cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Deon Opperman
Ongepubliseerde dramas
Saam met Lizz Meiring skryf Opperman die seksklug Die Skandaal wat in 1997 by die Grahamstadse Nasionale Kunstefees opgevoer word en wat opgevolg word deur Skandaal 2.
Kommando word in 2000 opgevoer.
Hoer/Whore: Die Afrikaanse show word in 2002 by Aardklop opgevoer en het seks en die magspel van die karakters as tema.
Nipplecaps en G-strings debuteer in 2004 by die KKNK en ontbloot die lewe en menings van ’n ontkleedanser, waarin die mans wat na die vertonings kom kyk se motiewe ook ontleed word.
Die wederopstanding van Japie Coetzee is ’n eenmanstuk oor die doelwitte en identiteit van die Afrikaner in die tydperk na volle demokrasie in Suid-Afrika en word met Eric Nobbs as akteur in 2006 by die KKNK en Aardklop Kunstefees opgevoer.
My Sarie Marais maak sy debuut in 2009 tydens die Aardklop-Kunstefees op Potchefstroom. Sarie Marais verlaat die land net na haar verlowing aan Pieter en verwerf ’n doktorsgraad oorsee en sien die wêreld. Twintig jaar later keer sy terug na die plaas waar sy groot geword het, om uit te vind dat dit nou besit word deur Pieter. Die verlede word dan oopgevlek. Sarie verduidelik dat sy nie soos haar ma ’n onvervulde lewe op ’n plaas wou lei nie. Pieter sê dat dit nie so hoef te gewees het nie, want hy sou haar vryheid gegee het en vir haar gewag het. Die drama ondersoek die aard van verhoudings, die rolle van mans en vroue, die aard van die liefde self en veral die belangrikheid van ’n stamboom wat ’n mens wortels gee.
Bittersoet debuteer by Aardklop van 2012. Dit beeld die mens se taaiheid uit, ten spyte van sy weerloosheid. Die karakters is vyf vroue vanuit uiteenlopende agtergronde, waar almal tog die wêreld van die vrou met haar rol as ma en eggenoot deel. So word vroue se grootste vrese en intiemste gedagtes belig. Hierdie is ’n Afrikaanse verwerking van sy Engelse drama Sweet sorrows.
As ek reg onthou het sy debuut by Aardklop in 2013. ’n Beroemde akteur (Richard, 78) en beroemde aktrise (Natasja, 68) bevind hulle na aftrede in dieselfde aftree-oord, waar hulle baie het om oor te gesels. Hulle was kollegas, en dalk iets meer, toe hulle saam vir die destydse TRUK toneel gespeel het. Richard het getrou gebly aan die verhoog van die dae van die Nasionale Toneelorganisasie, deur die streekrade en tot sy aftrede. Natasja het die verhoog verlaat vir die wêreld van televisie en sepies. Oor ’n pot Scrabble (wat die teater se spel met woorde simboliseer) gesels hulle oor die teater, oor dramas waarin hulle gespeel het en oor ander dinge wat vir hulle betekenis het. Richard glo dat Natasja hom verraai het op meer as een gebied. Hy glo aan die liefde en kan nie verstaan hoe iemand se liefde sommer van persoon na persoon kan skuif nie. Die drama bring hulde aan al die groot akteurs van die land wat die hele ent gestap het en vertel hoe hulle oorleef het en hoe sommige van hulle nie oorleef het nie.
Musiekteater
Hy is verantwoordelik vir die teks van die kabaret Kaalgestroop wat deur Elsabé Zietsman by die KKNK van 2002 opgevoer word.
Die musiekblyspel Dis hoe dit was…” vertel die lewensverhaal van Steve Hofmeyr, met Hofmeyr wat in die 2007 produksie self die hoofrol speel.
Groot polemiek word in kunstenaar geledere ontketen wanneer Deon in 2008 ’n besonder duur (R4 miljoen rand) musiekteaterproduksie, Ons vir jou, oor die Anglo-Boereoorlog, generaal De la Rey en die Afrikanervolk op die planke bring. Koos Kombuis en andere voel dat hierdie stuk oorlog aanblaas en slegs ’n geldmakery en rassisties gedrewe is. Die stuk self is egter ’n parallel tussen die Anglo-Boereoorlog (gebou rondom die imposante figuur van Koos de la Rey en sy gesin) en die stryd om hedendaagse oorlewing van die Afrikaner. Waar daar in ’n meer kontemporêre Suid-Afrika weer sprake is van gewapende weerstand, waarsku De la Rey reeds aan die begin van die stuk dat oorlog slegs as allerlaaste moontlikheid oorweeg moet word en dan in die volle wete dat niemand ooit ’n oorlog wen nie. Eindelik moet die Afrikaner kies en De la Rey stel hier die voorbeeld om met waardigheid en eer die morele beste opsie te kies en so selfrespek te behou. Die boodskap is dat ’n stryd om oorlewing nie deur oorlog gevoer hoef te word nie.
Deon skryf die teks en Janine Neethling die musiek vir die musiekteaterproduksie “Binnekamer”, wat opgedra word aan Amanda Strydom en by die KKNK van 2011 sy buiging maak.
Tree aan! met die subtitel Dit was die dae toe ons troepies was raak die dae van verpligte militêre diensplig en die oorlog in Angola aan. Weereens skryf hy die teks en Janine Neethling die musiek vir hierdie stuk. Hierdie musiekspel word in 2012 vir vyf Naledi-toekennings benoem en dit verower die toekenning vir beste musiek.
Saam met Janine Neethling durf hy dan ’n volskaalse oratorium in Afrikaans aan, met Die skepping wat in Februarie 2013 sy debuut in die Opera van die Staatsteater in Pretoria maak en later ook by die Kunstekaapteater in Kaapstad opgevoer word. As oratorium in Afrikaans het dit slegs enkele voorgangers (Gideon Fagan se Een-Vaderland uit 1978, Arnold van Wyk se Eeufeeskantate van 1938, Rosa Nepgen se Die dieper reg van 1943 en Stephen Eyssen se Ons Boerewording van 1947), maar die skaal hiervan is baie groter as enige van die voorgangers. Hierdie stuk ontgin die spanning tussen die objektiewe heelal van die wetenskap wat net bestaan, teenoor die teologiese heelal wat geskep is met ’n spesifieke doel. Die oratorium het sewe bewegings, Genesis, Aarde, Lewe, Mens, Beskawing, Geloof en Hemelvaart. Opperman se teks is poësie, wat die eerste uitvoering van hierdie talent van hom is, alhoewel hy reeds voorheen lirieke geskryf het vir sy kabarette en musiekspele.
Televisie
Vir televisie skryf hy die reekse Thysnywerheid, Kruispad, Hartland en Bloedbroers.
Thysnywerheid is ’n sitkom oor die Thyssen-gesin van Meiringskloof. Thys bou ’n winkel vir sy vrou Marina, sodat sy ’n tuisnywerheid kan oopmaak. Hierdie reeks is ’n kommersiële mislukking en word gestaak voor die einde van die program.
