cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Cicero
Julius Caesar se burgeroorlog
Die stryd tussen Pompeius en Julius Caesar het in 50 v.C. in felheid toegeneem. Cicero het hom by Pompeius geskaar wat die senaat en Republikeinse tradisie verdedig het, maar was terseldertyd waaksaam om Caesar nie openlik te vervreem nie. Toe Caesar Italië in 49 v.C. binneval, het Cicero uit Rome gevlug. Caesar, begerig vir die legitimiteit wat 'n endossement deur 'n seniorsenator sou verleen, het Cicero se guns probeer wen, maar Cicero het nogtans uit Italië geglip en na Dyrrachium (Epidamnos) in Illyrië gereis, waar Pompeius se personeel gesetel was. Cicero het die Pompeiese magte na Pharsalus vergesel in 48 v.C., alhoewel hy vinnig deur die onbevoegdheid en ongeregtigheid van die Pompeiese kamp ontgogel is. Uiteindelik het hy homself die gramskap van sy medesenator Cato op die hals gehaal, wat dit aan hom gestel het dat hy van meer nut vir die optimates se saak sou wees as hy in Rome aangebly het. Ná Caesar se sege by Pharsalus, het Cicero slegs met groot omsigtigheid na Rome teruggekeer. Cicero is deur Caesar begenadig en het hom by die nuwe situasie probeer aanpas. Hy het sy politieke werk probeer voortsit, en gehoop dat Caesar die Republiek en die instellings daarvan sou herstel.
In 'n brief aan Varro op c. 20 April, 46 v.C., het Cicero die strategie uitgestippel wat hy onder Caesar se diktatorskap sou handhaaf. Op die Idus van Maart, 44 v.C., is Cicero egter totaal onkant gevang deur die Liberatores se sluipmoord op Caesar. Cicero is nie by die sameswering betrek nie, selfs al was die samesweerders van sy simpatie oortuig. Marcus Junius Brutus het Cicero se naam uitgeroep, en gevra dat hy "die Republiek herstel", met die oplig van die bloedbesmeerde dolk ná die sluipmoord. In die aanhef van 'n brief wat Cicero in Februarie 43 v.C. aan Trebonius, een van die samesweerders, gerig het, sê hy, "Hoe wens ek dat jy my uitgenooi het na daardie mees roemryke banket op die Ides van Maart"! Cicero het 'n gewilde leier geword tydens die vloeibare periode na afloop van die sluipmoord. Hy het geen respek vir Marcus Antonius gehad nie, wat met die smee van wraakplanne teen Caesar se moordenaars besig was. In ruil vir amnestie vir die sluipmoordenaars, het hy egter die Senaat oorreed tot 'n verklaring dat Caesar nie 'n tiran was nie, wat aan die Caesariese faksie legitimiteit sou besorg het.
Opponering van Marcus Antonius en dood
Cicero en Antonius het nou die twee leidende figure in Rome geword; Cicero as segsman van die Senaat en Antonius as konsul, leier van die Caesariese faksie, en nie-amptelike eksekuteur van Caesar se publieke testament. Die twee mans was nooit op goeie voet met mekaar nie, en hul betrekkinge het versleg ná Cicero dit duidelik gemaak het dat Antonius na sy mening besig was om onregmatige vryhede te neem in die uitleg van Caesar se wense en bedoelinge. Toe Octavianus, Caesar se erfgenaam en aangenome seun, in April in Italië arriveer, het Cicero 'n plan beraam om hom teen Antonius af te speel. In September het hy 'n aanslag op Antonius geloods in 'n reeks toesprake wat hy die Philippiese redes genoem het, na die voorbeeld van Demosthenes se betigtiging van Philipus II van Masedonië. In sy aanprysing van Octavianus, het hy gemeld dat die jong man slegs op eer ingestel was, en nié dieselde fout as sy aangenome vader sou maak nie. In hierdie tydperk was Cicero se gewildheid as publieke figuur ongeewenaard.
Cicero het Decimus Junius Brutus Albinus as goewerneur van Cisalpynse Gallië (Gallia Cisalpina) ondersteun en het by die Senaat aangedring om Antonius as vyand van die republiek te verklaar. Die toespraak van Lucius Piso, Caesar se skoonvader, het verrigtinge teen Antonius vertraag. Antonius is later wel as vyand van die republiek verklaar, toe hy geweier het om sy beleg op Mutina op te skort, wat toe in die hande van Decimus Brutus was. Cicero het misluk in sy plan om Antonius te verdryf. Antonius en Octavianus is herenig en het met Lepidus saamgespan ten einde die Tweede driemanskap te vorm na afloop van die opeenvolgende veldslae van Forum Gallorum en Mutina. Die Driemanskap het begin met 'n proskripsie van hul vyande en politieke opponente direk ná hul alliansie deur 'n wetsontwerp vir 'n ampstermyn van vyf jaar met konsulêre imperium bekragtig is. Cicero met al sy kontakte en ondersteuners is as vyande van die republiek gelys, maar na bewering het Octavianus vir twee dae teen die insluiting van Cicero kapsie gemaak.
Onder die geproskibeerdes was Cicero die een wat meedoënloos en onverpoosd gejag is. Hy het welwillendheid by 'n groot deel van die bevolking geniet en verskeie mense het geweier om te rapporteer dat hulle hom gesien het. Hy is gevang op 7 Desember, 43 v.C., met sy vertrek van sy villa in Formiae, in 'n drastoel na die kus op pad, waar hy gehoop het om aan boord te gaan van 'n skip met Masedonië as bestemming. Toe die sluipmoordenaars – Herennius ('n centurion) en Popilius ('n tribuun) – arriveer, het Cicero se eie slawe gesê dat hulle hom nie gesien het nie, maar hy is verklap deur Philologus, 'n vryman van sy broer Quintus Cicero.
Cicero se laaste woorde was volgens oorlewering, "Daar is niks behoorlik aan wat jy doen nie, soldaat, maar probeer om my behoorlik dood te maak." Hy het vir sy vervolgers gebuig, deur met sy kop by die drastoel uit te leun in 'n swaardvegtersgebaar om die taak te vergemaklik. Deur sy nek en keel aan die soldate bloot te stel, het hy aangedui dat hy nie weerstand sou bied nie. Volgens Plutarchus, het Herennius se swaard hom eerste getref, wat toe sy kop afgekap het. Volgens Antonius se aanwysings is sy hande, wat die Philippiese redes teen Antonius opgestel het, ook afgekap; dit is vasgespyker en saam met sy kop op die Rostra in die Romeinse forum uitgestal, volgens die gebruik van Marius en Sulla, wat albei ook die koppe van hul vyande in die Forum tentoongestel het. Cicero was die enigste slagoffer van die proskripsies om so vertoon te word. Volgens Cassius Dio (in 'n storie wat dikwels foutiewelik aan Plutarchus toegeskryf word), het Antonius se vrou Fulvia, Cicero se kop geneem en sy tong uitgetrek, en dit herhaaldelik met haar haarnaald gesteek in weerwraak vir Cicero se kragtige spraakvernuf.
