cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Feniciërs
Die Feniciese stadstate
Tirus se bekendste konings was Hiram I (969- 936), 'n bondgenoot van die Israelitiese konings Dawid en Salomo; Itto-Baäl (887-836), vader van Isebel en die skoonvader van koning Agab; en sy opvolgers Badezor (855-850), Mattan (829-821) en Pigmalion (820-774). In die periode het die Feniciërs die handel in die Middellandse See begin oorheers en tot in Spanje kolonies gestig. ŉ Suster van Pigmalion, Elissa, sou volgens oorlewering in 1814 die stad Carthago gestig het. Tussen omstreeks 870 en 630 het die Feniciese stede vir die eerste keer te doen gekry met aanvalle uit die ooste deur die Assiriërs. Die bloeiende stede se vaste taktiek was om hulle gou oor te gee en om daarna in ruil vir groot bedrae geld hul ekonomiese posisie te handhaaf. Tirus, wat verskeie kere beleër is, het hom die meeste verset. Die Assiriërs het hul meestal beperk tot die invordering van geld en die aanstelling van pro-Assiriese vorste oor die stede.
Na 630 is die groot Assiriese Ryk omvergewerp deur die Babiloniërs, wat die Nuwe Babiloniese Ryk (626 – 539) in Mesopotamië gestig het. Dit het tot bloedige botsings tussen die Babiloniërs en die Feniciërs gelei. Die grootste wapenfeit was die beleëring van Tirus deur Nebukadnesar, wat 13 jaar geduur het (586 – 573). Onder die Perse, wat op hul beurt die Babiloniërs verslaan het, het ŉ nuwe bloeitydperk (539- 332) gevolg vir Fenicië, wat saam met Sirië en die eiland Ciprus die vyfde satraap (ŉ soort provinsie) van die Persiese Ryk gevorm het.
Sidon is weens ŉ opstand teen koning Artaxerxes in omstreeks 350 verwoes. Gedurende die Grieks-Persiese oorloë het die Feniciërs gereeld ŉ sterk vloot aan die Perse verskaf. In 332 v.C. het die Grieke in die persoon van Alexander die Grote wraak geneem; na ŉ beleg van 7 maande moes die laaste vesting, die eilandstad Tirus, wat as onaantasbaar beskou is, hom oorgee.
Die eiland is daarna deur ŉ straatweg met die vasteland verbind. Die opvolgers van Alexander die Grote het sy ryk verdeel en Fenicië het afwisselend in die invloedsfeer van die Seleucides (305-64) en die Ptolemeë (305-30) gekom, maar tussen hierdie twee dinastieë het Fenicië tog daarin geslaag om min of meer selfstandig te bly. Nadat die stede as onderdeel van die provinsie Sirië by die Romeinse Ryk ingelyf is, het Fenicië as kulturele eenheid verdwyn.
Die Feniciese beskawing
Fenicië was klein, maar strategies geleë en het ŉ belangrike rol in die kultuurgeskiedenis gespeel. Die Feniciese beskawing was ŉ tipiese mengsel van allerlei buitelandse invloede en inheemse bydraes. Hierdie beskawing het met sy handel en kolonisasie oor die hele destydse “wêreld” van die Middellandse See-gebied uitgebrei. Gedurende die oudste fase (3000-2000) was Biblos die belangrikste, veral as oordraer van die Egiptiese kultuur.
Na 2000 het Oegarit naas Biblos opgekom. In hierdie eeu het vaste ooreenkomste reeds met Mesopotamië, Egipte, Ciprus, Klein-Asië, die Griekse wêreld en 'n bietjie later ook met die kus van Afrika bestaan. Hulle het hout (waaronder die beroemde Feniciese sederhout) en fyn tekstielprodukte, veral linne wat met 'n ekstrak van die murex- of purperslak geverf was, uitgevoer. Daarbenewens was die produkte van die hoogs ontwikkelde metaalnywerheid (onder andere borde met reliëfs in edelmetale) en ivoorsnywerk van belang.
Die invoer het hoofsaaklik bestaan uit grondstowwe vir hul nywerhede: Egiptiese papier en linne, koper uit Ciprus en silwer, lasuriet en ander kosbare steensoorte. Feniciese skeepsbouers en seevaarders was in die algemeen hoog aangeprys en is sowel in Egipte as in Assirië, Babilonië en Israel met ope arms ontvang.
Kolonisasie
Die groot kulturele invloed van die Feniciese stede vanaf ongeveer 1200 v.C. het veral op die handel en die kolonies gesteun. Die kolonies het ontstaan nadat handelsooreenkomste meer permanent van aard geword het. Die Feniciërs het kolonies gestig op plekke waar belangrike markte was (byvoorbeeld in Egipte), by strategiese punte langs die handelsroetes en op die toevoerroetes van grondstowwe. Die kolonialisasie het waarskynlik eers teen die einde van die 9e eeu op dreef gekom en nie in die 12e eeu, soos die legende dit wil hê nie.
Die eerste nedersettings was die op Ciprus (onder andere Kition) en Kreta. In die 8e eeu het die Feniciërs hulle ook op Sardinië, Malta, in Wes- en Oos-Spanje en in Noord-Afrika gevestig. Die grootste uitbreiding het in die 7e eeu gekom toe die Feniciërs (maar nou in kwaai wedywering met die Grieke) oral nuwe kolonies gestig het. Die kolonie Carthago (Ietterlik "nuwe stad"), wat in omstreeks 800 in die omgewing van die huidige Tunis gestig is, het op sy beurt na 500 v.C. tot 'n koloniserende moondheid ontwikkel.
Sedertdien word onderskei tussen die Feniciese kolonisasie met die moederland as wegspringplek, en die Puniese kolonisasie met Carthago as beginpunt. Carthago het veral in Spanje kolonies gestig en was ŉ groot seemoondheid tot in die 3e eeu v.C., toe dit deur die Romeine in die sogenaamde Puniese oorlog verdring is.
Godsdiens
Die inskripsies uit die periode voor 1200 maak al melding van 'n aantal belangrike Feniciese gode waarvan sommige op muntstukke voorgekom het. Die Feniciese skrywer Philo Byblus, wat moontlik materiaal uit die werk van die priester Sanchoenjaton uit Biblos (11e eeu) gebruik het, het die gode soms met Griekse gode geïdentifiseer.
Bekende Feniciese gode was die "Vrou van Biblos", die "Heer (Baal) van die Hemele" (‘n songod); Melqart, die stadgod van Tirus (later gelykgestel met die Griekse halfgod Herakles), Astarte, die belangrikste godin uit die godewêreld, en die meer spesifieke gode Esjmoen (geneeskunde), Resjef (god van die pes en die dood) en Sjadrafa. In die Puniese kolonies is veral ook Baal-Hammon en Tanit aanbid. Meestal het die verering van gode in die tempels plaasgevind, maar soms ook in die ope lug en op offerplekke met grafsuile en stene waarop tekste en afbeeldings gegraveer is.