Die televisiereeks van dertien episodes, Kruispad, word in 2008 op KykNet uitgesaai. Dit handel oor die oorlewingstryd van twee Afrikaanse gesinne sedert 1994. Die een gesin is aanvanklik welaf danksy die pa se invloedryke posisie en die staatskontrakte wat hy tydens die apartheidsjare bekom het, terwyl die ander gesin aanvanklik sukkel nadat die pa by die werk afgedank word. Die keuses wat hulle maak en hulle houding teenoor aanpassing binne die nuwe Suid-Afrika veroorsaak dat die voorspoed omgeruil word. Die titel verwys na die kruispaaie waarvoor die karakters te staan kom en die daaropvolgende keuses wat hulle maak, maar ook met die kruis wat elkeen dra en hoe verskillende families mekaar se paaie kruis. Kruispad word in 2009 deur die ATKV bekroon as die beste televisie-dramareeks. Kerneels Breytenbach verwerk die reeks ook in ’n roman.
Deon beskou Hartland as sy beste werk en baseer dit op gebeure uit sy eie en sy naasbestaandes se lewens. Drie vraagstukke staan sentraal in hierdie reeks. Die eerste is die kwessie van of jy aanbly in Suid-Afrika of moet emigreer om ’n menswaardige bestaan te kan maak. Tweedens word die spirituele in ons huidige bestaan aangesny, voortvloeiend uit die donker tye tydens die oorlog in Angola wat inwerk op die lewens van die mense van vandag. Derdens is daar die politieke situasie in die land wanneer mense as gevolg van misdaad by aktivisme betrokke raak. Kerneels Breytenbach verwerk Hartland in ’n roman.
Getroud met rugby handel oor die intriges voortspruitend uit die glanspersoonlikheidstatus van rugbyspelers, wat rugstekery, dwelms en buite-egtelike seks insluit. Rugby is die invalshoek van die sepie, maar die klem is veral op drome, aspirasies en frustrasies in die lewens van die vroue in die rugbyspelers se lewens, soos die spelers se vrouens, meisies en ma’s. Die reeks word ook verwerk tot ’n rolprent, met die subtitel Die onvertelde storie. Opperman help skryf aan die dramareeks, maar is later hoofsaaklik betrokke as vervaardiger. Vier seisoene van die dramareeks word vervaardig, waarna dit aangepas word as ’n sepie.
Vir televisie skryf hy die drama A man possessed en die reeks Jackpot, terwyl hy help skryf aan die sepie Backstage.
Engelse drama
Hy skryf ook verskeie Engelse dramas. From midnight to morning word in 1985 by die Grahamstadse Nasionale Kunstefees opgevoer. Hierdie drama speel af in ’n openbare manstoilet onder straatvlak (’n ruimte soortgelyk aan Dante se Inferno), waar twee rowwe mans, Dan (afgelei van Dante) en Verge (afgelei van Vergilius) vir hulle leier wag. Die leier is Chris (Christus) en die mans maak vir Chris dood wanneer hy eindelik arriveer, omdat hulle uit die hel (die toilet) wil kom. Die onderliggende tema is die rol van godsdiens in die samelewing, wat tot ’n hel van skuldgevoelens lei waarvan ontsnap moet word. Die drama toon ook ooreenkoms met Samuel Beckett se Waiting for Godot. From midnight to morning word in 1985 tydens die Grahamstadse Nasionale Kunstefees bekroon met die dramaprys.
In 1986 word The perfect vehicle aan SUKOVS voorgelê vir opvoering by die Grahamstad Kunstefees, maar nadat die toneelkomitee dit afskiet, bedank hy by SUKOVS. Hierdie is ’n politieke drama waarby Tsjechof se Die Kersieboord ingeweef is.
Funeral march of a marionette word suksesvol by die Grahamstad Nasionale Kunstefees opgevoer.
An Indian summer word vir die eerste keer in 1988 by die Grahamstad Nasionale Kunstefees opgevoer en beleef ook opvoerings in die Markteater in Johannesburg en die Nico Malan-Arena in Kaapstad. Dit is ’n Vigs-drama waarin drie karakters ’n seksuele dilemma beleef.
Ah-men word in 1988 geskryf, met die titel wat reeds aandui dat mans die tema is. Dit is twaalf dramatiese sketse met openhartige en soms skokkende sketse van manstipes, soos ’n blinde weermagman en polisiemanne wat onder die invloed die townships binnevaar. Hierdie stuk word in die Dalro-teater in Johannesburg opgevoer en later ook by die Grahamstad Nasionale Kunstefees.
In 1989 debuteer True confessions of a bourgeois baby by die Grahamstad Nasionale Kunstefees. Dit is ’n eenpersoondrama, waarin die Rooikappie-sprokie op ironiese wyse verwerk word.
Goya is ’n eenmanstuk oor die lewe van hierdie kunstenaar, wat in 1994 by die Grahamstad Nasionale Kunstefees debuteer. Aangesien daar bitter min inligting oor Goya beskikbaar is (hy het geen biografie of dagboek nagelaat nie, slegs ’n aantal briewe), baseer Opperman die teks op die chronologie van Goya se lewe, inligting oor die samelewing van sy tyd en persoonlike aspekte wat uit sy kunswerke na vore kom. Dit is veral Goya se kunsvoorstellings van die oorlog waarin Napoleon die Iberiese Skiereiland verower het en die gepaardgaande wreedhede wat aan die bod kom.
We all fall down is ’n drama oor die wese van teater. Die gehoor woon ’n deurloop-repetisie by, waar spelers laat kom, sommige na geen aankondigings luister nie, die rokkejagter nie sy aandag bepaal by die repetisie nie en ander dinge wat in die teaterwêreld baie bekend is. Die stuk stel voor hoe die King’s Company in 1642 The court secret van James Shirley instudeer, in ’n tyd toe die Puriteine alle teaters ongewens verklaar en gesluit het.
Women in the wings is nog ’n drama oor die wese van teater, hierdie keer oor vyf vroue in die kleedkamer van ’n Suid-Afrikaanse skouburg. In hulle interaksie word menige kwessie betrek, soos die teater, politiek, menslike tragedie, kommentaar op teaterfigure en die stand van teater. Universaliteit word egter veral aan die stuk verleen deur die eg menslike persoonlikhede. Daar is die Afrikaanse aktrise wat Afrikaanse teater vir Engels verruil het en op pad is Amerika toe; die aktrise met persoonlike probleme wat inbraak maak op haar werk as aktrise; en die jong aktrise met ideale en drome wat afgespeel word teen die sinisme van die meer ervare aktrises en die verhoogbestuurder.
Day of the dogs is ’n musiekstuk waarin al die spelers honde is. Deon skryf die drama en die lirieke van die liedjies wat deur Noel Stockton gekomponeer word.
