cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Sakalava
Geskiedenis
Die Merina-koning Radama I het laat in die 18de eeu wapens gekoop en ’n oorlog teen die Sakalava van stapel gestuur, wat ’n einde aan hul aanvalle gebring het. Hoewel die Merina nooit die laaste twee Sakalava-vestings, Menabe en Boina verower het nie, het hulle die sentrale plato daarna beheer totdat Frankryk die eiland ’n eeu later, in 1896, gekoloniseer het.
Clathria gradalis
Clathria gradalis is 'n sponsspesie in die taksonomiese indeling van die Demospongiae (gewone sponse). Die liggaam van die spons bestaan uit kieselnaalde en sponginevesels en is in staat om baie water op te neem.
Die spons behoort tot die genus Clathria en tot die familie Microcionidae. Die wetenskaplike naam van die spesie is die eerste keer geldig gepubliseer in 1925 deur Topsent.
Enkelbandslangarend
Die Enkelbandslangarend (Circaetus cinerascens) is 'n Afrika arend met 'n grysbruin veredos, kort stert en 'n groot kop.
Identifikasie
Jongelinge het 'n ligter en bruiner rugkant as volwassenes, met witgepunte vere. Die kop, nek en bors is donker geband. Die onderkant is wit en hoofsaaklik oor die buik- en dyvere ligbruin geband. Jongelinge kan oorheersend donker-grysbruin wees, sonder enige bande oor die onderkant. Die oë, washuid en (ongeveerde) bene is geel.
Habitat
Die arend bewoon bos en woudrande hoofsaaklik langs riviere, maar hulle vermy digte bosse.
Gedrag en roep
Die arend maak hoofsaaklik jag op slange, maar ook ander klein gewerweldes, en val prooi vanuit 'n sitplek aan. Hulle tuimel neer vanuit die sitplek na 'n stam, blare of die grond. Hulle is alleenlopende en baie geheimsinnige voëls. As gevolg van hul sittende leefstyl, word hulle dikwels slegs bespeur weens hul geroep.
Die Enkelbandslangarend styg soms hoog op in lugstrome, terwyl dit hard uitroep bo die valleie. Hulle uiter 'n harde, hoëtoon "kok-kok-kok-kok-kok".
Geografiese verspreiding
Dit is 'n seldsame voël en dikwels moeilik om waar te neem. Sy verspreiding is oneweredig en die spesie is kwesbaar weens die verlies aan sy rivierhabitat. Dit leef hoofsaaklik van reptiele en amfibieë wat dit vang, hetsy op die grond of in bome.
Voortplanting
Die slangarend bou elke jaar 'n nuwe, klein stoknes onder rankplante en blare, goed versteek binne die plantegroei. Die wyfie lê net een eier en die broeityd duur tussen 35 tot 55 dae, hoofsaaklik deur die wyfie. Die kuiken groei vinnig tot 'n jong arend en vlieg uit die nes weg ná 10 tot 15 weke.
Winnecke 4
Winnecke 4 (ook bekend as onder meer Messier 40) is ’n dubbelster in die sterrebeeld Groot Beer. Dit is in 1764 deur Charles Messier ontdek terwyl hy ’n newel gesoek het wat glo in die gebied deur Johann Hevelius opgemerk is. Hy het geen newel gesien nie, net die dubbelster, en het dit in sy katalogus van komeetagtige voorwerpe opgeneem. Dit is in 1863 herontdek deur Friedrich Winnecke. Robert Burnham jr. het M40 as "een van die min werklike foute in die Messier-katalogus" beskryf omdat die voorwerp nie ’n newel is nie en Messier daaroor gekritiseer.
In 1991 is die afstand tussen die twee sterre gemeet as 51".7, ’n toename sedert Messier se tyd. Data wat ingesamel is deur die sterrekundiges Brian Skiff (2001) en Richard L. Nugent (2002) dui daarop dat dit dalk slegs ’n optiese dubbelster is, eerder as twee sterre wat met mekaar verband hou.
Steyn Vorster
Dr. Marthinus Steyn Vorster (Burgersdorp, Kaapkolonie, 9 Augustus 1900 – Pretoria, 25 November 1937) was 'n regspraktisyn in Pretoria en 'n politikus.
Herkoms
Steyn Vorster was die tweede seun van ds. Louis Vorster, predikant in vier gemeentes van die Gereformeerde Kerk: Philipstown (1884–1893), Burgersdorp (1893–1905), Rustenburg (1905–1915) en Krugersdorp (1922–1928) en Abrahama Coetzee. Ds. Vorster was ’n vurige vaderlander met 'n sterk persoonlikheid, ’n vurige kampvegter vir Afrikanerbelange wat hom deurentyd vir die republikeinse ideaal beywer het. Gedurende die Eerste Wêreldoorlog (1914–1918) het hy op 14 Oktober 1914 'n onderhoud gevoer met die eerste minister, genl. Louis Botha, om beswaar te maak teen die inval van Duits-Suidwes-Afrika. As moontlike bedreiger van die oorlogspoging is hy toe gevange geneem, maar ontsnap uit die trein onderweg na Kaapstad. Hy word nogmaals in hegtenis geneem en eindelik opgesluit saam met ander politieke gevangenes op Tokai, naby Kaapstad.
As groot bevorderaar van die Afrikaanse taal, godsdiens en tradisies het ds. Vorster genl. J.B.M. Hertzog en die Nasionale Party ondersteun. In 1915 betree hy die politieke terrein en verower die Volksraadsetel Albert (rondom Burgersdorp). In 1920 wen hy met 17 stemme nadat Albert gekombineer is met Aliwal, maar verloor in 1921 teen die SAP-kandidaat. Hierna het Vorster teruggekeer na die bediening as predikant van Krugersdorp (1922–'28).
Steyn Vorster se moeder was Abrahama Johanna Coetzee (Reddersburg, 27 Januarie 1865 – Pretoria, 19 Mei 1943), dogter van ds. A.J.J. De Klerk Coetzee. Hy was een van 11 of 12 kinders. 'n Suster van hom was met ds. H.J.R. du Plessis (predikant van Erasmus van 1907 tot sy aftrede in 1953) getroud.
Lewensloop
Sy eerste skoolopleiding het Vorster op Rustenburg ontvang, en sy matrikulasie-eksamen op Potchefstroom afgelê. Nadat hy 'n tyd lank skoolgehou het, is hy na Nederland, waar hy van 1920 tot 1929 aan die Universiteit van Leiden studeer het en tot doktor in die regte gepromoveer het op 'n proefskrif: Die Britse Ryk (1929). Ná sy terugkeer in Suid-Afrika in 1929 het hy hom dadelik in die politiek begewe en 'n stryd aangeknoop met genl. J.B.M. Hertzog oor die Unie se status.
