cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Geestesteuring
Soorte steurings
Angstigheid of vrees wat inmeng met normale werksaamheid kan as ’n angssteuring geklassifiseer word. Algemeen erkende kategorieë sluit in spesifieke fobies, algemene angssteuring, sosiale angssteuring, panieksteuring, agorafobie, obsessief-kompulsiewe en posttraumatiese stressteuring.
Ander gemoedsprosesse kan ook ’n steuring word. ’n Gemoedsteuring wat ongewoon intense en langdurige hartseer, swaarmoedigheid of wanhoop insluit, is unipolêre gemoedsteurnis (ook bekend as kliniese depressie). ’n Minder intense depressie wat ook lank aanhou, kan gediagnoseer word as distimie. Bipolêre gemoedsteuring (ook bekend as maniese depressie) sluit in abnormale "hoë" gemoedstoestande (bekend as manie of hipomanie), afgewissel deur normale of depressiewe gemoedstoestande. Die mate waarin unipolêre en bipolêre gemoedsteuring verskillende kategorieë verteenwoordig of vermeng in ’n spektrum van gemoedsteurnisse, is die onderwerp van wetenskaplike bespreking.
Patrone van geloof, taalgebruik en die persepsie van die werklikheid kan ’n steuring word (bv. delusie, denksteurnis of hallusinasies). Psigotiese steurnisse in hierdie domein sluit in skisofrenie en waansteuring.
Persoonlikheidsontwikkeling – die fundamentele karaktertrekke van ’n persoon wat sy gedagtes en gedrag beïnvloed in verskillende situasies en oor tye – kan as ’n steuring beskou word as daar gereken word dit is abnormaal rigied of wanaangepas. ’n Aantal verskillende persoonlikheidsteurings word gelys, insluitende dié wat gewoonlik as "eksentriek" beskryf word soos paranoïese, skisoïede en skisotipiese persoonlikheidsteurings; soorte wat as "dramaties" of "emosioneel" beskryf word soos antisosiale, histrioniese (melodramatiese) en narsistiese steurings; en dié wat as angsverwant beskryf word soos angsvermydende, onafhanklike of obsessief-kompulsiewe steurings. Die persoonlikheidsteurings ontstaan gewoonlik in die kinderjare, of minstens teen adolessensie of vroeë volwassenheid.
Eetsteurings behels ’n belangstelling in kos en gewig wat buite verhouding is. Kategorieë sluit in anoreksie, bulimie, ’n beheptheid met oefening en ooreet. Slaapsteurings soos slaaploosheid behels ’n steuring in gewone slaappatrone of ’n gevoel van moegheid al lyk die slaappatroon normaal.
Seksuele en gendersteurings sluit in dispareunie, gender-identiteitsteuring, egodistoniese seksuele oriëntasie en seksuele stimulering deur voorwerpe, situasies of individue wat skadelik of abnormaal is.
Mense met ’n besondere onvermoë om sekere impulse en drange te onderdruk wat vir hulle of vir ander skadelik kan wees, kan gediagnoseer word met impulsbeheersteuring, of steurings soos kleptomanie (steel) of piromanie (brandstigting). Verskeie soorte gedrag soos dobbelverslawing kan as ’n steuring geklassifiseer word. Obsessief-kompulsiewe steurings is soms ’n onvermoë om sekere gedrag te weerstaan, maar word apart geklassifiseer as ’n angssteuring.
Die gebruik van dwelmmiddels (wettig of onwettig, insluitende alkohol) kan as ’n steuring geklassifiseer word as dit voortduur ondanks aansienlike probleme wat daardeur veroorsaak word. Die woord "dwelmverslawing" word nie tans gebruik nie, eerder middelafhanklikheid en middelmisbruik.
Mense wat kwaai steurnisse ondervind met betrekking tot selfidentiteit, geheue of algemene bewustheid van die self en die omgewing, kan gediagnoseer word met dissosiatiewe steurings soos ontverpersoonlikingsteuring of dissosiatiewe steuring self (wat ook al "gesplete persoonlikheid" genoem is). Ander geheuesteurings sluit in geheueverlies of verskeie soorte ouderdomsdemensie.
’n Verskeidenheid ontwikkelingsteurings wat aanvanklik in die kinderjare ontstaan, kan gediagnoseer word soos outismespektrumsteurings, teenstanduitdagingsteuring, gedragsteuring en aandaggebrek-hiperaktiwiteitsteuring (AGHS), wat tot in volwassenheid kan voortduur.
Gedragsteurings wat tot in volwassenheid voortduur, kan gediagnoseer word as antisosiale of dissosiale persoonlikheidsteuring. Etikette wat dikwels gebruik word soos "psigopaat" (of "sosiopaat") word nie in die DSM of ICD gebruik nie, maar word deur sommige verbind met hierdie steurings.
Somatoforme steurings behels probleme wat lyk of dit in die liggaam ontstaan en vermoedelik manifestasies van ’n geestesteuring is soos somatisasiesteuring. Daar is ook steurings met betrekking tot die manier waarop ’n persoon sy liggaam beskou soos liggaamsdismorfiesteuring. Neurastenie is ’n ou diagnose wat somatiese klagtes behels, asook moegheid en depressie. Dit word nie meer erken nie.
Faktiewe steurings soos Munchausensteuring het te doen met simptome wat met opset geskep (voorgegee) word vir persoonlike gewin.
Daar is pogings om ’n kategorie vir verhoudingsteurings te skep, waar die diagnose van ’n verhouding gemaak word eerder as van ’n individu in ’n verhouding. Die verhouding kan tussen kinders en hul ouers wees, tussen pare of tussen ander mense. Daar is reeds onder die kategorie psigose ’n diagnose van gedeelde psigotiese steuring, waar twee of meer individue ’n sekere delusie deel weens hul hegte verhouding.
Daar is ’n aantal ongewone psigiatriese sindrome wat dikwels genoem is na die persoon wat dit die eerste beskryf het, soos Capgras-, De Clerambault-, Othello-, Ganser-, Cotard- en Ekbom-sindroom.
Verskeie nuwe soorte geestesteurings word gereeld voorgestel. Onder die omstrede voorstelle wat tans deur die amptelike komitees van die diagnostiese handleidings oorweeg word, is selfverydelingsteuring, sadistiese persoonlikheidsteuring, passief-aggressiewe steuring en premenstruele disforiesteuring.
Verloop
Die waarskynlike verloop en gevolge van geestesteurings verskil. Dit hang af van verskeie faktore wat op die steuring self betrekking het, die individu as geheel en die sosiale omgewing. Sommige steurings is van verbygaande aard, terwyl ander meer chronies is.