In die Feniciese godsdiens is die kinderoffers gebring op 'n spesiale offerplek (Tofet) om die guns van die gode te wen. Hierdie afskuwelike diens het moontlik ook tydelik na Israel oorgewaai en is as "Mologdiens" skerp veroordeel deur die profete. In Carthago is die Tofet van Salammbô wat aan Tanit gewy is, gevind. Origens het daar min oorspronklike tekste oor die Feniciese godsdiens bewaar gebly. Die meeste teorieë oor die godsdiens bly dus spekulasie.
Die alfabet
Die belangrikste bydrae van die Feniciërs tot die kultuurgeskiedenis is hul skrif, wat via die Griekse en Romeinse skrif steeds in die meeste lande van die wêreld gebruik word. Die Feniciese taal het tot die sogenaamde Kanaänitiese groep tale behoort en is nou verwant aan Hebreeus.
Die oudste teks wat gevind is, is die op die sarkofaag van Ahiram (omstreeks 1 000 v.C.). Tot die 5e eeu het die tekste beskeie in getal gebly, al is die Feniciese skryftaal reeds vanaf die 9e en 8e eeu v.C. deur ander volke gebruik. Dit was waarskynlik as gevolg van die dominerende rol wat die Feniciërs in die handel gespeel het. Na die 5e eeu het die aantal tekste veral in die gebied van Carthago toegeneem. Enkele tweetalige tekste - Fenicies- Hetities (uit Karatepe), Fenicies- Etruries (uit Pyrgi) en Punies Numidies (Noord-Afrika) is baie belangrik vir die vergelykende taalwetenskap. AI hierdie tekste is geskryf in die Feniciese alfabet, die eindresultaat van die ontwikkeling van fonetiese skrif wat tussen 1200 en 1000 v.C. begin het. 'n Belangrike fase in hierdie ontwikkeling was die Oegaritiese spykerskrifalfabet in omstreeks 1400 v.C. In die 12e eeu het die oud- Feniciese alfabet met 22 konsonante of medeklinkers ontstaan. Die alfabet is spoedig algemeen gebruik.
Finale verlies van selfstandigheid
In 538 v.C. is die Babiloniese ryk deur die Persiese koning Cyrus (die Bybelse Kores) onderwerp; en so het ook Fenicië onder Persiese heerskappy beland. Die Feniciërs het egter ook uit die besetting voordeel getrek: hulle het aan die Perse 'n oorlogsvloot gelewer – vanselfsprekend teen betaling. Tweehonderd jaar later, in die 4de eeu v.C. het die Feniciërs onder 'n nuwe heerser gekom: Alexander die Grote, wat die Persiese ryk verower het. Daarmee was dit finaal gedaan met die Feniciese onafhanklikheid; die land het in alle opsigte afhanklik geword. Alexander se opvolgers was in gedurige stryd oor Fenicië, wat in 63 v.C. deur die Romeine verower is.
Die Feniciërs was nog in die Romeinse tyd hoofsaaklik as seevaarders en koopliede doenig. Maar onder die invloed van die Grieks-Latynse kultuur, wat in die oostelike Middellandse See-gebied versprei het, het hulle hul eie identiteit verloor en opgehou om as selfstandige volk te bestaan. Hulle is uiteindelik verswelg deur die rassechaos wat in die Nabye Ooste geheers het.
Nick Cassavetes
Nick Cassavetes (gebore 21 Mei 1959) is 'n Amerikaanse akteur, regisseur, en skrywer. Hy is bekend vir sy rolle in die rolprente The Wraith (1986), Unhook the Stars (1996), Face/Off (1997), en Alpha Dog (2006).
Genkei Masamune
Genkei Masamune (正宗 厳 敬 Masamune Genkei, 1899-1993) was 'n Japannese plantkundige, wat eers in Formosa, en na die Tweede Wêreldoorlog in Taiwan gewerk het. Hy is bekend vir sy omvattende botaniese indekse van Borneo en Taiwan, sowel as vir die identifisering van groot getalle nuwe spesies.
Cesar Romero
Cesar Romero (15 Februarie 1907 – 1 Januarie 1994) was 'n Amerikaanse akteur en komediant van Kubaanse afkoms. Romero maak sy debuut as akteur in 1933 as Tony Rico in die rolprent The Shadow Laughs en speel vervolgens in meer as honderd ander films. Daarnaas het hy ook rolle in verskeie TV-reekse vertolk, onder andere as die "Joker" in Batman. Hy is in 1963 vir 'n Golden Globe genomineer vir sy rol as Robert Swan in die komedie If a Man Answers. In 1960 word 'n ster vir hom op die Hollywood Walk of Fame aangebring.
Gina Malo
Gina Malo (1 Junie 1909 – 30 November 1963) was 'n Amerikaanse aktrise. Sy was bekend vir haar rolle in die rolprente Waltz Time (1933), Jack of All Trades (1936), Over She Goes (1937), en Chamber of Horrors (1940).
Genkei Masamune
Die standaardskrywersafkorting Masam word gebruik om hierdie persoon as die skrywer aan te dui wanneer 'n botaniese naam aangehaal word.
Cesar Romero
Biografie
Cesar Julio Romero, Jr. is op 15 Februarie 1907 in New York Stad gebore. Hy het nooit getrou nie. Romero is op 1 Januarie 1994 in Santa Monica, Kalifornië aan brongitis en longontsteking oorlede. Hy was 86 jaar oud.
Filmografie
*Seleksie uit 100+ films
TV-reekse
* Eenmalige gasrolle word nie aangedui nie
Wilton House
Wilton House is 'n Engelse country house (herehuis) naby Salisbury in Wiltshire. Die huis dien sedert meer as 400 jaar as die landelike setel van die grawe van Pembroke.
Die eerste gedokumenteerde gebou op die terrein van Wilton House was 'n klooster wat omstreeks 871 deur koning Egbert van Wessex gestig is. Danksy die vrygewigheid van koning Alfred die Grote, wat landerye aan die klooster geskenk het, het dit later welvarend en invloedryk geword. Toe die klooster gedurende die regentskap van koning Hendrik VIII ontbind is, was sy invloed en welvaart al besig om te kwyn. Nadat die Kroon beslag op die abdy gelê het, het koning Hendrik dit in 1544 saam met sy landerye aan William Herbert, 1ste graaf van Pembroke geskenk.
Actiniidae
Actiniidae is 'n familie van seeanemone wat hoort tot die orde Actiniaria. Hierdie familie is die grootste familie van seeanemone. Die meeste spesies in die familie het geen simbiotiese verhoudings nie.
Fred Rains
Fred Rains (1860 – 1945) was 'n Engelse akteur, regisseur, en skrywer. Hy was bekend vir sy rolle in die rolprente Land of My Fathers (1921) en Nell Gwyn (1926).