Playboys (wat hy saam met Garth Holmes skryf) is ’n sekskomedie geskoei op die lees van Amerika se Chippendales en die fliek The full Monty, waarin ’n nagklubeienaar en twee vroue vyf mans van hulle bekrompe uitkyk op seks bevry. Die eienaar gebruik die vyf mans (gereelde kliënte in die kroeg) in ’n ontkleevertoning om mense te lok en die ontkleedanseres en die kelnerin leer hulle om te dans en te ontklee.
Sweet sorrows handel oor die bittersoet ervarings van vier uiteenlopende vroue in liefde, verlies en berou. Hierdie drama word ook in Afrikaans verwerk en in 2012 by Aardklop aangebied as Bittersoet.
Ander dramas is Dear Mrs Steyn (’n verwerking van Emily Hobhouse se briefwisseling met mev. Steyn, vrou van die Vrystaatse president ), Soweto story (’n musiekstuk losweg gebaseer op ’n plaaslike variant van die Romeo en Juliet-storie), Show me paradise, Tell me the truth, One man’s life  en Whore. Meeste van hierdie dramas word by die Grahamstad Kunstefees opgevoer, terwyl sommige ook by ander kunstefeeste en elders aangebied word.
Shaka Zulu – The musical en Jock of the Bushveld – The musical is musiekspele op groter skaal en word onder andere opgevoer in die Mandela-teater in Johannesburg.
Prosa
Donkerland behandel die Afrikaner se geskiedenis vanaf die vroegste tye deur verskeie geslagte heen, Kruispad behandel die geskiedenis deur opeenvolgende geslagte na die koms van demokrasie en Hartland is in die hede gesetel. Hierdie trilogie word deur Kerneels Breytenbach in drie romans verwerk.
Eerbewyse
Standard Bank wys hom in 1992 aan as hulle Jong Kunstenaar vir Drama en in dieselfde jaar wen hy ’n beurs van R25 000 van die Stigting vir Skeppende Kunste. In 2015 word hy by die Innibosfees vereer vir sy bydrae tot die Afrikaanse taal en die teaterbedryf.
Skoenlapper-sterreswerm
Die Skoenlapper-sterreswerm (ook bekend as onder meer Messier 6 en NGC 6405) is ’n oop sterreswerm in die sterrebeeld Skerpioen. Dit is in 1746 deur Jean-Dominique Maraldi ontdek. Die naam kom van die feit dat dit vaagweg soos ’n skoenlapper lyk.
Clathria irregularis
Die spons behoort tot die genus Clathria en tot die familie Microcionidae. Die wetenskaplike naam van die spesie is die eerste keer geldig gepubliseer in 1931 deur Burton.
Skoenlapper-sterreswerm
Giovanni Battista Hodierna was in 1654 die eerste sterrekundige wat die bestaan van die swerm gedokumenteer het en Charles Messier het dit in 1764 in sy katalogus opgeneem as M6. Die getal, afstand en ander eienskappe van die sterre is egter eers in die 20ste eeu bestudeer.
Die meeste van die helder sterre in die swerm is warm, blou B-tipe sterre, maar die helderste een is ’n K-tipe oranje reus, BM Scorpii, wat duidelik op foto's teen die omringende sterre uitstaan. Dit is ’n veranderlike ster, waarvan die oënskynlike magnitude wissel tussen 5,5 en 7.
Skattings van die sterreswerm se afstand van die Aarde af het oor die jare gewissel, met ’n gemiddelde skatting van sowat 1 600 ligjare. Sy algehele magnitude is 4,2.
Maud Gonne
Maud Gonne MacBride (Iers: Maud Nic Ghoinn Bean Mac Giolla Bhríghde, * 21 Desember 1866, † 27 April 1953) was 'n Ierse rewolusionêr, kampvegter vir vroueregte en aktrise wat veral deur haar onstuimige verhouding met die digter William Butler Yeats bekendheid verwerf het. Yeats het haar in sommige van sy mees bekende gedigte onsterflik gemaak.
Maud Gonne word daarnaas onthou vir haar rol in die stryd vir Ierse burgerregte en onafhanklikheid. Alhoewel sy 'n boorling van Engeland was, was sy só ontsteld oor die verdrywing van Ierse kleinboere gedurende die sogenaamde Landoorloë dat sy die saak van Ierse nasionaliste begin ondersteun het. Vervolgens het sy haar aktief vir Ierse selfregering (Home Rule) beywer.
Die ontydige afsterwe van haar seun Georges op die ouderdom van twee - 'n gebeurtenis wat Yeats in een van sy ongepubliseerde gedigte behandel het - het haar lewe met droefheid oorskadu. Die pyn van die verlies was só groot dat Gonne 'n poging onderneem het om die kleuter deur seksuele omgang naas sy doodskis weer tot die lewe te verwek.
Erfenisdag (Suid-Afrika)
Erfenisdag is 'n openbare vakansiedag wat jaarliks op 24 September in Suid-Afrika gedenk word. Voor 1994 was die dag as Shakadag bekend, waartydens Zoeloes hulle koning herdenk het. Ná demokrasie-wording is dit omskep in 'n dag waarop alle kulture hulle eie erfenis kan herdenk. Dit het egter gou as Braaidag bekend geraak.
Ontstaan
Met die oorgang na 'n nuwe Suid-Afrika het die kabinet besluit dat daar 'n dag (24 September) moes wees waarop Suid-Afrikaners, van watter bevolkingsgroep ook al, hul eie erfenis moes gedenk. Dit het beteken dat niemand moes vergeet wie en wat hy is en waar hy vandaan kom nie. Elkeen moes op dié dag sy eie kultuur, geskiedenis en kultuurgeskiedenis in ere hou. Dit is toe Erfenisdag genoem.
Oud-president Nelson Mandela het self die woord "reënboognasie" bedink om Suid-Afrika se uiteenlopende kulture, gebruike, tradisies, geskiedenisse en tale te beskryf. Erfenisdag moes ’n viering van daardie kleurryke verskeidenheid wees.
Dit is aan die Department van Kuns, Kultuur, Wetenskap en Tegnologie, as beskermer van Suid-Afrika se kultuur, opgedra om jaarliks byeenkomste op 'n nasionale vlak vir Erfenisdag te reël en te bestuur. Die eerste Erfenisdag was op 24 September 1995.
Erfenisdag gaan egter nie net oor die eie kulture van afsonderlike groepe nie, maar veral ook oor uitreiking oor die verskillende kultuurgrense heen. Elemente van nasionale eenheid, nasiebou, versoening en landspatriotisme moet dus benadruk word. Die doel is ook om veral die jeug aan te moedig om Suid-Afrikaners se gedeelde erfenis in ere te hou.
Erfenis is al omskryf as "dit wat ons geërf het: die somtotaal van die natuurlewe en natuurskoon, plekke van wetenskaplike of geskiedkundige belang, nasionale monumente, historiese geboue, kunswerke, literatuur, musiekstukke, mondelinge tradisies en museumversamelings saam met hul dokumentasie."
