cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
PSV Union Neumünster
PSV Union Neumünster is 'n sportklub uit Neumünster in die deelstaat Sleeswyk-Holstein in Duitsland. Behalwe sokker, het die klub ook onder meer afdelings vir tafeltennis, taekwondo, swem, karate, gimnastiek en vlugbal.
Die klub is op 28 Mei 1973 gestig toe die polisie-sportklub van die stad met die sportklub Union Neumünster saamgesmelt het. Alhoewel die klub oop is vir enige iemand, bepaal die konstitusie dat die streeksdirekteur van die polisie een van die kandidate moet wees wanneer 'n uitvoerende komitee verkies word.
Union Neumünster het in 1954/55 die Amateurliga Sleeswyk-Holstein gehaal, destyds op die tweede hoogste vlak, maar het 153 doel afgestaan, tot vandag toe die tweede meeste doele wat 'n klub in die Sleeswyk-Holstein-topliga in een seisoen afgestaan het.
Die klub se grootste prestasie was om in 1979 die hoofrondte van die DFB-Pokal te haal, waar die klub in die eerste rondte uitgeskakel is.
Olimpiese Somerspele 1932
Die Olimpiese Somerspele 1932 (Engels: 1932 Summer Olympics), amptelik bekend as die Spele van die Xde Olimpiade, is tussen 30 Julie en 14 Augustus 1932 in Los Angeles, Verenigde State, aangebied. Daar was geen andere stede wat hulself as kandidate beskikbaar gestel het nie. Aangesien die Spele van 1932 plaasvind tydens 'n groot ekonomiese krisis, die Groot Depressie, was daar heelwat minder deelnemers as op die vorige spele in Amsterdam. Die lang reis wat die atlete moes meemaak om tot in Los Angeles te kom het ook 'n rol in die lae deelnemerstal gespeel. In 1932 het die Verenigde State ook die Olimpiese Winterspele aangebied, in Lake Placid in die Adirondack-gebergte.
Sporte
14 Olimpiese sportsoorte in 117 dissiplines is tydens die Spele beoefen. Tydens die Spele is 116 goue medaljes oorhandig. Daarbenewens is wedstryde in verskeie demonstrasiesporte beslis. • 3
Stadions
15 sportplekke is tydens die Olimpiese Somerspele 1932 gebruik:
Deelnemende nasies
[[Lêer:1932 Summer Olympics countries.png|duimnael|400px|Kaart van deelnemende nasies in 1932:
Gasheerstad Los Angeles]] Hier volg 'n alfabetiese lys van al die Nasionale Olimpiese Komitees wat deelgeneem het. Waar beskikbaar word die getal atlete per land in hakies aangedui: • 3
Suid-Afrikaanse deelname
Jenny Maakal wen brons in die 400 m vryslag en Marjorie Clark wen die bronsmedalje in die 80 m hekkies wedloop.
Samantha Bond
Samantha Bond (gebore 27 November 1961) is 'n Engelse aktrise. Sy is bekend vir haar rolle in die rolprente GoldenEye (1995), Tomorrow Never Dies (1997), The World Is Not Enough (1999), en Die Another Day (2002).
Leeubrug
Leeubrug is 'n brug in Kerkstraat, Pretoria oor die Apiesrivier naby waar Walkerspruit daarby aansluit. Die brug is deur Sytze Wierda, Staatsargitek en Ingenieur van die Zuid-Afrikaansche Republiek, ontwerp en JJ Kirkness het in Desember 1887 met bouwerk begin. Voor die oprig van die brug is die verbinding tussen Arcadia en die sentrale deel van die dorp Meintjiesdrift of Leeudrift genoem – blykbaar omdat die digte struike en riete in die omgewing 'n veilige lêplek vir leeus was. Die laaste leeu in die omgewing is in 1858 geskiet. Die eerste brug oor die rivier, Arcadiabrug, het weggespoel. Ook die brug wat vandag nog staan moes in 1894 versterk word nadat dit beskadig is in vloede in Februarie en Oktober 1890. Vier bronsleeus uit Skotland is deur Sammy Marks geskenk en op die hoeke van die brug aangebring.
Die brug is op 31 Desember 1981 tot nasionale gedenkwaardigheid verklaar.
Boulton Paul Defiant
Operasionele geskiedenis
Die vliegtuig was op 12 Mei 1940 vir die eerste keer in aksie betrokke en het teen die einde van die maand reeds 65 vyandelike vliegtuie afgeskiet. Die sukses was grootliks as gevolg van die vuurkrag wat gerig kon word op enige vliegtuig wat die vliegtuig van agter af aanval. Maar die vyandelike vliegtuie het gou besef dat die Boulton Paul Defiant magteloos was indien dit van voor af aangeval word en verliese van die vliegtuig het gestyg. Hulle word onttrek in Augustus 1940. Hierna word hulle toegerus om as nagvegters diens te doen en word toegerus met die geheime Airborne Interception radar. Gedurende die winter van 1940/1 het die Defiant meer sukses per onderskepping poging gehad as enige ander Britse vliegtuig. Daar was uiteindelik 13 Eskaders wat toegerus was met die vliegtuig en hulle het 'n groot rol gespeel in die verdediging van die lugruim bo Groot-Brittanje.
Bojarinja Morozowa
Feodosija Prokofjewna Morozowa (Russies: Феодосия Прокофьевна Морозова; 1632-1675) was een van die belangrikste lede van die Russiese Ougelowiges.
Sy word as die dogter van Prokofi Fjodorowitsj Sokownin gebore en trou op 17-jarige ouderdom met die bojaar Gleb Morozof, ’n broer van Boris Morozof, die voog van tsaar Aleksei van Rusland. Nadat haar eggenoot in 1662 op ’n jong leeftyd gesterf het, kry sy ’n hoë posisie aan die Russiese hof.
In die tyd van die skeuring (raskol) in die Russies-Ortodokse Kerk sluit Feodosija, wie se biegvader die invloedryke aartspriester Awwakoem Petrof is, aan by die teenstanders van die kerkhervormings en word in die geheim ’n non met die naam Feodora. Sy speel ’n belangrike rol daarin om haar suster, prinses Jewdokija Oeroesowa, te oorreed om by die teenstanders van die hervormings aan te sluit.
Bojarinja Morozowa is diep gelowig en nadat sy ’n non geword het, wil sy nie meer haar verpligtinge aan die hof vervul nie, veral omdat die tsaar die kerkhervormings steun. Sy haal haar die woede van tsaar Aleksei op die hals wat haar op verskeie geleenthede probeer oorreed om die hervormings te aanvaar. Hy laat haar uiteindelik arresteer en in kettings uit die Moskouse Kremlin sleep.
Na haar arrestasie word sy en haar suster Jewdokija gemartel en op verskillende plekke aangehou. Hulle word daarna in ’n ondergrondse gevangenis in Borofsk, 180 kilometer suid van Moskou, aangehou waar albei uitgehonger word totdat hulle sterf. Feodosija is op 1 Desember 1675 dood. Baie Ougelowiges vereer haar en haar suster as martelare vir die ou geloof.