Einde 1931 het hy saam met mev. Sylva Moerdyk en 'n paar ander die blad Die Republikein gestig, wat later doodgeloop het. Daarna het hy in die Pretoriase distrik gaan boer. In 1934, het hy 'n leidende rol gespeel in die herstigting van Die Republikein, wat later met Die Weste saamgesmelt het. Tot 1936 was hy redakteur van die blad. Van Oktober 1935 tot Junie 1936 was dr. Vorster voorsitter van die Transvaalse hoofbestuur van die Nasionale Party. Nadat hy bedank het as redakteur van Die Republikein, het hy as prokureur in Johannesburg gepraktiseer.
Hy was getroud met mej. Elsie Fransina Jacobz (Pretoria, 8 Februarie 1899 – Randburg, 15 Junie 1987), en uit die huwelik is twee kinders gebore. Blykbaar is sy nie weer getroud nie sodat sy ruim 50 jaar lank 'n weduwee was.
Teer-en-veer-voorval
Dr. Vorster was een van die vier manne wat H.P. Lamont, skrywer van die berugte boek War, wine and women, geteer-en-veer het. Die voorval het 'n groot opskudding veroorsaak en was aanleiding tot 'n strafsaak in die magistraatshof en 'n siviele geding in die hooggeregshof. Prof. Lamont was van 1927 af hoogleraar in Frans aan die Transvaalse Universiteitskollege. Sy omstrede boek is in 1931 onder die skrywersnaam Wilfred Saint-Mandé in Londen uitgegee, maar het ook in Suid-Afrika op die mark gekom. Dit handel oor die oorlogservaringe van 'n skrywer in Frankryk, plek-plek aangevul met uiters kwetsende aanmerking oor die Afrikaner sy voorsate. Die boek het opslae gemaak nadat gerugte versprei is dat die onbekende skrywer 'n personeellid van Tukkies was en prof. Lamont se naam is in dié verband gefluister, al het hy sy betrokkenheid ontken.
Die ander drie manne wat prof. Lamont op 23 Mei 1932 van sy tuiste by Arcadiastraat 745 ontvoer het, was F.C.K. en S.P.E. Jacobz en G.W.H. Trichardt. Hulle het hom per motor na 'n afgeleë plek geneem waar hy 'n baaikostuum moes aantrek en toe geteer en geveer op Kerkplein afgelaai is. In die hofgeding wat hierop gevolg het, is die mans aan aanranding skuldig bevind en elk tot 'n vonnis van £50 of ses maande hardepad gevonnis. In die hofsaak het Lamont onder kruisverhoor erken dat hy die skrywer van die boek was en so kon die universiteit tugstappe teen hom doen. Hy is met ingang 31 Desember 1932 ontslaan, maar het reeds van 23 Mei 1932 af, die dag waarop hy geteer en geveer is, nie voor studente opgetree nie.
Ian Wessels
Ian van Zyl Wessels (14 April 1960 – 19 April 2021) was bekend as 'n radio-omroeper op RSG. Hy was ook staatsaanklaer, regsadviseur vir 'n makelaarsfirma, skrywer, motiveringspreker en komediant. Hy het ook die programme, Loslip en Regsake aangebied.
Hy is op Caledon gebore en later het sy gesin na Paarl verhuis. Hy matrikuleer aan Paarl Gimnnasium en verwerf 'n BA LL.B-graad aan die Universiteit van Stellenbosch. Hy sterf aan pankreaskanker in sy huis in Johannesburg.
Matenten
Matenten is 'n nedersetting in die Ehlanzeni-distriksmunisipaliteit in die Mpumalangaprovinsie van Suid-Afrika.
Dit is net oos van Bosbokrand geleë.
Mon
Mon (ဘာသာမန်) is 'n Austro-Asiatiese taal wat deur die Mon as moedertaal gepraat word. Mon is, nes die verwante Khmer, maar in teenstelling met die meeste ander tale van die vastelandse Suidoos-Asië, nie 'n tonale taal nie. Mon is 'n erkende inheemse taal in beide Mianmar en Thailand.
Mon is in Unesco se wêreldatlas van bedreigde tale as 'n "kwesbare" taal gelys. Dié taal staar assimilatiewe druk in beide Mianmar en Thailand in die gesig, waar baie Mon-mense nou eentalig met onderskeidelik Birmaans of Thai is. In 2007 is die aantal Mon-sprekers tussen 800 000 en 1 miljoen geskat. In Mianmar woon die meeste Mon-sprekers in die suide van die land, veral in die Mon-deelstaat, maar ook in die Tanintharyi-streek en die Kayin-deelstaat.
Die alternatiewe benaming van die Austro-Asiatiese tale – Mon-Khmer-tale – is van die twee tale Mon en Khmer afgelei.
Silwerblaarmelkpruim
Die silwerblaarmelkpruim (Englerophytum natalense) is 'n klein tot middelgroot boom wat in Eswatini, Kenia, Malawi, Mosambiek, Tanzanië, Uganda en Zimbabwe voorkom. In Suid-Afrika groei die boom in KwaZulu-Natal, Mpumalanga en die Oos-Kaap. Die boom groei hoofsaaklik onder die kruin van die woud of in beboste klowe. Die jonger blare is met donkerbruin hare bedek terwyl die ouer blare silwer is aan die onderkant met 'n spits-lopende blaarpunt. Die boom se FSA-nommer is 582.
Vierde Liga (Nederland)
Die Vierde divisie is die vyfde vlak in die Nederlandse sokkerkompetisies en is semiprofessioneel.
Soos met die Topklasse is die Saterdagkompetisie vir spelers wat vanweë hulle geloofsoortuigings nie op Sondag mag speel nie.
Die kampioene skuif op na die Derde divisie. Die nommers 15 en 16 relegeer na die Eerste Klasse.
27 Julie
27 Julie is die 208ste dag van die jaar in die Gregoriaanse kalender (209de in skrikkeljare). Daar volg nog 157 dae in die res van die jaar.
Leie
Die Leie (Afrikaans en Nederlands, Frans: Lys) is 'n rivier in Frankryk en België.
Die Leie se monding is in Gent, waar die rivier in die Schelde uitmond.
Nando's
Nando's is 'n restaurantgroep met 'n Portugese/Mosambiekse tema wat sy oorsprong in Suid-Afrika het. Die groep is in 1987 gestig en doen sake in 26 lande op vyf kontinente. Nando's spesialiseer in hoendergeregte met 'n suurlemoen-en-speserye, medium, warm of ekstra warm peri-peri marinade.
Lottie Alter
Lottie Alter is 'n Amerikaanse aktrise. Sy was bekend vir haar rolle in die rolprente The Eternal City (1915) en The Lottery Man (1916).
Nando's
Geskiedenis
Nando's het in September 1987 in Johannesburg, Suid-Afrika vir sake geopen. Die eerste Nando's restaurant is geopen toe Robert Brozin en Fernando Duarte die Chickenland-restaurant in Rosettenville, 'n voorstad van Johannesburg, gekoop het. Die naam Nando's verwys na Fernando. Die Portugese kultuur en eetgewoontes is na Johannesburg versprei toe Portugese hul daar gevestig het op soek na goud.
