cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
William Webb Ellis
Biografie
duimnael|links|Standbeeld van William Webb Ellis by Rugby School William is gebore in Salford, Lancashire, (ander bronne beweer egter dit was in Manchester). Web Ellis het self in 'n sensus gesê dat hy in Manchester gebore is in 'n sensus-opname van 1851 aangesien hy daarheen verhuis het. Hy was die seun van James Ellis, 'n offisier in die Dragoon Guards, en Ann Webb waarmee in 1804 te Exeter in die huwelik getree het. Na James se dood tydens die Slag van Albuera in 1812 het Mevrou Ellis besluit om na Rugby in Warwickshire te verhuis om te verseker dat William en sy ouer broer Thomas 'n goeie opvoeding by die Rugby School sou kon ontvang. William het die skool daar bygewoon in die jare 1816 tot 1825 en was bekend as 'n goeie skolier en uitmuntende krieketspeler. Die insident waar Webb Ellis die bal tydens 'n voetbalwedstryd opgetel het en daarmee gehardloop het, het na oorlewering in die laaste helfte van 1823 gebeur.
Nadat hy die Rugby verlaat het, het hy in 1826 te Universiteit van Oxford gaan studeer op agtienjarige ouderdom. Daar het hy krieket vir Brasenose College, Oxford gespeel. Hy het toe gedien as kapelaan by St George's, Albermarle Steet in Londen en toe as rektor by St Clement Danes in Strand, Londen. In 1855 word hy rektor by Laver Magdalen in Essex waar die enigste bekende portret van hom in die Illustrated London Post verskyn het nadat hy 'n roerende preek gelewer het met die Krimoorlog as onderwerp. Hy is in die suide van Frankryk oorlede in 1872 waar sy graf deur Ross McWhirter in 1958 herontdek en opgeknap is.
<!--
Origin of the claim
The sole source of the story of Webb Ellis picking up the ball originates with one Matthew Bloxam, a local antiquarian and former pupil of Rugby. In October of 1876, he wrote to The Meteor, the Rugby School magazine, that he had learnt from an unnamed source that the change from a kicking game to a handling game had "...originated with a town boy or foundationer of the name of Ellis, William Webb Ellis".
In December of 1880, in another letter to the Meteor, Bloxam elaborates on the story:
1895 investigation
The claim that Webb Ellis invented the game did not surface until four years after his death and doubts have been raised about the story since 1895 when it was first investigated by the Old Rugbeian Society. Among those giving evidence, Thomas Harris and his brother John, who had left Rugby in 1828 and 1832 respectively recalled that handling of the ball was strictly forbidden. Thomas Hughes (author of Tom Brown's School Days) was asked to comment on the game as played when he attended the school (1834-1842). He is quoted as saying "In my first year, 1834, running with the ball to get a try by touching down within goal was not absolutely forbidden, but a jury of Rugby boys of that day would almost certainly have found a verdict of 'justifiable homicide' if a boy had been killed in running in."
The plaque
A plaque at Rugby School bears the inscription:
Controversy
Some sources have claimed that Ellis may have actually been giving a demonstration of a sport known as caid, which was an ancient Irish game that is similar to rugby. Some speculate that Webb Ellis could have witnessed it during his youth whilst his soldier father was stationed in Ireland. Though this story, as dubious as it may be, adds fuel to the speculation that Webb Ellis did not create the game per se, as there had previously been sports such as caid and harpastum, a game which was similar to rugby that was played by the ancient Romans.
There is also much speculation as to what kind of rules were in place for football at the Rugby School. Some sources have claimed that the rules of the game being played were constantly altered. Malcom Lee said in an interview that "...the rules were discussed almost every time the boys went out to play and that adjustments were frequently made [to the game]"
Shortly before the great schism in rugby which resulted in the development of two rival codes rugby union and rugby league the RFU elevated the myth to an apparent truth as they tried to prove that union code was the true legitimate heir of the game.
Today
Despite the debate as to whether Webb Ellis did indeed carry out the actions of running with the ball, or whether he should be credited as the creator of the rugby game, is still largely unresolved, the notion that describes Webb Ellis as creating the game is very popular. Thus, the story of Webb Ellis has legendary status in the history of rugby. The William Webb Ellis Cup was named after him, the cup being the prize of the Rugby World Cup.
See also
-->
Charles Malik Whitfield
Charles Malik Whitfield is 'n Amerikaanse akteur en vervaardiger. Hy is bekend vir sy rolle in die rolprente Fresh (1994), Behind Enemy Lines (2001), en Notorious (2009), en in die televisiereeks The Temptations (1998).
Barry Robins
Barry Robins (12 Januarie 1945 – 1 April 1986) was 'n Amerikaanse akteur. Hy was bekend vir sy rolle in die rolprent Bless the Beasts & Children (1971) en in die televisiereekse The Rat Patrol (1966) en Columbo (1971).
Potjiekos
Potjiekos is 'n verwysing na 'n eg Suid-Afrikaanse kooktegniek wat 'n ysterpot as hoofkookinstrument gebruik. Die ysterpot is ook bekend in ander dele van die wêreld as 'n dutch-oven, en word ook ysterpot, swart pot of net potjie genoem. Die pot word gemaak uit gietyster en het 'n los deksel. Daar is verskillende groottes wat begin by 1/4 tot so groot as nommer 25. Vir die gemiddelde gesin van 4 tot 6 mense is 'n nommer 3-pot voldoende. Die pot is verkrygbaar met 'n ronde bodem met drie pote, of met 'n plat bodem sonder pote.
Ancorina stalagmoides
Ancorina stalagmoides is 'n sponsspesie in die taksonomiese indeling van die Demospongiae (gewone sponse). Die liggaam van die spons bestaan uit kieselnaalde en sponginevesels en is in staat om baie water op te neem.
Potjiekos
Bestanddele
''Hierdie is 'n lys van moontlike bestanddele van 'n potjie. Daar hoef natuurlik nie van alles in te gaan nie, dis die sjef se eie keuse!''
Ancorina stalagmoides
Die spons behoort tot die genus Ancorina en tot die familie Ancorinidae. Die wetenskaplike naam van die spesie is die eerste keer geldig gepubliseer in 1924 deur Dendy.
Potjiekos
Kultuur
Potjiekoskompetisies is baie gewild in Suid-Afrika en Namibië onder die Afrikaners, maar ook in lande waar Suid-Afrikaners hervestig het oor die afgelope jare soos Nederland, Engeland, Australië en Nieu-Seeland. Potjiekos word in dieselfde asem as boerewors, biltong, droëwors, melktert, koeksisters, afval en bobotie genoem as eg-tradisionele Afrikaanse geregte, en daarmee vorm dit 'n sosiale band tussen Afrikaners regoor die wêreld. Om iemand oor te nooi vir potjiekos is soos om te sê dat die genooide persoon deel van jou vriendekring is, en jy graag saam wil kuier en gesels. Die bekende sanger Anton Goosen bring hulde aan Potjiekos met sy trefferliedjie van dieselfde titel. 'n Deel van die Voortrekkerkultuurorganisasie se armembleemvereistes is om te leer kook met 'n swart pot.