As sodanig staan dit ook nie los van die politieke verlede van Suid-Afrika nie. Soos oud-pres. Mandela op die tweede Erfenisdag in 1996 in 'n toespraak gesê het: "As ons nasie inderdaad soos die spreekwoordelike feniks uit die as van verdeling en konflik moet verrys, moet ons erkenning gee aan diegene wie se onbaatsugtige werke en talente toegewy was aan hierdie doelwit van ’n nie-rassige demokrasie."
Moffat View
Moffat View is 'n voorstad van Johannesburg, Suid-Afrika. Dit is in Johannesburg se F-streek geleë, sowat 6 km suid van die stadsaal, noord van Suidheuwels en die Suidelike Klipriviersbergpad, oos van Regents Park en wes van Queenshaven Village en Elladoone.
Transsiberiese Spoorlyn
Die Transsiberiese Spoorlyn (Russies: Транссибирская магистраль of Транссиб) verbind Moskou in die weste en Wladiwostok in die ooste, en dus Europese Rusland met die Russiese Verre-Ooste. Baie stede in Siberië, soos Petropawlofsk-Kamtsjatski, kan nie per pad bereik word van ander Russiese of Asiatiese stede nie en die beste manier om Siberië te verken is met dié spoorlyn.
Moffat View
Moffat View is een van sowat suidoostelike voorstede wat op die plaas Klipriviersberg aangelê is. Dis op 13 November 1946 geproklameer. Die naam is waarskynlik afgelei van die woonbuurt se nabyheid aan Moffatpark, so genoem ter herinnering aan John Abraham Moffat (1871–1941), 'n argitek wat talle van Johannesburg se vroeë geboue ontwerp het, maar blykbaar ook met grond gespekuleer het.
Ina de Villiers
Biografie
Stoffelina Johanna Adriana van Schalkwyk is op 24 Februarie 1919 op Boshof, Oranje-Vrystaat gebore. Haar ouers was Johannes Zacharias en Eunice Mehetabeel (née Ferreira). Sy het huishoudkunde aan die Universiteit Stellenbosch studeer en verwerf in 1940 die graad BSc Huish.
Transsiberiese Spoorlyn
Roetes
Die Transsiberiese Spoorlyn is 9 259 km lank, strek oor sewe tydsones en die trein ry ’n paar dae lank van die een punt na die ander. Dit het tweedeklas-kompartemente met vier slaapbanke, eersteklas-kompartemente met twee slaapbanke en ’n eetwa. Stede wat nie aan die spoorlyn lê nie, kan per lug bereik word.
Ina de Villiers
Biografie
Sy skryf haar eerste kook- en kombuisgids (Kook en Geniet) om jong vroue te help, maar niemand wou dit publiseer nie. In 1951 besluit sy om die boek saam met haar man, Japie de Villiers, 'n geoloog, en met die hulp van prof. Mattie Jooste te publiseer. Die boek word 'n reuse sukses.
Transsiberiese Spoorlyn
Roetes
’n Tweede spoorlyn, die Chinees-Oosterse Spoorlyn, verbind Rusland met China en verskaf ’n korter roete na Wladiwostok. Dit volg die roete van die Transsiberiese lyn tot by Tarskaja (sowat 1 000 km oos van die Baikalmeer). Van daar af loop dit suidoos na China en uiteindelik na Beijing voor dit net voor Wladiwostok weer by die hoofroete aansluit.
Ina de Villiers
Biografie
In 1961 publiseer sy die Engelse vertaling, Cook and Enjoy It, wat net so 'n groot sukses was.
Transsiberiese Spoorlyn
Roetes
’n Derde roete is die Transmongoolse Spoorlyn, wat die roete van die Transsiberiese lyn volg tot by Oelan Oede aan die Baikalmeer. Van daar af loop dit suid na Oelaan-Baatar en uiteindelik suidoos na Beijing.
Ina de Villiers
Biografie
In 1990 tree hulle uit die drukkersbedryf en Human & Rousseau neem die regte (vir produksie en bemarking) oor. In November 2009 publiseer Human & Rousseau 'n opgedateerde weergawe met die hulp van Ina se dogter, Eunice van der Berg.
Transsiberiese Spoorlyn
Roetes
In 1991 is ’n vierde roete geopen wat verder noord loop. Dis bekend as die Baikal-Amoer-hooflyn en breek weg van die Transsiberiese lyn by Tajsjet, ’n paar honderd kilometer wes van die Baikalmeer. Daarna loop dit noord van die meer verby, oor die Amoerrivier by Komsomolsk aan die Amoer (noord van Chabarofsk) tot by die Stille Oseaan.
Ina de Villiers
Biografie
Die ATKV het in Mei 2010 aan haar die Afrikroon-prys toegeken.
Transsiberiese Spoorlyn
Geskiedenis
Die plan om die destydse Russiese hoofstad, Sint Petersburg, met die hawestad Wladiwostok te verbind is deur tsaar Aleksander II goedgekeur. Sy seun, Aleksander III, het toesig gehou oor die bou daarvan.
Ina de Villiers
Biografie
De Villiers is op 20 September 2010 op 91-jarige ouderdom oorlede. Sy was getroud met Jacob Eliza de Villiers (1912-1990). Sy word oorleef deur haar twee dogters en ses kleinkinders.
Transsiberiese Spoorlyn
Geskiedenis
In Maart 1891 het die toekomstige tsaar Nikolaas II die Verre-Oosterse deel van die spoorlyn geopen op ’n besoek aan Wladiwostok.
In dié tyd is die bou van die spoorlyn aan bande gelê deur ’n gebrek aan behoorlike vervoer in die streek self, asook tussen Siberië en die res van Rusland. In 1898 het die eerste trein Irkoetsk en die oewers van die Baikal bereik.
Die Transsiberiese Spoorlyn is steeds die belangrikste vervoerstelsel in Rusland.
Lenora Crichlow
Lenora Crichlow (gebore 4 Januarie 1985) is 'n Engelse aktrise. Sy is bekend vir haar rolle in die rolprent Fast Girls (2012) en in die televisiereekse Sugar Rush (2005), Doctor Who (2005), en Being Human (2008).
Donald Bisset
Donald Bisset (3 Augustus 1910 – 18 Augustus 1995) was 'n Britse akteur en skrywer. Hy was bekend vir sy rolle in die rolprent Ragtime (1981) en in die televisiereekse Doctor Who (1963) en The Rise and Fall of César Birotteau (1965).
