cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Katalonië
Stryd vir onafhanklikheid
In die Spaanse Opvolgingsoorlog het Aragon aan die kant van die Heilige Romeinse Keiser I van Habsburg geveg. Dit sou rampspoedige gevolge vir Katalonië hê. Na die val van Barcelona op 11 September 1714 het die triomfantlike magte Katalaanse instellings stelselmatig afgetakel in 'n proses wat sou eindig met die Nueva Planta-uitvaardigings wat die Katalaanse grondwette opgehef het, nuwe gebieds- en administratiewe strukture gevestig het, die Katalaanse universiteite onderdruk het en die administratiewe gebruik van die Katalaanse taal opgehef het. 'n Eeu later is Katalaans ook in primêre en sekondêre skole verbied.
Na die Franse Rewolusie is Katalonië tydens die Napoleontiese Oorloë tussen 1812 en 1813 deur Frankryk geannekseer en eers as vier en later twee départemente georganiseer voor die Franse weer in 1814 onttrek het na die ondertekening van 'n vredesverdrag. Onder Ferdinand VII het verskeie Katalaanse opstande plaasgevind en na sy dood het die konflik oor opvolging tussen absolutistiese "Carliste"-ondersteuners van Infante Carlos en die liberale ondersteuners van Isabella II gelei tot die Eerste Carliste-oorlog. Baie Katalane en Baske het aan die Carliste-kant geveg in die hoop dat dit tot herstel van streeksoutonomiteit sou lei.
Renaixença en industrialisering
In die 19de eeu het Katalonië tydens die sogenaamde Renaixença (Renaissance) ekonomiese vooruitgang beleef. Dit het die mees geïndustrialiseerde deel van Spanje geword. Die verandering het begin met die tekstielbedryf vanaf 1833 toe die eerste stoomaangedrewe fabriek in Barcelona opgerig is. Teen die Eerste Wêreldoorlog is Katalonië as volledig geïndustrialiseer beskou. Industrialisasie het gelei tot 'n nuwe soort samelewing wat verskil het van die res van Spanje met al hoe meer maatskaplike konflik en wrywing met die Spaanse staat. Die Renaixença was aanvanklik 'n kulturele, historiese en literêre beweging. Na die Spaanse rewolusie van 1868 het die beweging 'n meer politiese aard begin kry wat gemik is op die verkryging van selfregering vir Katalonië binne die Spaanse staat. Die verlies van Spanje se laaste kolonies in 1898, Kuba en die Filippyne, het 'n hupstoot gegee aan politiese Katalanisme. In 1907 wen die Lliga Regionalista saam met ander Katalanistiese partye as deel van die Solidaritat Catalana die verkiesing in Katalonië. In 1914 word die eerste vorm van selfregering, Mancomunitat de Catalunya, gevestig. Dit word egter deur die diktatorskap Generaal Primo de Rivera (1923–1930) opgehef. Die Katalaanse arbeidersbeweging na die draai van die eeu het drie neigings gehad: sindikalisme, sosialisme, en anargisme. Barcelona in besonder was die middelpunt van radikale arbeidsoptrede met talle algemene stakings, sluipmoorde en die opkoms van die anargistiese Confederación Nacional del Trabajo ("Nasionale Confederasie van Arbeid" of "CNT"). Die stygende geweld tussen Katalaanse werkers en die Katalaanse bourgeoisie het daartoe gelei dat laasgenoemde die diktatorskap van Primo de Rivera aanvaar het ten spyte van sy sentraliseringsgesindheid.