Cicero se seun, Marcus Tullius Cicero Minor, kon in sy jaar van konsulskap, in 30 v.C., sy vader se dood in 'n mate wreek, toe hy Marcus Antonius se maritieme neerlaag te Actium in 31 v.C., aan die hand van Octacianus en sy vaardige aanvoerder Agrippa, aan die Senaat kon bekend maak. In dieselde vergadering het die Senaat daarvoor gestem om die totale nageslag van Antonius te verbied om die naam Marcus te gebruik.
Octavianus sou later op een van sy eie kleinseuns afkom wat besig was om 'n boek van Cicero te lees. Die seun het die boek probeer versteek uit vrees vir die reaksie van sy oupa. Octavianus egter, toe bekend as Augustus, het die boek van sy kleinseun geneem, 'n deel daarvan gelees, en teruggegee met die woorde: "Hy was 'n geleerde man, my kind, 'n geleerde man wat sy land liefgehad het."
Nalatenskap
Cicero was 'n begaafde en energieke skrywer, met belangstellings in 'n wye verskeidenheid onderwerpe, in die trant van die Hellenistiese filosofiese en retoriese tradisies waarin hy opgelei is. Die gehalte en beskikbaarheid van Ciceroonse tekste het die algemene verspreiding en insluiting daarvan in leer-kurrikula bevoordeel. Hierdie invloed het toegeneem ná die Donkereeue in Europa, waaruit meer van sy geskrifte behoue gebly het as van enige ander Latynse outeur. Middeleeuse filosowe is deur Cicero se geskrifte oor natuurreg (lex naturae) en onvervreembare regte beïnvloed. Petrarca se herontdekking van Cicero se briewe is meermale aangegee as die vertrekpunt vir die 14de eeuse beweging bekend as die Renaissance. Sy geskrifte tel onder die mees invloedryke in die Europese kultuur, en word vandag steeds onder die belangrikste bronne van primêre materiaal gereken vir die beskrywing en hersiening van die Romeinse geskiedenis.
Terwyl Cicero die humanis, die kultuur van die Renaissance grondig beïnvoed het, het Cicero die republikein die grondleggers van die Verenigde State en die rewolusionêre van die Franse Rewolusie geïnspireer. John Adams het van hom gesê: "As al die eeue van die wêreld gesamentlik nie 'n groter staatsman en filosoof as Cicero opgelewer het nie, moet sy gesag groot gewig dra". Camille Desmoulins het van die rewolusionêres geskryf dat hulle oorwegend jong mense was, "wat deur hul opvoeding in Ciceroonse literatuur op skool, aangevuur is tot 'n passie vir vryheid."
Insgelyk het geen ander antieke persoonlikheid, veral in meer moderne tye, ewe-venynige weersin ontlok nie. Friedrich Engels het noemenswaardig na hom verwys as "die mees veragtelike booswig in die geskiedenis" vir sy handhawing van republikeinse 'demokrasie', met eweneens 'n verwerping van land- en standhervorminge. Cicero is al gekritiseer vir oordrywing van die demokratiese eienskappe van republikeinse Rome, en as 'n verdediger van die Romeinse oligargie teen die populêre hervormings van Caesar. Sy skynbaar ydele, hovaardige persoonlikheid, soos dit uit sy briewe blyk, het in moderne populêre uitbeeldings ook meermale tot 'n negatiewe karakterisering gelei.
Koninkryk Alba
Die Koninkryk Alba verwys na die Koninkryk Skotland tussen die dood van Donald II (Domnall mac Causantin) in 900 en dié van Alexander III in 1286. Dit het indirek gelei tot die Skotse Onafhanklikheidsoorloë. Die naam word gerieflikheidshalwe gebruik omdat die elite en bevolking in dié tydperk oorheersend Piktiese Gaele was, of later Piktiese Gaele en Skotse Normandiërs – dit verskil aansienlik van die tydperk van die Huis van Stuart, toe die elite Middelengels gepraat het. Laasgenoemde het ontwikkel in wat nou Laaglandse Skots genoem word.
Daar is geen Gaeliese ekwivalent vir die term "Koninkryk Alba" nie, want die Gaeliese term Rìoghachd na h-Alba beteken "Koninkryk Skotland". Engelssprekende geleerdes het die Gaeliese naam vir Skotland aangepas om na ’n spesifieke Middeleeuse politieke tydperk in die Skotse geskiedenis te verwys.
Kathleen Delaney
Kathleen Delaney (gebore 5 Maart 1965) is 'n Amerikaanse aktrise. Sy is bekend vir haar rol in die televisiereeks Sonic X (2003).
Skerpneuspylstert
Die skerpneuspylstert (Himantura gerrardi) kom aan die ooskus van Suid-Afrika voor. Die vis word 90 cm breed en 65 kg swaar. Die stert kan tot twee keer die lengte van die lyf word en het twee stekelpenne naby die stertwortel. Dit is 'n bodembewoner en word deur die IUBN geklassifiseer as 'n kwesbare spesie. In Engels staan die haai bekend as die Sharpnose stingray.
Adam Mickiewicz Instituut
Die Adam Mickiewicz Instituut (Pools: Instytut Adama Mickiewicza) is 'n kulturele organisasie wat deur die Poolse Departement van Kultuur en Nasionale Erfenis befonds word en die bevordering van die Poolse taal en kultuur in die buiteland ten doel het. Sy hoofkantoor is in Warskou gesetel. Die instituut beskik sedert 2001 oor 'n meertalige webtuiste ("www.culture.pl").
Die Departement van Kultuur en Nasionale Erfenis befonds tans twintig Poolse kultuurinstitute in twintig stede buite Pole, waaronder Berlyn, Bratislava, Boedapest, Boekarest, Düsseldorf, Kijif, Leipzig, Londen, Minsk, Moskou, New York, Parys, Praag, Rome, Sint Petersburg, Sofia, Stockholm, Tel Aviv, Vilnius en Wene.
Die instituut se naam vereer die Poolse "digtervors" Adam Mickiewicz (1798–1855), die beduidendste verteenwoordiger van die literêre Romantiek in Pole.
Shiva Rose
Shiva Rose (gebore 8 Februarie 1969) is 'n Amerikaanse aktrise en vervaardiger. Sy is bekend vir haar rolle in die rolprente The First $20 Million Is Always the Hardest (2002), David & Layla (2005), en Return to Babylon (2013).
Elandspoort
Elandspoort is 'n voorstad van Pretoria, Suid-Afrika.
Crella carnosa
Crella carnosa is 'n sponsspesie in die taksonomiese indeling van die Demospongiae (gewone sponse). Die liggaam van die spons bestaan uit kieselnaalde en sponginevesels en is in staat om baie water op te neem.