Satellietfoto
Geskiedenis
Die eerste foto’s uit die ruimte is op suborbitale vlugte geneem. Die V-2 wat die VSA op 24 Oktober 1946 gelanseer het, het een foto elke 1.5 sekondes geneem. Met ’n apogee van 105 km was dit vyf keer hoër as die vorige rekord, die 22 km van die Explorer II-lugballon-missie in 1935. Die eerste (orbitale) foto’s van die aarde is op 14 Augustus 1959 geneem deur die Amerikaanse Explorer 6. Die eerste satelliet-foto’s van die maan is waarskynlik op 6 Oktober 1959 geneem deur die Sowjet-satelliet Luna 3, op ’n missie om die anderkant van die maan. Die Bloumarmer-foto is in 1972 uit die ruimte geneem, en het baie gewild geword in die media en onder die publiek. Die VSA het in 1972 die Landsat-program begin, die grootste program vir die verkryging van foto’s van die aarde uit die ruimte. Die mees onlangse Landsat-satelliet, die Landsat-datakontinuïteitsmissie, is op 11 Februarie 2013 afgevuur. In 1977 is die eerste satellietfoto’s wat in werklike tyd verkry is deur Amerika se KH-11-satellietstelsel geneem. Alle satellietbeelde wat deur Nasa geproduseer is, word deur die Nasa-aardesterrewag gepubliseer en is gratis beskikbaar aan die publiek. Etlike ander lande het satellietbeeldprogramme, en ’n Europese samewerkingspoging het daartoe gelei dat ERS- en Envisat-satelliete met verskeie sensors die ruimte ingestuur is. Daar is ook private maatskappye wat kommersiële satellietbeelde verskaf. In die vroeë 21ste eeu het satellietbeelde wyd beskikbaar geraak toe bekostigbare sagteware met toegang tot satellietbeelddatabasisse deur etlike maatskappye en organisasie aangebied is.
Gebruike
Satellietbeelde het baie toepassings in meteorologie, oseanografie, visvangs, landbou, biodiversiteitbewaring, bosbou, landskapargitektuur, geologie, kartografie, streeksbeplanning, opvoedkunde, intelligensie en oorlogvoering. Beelde kan in sigbare kleur wees of in ander kleurebeelde. Daar is ook hoogte-bo-seespieëlkaarte, wat gewoonlik van radarbeelde saamgestel word. Die interpretasie en ontleding van satellietbeelde word gedoen met gespesialiseerde afstandverkrygingtoepassings.
Resolusie en data
Daar is vier soorte resolusies wanneer ’n mens praat oor satellietbeelde in afstandverkryging: ruimtelik, spektraal, temporeel (wêreldlik) en radiometries. Campbell (2002) definieer dit as volg: Die resolusie van satellietbeelde wissel afhangend van die instrument wat gebruik word en die hoogte van die satelliet se wentelbaan. Byvoorbeeld, die Landsat-argief bied herhalende beelde teen 30 meter-resolusie van die planeet, maar die meeste daarvan is nie van die onverwerkte data verwerk nie. Landsat 7 het 'n gemiddelde terugstuurtyd van 16 dae. Vir kleiner areas kan beelde met 'n resolusie so hoog as 14 cm beskikbaar wees.
Satellietbeelde wat soms aangevul deur lugfotografie, wat 'n hoër resolusie het, maar duurder is per vierkante meter. Satellietfoto's kan gekombineer word met vektor- of rasterdata in 'n GIS, mits die beelde ruimtelik reggestel is sodat dit behoorlik in lyn gebring kan word met ander stelle data.
GeoEye
GeoEye se GeoEye-1-satelliet is op 8 September 2008 die hemelruim ingestuur. Die GeoEye-1-satelliet het die afbeeldstelsel met die hoogste resolusie en is in staat om afbeeldings te maak met 'n grondresolusie van 0.41 meter in die panchromatiese of swart-en-wit-modus. Die versamel multispektrale of kleurbeelde teen 'n 1.65 meter-resolusie.
DigitalGlobe
DigitalGlobe se WorldView-2-satelliet bied hoëresolusie- kommersiële foto's met 'n ruimtelike resolusie van 0.46 meter (net panchromaties). Dié afbeeldings stel die satelliet in staat om te onderskei tussen voorwerpe op die grond wat ten minste 46 cm uit mekaar is. Net so bied DigitalGlobe se QuickBird-satelliet panchromatiese beelde met 'n resolusie van 0.6 meter (by NADIR).
DigitalGlobe se WorldView-3-satelliet verskaf hoë resolusie- kommersiële satellietfoto's met 'n ruimtelike resolusie van 0.31 meter. WVIII bevat ook 'n kortgolf-infrarooisensor en 'n atmosferiese sensor.
Spot Image
Die drie Spot-satelliete wat om die aarde wentel (Spot 2, 4 en 5) verskaf foto's met 'n groot keuse van resolusie – van 2.5 meter tot 1 km. Spot Image versprei ook multiresolusiedata van ander optiese satelliete, veral van Formosat-2 (Taiwan) en Kompsat-2 (Suid-Korea) en van radarsatelliete (TerraSar-X, ERS, Envisat, Radarsat). Spot Image gaan ook die uitsluitlike verspreider wees van data van die komende Pleiades-satelliete met 'n baie hoë resolusie van 0.5 meter. Die eerste was beplan vir einde 2011. Die maatskappy bied ook infrastruktuur vir die ontvangs en verwerking van die beelde, asook toegevoegdewaarde-opsies.
ASTER
Die Advanced Spaceborne Thermal Emission and Reflection Radiometer (Aster) is 'n fotoinstrument aan boord van Tera, die vlagskipsatelliet van Nasa se Aardewaarnemingstelsel wat in Desember 1999 gelanseer is. Aster is 'n samewerkingspoging tussen Nasa, Japan se departement van ekonomie, handel en nywerheid, en Japan-Ruimtestelsels. Aster se data word gebruik om gedatailleerde kaarte van grondoppervlaktemperature, -weerkaatsings en -hoogte te skep. Die koördinasiestelsel van EOS-satelliete, insluitend Terra, is 'n vername deel van Nasa se Wetenskapmissie-direktoraat en die Aardwetenskap-afdeling. Die doelwit van Nasa se Aardwetenskap is om 'n wetenskaplike begrip van die aarde as 'n geïntegreerde stelsel, sy reaksie op veranderinge en om veranderinge in die tendense van klimaat, weer en natuurlike gevare te voorspel.
Coenraad Beyers
Coenraad Beyers (1893–1975) was 'n Suid-Afrikaanse historikus, argivis en heraldikus. Hy het in 1944 die Hertzogprys vir Wetenskaplike Prosa gewen vir sy werk Die Kaapse Patriotte.
Hy was werksaam in die Staatsargief vanaf 1927 en was die Hoofargivis van 1944 tot en met sy aftrede in 1953. In 1959 is hy aangestel as hoof van die Buro vir Heraldiek en Heraldiekraad wat deur die Departement van Onderwys, Kuns en Wetenskap bedryf is. Die Buro vir Heraldiek en Heraldiekraad is in 1963 in die lewe geroep en Beyers is aangestel as Staatsheraldikus. In 1964 word hy opgevolg deur Norden Hartman. Hy het in 1971 finaal afgetree.