Spaanse burgeroorlog
Die uitroep van die Tweede Republiek in 1931 het outonomie aan Katalonië herstel. Dit sou egter 'n kortstondige tussenpose wees wat beëindig is deur die uitbreek van die Spaanse Burgeroorlog. In die winter van 1939 is Katalonië deur Generaal Franco se leër beset. Talle Katalaanse republikeine, werkersparty-lede en vakunie-aktiviste is verban, tereggestel en onderdruk. Die Statuut van Katalonië is opgehef en alle vorms van Katalanisme en die openbare gebruik van die Katalaanse taal is verbied. Ten spyte van die nadelige politiese toestande sou die Katalaanse ekonomie egter tussen 1945 en 1975 sterk groei. Katalonië se bevolking sou in die tydperk styg van minder as 3 na 6 miljoen inwoners teen 1980.
Wolmaransstad
Geskiedenis
Die eerste aktiwiteit was toe die broers W en TS Leask 'n winkel hier geopen het in 1876. Die nedersetting in die vlak vallei van die Makwassiestroom is op 16 Februarie 1891 geproklameer en vernoem na J.M.A. Wolmarans, lid van die uitvoerende raad van die Zuid-Afrikaansche Republiek, aangesien die dorp op sy plase Rooderand en Vlakfontein aangelê is.
N2 (Suid-Afrika)
Versteurings aan die roete
’n Alternatiewe roete op die Saasveldpad is in gebruik geneem maar die pad was slegs geskik vir een baan se verkeer en ligte voertuie. Swaarvoertuie moes ’n alternatiewe roete via die R62 en die Langkloof neem wat die afstand tussen George en Wildernis van 11 km tot meer as 600 km verleng het. Grootskaalse herstelwerk is gedoen en die N2 is heropen.
Wolmaransstad
Geskiedenis
Die NG gemeente is reeds in 1886 gestig, nog voor die dorp geproklameer is en die kerkgebou baie dekades later ontwerp deur die argitek Gerard Moerdijk. Die omgewing was een van die vernaamste brandpunte tydens die Tweede Vryheidsoorlog.
Distrik
Die distrik is 4 900 km2 groot. Wolmaransstad is beplan as 'n sentrum vir die landbougemeenskap, wat hoofsaaklik mielies produseer. Ander produkte is sorghum en grondbone. Delwers delf nog steeds vir diamante in die Bamboesspruit wes van die dorp.
N2 (Suid-Afrika)
Versteurings aan die roete
Verkeer op die N2 is ook verskeie kere deur massaprotesoptogte versteur. Op 11 September 2007 het inwoners van die Joe Slovo informele nedersetting die N2 in Kaapstad naby Langa versper. Die polisie het dit opgebreek deur rubberkoeëls op inwoners te vuur en het 30 mense gewond. Op 4 Desember 2008 het ’n paar duisend inwoners van eMachambini tussen KwaDukuza en Richardsbaai in KwaZulu-Natal die N2 versper in protes teen die voorgestelde AmaZulu-wêreldtemapark. Die polisie het ingegryp met 23 inwoners wat beseer is en 10 wat gearresteer is.
Katalonië
Herstel van demokratiese bewind
Toe Franco in 1975 sterf het Spanje in 'n demokratiese en outonomiese staat ontwikkel. Die Generalitat van Katalonië is voorlopig herstel. In 1979 is die Statuut van Outonomie van Katalonië goedgekeur. In 1986 het Spanje by die Europese Unie aangesluit. Katalonië het in die Europese Unie voorbrand gemaak vir die rol wat streke kan speel in ekonomiese en maatskaplike vooruitgang.
Geografie
Katalonië is 'n klein outonome gebied in die noordoostelike hoek van die Iberiese Skiereiland. Die 32 000 m² gebied het 'n kuslyn van 580 km wat strek van die Franse grens tot by die Ebrorivierdelta. Katalonië het 'n merkwaardige verskeidenheid landskappe in so 'n klein grondgebied wat van die Pireneë-begreeks tot die Katalaanse Kusdepressie (Depressió Litoral Catalana) strek.