Wildeposduif
Broeityd is dwarsdeur die jaar en die lyste en vensterbanke van hoë stadsgeboue verskaf ideale nesmaakplekke. Stadsbewoners het die vestiging van hierdie en ander duifspesies aangemoedig deur graankorrels en broodkrummels vir hulle neer te sit.
Tuinduiwe is baie volop in stedelike gebiede. Hulle is waarskynlik oorspronklik van Nederland af hierheen gebring en later weer uit ander dele van Europa. Hulle word dikwels in groot swerms in stadsparke en ander groot gebiede aangetref, en is goed aangepas by die menslike leefwyse. Tuinduiwe het 'n las in baie stede geword, en is nie welkome inwoners nie, veral vanweë hulle gewoonte om die lysies en dakke van geboue met hulle mis te bevuil. Dit is van die min voëls waarvan die verspreiding byna uitsluitlik met menslike aktiwiteit saamhang.
Algemeen
Beskrywing: Verekleed wissel baie, en swart, blou, grys, wit, en rooibruin vorms kom voor. Die blou vorm is identies aan die voorouerlike rotsduif van Europa: blouerig grys met swart dwarsstrepe oor die vlerke en stert, 'n wit vlek op die kruis en glansende groen en pers aan die kante van die nek. Die wyfie is valer as die mannetjie, met minder glans aan die nek. Jong voëls is valer as die volwassenes.
Status: Talryke standvoël.
Soortgelyke spesies: Ander duiwe.
Roep: Tipiese vinnige ‘koe-roe-koe’ van 'n mak duif. Ook 'n diep nasale ‘ghoe-ghoe-ghoe’ by die nes.
Pentlandiet
Pentlandiet (ysternikkelkies) is 'n mineraal met chemiese formule. Dit is die belangrikste nikkelerts, wat dikwels saam met magneetkies aangetref word. Daar word vermoed dat beide minerale uit dieselfde smeltsel ontstaan wanneer dit afkoel en faseskeiding ondergaan. Dit is genoem na die mineraal se Ierse ontdekker, Joseph Barcley Pentland (1797–1873). Pentlandiet word in nikkelsulfiedafsettings in komatiïet-lawa aangetref.
Wildeposduif
Algemeen
Dieet: Saad, graan en kosreste.
Pentlandiet
Kristalstruktuur
Die struktuur is kubies. Dit is 'n kubiese digpakking van swawel waarin een oktaëderholte (A) en agt tetraëderholtes (A) met metaalatome gevul is. Dit kan as geskryf word. Dit is die argetipe van die strukturbericht-klassifikasie se B810 struktuur.
Wildeposduif
Broeigewoontes
Plek: Lysies van geboue, of enige dakopeninge.
Nes: Die nes is 'n platform van stokkies, vere, plastiek en enigiets anders.
Seisoen: Enige maand van die jaar.
Getal eiers: 2.
Kuikenstadium: Sowat 30 dae.
Habitat
Tuinduiwe sal geredelik in oop dele van die tuin kom vreet, maar die meeste mense wil hulle nie graag in die tuin hê nie, aangesien hulle enorme hoeveelhede kos van 'n voertafel kan verorber en geneig is om ander soorte voëls af te knou. Tuinduiwe rus ook graag op huisdakke en bevuil stoepe met hulle mis.
Kosvereistes: Hul dieet is feitlik heeltemal aangepas by die mens s'n. Hulle sal broodkrummels, saad, vrugte en enige iets eetbaars verorber. Die groot toename in hulle getalle en hulle vinnige verspreiding kan dus hoofsaaklik toegeskryf word aan die ruim geskenke van "vriendelike" mense.
Nesmaak: Tuinduiwe broei graag op 'n huis of buitegebou, aangesien daar geskikte lysies of openinge in die dakkappe is, maar die meeste mense ontmoedig hulle. Tog kan dit vermaaklik en leersaam wees om hulle broeisiklus op die vensterlysie van 'n woonstel of kantoorgebou dop te hou.
Bethany Lee
Bethany Lee (gebore 7 Februarie 1952) is 'n Australiese aktrise. Sy is bekend vir haar rolle in die rolprent Come Out Fighting (1973) en in die televisiereekse Homicide (1964), Number 96 (1972), en Cop Shop (1977).
Ancorina suina
Die spons behoort tot die genus Ancorina en tot die familie Ancorinidae. Die wetenskaplike naam van die spesie is die eerste keer geldig gepubliseer in 1989 deur Wiedenmayer.
Arthur Q. Bryan
Arthur Q. Bryan (8 Mei 1899 – 18 November 1959) was 'n Amerikaanse akteur. Hy was bekend vir sy rolle in die rolprente Millionaire Playboy (1940), The Devil Bat (1940), I'm from Arkansas (1944), en Samson and Delilah (1949).
Skriba
’n Skriba (in die Bybel skrifgeleerde genoem) is iemand wat manuskripte professioneel kopieer, veral in die dae voor die uitvinding van die drukpers.
Skribas, wat voorheen algemeen in talle kulture was, het hulle belangrikheid en status verloor met die uitvinding van die drukpers. Hulle het gewoonlik manuskripte en ander tekste gekopieer, sowel as sekretariële en administratiewe take verrig soos om sake- en regsbelange te behartig en historiese rekords vir konings, tempels en stede te hou. Dié beroepslui het later ontwikkel in staatsdiensamptenare, joernaliste, rekenmeesters, boekhouers, tikkers en regsgeleerdes.
Antieke Egipte
Die hiëroglief vir "skriba", "skryf" en "geskrifte" het soos volg gelyk: Die teken bevat die skriba se inkpalet, ’n houer vir skryfriete en ’n leersakkie vir die swart en rooi inkblokke.
Thoth was die Egiptiese god wat die eer gekry het vir die uitvinding van skryf. Hy was die skriba van die gode en het kennis van wetenskaplike en morele wette gehad.
Letterkunde
In Egipte en Mesopotamië het letterkunde later ook deel van die skriba se werk geword. Die eerste stories was waarskynlik skeppingsverhale en godsdiensgeskrifte. Ander genres het ontwikkel, soos wysheidsletterkunde, ’n versameling filosofiese gesegdes van wyse manne. Dit bevat die vroegste aantekening van gemeenskapsdenke en die verkenning van idees in taamlike detail.