Vlakteburg
'n Vlakteburg is 'n burg of kasteel wat volgens die topografiese burgtipologie in 'n vlakte of op 'n dalbodem opgerig is en veral in laaggeleë gebiede soos Denemarke, Noord-Pole, die Baltiese lande, Nederland en die Noord-Duitse Laagvlakte aangetref word. Enkele vlakteburge het temidde van bergagtige terrein ontstaan, byvoorbeeld as eilandburge wat in valleie op 'n riviereiland geleë was.
Hulle word onderskei van hoogteburge wat op 'n natuurlike heuweltop of bergpiek gebou is. Omrede 'n vlakteburg nie so maklik verdedig kon word soos 'n hoogteburg nie, is ander bouplekke gekies wat 'n strategiese voordeel vir verdedigers kon bied soos rivier- en meereilande of moerasgebiede. In gevalle waar só 'n natuurlike hindernis nie beskikbaar was nie, is dit kunsmatig geskep met die bou van watergevulde of droë slote ("gragte"), verdedigingswalle, palisadeheinings of ringmure. Om die bouterrein vir 'n burg te verhoog, is kunsmatige heuwels dikwels opgehoop. Daarnaas kon vlakteburge van torings voorsien wees.
Vlieg-in vlieg-uit
Vlieg-in vlieg-uit is 'n werksmetode wat dikwels gebruik word vir mense wat in afgeleë gebiede werk.
Eerder as om die werknemer en sy gesin na 'n dorp naby die werksplek te laat verhuis, word die werknemer na die werksplek gevlieg waar hulle vir 'n aantal dae werk waarna hulle dan weer terugvlieg na hulle tuisdorpe vir 'n aantal rusdae.
Vlieg-in vlieg-uit is baie algemeen in die mynwese, aangesien myne dikwels in afgeleë gebiede, ver weg van dorpe is.
Gewoonlik behels 'n werk met 'n vlieg-in vlieg-uit skedule die werk van lang skofte (bv. 12 ure 'n dag) vir 'n aantal aaneenlopende dae met al die af dae wat dan by die huis deurgebring word eerder as by 'n werksplek. Die voordele hiervan is dat die werknemer se tyd hoofsaaklik deur werk, slaap en eet in beslag geneem word, en dat daar min behoefte is aan vermaaklikheid by die werksplek.
Werknemers verkies dikwels die vlieg-in vlieg-uit reëlings aangesien hulle gesinne traag is om na klein afgeleë dorpe te trek vanweë die beperkte werksgeleenthede vir die werknemer se gade, beperkte keuses ten opsigte van onderwys en swak vermaaklikheidsgeleenthede.
Werkgewers verkies 'n vlieg-in vlieg-uit reëling wanneer die koste van die oprig van fasiliteite van bevredigende gehalte om gesinne aan te spoor om plaaslik te vertoef die koste van die basiese fasiliteite vir 'n vlieg-in vlieg-uit gemeenskap en die vliegkostes oorskry.
Die teendeel hiervan is dat 'n vlieg-in vlieg-uit werksooreenkoms baie druk op die verhoudings in 'n gesin kan plaas en smoor dit ook landelike ontwikkeling in die kiem.
Kroonarend
Die kroonarend (Stephanoaetus coronatus), is 'n groot, kragtige roofvoël (80–90 cm) van die Stephanoaetus genus. Die kroonarend is 'n bewoner van tropiese Afrika, suid van die Sahara en word in Suid-Afrika in die oostelike landstreke aangetref.
Hulle woon hoofsaaklik in digte woude en hul stapelvoedsel is ape (veral die van die Cholorcebus-genus) en ander medium-grootte soogdiere, soos dassies en klein bokkies. Alhoewel 98% van hul dieet uit soogdiere bestaan, sal kroonarende ook nou en dan voëls en akkedisse eet.
Die kroonarend gebruik sy pote om sy prooi dood te druk. Dit word as die sterkste voël in Suidelike Afrika beskou. Hulle leef in familiegroepe wat uit 'n vader, moeder en enkele jonger voëls bestaan.
Pachypodium lamerei
Pachypodium lamerei (Madagaskarpalm of Valse Halfmens) is 'n plant uit die oleander familie. Hierdie spesie is endemies aan Madagaskar. Dit is in Appendix II van CITES opgeskryf as 'n beskermde plant.
Beskrywing
Die plant kan binnenshuis 2 meter lank word, maar in die natuur tot 6 meter. Die donkergroen blare is ongeveer 25 sentimeter lank en 3 sentimeter breed, met 'n blaarsteel van 3 tot 4 sentimeter en 'n duidelike wit hoofnerf. Hierdie blare val in die winter af. Die stam is bedek met dorings van tot 6.25 sentimeter lank.
Die aromatiese blomme is hermafrodities en bevat vyf wit kroonblare. Hierdie blomme groei uit die kroon van die plant en verskyn selde binnenshuis.
Langkuifarend
Identifikasie
Die Langkuifarend is 'n medium-grootte roofvoël. Hulle is omtrent so groot soos 'n aasvoël, maar het 'n langer stert en lang bene en is ook aansienlik swaarder. Mannetjies weeg tussen 0,9-1,4 kg en wyfies tussen 1,4-1,5 kg. Die liggaamslengte is 50 tot 58 cm.
Die vere is oorwegend swart op die kop. Die binneste primêre basisse is wit met donker ringe. In vlug kontrasteer hierdie vere sterk met die andersins swart hoof. Die stert is in hoë kontras lig tot donker geband. Die onderkant van die liggaam en die laer vlerkdekvere is swart, die draai van die vlerk is wit. Die vlugvere is wit aan die onderkant tot ligte grys en donker geband. Die pote is geveer tot by die kloue, soos alle verteenwoordigers van die Accipitridae.
Die bek is donkergrys en die kloue is geel. Die iris van die oog is 'n goue-geel tot oranje-bruin of rooibruin. Jong voëls verskil slegs effens van dié gekleurde voëls. Hulle is donker bruin eerder as swart, die onder-vlerkskuilhoeke en die bene is meestal wit met bruin strepe en die stert is baie smaller met minder kontrasband.
Habitat en verspreiding
Die arend bewoon groot dele van tropiese Afrika suid van die Sahara. Hulle vestig hulle in 'n wye verskeidenheid beboste habitat van tropiese reënwoud, nat grasvlaktes tot gallerywoude.
Prins Dmitri Romanof
Dmitri Romanowitsj Romanof (Russies: Дмитрий Романович Романов; 17 Mei 1926 – 31 Desember 2016) was ’n afstammeling van Rusland se keiserhuis asook ’n bankier, filantroop en skrywer. Hy was ook ’n aanspraakmaker op die hoofskap van die keiserhuis.
Lewe
Dmitri Romanof is op 17 Mei 1926 in Cap d'Antibes, Frankryk, gebore as die tweede oudste seun van prins Roman Petrowitsj van Rusland en gravin Praskowia Sjeremetjewa. Sy oudste broer was prins Nikolaas Romanof. Deur sy pa was hy ’n agter-agterkleinseun van tsaar Nikolaas I van Rusland, wat die Nikolajewitsji- en ander takke van die keiserlike familie gestig het.