Ramsar-konvensie
Die Ooreenkoms oor vleilande van internasionale belang, veral as habitat vir watervoëls, kortweg bekend as die Ramsar Konvensie, is 'n ooreenkoms vir internasionale samewerking om die voortbestaan van vleilande as habitat vir plante en diere, en veral watervoëls, te verseker.
Doel
Die doel van die ooreenkoms is die behoud en oordeelkundige gebruik van vleie, mere, panne, riviermondings, moerasse, strandgebiede en koraalriwwe deur middel van plaaslike, streeks- en nasionale optrede en internasionale samewerking. Lidlande moet onderneem om gebiede te identifiseer wat van internasionale belang is op die gebied van die ekologie en die plant- en dierkunde, veral wat betref die woonplek van watervoëls. Hierdie sensitiewe gebiede moet beskerm word teen besoedeling, inpoldering, die bou van paaie, brugge, keerwalle en damme, gronderosie en die onoordeelkundige gebruik van die gebiede vir ontspanningsdoeleindes soos swem, hengel, seiljag- en kanovaart en motorbote. So moet probeer word om die vleilande se voortbestaan te verseker.
Stigting
Die konvensie is in 1971 in Ramsar in Iran onderteken en het in 1975 in werking getree. Dit maak dit die oudste verdrag oor omgewingsbewaring. Een maal per jaar vind 'n internasionale konferensie plaas. Die hoofkantoor van die organisasie is in Gland in Switserland.
Omvang
In 2018 het reeds 170 lande die Ramsar-verdrag onderskryf en saam het die lande 'n 2300 Ramsar-vleilande met 'n gesamentlike oppervlakte van 250 miljoen hektaar beheer. Groot-Brittanje het die meeste Ramsar-gebiede, naamlik 170. Bolivië is die land met die grootste oppervlakte in verklaarde vleilande, naamlik 1,4 miljoen hektaar. In Suid-Afrika is daar 23 sulke gebiede met 'n totale area van 557 000 hektaar.
Wêreld-vleilanddag
Elke jaar op 2 Februarie is dit Wêreld-vleilanddag. Dit word seder 1997 gevier om die sluit van die Ramsar Konvensie op 2   Februarie 1971 te herdenk en die belang van vleilande vir omgewingsbewaring in die belangstelling te hou.
Ruïne Hasenburg
Die Ruïne van Hasenburg verwys na die nie meer sigbare oorblyfsels van 'n middeleeuse kasteel op die gebied van die munisipaliteit van Bergdietikon in die Kanton van Aargau.
Geskiedenis
Soos in die geval van die Ruïne Kindhausen wat in dieselfde munisipaliteit geleë is, bestaan daar geen skriftelike bronne oor die gebou. Die bouers en bewoners is nie bekend nie. Dit word geglo dat die geboue gebou is ter beveiliging van die hertoglike pad oor die Mutschellen.
Kepler-89
Kepler-89 is ’n F-tipe ster in die sterrebeeld Swaan met vier bevestigde planete. Dit is moontlik ’n wye dubbelster.
Planeetstelsel
Die ontdekking van die vier planete in data van die Kepler-ruimteteleskoop is in Oktober 2012 aangekondig. Daaropvolgende metings van radiale snelheid het Kepler-89d se bestaan bevestig en aangedui dit is effens groter en swaarder as Saturnus. In Oktober 2013 is die ander drie planete se bestaan ook bevestig.
In 2012 is ’n gedeeltelike oorgang van die tweede buitenste planeet deur die buitenste planeet waargeneem – dit was die eerste keer dat ’n planeet-planeet-oorgang voor ’n ster gesien is.
New Centre, Johannesburg
New Centre is 'n voorstad van Johannesburg, Suid-Afrika. Dit is in Johannesburg se F-streek geleë.
Misrata
Misrata, Misratah of Misurata (Arabies: مصراتة) is die derde grootste stad (naas Tripoli en Benghazi) in Libië. Die stad het 'n bevolking van sowat 550,000 mense in 2006 gehad.
Gewone vleiloerie
Die Gewone vleiloerie (Centropus burchellii) is 'n standvoël wat voorkom aan die suid- en ooskus van suider-Afrika die aangrensende binneland. Dit word van die Wes-Kaap tot in die suide van Tanzanië aangetref. Veral wat die roep en die onvolwassenes betref is dit baie soortgelyk aan die Gestreepte vleiloerie, wat dit in die noordweste verplaas. In Engels staan die voël bekend as Burchell's coucal.
Voortplanting
Tussen September en Februarie word 'n groot slordige nes in 'n doringboom tussen 0,5 en 1 meter van die grond af gebou. Gewoonlik word 4 wit eiers (2 tot 5) gelê wat deur albei ouers na 14 tot 18 dae uitgebroei word. Die jong voëltjies word vir die volgende drie weke deur albei ouers gevoer.
Voedsel
Die Gewone vleilourie klouter deur digte bos om insekte en reptiele (soos sprinkane, slakke, paddas, akkedisse en verkleurmannetjies), asook voëls tot so groot as 'n lemoenduif te vang.
Subspesies
Daar is twee subspesies:
Ramsar-vleilande in Suid-Afrika
Die Ramsar-vleilande in Suid-Afrika val onder die Ramsar-konvensie.
Paul Winchell
Paul Winchell (21 Desember 1922 – 24 Junie 2005) was 'n Amerikaanse akteur en skrywer. Hy was bekend vir sy rolle in die rolprente The Aristocats (1970), The Many Adventures of Winnie the Pooh (1977), en The Fox and the Hound (1981).
Kleinwitreier
Die kleinwitreier (Egretta garzetta) is 'n algemene standvoël en plaaslike nomade by watermassas, riviermondings en langs die kus. In Engels staan die voël bekend as die Little Egret.
Identifikasie
Die voël is 55 tot 65 cm lank en weeg 450 tot 600 gram. Die reier is wit met 'n swart snawel en bene terwyl die tone geel is. Dit verskil van die Westelike kusreier omrede die snawel effens dunner en korter is. Dit het ook nie geel lorum op die snawelbasis soos die sneeuwitreier nie. Daar is wel ouderdom verwante variasie by die voël: die broeiende volwasse voël het roomkleurig oë, ligpers gesig, langwerpige pluime op die agterkop, mantel en voornek. Die pote is ook rooi aan die begin van die broeityd. Nie-broeiende volwasse voëls het nie pluime nie, die oë is geel en die gesig is grysgroen. Die jong voël het 'n groenerige snawelbasis, valer geel tone en grysgroen onderbene.
Die voëls broei koloniaal, gewoonlik saam met ander reiers, duikers en ibisse. Hulle jag visse in vlak water en gebruik dikwels ander voëls of diere om visse te verskrik of aan te keer.