Spanxti
Spanxti is 'n musiekgroep uit die Litause hoofstad Vilnius wat in sy post-folklore- en neofolk-musiek en liedtekste die tradisies en mitologie van die twee oorlewende Baltiese volke, Litauers en Lette, met mekaar verbind.
Geestesteuring
Ongeskiktheid
[[Lêer:Neuropsychiatric conditions world map - DALY - WHO2004.svg|duimnael|Die voorkoms van neuropsigiatriese toestande wêreldwyd per 100 000 inwoners in 2004.
Spanxti
Sedert sy stigting in die vroeë 21ste eeu het 'n verskeidenheid lede by die groep aangesluit en dit weer verlaat, terwyl Spanxti ook sy musiekstyl verskeie kere verander het. Die groep het nogtans van 'n eksperimentele musiekprojek tot 'n permanente kollektief gegroei wat 'n musikale uitdrukking probeer vind het wat op sy eie bene staan - met onortodokse neo-folkkomposisies en rituele liedtekste wat sy oorsprong in antieke Indo-Europese beskawings het.
Geestesteuring
Ongeskiktheid
{{legend|#ffff65|<2200}} {{legend|#fff200|2200–2400}} {{legend|#ffdc00|2400–2600}} {{legend|#ffc600|2600–2800}} {{legend|#ffb000|2800-3000}} {{legend|#ff9a00|3000-3200}}
Spanxti
Vir hul tweede album Dievo žirgai, Laimės ratai ("God se perde, Wiele van Geluksaligheid"), wat in 2012 vrygestel is, het Spanxti werke saamgestel wat van mitologiese en oorlogstematiek tot feesliedere strek, met musikale begeleiding deur akoestiese kitare, viool, akkordeon, slagwerk, klawerborde en vroulike sangstem.
Geestesteuring
Ongeskiktheid
{{legend|#ff8400|3200-3400}} {{legend|#ff6e00|3400-3600}} {{legend|#ff5800|3600-3800}} {{legend|#ff4200|3800–4000}} {{legend|#ff2c00|4000–4200}} {{legend|#cb0000|>4200}} ]] [[Lêer:Bipolar disorder world map - DALY - WHO2002.svg|duimnael|Die voorkoms van bipolêre gemoedsteuring wêreldwyd per 100 000 inwoners in 2009.
{{legend|#ffff65|<180}} {{legend|#fff200|180-186}} {{legend|#ffdc00|186-190}} {{legend|#ffc600|190-195}} {{legend|#ffb000|195-200}} {{legend|#ff9a00|200-205}}
Spanxti
Volgens die Baltiese geleerde en stigter van Spanxti, Vytautas Rinkevičius, bied die groep met sy musiek 'n kreatiewe benadering tot Baltiese mitologie en spirituele kultuur in die algemeen wat deur elemente van outentieke hedendaagse Baltiese folklore nog versterk word. So vind Spanxti sy inspirasie vir die kreatiewe herlewing van gemeenskaplike Baltiese lewensbeskouings in die kulturele konteks van Litaue en Letland. Die groep is sodoende die eerste musikale projek waarin die musikale erfenis van albei nasies verenig word.
Geestesteuring
Ongeskiktheid
Hoewel steurings in die algemeen in ’n negatiewe lig beskou word, kan sommige eienskappe of toestande wat as steurings geklassifiseer word, lei tot bogemiddelde kreatiwiteit, doelgerigtheid, nougesetheid en meelewing. Die publiek se persepsie van die vlak van ongeskiktheid wat met geestesteurings verbind word, kan ook verander.
Mense rapporteer wêreldwyd dieselfde of groter ongeskiktheid weens algemene geestestoestande as weens fisieke toestande, veral in hul sosiale rolle en persoonlike verhoudings. Die deel wat toegang het tot professionele hulp vir geestesteurings is egter baie kleiner, selfs onder dié wat volgens die ondersoekers ’n uiters stremmende toestand gehad het. Ongeskiktheid in hierdie verband kan dinge soos die volgende insluit, of nie:
Spanxti
Eksterne skakels
Media
Geestesteuring
Ongeskiktheid
In terme van die jare nodig vir ongeskiktheidsaanpassing, wat ’n raming is van hoeveel jaar van ’n lewe verlore gaan ná die voortydige dood van ’n geliefde of weens swak gesondheid of ongeskiktheid, tel geestesteurings onder die mees stremmende toestande. Unipolêre gemoedsteuring is die derde grootste oorsaak van ongeskiktheid wêreldwyd, onder geestes- én fisieke toestande. Dit veroorsaak altesaam 65,5 miljoen verlore jare. Die syfers neem nie net individuele ongeskiktheid in ag nie, maar ook hoe algemeen die toestand is. Skisofrenie is byvoorbeeld die individueel stremmendste geestesteuring, maar is minder algemeen.
Alkoholmisbruik is ook hoog op die algehele lys; dit is wêreldwyd verantwoordelik vir 23,7 miljoen verlore jare, terwyl die telling vir ander dwelmmisbruik 8,4 miljoen is. Skisofrenie sorg vir 16,8 miljoen en bipolêre steuring vir 14,4 miljoen verlore jare. Die telling vir panieksteurings is 7 miljoen, vir obsessief-kompulsiewe steuring 5,1 miljoen, vir slaaploosheid 3,6 miljoen en vir post-traumatiese stressteuring 3,5 miljoen.
Die heel eerste sistematiese beskrywing van wêreldwye ongeskiktheid onder die jeug, wat in 2011 gepubliseer is, het bevind feitlik die helfte van alle ongeskiktheid onder 10- tot 24-jariges (tans en volgens voorspelling ook in die toekoms) is weens geestes- en neurologiese toestande, insluitende middelgebruik en toestande wat selfskending insluit. Daarna volg beserings weens ongelukke (meestal verkeersongelukke), 12%, en aansteeklike siektes, 10%. In die hoë-inkomstelande was dit unipolêr (20%) en alkoholmisbruik (11%), in die Middellandse See-gebied unipolêr (12%) en skisofrenie (7%) en in Afrika unipolêr (7%) en bipolêr (5%).
Selfmoord, wat dikwels toegeskryf word aan ’n onderliggende geestesteuring, is die grootste oorsaak van die dood onder tieners en volwassenes onder 35. Daar is elke jaar ’n geraamde 10 miljoen tot 20 miljoen onsuksesvolle selfmoordpogings wêreldwyd.
Navorsing
Risikofaktore vir geestesiektes sluit in oorerflikheid, soos ouers met depressie. Ouerskapsredes sluit in ongelyke behandeling, en daar is ook ’n verband met groot daggagebruik.
Risikofaktore vir skisofrenie en psigose sluit in migrasie en diskriminasie, kindertydtrauma, verlies of skeiding in gesinne en dwelmmisbruik, insluitende dagga.