Gereformeerde kerk Eendracht
duimnael|links|320px|Die Gereformeerde kerk Eendracht.
duimnael|regs|160px|Ds. A.J.R. Vermeulen, leraar van 1974 tot 1987, toe hy aftree.
Die Gereformeerde kerk Eendracht is die kleinste gemeente in die GKSA se Klassis Piet Retief. Einde 2015 het die belydende lidmate 24 getel en die dooplidmate twee, vergeleke met onderskeidelik 40 en 14 in 2001. Einde 2016 was dit 28 en twee.
Die dorpie Eendracht het naasaan Leslie in Mpumalanga gelê, nagenoeg halfpad tussen Springs en Bethal. Later is die nedersettings saamgevoeg onder die naam Leandra. Op Eendracht is die Gereformeerde kerk Eendracht op 22 Desember 1934 van die Gereformeerde kerk Heidelberg afgestig. As bruidskat het die dogter ’n aantal erwe gekry.
Die kerkgebou van die Hervormde gemeente Eendracht, gestig op 20 Maart 1917 en met ’n sieletal van 307 in 2014, is in die beginjare gehuur teen £5 per jaar op voorwaarde dat die Gereformeerde kerk ook die windpomp in stand hou. Ná baie vergaderings en beplanning het die Gereformeerdes in 1943 begin met die oprigting van hul eie kerkgebou. Ds. P.J.J. Delport van die Gereformeerde kerk Bethal het die hoeksteen gelê van die gehou wat sitplek bied aan 400 kerkgangers en sowat £8 500 gekos het.
Die kerk is op 29 Januarie 1944 in gebruik geneem tydens ’n geleentheid waar prof. J.D. du Toit (Totius) opgetree het.
Frank Randle
Frank Randle (30 Januarie 1901 – 7 Julie 1957) was 'n Engelse akteur en skrywer. Hy was bekend vir sy rolle in die rolprente Somewhere in England (1940), Somewhere in Civvies (1943), School for Randle (1949), en It's a Grand Life (1953).
Gereformeerde kerk Drieviersboom
duimnael|regs|160px|Ds. [[G.P. Scheepers, leraar van 1952 tot 1969 (van 1952–1954 in kombinasie met Matlabas; 1954–1961 in kombinasie met Thabazimbi en Matlabas; van 1961–1969 in kombinasie met Thabazimbi, waarna van 1969–1984 net Thabazimbi, toe hy sy emeritaat aanvaar).]]
duimnael|regs|300px|Ds. [[Lou van Wyk|L.A.S. van Wyk en familie by Drieviersboom se 50ste verjaardag in Julie 1988.]]
regs|300px|duimnael|Ds. Van Wyk (sittende vierde van links) en sy kerkraad met die 50-jarige viering in Julie 1988.
duimnael|regs|170px|Ds. [[Lou van Wyk, leraar (in kombinasie) van 1977 tot 1983, hier afgeneem in sy laaste jaar aan die PU vir CHO, 1960.]]
duimnael|regs|240px|Ds. Pieter du Plessis, leraar van 1993 tot sy aftrede in 1998, en sy vrou, Nannie.
Die Gereformeerde kerk Drieviersboom was ’n gemeente van die GKSA met sy kerkgebou op Dwaalboom terwyl dienste ook gehou is op Northam, albei in Limpopo.
Die naam Drieviersboom kom van ene Bester. Toe die poskantoor op die plaas Groenboom geopen moes word, is die naam van die plaas aanbeveel, maar die Hoofposkantoor het laat weet daar was reeds ’n poskantoor met dié naam; ’n ander naam moes voorgestel word. Die naam van die betrokke plaas is amptelik Groenboom 444. Die drie viere en die laaste lettergreep van die plaasnaam is geneem en so is die naam Drieviersboom geskep. Die poskantoor is later verskuif na ’n buurplaas, Bloemendal, maar het sy unieke naam behou.
Die Gereformeerde kerk Drieviersboom is in Januarie 1938 gestig uit wyke van die Gereformeerde kerk Rustenburg, die oudste gemeente in die Kerk. ’n Deel van die bruidskat was ’n sinkgebou op Bloemendal wat ’n lidmaat, ene Naudé, geskenk het. Die grond was ’n skenking van nog ’n lidmaat, ene Bekker. Later is die gebou na Langverwacht verskuif, waar die huidige kerkgebou opgerig is. Die gemeente besluit om eers ’n nuwe sinkgebou te bou. Die bouwerk is aan F. Malan, I. Malan en H. van der Walt toevertrou.
Die Nagmaalservies van Rustenburg, wat sedert 1903 in gebruik was, is aan Drieviersboom geskenk.
Hierdie gemeente, wat in 2001 nog 102 belydende en 36 dooplidmate gehad het, het in 2008 deel geword van die Gereformeerde kerk Thabazimbi. Van toe af word eredienste nog op Dwaalboom, waar die kerkgebou op 20 Oktober 1990 in gebruik geneem is, en in die Laerskool Northam se skoolsaal gehou.
Gereformeerde kerk Elandskraal
regs|300px|duimnael|Die Gereformeerde kerk Elandskraal op [[Mooinooi.]]
duimnael|regs|160px|Ds. M.W. van der Walt, leraar van 1950 tot 1953.
duimnael|regs|270px|Ds. Hennie en mev. Arina Briel, leraarspaar van 1995 tot 2003.
Die Gereformeerde kerk Elandskraal is ’n gemeente in die GKSA se Klassis Krokodilrivier met sy middelpunt op die dorpie Mooinooi. Marikana, Buffelspoort, Barnardsvlei en Groenkloof val ook binne die gemeente grense. Einde 2015 was hier 217 belydende en 67 dooplidmate vergeleke met onderskeidelik 278 en 86 einde 2011.
Die Gereformeerde kerk Elandskraal het op 16 Oktober 1948 afgestig van die Gereformeerde kerk Rustenburg, die oudste in die Gereformeerde kerkverband. Aan die begin is die plaaslike skoolsaal op Mooinooi, tussen Rustenburg en Pretoria, vir eredienste gebruik. Kort ná afstigting het die gemeente begin beplan vir ’n eie kerkgebou. ’n Lidmaat, Roelie van Wyk, het 4 morge grond geskenk en J.M. van der Westhuizen is as argitek aangestel. Die bouaannemers was Nel en Moller.
American Beauty
American Beauty is 'n Amerikaanse rolprent uit 1999 wat geregisseer is deur Sam Mendes. Die rolprent het 5 Oscars gewen tydens die 72ste Oscar-toekenningsaand.
Sandile Ngcobo
Sandile Ngcobo (gebore 1 Maart 1953) is 'n voormalige regter in die Konstitusionele Hof van Suid-Afrika. Hy het van 2009 tot 2011 as hoofregter gedien.