Kadamba Simmons
Kadamba Simmons (7 Mei 1974 – 14 Junie 1998) was 'n Engelse aktrise. Sy was bekend vir haar rolle in die rolprente Grim (1995), Mary Reilly (1996), Breeders (1997), en The Wonderland Experience (2002).
Anwar Robinson
Anwar Robinson (gebore 21 April 1979) is 'n Amerikaanse akteur. Hy is bekend vir sy rolle in die rolprent Friends & Lovers: The Ski Trip 2 (2008) en in die televisiereeks American Idol (2002).
Eersteling
Eersteling is 'n nedersetting in die noorde van KwaZulu-Natal, Suid-Afrika.
Triton (maan)
Triton (Grieks: Τρίτων; ook Neptunus I) is die grootste maan van die planeet Neptunus en die eerste maan van dié planeet wat ontdek is. Dit is die sewende grootste maan in die Sonnestelsel.
William Lassell het die maan op 10 Oktober 1846 ontdek, 17 dae ná die ontdekking van dié planeet Neptunus deur Johann Gottfried Galle. Dit is die enigste groot maan in die Sonnestelsel met ’n retrograde wentelbaan (in die teenoorgestelde rigting as waarin sy planeet draai). Vanweë sy retrograde beweging en sy samestelling soortgelyk aan dié van Pluto, word geglo Triton is ’n dwergplaneet wat uit die Kuipergordel aangetrek is. Dit het ’n oppervlak van hoofsaaklik bevrore stikstof, ’n kors van waterys, ’n ysagtige mantel en ’n groot kern van rots en metaal. Die kern maak twee derdes van sy totale massa uit. Die gemiddelde digtheid is 2,061 g/cm3, wat ’n samestelling van sowat 15-35% waterys weerspieël.
Triton is een van die min mane in die Sonnestelsel wat sover bekend geologies aktief is (die ander is Jupiter se mane Io en Europa, en Saturnus se Enkelados en Titaan). As gevolg hiervan is sy oppervlak relatief jonk, met min duidelik sigbare kraters. Ingewikkelde kriovulkaniese en tektoniese terreine dui op ’n ingewikkelde geologiese geskiedenis. ’n Deel van die oppervlak het geisers wat veredelde stikstofgas vrystel, en dit dra by tot ’n klein stikstofatmosfeer minder as 1/70 000 van die druk van die Aarde se atmosfeer op die seevlak. Dit is die tweede grootste maan in verhouding tot sy moederplaneet, naas die Aarde se Maan.
Ontdekking en naam
Lassell was ’n brouer van beroep en het in 1820 spieëls vir sy amateurteleskope begin maak. Toe John Herschel hoor Neptunus is ontdek, het hy aan Lassell geskryf en voorgestel hy soek na moontlike mane. Lassell het dit gedoen en Triton agt dae later ontdek. Lassell het beweer hy het ringe ook waargeneem. Hoewel later bevestig is dat Neptunus ringe het, is hulle so dof en donker dat dit te betwyfel is of Lassell hulle sou kon sien.
Die maan is genoem na Triton, ’n god van die see wat in die Griekse mitologie die seun was van Poseidon (die Griekse weergawe van die Romeinse god Neptunus) en Amphitrite. Die naam is eerste voorgestel deur Camille Flammarion in sy boek van 1880, Astronomie Populaire, en is baie dekades later eers amptelik aanvaar.
Tot met die ontdekking van Neptunus se tweede maan, Nereid, in 1949 is algemeen na Triton verwys as "Neptunus se maan". Lassell het nie aan sy ontdekking ’n naam gegee nie, maar later die naam "Huperion" voorgestel. Dit is egter voorheen deur John Herschel gekies vir die agtste maan van Saturnus toe hy dit ontdek het.
Wentelbaan en rotasie
Triton is uniek in die Sonnestelsel vanweë sy retrograde wentelbaan. Die meeste van die buitenste onreëlmatige mane van Jupiter en Saturnus het ook retrograde wentelbane, nes sommige van Uranus se buitenste mane, maar hulle is baie verder van hul moerderplanete af en is klein in vergelyking; die grootste een, Foibe, het ’n deursnee van net 8% van dié van Triton (en ’n massa van 0,03%).
Triton se rotasie is sinchronies met sy wenteling om Neptunus: Sy een kant bly te alle tye na die planeet gedraai. Sy ewenaar is amper presies met sy wentelvlak opgelyn. Tans verskil sy rotasie-as sowat 40° van Neptunus se wentelvlak, en daarom wys elke pool op die een of ander tyd tydens ’n Neptunus-jaar feitlik reguit na die Son, amper soos die pole van Uranus. Terwyl Neptunus om die Son wentel, maak Triton se poolstreke beurte om na die Son te wys. Dit veroorsaak seisoenale veranderings namate eers die een pool en dan die ander sonlig kry. Sulke veranderings is in 2010 waargeneem.
Triton se wentelbaan om Neptunus is feitlik al ’n perfekte sirkel, en dus is sy eksentrisiteit omtrent nul. Sleurkrag vanweë die gas in ’n prograde rommelskyf speel waarskynlik ’n aansienlike rol. Getywisselwerkings veroorsaak ook dat Triton se wentelbaan, wat reeds nader aan Neptunus is as wat die Maan s’n aan die Aarde is, verder afneem; daar word voorspel dat Triton oor 3,6 miljard jaar binne Neptunus se Rochelimiet sal kom. Dit sal lei tot óf ’n botsing met Neptunus se atmosfeer óf die opbreking van Triton – hy sal dan ’n nuwe planetêre ringstelsel vorm soortgelyk aan die een om Saturnus.
Aantrekking deur Neptunus
Mane in retrograde wentelbane kon nie in dieselfde streek van die sonnewel ontstaan het as die planete waarom hulle wentel nie, en daarom moes Triton van elders aangetrek gewees het. Dit kon vanuit die Kuipergordel gewees het; dié gordel is ’n ring van klein, ysagtige voorwerpe wat van net binne Neptunus se wentelbaan strek tot sowat 50 AE van die Son af. Dit bevat ook groter, planeetagtige voorwerpe soos Pluto, wat nou beskou word as die grootste Kuipergordelvoorwerp (KGV). Triton is net groter as Pluto en het ’n feitlik eenderse samestelling. Dit het gelei tot die hipotese dat die twee voorwerpe dieselfde oorsprong het.
Die voorgestelde aantrekking en vasvanging van Triton kan verskeie eienskappe van die Neptunus-stelsel verduidelik, soos die groot eksentrisiteit van die maan Nereid en die gebrek aan baie planete, soos om ander gasreuse. Triton se aanvanklik eksentrieke wentelbaan kon die wentelbane van onreëlmatige mane gekruis en dié van kleiner, reëlmatige mane vanweë swaartekragwisselwerkings versteur het; so sou hulle verstrooi geraak het.