In die noorde word Katalonië, en die Iberiese Skiereiland in die algemeen, van Frankryk geskei deur die Pireneë wat oor 'n afstand van sowat 430 kilometer van die Golf van Biskaje in die Atlantiese Oseaan tot by die Kaap Creus aan die Middellandse See loop. Katalonië se hoogste berg, die 3143 meter hoë Pica d'Estats, is in die Pireneë tussen die Katalaanse distrik Pallars Sobirà en die Franse distrik Ariège.
Van die sneeu bedekte pieke van die Pireneë daal die land deur welige denne en spar bedekte valleie, kristalhelder mere en kleiner bergreekse. Dit sluit in die gebluste vulkane om Olot in en ook die rotsspitse van Montserrat verder suid.
Die berge gaan oor in golwende heuwels in Katalonië se vrugbare binneland. Sedert Romeinse tye is die heuwels met wingerde en koringlande beplant wat deur rots riwwe geskei word. In die suidweste is die landskap platter en droër met karooagtige grys en gebrande okerkleure. Besproeiing uit die Ebrorivier maak reeds vir eeue lank die verbouing van wyn, olyfolie en vrugte moontlik.
Die 910 km lange Ebro met sy oorsprong by Pico de los Tres Mares (piek van drie seë waar drie riviere hulle oorsprong het) naby Reinosa in die Cordillera Cantábrica in Cantabria vloei in die Middellandse See in deur die 320 km² groot Ebrorivierdelta (Delta de Ebro). Die Ebro Delta is een van die belangrikste moerasgebiede in Europa en 'n belangriks rusplek vir trekvoëls. Rysakkers bedek byna 60% van die delta en berpeing hoër op in die rivier verminder die natuurlike afloop van 745 m3/s na 430.
Noord van Barcelona tot by Blanes strek 'n byna ononderbroke kuslyn my talle marinas. By Blanes begin die beroemde Costa Brava. Die kusgebied met goue sandstrande, kristalhelder see en rotsuitsteeksels en -inhamme, regaf kranse en denne en eikewoude is 'n gesogte toeristebestemming. Aan die binneland van die Costa Brava word goed bewaarde Middeleeuse dorpies in tipies mediterreense landskappe aangetref. In die voetheuwels van die Pireneë word forelgevulde strome en beskermde mere aangetref.
Katalonië se klimaat is tipies mediterreens met lang sonnige dae, matige winters en warm somers. Die Pireneë en omliggende hoogliggende gebied het 'n klimaat tipies van hoogliggend gebiede met temperature wat onder vriespunt daal, jaarlikse reënval van meer as 1000 mm en volop sneeu in die winter. Langs die kus is die klimaat matig met warmer weer in die suide en natter toestande in die noorde. In die binneland weg van die see het Katalonië 'n kontinentale mediterreense klimaat met koue winter- en baie warm somersdae.
Taal
Katalaans, wat as Katalonië se eie taal beskou word, is een van drie tale wat amptelike status in Katalonië geniet. Die ander is Spaans, of beter Kastiliaans, wat die amptelike taal in die hele Spanje is, en Aranees (as variant van Oksitaans) wat in die Val d'Aran (Aranvallei) gepraat word. Al drie Katalonië se tale is Romaanse tale en stam van die alledaagse vorm van Latyn af wat in die gebied gepraat is na die romanisering van die Iberiese Skiereiland.