Judaïsme
In die 11de eeu v.C. reeds was skribas in antieke Israel gerekende beroepslui met funksies wat vandag deur regsgeleerdes, joernaliste, ministers, regters of finansiers vervul word. Sommige skribas het ook dokumente gekopieer, maar dit was nie noodwendig deel van hulle werk nie.
Die Joodse skribas het die volgende reëls en prosedures toegepas terwyl hulle afskrifte van die Tora en eindelik ander boeke van die Hebreeuse Bybel gemaak het:
thumb|200px|’n Versierde manuskrip uit die 1160's.
Sofers (Joodse skribas of skrifgeleerdes) is van die min skribas wat steeds hulle werk met die hand uitvoer, op perkament. Hulle is gerekende kalligrawe en skep Hebreeuse Torarolle en ander heilige tekste.
Middeleeuse Europa
In die Middeleeue is elke boek met die hand gemaak. Spesiaal opgeleide monnike, of skribas, moes elke bladsy perkament versigtig sny, die ink maak, die woorde skryf, die bladsye bind en ’n buiteblad maak om die boek te beskerm. Dit alles is in ’n skryfkamer, of skriptorium, in ’n klooster gedoen waar stilte gehandhaaf is sodat die skribas kon konsentreer. Tot 40 skribas kon in so ’n skryfkamer werk. Hulle het van sonsopkoms tot sonsondergang gewerk, met ’n etenstyd deur die loop van die dag. Hulle moes in die daglig werk, want kerse was duur en kerslig nie helder genoeg nie. Hulle hoofdoel was om die idees van die Christelike kerk te bevorder en hulle het dus hoofsaaklik klassiese en godsdienstige werke gekopieer. Van hulle is verwag om Latyn, Grieks en Hebreeus te skryf, of hulle die taal verstaan het of nie.
Hierdie manuskripte is dikwels in kalligrafiese letters geskryf en het ryklik versierde illustrasies bevat, en dit het die proses tydrowend gemaak. Skribas moes op die hoogte van die skryftegnologie wees: Hulle moes seker maak die reëls is reguit en die letters ewe groot. Die beste skribas kon twee boeke per jaar skryf, maar dit het gewoonlik sowat 15 maande geduur om ’n Bybel te kopieer.
Omdat die proses so tydsaam en duur was, was boeke nie volop nie. Later is ’n stelsel aanvaar waarvolgens dele van dieselfde teks aan verskillende gehuurde skrywers gegee is wat binne of buite die kloosters gewerk het.
Netanya
Netanya, Hebreeus: נתניה, Arabies: نتانيا , is 'n Israelse stad in die Sentrale distrik met 'n bevolking van sowat 214 000 in 2017.
Bulhoek-opstand
Die Bulhoek-opstand van 1921 het uitgeloop op 'n gewelddadige konfrontasie tussen 'n fanatieke godsdienssekte en die Suid-Afrikaanse Polisie.
Ligging
Bulhoek lê tussen Thornhill (suidwes van Queenstown) en Kamastone (noordwes van Whittlesea) in die hedendaagse Oos-Kaap.
Israeliete
Die lekeprediker en onafhanklike evangelis Enoch Mgijima (1868–1928) het met sy Israeliete-groep bestaande uit 1 000 siele hulle onwettig op staatsgrond by Bulhoek, wat hulle as 'n heilige terrein beskou het, gaan vestig. Mgijima se volgelinge het 'n blinde geloof in hom gehad en hy het sy volgelinge oortuig om van al hul aardse besittings ontslae te raak in afwagting op die einde van die wêreld. Die groep het stadig aangegroei tot 3 000 mense en hulle het onwettige strukture op die meentgrond opgerig.
Daarby het hulle geweier om as inwoners te registreer en erfbelasting te betaal. Uit radeloosheid het hulle beeste van die omliggende boere gesteel. Hulle leiers het die gemoedere teen die blankes opgesweep. Die geestelike leiers het openlik konflik en oorlog verkondig. Ook is elke middag driloefeninge gehou en voorrade tuisgemaakte wapens soos swaarde en knopkieries opgebou. Landswyd is kritiek teen die Israeliete uitgespreek.
Die plaaslike vreedsame, wetsgehoorsame en konserwatiewe Fingo's het tevergeefs probeer om Mgijima te oorreed om die landswette te eerbiedig. Versoeke om die meentgrond te ontruim en alle waarskuwings is geïgnoreer. Die polisie kon nie daarin slaag om wet en orde te handhaaf nie. Alle samesprekings en onderhandelings het misluk en die Israeliete het al hoe meer uitdagend en aggressief geword.
Oorsake
'n Ander siening is dat die Israeliete maar net bloot die mense in die gemeenskappe rondom hulle in gevaar gestel het deur grond te vat wat nie hul eiendom was nie. In die tyd van die oproer is daar blykbaar nooit gesê dat daar eintlik politieke motiewe agter die onrus skuil nie.
Geveg
Op 20 Mei 1921 was die mag onder Truter gereed om in te gryp en stuur 'n laaste ultimatum aan Mgijima. Ook dit is verwerp. Drie dae later ruk die mag onder Truter gewapen met masjiengewere, artillerie en 'n kanon op. 'n Groep van 500 Israeliete gewapen met stokke, knopkieries, assegaaie, spiese en swaarde was ook gereed. 'n Afvaardiging wat ter elfder ure bloedvergieting wou voorkom, is onbeskof en uitdagend deur die Israeliete verwilder. Die Israeliete storm daarop op die polisie af en na 'n geveg van 20 minute het byna 200 Israeliete gesneuwel, meer as 100 was gewond en 150 (waaronder Mgijima) is in hegtenis geneem.
Politieke gevolge
Die hardhandige wyse waarop die eerste minister, genl. J.C. Smuts, hierdie rebellie, sowel as die staking aan die Rand en die Bondelswart-opstand onderdruk het, het baie bygedra tot die regering se ongewildheid.
Vergelyking
Ander latere, soortgelyke gebeurtenisse in Suid-Afrika was die Matyana-voorval (1858), Langalibalele-rebellie (1873), Koegas-gruwels (1878), Sharpeville-slagting (1960), Bisho-slagting (1992), Marikana-slagting (2012) en die 1922-staking.
Paul Kruger
Die plaas Bulhoek waar pres. Kruger vermoedelik gebore is, lê wes van Steynsburg in die omgewing van die uitlaat van die Oranje-Vistonnel.
Bakpoeier
Bakpoeier is 'n chemiese middel wat by deeg gevoeg word om dit te laat rys. Dit vervang gis as rysmiddel.
As die bakpoeier met water in aanraking kom, skei dit koolsuurgas af, wat die deeg laat oprys. Anders as gis, verander bakpoeier nie die smaak van die gebak nie, afgesien van 'n hoeveelheid sout wat in die deeg agterbly.