Die spons behoort tot die genus Crella en tot die familie Crellidae. Die wetenskaplike naam van die spesie is die eerste keer geldig gepubliseer in 1904 deur Topsent.
Janet Burston
Janet Burston (11 Januarie 1935 – 3 Maart 1998) was 'n Amerikaanse aktrise.
Beskrywing
Beskrywing is 'n ontwikkelingspatroon wat 'n woordprentjie van 'n voorwerp, 'n persoon, 'n situasie of 'n reeks gebeure skep. Saam met eksposisie, redenering en vertelling is dit een van die vier retoriese metodes (ook bekend as vorms van diskoers). Elkeen van die retoriese metodes kom in 'n verskeidenheid vorms voor en elk beskik oor 'n eie doel en konvensies. Beskrywing as handeling kan met dié van definisie verbind word. Beskrywing is ook die fiksieskryf-metode vir die oordra van 'n gedagtebeeld van die besonderhede van 'n storie.
As fiksieskryf-metode
Fiksie is 'n tipe narratief, een van die vier retoriese diskoersmetodes. Daar is ook fiksieskryf-metodes: handeling, eksposisie, beskrywing, dialoog, opsomming en oorgang. Die outeur Peter Selgin verwys na metodes, wat handeling, dialoog, denke, opsomming, tonele en beskrywing insluit. Binne die skryfgemeenskap is daar nog nie konsensus oor die hoeveelheid en samestelling van fiksieskryf-metodes en hulle gebruike nie.
Beskrywing as fiksieskryf-metode word gebruik om 'n "prentjie" van die besonderhede van 'n verhaal oor te dra. Saam met dialoog, vertelling, eksposisie en opsomming, is beskrywing een van die fiksieskryf-metodes wat die meeste erkenning geniet. Volgens Writing from A to Z, (red. Kirk Polking) is beskrywing meer as die opgaar van besonderhede; dit maak 'n verhaal lewendig deur woorde en frases versigtig te kies en te rangskik om die gewenste effek te verkry. Die mees gepaste en effektiewe tegnieke vir die aanbieding van 'n beskrywing bly 'n kwessie van bespreking onder skrywers en skryfafrigters.
Mooiskrywery
In literatuurkritiek verwys mooiskrywery na 'n gedeelte of soms 'n hele werk wat so hoogdrawend, opgesmuk of bloemryk geskryf is dat dit die vloei onderbreek en die aandag op die taal self vestig. Mooiskrywery is meer sintuiglik evokatief as wat die konteks vereis. Dit verwys ook na 'n manier van skryf wat sekere retoriese effekte soos oordrewe sentiment of patos gebruik om 'n leser se respons te manipuleer.
Filosofie
Wat filosofie betref, is die aard van beskrywing sedert Bertrand Russell se klassieke tekste 'n belangrike vraag.
Fisika
Die woord deon word dikwels uitruilbaar met die woord wetenskaplike teorie gebruik.
Ohrigstadrivier
Die Ohrigstadrivier is 'n takrivier van die Blyderivier in Mpumalanga in Suid-Afrika.
Jacques Lacan
Jacques Lacan (13 April 1901 - 9 September 1981) was 'n Franse psigiater en psigoanalis wat beroemd geword het vir sy sogenaamde "terugkeer na Freud" en die diktum dat die onderbewuste gestruktureer is soos 'n taal.
Sy belangrikste invloede, benewens Freud, was die strukturele linguïstiek van Ferdinand de Saussure. Lacan is steeds invloedryk in literêre teorie, filmstudies, geslagstudies en die sielkunde.
Vroeë lewe
Lacan is in Parys gebore as, die oudste van Émilie en Alfred Lacan's se drie kinders. Sy pa was 'n suksesvolle seep- en olieverkoopsman. Sy ma was streng Rooms-Katoliek.
Bruin huisslang
Die bruin huisslang (Lamprophis fuliginosus) is 'n onskadelike wurgslang wat in Suider-Afrika aangetref word.
Soos sy naam aandui, het hierdie slank, gespierde slang 'n bruin kleur, wat kan wissel tussen roesrooi tot lig- en donkerbruin, afhangende van die gebied waarin dit woon. Ou slange is by uitstek donkerbruin. Sy skubbe is glad en blink en sy onderkant is 'n vuil wit. 'n Verdere kenmerk is twee bleek, geel of roomkleurige strepe langs die kante van die kop. Volwasse slange het 'n gemiddelde lengte van ongeveer 60 cm, alhoewel slange van 90 cm en ook 1,2 m al waargeneem is.
Die bruin huisslang is 'n grondlewende slang en kom algemeen in Suider-Afrika voor. Dit word veral, soos die naam weggee, naby mense se woonplekke aangetref, waar hulle onder klippe en in ander klipagtige gebiede woon. Die verspreiding van die slang is waarskynlik aan die toeneem, as gevolg van die onopsettelike vervoer deur mense (tydens die vervoer van ander goedere).
Dié slange vreet hoofsaaklik muise en rotte, maar wanneer hierdie knaagdiere nie beskikbaar is nie, sal dit ook padda's, akkedisse, voëls en eiers vreet. Jong slange vreet hoofsaaklik akkedisse. Die bruin huisslang is klein, maar kragtig: wanneer 'n rot gevang word, sal die slang dit met sy kake gryp en sy liggaam rond die rot krul en dit wurg. Na die rot gevrek het, ontspan die slang sy greep en word die prooi halsoorkop gevreet.
Hulle voorliefde vir rotte en muise beteken dat hulle nuttig is vir die mens. Die slang is aggressief wanneer hy vasgekeer word, maar kan maklik getem word en in gevangenskap geteel word. Dit is 'n gewilde troeteldier, maar soos met ander Suid-Afrikaanse slange, benodig die eienaar 'n lisensie om die slang te mag aanhou. Alhoewel dit 'n algemene slang is, word dit deur die Wes-Kaapse Natuurbewaring as 'n bewaarde spesie geklassifiseer. Die slang se natuurlike bedreigings sluit groter slange en roofvoëls in, veral uile, wat ook snags aktief is.
Die wyfie lê 6 tot 25 eiers in die vroeë somer, tydens November en Desember, tussen kompos of ander bedorwe plantafval. Die eiers broei na 50 tot 80 dae uit.
Andrea Rosen
Andrea Rosen (gebore 29 September 1974) is 'n Amerikaanse aktrise, skryfster, en vervaardiger. Sy is bekend vir haar rolle in die rolprente Wedding Daze (2006) en The Ten (2007), en in die televisiereekse Stella (2005) en Episodes (2011).
Bloupylstert
Die bloupylstert (Dasyatis chrysonota) is 'n soort vis. Dit kom aan die hele kuslyn van Suid-Afrika voor. Die vis word 75 cm breed en 25 kg swaar. Dit is bruin met helder blou vlekke op die rugkant. Die vis hou digby die kus in vlak, sanderige bodems. In Engels staan die pylstert bekend as blue stingray of marbled stingray.