Die oudste bekende tekste wat in Katalaans geskryf is, is fragmente van die Katalaanse weergawe van die Forum ludicum en die boek van preke Les Homilies d'Organyà wat uit die 12de eeu dateer. In die 13de en 14de eeue het Katalaans die hoogtepunt van gegrafiese uitbreiding bereik soos die Aragonese kroon sy gebied uitgebrei het. Die vooruitgang van Katalaans is egter beëindig met die vereniging van die kroon van Katalonië en Kastilië in 1474. Na die Spaanse Opvolgingsoorlog (1705–1715) het Philip V die amptelike gebruik van Katalaans verbied en is Katalaans ten gunste van Spaans onderdruk. Eers tydens die Katalaanse renaissance (Renaixença) in die laat 19de eeu sou die taal 'n herlewing begin. Katalaans is weer as literêre taal gebruik en Katalaans as Kultuurtaal is gestimuleer deur onder meer die Jocs Florals (Gebloemde Spele) digkompetisies. In 1906 het die eerste Katalaanse Taalkongres 3000 deelnemers getrek en in 1907 is die Institut d'Estudis Catalans gestig wat in 1913 die Normes ortogràfiques (Spelreëls) en in 1917 die Diccionari ortogràfic (Spelwoordeboek) gepubliseer het. Dit is in 1918 gevolg deur die Gramàtica catalana (Katalaanse grammatika) deur Pompeu Fabra in 1918.
Tydens die Tweede Spaanse Republiek (1931–1939), is Katalaans se amptelike status vir die eerste keer in verskeie eeue herstel. Die Spaanse Burgeroorlog en die diktatorskap van Franco (1939–1975) sou die proses egter verder vertraag en Katalaans is weereens as openbare taal verbied. Met die demokratisering van Spanje in die laat 1970's is die status van Katalaans herstel en kon die taal uiteindelik volledig herstel. Dit word tans in skole, die media, ekonomiese en kulturele sfere gebruik. Katalaans is die taal van die outonome regering en openbare instansies in Katalonië. Openbare onderwys is hoofsaaklik in Katalaans en besighede word verplig om alle inligting (bv. spyskaarte, plakkate ens.) in Katalaans te vertoon en kan beboet of andersins gestraf word indien die regulasies oortree word. Dit is moontlik gemaak deur 'n regeringsbeleid wat sedert 1983 die taal beskerm en ondersteun en deur die invoer van 'n taalwet in 1997 wat vermeerderde gebruik van Katalaans ten doel het en aksies in plek stel waar dit die nodigste is. Die wette van Katalonië erken egter ook die regte van die groot aantal Spaanssprekende inwoners van Katalonië, en Spaans kan in alle gevalle sonder diskriminasie vir openbare en privaat doeleindes gebruik word.
Die Statuut van Outonomie van 1979 het ook die Oksitaanse taal in sy Aranese variëteit erken met spesiale beskerming in die Aranvallei. Die klein gebied met 7 000 inwoners is tans die enigste plek ter wêreld waar Oksitaans, wat hoofsaaklik in die Suide van Frankryk en in 'n paar Italiaanse valleie gepraat word, amptelike status geniet. Sedert 9 Augustus 2006 geniet Aranees ook amptelike status in die hele Katalonië.
<br style="clear:both;" />
Internasionale handelsbetrekkinge
Katalonië handhaaf sy eie internasionale handelsbetrekkinge. Vir die handel met die buiteland is internasionale handelskamers gestig soos die Cambra de Comerç Brasil-Catalunya.
Liriek
Liriek (Grieks λύρα (lura), wat "lier" beteken) is volgens die letterkunde die versamelnaam vir tekste, meestal  poësie, waarin daar spontaan uiting gegee word aan ŉ subjektiewe persoonlike gevoelservaring deur dikwels gebruik te maak van ŉ musikale of ritmiese ondertoon. Dit word onderskei van drama en epiek in dat daar in suiwer liriek slegs ŉ ongeïdentifiseerde spreker of verteller aan die woord is en geen karakters of gebeure nie. Tipiese vorme hiervan is die sonnet, ode, ditirambe, himne, elegie en epigram.
Aristoteles, in sy Poëtika 1447a, vermeld liriese digkuns (kitharistike uitgevoer saam met die cithara, ŉ tipe "lier") saam met drama, epiek, dans, skilderkuns en ander vorme van mimesis. Die liriese gedig wat terugdateer na die Romantiese era, besit sommige tematiese voorgangers in die Oud-Griekse en Romaanse vers, maar die antieke definisie is gegrond op metriese kriteria, en is in argaïese en klassieke Griekse kultuur voorveronderstel as lewendige optredes vergesel van snaarinstrument.