Hazel Crowney
Hazel Crowney (gebore 15 September 1982) is 'n Engelse aktrise. Sy is bekend vir haar rolle in die rolprente MP3: Mera Pehla Pehla Pyaar (2007), Stand By (2011), Unforgettable (2014), en khel toh ab shuru hoga (2016).
Yaksha
Yaksha (Sanskrit: ; Pali yakkha) is ’n algemene soort natuurgees wat gewoonlik goedaardig, maar soms stout en seksueel aggressief is, of wispelturige bewaarders van die natuurlike skatte wat in die aarde en boomwortels versteek is. Hulle kom voor in Hindoeïstiese, Djainistiese en Boeddhistiese geskrifte sowel as antieke en Middeleeuse tempels van Suid- en Suidoos-Asië as beskermgode. Die vroulike vorm is yakshi () of yakshini ('').
Die yakshas kan onskuldige natuurfeë wees wat met die woude en berge verbind word, maar daar is ook ’n donkerder weergawe wat ’n soort spook is wat in die wildernis voorkom en reisigers inwag en verslind.
Kubera
In die Hindoemitologie is Kubera (Sanskrit: कुबेर; Pali: Kuvera) die god van rykdom en vooruitgang. Hy word beskou as die koning van die yakshas, regent van die Noorde (Dik-pala) en beskermer van die wêreld (Lokapala). Hy is die hoofgod van verskeie soorte halfgode en eienaar van die wêreld se skatte. Hy word dikwels as plomp, behang met juwele, uitgebeeld en dra ’n geldpot en knuppel. Sy rydier is die muishond.
Kubera word dikwels gesien saam met ’n ander godsdiensfiguur, Lakshmi, die Hindoegodin van rykdom, geluk en vooruitgang.
Clathria juncea
Clathria juncea is 'n sponsspesie in die taksonomiese indeling van die Demospongiae (gewone sponse). Die liggaam van die spons bestaan uit kieselnaalde en sponginevesels en is in staat om baie water op te neem.
Robert Frazer
Robert Frazer (29 Junie 1891 – 17 Augustus 1944) was 'n Amerikaanse akteur. Hy was bekend vir sy rolle in die rolprente Two-Gun Caballero (1931), The Vampire Bat (1933), The Fighting Parson (1933), en The Tiger Woman (1944).
Toela-oblast
Toela-oblast (Russies: Ту́льская о́бласть, Toelskaja oblast) is ’n deelgebied van Rusland. Dit lê in die Sentrale Federale Distrik en die hoofstad is Toela. Die oblast se oppervlakte is 25 700 km2 en volgens die Russiese sensus van 2010 het dit ’n inwonertal van 1 553 925.
Toela-oblast grens in die noorde aan Moskou-oblast, in die ooste aan Rjazan-oblast, in die suidooste aan Lipetsk-oblast, in die suidweste aan aan Orjol-oblast en in die weste aan Kaloega-oblast. Dit is een van die mees ontwikkelde en verstedelikte oblaste en die grootste deel word beslaan deur die Toela-Nowomoskofsk-agglomeraat, ’n stedelike gebied met meer as ’n miljoen inwoners.
Geskiedenis
Toela-oblast word al sedert die Steentydperk bewoon, soos bewys deur die ontdekking van begrafnisheuwels (koergans) en ou nedersettings. Teen die 8ste eeu is die gebied bewoon deur die Wjatitsji, ’n Oos-Slawiese volk wat die land bewerk, handel gedryf en vakmanne was. Die eerste keer dat die stad Toela genoem is, is in 1146 in die Nikon-kroniek in verband met die veldtog van prins Swjatoslaf Olgowitsj van Tsjernigof. In dié tyd het die grond aan die Prinsdom Rjazan behoort, en prins Swjatoslaf het deur ’n paar nedersettings gereis op pad na Rjazan, onder meer deur Toela.
Geografie
Toela-oblast het meer as 1 600 riviere en strome. Groot riviere sluit in die Don, Oka en Oepa.
Die gebied is ryk aan ystererts, klei, kalksteen en ligniet (steenkool). Die ligniet is deel van die Moskou-steenkoolbekken.
Klimaat
Die oblast het ’n matige kontinentale klimaat, met warm somers en koue winters. Die gemiddelde temperatuur in Januarie is -10 °C in die noorde en -9 °C in die suide. In Julie is die gemiddeld sowat 19 °C tot 20 °C.
Die gemiddelde jaarlikse neerslag is 470 mm in die suidooste en 575 mm in die noordweste.
Demografie
Toela-oblast het in 2010 1 553 925 inwoners gehad. Hiervan was 95,3% Russe, 1% Oekraïners, 0,6% Armeniërs en 0,5% Tatare. Ander groepe was Azerbeidjanners, Roma, Belarusse en Duitsers.
Altesaam 19 778 mense het nie hulle etnisiteit verklaar nie. Daar word geraam die verspreiding van dié groep is dieselfde as vir die groep wat wel hulle etnisiteit verklaar het.
Groenpunt (kiesafdeling)
duimnael|regs|380px|Die laaste Smuts-kabinet (1948). Van links staan Sidney Waterson (LV vir Claremont van 1943 tot 1953 en daarna vir [[Constantia (kiesafdeling)|Constantia van 1953 tot 1970), Pieter van der Byl (LV vir Groenpunt van 1948 tot 1966), H.G. Lawrence, James Mushet, genl. Jan Smuts, A.G.F. Clarkson, H. Gluckman, JGN Strauss, Colin Steyn en voor Jannie Hofmeyr.]]
Groenpunt was 'n kiesafdeling tussen Seepunt en Kaapstad-Tuine in Kaapstad vanaf die 1943-verkiesing tot in 1994.
Ook in 1958 word Van der Byl onbestrede verkies en drie jaar later, in die volkstemming oor republiekwording van 1960, verwerp die kiesers van Groenpunt die idee oorweldigend met 9 018 nee-stemme en net 1 784 ja-stemme. In 1961 se algemene verkiesing word Van der Byl die vierde keer agtereenvolgens onbestrede verkies. Hy bedank egter op 29 Maart 1966 uit die politiek en in die verkiesing later daardie jaar staan die onafhanklike L.D. Botes teen die Verenigde Party se Lionel Garner Murray, wat met 'n meerderheid van 4 149 stemme verkies word. Die Progressiewe Party waag in 1970 die eerste keer sy kans in Groenpunt, maar J.W. Wilson verloor met 4 232 stemme teen Murray.
Toe die Progressiewe Party se Colin Eglin in 1974 se algemene verkiesing in die aanliggende Seepunt slaag, bly Groenpunt 'n veilige V.P.-vesting en Murray word die derde keer verkies, dié keer met 'n meerderheid van 3 751 teen die P.P. se M.C.M. Kooy.