Romanof het die eerste 10 jaar van sy lewe in Antibes deurgebring, waar hy ’n tradisionele Russiese opvoeding gehad het. In 1936 het sy gesin na Italië verhuis waar hy sy opvoeding voortgesit het. In 1946 het sy gesin na Egipte verhuis waar hulle ’n paar jaar gewoon het voordat hulle na Italië teruggekeer het. In 1960 is hy na Denemarke, waar hy vir verskeie banke gewerk het tot met sy aftrede in 1993. Hy kon vlot Russies, Frans, Engels, Deens en Italiaans praat.
Huwelike
Romanof was twee keer getroud: die eerste keer met Johanna von Kauffmann (1936–1989), en ná haar dood met Dorrit Rewentlof. Sy tweede troue, op 28 Julie 1993, was die eerste van ’n Romanof in Rusland sedert die val van die dinastie.
Romanof is op 31 Desember 2016 in Denemarke oorlede. Hy is ’n week voor sy dood in die hospitaal opgeneem nadat sy gesondheid verswak het.
Afrika-rotsluislang
Die Afrika-rotsluislang (Python sebae) is 'n slangsoort van die familie luislange (Pythonidae) en word by die genus egte luislange (Python) ingedeel. Die spesie verskil wat velpatroon en skubbe betref van die Suider-Afrikaanse luislang. Met 'n bevestigde lengte van meer as vyf meter is die Afrika-rotsluislang een van die grootste slange ter wêreld. Sy verspreidingsgebied strek in Afrika suid van die Sahara van die weskus tot die ooskus en suidwaarts tot in die noorde van Angola. Hier woon hy in 'n verskeidenheid tropiese en subtropiese landskappe nooit te ver van water nie. Hy is baie aanpasbaar en bewoon as kultuurvolger ook landbougrond en nedersettings.
Die slang se dieet bestaan uit 'n verskeidenheid gewerwelde diere. In die gebiede met 'n hoë aantal soogdiere, vreet groot individue heel dikwels wildsbokkies wat selde meer as 30 kilogram weeg.
Liggaamsbou en gebit
Die jong, onvolgroeide slang is baie slank gebou, maar ontwikkel met toenemende ouderdom 'n baie kragtige lyf. By groot volwasse rotsluislange word die silindriese lyf tot 'n geringe mate afgeplat. Die breë, driehoekige, effens afgeplatte en groot kop is duidelik van die nek onderskeibaar. Die snoet is op die bokant teen die punt toe afgerond. Hier sit die neusgate skuins tussen die bo- en die sykante van die kop. Die spitstoelopende grypstert maak by die wyfies tussen 9 en 14 % en by die mannetjies tussen 11 en 16% van hul totale lengte uit.
Die gebit bestaan uit dun, langwerpige tande wat deurgaans skerp en na die keel teruggebuig is en van die snoet na die keel toenemend kleiner word. Teen die middel van die boonste mondholte loop voor op die bokaak die verhemeltebeen en verder agtertoe die vlerkbeen parallel met mekaar. Simmetriesgesproke is daar aan elke kant 2 tussenkaaksbeen-, 13 tot 16 bokaak-, 6 tot 7 verhemeltebeen-, 8 tot 9 vlerkbeen- en 13 tot 17 onderkaaktande. Die slang het dus altesaam tussen 84 en 102 tande.
Skubbe
Die bokant van die kop is kenmerkend met groot skilde bedek: die nasale skilde (neusskilde) word deur een paar vierkantige internasale skilde (tussenneusskilde) van mekaar geskei. Die aangrensende opvallend uitgeboude paar prefontale skilde (voor-voorhoofskilde) word deur 'n ry minder, onreëlmatige skilde agter die volgende groot paar frontale skilde (voorhoofskilde) geskei. Die laasgenoemde paar kan soms gedeeltelik of heeltemal saamgesmelt wees. Die supraokulêre skilde (bo-oogse skilde) is groot en geskei in twee dele. Van die kant af is tussen die oog en neusgat minstens drie tot vier loreale skilde (leiselsskilde) van verskillende groottes asook twee preokulêre skilde (vooroogskilde), waarvan die onderste klein en onreëlmatig gevorm is. Daar is weerskante twee tot vier postokulêre skilde (agteroogskilde). Die rostrale skild (snoetskild) het, soos by die meeste ander luislange, twee diep labiaalgroewe (lipholtes). Van die 13 tot 16 supralabiale skilde (bolipskilde) is die tweede en derde voorstes van fyn lipgroewe of lipkuiltjies voorsien. Die 19 tot 25 infralabiale skilde (onderlipskilde) raak na die snoetpunt se kant toenemend kleiner. Die twee voorstes en die drie tot vier agterstes is met fyn lipkuiltjies bedek. Die aantal ventrale skilde (pensskubbe) wissel na gelang van die individu tussen 265 en 283; die aantal rugskildrye in die middellyf is gewoonlik tussen 76 en 98. Vanaf die kloaak tot by die stertpunt kan 62 tot 76 pare subkoudale skilde (onderstertskubbe) gevind word. Die anale skild kan heel of verdeel wees.
Kleur
Die grondkleur wissel van geel, beige, ligbruin tot grys. Op die rug loop groot, onreëlmatige, uiterlike bruin rugvlekke wat verskil van individu tot individu. Hulle is swartrandig en word rondom geskei deur 'n breë, ligte gaping van die grondkleur. Op die flanke het die rugvlekke gedeeltelik lengteverbindinge met mekaar en sluit so baie groot, uitgestrekte, helder dele op die rug in. Op die flanke loop, variërend na rugpatroon, bruin, vierkantige vlekke met 'n helder middelpunt. Op die agterlyf word die flankvlekke toenemend dunner en versmelt dikwels met die rugvlekke. By die meeste slange bly daar tussen die donker patroon van die stertbokant in die middel 'n lang, ligbruin streepvormige gedeelte oop. Die pens is gryserig tot gelerig en met donker kolle bedek.
Die kop is kenmerkend kontrasterend van kleur. Op die kante van die kop by die meeste slange loop 'n ligte streep vanaf die onderhelfte van die neus skuins agtertoe na die tweede bolipskild. Dan volg 'n helder donker vlek tussen die oog en neus. Daarna word twee wit bande onder die oog getrek na die bolip en omsluit in die middel 'n donker driehoek. Agter die oog tot by die mondhoek loop 'n donkerbruin streep wat kenmerkend helderder as by die oogdeursnit is. Die bokant van die kop het 'n pylvormige, bruin patroon, wat van die neus oor die oog tot by die nek loop en in die middel 'n ligte vlek vertoon. Die onderlip het meestal donker vlekke. Die res van die onderkant van die kop is wit, maar net agter die keel grens sterk, donker vlekke van die keelonderkant. In die bruinerige iris is die swart pupil duidelik sigbaar.