Die risikofaktore vir angssteurings sluit in familiegeskiedenis (bv. van angstigheid), temperament en houdings (bv. pessimisme), asook ouerskapfaktore soos verwerping, die gebrek aan warmte, vyandigheid, uiters streng dissipline, angstige leweskenking, disfunksionele gedrag of middelmisbruik, en kindermishandeling (emosioneel, fisiek en suksueel).
In Februarie 2013 het ’n studie ’n algemene genetiese verband gevind tussen vyf groot geestesteurings: outisme, AGHS, bipolêre en unipolêre steuring en skisofrenie.
Studies het aangedui verskeidenheid in gene kan ’n belangrike rol speel in die ontwikkeling van geestesteurings, hoewel die betroubare identifikasie van ’n verband tussen spesifieke gene en spesifieke kategorieë steurings moeiliker blyk te wees. Omgewingsgebeure tydens swangerskap en geboorte is ook dalk faktore. Traumatiese breinbeskadiging kan die risiko verhoog vir die ontwikkeling van sekere steurings. Tentatiewe, teenstrydige bewyse is ook gevind vir ’n verband met sekere virusinfeksies, middelmisbruik en algehele gesondheid.
Die oorsake van geestesteurings kan uit verskeie bronne kom, en in baie gevalle is daar nie tans ’n enkele aanvaarde of konsekwente oorsaak nie. ’n Mengsel van modelle kan gebruik word om spesifieke steurings te verduidelik. Die primêre patroon van moderne Westerse psigiatrie is ’n biopsigososiale model, wat insluit biologiese, psigologiese en sosiale faktore, hoewel dit dalk nie altyd in die praktyk toegepas word nie.
Diagnose
Psigiaters streef daarna om ’n mediese diagnose van individue te maak deur ’n ontleding van die simptome en tekens wat met ’n spesifieke soort geestesteuring verbind word. Ander geestesgesondheidswerkers, soos kliniese sielkundiges, kan dieselfde metodes gebruik om ’n pasiënt se probleme en omstandighede te ontleed. Die meeste geestesgesondheidsprobleme word minstens aanvanklik deur algemene praktisyns ondersoek en behandel, en hulle kan die pasiënt in akute of chroniese gevalle verwys vir ’n meer gespesialiseerde diagnose.
Disa brachyceras
Disa brachyceras is 'n meerjarige plant en geofiet wat tot die genus Disa behoort en is deel van die fynbos. Die spesie is endemies aan die Wes-Kaap en het altyd vanaf Stellenbosch tot by Stanford voorgekom. Tans kom die plant slegs by Shaw se berg voor. Daar was altyd nege sub populasies maar daar het net een oorgebly. Die redes vir die verlies aan habitat is stedelike ontwikkeling en gewasverbouing. Die plant is afhanklik van brande om te blom en omrede dit omring is van ander gewasse word dit nie gebrand nie.
Geestesteuring
Diagnose
Die roetinepraktyk om ’n diagnose te maak sluit gewoonlik ’n onderhoud in wat bekend is as ’n geestestoestandondersoek, waartydens gekyk word na voorkoms en gedrag, selfgerapporteerde simptome, die persoon se geestesgesondheidsgeskiedenis en huidige lewensomstandighede. Die menings van ander kenners, asook familielede en ander derde partye kan ook oorweeg word. ’n Fisieke ondersoek kan volg waar uitgekyk word vir swak gesondheid of die uitwerking van medisyne of ander middels. Psigologiese toetse word soms gedoen deur middel van vraelyste waarop gestandaardiseerde diagnostiese kriteria afgemerk word, en in seldsame gevalle kan neurobeeldvormingstoetse volg.
Die Amerikaanse sielkundige en menseregteaktivis Paula Caplan bevraagteken sedert die 1980's die subjektiwiteit van psigiatriese diagnose en die idee dat mense na willekeur ’n "psigiatriese etiket" kry. Omdat psigiatriese diagnose nie beheer word nie, word daar volgens haar nie van dokters verwag om baie tyd te bestee om die pasiënt te ondervra of ’n tweede mening te kry nie. Die DSM-handleiding kan meebring dat ’n psigiater op ’n kort lys van simptome fokus en nie in ag neem wat werklik die pasiënt se probleme veroorsaak nie. Volgens Caplan staan die psigiatriese diagnose en etiket dus dikwels in die pad van herstel.
In 2013 het die psigiater Allen Frances ’n artikel, "The New Crisis of Confidence in Psychiatric Diagnosis", geskryf waarin hy sê psigiatriese diagnose "maak steeds uitsluitlik staat op feilbare, subjektiewe beoordelings eerder as objektiewe biologiese toetse". Hy was ook bekommerd oor "onvoorspelbare oordiagnose". Jare lank al beskuldig psigiaters soos Peter Breggin en Thomas Szasz asook ander kritici soos Stuart A. Kirk psigiatrie van die "stelselmatige vermedikalisering van normaliteit". Meer onlangs het sulke kritiek gekom van mense in die binnekring wat vir die Amerikaanse Psigiatriese Vereniging gewerk en hulle ondersteun het, soos Robert Spitzer en Allen Frances. ’n Artikel in 2002 in die British Medical Journal waarsku teen misplaaste vermedikalisering wat lei tot siekteskepping, waar die grense van siektedefinisies verskuif word om persoonlike probleme in te sluit by mediese probleme, of waar klem gelê word op die risiko's van siektes om die mark vir medikasie te vergroot.
Voorkoming
Volgens die 2004-verslag "Voorkoming van Geestesteurings" van die WGO is voorkoming van geestesteurings "een van die doeltreffendste maniere om die siektelas te verklein". Die 2011-riglyne van die Europese Psigiatriese Vereniging (EPA) vir die voorkoming van geestesteurings verklaar daar is aansienlike getuienis dat die voorkoming van verskeie psigiatriese toestande moontlik is.
Die Britse departement van gesondheid sê in ’n 2011-verslag oor die finansiële aspekte van voorkoming dat baie maniere van ingryping besonder goeie waarde vir geld en mettertyd selffinansierend is, met die gevolg dat openbare uitgawes verminder.
Ouerskapmetodes het ’n groot invloed op geestesgesondheid en daar is getuienis dat geestesgesondheidsprobleme verminder kan word deur ouers te help om hul kinders doeltreffender te hanteer.
Ondersoeke wys daar is ’n vermindering in nuwe gevalle van depressiesteurings wanneer mense betrokke is by ingrypingsmetodes, byvoorbeeld met 22% en 38% in meta-ontledings. In ’n ondersoek van pasiënte met onderdrempeldepressie was die voorkoms van ’n ernstige depressiesteuring ’n jaar later onder dié wat minimale-kontak-psigoterapie ontvang het, ’n derde minder as by die kontrolegroep (12% eerder as 18%). Sulke ingrypings bespaar ook koste.