Opvoeding
Regter Ngcobo het 'n Fulbright-beurs ontvang en 'n LLM-graad behaal aan die Harvard Law School, waar hy 'n besoekende professor in die regte is. Hy is ook 'n besoekende professor in die regte aan die Columbia Law School en 'n adjunkprofessor in die regte aan die Cornell Law School.
Loopbaan
In September 1977 het hy 'n pos in die munisipale administrasie van Maphumulo aanvaar. Hy het later na 'n prokureursfirma in Durban verhuis om sy praktiese opleiding te voltooi en as prokureur te werk. Sy werk het gewissel van handelsreg tot erfreg en strafreg.
In 1982 het hy 'n litigator by die Regshulpbronsentrum geword, waar hy die belange van die nie-blanke bevolking verteenwoordig het. Hy het studente wie se skoollisensie weens hul velkleur teruggetrek is voor die Hooggeregshof van Suid-Afrika verteenwoordig.
Vroeg in 1988 het hy na Suid-Afrika teruggekeer en 'n pos aan die Universiteit van Natal aanvaar. Aan die einde van die jaar het hy na 'n prokureursfirma in Durban verhuis voordat hy na Philadelphia teruggekeer het, waar hy vir 'n groot regsfirma in diensregsake gewerk het. In 1992 het hy in sy tuisdorp, Durban, weer selfstandig as prokureur gepraktiseer. In 1993 het hy as regter by die KwaZulu-arbeidshof by die staatsdiens aangesluit. In 1994 was hy voorsitter van die Verkiesingshof van die Onafhanklike Verkiesingskommissie. In April 1996 is hy aangestel as 'n tydelike regter van die Konstitusionele Hof van die Republiek van Suid-Afrika en in November 1997 het hy as 'n tydelike regter by die Appèlhof vir Arbeidsreg aangesluit. In Februarie 1998 is Ngcobo as lid van die Waarheid-en-versoeningskommissie aangestel, waarvan hy later as voorsitter gedien het.
Hy is in 1999 deur Nelson Mandela in die Konstitusionele Hof aangestel.
Dorothy Malone
Dorothy Malone (30 Januarie 1924 – 19 Januarie 2018) was 'n Amerikaanse aktrise. Sy was bekend vir haar rolle in die rolprente The Big Sleep (1946), Artists and Models (1955), Written on the Wind (1956), en Basic Instinct (1992).
Florence Kasumba
Florence Kasumba (gebore 26 Oktober 1976) is 'n Duitse aktrise. Sy is bekend vir haar rolle in die rolprente Captain America: Civil War (2016), Wonder Woman (2017), Avengers: Infinity War (2018), en Black Panther (2018).
Sandile Ngcobo
Loopbaan
Op 6 Augustus 2009 het president Jacob Zuma Ngcobo genomineer om Pius Langa as hoofregter van Suid-Afrika in Oktober 2009 op te volg.
Ngcobo is deur die Universiteit van Kaapstad as 'n ereprofessor in die regte aangestel.
Harri Lorenzi
Harri Lorenzi (gebore 1949) is 'n Brasiliaanse landboukundige ingenieur, skrywer van bome van die Atlantiese Mata en 'n medewerkende landboukundige van die tuin van Fazenda Cresciumal, Ruy De Souza Queiroz. Tussen sy vakmanskappe het hy teen die einde van die 1990's vier boeke gepubliseer. Hulle is: ‘’Brasiliaanse palms’’, ‘’Brasiliaanse bome’’ (1 en 2, ook in Engels), ‘’Tropiese Plante van Burle Marx’’ en ‘’Brasiliaanse Sierplante’’.
Li Zhenshi
Li Zhenshi (geboren 29 Oktober 1949) is 'n Chinese manstafeltennisspeler en afrigter. Hy het tussen 1974 en 1981 verskeie medaljes in enkel-, dubbel- en spanbyeenkomste by die Asiatiese Tafeltenniskampioenskap en die Wêreld Tafeltenniskampioenskap gewen.
Na uittrede uit kompetisie het Li en sy vrou, Zhang Li, na die Verenigde State getrek, waar hulle die “World Champions Table Tennis Academy” in San Jose, Kalifornië, bestuur.
T20I-wêreldbeker 2022
Die T20I-wêreldbeker 2022 (Engels: 2022 ICC Men's T20 World Cup) is van 16 Oktober tot 13 November 2022 in Australië beslis. Dit was die agtste T20I-wêreldbeker in T20I-krieket wat deur die Internasionale Krieketraad (IKR) aangebied is en die eerste in Australië. Oorspronklik sou dié toernooi in 2020 plaasvind, maar weens die wêreldwye Covid-19-pandemie is dit deur die Internasionale Krieketraad uitgestel. In Augustus 2020 het die IKR aangekondig dat Australië die 2022-toernooi sou aanbied, terwyl die 2021-toernooi soos oorspronklik beplan in Indië sou plaasvind, maar dit is later aan Oman en die Verenigde Arabiese Emirate oorhandig. Die gasheer Australië was ook die verdedigende wêreldkampioen. Sedert die 2010-toernooi in Wes-Indië was dit die eerste T20I-wêreldbekertoernooi wat nie in ’n Asiatiese land gehou is nie.
Die toernooi se formaat van 2021 het onveranderd gebly en 16 nasionale krieketspanne het aan die T20I-wêreldbeker 2022 deelgeneem: Die twaalf beste spanne van die vorige toernooi (Afghanistan, Australië, Bangladesj, Engeland, Indië, Namibië, Nieu-Seeland, Pakistan, Skotland, Sri Lanka, Suid-Afrika en Wes-Indië), saam met die wenners van die kwalifisering (Ierland, Nederland, die Verenigde Arabiese Emirate en Zimbabwe). Tydens die T20I-wêreldbeker 2022 is 45 wedstryde gespeel, waaronder twaalf in die eerste rondte, 30 in die Super Twaalf en drie in die uitklopfase, insluitende die eindstryd. Die agt beste spanne op die IKR se T20I-ranglys soos op 15 November 2021 het aan die Super Twaalf deelgeneem, terwyl die laer geplaasde spanne saam met die kwalifiserende spanne in die eerste rondte gespeel het. Die agt spanne wat aan die eerste rondte deelgeneem het, is in twee groepe van vier spanne elk verdeel, waarvan elke span een keer teen al die ander spanne in die groep gespeel het. Die boonste twee spanne van elke groep het hierna vir die Super Twaalf gekwalifiseer. In die Super Twaalf is die spanne in twee groepe van ses spanne elk verdeel, waarvan die boonste twee spanne tot die halfeindrondte gevorder het en die wenners van hierdie wedstryde in die eindstryd ontmoet het.
Engeland, Indië, Nieu-Seeland en Pakistan het vir die halfeindrondte gekwalifiseer. Pakistan het Nieu-Seeland en Engeland het Indië geklop, waardeur Engeland en Pakistan in die eindstryd ontmoet het. Engeland het Pakistan in die eindstryd op die Melbourne-krieketveld in Melbourne met vyf paaltjies verslaan en sodoende ná 2010 sy tweede T20I-wêreldbekertitel ingepalm. Die gasheer en verdedigende wêreldkampioen Australië en Suid-Afrika is in die Super Twaalf uitgeskakel, terwyl die tweemalige wenner Wes-Indië nie die Super Twaalf kon haal nie.