Sien ook
Bellville, Claremont, Constantia, De Kuilen, Durbanville, Groote Schuur, Kaapse Vlakte, Kaapstad-Hawe, Kaapstad-Kasteel, Kaapstad-Sentraal, Kaapstad-Tuine, Liesbeek, Maitland, Mowbray, Nuweland, Parow, Pinelands, Rondebosch, Seepunt, Simonstad, Soutrivier, Suid-Skiereiland, Tygervallei, Vasco, Woodstock, Wynberg
Kodak Retina Reflex
Die Kodak Retina Reflex was 'n reeks van vier enkellensreflekskameras wat deur Kodak vervaardig is, as verlenging van hulle Kodak Retina-reeks.
Retina Reflex
Die Kodak Type 025 Retina Reflex is 'n SLR-kamera met sogenaamde veranderbare lense (Duits: Satzobjektiv), omruilbare lenskomponente vervaardig deur "Kodak AG" in Stuttgart, Duitsland. Dit was gemaak tussen April 1957 en Oktober 1958.
Richard Bonehill
Richard Bonehill (1948 – 4 Februarie 2015) was 'n Britse akteur. Hy was bekend vir sy rolle in die rolprente Top Secret! (1984), Rob Roy (1995), Prince Valiant (1997), en George and the Dragon (2004).
Mark Frechette
Mark Frechette (4 Desember 1947 – 27 September 1975) was 'n Amerikaanse akteur. Hy was bekend vir sy rolle in die rolprente Zabriskie Point (1970), Many Wars Ago (1970), en La grande scrofa nera (1971), en in die televisiereeks The Dick Cavett Show (1968).
Grootwitreier
Die grootwitreier (Ardea alba) is, soos sy naam aandui, 'n groot wit voël wat aan die reierfamilie behoort. Die grootwitreier is ook bekend as Egretta alba (Linnaeus, 1758).
Habitat
Grootwitreiers maak nes in bome en broei in kolonies naby groot damme en mere met rietbeddings of ander moerasagtige gebiede. Hulle neste, wat met stokke gebou word, kan tot 100 cm in deursnit wees.
Verspreiding
Die voël word in die meeste tropiese en warm-klimaatgebiede aangetref. Dié wêreldwye verspreiding beteken dat die grootwitreier die wydsverspreidste van al die reierspesies is. Op die Noord-Amerikaanse kontinent word die voël so ver noord as Suid-Kanada aangetref, en dit kom ook voor in die suide en middeldele van Europa. Verder kom die Grootwitreier ook in Afrika en Asië voor.
Grootwitreiers is gedeeltelike trekvoëls: voëls in die Noordelike Halfrond migreer suid in die winter.
Kepler-107
Kepler-107 is ’n G-tipe ster, nes die Son, in die sterrebeeld Swaan. Dit het vier bevestigde eksoplanete.
Stavudien
Stavudien (algemeen bekend as d4T, chemies 2′,3′-didehidro-2′,3′-dideoksitimidien) behoort tot die klas teenretrovirale middels bekend as nukleosied trutranskriptase remmers (NRTI), wat die ensiem trutranskriptase blokkeer, 'n ensiem wat onmisbaar is vir virusvoortplanting.
Gebruike
Stavudien word gebruik as deel van 'n hoogs-aktiewe antiretrovirale terapie (HAART) vir die behandeling van MIV tipe 1 of 2. Dit kan ook gebruik word vir HIV-voorkoming na 'n naaldprikbesering of ander potensiële blootstelling. Dit is egter nie 'n eerstelynbehandeling nie.
Volwassenes behoort 'n dosis van 30 mg tweekeer daagliks per mond te neem.
Geskiedenis en koste
Stavudine is eerste keer in 1966 beskryf en in 1994 in die Verenigde State goedgekeur. Dit is beskikbaar as 'n generiese medikasie. Die groothandelskoste in die ontwikkelende wêreld is 1,86 tot 5,40 VSD per maand. Die Wêreldgesondheidsorganisasie beveel aan dat die gebruik daarvan verminder word weens newe-effekte.
Newe-efekte
Algemene newe-effekte sluit in hoofpyn, diarree, braking, uitslag, en perifere senuweeprobleme. Erge newe-effekte sluit in hoë bloedlaktaat, pankreatitis, en 'n vergrote lewer. Dit word gewoonlik nie aanbeveel tydens swangerskap nie.
Absorpsie
Stavudien toon vinnige absorpsie en goeie orale biobeskikbaarheid (F=0.86).
Verspreiding
Stavudien bind nie aan proteïene in die bloed nie.
Metabolisme
Die uitskeiding van stavudien word minimaal beïnvloed deur lewermetabolisme. Oksidasie en glukuronidasie produseer 'n paar metaboliete.
Stavudien word meestal in die uriene uitgeskei, meestal in onveranderde vorm.
Paul Winfield
Paul Winfield (22 Mei 1939 – 7 Maart 2004) was 'n Amerikaanse akteur. Hy was bekend vir sy rolle in die rolprente Star Trek II: The Wrath of Khan (1982), The Terminator (1984), Cliffhanger (1993), en Mars Attacks! (1996).
Ellie Darcey-Alden
Ellie Darcey-Alden (gebore 4 September 1999) is 'n Engelse aktrise. Sy is bekend vir haar rolle in die rolprente Harry Potter and the Deathly Hallows: Part 2 (2011) en Welcome to the Punch (2013), en in die televisiereeks Doctor Who (2005).
Newtown, Johannesburg
Newtown is 'n voorstad van Johannesburg, Suid-Afrika. Dit is in Johannesburg se F-streek geleë.
Rooilewerik
Die rooilewerik (Calendulauda burra) is 'n gelokaliseerde redelike algemene endemiese standvoël in struikbegroeide sandduine en Nama-Karoovlaktes. Die voël is 18 – 19 cm groot en weeg 32 - 43 gram. In Engels staan die voël bekend as die Red Lark en sy status is kwesbaar weens habitat-agteruitgang.
Matthew Boulton (akteur)
Matthew Boulton (20 Januarie 1893 – 10 Februarie 1962) was 'n Britse akteur en skrywer. Hy was bekend vir sy rolle in die rolprente Sabotage (1936), The Firefly (1937), Night Must Fall (1937), en The Woman in Green (1945).
Aardedag
Aardedag is 'n jaarlikse gebeurtenis wat gevier word op 22 April. Op hierdie dag word daar wêreldwyd geleenthede aangebied om ondersteuning vir die beskerming van die omgewing te werf. Dit was die eerste keer in 1970 gevier en word nou gekoördineer deur die Earth Day Network en word elke jaar in meer as 193 lande gevier.
Vir Aardedag 2016 is die belangrike Parys-ooreenkoms geskeduleer om onderteken te word deur die Verenigde State van Amerika, Sjina asook 120 ander lande. Hierdie ondertekening voldoen aan 'n belangrike vereiste vir die inwerkingtreding van die historiese konsep klimaatverdrag wat deur konsensus aanvaar is deur die 195 nasies wat teenwoordig was by die 2015 Verenigde Nasies Klimaatsveranderingkonferensie in Parys.