Triton se aanvanklike wentelbaan kon ook gelei het tot die getyverhitting van sy binnekant, wat sou meegebring het dat Triton vir ’n miljard jaar vloeibaar was; dit word ondersteun deur bewyse van differensiasie in sy binnekant. Hierdie bron van interne verhitting het verdwyn toe Triton in ’n ronde wentelbaan gegaan en sy rotasie gesinchroniseerd geraak het.
Hierdie hipotese word ondersteun deur verskeie bewyse, insluitende die feit dat dubbelstelsels algemeen onder groot KGV's voorkom. Die wisselwerking moes kort maar sag gewees het sodat Triton nie daardeur vernietig is nie. Sulke gebeure kon algemeen gewees het tydens die vorming van Neptunus, of later toe dit na ’n groter wentelbaan migreer het.
Simulasies in 2017 het gewys Triton het, nadat hy vasgevang is en voordat sy baaneksentrisiteit afgeneem het, moontlik wel met minstens een ander maan gebots en botsings tussen ander mane veroorsaak.
Fisieke eienskappe
Triton se oppervlak is oortrek met ’n deurskynende laag uitgegloeide bevrore stikstof. Net 40% van sy oppervlak is bestudeer, maar dit is moontlik dat hy geheel en al met so ’n dun laag stikstofys bedek is. Nes Pluto se kors, bestaan Triton s’n uit 55% stikstofys, gemeng met ander yse. Waterys maak 15-35% daarvan uit en bevrore koolstofdioksied (droë ys) die res. Spore van ander yse sluit in 0,1% metaan en 0,05% koolstofmonoksied. Daar kan ook ammoniakys op die oppervlak wees, want daar is tekens van ammoniakdihidraat in die litosfeer.
Triton se gemiddelde digtheid dui daarop dat dit moontlik uit sowat 30-45% waterys bestaan (insluitende klein hoeveelhede vlugtige yse), met rotsmateriaal wat die res uitmaak. Triton se oppervlakte is 23 miljoen km2, wat 4,5% van die Aarde s’n is, of 15,5% van die Aarde se landoppervlakte. Triton het ’n ongewoon hoë albedo; dit weerkaats 60-95% van die sonlig wat dit bereik. (Dit het effens verander sedert die eerste waarnemings.) In vergelyking hiermee weerkaats die Maan net 11%. Triton se rooierige kleur kom vermoedelik van metaanys, wat in toliene verander word as dit aan ultravioletstrale blootgestel word.
Omdat Triton se oppervlak tekens toon van ’n lang geskiedenis van smelting, voorspel modelle van sy binnekant dat Triton, nes die Aarde, bestaan uit ’n soliede kern, ’n mantel en ’n kors. Sy mantel bestaan uit water, die volopste vlugtige stof in die Sonnestelsel, en dit omring ’n kern van rots en metaal. Daar is genoeg rots in Triton se binnekant sodat radioaktiwiteit tot vandag konveksie in sy mantel kan aandryf. Die hitte kan selfs genoeg wees dat ’n oseaan onder die maan se oppervlak kan voorkom, soos vermoedelik onder Europa se oppervlak. Die swart materiaal wat uitgewerp word, bevat vermoedelik organiese verbindings en as vloeibare water in Triton aanwesig is, kan die maan bewoonbaar wees vir die een of ander lewensvorm.
Atmosfeer
Triton het ’n klein stikstofatmosfeer met spoorhoeveelhede koolstofmonoksied en klein hoeveeelhede metaan naby sy oppervlak. Nes Pluto se atmosfeer bestaan Triton s’n vermoedelik uit stikstof wat van sy oppervlak af verdamp. Sy oppervlaktemperatuur is minstens 35.6 K (-237,6 °C) want Triton se stikstofys is in die warmer, heksagonale kristaltoestand, en die oorgang van heksagonale na kubieke stikstofys kom by daardie temperatuur voor. ’n Boonste limiet in die lae 40's K kan voorspel word uit dampdrukewewig met stikstofgas in Triton se atmosfeer. Dit is kouer as Pluto se gemiddelde ewewigtemperatuur van 44 K (-229 °C). Triton se oppervlakatmosfeerdruk is net sowat 1,4-1.9 Pa (0,014-0.019 mbar).
Versteurings by Triton se oppervlak skep ’n troposfeer (’n "weerstreek") tot by ’n hoogte van 8 km. Strepe op Triton se oppervlak wat deur geiserpluime gelaat word, dui daarop dat die troposfeer aangedryf word deur seisoenwinde wat materiaal van meer as ’n mikrometer groot kan beweeg. Anders as ander atmosfere het Triton s’n nie ’n stratosfeer nie; dit het wel ’n termosfeer op ’n hoogte van tussen 8 en 950 km, en bo dit is ’n eksosfeer. Die temperatuur van die maan se boonste atmosfeer, 95 K, is hoër as op sy oppervlak vanweë hitte uit sonstrale en Neptunus se magnetosfeer. ’n Dynserigheid trek deur Triton se troposfeer; dit bestaan vermoedelik hoofsaaklik uit koolwaterstowwe en nitriele wat geskep word deur die uitwerking van sonlig op metaan. Triton se atmosfeer het ook wolke gekondenseerde stikstof tussen 1 en 3 km van sy oppervlak af.
In 1997 is Triton waargeneem toe dit voor sterre verbybeweeg het. Dit het gedui op die teenwoordigheid van ’n digter atmosfeer as wat uit Voyager 2-data afgelei is. Ander waarnemings het ’n toename van 5% getoon in die temperatuur tussen 1989 en 1998. Dit alles dui aan Triton nader ’n ongewoon warm somer, wat net elke paar honderd jaar voorkom. Teorieë hiervoor sluit in ’n verandering in ryppatrone op die maan se oppervlak, asook ’n verandering in ys-albedo, wat sal meebring dat meer hitte geabsorbeer word. Nog ’n teorie is dat die verandering in temperatuur veroorsaak word deur donker, rooi materiaal wat die resultaat is van geologiese prosesse. Omdat Triton se Bond-albedo van die hoogstes in die Sonnestelsel is, is dit sensitief vir klein wisselings in spektrale albedo.
Oppervlakeienskappe
Alle besonderhede wat van Triton se oppervlak bekend is, is op ’n afstand van 40 000 km deur Voyager 2 verkry tydens ’n enkele verbyvlug in 1989. Die 40% van die maan se oppervlak wat deur Voyager 2 afgeneem is, toon blokvormige rotsriwwe, slote, plato's, ysvlaktes en ’n paar kraters. Triton is relatief plat; sy waargenome topografie wissel nooit met meer as ’n kilometer nie. Daar is relatief min kraters. Onlangse studies oor die voorkoms van kraters wys Triton se oppervlak is in geologiese terme baie jonk, met streke wat wissel tuusen ’n geraamde 50 miljoen en 6 miljoen jaar. Sowat 55% van sy oppervlak is met bevrore stikstof bedek, met waterys wat 15-35% uitmaak en bevrore koolstofdioksied (droë ys) die res. Die oppervlak toon deposito's van toliene, organiese verbindings wat voorloperchemikalieë van lewe kan wees.