Crella compressa
Crella compressa is 'n sponsspesie in die taksonomiese indeling van die Demospongiae (gewone sponse). Die liggaam van die spons bestaan uit kieselnaalde en sponginevesels en is in staat om baie water op te neem.
Die spons behoort tot die genus Crella en tot die familie Crellidae. Die wetenskaplike naam van die spesie is die eerste keer geldig gepubliseer in 1886 deur Carter.
Kim Delaney
Kim Delaney (gebore 29 November 1961) is 'n Amerikaanse aktrise en vervaardiger. Sy is bekend vir haar rolle in die rolprent Mission to Mars (2000) en in die televisiereekse All My Children (1970), NYPD Blue (1993), en Army Wives (2007).
Laura Burt
Laura Burt (16 September 1872 – 16 Oktober 1952) was 'n Amerikaanse aktrise. Sy was bekend vir haar rolle in die rolprente Love and the Woman (1919) en The Social Pirate (1919).
Helderheid
Helderheid is 'n kenmerk van visuele persepsie waarin 'n bron lyk asof dit lig uitstraal of reflekteer. Met ander woorde, helderheid is die persepsie wat ontlok word deur die luminansie van 'n visuele teiken. Die persepsie is nie lineêr tot luminansie nie, en maak staat op die konteks van die kykomgewing.
Helderheid is 'n subjektiewe sensasie van 'n voorwerp wat waargeneem word en een van die kleurvoorkomsparameters van baie kleurvoorkomsmodelle, tipies aangedui as Q. Helderheid verwys na hoeveel lig blykbaar skyn van iets af. Dit is 'n ander persepsie as ligtheid, wat verwys na hoe lig iets lyk in vergelyking met 'n soortgelyke verligte wit voorwerp.
Whites
Whites is 'n spoorweghalte net suid van Hennenman in die Vrystaat, Suid-Afrika. Die spoorlyn na Allanridge tak hier af. Daar is ook 'n sementfabriek by Whites.
Dryfas
'n Dryfas is 'n meganiese komponent wat vir die oordrag van wringkrag en rotasie gebruik word. Dit word geheg aan komponente van 'n dryfstelsel wat nie direk gekoppel kan word nie, beide omrede die afstand tussen hulle of die metode van koppeling, en daardeur word voorsiening gemaak vir die relatiewe beweging tussen hulle.
As wringkragdraers, is dryfaste onderhewig aan wringkragte en skuifspanning, gelykstaande aan die verskil tussen die insetwringkrag en die las. Hulle moet dus sterk genoeg wees om die spanning te dra, maar ook nie te swaar nie, omdat dit weer die traagheid verhoog.
Balaenoptera
Balaenoptera is die grootste genus van die vinwalvisse, wat agt spesies bevat, insluitend die onlangs ontdekte Balaenoptera omurai in 2003. Die enigste vinwalvis wat tans nie as 'n lid van die genus Balaenoptera geklassifiseer word nie is die Bultrugwalvis, Megaptera novaeangliae.
Laat-Devoon-uitwissing
Die Laat-Devoon-uitwissing was een van die "Groot Vyf" uitwissings in die Aarde se geskiedenis. ’n Groot uitwissingsvoorval, die Kellwasser-voorval, het sowat 374 miljoen jaar gelede, aan die begin van die laaste fase van die geologiese periode Devoon, plaasgevind. Altesaam 19% van alle biologiese families en 50% van alle genera het uitgesterf. ’n Tweede voorval, die Hangenberg-voorval, het die Devoon afgesluit.
Hoewel dit duidelik is dat daar ’n enorme verlies aan biodiversiteit in die Laat-Devoon was, is dit onduidelik hoe lank dit geduur het, met skattings van tussen 500 000 en 25 miljoen jaar. Dit is ook nie seker of dit net uit bogenoemde twee fases of ’n reeks kleiner uitwissings bestaan het nie. Die jongste navorsing dui op verskeie oorsake en ’n reeks fases oor sowat 3 miljoen jaar. Sommige wetenskaplikes reken daar was tot sewe fases oor ’n tydperk van 25 miljoen jaar.
Teen die Laat-Devoon het plante en diere die land beset. In die oseane was enorme koraalriwwe. Euramerika en Gondwana het begin verenig in wat een superkontinent, Pangea, sou word. Dit lyk of net die seelewe deur die uitwissing geraak is. Koraalriwwe het feitlik heeltemal verdwyn en het eers weer tydens die Mesosoïese Era begin vorm.
Die rede vir die uitwissing is onseker. Van die teorieë sluit in veranderings in die seevlakke en die uitputting van suurstof in die oseane, wat veroorsaak kon gewees het deur vulkaniese aktiwiteit of globale verkoeling. Die impak van ’n komeet of ander hemelliggaam is ook al voorgestel.
Barbara Rosenblat
Barbara Rosenblat (gebore 17 Julie 1950) is 'n Amerikaanse aktrise. Sy is bekend vir haar rolle in die rolprent Little Shop of Horrors (1986) en in die televisiereekse Orange Is the New Black (2013) en Gotham (2014).
Charlotte Burton
Charlotte Burton (30 Mei 1881 – 28 Maart 1942) was 'n Amerikaanse aktrise. Sy was bekend vir haar rolle in die rolprente Damaged Goods (1914), The Diamond from the Sky (1915), en Polly of the Storm Country (1920).
Rio Tinto
Rio Tinto is 'n multinasionale mynbougroep wat in 1873 gestig is. Dit is die derde grootste steenkoolmaatskappy in die wêreld teen 2008. Sedert 1995 is Rio Tinto 'n dubbelgenoteerde maatskappy. Rio Tinto Limited, voorheen bekend as Conzinc Riotinto of Australia (CRA) is op die Australiese beurs genoteer en Rio Tinto plc (voorheen RTZ) is op die Londense asook die New Yorkse beurse genoteer. Die twee maatskappye word as 'n enkele ekonomiese eenheid bestuur deur 'n gesamentlike raad met 'n aandeel in elke maatskappy wat die eienaar dieselfde stemreg en reg op diwidende verleen. RTZ aandeelhouers het sowat 76,7 persent van die nuwe eenheid uitgemaak wat hoofsaaklik uit Londen bestuur word.
Geskiedenis
Beide die firma Rio Tinto en sy naam is afkomstig vanaf suidelike Spanje waar die Tintorivier (Spaans vir rooi rivier) die ligging was van 'n antieke myn wat koper verskaf het aan die Fenisiërs, die Antieke Grieke, die Kartage en die Romeinse Ryk. Die water is rooi as gevolg van die hoë suurgehalte vanweë die besoedeling wat deur die afloop van die myne veroorsaak word.
Crella cyathophora
Crella cyathophora is 'n sponsspesie in die taksonomiese indeling van die Demospongiae (gewone sponse). Die liggaam van die spons bestaan uit kieselnaalde en sponginevesels en is in staat om baie water op te neem.