Lengte
Die Afrika-rotsluislang word gemiddeld tussen 2,7 en 4,6 meter lank. Dit word bevestig deur 'n studie in Suidoos-Nigerië, waar die gemiddelde kop-romplengte van 39 uitgegroeide mannetjies gemiddeld 2,47 meter was. Die 51 ondersoekte volwasse wyfies was, met 'n gemiddelde kop-romplengte van 4,15 meter, aansienlik langer. Die grootste was omtrent 5 meter lank. Daar bestaan tans nie gestaafde gegewens oor die maksimum liggaamslengte van hierdie soort nie. Volgens Villiers (1950) is daar glo in 1932 in Bingerville aan die Ivoorkus 'n individu van 9,8 meter geskiet. Volgens Branch (1984) en Sprawls et al. (2002) is dit 'n onbetroubare en ongeloofwaardige oorlewering. Daarbenewens is daar ander ongegronde uitsprake van luislange wat oor die 7 meter lank is. In die verlede is massiewe uitgerekte slangvelle herhaaldelik by optekening gebruik, wat die historiese syfers onakkuraat maak. So het Loveridge (1927) in Oos-Afrika 'n 9,1 meter lange slangvel gemeet. Hoewel hierdie vel moontlik met meer as 'n kwart verrek is, kon dit tog oorspronklik dié van 'n 6,5 m-lange Afrika-rotsluislang gewees het. Die langste Afrika-rotsluislang wat tot dusver wetenskaplik korrek opgeteken is, is uit Uganda afkomstig. Dit was, volgens Pitman (1974), gesamentlik 5,5 meter (18 vt.) lank.
Verspreidingsgebied
Die verspreidingsgebied van die Afrika-rotsluislang wissel suid van die Sahara vanaf die Wes-Afrikaanse kuste ooswaarts oor 6 600 kilometer amper tot by die sogenaamde Horing van Afrika. In Wes-Afrika word die spesie in Suid-Mauritanië, Senegal, Gambië, Guinee-Bissau, Guinee, Sierra Leone, Liberië, die Ivoorkus, Suid-Mali, Burkina Faso, Ghana, Togo, Benin, Suid-Niger en Nigerië aangetref. In Sentraal-Afrika is hul tuis in Suid-Tsjad, in Kameroen, die Sentraal-Afrikaanse Republiek, Ekwatoriaal-Guinee, Gaboen, die Republiek van die Kongo, die Demokratiese Republiek van die Kongo en Noord-Angola. In die ooste kry mens hierdie luislang in Suid-Soedan, in Etiopië, Somalië, Kenia, Uganda, Rwanda, Burundi en Tanzanië.
Daar word vermoed dat die Suider-Afrikaanse luislang eens noordwaarts al langs die westelike en oostelike valleie van die Groot Skeurvallei versprei was waar Python sebae oorheersend is. In Kenia is daar 40 km noordwes van Mwingi vandag nog 'n gebied waar die twee luislangspesies se habitats oorvleuel. Ook in Burundi en in die ooste van die Kivuprovinsie van die Demokratiese Republiek van die Kongo bestaan daar nog oorblywende bevolkings. In Tanzanië oorvleuel die verspreidingsgebiede van beide spesies oor 'n ruim 900 kilometer. Vorige ondersoeke in Angola toon 'n volledig ruimtelike skeiding van al twee spesies.
Habitat
Die Afrika-rotsluislang is woonagtig in verskeie onderskeie habitats in die trope en subtrope, waaronder wortelboomwoude, oerwoude, permanent oorstroomde moeraswoude, sekondêre moeraswoude, digte en oop droëwoude, grasland en sandvlaktes. As kultuurvolger bewoon hy ook dikwels kassawe-, pynappel-, patat- en oliepalmplantasies asook landerye. Heel dikwels kan hy ook relatief onopsigtelik in die buitewyke van nedersettings woon. Die slang hou altyd naby water en bewoon daarom meestal gebiede langs permanente damme(tjies), mere, spruitjies, riviere en soms ook brakwater. In Suid-Mauritanië woon hy egter ook in vleilande waar water jaarliks heeltemal opdroog en dan net 'n paar kolletjies oewerplantegroei as skuilplek bied. Hierdie slang vermy baie vogtige gebiede. So is hierdie spesie in die reënwoud maar skaars te vinde. In Rwanda kan die slangsoort se habitat hoogtes van meer as 1 350 meter bo seespieël bereik en in Uganda is hul al selfs op 2 250 meter bo seespieël aangeteken. In Kenia en Noord-Tanzanië, waar die Afrika-rotsluislang en die Suider-Afrikaanse luislang se verspreidingsgebiede oorvleuel, is die Afrika-rotsluislang hoofsaaklik in die laer dele teenwoordig.
Gedrag
Die Afrika-rotsluislang is oorwegend grondbewonend en kan hom hier selfs as volgroeide slang nog taamlik vinnig voortbeweeg. As bobaas-klimdier hou hy ook gereeld in bome om te jag of roofvyande te ontwyk. Veral jong en onvolgroeide Afrika-rotsluislange met 'n liggaamslengte van onder 1,8 meter is dikwels in bome en struike te vinde. Volgroeide slange word as minder gereelde klimmers beskou. Volgroeide luislange met 'n totale lengte van meer as 2,5 meter, is goeie swemmers en bring dikwels lang tye in die water deur. Inligting oor die jong luislange se deurbring in die water ontbreek. By die Victoriameer lê hierdie luislange soms aansienlike afstande af deur tussen die eilande en die vasteland te swem en terug. Verder is hy waarskynlik ook in staat om selfs in die see enkele kilometers swemmend af te lê. Dit verklaar byvoorbeeld die aanwesigheid van die slangsoort op die nabygeleë Chula-eiland van die Bajuni-eilande in Suid-Somalië. In Uganda word die water veral gedurende die warm dae van die droë seisoen benut om die lyf in vlak water af te koel, met net die neusgate en oë wat bo die wateroppervlakte uitsteek. Riviere en spruitjies word ook deur hierdie slang benut om bewoonde gebiede binne te dring, op soek na kos. Die water word daarmee beskou as die beginpunt om voedsel te soek en as veilige skuilplek vir die slang om heen te vlug.
In gebiede soos Suidoos-Nigerië, waar die klimaat onderhewig is aan seisoensveranderinge, toon die spesie deur die jaar heen wisselende aktiwiteitspatrone. Die slang word op sy aktiefste gedurende die droëtyd in Januarie en tydens die laaste fase van die reëntyd vanaf Augustus tot September waargeneem. In die lande aan die ewenaar geleë, by name Kenia en Uganda, word hierdie luislange as oorwegend skemer- en nagdiere beskryf, maar kan by geleentheid ook bedags waargeneem word wanneer hulle in die son bak of kos soek. 'n Noukeurige ondersoek in sommige noordelike dele van Suidoos-Nigerië het geblyk dat die Afrika-rotsluislang in gebiede afgesonder van mense hoofsaaklik dagdiere is. Die meeste slange word hier in die namiddag tussen 15:00 tot 17:30 waargeneem. In digbeboste gebiede, veral langs spruite en riviere, is die luislangspesie van vroegoggend tot die middag op sy bedrywigste. In teenstelling hiermee is die Afrika-rotsluislange wat in die nabyheid van menslike nedersettings en stedelike gebiede voorkom oorwegend skemer- en nagdiere; hulle is op hul bedrywigste teen aandskemering.