Die Nederlandse gesondheidsorgstelsel maak voorsiening vir voorkomende ingrypings, soos ’n kursus bewussynsgedragsterapie vir mense met onderdrempeldepressie. ’n Meta-ontleding wys dat mense wat dié kursus gevolg het, ’n 38% kleiner kans gehad het om ’n ernstige depressiesteuring te ontwikkel as die kontrolegroep. In een ondersoek oor depressie is egter bevind die uitwerking van bewussynsgedragsterapie is neutraal in vergelyking met persoonlike, sosiale en gesondheidsopvoeding. Hulle het ook genoem dat depressiegetalle kan toeneem omdat mense wat dié soort terapie ontvang, meer geneig kan wees om bestaande simptome van depressie en negatiewe denkpatrone self te herken en erken. Ook in ander studies is bevind die doeltreffendheid van bewussynsgedragsterapie stem ooreen met dié van ander ingrypings, of is neutraal.
Bewussynsgedragsterapie vir mense met ’n risiko van angssteurings het die voorkoms van algemene angssteuring en ander angssimptome aansienlik verminder. Ander maatreëls soos beter ouerskapmetodes, probleemoplossings en kommunikasievermoëns het ook groot voordele ingehou. Ook lyers aan onderdrempel-panieksteurings het groot voordeel getrek uit bewussynsgedragsterapie.
In die geval van psigose en skisofrenie is bevind die gebruik van ’n aantal dwelmmiddels hou verband met die ontwikkeling van dié steurings, onder meer dagga, kokaïen en amfetamiene. Studies het gedui op ’n verlaging in die ontwikkeling van die steurings deur middel van voorkomende bewussynsgedragsterapie, hoewel steeds daaroor gedebatteer word. Nog ’n studie het getoon die voorkoms van skisofrenie by mense met ’n groot genetiese risiko is aansienlik beïnvloed deur die ouerskap- en gesinsomgewing. Volgens ’n meta-ontleding kan dit moontlik wees om die oorgang na psigose by mense met ’n hoë risiko te vertraag of voorkom.
Wat bipolêre steuring betref, is bevind stres (weens rampspoed in die kinderjare of konflik in families) veroorsaak dit nie spesifiek nie, maar verhoog geneties en biologies kwesbare persone se risiko vir ’n ernstiger verloop van die steuring. Daar is al heelwat gedebatteer oor die verband tussen die gebruik van dagga en die voorkoms van bipolêre steuring.
Verdere navorsing is nodig oor die oorsake van steurings sowel as die doeltreffendheid van voorkomingsprogramme.
Bestuur van steurings
Behandeling en ondersteuning vir geestesteurings word verskaf in psigiatriese hospitale en klinieke en deur ’n verskeidenheid gemeenskapsgesondheidsdienste. ’n Aantal beroepe het ontwikkel wat spesialiseer in behandeling. Dit sluit in psigiatrie,  kliniese sielkunde en maatskaplike werk. Daar is ook ’n groot verskeidenheid psigoterapeute, beraders en openbaregesondheidswerkers, asook ondersteuningsnetwerke waar persoonlike ondervindings van soortgelyke probleme die primêre bron van kundigheid is.
Psigoterapie
Psigoterapie is ’n belangrike opsie vir baie geestesteurings. Verskeie soorte bestaan. Bewussynsgedragsterapie word algemeen gebruik en is geskoei op die verandering van die denk- en gedragspatrone wat met die spesifieke steuring verbind word. Psigoanalise, wat onderliggende psigiese konflikte en verdedigings behandel, is al lank ’n dominante skool van psigoterapie. Sistemiese of familieterapie word soms gebruik, wat ook mense na aan die pasiënt betrek.
Medikasie
’n Belangrike opsie vir baie steurings is psigiatriese medikasie, waarvan daar verskeie soorte is. Antidepressante word gebruik vir die behandeling van unipolêre gemoedsteuring (kliniese depressie), sowel as vir angs en ’n klomp ander steurings. Middels teen paniek, onder meer kalmeermiddels, help vir angsverwante steurings soos slaaploosheid. Gemoedstabiliseerders word veral vir bipolêre gemoedsteuring gebruik. Antipsigotiese middels word vir psigotiese steurings ingespan, veral vir skisofrenie, maar al hoe meer vir ander steurings ook. Stimulante word ook gebruik, veral vir AGHS.
Aspalathus capitata
Aspalathus capitata is 'n plant wat hoort tot die genus Aspalathus. Die spesie is endemies aan die Wes-Kaap en vorm deel van die fynbos. Dit kom in die Kaapse Skiereiland, Tafelberg, Constantiaberg en Muizenberg voor, het 'n voorkomsgebied van 187 km² en die totale populasie is minder as 1000 plante.
Geestesteuring
Medikasie
Ondanks die algemene name vir die onderskeie medisynegroepe is daar ’n oorvleueling van die steurings waarvoor hulle gebruik word. Daar kan probleme wees met newe-effekte van die middels en die nakoming van die voorskrifte, en daar is ook kritiek oor die bemarking van die middels en die botsing van professionele belange.
Ander
Berading (professioneel en tussen pasiënte) kan gebruik word. Psigo-opvoedingsprogramme kan help om mense van inligting te voorsien sodat hulle hul probleme beter kan verstaan en bestuur. Kreatiewe terapie word soms ingespan, soos musiek-, kuns- en dramaterapie. Maatreëls vir leefstylaanpassings en ondersteuning word dikwels gebruik. Sommige mense staan ook dieetaanvullings voor.
Voorkoms wêreldwyd
Geestesteurings is algemeen. In die meeste lande rapporteer meer as een uit drie mense die een of ander tyd in hul lewe voldoende kriteria vir minstens een steuring. In die VSA kwalifiseer 46% die een of ander tyd vir ’n geestesteuring. ’n Voortgesette opname dui daarop dat angssteuring die algemeenste in alle lande behalwe een is, gevolg deur gemoedsteuring in alle lande behalwe twee. Middelmisbruik- en impulsbeheersteuring was oral minder algemeen.
In die VSA is angssteuring die volopste (28,8%), gevolg deur gemoedsteuring (20,8%), impulsbeheersteuring (24,8%) en middelmisbruiksteuring (14,6%). Volgens ’n studie in 2004 is die volgorde in Europa gemoedsteuring (13,9%), angssteuring (13,6%) en alkoholsteuring (5,2%). Sowat een uit tien het in ’n periode van twaalf maande aan kriteria voldoen. ’n Oorsig oor opnames in 16 Europese lande het in 2005 getoon 27% van volwasse Europeërs word in ’n periode van 12 maande deur minstens een steuring geraak.