Bakpoeier bestaan algemeen uit 'n alkaliese komponent (tipies koeksoda, ook bekend as natriumbikarbonaat), een of meer suursoute (soos sitroensuur of wynsteensuur), en 'n stysel.
Die reaksievergelyking is:
Johannes Jacobus Kotzé
duimnael|regs|190px|Dr. Kotzé, die tweede predikant van die [[NG gemeente Richmond, 1862 tot 1880. Sy verblyf hier het bygedra tot die volkome herstel van sy gesondheid.]]
Dr. Johannes Jacobus Kotzé (plaas Blauwberg, Kaapstad, 8 September 1835 – Seepunt, Kaapstad, 4 Desember 1899 was 'n leraar in twee gemeentes van die Nederduitse Gereformeerde Kerk, naamlik Richmond van 1862 tot 1880 en daarna Kaapstad tot sy dood.
Intussen het hy 'n aanbod ontvang om as professor werksaam te wees aan die Seminarie van die Vrye Skotse Kerk in Amsterdam, waarvan dr. Schwartz die hoof was. Deur die dood van Da Costa, wat die in die teologie onderrig het, het 'n vakature ontstaan, wat die skool gehoop het dr. Kotzé sou vul. Hy het egter die aanbod bedank omdat hy daarvan oortuig was dat hy in sy vaderland moes kom arbei.
In 1858 het dr. Kotzé in die geselskap van ds. J.H. Hofmeyr (agtereenvolgens predikant van die NG gemeente Murraysburg en Somerset-Oos) in sy vaderland teruggekeer, waar hulle in September aangekom het. Die twee is op dieselfde dag, 15 September 1858, by die Aktuaris gelegitimeer en twee dae later het albei vir die eerste maal in die Groote Kerk opgetree, prop. Hofmeyr in die oggend en prop. Kotzé in die aand. Eersgenoemde se teks was 2 Kron. 20:12b ("Want in ons is geen kracht tegen deze grote menigte, die tegen ons komt, en wij weten niet, wat wij doen zullen; maar onze ogen zijn op U", Statebybel) en laasgenoemde s'n Matt. 16:26: "Want wat baat het een mens, zo hij de gehele wereld gewint, en lijdt schade zijner ziel? Of wat zal een mens geven, tot lossing van zijn ziel?" Statebybel.
Die algemene gevoel was dat dr. Kotzé as hulpprediker vir dr. Abraham Faure moes werk. Ook is hy beroep deur die Evangelies Lutherse Kerk, maar met die hoog op sy swak gesondheidstoestand het hy besluit om die beroep na die NG gemeente Richmond in die Bo-Karoo aan te neem. Hier sou hy werk tot 1879, toe hy die beroep na die Groote Kerk aanvaar. Sy verblyf op Richmond het bygedra tot die volkome herstel van sy gesondheid. Intussen het hy in 1877 weer na Europa gereis saam met "een edelmoedig lid van zijn gemeente" en ook Egipte en Palestina besoek.
As voorsitter van die senaat van die Zuid-Afrikaanse Kollege, voorloper van die Universiteit van Kaapstad, het dr. Kotzé groot invloed uitgeoefen op die opvoeding van die seuns van die Kaapkolonie, en as eerste predikant (bedoelende leier) van die gemeente in Kaapstad het hy oorvloedige geleentheid gehad om die belange van die Kerk te behartig. Ook as eksaminator by kerklike eksamens en as lid van verskillende kerklike kommissies het hy aan die Kerk menige belangrike diens bewys.
Ancorinidae
Ancorinidae is 'n familie van sponsdiere uit die klas van die Demospongiae (gewone sponse).
UTC+01:00
UTC+1 is die tydsone vir:
Weimar
Weimar is veral bekend vir sy kulturele erfenis. Vier van Duitsland se bekendste skrywers, Christoph Martin Wieland, Johann Wolfgang von Goethe, Johann Gottfried von Herder en Friedrich Schiller, het in die stad gewerk. Hierdie tydperk tussen 1794 en 1805 staan bekend as Weimarer Klassik. Daarbenewens het ander bekende kunstenaars soos Lucas Cranach die Ouere en Lucas Cranach die Jongere (16de eeu), Johann Sebastian Bach (18de eeu), Franz Liszt, Richard Strauss, Friedrich Nietzsche (19de eeu) asook Harry Graf Kessler en Henry van de Velde (20ste eeu) in Weimar gewerk. Na die ondergang van die Duitse Keiserryk en die hoofstad Berlyn se onstabiele politiese klimaat is die Duitse volksvergadering in Weimar gevestig, waarna die Republiek van Weimar (1918–1933) genoem is.
Joanna Lockwood
Joanna Lockwood is 'n Australiese aktrise. Sy is bekend vir haar rolle in die rolprent Vicious (1988) en in die televisiereekse Homicide (1964), Cop Shop (1977), en Mission: Impossible (1988).
Herman van Broekhuizen
Dr. Herman Dirk van Broekhuizen (Rijssen, Overijssel, Nederland 17 Junie 1871 – Pretoria 4 Augustus 1953) was een van die vroegste spelers in ’n Suid-Afrikaanse nasionale rugbyspan (1896; die naam Springbokke is eers vanaf 1906 gebruik), ’n predikant in die Nederduitse Gereformeerde (1898–1917) sowel as die Nederduitsch Hervormde Kerk (1917–1925), ’n Volksraadslid (1925–1933), Suid-Afrika se spesiale gesant in Nederland en België (1933–1941) en ’n Afrikaanse taalstryder wat hom onvermoeid beywer het vir ’n Afrikaanstalige universiteit in Pretoria. Hy was ook ’n adviseur van die Afrikaanse Bybelvertaling van 1933.
As politikus het hy gemengde welslae behaal. Sy emosies het glo in die pad gestaan en hy kon nooit leer om partypolitieke dissipline te aanvaar nie, want daarvoor was hy lewenslank te veel van ’n individualis.
Herkoms en skoolonderrig
Van Broekhuizen was die jongste van ds. Hermanus van Broekhuizen en sy vrou, Johanna van Beest van Andel, se vyf kinders. Albei sy ouers was Nederlanders van geboorte. Sy vader was met sy geboorte om gesondheidsredes tydelik in Nederland waar hy in Rijssen en Oosterbierum in die bediening gestaan het. So kon dit gebeur dat die jongste van die Van Broekhuizens se kinders in Nederland gebore is. Ná die gesin se terugkeer in Suid-Afrika was ou ds. Van Broekhuizen eers hulpprediker in die NG gemeente Winburg en toe van 1882 tot sy dood op 23 Oktober 1894 die NG gemeente Ficksburg se tweede leraar.