Tydens die onaktiewe fases soek hierdie luislange wegkruipplekke, byvoorbeeld in digte bosse, oewerplantegroei, water, bome, rotsskeure, hol boomstamme en verlate gate van vlakvarke, erdvarke of ystervarke. Hier krul die slang hom gewoonlik in 'n bondel op, met sy kop wat heeltemal bo-op rus.
Dieet
Jong Afrika-rotsluislange swerf dikwels ver rond op soek na kos en klim heel dikwels in bome om neste te bereik. Soos die slang groter word raak hy meer geneig om sy prooi in te wag. Meer dikwels is hy op die uitkyk vir prooi in die takke, op die rivieroewers of versteek naby die rand van 'n wildspaadjie. Soos alle luislange byt die Afrika-rotsluislang sy prooi en versmoor dit met sy dooddrukkende kronkels.
Verder vreet hierdie slangsoort ook verskeie paddaspesies, diverse voëls soos die slanghalsvoël, duiker, rooibekkwelea, grootlangtoon, dwerggans, tarentaal, vinkspesies, rotspatrys, pelikaan en kolgans en soogdiere soos die springhaas, ystervark, varkspesies soos jong vlakvarke, die husaaraap, Wes-Afrikaanse rooi stompaap en die Ethiopiese blouaap. In gebiede met 'n hoë aantal soogdiere is groot Afrika-rotsluislange ook beduidende predatore van wildsbokke, waar die slange van 4,5 meter lank nou en dan selfs prooidiere van meer as 30 kilogram kan baasraak. Dit sluit in die Thompson-gaselle, rooiboklammers, bosbokke, waterkoedoes en Bohorrietbokke asook die lammers van kobs en waterbokke.
In die bewoonde gebiede van Suid-Nigerië vreet die Afrika-rotsluislange, met 'n totale lengte van minder as 2 meter, rotte as voorkeur, dié van 2 meter hoofsaaklik hoenders en die individue van meer as 3 meter selde ook honde en bokke. Luislange, wat in bewoonde gebiede jag, bereik deur hierdie prooi-inname gewoonlik 'n kleiner maksimumlengte as die slange in ongerepte areas.
Voortplanting
As gevolg van die groot verspreidingsgebied is die voortplantingstyd van die Afrika-rotsluislang uiteraard onderhewig aan geografiese variasie. Op die hoogtes van die ewenaar rondom die Victoriameer plant hierdie luislange weens geringe seisoenale klimaatskommelinge deur die jaar voort, terwyl hulle in die lande in die noordweste, by name Kameroen en Gambië, tot die koel wintermaande beperk is.
In Gambië is daar al groepe bestaande uit tot 6 slange oordag waargeneem wat styf aan mekaar geklou en oor mekaar gekruip het. Of slegs die een geslag (hetsy manlik of vroulik) betrokke was, kon nie vasgestel word nie. Volgens gevangenskapwaarneming baklei die Afrika-rotsluislangmannetjies in hierdie tyd deur hul koppe op te lig, hul nekke en lywe om mekaar te kronkel terwyl hulle mekaar grond toe probeer druk en met hul spore probeer krap.
Roger Livesey
Roger Livesey (25 Junie 1906 – 4 Februarie 1976) was 'n Britse akteur. Hy was bekend vir sy rolle in die rolprente The Life and Death of Colonel Blimp (1943), A Matter of Life and Death (1946), The Master of Ballantrae (1953), en The League of Gentlemen (1960).
Bernice West
Bernice West (gebore Bernice van der Westhuizen; 21 Oktober 2000, Rustenburg, Suid-Afrika) is 'n Afrikaanse sanger-liedjieskrywer van Swartruggens, Noordwesprovinsie, wat op 13 Maart 2020 haar eerste enkelsnit Sonop-Blom vrygestel het. Sy het bekendheid verwerf as naaswenner van die TV-musiekwerklikheidsreeks 'Maak My Famous' op die TV-kanaal kykNET. Sy het ook deelgeneem aan die Bohemian Rhapsody-musiekvideo deur Hoërskool Rustenburg-koor, wat in die media opslae gemaak het.
Lacey Turner
Lacey Turner (gebore 28 Maart 1988) is 'n Engelse aktrise. Sy is bekend vir haar rolle in die televisiereekse EastEnders (1985), Bedlam (2011), en Our Girl (2014).
Jeune Ballet de France
Die Jeune Ballet de France is 'n Franse balletmaatskappy wat gestig is deur Petrus Bosman in 1974, gebaseer op die fasiliteite van Rosella Hightower se École Superieure de Danse de Cannes, op die Riviera. Dit het in Europa, Australië, en die Verre-Ooste getoer, maar was net vir 'n paar jaar aktief. 'n Nuwe maatskappy, wat dieselfde naam gebruik, is gestig deur Robert Berthier in 1983. Die huidige balletmeester is Jean Marion.
Afrika-rotsluislang
Voortplanting
In gevangenskap duur die draagtyd tussen 30 tot 120 dae. Voor die eiers gelê word, wat byvoorbeeld in Togo met die reëntyd korreleer, soek die wyfie 'n skaduryke, veilige skuilplek in die nabyheid van water. Hiervoor dien dikwels verlate gate van soogdiere, ou termiethope en diep rotsskeure. Indien sulke nesmaakplekke ontbreek, sal bosse, digte gras of blaarhope ook soms deug.
Die broeiselgrootte is grootliks van die grootte en toestand van die wyfie afhanklik en bestaan gewoonlik uit 30 tot 50 wit eiers. In Kameroen is selfs 'n legsel van 73 eiers bekend en in die Londense Dieretuin het 'n baie groot wyfie in 1861 selfs omtrent 100 eiers gelê. Die legsel van 'n gemiddelde 90 x 60 millimeter en ongeveer 150 gram eiers word deur die wyfie op 'n hopie gestapel. Sy kronkel dan om die broeisel om dit teen die nesrowers te beskerm en sal slegs sporadies die nes verlaat om water te gaan drink. Deur die kronkels word vogtigheid en warmte gereguleer. Of die Afrika-rotsluislang deur spierbewing die inkubasietemperatuur kan beïnvloed, bly 'n twispunt. Die gegewens dui daarop dat die spesie, in teenstelling met die Suider-Afrikaanse luislang, daartoe in staat is.