Kriovulkanisme
Triton is geologies aktief; sy oppervlak is jonk en het redelik min impakkraters. Hoewel sy kors uit verskeie yse bestaan, is sy suboppervlak se prosesse soortgelyk aan dié wat vulkane en skeurvalleie op Aarde laat ontstaan – maar met water en ammoniak in plaas van vloeibare rots. Komplekse valleie en riwwe loop oor Triton se oppervlak. Dit is moontlik die gevolg van tektoniek en vulkanisme. Die meeste oppervlakeienskappe is endogemies – die gevolg van interne geologiese prosesse – eerder as eksterne prosesse soos botsings. Die meeste is vulkanies, eerder as tektonies.
Voyager 2 het in 1989 ’n paar geiser-agtige uitbarstings van stikstofgas en meegesleurde stof van onder Triton se oppervlak in pluime van tot 8 km hoog waargeneem. Triton is dus, nes die Aarde, Io en Enkelados, een van die min liggame in die Sonnestelsel waarop die een of ander vorm van aktiewe uitbarstings waargeneem is. Die bes bestudeerde voorbeelde word "Hili" en "Mahilani" genoem (onderskeidelik ’n tokkelos en ’n Tongaanse seegees).
Al die geisers is tussen 50° en 57°S waargemeen, die deel van Triton se oppervlak naby die punt waar die son direk op die maan skyn. Dit dui daarop dat sonverhitting ’n belangrike rol speel, al is dit relatief flou vanweë die maan se groot afstand van die Son af. Daar word vermoed sy oppervlak bestaan uit ’n deurskynende laag bevrore stikstof wat ’n donkerder onderlaag bedek, en dit skep ’n soort "soliede kweekhuiseffek". Sonstrale skyn deur die dun yslaag en verhit stikstof onder die oppervlak totdat genoeg druk opgebou het dat dit deur die kors kan bars. ’n Styging van net 4 K bo die omringende oppervlaktemperatuur van 37 K kan uitbarstings van dié omvang veroorsaak. Hoewel gewoonlik daarna verwys word as "kriovulkanisme", verskil hierdie stikstofaktiwiteit van Triton se kriovulkaniese aktiwiteit op groter skaal, sowel as van vulkaniese prosesse op ander liggaame, wat aangedryf word deur die interne hitte van die onderskeie liggame.
Elke uitbarsting van ’n Triton-geiser kan tot ’n jaar duur; dit word aangedryf deur die sublimasie van sowat 100 miljoen kubieke meter stikstofys oor dié tydperk; meegesleurde stof kan tot 150 km of selfs verder windaf in sigbare stepe gedeponeer word. Voyager 2-foto's van die maan se suidelike halfrond toon baie sulke strepe donker materiaal. Tussen 1977 en die Voyager 2-verbyvlug van 1989 het Triton se kleur verander van rooierig, soos Pluto, tot ’n veel dowwer kleur – dit dui daarop dat ligter stikstofryp die ouer, rooier materiaal bedek het. Die uitbarsting van vlugtige stowwe van Triton se ewenaar af en die deponering daarvan by die pole kan oor 10 000 jaar genoeg massa herversprei dat die pole skuif.
Poolkappe, vlaktes en riwwe
Triton se suidpoolstreek word bedek met ’n hoogs weerkaatsende kap van bevrore stikstof en metaan, bespikkel met inpakkraters en die openinge van geisers. Min is oor die noordpool bekend omdat dit aan die nagkant was tydens Voyager 2 se verbyvlug, maar daar word vermoed Triton het ook ’n noordpool-yskap.
Die hoë vlaktes in Triton se oostelike halfrond, soos Cipango Planum, bedek die ouer eienskappe en is dus feitlik vir seker die gevolg van ysige lawa wat oor die ouer terrein gespoel het. Die vlaktes is vol gate, soos Leviathan Patera, wat waarskynlik die openinge is waaruit die lawa gekom het. Die samestelling van die lawa is onbekend, hoewel dit vermoedelik ’n mengsel van ammoniak en water is.
Vier rofweg "ommuurde vlaktes" is op Triton waargeneem. Hulle is die platste streke wat tot dusver ontdek is en verskil nie meer as 200 m in hoogte nie. Hulle het vermoedelik gevorm uit uitbarstings van ysige lawa. Die vlaktes naby Triton se oostelike rand is bespikkel met swart vlekke, die "maculae". Sommige maculae is eenvoudige donker kolle met sagte rande, terwyl ander bestaan uit ’n donker middelste deel wat omring is deur ’n wit halo met skerp rande. Die maculae se deursnee is sowat 100 km en die breedte van die halo's tussen 20 en 30 km.
Daar is uitgebreide riwwe en valleie in ingewikkelde patrone dwarsoor Triton se oppervlak wat moontlik die gevolg is van vriesing-ontvriesing-siklusse. Baie lyk ook ook of hulle tektonies van aard is. Daar is lang, dubbele riwwe van ys met slote in die middel wat baie lyk soos lyne op Europa (hoewel hulle groter is), en hulle kan dieselfde oorsprong hê: moontlik skeurverhitting vanweë bewegings met die lang breuke langs. Hierdie breuke met parallelle riwwe het uitgestoot van die binnelandse terrein, met valleie in die ewenaarstreek. Die riwwe en slote het vermoedelik ’n gemiddelde ouderdom en het waarskynlik terselfdertyd gevorm. Hulle kom gewoonlik in groepe voor.
Adriana Spyker
Adriana Hendrina Spyker (Amsterdam, Nederland, 11 Februarie 1840 – Wellington, Kaapkolonie, 11 April 1914) was ’n baanbrekeronderwyseres wat middel 1875 na Suid-Afrika gekom het om Hollands aan die toe 18 maande oue Hugenote-seminarie te onderrig.
Die Hugenote-seminarie is in Januarie 1874 deur die toedoen van ds. Andrew Murray gestig om te voorsien in die dringende behoefte aan onderwyseresse in die Kaapkolonie. Dit was die eerste instelling wat naskoolse onderrig uitsluitlik aan vroue gebied het. Ds. Murray het die eerste twee onderwyseresse, mej. Abbie Park Ferguson en Anna Bliss, uit Amerika gewerf waar hulle studeer het aan die Mount Holyoke-vroueseminarie in die deelstaat Massachusetts. Ferguson en Bliss het in die beginjare al die onderwyseresse vir die Seminarie op Wellington oorsee gewerf, van wie die eerste drie middel 1875 in Suid-Afrika aangekom het. Die Engelsonderwyseresse destyds het uit Skotland gekom en dié vir musiekonderrig uit Duitsland.