In dié uitgestrekte gemeente was die predikant sowat die helfte van die tyd afwesig op besoek aan die veraf wonende lidmate. Tog kon hy ook sorg vir die opvoeding van sy kinders en so kry Herman van Broekhuizen sy vroegste onderrig tot op die ouderdom van 12 by sy vader, en daarna op skool op Ficksburg en Senekal. Lewenslank het ds. Van Broekhuizen met groot waardering van sy ouerhuis gepraat. In die eenvoudige pastorie op Ficksburg is sy karakter gevorm. Die innige vroomheid van sy ouers het ’n stempel op sy lewe afgedruk. Op die togte wat hy as jong seun in die uitgestrekte gemeente saam met sy vader meegemaak het, het sy liefde gegroei vir die Vrystaatse natuur, vir die wye vlaktes en koppies, ook vir die grootse landskappe van Basoetoland, wie se grens net enkele kilometers van Ficksburg af geleë is. Hierdie liefde het hom sy lewe lank bygebly. Baie jare later, toe hy sy land in Nederland verteenwoordig het, kon hy in lewendige, sterk beeldende woorde die landskap van sy kinderjare teken.
Anheteromeyenia
Anheteromeyenia is 'n genus van sponsdiere uit die klas van die Demospongiae (gewone sponse).
Herman van Broekhuizen
Universiteit en sportprestasies
Nadat hy die matrikulasie-eksamen aan Grey-kollege in Bloemfontein onder dr. Johannes Brill afgelê het, is hy na die Victoria-kollege vir verdere studie waar sy studentemaats hom gerespekteer en hy vele vriende gemaak het danksy sy jovialiteit en kameraadskaplikheid. Hierna het hy sy teologiese studie aan die Kweekskool voltooi. Enkele van sy meer behoudende dosente het hulle vererg oor sy liefde vir sport, maar op Stellenbosch het hy aan verskeie sportsoorte deelgeneem en Suid-Afrika in ’n span teen J. Hammond se toerspan van die Britse Eilande in 1896 verteenwoordig nadat hy net voor die vierde toets as plaasvervanger gekies is. So het hy in die eerste internasionale rugbytoets gespeel wat Suid-Afrika gewen het. Van die sowat 745 spelers (tot 2013) wat ’n toetswedstryd in die Groen-en-Goud gespeel het, is Van Broekhuizen al wat nooit in ’n Curriebekerwedstryd gespeel het nie. Hy het ook die onderskeiding dat hy die eerste speler in ’n nasionale Suid-Afrikaanse rugbyspan was wat Grey-kollege van Bloemfontein opgelewer het. Middel 2015 was Grey met 44 spelers sedert 1906 (toe die span die eerste keer as Springbokke bekendgestaan het) tweede op die ranglys van skole met die meeste Springbokke naas Paul Roos Gimnasium met 48.
Stellenbosch se jare lange rugbyafrigter A.F. (Oubaas) Markötter het Van Broekhuizen as een van die beste twee voorspelers beskou wat al ooit vir Suid-Afrika gespeel het. Op Stellenbosch het hy van 1893 tot 1898 vir die plaaslike rugbyspan gespeel en in 1895 en 1896 was hy onderkaptein. In laasgenoemde jaar en 1897 het hy vir die Westelike Provinsie se eerste rugbyspan uitgedraf en, soos reeds genoem, vir Suid-Afrika in 1896. Van sy spanmaats op Stellenbosch en/of vir die WP was (die latere di.) C.V. Nel, C.A. Neethling, M.S. Daneel en J.M. Hofmeyr. Hy was in 1896 ook lid van Stellenbosch se eerste rugbytoerspan, die Holy Brigade, wat dié naam gekry het omdat hulle nooit ’n druppel drank oor hul lippe laat gaan het nie. Nel, Neethling, Daneel en Hofmeyr was al vier ook lid van dié geskiedkundige span.
Buitelandse studiereis
Nadat hy sy studie op Stellenbosch voltooi het, het hy ’n uitgebreide studiereis na Europa en Palestina onderneem in die geselskap van sy vriend (die latere ds.) C.A. Neethling. In Nederland het prop. Van Broekhuizen ’n tyd lank vertoef en bloedverwante besoek. Hy het hom met groot piëteit en nougesetheid ingeleef in die verskillende gemeentes waar sy vader predikant was. In Oosterbierum, sy vader se laaste Nederlandse standplaas, het die jong predikant voor die gemeentelede opgetree wat vir sy vader so ’n groot verering gehad het.
Van Nederland trek hy en Neethling deur Duitsland en Switserland na Italië. Daarna besoek hulle Griekeland en Palestina, wat ’n blywende indruk op prop. Neethling gemaak het. Hierna ontmoet hulle die Nederlandse skrywer Maarten Maartenz, wat hoofsaaklik in Engels geskryf het, met wie prop. Van Broekhuizen blywend in noue aanraking sou bly, nieteenstaande hul ingrypend uiteenlopende opvattings omtrent Engeland en die Britse kultuur. Oor Egipte het hulle deur die Rooisee weer na Suid-Afrika teruggekeer.
Hierdie reis was vir die vorming van die jong godgeleerde van die allergrootste belang. Daardeur is hy verhef bo die destyds enigsins beperkte geestelike horison van Stellenbosch. Hy het ’n breër visie gekry en het uitgegroei bo die kleinlikheid wat in die politiek van Suid-Afrika aan die einde van die 19de eeu so sterk gegeld het.
Tweede Vryheidsoorlog
links|duimnael|270px|Pres. [[Paul Kruger se 77ste verjaardag in Utrecht, Nederland, 10 Oktober 1902. Van Broekhuizen sit derde van links in die tweede ry van voor.]] In 1898 is hy as hulpprediker van die NG gemeente Pretoria georden. Ds. Van Broekhuizen was een van die vurigste pleiters vir ’n nouer aansluiting tussen Transvaal, die Oranje-Vrystaat en die Kaapkolonie. Hy het beswaar gemaak teen die stelselmatige uitsluiting van Vrystaters en Kapenaars uit Transvaalse ampte en betrekkings, wat deur vele vooraanstaande mense in die ZAR voorgestaan is. Wat ds. Van Broekhuizen nie kon insien nie, was dat hierdie uitsluiting hoofsaaklik die gevolg was van gegronde vrese vir die gevaar van die verengelsing van Transvaal.
Pres. Paul Kruger het, hoewel hy lidmaat van die Gereformeerde Kerk was, die vurige jong predikant raakgesien en hom oor talle netelige vraagstukke geraadpleeg. Op die belangrike laaste sitting van die uitvoerende raad van die ZAR aan die vooraand van die Tweede Vryheidsoorlog het pres. Kruger Van Broekhuizen gevra om die verrigtinge met ’n gebed af te sluit, bewys van hoe hoog die jong hulpleraar in die hoofstad aangeslaan is. Toe die Volksraad op 9 Oktober 1899 besluit om sy ultimatum aan Groot Brittanje te stuur en iemand meer onder die illusie verkeer het dat oorlog vermy kon word nie, het hy sy trae volksgenote aangespoor om hul plig vir hul vaderland te doen.