In Kenia duur die broeityd ongeveer 60 dae, in Uganda 90 dae en in Togo word 70 tot 100 dae aangegee. Eiers wat teen 'n konstante temperatuur van 28 tot 32 ºC en 'n relatiewe humiditeit van 90% tot 100% kunsmatig geïnkubeer word, neem 50 tot 75 dae en dié teen laer temperature tot so 100 dae voor uitbroeiing. Die pas uitgebroeide luislangetjies is gewoonlik 50 tot 65 sentimeter lank, weeg 75 tot 140 gram en is helderder en die patrone duideliker as die volgroeide luislange. In 'n nes by die Tanganjika-meer in Tanzanië het die jong slangetjies ná die uitbroei nog enkele dae in die nes in 'n verlate ietermagôgat gebly, terwyl die wyfie 'n dag later die nes verlaat het. In pare of klein groepe bak die luislangetjies daagliks in die son; nooit verder as 4 meter van die gat af nie. Na die eerste vervelling ná sowat ses dae verlaat die eerste luislangetjies dan die nes.
In gevangenskap bereik die slange geslagsrypheid binne drie tot vyf jaar en 'n totale lengte tussen twee en drie meter. In Suidoos-Nigerië tree die geslagsrypheid in by 'n gemiddelde kop-romplengte van 1,70 meter.
Ouderdom en lewensverwagting
Inligting oor die gemiddelde en maksimumouderdom van vrylewende individue is onbekend. In gevangenskap word Afrika-rotsluislange in die reël 20 tot 25 jaar oud. In San Diego Dieretuin het 'n eksemplaar 27 jaar, 4 maande en 20 dae lank geleef.
Kwesbaarheid
Die toenemende dorheid van die steeds uitbreidende Sahelstreek veroorsaak dat die verspreidingsgebied van die Afrika-rotsluislang al hoe meer inkrimp. Die voortdurende mensgemaakte habitatsvernietiging en -verandering dra ook hiertoe by. Deur die konstante groeiende olienywerheid in Suid-Nigerië word daar byvoorbeeld in die Afrika-rotsluislang se habitat, die wortelboomwoude, ontgin. Die ontploffings, bou van kanale, strate en pypleidings verklein en vernietig hierdie habitat voortdurend. Alhoewel hierdie luislang baie aanpasbaar is en baie gebiede wat deur die mens verander is kan bewoon, is sy bevolkingstal in sommige lande aan die agteruitgaan.
CITES beskou hierdie luislang as bedreig, is gelys in Bylae II en is onderhewig aan handelsbeperkings.
Wes-Midlands
Die Wes-Midlands (Engels: West Midlands) is 'n metropolitaanse graafskap in Engeland (Verenigde Koninkryk). Die graafskap sluit die stede Birmingham, Coventry en Wolverhampton in.
Afrika-rotsluislang
Klassifikasie
Die Afrika-rotsluislang se wetenskaplike naam, Python sebae, vereer die Duits-Nederlandse natuurversamelaar, Albert Seba.
Wes-Midlands
Die Wes-Midlands het 'n geskatte bevolking van 2 897 300 in 2017 gehad.
Afrika-rotsluislang
Klassifikasie
Die verwantskap tussen die groot Afrikaanse luislange, Python sebae (Gmelin 1789), Python natalensis (Smith 1840) en Python saxuloides (Miller&Smith 1979) was lank onduidelik. Daar was 'n gebrek aan eksemplare van elke spesie, veral uit die plekke waar hul simpatries of parapatries voorkom. Daarom is hierdie luislange in die 20ste eeu grotendeels slegs as 'n eensoortige spesie erken, naamlik Python sebae. Aan die hand van 'n groot dataversameling kon Broadley (1984) luislange in 'n noordelike en 'n suidelike verspreidingsgebied afkamp, hoofsaaklik op grond van die fragmenteringssterkte van die skilde van die bokant van die kop en die patroon van die sykant van die kop. Vanweë moontlike kruisings in die oorvleuelende verspreidingsgebiede klassifiseer hy al twee groepe as subspesies en benoem die noordelike vorm Python sebae en die suidelike vorm Python sebae natalensis. Python saxuloides blyk toe 'n afwykende Keniaanse bevolking van Python sebae natalensis te wees en word met laasgenoemde gelykgestel. In 1999 ken Broadley beide subspesies 'n spesiestatus toe, omdat nuwe akkurater gegewens uit die gebiede met uitgebreide simpatrie in Burundi, Kenia en Tanzanië op geen kruising dui nie. In 2002 word egter berig van hibriedes naby die Tanzaniese stad Morogoro. Die klassifikasie van die twee afsonderlike spesies is egter nog op grond van die huidige gegewens van krag. Daar moet verdere bewyse van hibridisering gevind of 'n genetiese ontleding verkeerd bewys word om die spesiestatus ongedaan te maak.
Onder die egte luislange (Pythons) is Python sebae en die Suider-Afrikaanse luislang die nouste verwant aan die Suid- en Suidoos-Asiese Indiese en Birmaanse luislang. Dit blyk uit 'n onlangse molekulêrgenetiese ondersoek van Python sebae en die Indiese en Birmaanse luislang.
Gedrag teenoor mense
Wildlewende Afrika-rotsluislange vermy konfrontasie met mense. Kom hulle wel 'n mens teë, soek hulle gewoonlik skuilplek of vlug die water in. By groter verontrusting, veral wanneer hul in 'n hoek gedryf word, gaan party slange egter vinnig tot die verdediging oor en byt met hul lang voortande heftig en herhaaldelik, wat tot diep en septiese wonde lei. Sommige individue laat mens egter ook baie naby aan hul naderkom en verstar op die plek, of kruip stadig weg. Daar bestaan enkele gerugte dat die Afrika-rotsluislang in die natuur mense sou aangeval en gedood het. Daar is egter geen betroubare bewyse hiervoor nie.
Kultureel
Reeds in die Oudheid word aan die Afrika-rotsluislang aandag geskenk. So het die ou Grieke reeds 'n paar eeue v.C. geweet van die reuseslange in Nubië. Die Grieke beskou hierdie slange as tipies van daardie plaaslike diereryk en glo dat die luislange soms selfs olifante sou vreet. Ptolemeus II, wat van 282 tot 246 v.C. die tweede Ptolemeuse koning van Egipte was, belas 'n groep van 100 man, bestaande uit jagters, perderuiters, slingeraars, trompetblasers en boogskutters om een van die grootstes van hierdie slange te vang en lewendig na sy wyd bekende dieretuin te bring. In Suid-Nubië, waar die Afrika-rotsluislang toe nog verspreid was, het die mans toe na verskeie pogings daarin geslaag om 'n uiters weerbare individu met 'n totale lengte van glo oor die 13 meter te vang en na die koning te bring. Hierdie "ondier" is toe in die dieretuin gevoer en getem en was Ptolemeus se buitengewoonste en bekendste dier. Die Afrika-rotsluislang was ook herhaaldelik die onderwerp in mosaïekwerke. In die Nylmosaïek van Palestrina, wat omstreeks 200 v.C. ingeleg is, word 'n groot luislang wat om 'n rots kronkel uitgebeeld. In dieselfde mosaïekwerk is daar 'n tweede luislang te sien wat langs die Nyloewer 'n voël regop insluk. Op 'n ander mosaïekstuk van die voormalige Romeinse Kartago, wat tussen die tweede en vierde eeu n.C. geskep is, is 'n luislang te sien wat met 'n olifant baklei.