Mej. Spyker het by die Seminarie aangesluit ten tyde van die opening van ’n tweede gebou wat in die groot vraag na verblyf vir die leerders moes voorsien. Voor die tyd moes mej. Wells en 16 van die hoërskooldogters in die pastorie van ds. en mev. Murray tuisgaan. Die huis was oorval omdat die Murrays ’n groot gesin was. In Julie is die nuwe gebou betrek met blyplek vir 50 meisies. Nuwe reëlings moes vir die werk aan die Seminarie getref word en so is mejj. Bliss en Ferguson geskei aangesien eersgenoemde in beheer van die laer afdeling (vir die opleiding van onderwyseresse) geplaas is en laasgenoemde van die hoër afdeling (vir universitêre opleiding). Onder Ferguson se hoofskap is mejj. Wells en Spyker as assistente aangestel en onder Bliss s’n mejj. Minnie Bailey en Sybella Albertyn. Die skoolafdeling is ook op die Seminarie se perseel gehuisves en wel in buitegeboue. Hier was mej. Gill aan die stuur van sake met mev. De Kock en mej. Eliza le Roux as assistente. Toe reeds was daar 49 dames op die hoër afdeling se rol en 40 in die laer afdeling.
Triton (maan)
Gekartelde terrein
Spanspekterrein, wat hoofsaaklik vuil waterys is, bestaan sover bekend net op Triton. Die duike is 30-40 km in deursnee. Hulle is waarskynlik nie impakkraters nie, want hulle is omtrent ewe groot en het gladde rande. Die algemeenste hipotese is dat hulle vanweë diapirisme ontstaan het; dit is wanneer "klonte" minder digte materiaal deur ’n laag digter materiaal opstoot. Alternatiewe hipoteses is dat hulle gevorm is deur insakkings of deur vloede wat deur kriovulkanisme veroorsaak word.
Adriana Spyker
Tydens die Hugenote-kollege en –seminarie se silwerjubileum in 1889 was daar 64 studente in die kollege en 482 skoliere in die seminarie en normaalskool. Mej. Spyker was verantwoordelik vir moderne tale en letterkunde. Die enigste getroude vrou in die personeel was mev. Veeder, matrone van Murray-saal en die enigste man mnr. James Harvie, wat verantwoordelik was vir die onderrig van tweedeklasonderwysers aan die normaalskool. Die res van die personeel het bestaan uit 30 ongetroude vroue onder die medehoofskap van mejj. Ferguson en Bliss.
Triton (maan)
Impakkraters
Vanweë voortdurende veranderings wat deur geologiese aktiwiteit veroorsaak word, is impakkraters op Triton relatief skaars. ’n Opname van Triton se kraters deur Voyager 2 toon net 179 wat beslis deur ’n impak veroorsaak is, in vergelyking met 835 op Uranus se maan Miranda, wat net 3% van Triton se oppervlakte het. Die grootste bekende krater op Triton wat vermoedelik deur ’n inpak veroorsaak is, het ’n deursnee van 27 km en word Mazomba genoem. Hoewel groter kraters gesien is, is hulle vermoedelik van vulkaniese oorsprong.
Adriana Spyker
Mej. Spyker was van die begin af betrokke by die Seminarie se Hugenoten Zending Vereeniging en in 1889 by die stigting van die Vrouesendingbond, wat daaruit ontstaan en kort voor lank takke oral in die Kaapkolonie gehad het. Sy het die nuusblad De Zending Bode gestig en was ook redaktrise van Lichtstralen. Van die begin tot haar aftrede in 1906 was sy die VSB se ywerige en getroue penningmeesteres en het ook in laasgenoemde jaar Geschiedenis van den Vrouwen Zending Bond, 1889–1906 geskryf. Agt jaar later is sy op Wellington oorlede in die ouderdom van 74 jaar.
Triton (maan)
Impakkraters
Die paar impakkraters op Triton is feitlik almal in die halfrond wat wys in die rigting waarin die maan beweeg, en die meeste is gekonsentreer om die ewenaar tussen die lengtegrade 30° en 70°. Dit is die gevolg van materiaal wat uit sy wentelbaan om Neptunus aangetrek word. Wetenskaplikes vermoed minder kraters kom in die ander halfrond voor, maar omdat Voyager 2 net 40% van die oppervlak afgeneem het, is dit onseker.
Verkenning
Triton se wenteleienskappe is al in die 19de eeu met hoë akkuraatheid vasgestel. Daar is bepaal dit het ’n retrograde wentelbaan, met ’n groot hellingshoek tot die vlak van Neptunus se wentelbaan. Die eerste gedetailleerde waarnemings is eers in 1930 gemaak. Min was oor die maan bekend voor Voyager 2 se verbyvlug in 1989.
Daar is voor 1989 geglo die maan het oseane van vloeibare stikstof en ’n atmosfeer van stikstof en metaan met ’n digtheid van tot 30% die Aarde s'n. Dit is deur Voyager 2 verkeerd bewys.
Die eerste poging om Triton se deursnee te meet was in 1954 deur Gerard Kuiper. Hy het ’n waarde van 3 800 km gekry. Daaropvolgende metings het gedui op tussen 2 500 en 6 000 km, of van effens kleiner as die Maan s'n (3 474,2 km) tot byna die helfte van die Aarde s'n. Data van Voyager 2 toe dit op 25 Augustus 1989 nader aan Neptunus gekom het, het gelei tot ’n akkurater raming van 2 706 km.
In die 1990's is verskeie waarnemings van Triton se rand van die Aarde af gemaak tydens ’n oorgang van nabygeleë sterre, en dit het gedui op die teenwoordigheid van ’n atmosfeer en die eksotiese terrein. Waarnemings laat in 1997 het daarop gedui dat Triton sedert Voyager 2 se verbyvlug warmer en die atmosfeer aansienlik digter geword het.
Nuwe voorstelle vir sendings na Neptunus in die 2010's is die afgelope paar dekades verskeie kere deur Nasa-wetenskaplikes gemaak. Almal het Triton as ’n belangrike teiken geïdentifiseer en ’n voorstel vir ’n aparte landingstuig soos Huygens op Triton was dikwels deel van die voorstelle. Geen planne het egter verby die voorstellingsfase gevorder nie en Nasa se sendings na die buitenste deel van die Sonnestelsel is nou op die Jupiter- en die Saturnus-stelsel gefokus.
’n Voorgestelde landingstuig op Triton genaamd die "Triton-hopper" sou stikstofys van die oppervlak gebruik as brandstof om oor die oppervlak te vlieg of "hop".
Silwermynrivier
Die Silwermynrivier is 'n spruit in die Kaapse Skiereiland.
Die dam (ook bekend as die Hansendam) met 'n kapasitiet van 80 000 m³ is by 34° 4′ suid en 18° 23′ oos en is gebou aan die einde van die 19de en begin van die 20ste eeu om water te verskaf aan Kalkbaai en Muizenberg. Tans loop die water met 'n pyplyn na Westlake.
In 1687 het Simon van der Stel in hierdie omgewing na silwer laat soek. Die Steenbergplato was in 1817 die plaas Kleinplaats. Verraderlike dryfsand in die rivier se mond het al tot lewensverlies gelei.