Vir homself was dit ’n gewetenskonflik of hy by sy gemeente moes bly en die lidmate in die Republikeinse hoofstad geestelik versorg en of hy sy innerlike drang moes gehoorsaam om na die front te gaan. Pas ná die uitbreek van die Driejarige Oorlog, toe sy kollega, ds. H.S. Bosman, terug in die gemeente was, het Van Broekhuizen by Danie Theron se Verkennerskorps aangesluit. Hy is op kommando weg, maar moes dringend terugkeer na Pretoria omdat sy ma ernstig siek was. Hy het op 12 Junie 1900 in die hoofstad aangekom en is die volgende dag deur die Britse militêre owerheid in hegtenis geneem. Omdat hy geweier het om die eed van neutraliteit (volgens sommige bronne die eed van trou) voor genl. Maxwell, die Engelse goewerneur van Pretoria, af te lê is hy tronkstraf opgelê. Hy is egter op parool vrygelaat en moes twee keer per week by Maxwell rapporteer. Ná drie weke is hy uit Suid-Afrika gedeporteer en het lord Alfred Milner geweier dat hy terugkeer. Hy kon sy predikantspligte in Pretoria eers bykans sewe jaar later hervat.
Deur middel van die hulp van die Boerevriend William T. Stead het ds. Van Broekhuizen daarin geslaag om die Europese vasteland te bereik nadat hy veronderstel was om in Engeland te bly. In Nederland het dr. W.J. Leyds hom aangeraai om in Amerika geld te gaan insamel vir die vroue en kinders in die konsentrasiekampe. Hy het dit reggekry om groot bedrae in te vorder terwyl hy self met die minste moontlik klaargekom het. Hy het ook tydens die oorlog lesings in Amerika en Europa gehou om steun vir die Boere se saak te werf. Uit dr. Leyds se gepubliseerde korrespondensie is dit bekend dat die konsul-generaal van die Zuid-Afrikaansche Republiek in Londen, Montagu White, wat terselfdertyd as die Transvaalse predikant in die Verenigde State was, met die grootste lof van sy werk in Amerika gepraat het: "It gives me great pleasure to testify to the excellent work which has been done here by the Rev. Mr. van Broekhuizen. He has collected quite large sums and his expenses have been ridiculously small." Sy sprekerstalent het hy ook ten volle in diens van sy volk gestel. Ook daarvan getuig Montagu White: "Van Broekhuizen made an excellent speech last night at the Columbus Hall; I only regret that the vast majority of the audience, … were hardly worth of so fine an effort." Terwyl hy in Amerika was, het ds. Van Broekhuizen mense ontmasker wat kwansuis geld vir die Boeresaak ingesamel het, maar dit vir eie gewin gedoen het.
In 1902, met sy terugkeer na Nederland, het pres. Kruger hom gevra om as sy persoonlike predikant op te tree. Dit was nadat die ZAR-regering ná die Slag van Dalmanutha besluit het die staatspresident was te oud en swak om in die oorloggeteisterde Transvaal aan te bly en dat hy na Europa moes gaan om hulp en simpatie van Europese leiers te kry. Op 11 September 1900 het hy die Transvaalse grens oorgesteek onderweg na Lourenço Marques, van waar hy met die Gelderland, wat koningin Wilhelmina spesiaal vir dié doel gestuur het, na Marseille gevaar het. Kruger het vir die duur van die oorlog in Nederland gebly en toe saam met sy geselskap na Clarens in Switserland verhuis waar hy op 14 Julie 1904 oorlede is. Wat dr. Van Broekhuizen vir die bejaarde president in sy laaste, moeilike lewensjare beteken het, kan kwalik oorskat word. Die jong predikant was toe nog skaars 30 jaar oud, maar hy het so ’n diep geestelike lewe gehad dat hy vir die bejaarde Kruger, wat so swaar onder die leed van die Driejarige Oorlog en sy ballingskap gebuk gegaan het, tot godsdienstige steun kon wees. Hy is later met die ou president se kleindogter Elsie Eloff getroud, die dogter van F.C. en Elsie Eloff. Hulle het mekaar in die suide van Frankryk ontmoet in die tyd toe sy haar oupa in ballingskap vergesel het.
Hofsaak weens majesteitskennis
Weens sy streng anti-Britse gesindheid, wou die nuwe Transvaalse owerheid onder lord Alfred Milner ná die vrede nie toelaat dat hy weer in Pretoria gaan woon nie of, volgens nog ’n bron, selfs die kolonie binnekom nie. In Februarie 1903 het hy tydens ’n erediens op Robertson gebid vir pres. Kruger se verlossing uit ballingskap en vir sy "verdrukte, vertrapte en verjaagde" volk. Boonop het hy tydens die erediens nagelaat om te bid vir die Britse koning, soos destyds die vereiste was. So het hy hom aan majesteitskennis (skending van die vors se naam) skuldig gemaak, soos die assistent-residentmagistraat van Robertson, Frederick Rossouw, getuig het toe die saak teen ds. Van Broekhuizen in Oktober 1903 in die rondgaande hof op Worcester verhoor word. Ook D.N. During, Robertson se burgemeester, het in dié saak getuig en gesê dat die preek nie dié van "een loyaal mensch" was nie. Ds. Van Broekhuizen het die aanklagte ontken en aangevoer dat hy nie opruiend gepreek het nie, maar net op sy gewone manier, "met vuur". Hy het tog erken hy was verbitterd jeens die Britse owerheid wat nie wou toelaat dat hy na Transvaal terugkeer nie.
Die jurie het pas ná die aanvoer van getuienis hul uitspraak voorgelees en die jong predikant onskuldig bevind, onder luide toejuiging van die stampvol hofsaal. Die vermoënde boer van Saxenburg Georg Jacob de Villiers, wat ds. Van Broekhuizen per motor Worcester toe gebring het vir die hofsaak, het die reusebedrag van £800 saamgebring ingeval hy die dominee se boete of borgtog moes betaal.