Rio Tinto
Geskiedenis
In 1873 het N M Rothschild & Sons van Londen en de Rothschild Frères van Parys met ander beleggers saamgespan om die Spaanse regering se nie-winsgewende Rio Tintomyne aan te koop. Die nuwe eienaars het die maatskappy herstruktureer en dit in 'n winsgewende maatskappy omskep. Vanaf 1877 tot en met 1891 was die Rio Tintomyn die wêreld se voorste koperprodusent. Teen 1905 was die Rothschild se belange in Rio Tinto meer as 30 persent. Alfred Milner was vir 'n tydjie lank die voorsitter gewees voor die Eerste Wêreldoorlog.
Crella cyathophora
Die spons behoort tot die genus Crella en tot die familie Crellidae. Die wetenskaplike naam van die spesie is die eerste keer geldig gepubliseer in 1869 deur Carter.
Rio Tinto
Geskiedenis
Tydens die Spaanse Burgeroorlog (1936-39) het Rio Tinto verskeie piriete op krediet verkoop wat Generaal Franco in staat gestel het om met Duitsland handel te dryf en oorlog teen Republikeinse Spanje te voer. Die Britse belegging in Spanje was ook een van die hoofoorwegings vir Britse betrokkenheid by die Spaanse burgeroorlog. In 1962 het die Britse Rio Tinto Maatskappy 'n meerderheidsaandeel in Consolidated Zinc, 'n Australiese maatskappy bekom, en is die naam verander na Rio Tinto-Zinc Corporation (RTZ). Die Australiese maatskappy se naam is verander na Conzinc Riotinto of Australia (CRA) maar het bly voortbestaan as 'n afsonderlike eenheid met 'n groeiende deel van sy aandele in besit van die Australiese publiek. Die huidige dubbelgenoteerde maatskappystruktuur is in 1995 geskep.
Falun
Falun [ˈfɑːlʉn] is 'n stad in die provinsie Dalarnas län (Sentraal-Swede) met 36 447 inwoners. Die stad is die administratiewe setel van die gelyknamige munisipaliteit met 55 000 inwoners en vorm saam met die buurstad Borlänge 'n metropolitaanse gebied met 'n bevolking van naastenby 100 000.
Rio Tinto
Geskiedenis
In Junie 2000 het Rio Tinto 'n $2,8 miljard aanbod gemaak vir die oorname van Australiese yster- en uraanontginningsmaatskappy North Limited. In 1999 het North aansoek gedoen om Rio Tinto se Pilbara spoornetwerk vir openbare toegang oop te stel. In Augustus 2000 het die Australiese regering by monde van die Australian Competition and Consumer Commission aangekondig dat hulle nie enige beswaar gehad het teen die oorname nie en is die oorname in Oktober van daardie jaar voltooi.
Falun
Falun het vanweë sy kopermyne 'n belangrike rol in die ekonomiese geskiedenis van Swede gespeel en is nog steeds 'n beduidende nywerheidsstad en dienstesentrum, alhoewel die plaaslike myn in 1992 gesluit is. Falun se kopermyn, werkerskwartiere en nywerheidsgebiede in 2001 deur die UNESCO tot wêrelderfenisgebied verklaar. 18de eeuse kantoorgeboue op die mynterrein huisves tans die Stora Kopparberget Museum wat modelle van die myn asook versamelings van minerale en kopermunte vertoon.
Rio Tinto
Geskiedenis
Op 14 November 2007 het Rio Tinto 'n Kanadese aluminium-maatskappy, Alcan Inc, vir $38,1 miljard aangekoop. Alcan se hoof uitvoerende beampte, Dick Evans, is steeds die bestuurder van die nuwe afdeling wat herbenoem is tot Rio Tinto Alcan met sy hoofkwartiere in Montreal.
Falun
Falun was vroeër die hoofkwartier van die Sweedse maatskappy Stora of Stora Kopparberget - die oudste industriële sakeonderneming ter wêreld waarvan die voorloper reeds in 'n biskoplike dokument uit die jaar 1288 en 'n koninklike oktrooi van 1347 genoem word. Stora Kopparberget het in 1888 'n beperkte maatskappy geword (met houtverwerking en metale as sy hoofbelange) en in 1998 met die Finse maatskappy Enso saamgesmelt tot Stora Enso.
Rio Tinto
Geskiedenis
Op 8 November 2007 het die mededingende mynboumaatskappy, BHP Billiton aangekondig dat hulle van plan is om 'n aanbod te maak om die Rio Tinto maatskappyegroep te koop. Hierdie aanbod is deur die raad van Rio Tinto van die hand gewys omdat dit volgens hulle die maatskappy beduidend onderwaardeer het. 'n Verdere poging is deur BHP Billiton geloods om 'n vyandige oorname te doen, maar is om dieselfde rede deur aandeelhouers van die hand gewys. Intussen het die maatskappy Chinalco (in Sjinese regeringsbesit) en die Amerikaanse aluminiumvervaardiger Alcoa, 'n 12% belang in Rio Tinto se Londense genoteerde aandele bekom, 'n skuif wat 'n stokkie voor BHP Billiton se oornamepoging kon steek of dit baie meer ingewikkeld sou maak. In die ses maande vanaf 1 November 2007 tot 1 April 2008 het Rio Tinto se daaglikse sluitingsprys op die New Yorkse aandelebeurs met 16% gestyg. Billiton het hulle aanbod op 25 November 2008 onttrek vanweë die wêreldwye resessie.
Falun
Tradisionele nywerhede, wat steeds bewaar gebly het, is die vervaardig van die sogenaamde Falun-rooi Sweeds: Falun rödfärg of faluröd), 'n kleur wat van koperoksied gemaak word. Die fasades van Sweedse houthuise word al eeue lank met hierdie kleur geverf.
Rio Tinto
Geskiedenis
'n Aandeelhouding van 14,99% van Rio Tinto se aandele deur Chinalco is op 24 Augustus 2008 deur die Australiese regering goedgekeur.
Falun
Vandag vorm masjienbou, chemiese en tekstielnywerhede die ekonomiese basis van Falun. Die stad is daarnaas 'n gewilde wintersportoord en was 'n kandidaatstad vir die Olimpiese Winterspele in 1988. Die skiwêreldkampioenskap van die jaar 1993 het op Falun se Lugnet-wintersportterrein plaasgevind.
Rio Tinto
Ystererts
Rio Tinto besit ook 53% van "Robe River Iron Associates" en 59% van die "Iron Ore Company of Canada".
Yster het ongeveer 18% tot die maatskappy se omset in 2003 bygedra en was verantwoordelik vir 36% van die groep se winste. Die maatskappy is die wêreld se tweede grootste produsent van ystererts. Verdere ysterertsmyne word tans te Simandou in Guinee ontwikkel.