’n Internasionale oorsig van studies oor die voorkoms van skisofrenie het in 2005 gedui op ’n gemiddelde syfer van 0,4% vir lewenslange skisofrenie; dit was konsekwent laer in armer lande.
Hoewel die voorkoms van geestesteurings by mans en vroue dieselfde is, kom depressie meer by vroue voor. Elke jaar word 73 miljoen vroue deur ernstige depressie geraak, en selfmoord is die 7de grootste oorsaak van die dood by vroue tussen 20 en 59. Depressiesteurings sorg vir 41,9% van die ongeskiktheid weens neuropsigiatriese steurings onder vroue, in vergelyking met 29,3% onder mans.
Situasie in Suid-Afrika
Baie faktore, onder meer siektes, armoede, mishandeling, politieke geweld en die agteruitgang van die tradisionele waardestelsel, dra by tot die hoë voorkoms van geestesgesondheidsprobleme in Suid-Afrika. In ’n studie deur die Geestesgesondheid-en-armoede-navorsingsprogram is bevind sowat 16,5% van die volwasse bevolking ly aan geestesteurings, met 1% wat ’n ernstige belemmerende steuring het. Dié statistieke word egter as ’n onderskatting beskou. Onder die inheemse bevolking klou baie mense nog vas aan die tradisionele geloof dat geestesteurings die gevolg van duiwelbesetenheid is. Daarom hou baie families ’n steuring geheim uit vrees vir sosiale verwerping in plaas daarvan om mediese hulp te soek. Dié mense word nie in die statistieke verteenwoordig nie.
Aspalathus carnosa
Aspalathus carnosa is 'n plant wat hoort tot die genus Aspalathus. Die spesie is endemies aan die Wes-Kaap en vorm deel van die fynbos. Dit kom vanaf die Kaapse Skiereiland tot by die monding van die Palmietrivier voor.
Geestesteuring
Situasie in Suid-Afrika
Politieke geweld is waarskynlik een van die grootste redes vir geestesteuring in Suid-Afrika. Daar is bevind 23% van volwassenes tussen 16 en 64 is in die vorige jaar blootgestel aan traumatiese gebeure in verband met politieke geweld. Onder hulle was die voorkoms van geestesteurings soos posttraumatiese stressteuring 8,5 keer so hoog as onder die algemene bevolking.
Nog ’n faktor is die hoë voorkoms van middelmisbruik. Omdat die regering nie die nodige geld het om die verspreiding van onwettige dwelmmiddels te keer nie, is dit geredelik beskikbaar. Veral daggagebruik is algemeen onder alle ouderdomsgroepe. Daar is bevind 52% van straatkinders rook daagliks dagga. Die gebruik van tik neem ook kommerwekkende afmetings aan, veral onder jongmense. Hulle besef dikwels nie die gevaar van middelmisbruik nie omdat opvoedingsprogramme skaars is.
Siektes soos malaria, ingewandskoors en MIV/vigs in Suid-Afrika dra ook aansienlik by tot geestesprobleme. Van die siektes het ’n direkte psigologiese uitwerking op die pasiënt. Erger is egter die sielkundige letsel wat ’n siekte kan laat. Die voorkoms van geestesteurings onder mense met MIV/vigs is byvoorbeeld 43,7% in vergelyking met 16,5% in die algemene bevolking.
’n Oorsaak wat dikwels misgekyk word, is verstedeliking. Finansiële en sosiale vooruitsigte lok mense uit die tradisionele omgewings en so word families en dorpies opgebreek. Die familienetwerk, wat eens beskou is as die emosionele, morele en sosiale middelpunt van die gemeenskap, word ondermyn.
Antieke beskawings
Antieke beskawings het ’n aantal geestesteurings beskryf en behandel. In Antieke Griekeland en Rome is kranksinnigheid vereenselwig met ’n doellose ronddwaling en geweld. Sokrates het erken hy beleef wat nou bekend is as "beheerde hallusinasies" (hy het dit sy "demoon" genoem). Pythagoras het ook stemme gehoor. Hippokrates het steurings geklassifiseer, soos paranoia, melancholie (swaarmoedigheid), manie en epilepsie. Die teorie van humorale patologie is ook in dié tyd ontwikkel; dit is die idee dat ’n wanbalans in die mens se liggaamsvloeistowwe temperament en gesondheid nadelig beïnvloed.
Vanweë hul lang kontak met die Grieke en eindelike oorname van Griekeland het die Romeine baie Griekse (en ander) idees oor geneeskunde aanvaar. Die Griekse dokter Asklepiades, wat tot 40 v.C. in Rome gepraktiseer het, het die idee van humorale patologie verwerp en steurings begin behandel met natuurlike terapie soos diëte en masserings.
Skrywers soos Homeros, Sophokles en Euripides het geskryf oor mense wat tot waansin gedryf is deur die gode, ongebalanseerde humores en omstandighede. Die geneesheer Celsus het gemeen kranksinnigheid word veroorsaak deur die verbeelding en het voorgestel mense heel hulself deur filosofie en persoonlike krag. Hy het algemene praktyke van dié tyd beskryf soos diëte, bloedlating, medikasie, praatterapie, opneming in tempels, duiweluitdrywing en behandeling met voorwerpe met toorkrag, asook "martelings", soos om die persoon uit te honger, skielik skrik te maak, te stenig of te slaan. Die meeste mense het egter nie behandeling gekry nie en het by familie gebly of is toegelaat om deur die strate te dwaal.
Steurings is ook beskryf en behandelings ontwikkel in Persië, Arabië en die Middeleeuse Islamitiese wêreld.
Middeleeue
Die siening van kranksinnigheid in die Middeleeue in Christelike Europa was ’n mengsel van goddelike, duiwelse en magiese idees. Humorale patologie is in dié tyd ook weer toegepas – soms apart (’n kwessie van "fisika") en soms saam met teorieë van bose geeste (’n kwessie van "geloof"). Arnaldus de Villanova (1235–1313) het "bose geeste" en die vier humores gekombineer en skedelboring vir behandeling aanbeveel, waar ’n gat in die skedel geboor is om demone en die oormaat humores te laat ontsnap.
In die 16de eeu was sommige mense met geestesteurings die slagoffers van heksejagte, en daarna is hulle al hoe meer opgeneem in plaaslike arbeidsplekke en tronke of soms private inrigtings. "Behandelings" het ingesluit bloedlating en geseling. Kranksinnigheid is dikwels beskou as ’n morele kwessie – óf as ’n straf vir sonde óf as ’n toets vir geloof en karakter. In die Christelike teologie is verskeie soorte terapie voorgestaan soos vas, gebed en duiweluitdrywing.
Baie terme vir steurings wat alledaags geword het, het in die 16de en 17de eeu ontstaan.