Toewysing
Die Internasionale Krieketraad het Australië as gasheer vir die T20I-wêreldbeker 2022 aangewys.
Deelnemers
Die volgende 16 spanne het vir die T20I-wêreldbeker 2022 gekwalifiseer: Afghanistan, Australië (gasheer), Bangladesj, Engeland, Indië, Namibië, Nieu-Seeland, Pakistan, Skotland, Sri Lanka, Suid-Afrika en Wes-Indië het as Super Twaalf-spanne van die vorige T20I-wêreldbeker 2021 regstreeks vir die T20I-wêreldbeker 2022 gekwalifiseer. Ierland en die Verenigde Arabiese Emirate het as die beste spanne van die T20I-wêreldbekerkwalifisering A in 2022 vir dié toernooi gekwalifiseer, met onderskeidelik Ierland in Groep B en die Verenigde Arabiese Emirate in Groep A. Nederland en Zimbabwe het as die beste spanne van die T20I-wêreldbekerkwalifisering B in 2022 vir dié toernooi gekwalifiseer, met onderskeidelik Zimbabwe in Groep B en Nederland in Groep A. Die Verenigde Arabiese Emirate en Zimbabwe, wat onderskeidelik Oman en Papoea-Nieu-Guinee vervang het, is die enigste veranderings in die 16-span-lys van die T20I-wêreldbeker 2021. Soos tydens die T20I-wêreldbeker 2012 is daar geen nuwe toetreders nie.
Stadions
Tydens die toernooi is sewe Australiese stadions gebruik. Altesaam 45 wedstryde is tydens die T20I-wêreldbeker 2022 gespeel, waaronder twee halfeindstryde en die eindstryd. Die stadions is op 16 November 2021 aangekondig.
Formaat
Die T20I-wêreldbeker 2022 is oor 29 dae tussen 16 verskillende nasies oor 45 wedstryde beslis. Dit het op 16 Oktober 2022 op Kardiniapark in Geelong met die openigswedstryd tussen Namibië en Sri Lanka begin. Die toernooi het geëindig op Melbourne-krieketveld in Melbourne op 13 November met die eindstryd tussen Engeland en Pakistan, waartydens Engeland die T20I-wêreldbekertrofee ingepalm het. Dieselfde formaat is voorheen tydens die T20I-wêreldbeker 2021 ingespan.
Kalender
Die volgende tabel dui die T20I-wêreldbeker 2022 se daaglikse program aan. ’n Pers blokkie dui op wedstryde tydens die eerste rondte, ’n siaan blokkie op die Super Twaalf, ’n groen blokkie op wedstryde tydens die uitklopfase en ’n geel blokkie op die eindstryd. Die T20I-wêreldbeker 2022 is presies een jaar ná die 2021-toernooi gehou.
Eerste rondte en Super Twaalf
Die T20I-wêreldbeker 2022 is deur 16 nasionale krieketspanne beslis. Die ses kwalifiserende spanne en die twee laagste toetslande op die Twintig20-wêreldranglys soos op 15 November 2021 is geplaas in die eerste rondte wat uit twee groepe van vier spanne elk bestaan het. Elke span het een wedstryd teen elk van die ander spanne in dieselfde groep gespeel, dus het elke span drie wedstryde in die eerste rondte gespeel. Twee punte is vir ’n oorwinning toegeken, een vir ’n onbesliste wedstryd en geen punte vir ’n nederlaag: spanne wat met dieselfde aantal punte geëindig het, is volgens lopietempo, dan boultempo en dan die uitslag van die direkte ontmoeting gerangskik. Die twee beste spanne van albei groepe het na die Super Twaalf deurgedring.
In die geval van ’n gelykop (d.w.s. as albei spanne die gelyke aantal lopies aan die einde van hul onderskeidelike kolfbeurt aangeteken het), is die wedstryd deur ’n Superboulbeurt beslis. Dit was van toepassing in alle fases van die toernooi.
Die Super Twaalf is deur twaalf spanne in twee groepe van ses spanne elk beslis, waartydens elke span een wedstryd teen elk van die ander spanne in dieselfde groep gespeel het, dus het elke span vyf wedstryde in die Super Twaalf gespeel. Die kwalifisering was gegrond op dieselfde kriterias as in die eerste rondte.
2022-effek op 2024-kwalifisering
Die agt beste spanne van die 2022-toernooi (saam met die 2024-gashere Wes-Indië en die Verenigde State) het regstreeks vir die volgende T20I-wêreldbeker 2024 gekwalifiseer. Hulle is Australië, Engeland, Indië, Nederland, Nieu-Seeland, Pakistan, Sri Lanka en Suid-Afrika.
Skeidsregters en wedstrydbeamptes
’n Paneel van 16 skeidsregters en vier wedstrydbeamptes is vir die toernooi ingespan.
Eerste rondte
Agt spanne het aan die eerste rondte deelgeneem. Die boonste twee spanne in elke groep het na die Super Twaalf deurgedring.
Super Twaalf
Twaalf spanne het aan die Super Twaalf deelgeneem. Die boonste twee spanne in elke groep het na die uitklopfase deurgedring.
Finale puntestand
Hierdie tabel toon die finale puntestand van al die 16 deelnemende nasionale krieketspanne in die T20I-wêreldbeker 2022.
Melianthus elongatus
Die Kruidjie-roer-my-nie (Melianthus elongatus) is 'n plant wat tot die Francoaceae familie hoort. Die spesie is endemies in die Noord-Kaap en die Wes-Kaap. Dit staan ook as truitjie bekend.
Wryfkras
In geologie is 'n wryfkras 'n gladgepoleerde oppervlak wat veroorsaak word deur wrywingbeweging tussen rotse langs die twee sye van 'n verskuiwing. Hierdie oppervlak is gewoonlik geskraap in die rigting van beweging, met lyne/groewe in die rigting van beweging. Die wryfspieëlvlak kan bedek word deur mineraalvesels wat tydens die verskuiwingsbeweging gegroei het, bekend as wryfkrasvesels, wat ook die rigting van verplasing aandui. As gevolg van onreëlmatighede in die verskuiwingsvlak het blootgestelde wryfkrasvesels gewoonlik 'n trapsgewyse voorkoms wat gebruik kan word om die rigting van beweging oor die verskuiwing te bepaal. Die oppervlak voel gladder as die hand in dieselfde rigting beweeg as wat die geërodeerde kant van die verskuiwing beweeg het (sien skets vir verduideliking), aangesien die oppervlak in daardie rigting trappe het, soos die skubbe op 'n vis wanneer dit van die kop af gevryf word.