Wahrlich, wahrlich, ich sage euch, BWV 86
Wahrlich, wahrlich, ich sage euch, BWV 86, is 'n kantate van Johann Sebastian Bach.
Teologie
Teologie (van die Griekse woorde theos wat God beteken en logos wat woord of segging beteken) bestudeer die openbaring van God teenoor die mens soos wat dit in die geskiedenis neerslag gevind het tot en met vandag. Die woord teologie word meestal in 'n Christelike konteks gebruik en bestudeer God se openbaring tot die mens hoofsaaklik aan die hand van die Bybel en die geskiedenis van die Christelike kerk.
Christelike teologie kan onderverdeel word in:
Grace Cassidy
Grace Cassidy (gebore 24 Maart 1993) is 'n Engelse aktrise. Sy is bekend vir haar rolle in die rolprent The Lonely Italian (2016) en in die televisiereekse Emmerdale (1972) en The Street (2006).
Willem Pretorius-wildreservaat
Die Willem Pretorius Wildreservaat is geleë in die Vrystaat en is 12 005 hektaar groot. Die reservaat is 30 km noord van Winburg, 8 km oos van die N1 nasionale pad en 19 km suid van Ventersburg. Die reservaat omring die hele Allemanskraaldam en die Sandrivier vloei in 'n oos- na wesrigting deur die reservaat.
Klimaat
Die reservaat kry jaarliks gemiddeld 560 mm reën, waarvan die meeste tussen Desember en Februarie val gedurende donderstorms. Ryp kom 40 nagte per jaar voor, die gemiddelde temperatuur in die winter is 15° C en in die somer styg die kwik gereeld bokant 30° C.
Dierelewe
Agt visspesies kom in die Allemanskraaldam voor.
Ncotshane
Ncotshane is 'n dorp in Zululand-distriksmunisipaliteit in die noorde van KwaZulu-Natal, Suid-Afrika.
Bruidsbos
Die bruidsbos (Serruria rosea) is 'n blomdraende struik wat tot die genus Serruria behoort en deel van die fynbos vorm. Die plant is endemies aan die Wes-Kaap, waar dit slegs voorkom in die Hottentots-Hollandberge van Slanghoekberge tot by Franschhoek. Die struik is regop en word tot 1.5 m hoog en dra blomme van Augustus tot Oktober.
Vuur vernietig die plant maar die sade oorleef. Twee maande nadat dit geblom het, val die vrugte af en miere versprei die sade. Hulle stoor die sade in hul neste. Die plant is tweeslagtig. Bestuiwing vind plaas deur die werking van insekte. Die plant groei in sandgrond op hoogtes van 300-620 m.
In Engels staan dit as die Rose Spiderhead bekend.
G Hannelius
G Hannelius (gebore 22 Desember 1998) is 'n Amerikaanse aktrise.
Bisher habt ihr nichts gebeten in meinem Namen, BWV 87
Bisher habt ihr nichts gebeten in meinem Namen, BWV 87, is 'n kantate van Johann Sebastian Bach.
Chris Robinson (akteur)
Chris Robinson (gebore 5 November 1938) is 'n Amerikaanse akteur, regisseur, en skrywer. Hy is bekend vir sy rolle in die rolprente Catch the Black Sunshine (1972), The Intruder (1975), en Ace of Hearts (1975), en in die televisiereeks Everglades (1961).
Johannes Kerkorrel
Rabie is in Johannesburg gebore en was 'n joernalis by die Afrikaanse weekblad, Rapport. In 1986 begin hy liedjies met 'n politiese tema tydens kunsfeeste (onder die verhoognaam Kerkorrel) te sing. Sommige van hierdie liedjies was teen die destydse regering, en in besonder, teen staatspresident P.W. Botha gemik. Hy word in 1987 afgedank omdat hy aanhalings uit Botha se toesprake in sy musiek gebruik het.
Ná sy afdanking word Rabie 'n voltydse musikant onder die verhoognaam Johannes Kerkorrel en die Gereformeerde Blues Band. Hulle musiek is destyds as Alternatiewe Afrikaans beskryf.
In 1989 stel hulle die album, Eet kreef, vry. Die album was 'n kommersiële sukses, ten spyte daarvan dat die Suid-Afrikaanse Uitsaaikorporasie geweier het om van die snitte uit te saai. Hulle daaropvolgende toer is Voëlvry genoem, wat aanleiding tot die sogenaamde Voëlvry-beweging gegee het.
Rabie besoek Amsterdam in 1990. Byna terselfdertyd word die snit Hillbrow op sy Eet kreef-album 'n treffer in België, waarna Rabie sy sukses met 'n solo-toer opvolg. In 1991 geniet hy aansienlike sukses in België en Nederland. Hier raak hy met die Nederlandse sanger Stef Bos bevriend, met wie hy 'n aantal konserte saam opgevoer het.
Raffey Cassidy
Raffey Cassidy (gebore 12 November 2001) is 'n Engelse aktrise. Sy is bekend vir haar rolle in die rolprente Snow White and the Huntsman (2012), Tomorrowland (2015), Allied (2016), en The Killing of a Sacred Deer (2017).
Mondlo
Mondlo is 'n nedersetting in die noorde van KwaZulu-Natal, Suid-Afrika.
Belinda Sinclair
Belinda Sinclair (gebore 16 September 1950) is 'n Engelse aktrise. Sy is bekend vir haar rolle in die televisiereekse Bright's Boffins (1970), Shelley (1979), New Tricks (2003), en Fringe (2008).
Joon van Rooy
duimnael|regs|320px|Studente en personeel van die Voorbereidende en Teologiese Skool op Potchefstroom voor die eerste gebou, 1913. Voor: Hester Coetzee, Betsie Postma, S.G Yssel, J.J.A. Coetzee, prof. [[Ferdinand Postma, prof. J.D. du Toit (Totius), prof. A.P.C. Duvenage, prof. Jan Kamp, Piet van der Walt, Rachel Wentzel, Vera Gill. Tweede ry: Nollie Vermaas, G.P. van der Linde, J.V. Coetzee, D.G. Venter, C.J.H. de Wet, J.C. van der Walt, D.N. Kotze, H.F. Duvenage, Vera Pienaar, Frikkie Potgieter, J.L.M. Wiechers. Derde ry: Piet Coetzee, Jan Triechaardt, Nic Steyn, B.J. de Klerk, J.H Boneschans, H.S. van Jaarsveld, Pieter Coetzee. Vierde ry: Prof. Joon van Rooy, ene Oosthuizen, C.W.M. Du Toit, E.L.J. Venter, T.D. Venter, Daan Marais, J.V. Coetzee, Lou van Rooy, A.S.E. Yssel, H. van der Walt, S.P. Engelbrecht, Izak le Roux, ene Marais, L.J. du Plessis. Vyfde ry: ene Scholtemeyer, Willie Geere.]]
regs|230px|duimnael|Prof. Joon van Rooy.