Koper
Die koperafdeling produseer nie slegs koper nie, maar ook 'n betekenisvolle hoeveelheid goud uit sy myne in Australië, Indonesië, Suid-Afrika, Chili en die V.S.A., sommige van hierde in vennootskap met ander maatskappye. Die groep besit "Kennecott Utah Copper Corporation". Die kopergroep was verantwoordelik vir 23% van die maatskappy se omset (waarvan 55% uit koper was en die oorblywende inkomste uit goud was) en 32% van die winste in 2003.
Energie
Die maatskappy se energiegroep sluit steenkoolmyne in Australië (Rio Tinto Coal Australia) en Noord-Amerika in en Energy Resources of Australia, wat die Ranger Uraanmyn naby Kakadu Nasionale Park in Australië bedryf. Die energiegroep bedryf ook die Rossing uraanmyn in Namibië. Hierdie groep het 20% bygedra tot die groep se omset en 11% van die winste.
Merwede van der Merwe
Merwede van der Merwe (1947 - 20 Desember 2013) was 'n bekende TV-persoonlikheid en kampvegter vir Afrikaanse musiek. Sy het 'n groot aandeel in die ontwikkeling van die ligte Afrikaanse musiekbedryf gehad. As sulks het sy verskeie kunstenaars, soos Anton Goosen, Louis van Rensburg, Jannie du Toit, Clarabelle van Niekerk, Laurika Rauch, en 'n bietjie later – David Kramer, Coenie de Villiers, Anneli van Rooyen, Amanda Strydom en nog vele meer bygestaan.
Van der Merwe was die aanbieder van die TV-reeks, Musiek en liriek wat die term "luisterlied" gevestig het. Sy was ook verantwoordelik vir die eerste Afrikaanse musiekvideo’s in die laat 1970’s.
As regisseur was sy onder meer in die vroeë 1980’s betrokke by Collage, 'n tweetalige kunsteprogram op televisie. Sy was ook betrokke by 'n program oor Suid-Afrikaanse argitektuur.
Die kinderreeks, Casimir, is deur haar en Danie Odendaal geskryf. Die boek, Meditation: A Path to Conciousness is ook uit haar pen.
Van der Merwe is in Frankryk aan borskanker oorlede. Sy word deur haar ma en 'n suster oorleef.
Sensu
Sensu is ’n Latynse woord wat "in die sin van" beteken. Dit word op ’n paar terreine gebruik, onder meer biologie, geologie, taalkunde en die reg. Dit verwys gewoonlik na hoe streng of losweg ’n uitdrukking gebruik word om ’n sekere begrip oor te dra.
Gebruik
Die fases waarin dit gebruik word, is sensu stricto ("in die eng sin", afgekort as s.s.), sensu lato ("in die breë sin", afgekort as s.l.) en sensu amplo ("in die algemene sin", soortgelyk aan sensu lato).
As dit van toepassing is, kan die vergelykende of oortreffende trap gebruik word om "meer" en "mees" aan te dui. Sensu stricto word dan sensu strictiore ("in die enger sin") en sensu strictissimo ("in die engste sin").
Huidige definisies van die planteryk, Plantae, wys hoe die woorde op ’n biologiese grondslag gebruik kan word. Een definisie van Plantae is dat dit bestaan uit alle Viridiplantae (groen plante), alle Rhodophyta (rooi alge) en alle Glaucophyta (mikroskopiese varswateralge). ’n Enger definisie sluit die Rhodophyta en Glaucophyta uit en die groep word dan genoem "Plantae sensu stricto". ’n Nog enger definisie sluit groen alge uit en laat net landplante oor; die groep sal in dié sin "Plantae sensu strictissimo" genoem word. Indien van toepassing, gebruik sommige skrywers ook terme soos "sensu non strictissimo", dus "nie in die engs moontlike sin nie".
Nog ’n algemene gebruik is om dit voor ’n mens se van te gebruik. Dan beteken "sensu Smith" "in die sin soos gebruik of bedoel deur Smith".
Trias-Jura-uitwissing
Minstens die helfte van alle spesies wat in dié tyd geleef het, is uitgewis. Dit het ekologiese nisse op land vry gelaat van lewe en die dinosouruse in staat gestel om die Aarde tydens die Jurassiese Periode te oorheers. Die uitwissing het minder as 10 000 jaar geduur en het plaasgevind net voordat die superkontinent Pangea begin verbrokkel het.
Verskeie teorieë bestaan oor hoekom die uitwissing plassgevind het, maar almal lei tot onbeantwoorde vrae. Statistiese ontledings van die verlies in die seelewe dui daarop dat dit eerder deur ’n afname in spesievorming veroorsaak is as deur ’n toename in uitwissings.
Boaknoop
Die boaknoop is in 1996 deur die knoopkenner Peter Collingwood ontwerp. Sy doel was om 'n knoop te ontwerp wat nie losgaan as die punte van die tou naby die knoop afgesny word nie. Die boaknoop kombineer die struktuur en eienskappe van die wurgknoop en die dubbele konstriktorknoop.
Gebruike
Die knoop is ideaal om silindriese voorwerpe mee vas te bind.
Soortgelyke knope
Soortgelyke knope sluit in:
Crella erecta
Crella erecta is 'n sponsspesie in die taksonomiese indeling van die Demospongiae (gewone sponse). Die liggaam van die spons bestaan uit kieselnaalde en sponginevesels en is in staat om baie water op te neem.
Dana Delany
Dana Delany (gebore 13 Maart 1956) is 'n Amerikaanse aktrise en vervaardiger. Sy is bekend vir haar rolle in die rolprente Tombstone (1993) en Batman: Mask of the Phantasm (1993), en in die televisiereekse China Beach (1988) en Desperate Housewives (2004).
Crella erecta
Die spons behoort tot die genus Crella en tot die familie Crellidae. Die wetenskaplike naam van die spesie is die eerste keer geldig gepubliseer in 1963 deur Lévi.
Iris Burton
Iris Burton (4 September 1930 – 5 April 2008) was 'n Amerikaanse aktrise. Sy was bekend vir haar rolle in die rolprente Top Banana (1954) en The Ten Commandments (1956), en in die televisiereekse The Mickey Mouse Club (1955) en Damon Runyon Theater (1955).
Pikte
duimnael|180px|Die Aberlemno-slangsteen met Piktiese simbole. Van bo na onder wys dit ’n slang, ’n dubbele skyf en ’n spieël en kam.
Die Pikte was waarskynlik afstammelinge van die Caledoniërs en ander stamme wat deur Romeinse historici of op die wêreldkaart van Ptolemaeus genoem is. Piktland, ook in sommige bronne Piktawië genoem, het geleidelik verenig met die Gaeliese koninkryk Dál Riata om die Koninkryk Alba (Skotland) te vorm. Alba het toe uitgebrei en ander gebiede ook ingesluit, en teen die 11de eeu het die Piktiese identiteit versmelt in wat die Skotse vermenging van volke is.