18de eeu
Teen die einde van die 17de eeu en aan die begin van die Verligting is kranksinnigheid toenemend beskou as ’n organiese fisieke verskynsel met geen geestelike verbintenis en geen morele verantwoordelikheid nie. Die lewe in inrigtings was ongenaakbaar en mense is soos wilde diere behandel; sommige is in kettings gehou om hulle te beheer. Teen die einde van die 18de eeu het die idee van morele behandeling begin ontwikkel en meer menslike en persoonlike benaderings is aanvaar. Duidelike beskrywings van geestestoestande was egter skaars tot met die 19de eeu.
19de eeu
Industrialisasie en bevolkingsgroei het in die 19de eeu gelei tot ’n groot toename in die getal en grootte van inrigtings in elke Westerse land. Wette is aanvaar om owerhede te dwing om mense te behandel wat deur hul familie en deur dokters kranksinnig verklaar is. Hoewel morele behandeling die grondslag daarvan was, was die inrigtings groot en onpersoonlik. Hulle is gevul met ’n groot aantal mense met ’n verskeidenheid geestelike en sosiaal-ekonomiese probleme. Die sukses van morele behandeling het twyfel gewerp op die mediese benadering en baie mense het dit teengestaan, maar teen die middel van die 19de eeu het die idee posgevat dat albei benaderings nodig is. Min terapeutiese aktiwiteite het egter in die inrigtings plaasgevind en die mediese versorgers was dikwels nie veel meer as administrateurs wat min vir die pasiënte gedoen het nie.
Verskeie klassifikasies en diagnostiese terme soos skisofrenie is ontwikkel deur verskillende owerhede, en die term psigiatrie het ontstaan.
20ste eeu
Aan die begin van die 20ste eeu is psigoanalise ontwikkel, asook Kraepelin se klassifikasiestelsel. Daar is toenemend na mense in inrigtings verwys as "pasiënte" en na die inrigtings self as "hospitale".
Tydens die Tweede Wêreldoorlog is ’n nuwe psigiatriese handleiding ontwikkel om geestesteurings te klassifiseer. Saam met bestaande stelsels vir sensusopnames en hospitaalstatistieke het dit gelei tot die eerste Diagnostiese en Statistiese Handleiding van Geestesteurings (DSM). Die Internasionale Klassifikasie van Siektes (ICD) het ook ’n afdeling vir geestestoestande geskep. Die term "stres" is al hoe meer gebruik vir geestesteurings.
Elektrokonvulsie- en insulienskokterapie, breinlobsnyding en teenpsigose-medikasie is teen die middel van die eeu gebruik. In die 1960's was daar baie kritiek teen die begrip geestesiekte. Psigiaters soos Thomas Szasz het gereken geestesiektes was ’n mite wat gebruik is om morele konflikte weg te steek; sosioloë soos Erving Goffman het gesê geestesiektes is bloot ’n voorbeeld van hoe die gemeenskap nie-konformiste etiketteer en beheer; gedragsielkundiges het psigiatrie se basiese vertroue op onwaarneembare verskynsels gekritiseer; en gayregte-aktiviste het beswaar gemaak teen die APA se opname van homoseksualiteit as ’n geestesteuring.
De-institusionalisering het in die Weste begin toeneem, met verafgeleë psigiatriese hospitale wat gesluit is ten gunste van gemeenskapsdienste vir geestesgesondheid. Ander soorte psigiatriese medisyne is ook ontwikkel.
Vorderings in neurowetenskap, genetika en sielkunde het gelei tot nuwe navorsingsagendas. Bewussynsgedragsterapie en ander soorte behandeling is ontwikkel. Die DSM en ICD het nuwe kriteria-gebaseerde klassifikasies aanvaar, en die getal "amptelike" diagnoses het baie toegeneem. In die 1990's het nuwe soorte antidepressante die middels geword wat wêreldwyd die meeste voorgeskyf is, nes teenpsigose-middels later. Ook ’n herstelbenadering is in die 1990's aanvaar.
Edith Schultze-Westrum
Edith Schultze-Westrum (30 Desember 1904 – 20 Maart 1981) was 'n Duitse aktrise. Sy was bekend vir haar rolle in die rolprente The Bridge (1959), Sherlock Holmes and the Deadly Necklace (1962), en The House in Karp Lane (1965), en in die televisiereeks Der Idiot (1968).
Balsemwormkruid
Balsemwormkruid (Tanacetum balsamita) is 'n plant uit die Asteraceaefamilie en word as kruie gebruik.
Beskrywing
Die polvormende plant word 80-150 cm hoog en vorm wortelstokke in die grond. Aan die vertakte en pluimvormig harige stam vorm leeragtige, blougroen blare wat tot 20 cm lank word. Die bladrand is gesaag en die onderkant van die blaar is fyn behaard.
Balsemwormkruid bloei aan die einde van die somer met geelgroen buisblommetjies in 4-8 mm groot hofies. Dit vorm 'n skermagtige pluimvormige bloeiwyse wat sterk na essensiële olie ruik. Die plant produseer verskillende essensiële olies, insluitend heelwat karvoon en in 'n mindere mate kanfer en tujoon.
Eckard Rabe
Eckard Rabe is ’n Suid-Afrikaanse akteur van die verhoog, televisie en rolprente. Hy is in 1948 op St. Winifreds, Natal, gebore en het op Port Shepstone grootgeword. Hy het drama studeer aan die Universiteit van Natal in Durban en doen van 1976 af vryskutwerk.
Hy was van 1995 tot 2009 die sakemagnaat en patriarg van die Edwards-familie in die sepie Egoli - Plek van Goud. Rabe is getroud met Debbie Taylor en het ’n dogter, Caitlin Biance, by die aktrise Jo da Silva.
Loopbaan
Op die verhoog het hy sy debuut in 1974 gemaak as Plaston in P.G. du Plessis se futuristiese drama Plaston: DNS-Kind. Hy was daarna in onder meer The Fantastics, Babbelkous en Bruidegom, Charley's Aunt, Richard III, The Other Side of the Swamp en Grease.
Op televisie was hy in Wild at Heart (2010), Egoli – Plek van Goud (1995–2009) en Westgate (1981).
Pryse
In 1979 het Rabe die Fleur du Cap-prys vir beste manlike byspeler gewen vir The Norman Conquests.
Mimusops penduliflora
Mimusops penduliflora is 'n plant wat deel is van die Sapotaceae familie.
Forcepia hymena
Forcepia hymena is 'n sponsspesie in die taksonomiese indeling van die Demospongiae (gewone sponse). Die liggaam van die spons bestaan uit kieselnaalde en sponginevesels en is in staat om baie water op te neem.
Die spons behoort tot die genus Forcepia en tot die familie Coelosphaeridae. Die wetenskaplike naam van die spesie is die eerste keer geldig gepubliseer in 1930 deur De Laubenfels.