Een van die eerste liriese digters was Sappho en van die belangrikste genres onder die liriek is die sonnet. ŉ Groot deel van die negentiende en twintigste-eeuse poësie behoort ook tot die liriek.
Björk
Björk Guðmundsdóttir (1965-) is 'n Yslandse sangeres, liedjieskrywer, komponis, aktrise en musiekregisseur. Sy maak in vele style musiek en span haar stem op allerhande ongewone maniere in. Björk is al met 14 Grammys, twee Golden Globes (een vir toneelspel), asook 'n Oscar-prys bekroon.
Haar platemaatskappy, One Little Indian, het in 2003 berig dat sy al meer as 15 miljoen albums wêreldwyd verkoop het. Dan is sy ook al 15de op VH1 se "The 100 Greatest Women in Rock and Roll" gelys sowel as 8ste op MTV se "22 Greatest Voices in Music".
Beginjare
Björk is op 21 November 1965 gebore en in Reykjavík grootgemaak. Haar musiekloopbaan het op die ouderdom van 11 begin toe sy in die laerskool begin het om klassieke klavier te studeer. Een van Björk se leermeesters het 'n opname gemaak van hoe Björk Tina Charles se liedjie I Love to Love sing en dit aan RÚV gestuur, wat toe die enigste radiostasie in Ysland was. Die opname is landwyd uitgesaai en 'n verteenwoordiger van die platemaatskappy Fálkinn het dit gehoor en haar 'n platekontrak aangebied. Die album Björk is toe opgeneem en in 1997 vrygestel.
In haar tienerjare is Björk deur punk beïnvloed en op 14 het sy 'n meisies-punkgroep gestig, Spit and Snot, wat kort daarna in 1979 gevolg is deur die jazz fusion-groep Exodus. In 1980 het sy van die musiekskool gegradueer. In 1981 het sy en basspeler Jakob Magnússon nog 'n groep gestig, genaamd Jam-80, wat later verander het na Tappi Tíkarrass (wat beteken "Prop die Teef se Gat" in Yslands). In dieselfde jaar het hul ook 'n uitgebreide liedjie vrygestel, genaamd "Bítið Fast í Vítið". Hul volgende album Miranda is in 1983 vrygestel.
Daarna het Björk met Einar Örn Benediktsson en Einar Melax van Purrkur Pillnikk meegewerk, asook Guðlaugur Óttarsson, Sigtryggur Baldursson en Birgir Mogensen van Þeyr. Nadat hulle 'n paar liedjies geskryf en vir twee weke gerepeteer het, het hul nuwe groep KUKL ("towenary" in Yslands) 'n nuwe klank geskep wat as Gothic rock beskryf kan word. Björk het tekens begin wys van haar handelsmerk-sangstyl, wat 'n gegil en geskreeu insluit.
Die groep het uiteindelik opgebreek, deels as gevolg van die staking van hul uitgewer, Gramm. Middel 1986 het heelwat van die lede van KUKL en die groep Medusa saamgekom om Smekkleysa (Slegte smaak) te stig. Hulle het 'n musikale afdeling geskep, weereens genaamd KUKL, maar het later besluit om dit na The Sugarcubes te vernoem.
Omfalos
duimnael|170px|Die omfalos van Delphi in die dorp se museum.
’n Omfalos is ’n godsdienstige steen of artefak. In Antieke Griekeland het die woord ὀμφαλός "middelpunt" beteken. In die Griekse mitologie het Zeus twee arende in teenoorgestelde rigtings oor die wêreld heen gestuur om mekaar by die middelpunt te ontmoet. Volgens die mites oor die ontstaan van die Orakel van Delphi het hul paaie regoor Delphi gekruis en dit is waar Zeus die omfalos geplaas het. Omfalos is ook die naam van die steen wat aan Kronos gegee is. In die antieke wêreld van die Mediterreense gebied was dit ’n magtige godsdienstige simbool.