Die Pikte was ’n tipiese gemeenskap van die Ystertydperk in Noord-Europa, met noue bande en groot ooreenkomste met naburige groepe. Daar is ’n paar argeologiese bewyse van die Piktiese gemeenskapslewe. Min Piktiese skryfwerk het behoue gebly, maar die geskiedenis vanaf die laat 6de eeu is bekend uit verskeie bronne, insluitende Bede se Historia ecclesiastica gentis Anglorum, die lewensverhale van heiliges en verskeie Ierse annale.
Hadley Delany
Hadley Delany is 'n Amerikaanse aktrise. Sy is bekend vir haar rolle in die televisiereekse One Life to Live (1968), Law & Order: Special Victims Unit (1999), en Louie (2010).
Alyson Leigh Rosenfeld
Alyson Leigh Rosenfeld (gebore 21 Maart 1987) is 'n Amerikaanse aktrise, vervaardiger, en skryfster. Sy is bekend vir haar rolle in die televisiereekse Pokémon (1997), ''Yu-Gi-Oh! Arc-V (2014), Crumbly Kitchen (2014), en Regal Academy'' (2016).
Ordovisium-Siluur-uitwissing
Die Ordovisium-Siluur-uitwissing was die tweede grootste uitwissingsvoorval in die Aarde se geskiedenis in terme van die persentasie biologiese genera wat uitgesterf het. Twee uitwissingsfases het oënskynlik tussen sowat 450 miljoen en 440 miljoen jaar gelede plaasgevind, sowat ’n miljoen jaar uitmekaar. Net die Perm-Trias-uitwissing was meer katastrofies.
In die tyd van die uitwissing was alle lewe tot die oseane en seë beperk. Meer as 60% van die ongewerweldes in die see is uitgewis. Die direkte rede vir die uitwissing is waarskynlik die beweging van die superkontinent Gondwana na die suidelike poolstreek. Dit het gelei tot ’n verkoeling, ysvorming en daling in die seevlak. Laasgenoemde het lewe aan die kus ontwrig. Bewyse vir die ysvorming is in neerslae in die Sahara-woestyn gevind.
Die uitwissing het tydens een van die grootste diversifikasies in die Aarde se geskiedenis plaasgevind. Dit vorm die grens tussen die geologiese periodes Ordovisium en Siluur. Sowat 100 biologiese families van seelewe is uitgewis, wat sowat 49% van alle genera verteenwoordig.
Moontlike oorsake
Die uitwissing word tans intens bestudeer. Die fases skyn ooreen te stem met die begin en einde van die grootste ystydperk van die huidige geologiese eon, die Fanerosoïkum, wat die einde aandui van ’n langer afkoelingsperiode aan die einde van die Ordovisium, toe meer tipiese kweekhuistoestande geheers het.
Die uitwissing is voorafgegaan deur ’n daling in die atmosferiese koolstofdioksied, wat die vlak van die seë beïnvloed het waar die meeste organismes voorgekom het. Terwyl Gondwana in die rigting van die Suidpool beweeg het, het ys bo-op gevorm. Wanneer ysvorming of yssmelting plaasvind, daal en styg die oseane onderskeidelik. Met die dalings is baie ekologiese nisse vernietig, en met die stygings is die nisse weer gevul met verkleinde stigterpopulasies waarvan talle families uitgewis is. Dan het die seevlak weer gedaal met die volgende ysvormingstydperk, wat biologiese diversiteit weer eens verklein het.
Die spesies wat oorleef het, was dié wat die veranderende toestande kon hanteer en die ekologiese nisse kon vul wat deur ander spesies se uitwissing gelaat is.
Einde van die uitwissing
Die einde van die tweede fase het aangebreek toe smeltende ys aan die einde van die ystydperk die seevlak weer laat styg en stabiliseer het. Die heroplewing aan die begin van die Siluur het die bioversiteit vergroot binne die oorlewende genera.
Blunsdon
Blunsdon is 'n dorpie in die suid-weste van Engeland, 1,5 km noordoos van Swindon. Dit het 5 641 inwoners in 2001 gehad.
Ka Lae
Ka Lae (Hawais: "die punt"), ook bekend as South Point, is die suidelikste punt van die eiland Hawaii en die vyftig Amerikaanse deelstate. Die Ka Lae-gebied is op 29 Desember 1962 as South Point Complex tot Nasionale Historiese Baken-distrik (National Historic Landmark District) verklaar en word sedert 15 Oktober 1966 in die National Register of Historic Places gelys.
Die gebied staan daarnaas bekend vir sy sterk seestrominge en winde. 'n Windplaas wek hier elektrisiteit op.
Geskiedenis
Ka Lae is die plek waar argeoloë op een van die oudste Polinesiese nedersettings op die Hawai'i-eilande afgekom het. Navorsers neem aan dat die eerste setlaars hier voet aan wal gesit het aangesien Ka Lae vir die Polinesiese seevaarders, wat vermoedelik vanuit die Marquesas- of Geselskapseilande op soek na 'n nuwe tuisland na Hawaii geseil het, die naaste geleë punt was.
Argeoloë het hier ook die oorblyfsels van 'n heiau, 'n Hawaise tempel, ontdek wat uit die jaar 124 n.C. dateer. 'n Tweede sakrale plek, Kalalea Heiku, was 'n heiligdom van vissers. Boorgate, wat op verskillende plekke langs die steil kus gevind is, is waarskynlik geboor om vissersbote, wat in die stroming gedryf het, met lang toue vas te maak. Die gebied van South Point Complex behels daarnaas 'n groot aantal Polinesiese grafte.
Doggersbank
Die Doggersbank is 'n groot, langwerpige sandbank in die suide van die Noordsee en begrens die Duitse Baai in die noordweste. In die weste is die kus van Groot-Brittanje en in die ooste die kus van Denemarke. Die Doggersbank het 'n lengte van tussen 300 en 350 kilometer van wes na oos, 'n breedte van sowat 120 kilometer en 'n oppervlakte van 17 600 km². Terwyl die Noordsee 'n gemiddelde diepte van 94 m het, is die Doggersbank gemiddeld net 30 m diep en 13 m op sy vlakste.
Die Doggersbank is veral bekend vir twee seeslae:
Rainbow Warrior
Die Rainbow Warrior was die Nederlandse vlagskip van die omgewingsorganisasie Greenpeace, totdat dit deur Frankryk in Nieu-Seeland gesink is.
Die skip lê op 10 Julie 1985 in die hawe van Auckland om te protesteer teen die kerntoetse wat die Franse regering op Mururoa, 'n ringeiland in Frans-Polinesië, gehou het. Twee lede van die Direction générale de la sécurité extérieure (DGSE), die Franse buitelandse intelligensiediens, Dominique Prieur en Alain Mafart, stel twee myne teen die romp van die skip. Die ontploffing veroorsaak 'n gat in die romp, waarna die Rainbow Warrior vinnig sink. Op één na kon diegene aanboord veilig aan land kom. Die fotograaf Fernando Pereira, 'n Nederlander van Portugese afkoms, sterf in die voorval.