Forcepia imperfecta
Forcepia imperfecta is 'n sponsspesie in die taksonomiese indeling van die Demospongiae (gewone sponse). Die liggaam van die spons bestaan uit kieselnaalde en sponginevesels en is in staat om baie water op te neem.
Die spons behoort tot die genus Forcepia en tot die familie Coelosphaeridae. Die wetenskaplike naam van die spesie is die eerste keer geldig gepubliseer in 1904 deur Topsent.
Jeannette Batti
Jeannette Batti (6 September 1921 – 10 Februarie 2011) was 'n Franse aktrise. Sy was bekend vir haar rolle in die rolprente The Chocolate Girl (1949), Moumou (1951), We Will All Go to Monte Carlo (1951), en Une nuit à Megève (1953).
Leslie Graves
Leslie Graves (29 September 1959 – 23 Augustus 1995) was 'n Amerikaanse aktrise. Sy was bekend vir haar rolle in die rolprente Piranha II: The Spawning (1981) en Death Wish II (1982), en in die televisiereekse Mary Tyler Moore (1970) en Capitol (1982).
Marilyn Schreffler
Marilyn Schreffler (14 Junie 1945 – 7 Januarie 1988) was 'n Amerikaanse aktrise. Sy was bekend vir haar rolle in die rolprente The Golden Child (1986), Fatal Attraction (1987), en Jaws: The Revenge (1987), en in die televisiereeks Remington Steele (1982).
Will Forte
Will Forte (gebore 17 Junie 1970) is 'n Amerikaanse akteur, skrywer, en vervaardiger. Hy is bekend vir sy rolle in die rolprente MacGruber (2010), Nebraska (2013), en The Lego Movie (2014), en in die televisiereeks The Last Man on Earth (2015).
Disa brevipetala
Disa brevipetala was 'n meerjarige plant en geofiet wat tot die genus Disa behoort het. Die plant was endemies aan die Wes-Kaap en het by Kleinmond voorgekom maar word nou as uitgestorwe beskou.
Forcepia japonica
Forcepia japonica is 'n sponsspesie in die taksonomiese indeling van die Demospongiae (gewone sponse). Die liggaam van die spons bestaan uit kieselnaalde en sponginevesels en is in staat om baie water op te neem.
Die spons behoort tot die genus Forcepia en tot die familie Coelosphaeridae. Die wetenskaplike naam van die spesie is die eerste keer geldig gepubliseer in 1959 deur Koltun.
Gereformeerde kerk George
duimnael|links|230px|Die Gereformeerde kerk George is op 3 Junie 1972 in gebruik geneem.
duimnael|links|300px|Syaansig van die kerkgebou.
Die Gereformeerde kerk George, gestig in 1966, is die agtste oudste van die 20 gemeentes in die GKSA se Klassis Boland. Einde 2015 was hier 355 belydende en 66 dooplidmate vir ’n sieletal van 421, die vierde meeste in die Klassis naas Bellville-Oos, Bellville en Mosselbaai.
Stigting
duimnael|170px|regs|Ds. J.C. Buys, die predikant van 1971 tot 1974.
Tot voor die Tweede Wêreldoorlog was Gereformeerde lidmate iets heeltemal vreemds in die Suid-Kaap en Klein-Karoo, maar op 4 Junie 1940 het die eerste lidmate hulle op George gevestig, naamlik Ollie en Martha Oldewage. Hulle het die enkele ander gesinne saamgebind, en in daardie eerste jare was hul huis die vergaderplek vir eredienste en ander byeenkomste. 'n Spesiale spaarrekening is in die vroeë 1950's oopgemaak en in 1965 is die perseel waarop die kerk en pastorie vandag staan, vir R850 gekoop. Op 19 Junie 1960 is die Gereformeerde kerk Oudtshoorn-George gestig met 64 belydende en 52 dooplidmate, onder wie ook verspreidwonendes.
Op Sondag 19 Junie 1966 het die Gereformeerde kerk George afgestig met 60 lidmate, en is die kombinasie met Uitenhage verbreek. Ds J.J. de Jager is na George beroep en kon in Augustus die pastorie (wat sonder 'n lening gebou is) betrek. Einde 1967 is Oudtshoorn en George in kombinasie verbind.
Kerkbou
Eredienste is intussen by onder meer die Hoërskool Outeniqua, die ou st. 6-skool (later die Arts Theatre in Yorkstraat) en Hoërskool Die Bult gehou. Ds. J.C. Buys het hom met geesdrif beywer vir die oprigting van die kerkgebou. Die argitek was E.P. Harper van die firma Cor Swart, Edge en Vennote van Pretoria en Gerhard Jansen, 'n lidmaat van George, die bouaannemer. Op 6 Februarie 1971 is die hoeksteen gelê en het die bouery, danksy skenkings van gemeentes soos Steynsburg en Middelburg, begin. Dit sou eindelik die destyds reusebedrag van R40 000 kos. Die preekstoel is van Knysna-stinkhout vervaardig. Die paneel agter die preekstoel is van swarthout en die dakbalke dennehout. Kettings hang buite van die dak af, wat van afvoergeute vervang. Die orrel was die oue uit die Gereformeerde kerk Petrusburg.
Mimusops perrieri
Mimusops perrieri is 'n plant wat deel is van die Sapotaceae familie.
Gereformeerde kerk George
Kerkbou
Die laaste erediens in die skoolsaal van Hoërskool Die Bult is op 28 Mei 1972 gehou. Op 3 Junie 1972 is die kerkgebou in gebruik geneem. Toe die gemeente vol afwagting voor die kerkgebou staan, het ’n lidmaat, Wim Klapwijk, wat die geld vir die toring geskenk het, skertsend met verwysing na die geldinsamelingspogings van die vrouelidmate opgemerk dat daar `n konstruksiefout is: Die toring moes in die vorm van 'n koeksister gebou gewees het.
Die bouer, Gerhard Jansen, ook ’n lidmaat, het die sleutel van die kerkgebou aan Ollie Oldewage oorhandig. Nadat hy die kerkgebou oopgesluit het, het 'n bewoë gemeente met die sing van Psalm 146 (Prys die HEER met blye galme) die kerk binnegestap.
Lidmaattal
Die omgewing se Gereformeerde lidmate blyk getalsgewys taamlik stabiel te wees, want in 2001 was George se sieletal 519, maar nadat die Gereformeerde kerk Eden (Plettenbergbaai en Knysna) in 2006 afgestig het, was die twee gemeentes se sieletal in 2015 saam 494, hoewel die belydende lidmate met 10 toegeneem het, terwyl die dooplidmate met 35 afgeneem het, 'n verskynsel in feitlik al die Afrikaanse kerke. Einde 2016 het die gesamentlike sieletal tot 508 gestyg: George het toe 359 belydende en 71 dooplidmate (vergeleke met 355 en 66 'n jaar vantevore) en Eden onderskeidelik 73 en vyf gehad.