Op Kuilsrivier
Die NG gemeente Kuilsrivier het op 20 Januarie 1903 van die NG gemeente Durbanville afgestig. Voor die tyd het die leraar van die moedergemeente Kuilsrivier op vasgestelde Sondae besoek om daar godsdiensoefeninge in ’n skoolgeboutjie waar te neem. Die gemeente se lidmaattal was met afstigting net sowat 280. Op ’n gekombineerde kerksraadsvergadering is ds. J.P. van Heerden tot eerste leraar beroep, maar nadat hy vir die beroep bedank het, is ds. Van Broekhuizen op 1 Junie daardie jaar beroep. Op Donderdag 13 Augustus 1903 het ’n groot aantal belangstellendes met sowat 50 rytuie die nuwe leraar by Kuilsrivierstasie gaan ontmoet. Daar het hy adresse namens die kerkraad en die gemeente ontvang, en van Pieter de Wet namens die skool en leerlinge. By sy aankoms by sy tydelike woning het die kinders vir hom ’n verwelkomingslied gesing. Die teksvers van sy intreepreek was 1 Petrus 5:2: "Weidt de kudde Gods." Hy het vertel hoe hy belet is om sy werk in Pretoria voort te sit en hoe hy geleer het om sy patriotisme aan die wil van die Here te onderwerp. Tussen die oggend- en die aanddiens is al die besoekers deur die vroue van die kerkraadslede op ’n middagete onthaal.
Op ’n kerkraadsvergadering in September daardie jaar is besluit om £4 700 vir die boufonds te leen, wat voor einde 1904 in vier paaiemente terugbetaal moes word. Reeds daardie aand het iemand £500, nog iemand £300 en heelwat ander lede £10 elk geskenk. Op Donderdag 3 Maart 1904 kon prof. N.J. Hofmeyr die kerkgebou se hoeksteen lê. Ná ’n plegtige opening met Skriflesing en gebed het ’n dameskoor onder leiding van Pieter de Wet gesorg vir koorsang. Nadat ’n paar dokumente in ’n verseëlde blik onder die hoeksteen geplaas is, het die bejaarde professor met ’n slag van die silwertroffel verklaar dat die hoeksteen behoorlik gelê is.
Sy huwelik
In Nederland het ds. Van Broekhuizen op pres. Kruger se kleindogter Elsie Francina (Ellie) Eloff verlief geraak. Elsie van Broekhuizen was die dogter van Frederik Christoffel (Frikkie of Ryk Freek) Eloff (9 Februarie 1850 – 14 November 1924) en Elsje Francina Kruger (19 Maart 1853 – 21 Oktober 1924). Haar grootouers aan moederskant was pres. Paul Kruger en sy vrou Gezina Susanna Wilhelmina du Plessis (5 Mei 1831 – 20 Julie 1901). Haar agt sibbes was Sarel Johannes, Gezina Susanna Frederika Wilhelmina Jacobsz, Susanna Cornelia Jacobsz, Stephanetta Johanna Paulina "Nettie" Bredell, Stephanus Johannes Paulus, Frederik Christoffel en Dirk Postma.
Kuilsrivier se toe reeds 32-jarige predikant is op 15 Januarie 1904 in die Groote Kerk in Kaapstad met Ellie Eloff in die huwelik bevestig nadat die Transvaalse owerheid toe reeds twee maal geweier het dat hulle in die bruid se geboortestad, Pretoria, trou. De Zuid-Afrikaan het twee kolomme aan die huwelik afgestaan en berig amper al die lidmate van die bruidegom se gemeente was daar en het waarskynlik met perdekarre of per trein na die middestad gekom. Van die vooraanstaande gaste was hoofregter lord Henry de Villiers en Marie Koopmans-de Wet, lede van die Kaapse Wetgewende Vergadering, drie hoogleraars van Stellenbosch en agt predikante van omliggende gemeentes. Die koerant het selfs ’n lys van die indrukwekkende trougeskenke weergegee, onder meer die tafel en ses stoele van okkerneuthout geskenk deur pres. Kruger (wat in Julie daardie jaar sou sterf) en die pragtige Bechstein-klavier van die bruid se vader, Frikkie Eloff. Onder die ander geskenke is die messegoed en kombuisgerei van die Kuilsrivierse Strewersvereniging uitgesonder. Ds. Van Broekhuizen het in sy toespraak gesê dit is sy strewe om te doen wat hy kan vir Suid-Afrika en sy Kerk se welsyn. Hy het gesê daar is tereg opgemerk dat hy gely en gestry het, maar dat hy vir land, volk en taal selfs meer sou ly.
Vier kinders is uit Herman en Ellie van Broekhuizen se huwelik gebore. Herman Frederik, die oudste seun, het lewenslank met sy gesondheid gesukkel en is oorlede toe hy 59 was. Johanna, wat Nannie genoem is, was ’n skrywer van kindergedigte en toneelstukke. Sy was nooit getroud nie en het aangesluit by die Sofiste, vir wie sy ’n prediker was. Hul jongste dogter is in 1917 gebore en, nes die oudste dogter, wat op Kuilsrivier oorlede is, na hul ma genoem: Elsie Francina. Sy was getroud met Hendrik van Huyssteen en het in George afgetree.
Ellie van Broekhuizen het ’n groot invloed op haar man gehad. Die egpaar het die groot voorreg van ’n harmonieuse huwelikslewe gehad. Sonder sy vrou met haar aristokratiese lewenshouding, haar besadigdheid, beskeidenheid en deursettingsvermoë sou hy nooit die rol kon gespeel het wat hy vervul het nie.
Die Van Broekhuizens kry ’n pastorie
Die kerkraad het waarskynlik besef dat die pastorie vir so ’n gesiene egpaar soos die Van Broekhuizens iets heel besonders moes wees. Die indrukwekkende verdiepinggebou met sy breë houttrap, marmerkaggels en groot onthaalvertrek is op Dinsdag 4 Oktober 1904 ingewy toe etlike vername sprekers die woord gevoer het.
Die eerste kindjie wat vir die bewoners van dié imposante pastorie gebore is, was Elsie Francina op 29 Junie 1905. Haar vader het haar gedoop met Marie Koopmans-de Wet en die baba se oupa en oupa aan moederskant, Frederik en Elsie Eloff, asook haar oom, dr. Hendrik van Broekhuizen, as getuies. Aangesien mev. ds. Van Broekhuizen ’n verfynde dame was, het sy ’n Franse vrou as huishoudster na Kuilsrivier saamgebring. Eendag moes dié huishoudster die pastorie se stoep met wassoda skoonmaak, soos die gebruik destyds was. Ongelukkig het sy bytsoda van die winkel bestel en dit in die emmer gegooi. Klein Elsie het nadergekruip en van die waswater gedrink. Sy is twee dae later oorlede. Haar oorskot is einde 1906 saam met die Van Broekhuizens na Pretoria gebring waar dit langs haar beroemde oupa in die Heldeakker begrawe is.