In pedologie, die studie van grond in hul natuurlike omgewing, is 'n wryfkras 'n oppervlak van die krake wat in grond met 'n hoë persentasie swelklei inhoud geproduseer word. In die Australiese grondklassifikasie is wryfkrasse, saam met lentikulêre strukturele aggregate, 'n aanduiding van 'n vertosol.
David Rappaport
David Rappaport (23 November 1951 – 2 Mei 1990) was 'n Engelse akteur en skrywer. Hy was bekend vir sy rolle in die rolprent Time Bandits (1981) en in die televisiereekse The Young Ones (1982), Amazing Stories (1985), en The Wizard (1986).
Prehistoriese kuns
Die oudste voorbeelde van prehistoriese kuns dateer uit die Laat Paleolitikum (van 40 000 tot ca. 10 000 v. C.) en bestaan uit die sogenaamde Venusse en die beroemde Frans-Kantabriese grotskilderkuns met realisties geskilderde diere. Die mens, veral die mens in aksie, is die belangrikste onderwerp van die Mesolitiese kuns (tot ca. 6000 v.C. in die Ooste en 3000 v.C. in die Weste).
Die styl het van 'n naturalistiese tot 'n geskematiseerde weergawe ontwikkel en is tydens die Neolitikum (tot ongeveer 2000 v.C.) voortgesit. In die periode is keramiek en die indrukwekkende megalitiese grafmonumente vir die eerste keer vervaardig. Op talle plekke het die beoefening van 'n kunsvorm wat in wese prehistories is, langer voortgeduur as in Europa en wel dikwels tot met die koms van die eerste Blankes, wat daartoe bygedra het dat die kuns in die meeste gevalle nog nie goed bestudeer is nie.
Die grootste konsentrasie prehistoriese rotstekeninge in die wêreld word in Suider-Afrika aangetref. Hoewel die tekeninge in sommige gevalle deur ander rasse geskilder is, word algemeen aanvaar dat dit San-tekeninge is.
Paleolitiese kuns
Die oudste prehistoriese kuns waar lewende wesens weergegee word (handbyle en soortgelyke artefakte word nie as kuns beskou nie), het in die Aurignacien (ca. 32 000- 29 000 v.C.) ontstaan, ŉ Laat-Paleolitiese kultuur wat na die plek waar dit ontdek is (Aurignac in Suid-Frankryk) vernoem is. Dit bestaan uit afbeeldings van koppe en borsstukke van diere en uit erotiese simbole wat waarskynlik met 'n vrugbaarheidskultus verband hou.
Daar is ongeveer 130 Venusse in die verspreidingsgebied van Frankryk af tot in Suid-Rusland gevind. Die Venus van Willendorf (Wenen, Natuurhistorrese Museum) en die Venus van Lespugue (Parys, Musée de I'Homme) is die bekendste voorbeelde. Die Venus van Laussel is ŉ reliëf van 'n vrou wat soos die ander Venusse lyk, maar sy hou 'n bisonhoring in haar hand. Op die horing is spore van rooi verf gevind. Met verloop van tyd het die Venusse eenvoudiger geword en uiteindelik is die vroulike liggaam tot 'n stokfiguur met 2 borste of 'n vurkvormige struktuur (wat die heupe voorstel) gereduseer.
Soortgelyke vereenvoudigde Venusse is in Morawië (Tsjeggo-Slowakye) ontdek en word nou in die Morawiese Museum in Brno bewaar. Die skilderkuns het uit die rotsgraveerkuns ontwikkel. Die oudste voorbeelde hiervan, wat in veral Suidwes-Frankryk en Noordoos-Spanje aangetref word, bestaan uit net 'n buitelyn. Die Frans-Kantabriese skilderkuns word in ongeveer 200 grotte aangetref, maar elders in Europa het min voorbeelde van prehistoriese kuns bewaar gebly.
Aanvanklik was daar geen belangstelling in prehistoriese kuns nie. Die grot van Niaux en die grot van Rouffignac is byvoorbeeld reeds in die 18e eeu ontdek, maar die tekeninge in die grotte is eers in die 20e eeu ondersoek. Die grot van Altamira (Noord-Spanje) is in 1868 deur 'n jagter ontdek, maar die rotstekeninge is eers 11 jaar later (in 1879) deur die kleindogter van die eienaar van die grond, Don Marcelino de Sautuola, op die gewel van die grot ontdek terwyl hy op soek was na prehistoriese voorwerpe soos die wat hy pas tevore op 'n wêreldtentoonstelling in Parys gesien het. Die skilderinge was hoofsaaklik bisons, maar herte, wildeperde en wildevarke is in ŉ lewendige, naturalistiese styl uitgebeeld.
Toe Don Marcelino die vonds bekend maak, het niemand geglo dat dit prehistories was nie. Eers nadat meer grotte met dergelike skilderinge in die 19e eeu in Suidwes-Frankryk ontdek is, het mense daarin begin belang stel. Die ouderdom van die skilderinge in die grot is eers aanvaar nadat Henri Breuil (1877- 1961), die grootste gesaghebbende op die gebied van die prehistoriese kuns, die grot in 1901 bestudeer het. Die grootste aantal van die skilderinge van Altamira is in die Middel-Magdalenien (ca. 12 000 v.C.) geskilder, terwyl sommige waarskynlik uit die Aurignacien dateer (slegs uitgegraveerde of getekende buitelyne).
Die ontdekking van die grotte van Lascaux (Dordogne) in 1940 was nog 'n hoogtepunt in die bestudering van die prehistoriese kuns. Twee seuns het die ingang ontdek nadat dit deur 'n aardverskuiwing kort tevore blootgelê is. Dit was egter nie dieselfde ingang wat die prehistoriese mense gebruik het nie: die ingang moet ongeveer 15 000 jaar gelede al ineengestort het. Omdat die grot so lank toe gebly het, het die skilderinge bewaar gebly.
Van al die grotte wat vandag bekend is, bevat die van Lascaux die versameling skilderinge wat die hoogste ontwikkeling toon. Daar is 500 afbeeldings van diere (renosters, bisons, perde, herte en beeste) wat in grootte wissel van 20 cm tot groter as lewensgrootte (byvoorbeeld 'n bison wat 5,5 m hoog is). Die figure is op baie plekke oormekaar geskilder. In die uitbeelding van die kop se verhouding tot die liggaam het die kunstenaars soms 'n mate van perspektief bewerkstelrig.
Die kunstenaars in die Paleolitikum het 'n beperkte aantal kleure gehad om mee te skilder. Hulle het minerale verfstowwe gebruik, veral oker, en swart houtskool. Daar was nie blou of groen nie en dit is nie bekend of hulle ooit suiwer wit gebruik het nie. Kleur is met die vingers, 'n kwassie van hare of vere, of 'n primitiewe verstuiwer (‘n hol been of 'n rietjie) aangebring. Die skilderinge is gewoonlik by die tekstuur van die rotsmuur se oppervlak aangepas.