Benewens die hoofdorp sluit die gemeente se grense ook plekke soos Blanco, Heroldsbaai, Hersham, Outeniquastrand, Sedgefield, Victoriabaai en Wildernis in. Die kerkgebou is geleë by Tweede Straat 27, George-Oos.
Nur Jahan
Nur Jahan (Persies: نور جهان‎‎; Oerdoe: نور جهاں; Pasjtoe: نور جہاں‎; alternatiewe spellings, Noor Jahan, Nur Jehan, ens.; 31 Mei 1577 – 17 Desember 1645) gebore as Mehr-un-Nissa, was die keiserin van die Mogolryk van Indië. Sy was die mees geliefde vrou van die Mogol-keiser Jahangir. Met haar skoonheid, intelligensie en sterk persoonlikheid word sy as een van die magtigste en invloedrykste vrouens van die 17de eeu beskou.
Disa brevicornis
Disa brevicornis is 'n meerjarige plant en geofiet wat tot die genus Disa behoort. In Suid-Afrika is die spesie inheems aan die KwaZulu-Natal, Limpopo, Mpumalanga, Oos-Kaap, Vrystaat en die Wes-Kaap. Dit is ook inheems aan Lesotho, Madagaskar, Malawi en Zimbabwe.
Martha Greenhouse
Martha Greenhouse (14 Junie 1921 – 5 Januarie 2013) was 'n Amerikaanse aktrise. Sy was bekend vir haar rolle in die rolprente Bananas (1971), The Stepford Wives (1975), en Daniel (1983), en in die televisiereeks Art Carney Special (1959).
Nathalie Baye
Nathalie Baye (gebore 6 Julie 1948) is 'n Franse aktrise. Sy is bekend vir haar rolle in die rolprente An Affair of Love (1999), Venus Beauty Institute (1999), Catch Me If You Can (2002), en Laurence Anyways (2012).
Emily Schulman
Emily Schulman (gebore 17 Augustus 1977) is 'n Amerikaanse aktrise. Sy is bekend vir haar rolle in die rolprente Caddie Woodlawn (1989) en Troop Beverly Hills (1989), en in die televisiereekse Small Wonder (1985) en Christy (1994).
Petra Schürmann
Petra Schürmann (15 September 1933 – 14 Januarie 2010) was 'n Duitse aktrise en skryfster. Sy was bekend vir haar rolle in die rolprente The Magnificent Rogue (1960), School of Fear (1969), Angels of Terror (1971), en Seven Blood-Stained Orchids (1972).
Disa buchenaviana
Disa buchenaviana is 'n meerjarige plant en geofiet wat tot die genus Disa behoort. Die plant is endemies aan sentraal Madagaskar.
Mimusops petiolaris
Mimusops petiolaris is 'n plant wat deel is van die Sapotaceae familie.
Mimusops riparia
Mimusops riparia is 'n plant wat deel is van die Sapotaceae familie. Dit kom voor in Kenia en Tanzanië.
Spinasie
Spinasie, soos gebruik in Afrikaans, kan na verskillende blaargewasse verwys.
Spinasiebeet
Spinasiebeet (Beta vulgaris subsp. vulgaris var. vulgaris, soms ook Beta vulgaris subsp. vulgaris var. cicla), is 'n blaarryke groen groente wat in verskeie kulture se kookkuns gebruik word. Die blare kan groen of rooierig gekleur wees; spinasiebeet se stingels wissel ook in kleur. Spinasie word gekweek om hoogs voedsame blare te hê en word beskou as een van die gesondste groentes beskikbaar, dit maak dit 'n gewilde toevoeging tot 'n gesonde dieet (soos ander groen blaargroentes). Spinasie bestaan al vir eeue lank, maar as gevolg van sy ooreenkoms met beet is dit moeilik om die presiese ontwikkeling van die verskillende variëteite van spinasie en beet te bepaal.
Carles Puigdemont
Carles Puigdemont i Casamajó (Katalaans: [karɫəs pudʒðəˈmon i kazəmə'ʒo]; * 29 Desember 1962 in Amer, Girona, Katalonië, Spanje) is 'n Spaanse politikus wat op 16 Januarie 2016 as die 130ste president van Katalonië ingehuldig is.
Killiney
Killiney (Iers: Cill Iníon Léinín "Kerk van die Dogters van Léinín") is 'n welvarende strandoord aan die ooskus van die Republiek Ierland, geleë in die graafskap Dún Laoghaire-Rathdown. Dit grens aan twee ander welvarende nedersettings net suid van Dublin, Dalkey in die noorde en Shankill in die suide. Die nedersetting het rondom die 11de eeuse Killiney-kerk gegroei en in die 19de eeu tot 'n gewilde strandoord ontwikkel.
Die kuspad vanaf Dalkey na Killiney bied van die pragtigste uitsigte langs Ierland se ooskus wat dikwels met dié oor die Baai van Napels vergelyk word.
Othonna armiana
Othonna armiana is 'n plant wat endemies aan die Noord-Kaap is en kom in die Richtersveld, noordoos van Eksteenfontein voor. Die spesie word bedreig deur oorbeweiding.
Ben Foster
Ben Foster (gebore 29 Oktober 1980) is 'n Amerikaanse akteur, regisseur, en vervaardiger. Hy is bekend vir sy rolle in die rolprente Alpha Dog (2006), 3:10 to Yuma (2007), The Messenger (2009), en Hell or High Water (2016).
Die Boekklub
Die reeks is verfilm in Merweville, tussen Laingsburg en Beaufort-Wes, asook in Stellenbosch.
Seisoen 1 word Dinsdae aande 20h30 op KykNET uitgesaai.
Seisoen 2 en 3 word Dinsdae aande 20h00 op KykNET uitgesaai.
Die reeks is ook beskikbaar op Showmax.
Othonna burttii
Othonna burttii is 'n plant wat inheems in KwaZulu-Natal, die Oos-Kaap en Lesotho is.
Mabel Julienne Scott
Mabel Julienne Scott (2 November 1892 – 1 Oktober 1976) was 'n Amerikaanse aktrise. Sy was bekend vir haar rolle in die rolprente The Barrier (1917), Behold My Wife (1920), Don't Neglect Your Wife (1921), en Abysmal Brute (1923).
Mimusops sambiranensis
Mimusops sambiranensis is 'n plant wat deel is van die Sapotaceae familie.
Renee Griffin
Renee Griffin (gebore 30 Mei 1968) is 'n Amerikaanse aktrise. Sy is bekend vir haar rolle in die rolprente Encino Man (1992) en The Stöned Age (1994), en in die televisiereeks Port Charles (1997).