Prof. Johannes Cornelis (Joon) van Rooy (Steynsburg, 9 Julie 1890 – 29 Augustus 1954) was 'n akademikus van die Potchefstroomse Universiteitskollege en Afrikaanse kultuurleier.
Van Rooy is op Steynsburg gebore en was 'n kleinseun van die Van Rooy-stamvader, Johannes Cornelis van Rooy, wat in 1857 na Suid-Afrika verhuis het en wie se name die latere prof. Van Rooy gekry het. Joon van Rooy het aan die Gereformeerde Kerk se Teologiese Skool op Potchefstroom studeer, aan Unisa en aan die Vrije Universiteit in Amsterdam. Met sy aanstelling as lektor in filosofie aan die Potchefstroomse Universiteitskollege in 1919, opgevolg deur sy bevordering tot professor in 1921, aanvaar hy sy lewensloopbaan as akademikus. Aan die PU vir CHO het hy as hoogleraar, dekaan van verskillende fakulteite, as registrateur, sekretaris van die senaat en die raad, ondervoorsitter van die senaat, rektor en kanselier diens van onskatbare waarde gelewer. Hom en talle van sy medegrondleggers en -bouers was dit beskore om die klein en geringgeskatte kollege te sien uitgroei tot die volwaardige Potchefstroomse Universiteit vir Christelike Hoër Onderwys.
Prof. Joon van Rooy se diens was egter nie beperk tot die akademie nie. Sy leiersvermoë, wat hy reeds in sy studentelewe en ook op akademiese terrein geopenbaar het, is vervul in sy diens aan sy volk in wyer verband. Hy het nooit 'n leidende rol in die partypolitiek gespeel nie, maar hom tog aanhoudend vir volkseenheid beywer. Die hoogtepunt van dié strewe het hy ongetwyfeld bereik met sy toespraak op Monumentkoppie in Pretoria op 9 September 1939.
Hy was ook ten nouste betrokke by die uitbouing van die Federasie van Afrikaanse Kultuurvereniginge (FAK), waarvan hy van 1941 tot '51 voorsitter was. Onder sy leiding het die FAK in die oorlogsjare aktief die stryd om moedertaalonderrig aangeknoop nadat die Verenigde Party wetgewing aanvaar het wat dubbelmedium-onderrig (wat sou beteken alle blanke kinders sou in die helfte van hul vakke in hul huistaal en in die ander helfte in die ander ampstaal onderrig word) en in Pietermaritzburg self daartoe oorgegaan om 'n CNO-bewaarskool te bou om te verseker dat Afrikanerkinders van daardie stad in hul eie taal onderrig ontvang. Onder sy leiding het die federasie ook die nodige geld ingesamel om die Kruger-sterfhuis in Clarens, Switserland, aan te koop en aan die staat oor te dra. Van 1932 tot 1938 was hy voorsitter van die Afrikaner Broederbond.
Ds. P.J. Meyer het ná sy dood as volg van prof. Van Rooyen getuig: "Prof. J.C. van Rooy het as volksman en kultuurleier die Calvinisties-Christelike grondslag en inhoud van die Afrikaanse kultuurstrewe steeds duidelik vertolk, omlyn, doelgerigte leiding daaraan gegee en daarvoor geesdrif gewek. Daarby het hy hom veral beywer vir die eenheid van sy volk as voorwaarde vir die volbrenging van sy Godgestelde roeping."
Hy is op 29 Augustus 1954 oorlede toe hy 64 was. Hy was getroud met Rachel Aletta (Burgersdorp, 24 September 1893 – Potchefstroom, 6 Maart 1981), prof. Jan Lion Cachet se jongste dogter.
Svend von Düring
Svend von Düring (7 Julie 1915 – 7 Junie 1969) was 'n Noorse akteur. Hy was bekend vir sy rolle in die rolprente Bra mennesker (1937), Den evige Eva (1953), ''Hjemme hos oss. Husmorfilmen 1957. (1957), en Smuglere i smoking'' (1957).
Siehe, ich will viel Fischer aussenden, BWV 88
Siehe, ich will viel Fischer aussenden, BWV 88, is 'n kantate van Johann Sebastian Bach.
Ariel (maan)
Ariel (ook Uranus I) is die vierde grootste maan van die planeet Uranus ná Umbriel.
William Lassell het die maan op 24 Oktober 1851 ontdek, saam met Umbriel. Die maan is vernoem ná die Sylphe Ariel uit Alexander Pope se epiese gedig The Rape of the Lock, nie van William Shakespeare se toneelstuk Die Storm nie. Die meeste van Uranus se mane is vernoem ná figure uit William Shakespeare se werke en slegs Ariel, Belinda en Umbriel is vernoem na figure uit Alexander Pope se werke.
Würzburger FV
Würzburger FV is 'n Duitse sokkerklub in Würzburg in die deelstaat Beiere.
Die klub is as FV 04 Würzburg e. V. 1904 gestig. Behalwe vir die 1933/34-seisoen, toe die span op die hoogste vlak in die Gauliga Beiere meegeding het, het die klub sy hoogtepunt in die 1970’s bereik toe dit die 2. Bundesliga gehaal het. Na 4 seisoene is die klub egter in 1980 gerelegeer en in 1981 is die klub bankrot verklaar. 'n Nuwe klub, die huidige Würzburger FV, is toe in sy plek opgerig, maar die klub moes in die 10de liga begin (Kreisklasse C). Die tradisionele stadion, Stadion an der Frankfurter Straße, is aan 'n ander plaaslike klub verkoop.
Die klub het intussen weer gevorder tot by die Oberliga op die 4de vlak van die Duitse sokkerstruktuur.
Hlobane
Hlobane is 'n dorp in die noorde van KwaZulu-Natal, Suid-Afrika en die R618-streeksroete gaan deur die dorp.
Jemma Dallender
Jemma Dallender (gebore 4 Junie 1988) is 'n Engelse aktrise. Sy is bekend vir haar rolle in die rolprente I Spit on Your Grave 2 (2013), \N, \N, en AST 3: Apathy Seeds Tyranny.
Alyson Hannigan
Alyson Hannigan (gebore 24 Maart 1974) is 'n Amerikaanse aktrise en vervaardiger. Sy is bekend vir haar rolle in die rolprente American Pie (1999) en American Reunion (2012), en in die televisiereekse Buffy the Vampire Slayer (1996) en How I Met Your Mother (2005).
Was soll ich aus dir machen, Ephraim, BWV 89
Was soll ich aus dir machen, Ephraim, BWV 89, is 'n kantate van Johann Sebastian Bach.
Pitsea
Pitsea is 'n nedersetting in die Engelse graafskap Essex met sowat 25 duisend inwoners.
Teddy Sinclair
Teddy Sinclair (gebore 15 Augustus 1986) is 'n Engelse aktrise en regisseuse. Sy is bekend vir haar rolle in die rolprent Vampire Academy (2014) en in die televisiereekse Coronation Street (1960), Meadowlands (2007), en Love, Kills xx (2010).