"Omfalossindroom" verwys na die geloof dat ’n plek met geopolitieke mag die belangrikste plek in die wêreld is.
Delphi
Volgens die meeste verhale was die omfalos in die adyton (’n heilige plek in die Tempel van Apollo by Delphi waar die Pitia gesit het). Die steen self (wat dalk ’n kopie is) het ’n gravering van ’n net met knope wat die oppervlak bedek. Dit is hol binne en verteenwoordig die klip wat Rhea in babaklere toegedraai en aan Kronos gegee het terwyl sy voorgegee het dit is Zeus sodat sy Kronos om die bos kon lei. (Kronos was die pa wat al sy kinders ingesluk het om te keer dat een van hulle sy bewind omverwerp soos wat hy met sy eie pa, Uranus, gedoen het.)
Chichén Itzá
Met 'n amptelike oppervlak van 1547 hektaar is Chichén Itzá een van die grootste argeologiese vondsplekke in Yucatán. Die sentrum word deur talle monumentale voorstellingstelsels met 'n godsdienstige en politieke agtergrond beheers, wat deur die behuisingskomplekse van die boonste bevolkingsklas omring word. Die hele terrein word deur 'n groot, grotendeels bewaarde Trappiramide gekenmerk.
Omfalos
Delphi
Daar is geglo omfalosstene laat regstreekse kommunikasie met die gode toe. Holland (1933) het voorgestel die steen was hol sodat die orakel bedwelmende walms kon inasem. Erwin Rohde het geskryf die Piton by Delphi was ’n aardgees wat deur Apollo verslaan en onder die omfalos begrawe is.
Chichén Itzá
Tussen die 8ste en die 11de eeu moet hierdie stad 'n nasionaal belangrike rol gespeel het. Hoe dit gelyk het, kon tot vandag nog nie presies bepaal word nie. Dit is uniek hoe verskillende argitektoniese style in Chichén Itzá langs mekaar vertoon. Benewens geboue in 'n gewysigde Puuc-styl is daar ontwerpe wat Tolteekse kenmerke toon. In die verlede is dit dikwels aan 'n direkte invloed van emigrante uit Sentraal-Meksiko en oorwinnaars van Tula toegeskryf. Vandag word dit egter aan diffusionistiese modelle met 'n verreikende gelyktydigheid van verskillende style in die monumentale geboue toegeskryf.
Chichén Itzá was een van die grootste Majastede en waarskynlik een van die mitiese groot stede, of Tollans, waarna in die latere Meso-Amerikaanse letterkunde verwys word. Die stad kan die mees uiteenlopende bevolking in die Majawêreld gehad het, 'n faktor wat tot die verskeidenheid aan argitektoniese style op die terrein kon bygedra het. Die ruïnes van Chichén Itzá is federale eiendom, en die bestuurderskap van die terrein word deur Meksiko se Instituto Nacional de Antropología e Historia ("Nasionale Instituut vir Antropologie en Geskiedenis") gehandhaaf. Die land onder die monumente was in privaat besit tot 29 Maart 2010, toe dit deur die deelstaat Yucatán aangekoop is.
Die Voor-Spaanse stad van Chichén Itzá is in 1988 deur Unesco as wêrelderfenisgebied gelys. Dit is die tweede mees besoeke argeologiese terrein in Meksiko net na Teotihuacán, met sowat 2,6 miljoen besoekers in 2017. Op 30 Maart 2015 is die argeologiese terrein by die Internasionale Register van Kulturele Eiendom onder spesiale beskerming van die Haagse Konvensie oor die Beskerming van Kulturele Eiendom tydens Gewapende Konflikte gelys.