Die kleure het hul fleur behou weens die gebalanseerde verhouding tussen temperatuur en vogtigheid, 'n verhouding wat egter na die oopstelling van sulke grotte aan die publiek aangetas is omdat die asemhaling van die besoekers die koolsuur- en die voggehalte laat toeneem het. Om die skilderinge te beskerm, is die grotte van Laseaux in 1963 vir die publiek gesluit. Die bestudering van die styl, ouderdom en onderlinge verwantskap van die grotskilderinge het baie probleme opgelewer.
Baie van die skilderinge is oormekaar gedoen en dagteken van verskillende periodes. Die ouderdom van die verskil lende skilderinge kan bepaal word deur vergelyking met opgrawings uit die grotte. 'n Radioaktiewe koolstofmetode of die C-14-metode word ook gebruik om die ouderdom te bepaal. Henri Breuil het in 1934 vasgestel dat daar 2 tydsiklusse was, naamlik die Aurignaeien-Perigordien (vanaf ca. 32 000 v.C.) en die Solutreen-Magdalenien (vanaf ca. 19 000 v.C.).
Hy het vasgestel dat die skilderinge in die Laseaux-grotte tydens die bloeiperiode van die Aurignacien Perigordien (ca. 24 000- 19 000 v.C.) uitgevoer is. Vandag, veral na die hersiening van die prehistoriese chronologie deur André Leroi-Gourhan (geb. 1911), word aanvaar dat die Lascaux-grotte tot die. Solutreen-Magdalenien-periode behoort en uit ongeveer 14 000 v.C. dateer. C-14-ondersoeke het dit bevestig.
Die Paleolitiese skilderkuns, die eerste bloeitydperk van die kuns in die wêreldgeskiedenis, het tot ŉ einde gekom toe die leefomstandighede van die mense aan die einde van die Ystyd drasties verander het Die klimaat het verbeter en rendiere, die belangrikste voedingsbron van die Paleolitiese mense, het agter die ys aan na die vlaktes van die noorde getrek.
Interpretasie van Paleolitiese kuns
Die mens uit die Paleolitikum moes vir sy kos jag; die aanwesigheid van en die welslae om dit te vang, het die verskil tussen lewe en dood beteken. Die sentrale figuur in sy kuns was dan ook die dier, wat hom van voedsel voorsien het. Oor die godsdiens en religieuse gevoelens van die Paleolitiese mens is niks bekend nie, maar die voor-die-hand-liggendste verklaring vir sy grotskilderinge is dat dit 'n magiese funksie vervul het. Deur diere so getrou moontlik af te beeld en hulle daardeur te "herskep" as gelykwaardig aan egte diere, wou die mens mag verkry oor die diere wat hy gejag het.
Ongeveer 10 % van die skilderinge is voorstellings van diere wat deur wapens omring word of gewond is. In die grot van Niaux is talle afbeeldings van gewonde diere, soos 'n afbeelding van ŉ bison wat deur 'n pyl getref is. Diere sonder koppe is ook dikwels uitgebeeld. Dit is nie duidelik presies wat dit beteken nie: miskien het die dier nie 'n kop nie sodat hy die jagter nie kan ruik, sien of hoor nie en dus 'n maklike prooi is. Die teenoorgestelde, 'n kop sonder liggaam, word egter ook aangetref.
Dit kan beskou word as die afbeelding van 'n deer wat die geheel verteenwoordig. 'n Opvallende verskynsel by die keuse van onderwerpe is dat slegs groot diere wat moeilik was am te vang, uitgebeeld is. Blykbaar was die jagters van die tyd so behendig dat dit nie vir hulle nodig was om kleiner diere te teken om daardeur 'n goeie vangs te verseker nie. Die meeste van die skilderinge is d iep in die binneste van die aarde gemaak en kan dikwels net bereik word deur deur nou gangetjies te kruip.
Die grotte self was waarskynlik die plek waar rituele uitgevoer is en waar towenaars wat diervelle en –maskers aangehad het, in die kultusdanse voorgegaan het. 'n Aanwysing daarvan is 'n voorstelling in die grot Les trois frères (Ariège), waar ŉ halfmenslike, halfdierlike figuur in swart buitelyne tydens die Middel Magdalenien (ca. 12 000 v.C.) uitgebeeld is. Die sogenaamde "god met horings" of towenaar se kenmerke is ontleen aan die van 3 groepe diere, waartussen hy afgebeeld is.
Afbeeldings van mense is seldsaam en wanneer dit wel aangetref word, is die voorstelling baie skematies. Dit was in die samelewing van die prehistoriese mens waarskynlik verbode om die menslike gelaat uit te beeld. Die Venusse is 'n uitsondering: hulle het egter nie 'n bepaalde vrou voorgestel nie, maar die beginsels van vroulikheid. Die figure het 'n rol gespeel in 'n vrugbaarheidskultus waarin die geheimenisse van geboorte en die siklus van lewe en dood 'n belangrike rol gespeel het.
'n Opvallende verskynsel is die talle handafdrukke wat in grotte aangetref word. Daar is " positiewe", waar die geverfde hand teen die rots gedruk is, en "negatiewe", waar die kleurstof deur 'n buisie, waarskynlik 'n hol been of rietjie, oor die hand teen die rots geblaas is. Dit is ook nie bekend wat die betekenis van die handafdrukke is nie. In die grot van Pech-Merle in Cabrerets is ŉ afbeelding van 2 perde gevind wat deur 5 handafdrukke omring word daar is 'n moontlikheid dat die handafdrukke op besit dui.
In 3 grotte, naamlik Gargas en Tibrian in die Pireneë en Maltravieso in die Spaanse provinsie Estremadura, is 'n groot aantal afdrukke van verminkte hande aangetref. Die duim is onaangeraak, terwyl daar by die ander vingers (meestal al 4, soms net die middelvinger) 2 litte ontbreek. Dit kan dui op rituele amputasies, wat tot onlangs nog by primitiewe volke gebruiklik was. 'n Ander verklaring is dat die litte afgeval het weens ŉ kombinasie van bevriesing en Raynaud se siekte, 'n vaatsiekte wat die bloedsomloop in die vingers aantas.
Mesolitiese en Neolitiese kuns
Die Mesolitikum (die Middel-Steentydperk) het na die laaste ystyd begin en het in Europa van ongeveer 10 000 tot 8000 v.C. tot ongeveer 6 000 v.C. in die ooste en tot 3 000 v.C. in die weste geduur. Weens die verbetering in die klimaat het uitgestrekte woude ontstaan. Die mens het van jag (die pyl en boog was die belangrikste wapen) en visvangs geleef. Mesolitiese bote en roeispane is gevind. Die oudste Europese boot is by Drentse Pesse aangetref: dit was 'n kano, die kana van Pesse, wat 3 m lank was en van 'n uitgeholde boomstam gemaak is.