Kuilsrivier kry ’n kerk
Binne twee jaar ná afstigting en skaars nege maande nadat prof. Hofmeyr die hoeksteen gelê het, is die Kuilsrivierse kerk ingewy. Die argitek, die gebore Nederlander Folkert Wilko Hesse, se plan is uitgevoer deur die plaaslike boumeester Charl Baard Joubert. Tom Cooke, die Engelssprekende skrynwerker van Kuilsrivier, het die banke vervaardig. Die inwyding was op 29 November 1904. Die gebou het amper £5 200 gekos, die meubels ingesluit. Uitgelese gaste het die inwyding bygewoon, onder wie mev. Van Broekhuizen se ouers, H.C. Bredell, voormalige privaat sekretaris van pres. Kruger, die argitek, lede van die Kaapse Wetgewende Vergadering en 14 predikante. Ná ’n kort byeenkoms in die ou skoolgebou, ’n afskeidspreek deur ds. A.D. Lückhoff, leraar van Durbanville toe Kuilsrivier nog deel van die moedergemeente was, en die sing van psalms het de plegtige optog na die kerkgebou begin. Die oudste ouderling het vooraan gestap met ’n geopende Bybel op sy hande, ná hom die drie lede van die boukommissie, dan die argitek en die boumeester. Ná hulle die dienende en rustende kerkraadslede, ds. Van Broekhuizen, leraars van elders, die lidmate van Kuilsrivier en laastens lidmate van elders en vriende.
Op die trap van die nuwe gebou het prof. N.J. Hofmeyr die deur ontsluit en terwyl die optoggangers die kerk betree het, het die koor onder leiding van Pieter de Wet gesing. Ds. B.P.J. Marchand van Rondebosch het hierna Ps. 132 gelees, ds. Hofmeyr het ’n gebed gedoen en Nancy de Villiers het ’n solo gelewer. In sy wydingsrede het ds. Adriaan Moorrees, toe nog leraar van die Paarl, maar wat in 1908 prof. Hofmeyr se opvolger aan die Kweekskool sou word, na aanleiding van Gen. 28:17 daarop gewys dat die Here nie aan ’n plek gebonde is nie. Sowat duisend mense was in die kerk teenwoordig. Almal kon nie sitplek kry nie, maar die medewerker van De Kerkbode het opgemerk dat selfs dié in die uithoeke van die gebou die plaaslike predikant kon hoor praat. Vier dae later is die eerste lidmate van die gemeente voorgestel. Die eerste doopsbediening het reeds voor ds. Van Broekhuizen se bevestiging plaasgevind en wel op 23 Maart 1903. Die eerste paartjie wat ds. Van Broekhuizen in die sierlike kerk in die huwelik bevestig het, was Jakobus Petrus Joubert en Anna Maria Catherina Bosman.
Dis interessant om daarop te let dat ds. Van Broekhuizen en prof. Hofmeyr drie jaar later albei ook opgetree het tydens die inwyding van die nuwe kerkgebou van die NG gemeente Ficksburg, waar ds. Van Broekhuizen se vader die tweede leraar was. Die nuwe kerk van Ficksburg is ingewy op 12 April 1907. ’n Uitgebreide program is by dié geleentheid opgevoer. Die verrigtinge het geduur van die Vrydagmôre halfagt tot laat die Sondagaand. Die Wydingsdiens is gehou deur die 80-jarige prof. Hofmeyr, skoonvader van ds. J.D. Kestell, wat toe leraar van Ficksburg was, en die orrel is bespeel deur prof. P.K. le Roux. Die kinderdiens is gelei deur ds. Herman van Broekhuizen.
Die kerk se uurwerk
Ná die voltooiing van die kerkgebou was dit ’n groot probleem vir die predikant en gemeente dat die toring ’n uurwerk kortgekom het. Ds. Van Broekhuizen het blykbaar besoek afgelê by Daniël Bosman van Stellenbosch, destyds eienaar van die florerende Halfway House Hotel, en volgens oorlewering vir hom gesê: "Mnr. Bosman, ek wil u ’n groot guns vra: wil u nie vir ons die uurwerk vir die kerk skenk nie?" Bosman het glo gesê hy sou dit doen, mits die kerkraad daarby skryf: "Koop julle drankies by Bosman's Halway House." Ds. Van Broekhuizen kon so ’n aanbod nie aanvaar nie en het toe gegaan na Francois Jean van Helslandt Duminy van die plaas Welgemoed (waarop ’n voorstad van Bellville later uitgelê is, om te hoor of dié bekende, vermoënde boer bereid sou wees om die uurwerk te skenk. Duminy het verstaan dit sou hoogstens £15 kos en aangesien hy dit moeilik kon weier, is ds. Van Broekhuizen daar weg met ’n belofte dat Duminy die kerk sou help. Die horlosie is gekoop en ingebou, maar Duminy het nie die geld inbetaal soos ooreengekom nie. Die firma wat die horlosie ingebou het, het hom weer besoek, met die rekening vir die horlosie wat die verbysterende bedrag van £220 beloop het in ’n tyd toe ’n predikant se salaris £300 per jaar was. Duminy het sy oudste seun opdrag gegee om sy perd te roskam, daarna te bad en skeer en sy kisklere aan te trek sodat hy ’n koevert met ’n tjek vir die volle bedrag daarin aan ds. Van Broekhuizen kon gaan oorhandig. Met die gemeente se kwarteeuviering het ds. Van Broekhuizen as een van die besoekende predikers getuig dat elke steen in die kerkgebou getuig het van die gemeentelede se opofferings.
Twee sake wat ds. Van Broekhuizen op Kuilsrivier ontstel het, was die gebrek aan Bybelkennis wat hy by die jong mense tydens katkisasie bespeur het. Dit het hy toegeskryf aan die uitsterf van die gebruik om gereeld huisgodsdiens te hou. Ook het die feit dat Bosman se hotel feitlik langs die kerkgebou was, hom omgekrap. Dié wou volgens oorlewering by die predikant weet waarom die gemeente dan hul kerkgebou reg langs sy hotel gebou het.
Met die Van Broekhuizens se vertrek na Pretoria in Desember 1906 was hulle net meer as drie jaar in die gemeente, maar die eerste predikant het ’n onuitwisbare indruk gelaat. Die kerkgebou is vandag nog ’n lewende monument vir sy versiendheid terwyl die imposante pastorie tot omstreeks 1980 getuig het van die eerste leraarspaar se aansien en goeie smaak. Van Broekhuizenstraat in Kuilsrivier is na die leraar genoem.
Na Pretoria
Terwyl Kuilsrivier destyds nog ’n klein dorpie en gemeente was, het ds. Van Broekhuizen hom ná sy bevestiging in die NG gemeente Pretoria in een van die grootste en belangrikste gemeentes in die Transvaalse Kerk bevind. In dié gemeente sou hy bly tot in 1917 en daarna in die Hervormde gemeente Pretoria, waarvan hy op 4 Oktober 1925 afskeid geneem het nadat hy lid van die Volksraad geword het.