Margaret Bakkes
Margaret Magdel Bakkes (14 Desember 1931, Sterkstroom – 29 Junie 2016; gebore Aucamp) was 'n Afrikaanse skrywer van romans, kort- en jeugverhale. Sy het ongeveer dertig boeke en kortverhale geskryf. Haar werk sluit onder meer in: die romans Elegie vir ’n onbekende en Susanna die geliefde, asook die kortverhaalbundels Sing vir ons, Matilde en ’n Baksel in die môre.
Sy was getroud met die geskiedskrywer Cas Bakkes en het vier kinders gehad: Johannes, Marius, Matilde en Christiaan. Beide Johannes (C. Johan Bakkes) en Christiaan (Christiaan Bakkes) is ook skrywers. Sy was 'n niggie van Hennie Aucamp.
Lewe en werk
Margaret Magdel Aucamp is op 14 Desember 1931 op die plaas Klapkloof in die distrik Sterkstroom gebore as die oudste kind van Hendrik Aucamp en Matilda de Villiers. Die bekende skrywer Hennie Aucamp is ’n neef van haar. As gevolg van die depressie kan haar pa en oupa nie saam ’n bestaan op die plaas Klapkloof maak nie en toe sy ongeveer drie jaar oud is, kry haar pa werk as bestuurder van ’n melkplaas in die Transvaal. Die gesin trek baie, want ná die werk by die melkplaas kry haar pa ’n pos by die Departement Landbou en hulle bly onder andere in Pretoria, Brits, Döhne, Grootfontein en toe weer in Pretoria. Wanneer sy twaalf jaar oud is, sterf haar oupa en hulle keer weer terug na haar geboorteplek op Klapkloof, wat aan die voet van die Stormberge geleë is. Haar skoolopleiding ontvang sy dan onder andere aan Queenstown Girls High School, waarna sy matrikuleer aan Sterkstroom Hoërskool.
Na skool werk sy ’n jaar lank in die Staatsvertaalburo in Pretoria. Daarna studeer sy aan die Universiteit van Pretoria en die Pretoriase Onderwyskollege met Afrikaans, Engels en Geskiedenis as hoofvakke en behaal ’n B.A.-graad en ’n Hoër Onderwysdiploma. As student loseer sy by die weduwee Bakkes, waar sy haar toekomstige man, die historikus dr. Casparus Marius Bakkes, ontmoet. Sy hou vir twee jaar lank skool aan Clapham High School in Pretoria en trou dan in 1955 met Cas Bakkes. Hulle bly eers in Pretoria, trek dan na Stellenbosch en vestig hulle later in Saldanha, waar haar man aangestel word as dosent aan die militêre akademie. Hier woon die gesin vir twaalf jaar waarna hulle terugkeer na Pretoria en hulle eindelik in Waterkloofrif vestig. In 1965 word ’n kwaadaardige melanoom by haar gediagnoseer, maar na intensiewe behandeling herstel sy volkome. Die egpaar het vier kinders, naamlik Johannes, Marius, Matilde en Christiaan. Christiaan en Johan volg in hulle moeder se voetspore en publiseer elkeen verskeie boeke, Christiaan hoofsaaklik oor sy ondervindinge as veldwagter en Johan oor die vele reise wat hy wêreldwyd na hoofsaaklik ongerepte en veraf geleë bestemmings onderneem. Nadat die kinders uit die huis is, onderneem sy ’n reis na Europa met die geld wat sy uit haar skryfwerk verdien het. Sy en haar man tree eindelik in die Paarl af, waar Cas in Januarie 2016 na ’n lang siekte oorlede is.
Sy was ’n lid van die Pretoriase tak van die internasionale skrywersorganisasie PEN en tree as spreker by verskeie byeenkomste op, waaronder die Woordfees op Stellenbosch en die Boekjol by die Universiteit van Pretoria, terwyl sy in 2007 die Bloemfonteinse Skrywersvereniging se jaarlikse slypskool aanbied. In haar vrye tyd skilder sy ook graag. Sy is op 29 Junie 2016 oorlede.