In Julie 2005 word bekend gemaak dat die voormalige Franse president François Mitterrand destyds self toestemming gegee het vir die aanval, hoewel hy dit in die openbaar sterk veroordeel het.
Jogurt
Jogurt is 'n suiwelproduk wat van vars melk berei word. Melksuurbakterieë (sogenaamde jogurtkulture) word vir die fermentasieproses gebruik wat die melk verdik en suur laat word. Dit is die fermentasie van laktose na melksuur en die gepaardgaande vorming van sekere geurstowwe wat aan jogurt sy spesifieke geur, smaak en tekstuur gee.
Jogurt word sowel in sy natuurlike ongegeurde toestand asook as versoete jogurt in verskillende geure, veral vrugtejogurt, bemark en is lankal 'n gewilde versnapering vir ontbyt.
Etimologie
Die woord jogurt is uit Turks ontleen waar yoğurt "gefermenteerde melk" beteken en sodoende ook na die metode verwys waarvolgens die suiwelproduk berei word.
Kosipalm
Die Kosipalm (Raphia australis) is 'n veervormige palmboom wat slegs voorkom in die kusmoerasse in die noorde van KwaZulu-Natal en die suide van Mosambiek. Die palm het blare wat tot 5 m lank kan raak. Die steel van die blaar word gebruik vir die maak van vlotte, skuilings en ander doeleindes.
Die boom se FSA-nommer is 26
Crella papillata
Crella papillata is 'n sponsspesie in die taksonomiese indeling van die Demospongiae (gewone sponse). Die liggaam van die spons bestaan uit kieselnaalde en sponginevesels en is in staat om baie water op te neem.
Die spons behoort tot die genus Crella en tot die familie Crellidae. Die wetenskaplike naam van die spesie is die eerste keer geldig gepubliseer in 1958 deur Lévi.
Swenirivier
Die Swenirivier is 'n klein takrivier van die Nwanedzi in die oostelike Nasionale Krugerwildtuin, Mpumalanga, Suid-Afrika. Die rivier ontstaan op die basaltvlaktes suid van Satara-ruskamp, en vloei naby die Lebombo in die Nwanedzirivier. Die rivier het drie bene, almal Sweni genaamd, wat oos- en noordooswaarts vloei in die ooste van die wildtuin.
Vir voëlliefhebbers is daar 'n netjiesgeboude uitsigpunt oor 'n poel van die Sweni, met 'n stappaadjie net bokant die Nwanedzi-piekniekplek oos van Satara-ruskamp.
Windplaas
'n Windplaas is 'n gesamentlike groep windturbines (windkragaanlegte) wat van windenergie gebruik maak om elektrisiteit op te wek. Groot windplase bestaan dikwels uit honderde windturbines en beslaan 'n gebied wat oor honderde vierkante kilometer kan strek. Die land tussen die turbines kan nogtans vir landbou- of ander doeleindes gebruik word. Daarnaas kan windplase ook op see opgerig word.
Talle van die wêreld se grootste windplase aan land is in die Verenigde State geleë. In November 2010 was die Roscoe Wind Farm met 'n totale opwekkingsvermoë van 781,5 MW en Horse Hollow Wind Energy Center (735,5 MW) die twee grootste landgebonde windenergieaanlegte ter wêreld, terwyl die Thanet Offshore Wind Project in die Verenigde Koninkryk met 300 MW en Horns Rev II in Denemarke (209 MW) tans die rekordhouers van seegebonde windplase is.
Torpedojaer
Die Torpedojaer is 'n tipe skip wat ontstaan het na die suksesvolle ontwikkeling van die torpedo tydens die laat 1800's.
Agtergrond
Voor die ontwikkeling van die selfaangedrewe torpedo was see-oorloë beslis deur die nasie wat die skepe met die grootste kanonne gehad het. Die slagskip was die grootste vaartuig op see en van die grootstes het 21-duim kanonne gedra. Die skepe was ook goed gepantser om aanvalle van ander skepe te kon weerstaan. Die pantser was hoofsaaklik op die dek – tot 13-duim dik – en langs die skip bo die waterlyn. Met 'n torpedo kon so 'n slagskip egter gesink word deur 'n baie kleiner vaartuig omrede die topedo die slagskip onder die waterlyn kon tref. Die Franse het dit besef en torpedobote gebou om die mag van die Britse Vloot te neutraliseer. Die torpedobote was klein en baie vinnig (40 knope) en kon naby genoeg kom om torpedo's af te vuur sonder dat die slagskip dit kon keer. Soos die reikafstand van die torpedo's verbeter het, het die probleem groter geword.
Om die probleem die hoof te bied is die Torpedobootjagter (Engels: Torpedo boat destoyers afgekort na Destroyers) en in Afrikaans Torpedojaer genoem, gebou om die torpedobote te vernietig. Die torpedojaer was groter as die torpedoboot en het self ook torpedo's gedra en kon snelhede van tot 36 knope en selfs vinniger haal. Wanneer vlote mekaar dus nader is die torpedojaers vooruitgestuur om die vyand se torpedobote te vernietig en ook selfs om torpedoaanvalle te loods. Hulle is ook gebruik om verkenningswerk te doen weens hul hoë snelheid.
Veranderde rol van torpedojaers
Die koms van die vliegtuig het die rol van torpedojaers drasties verander. Slagskepe, en enige skip, was weerloos teen vliegtuie. Om hulself te beskerm is skepe en ook torpedojaers toegerus met lugafweerkanonne. Met hulle hoër snelheid het torpedojaers aan die kantsye van konvooie gevaar om 'n sambreel oor dié skepe te vorm in 'n poging om vliegtuie af te keer. Dit was nie werklik suksesvol nie. Die koms van missiele het die balans tussen skip en vliegtuig weer herstel.
Die effektiewe gebruik van duikbote het daartoe gelei dat torpedojaers ook gebruik is om duikbote te jag en konvooie te beskerm – 'n rol waarvoor hulle nie ontwerp was nie. Die fregat het later die rol as duikbootjagter oorgeneem.
Fietsry Suid-Afrika
Fietsry Suid-Afrika (Engels: Cycling South Africa afgekort as CSA) is die Nasionale Federasie wat alle dissiplines van fietsry in Suid-Afrika beheer en reguleer. FSA is geaffilieer by die UCI en ook by die Afrikafietsrykonfederasie: Confederation Africaine de Cyclisme (CAC).
FSA beheer die volgende vyf dissiplines naamlik:
Geskiedenis van FSA
Die Suid-Afrikaanse Fietsryvereniging is in 1892 gestig en op 9 September 1893 was die eerste Suid-Afrikaanse Kampioenskap gehou. Die FSA het aangesluit by die International Cycling Association in 1894. In 1905 het die S.A. Fietsryvereniging en S.A. Atletiekvereniging saamgesmelt en vir 53 jaar lank saam die twee sporte bedryf.