Awwakoem Petrof
Awwakoem Petrof (Russies: Аввакум Петров; 20 November 1620 of 1621 – 14 April 1682) was ’n Russiese aartspriester wat die konserwatiewe opposisie gelei het teen patriarg Nikon se hervormings van die Russies-Ortodokse Kerk wat gelei het tot ’n kerkskeuring. Sy outobiografie, Die Lewe van aartspriester Awwakoem, en sy briewe aan die tsaar en ander teenstanders van die kerkhervormings word beskou as meesterwerke van die 17de-eeuse Russiese letterkunde.
Lewe
In 1653 begin die patriarg van Moskou, Nikon, hervormings aanbring aan die tekste en rite van die Russies-Ortodokse Kerk. Dit is grootliks bedoel om die Kerk in lyn te bring met die Grieks-Ortodokse Kerk. Awwakoem en ander is sterk gekant teen die hervormings en beskou dit as ’n korrupsie van die Russiese Kerk, wat vir hulle "die ware kerk van God" is en die enigste kerk wat die suiwer Ortodokse geloof bewaar het.
Saam met ’n paar ander vooraanstaande geestelikes skryf Awwakoem ’n petisie aan die tsaar met die versoek dat afgesien word van die hervormings. Kort hierna word hy gearresteer en na die Oespenski-katedraal in die Moskouse Kremlin gebring, waar die patriarg hom sy priesterskap wil ontneem. Die tsaar keer egter dat dit gebeur. In die herfs van 1653 word Awwakoem en sy gesin verban na Siberië, waar hy in Tobolsk beland. Hier preek hy teen die "ketterye van Nikon". In 1655 word hy in ’n bevel van die tsaar gelas om na die dorpie Jakoetski te gaan.
Hy bly hier tot in 1662, toe hy toegelaat word om na Moskou terug te keer. Die tog duur twee jaar en eindelik kom hy in die lente van 1664 in die stad aan. Hier is Awwakoem, wat intussen bekend geword het om sy standvastigheid en beproewinge, die middelpunt van belangstelling. Hy word weer deur die tsaar ontvang en selfs toegelaat om in die Kremlin te bly. In dié tyd het hy weer kontak met sy geesgenoot bojarinja Morozowa.
In 1666 word Awwakoem na Moskou gebring om tereg te staan. Hy word aangespoor om die kerkhervormings te aanvaar, maar hy weier om toe te gee. Sy priesterskap word hom ontneem en hy word deur die kerk vervloek. Hy word weer na Poestozjorsk verban saam met drie ander medegelowiges. Voordat die vier vertrek, word twee se tonge in die openbaar uitgesny en die derde een se vingers afgekap. Net die tussenkoms van die tsarina, wat vroeër met bojarinja Morozowa bevriend was, voorkom dat dieselfde met Awwakoem gebeur. In Poestozjorski bly hy in ’n hut wat in die grond uitgegrawe is en word hy beproef deur ontberinge en luise. Hy bly teen die kerkhervormings gekant en behou kontak met sy geesgenote. Hy skryf ook talle briewe en petisies waarin hy die ou geloof regverdig, asook sy outobiografie, Die Lewe van Aartspriester Awwakoem.
Na die dood van tsaar Aleksei rig Awwakoem ’n petisie aan sy opvolger, Fjodor III, waarin hy versoek dat die hervormings herroep word. Uit reaksie word hy en drie medegevangenes die doodstraf op ’n brandstapel opgelê. Die vonnis word op Goeie Vrydag van 1682 voltrek.
’n Aansienlike deel van die bevolking bly hulle egter verset teen die kerkhervormings en bly getrou aan die ou tekste en rite. Hulle sou later bekend word as die Ougelowiges.
Agtergrond van die kerkhervormings
In 1439 het die Russiese Kerk kontak verbeek met Konstantinopel, waarvandaan die Russe hulle geloof gekry het, omdat die Russe gemeen het dat die Grieke verraad teen die ortodoksie gepleeg het. Baie het die val van Konstantinopel in 1456 gesien as God se straf omdat hulle ’n ooreenkoms met Rome gesluit het.
Sedertdien was daar die idee in Rusland dat hulle die bewakers is van die ware, suiwer ortodoksie. Dié mening het nog voortgeleef in die 17de eeu, ook vir Awwakoem en sy geesgenote. Dit was dus met verbystering dat talle mense verneem het juis die Russiese kerktradisie bevat baie foute en selfs ketterye. Die voorstaanders van die hervormings het gemeen dat die Grieke Rusland gekersten het en dat die Griekse Kerk, wat intussen verskille getoon het met die Russiese Kerk, beskou moes word as die hoeksteen van die ortodoksie. Ondanks die groot teenstand is die hervormings wat patriarg Nikon begin het, aanvaar op die konsilie van 1666–1667. Die teenstanders, waarvan Awwakoem die leier geword het, is deur die Russiese Kerk vervloek en uit die Kerk geban. Dit het gelei tot ’n skeuring (Russies: раскол; raskol) in die Kerk met die amptelike Kerk aan die een kant en die raskolniki (later bekend as die Ougelowiges) aan die ander kant.
Persepsie van Awwakoem
Awwakoem word algemeen beskou as een van die merkwaardigste figure in die Russiese geskiedenis, iemand met ’n buitengewoon sterk, temperamentele karakter en met ’n diep geloof. Sy outobiografie, Die Lewe van Aartspriester Awwakoem (Житие протопопа Аввакума), het hom bekend gemaak by ’n groot deel van die publiek, in én buite Rusland. Tot in die 18de eeu is in Rusland ’n baie formele taal in geskrifte gebruik wat swaar geleun het op Oudslawies en wat ver verwyder was van die spreektaal. Awwakoem het in sy outobiografie afgewyk hiervan en in die spreektaal geskryf. Dit is ook die eerste Russiese dokument waarin die verteller in die eerste persoon skryf. Awwakoem se taal was uitdrukkingsvol en kleurryk, wat maak dat dit steeds gelees word.
Opmerklik is dat hy self sy outobiografie zjitije (житие) noem; die woord beteken "heiligelewe" en is in daardie tyd net gebruik vir die lewe van heiliges. Sy keuse van die woord dui daarop dat hy homself beskou het as martelaar vir die ware geloof en dat hy sy eie lotgevalle in ’n diep religieuse en kerklike perspektief geplaas het.
Verwysings en beknopte bibliografie
In Nederlands In Engels In Russies
Hierdie artikel is vertaal vanuit die Nederlandse Wikipedia
Coles Supermarkte
Coles Supermarkets Australia (Edms) Bpk, handeldrywende as Coles, is 'n Australiese supermark- en kleinhandel kettingwinkelgroep wat gebaseer is in Melbourne. Die maatskappy is deel van die Coles Groep. Dit is in 1914 in Collingwood, Victoria gestig deur George Coles. Coles bedryf 807 supermarkte in Australië, insluitende Bi-Lo Supermarkets. Coles het meer as 100,000 werknemers, met 'n aandeel van meer as 80% in die Australiese mark, saam met sy mededinger Woolworths.