Hoewel Börte tydens die veldtog bevry en die Merkits verslaan is, het dit ook die weg gebaan vir die onenigheid tussen Temoedjin en Djamoecha. Voorheen was hulle bloedbroers, wat beloof het om vir ewig aan mekaar trou te bly.
Onenigheid met Djamoecha
Terwyl Temoedjin en Djamoecha as vriende uitmekaargedryf het, het albei mag begin konsolideer en het hulle teenstanders geword. Djamoecha het die tradisionele Mongoolse aristokrasie gesteun, terwyl Temoedjin ’n meritokratiese benadering gevolg het en in die proses ’n groter verskeidenheid en laer klas volgelinge gelok het. Ná sy vroeëre oorwinning oor die Merkits het Temoedjin se mag begin uitbrei. In 1186 is hy tot khan van die Mongole verkies. Omdat Djamoecha bedreig gevoel het deur sy mag, het hy Temoedjin in 1187 met ’n leër van 30 000 troepe aangeval. Temoedjin is in die Slag van Dalan Balzjoet verslaan. Djamoecha het egter moontlike volgelinge gewalg deur 70 jong manlike gevangenes lewend in potte te laat kook. Togroel, as Temoedjin se beskermheer, is verban. Temoedjin se lewe vir die volgende 10 jaar is onduidelik, want hy word feitlik nie in historiese rekords genoem nie.
Terugkeer na mag
Omstreeks 1197 het die Jin-dinastie ’n aanval op hulle voormalige vasalstaat die Tatare geïnisieer met die hulp van die Keiraïete en Mongole. Temoedjin was in beheer van ’n deel van die aanval, en ná sy oorwinning is hy en Togroel deur die Jin in hulle gesagsposisies herstel. Die Jin het aan Togroel die eretitel Ong Khan gegee, en aan Temoedjin die laer titel j'aut quri.
Omstreeks 1200 was die hoofmededingers om die Mongoolse konfederasie (tradisioneel die "Mongole") die Naimans in die weste, die Merkits in die noorde, die Tangoets in die suide en die Jin-dinastie in die ooste.
In sy heerskappy en veldtogte teen mededingende stamme het Temoedjin op ’n paar belangrike maniere van die Mongoolse tradisie weggebreek. Hy het gesag toegeken geskoei op meriete en lojaliteit, eerder as familiebande. As aanmoediging vir absolute gehoorsaamheid het hy aan burgers en soldate buit van toekomstige oorloë beloof. Wanneer hy mededingende stamme verower het, het hy nie hulle soldate en burgers verdryf nie, maar hulle onder sy beskerming geneem en in sy eie stam geïntegreer. Hy het selfs dat sy ma weeskinders van die verowerde stam aanneem en hulle so in sy eie familie ingebring. Dié politieke innoverings het groot lojaliteit onder die verowerde stamme aangewakker en Temoedjin met elke verowering versterk.
Onenigheid met Togroel
Senggoem, ’n seun van Togroel, was blykbaar jaloers op Temoedjin se groeiende mag en verhouding met sy pa. Hy wou Temoedjin na bewering vermoor. Hoewel Temoedjin Togroel se lewe op verskeie geleenthede gered het, het hy onder sy seun geswig en wou hy nie meer met Temoedjin saamwerk nie. Temoedjin het hom eindelik verslaan.
In 1201 het ’n koeroeltai, ’n raad van Mongoolse stamhoofde, vir Djamoecha as Gür Khan ("universele heerser") gekies. Dit het gelei tot die finale breuk met Temoedjin en Djamoecha het ’n koalisie van stamme gevorm om hom aan te val. Voor die konflik het verskeie generaals Djamoecha teengestaan en ná ’n paar gevegte het Djamoecha se eie manne hom in 1206 aan Temoedjin uitgelewer.
Alleenheerser van die Mongole
Die deel van die Merkit-clan wat hulle by die Naimans geskaar het, is verslaan deur Soeboetai, wat later een van Djengis Khan se suksesvolste aanvoerders geword het. Die Naimans se nederlaag het daartoe gelei dat Temoedjin die alleenheerser van die Mongoolse steppe was – al die belangrike konfederasies is deur sy Mongoolse konfederasie verenig.