In die ou Romeinse Ryk is gedurende die sirkusspele dikwels slange ten toon gestel. Die halfgetemde Afrika-rotsluislang het daarby ook as aantreklikheid gedien.
Voor kolonialisering het daar reeds in sommige Wes-Afrikaanse kulture 'n slangkultus bestaan. Die Afrika-rotsluislang en die koningluislang word as heilig beskou, in slangtempels aangehou en aanbid. Tydens seremonies bring hul aan die Afrika-rotsluislang talle geskenke en paai hom met die offer van 'n hoender of lam. Hierdie luislang het byvoorbeeld in Nigerië so 'n hoë waarde, dat selfs een van die eerste verdrae tussen die Engelse koloniste en stamhoofde rondom die beskerming van hierdie slangsoort handel. Tot op datum word hierdie slangspesie in baie dele van sy verspreidingsgebied verafgod. In Suid-Soedan glo byvoorbeeld die Dinka, Sjilloek en Bari dat sekere individuele slange afgestorwe siele beliggaam. Hierdie luislange geniet daar die allergrootste respek, word offergawes aan gebring en daar word tot hul gebid om ellende, siekte, droogte en hongersnood te besweer.
In sommige plaaslike gemeenskappe is die geloof wydverspreid dat ná die doodmaak van 'n Afrika-rotsluislang geen reën meer sal val nie. Sommige groepe, insluitend ook diegene wat slegs enkele individue verafgod, dood Afrika-rotsluislange om voedsel en vir tradisionele medisyne. In byvoorbeeld die Demokratiese Republiek van die Kongo word hulle met spiese gejag of by die ingang van hul wegkruipplekke met strikke gevang. Die vleis is smaaklik, proe soos Atlantiese kabeljou, en die luislangvet het na bewering merkwaardige geneeskragte om talryke siektes te genees.
Op die Adamawa-plato in Kameroen, naby Ngaoundéré, is daar die sonderlinge (maar ook sterwende) gebruik by die Gbaya om die gbagok – groot slang – uit sy gate te jag. Daar word geglo dat die luislang, die koning van die slange, aan die begin van die wêreld as afstammeling van 'n draak uitgebroei het. Die luislange word gejag vir hul vleis en vel. In die droë seisoen, wat strek vanaf November tot Maart, seil die luislange na uitgediende erdvarkgate om in 'n rustende toestand te verkeer of om hul eiers te lê.
In die regterhand word die vlam as afskrikmiddel gebruik. Die linkerhand van die jagter word met bokvel beskerm om later die luislang se oë te bedek wanneer dit net agter die kop vasgegryp word. Die meeste luislange is dan, vreemd genoeg, redelik onaggressief. Sodra die luislang stewig met al twee hande vasgevat is, kruip die jagter stadig agteruit. Omrede die luislang geleidelik (en blindelings) teruggetrek word, bly die slang kalm en bied geen weerstand nie.
Sodra die slang uit sy wegkruipplek gesleep is, poog hy met moeite om terug na die gat te keer of kronkel om die vyand. Om hierdie aksie te verhoed, pen die jagter die slang se kop met 'n gevurkte stok teen die grond vas, terwyl sy handlanger aan die slang se stert trek. Die luislang se keel word uiteindelik op so 'n wyse afgesny dat die slangvel nie beskadig word nie. Hierdie vel word naby 'n kampvuur gespan om droog te word. Die vleis en vel was in 1997 omtrent VS$60,00 werd.
Sou die jagter die vleis na 'n ouer persoon bring, sal laasgenoemde die jagter se hande vashou en daarin spoeg as seëngebaar.
Anzjoe-eilande
Die Anzjoe-eilande (Russies: острова Анжу; Jakoeties: Анжу арыылара) is ’n subgroep van die Nieu-Siberiese Eilande. Hulle is geleë noord van die Oos-Siberiese kus tussen die Laptef-see en die Oos-Siberiese See noord van Sacha (Jakoetië). Die totale oppervlakte van die Anzjoe-eilande is sowat 29 000 km².
Die hoofeilande van die subgroep is (van wes na oos):
Die eilande is genoem na die Russiese ontdekkingsreisiger Pjotr Fjodorowitsj Anzjoe, ’n Russies-gebore afstammeling van Protestantse vlugtelinge van die Franse provinsie Anjou. Hulle is feitlik onbewoon. Hulle behoort administratief aan Sacha (Jakoetië), ’n republiek van die Russiese Federasie.
Clathria grisea
Clathria grisea is 'n sponsspesie in die taksonomiese indeling van die Demospongiae (gewone sponse). Die liggaam van die spons bestaan uit kieselnaalde en sponginevesels en is in staat om baie water op te neem.
Die spons behoort tot die genus Clathria en tot die familie Microcionidae. Die wetenskaplike naam van die spesie is die eerste keer geldig gepubliseer in 1911 deur Hentschel.
R25 (Suid-Afrika)
Die R25 is ’n provinsiale roete in Suid-Afrika wat Johannesburg met Groblersdal verbind via Kemptonpark en Bronkhorstspruit.
Excelsior '31
Excelsior '31 is 'n Nederlandse sokkerspan in die Twentse dorp Rijssen, wat in die Saterdag-Topklasse speel. Hulle speel hul tuiswedstryde op De Koerbelt (kapasiteit: 3 150 toeskouers).
Trajanus
Marcus Ulpius Traianus (* 18 September 53 moontlik in Italica of in Rome; † 8 Augustus 117 in Selinus, Kilikië), algemeen bekend as Trajanus, het tussen 98 en 117 as Romeinse keiser regeer. Trajanus, die eerste Romeinse keiser wat uit 'n provinsie afkomstig was, word in die Romeinse geskiedskrywing, wat tradisioneel deur senatore opgeteken is, as die beste Romeinse heerser of princeps (optimus princeps) beskryf. Volgens die Romeinse geskiedskrywer Tacitus het met Trajanus se troonbestyging 'n goue tydperk (beatissimum saeculum) begin. Sy binnelandse beleid is gekenmerk deur sosiale maatreëls en groot boubedrywighede en was veral daarop gemik om Italië se posisie binne die strukture van die ryk te versterk en die Romanisering van die provinsies te bevorder. Ná 'n periode van vervolgings en teregstellings van Romeinse senatore laat in die regeringstyd van Domitianus en die einde van die Flaviese geslagslyn het Trajanus saam met sy voorganger Nerva die tradisie van adoptiefkeisers begin. Onder die heerskappy van Trajanus het die Romeinse Ryk in 116 n.C. met die verowering van Armenië, Mesopotamië en veral die Dakiese Ryk sy grootste omvang ooit bereik. Trajanus het as keiser blykbaar moeite gedoen om bewys te lewer vir sy daadkrag en sy vermoë om Rome se magsfeer uit te brei.