Daar is egter min kunsvoorwerpe uit die tyd gevind. Die kuns van die Azilien (ca. 10 000-7 000 v.C.) loop deur tot die van die Tardenoisien (vanaf ca. 7 000 v.C.) en is niks meer as ŉ swak eggo van die voorafgaande Paleolitikum nie. Die voorwerpe (artefakte) uit die tyd bestaan uit hoofsaaklik beenkamme en voorwerpe met 'n geometriese versiering; rotskuns is glad nie of baie selde beoefen. In Noord-Europa (van Noorweë tot Noord-Rusland) het die Maglemose-kultuur vanaf ongeveer 7 000 v.C. sy bloeitydperk beleef.
Rotstekeninge uit die tyd het wel bewaar gebly, hoofsaaklik gravures uit die Laat Mesolitikum, wat tot die Ystertyd deurloop. Temas wat uitgebeeld is, is jag en visvang. Die manier waarop gebeure weergegee is, het in 3 opeenvolgende style van 'n naturalistiese tot 'n geometriese weergawe ontwikkel. Bekende voorbeelde is die rotsgravure by die Onega-meer en die afbeelding van bote op die sogenaamde Rots van Batdal (Tröndelag, Noorweë). In die Middellandse See-gebied is die omgewing van Tarragona en Valencia bekend vir meer as 100 klein rotstekeninge wat in rooi, bruin en swart geverf is.
Naturalistiese voorstellings van afsonderlike diere, soos gebruiklik in die Paleolitikum, is nie meer gemaak nie. Die mens het nou die onderwerp geword en die klem is geplaas op aksie en beweging: groot groepe gestileerde mense met boë, vergesel deur honde (die hond was sedert ca. 7 000 v.C. 'n huisdier) is afgebeeld terwyl hulle jag of veg. Danstonele kom ook voor. Die bloeitydperk van die Oos-Spaanse rotskuns, wat tot in die Bronstyd deurloop, lê tussen ongeveer 6000 en 3000 v.C.
Neolitikum
In die Neolitikum (Vroeë Steentyd) het 'n aantal tegnologiese veranderings plaasgevind wat ingrypende kulturele gevolge gehad het. Vanaf 6 000 v.C. het die kennis van landbou en veeteelt geleidelik vanuit Wes-Asië na Europa versprei. Die oorskakeling van jag as belangrikste bestaansmiddel na akkerbou het tot die stigting van nedersettings en tot veranderings in die godsdienstige opvattings gelei. In plaas van welslae met jagtogte was vee en die vrugbaarheid van die grond nou van lewensbelang: die simbool van vrugbaarheid het in klein, geskematiseerde vrouefiguurtjies tot uiting gekom.
Saam met die landbou het die vervaardiging van keramiekware ook 'n opbloei beleef. Die skematiese en geometriese versiering van keramiekware het uit punte, lyne, sirkels, spirale, volute, meanders en golflyne bestaan wat op verskillende maniere gekombineer is. Die patrone is met 'n stokkie of 'n klippie in die klei uitgekrap. Afgesien hiervan is afdrukke van naels of vingers gemaak en soms is die ware beskilder. In die Europese Neolitikum word 'n groot aantal kulture onderskei wat hulle benamings gewoonlik aan die kenmerkende keramiek van die betrokke kultuur ontleen het.
Die oudste landbouers was die draers van die Donau-kultuur (ca. 5000- 3000 v.C.). Hulle het die loessgrondgebiede van Wes- en Sentraal-Europa bewoon. Hulle potte was klein, sonder voetstukke, en word gekenmerk deur versiering in bande. Uit opgrawings, onder meer in Suid-Limburg, blyk dat hulle langwerpige houthuise bewoon het waarvan die mure met leemgrond besmeer was. Die tregterbekerkultuur het. Noord-Europa van Pole tot die oostelike Nederlande omvat (ca. 3000- 1800 v.C.).
Die beker waaraan hierdie kultuur sy naam ontleen, is 'n bolvormige pot met ŉ nek wat breër na bo uitloop. Die standvoetbekerkultuur het sedert 2500 v.C. van Rusland af oor NoordEuropa versprei: die slanke beker van dun erdewerk en 'n S-vormige profiel is kenmerkend. Omdat dit dikwels met horisontale toumotiewe versier is, word dit ook toubekers genoem. In latere voorbeelde is die toumotiewe met visgraatmotiewe gekombineer. In die kultuur is dooies onder 'n grafheuwel van turfgrond begrawe.
Soms het die grafheuwel 'n koepelkonstruksie van gevlegte takke beval: die byekorfgraf. Die klokbekerkultuur (ca. 2 200- 1 600 v.C.) was die oorgang van die Steentydperk na die Bronstydperk. Dit het van Spanje af oor die weskus van Europa versprei. Die S-vormige bekers is versier met 'n klein kammetjie waarmee ewewydige lyne in die klei getrek kon word. Die oudste Europese grafmonumente dateer uit die Neolitikum. Die sogenaamde megalitiese grafte (wat van groot klippe gebou is), waarvan ongeveer 50 000 nog oor is, word in die hele Wes- en Noord-Europa aangetref.
Die benaming verskil van tot gebied. Die kenmerkendste soort is die dolmen, wat bestaan uit wat regop staan met een deksteen bo-oor. Hulle word veral in  Bretagne aangetref. ŉ Bekende  voorbeeld is die by Locmariaquer. Nog 'n megalitiese tradisie is die gebruik van die menhir, ŉ groot klip wat regop op heilige plekke ingeplant is. Die meeste menhirs word in Bretagne aangetref. In Ménec (by Carnac) is 1 099 menhirs in 11 ewewydige rye opgerig (gedurende die 3e millennium v.C.).
Die middelste "straat" eindig by ŉ sirkel van klippe wat regop staan (70 menhirs) en wat die middelpunt van die kultusplek vorm. In Engeland is die sogenaamde henges die bekendste voorbeeld van megalitiese monumente. Dit is menhirs wat in 'n sirkelvorm opgestel en van 'n grondwal voorsien is. Stonehenge by Salisbury in Wiltshire (ca. 1800- 1500 v.C.) is 'n voorbeeld en is in 3 fases, gedeeltelik in die Laat Neolitikum, gedeeltelik in die Vroeë Bronstyd, gebou.
Kuns in die Brons- en die Ystertyd
Daar is nie 'n duidelike oorgang tussen die Neolitikum en die Bronstyd nie: metaal (goud en koper) is al gedurende die Laat Neolitikum gebruik. Daarna was brons, 'n allooi van koper en tin, die metaal wat die meeste gebruik is. Die periode, wat geëindig het toe yster in gebruik gekom het, word die Bronstyd genoem. In Sentraal-Asië en die gebied rondom die Egeïese See het die Bronstyd al 3 000 jaar voor Christus begin en in Sentraal- en Wes-Europa het dit 1000 jaar later begin.