Sy militêre strategieë toon ’n goeie begrip van die insameling van intelligensie en die motivering van sy teenstanders. Sy uitgebreide spioenasienetwerk dien as voorbeeld. Hy het ’n vinnige student blyk te wees en het nuwe tegnologieë en idees wat hy teengekom het, aanvaar. Hy was ook vreesloos. Hy het sy oorwinnings aan drie faktore te danke gehad:
As gevolg daarvan het Temoedjin teen 1206 die Merkits, Naimans, Mongole, Keiraïete, Tatare en Oeigoers, asook ander kleiner stamme, verenig of onderwerp onder die vaandel Mongole. Dit was ’n enorme prestasie. Dit het gelei tot vrede tusen voorheen strydende stamme, asook ’n enkele politieke en militêre mag. Op ’n koeroeltai is Temoedjin erken as khan van die verenigde stamme en het hy die titel "Djengis Khan" gekry. Die titel khagan is nadoods deur sy seun en opvolger, Ögedei Khan, aan hom toegeken. Ögedei het self dié titel aanvaar (hy is ook later nadoods verklaar tot stigter van die Yuan-dinastie).
Voor Djengis Khan se dood in 1227 het hy Ögedei as sy opvolger aangewys en sy ryk in khanate verdeel tussen sy seuns en kleinseuns. Hy is op ’n onbekende plek in Mongolië begrawe. Teen dié tyd was sy ryk van 12,5 miljoen km² omtrent dubbel so groot as die gebied wat in die 4de eeu v.C. deur Alexander die Grote verower is.
Sy nageslag het voortgegaan om die Mongoolse Ryk uit te brei oor die grootste deel van Eurasië deur die verowering van grondgebied in hedendaagse China, Korea, die Kaukasus, Sentraal-Asië en groot dele van Oos-Europa en die Midde-Ooste.
Vroue en byvroue
Soos die gebruik was by magtige Mongoolse mans, het Djengis Khan baie vroue en byvroue gehad. Hy het dikwels vroue en byvroue aangeskaf uit die ryke en gemeenskappe wat hy verower het. Dié vroue was dikwels prinsesse of koninginne wat gevange geneem of aan hom geskenk is. Hy het aan baie van sy hoë vroue hulle eie kampe gegee om in te woon en te bestuur. In elke kamp was ook junior vroue, byvroue en selfs kinders. Die Mongoolse paleiswag moes die vroue se joerte oppas en moes spesiale aandag gee aan die een waarin Djengis Khan die nag geslaap het, want hy kon elke nag by ’n ander vrou in ’n ander joert deurgebring het. Wanneer hy op militêre veldtogte vertrek het, het hy gewoonlik een vrou saamgeneem en die ander vroue en byvroue agtergelaat om in sy afwesigheid ’n ogie oor die ryk te hou.
Börte
Nadat Jesoegei vermoor is, het Temoedjin by sy toekomstige vrou se familie gewoon totdat hy teruggeroep is om sy ma en jonger sibbes te versorg. In 1178, sowat sewe jaar later, het Temoedjin na Börte gaan soek. Hulle het getrou en Börte en haar ma het in Temoedjin se gesinsjoert gaan woon.
Kort ná die huwelik het die Drie Merkits die gesin se kamp aangeval en Börte gevange geneem. Sy is as oorlogsbuit aan een van die soldate gegee. Temoedjin het haar agt maande later bevry met die hulp van bondgenote. Baie geleerdes glo dit was een van die sleutelgebeure wat daartoe gelei het dat Djengis Khan ’n veroweraar geword het.
Kort nadat Börte teruggekeer het, het sy die lewe aan Djotsji geskenk. Dit laat twyfel oor wie Djotsji se pa was. Desondanks het Temoedjin hom as sy eie seun aanvaar. Börte het nog drie seuns gehad: Tsjagatai (1183-1242), Ögedei (1186-1241) en Toloei (1191-1232). Temoedjin het baie ander kinders by sy ander vroue gehad, maar net Börte se seuns is as erfgename beskou. Börte het ook verskeie dogters gehad, maar weens gebrekkige rekords is dit onduidelik of sy almal se biologiese ma was.
Jesoegen en Jesoei
Tydens sy militêre veldtog teen die Tatare het Temoedjin op Jesoegen verlief geraak en haar as vrou geneem. Sy was die dogter van ’n Tataarse leier, Jeke Tsjeren, vir wie Temoedjin se leër tydens ’n geveg doodgemaak het. Volgens die Geheime Geskiedenis het Jesoegen voorgestel Temoedjin trou ook met haar suster, Jesoei.