Kortverhale
Sy begin haar skryfloopbaan deur kortverhale in tydskrifte te publiseer. Haar eerste kortverhaal verskyn in 1954 in Rooi Rose en vanaf 1973 publiseer sy ook verhale in Tydskrif vir Letterkunde en Standpunte.
As kortverhaalskrywer trek sy vir die eerste keer ernstige aandag wanneer van haar gevoelvolle streekverhale saam met verhale van haar neef Hennie Aucamp in ŉ Baksel in die môre verskyn. In Die vuurdoop word die seun Daantjie uitgebeeld, wat ná sy krisiservaring met die Engelse met groter volwassenheid en rypheid na die wêreld kyk. Daarna publiseer sy verskeie kortverhaalbundels.
Wat op die middag verwoes word in 1981 en daarna wyd in skole in Kaapland voorgeskryf. In dié bundel speel dood en ontnugtering, dikwels geplaas teen die agtergrond van die Anglo-Boereoorlog, ’n prominente rol. Dit bevat egter ook verhale soos Die eerste klip, waar die enkeling se botsing met die morele opvattings van hierdie tyd tot ondergang lei. In hierdie verhaal trap ’n meisie oor die tou, waarna sy ingekerker word.
In Sing vir ons, Mathilda (met die subtitel verhale oor die begin en die einde) staan die dood en kennismaking met die dood dikwels sentraal. Die titelverhaal bestryk feitlik die hele leeftyd van die hoofkarakter, Matilda, wat na ’n sorgelose jeug gevul met sang ’n eerste kennismaking met die dood het. Hierna is daar groeiende eensaamheid in haar lewe wanneer haar nabye familie en vriende geleidelik afsterf, ook haar man, wat indirek haar sangstem stilmaak. Jare later is die krisis oomblik wanneer ’n afgeleefde suster die ou versoek rig: “Sing vir ons, Matilda” en sy tog sing. Die woorde van die liedjie wat sy aan die begin gesing het, dra egter nou die insig en berusting van ’n leeftyd. Inkrimp is ’n verhaal oor die al kleiner wordende fisieke ruimte van ’n ou vrou, van huis na hotelkamer, tehuis, hospitaalbed en eindelik graf. Vroeëre besittings verminder sodat sy later slegs die basiese oorhou en sy neem afskeid van meubels en gordyne en dies meer. Ook haar psigiese ruimte krimp, veral gekenmerk deur die feit dat die verhaal uit die skoondogter se perspektief vertel word. Voorheen was sy die vyand, maar nou is sy die enigste een wat vir haar sorg, met haar eie kinders wat haar selde besoek. Algaande verloor sy so alle intieme kontak met die buitewêreld. Benewens die nege doodsverhale is daar ook twee beginverhale oor seuns in die bundel. Die verhoudings tussen mense is deurentyd die kernpunt van die verhale, soos in Die windbuks, waar ’n seuntjie die harde les leer dat grootmense nie vertrou kan word nie, selfs nie eens sy eie vader nie.
Die langste nag en ander verhale is ’n keur uit haar kortverhale wat vroeër in tydskrifte verskyn het. Temas sluit in persoonlike verhoudings tussen man, vrou en kinders in die huisgesin en die geborgenheid wat hieruit spruit. Die troudag word deur Annemarie van Niekerk opgeneem in die versamelbundel Vrouevertellers 1843–1993.
Ontheemdes het as subtitel vertellings van ander mense, ander plekke en ander tye, waarin die skrywer met meelewing die lot van die ontworteldes van die verhale vertel. Daar is onder andere Russiese ontheemdes in Afrika, terwyl Grafskrifte vertel van huise en ’n dorpie wat sterf nadat die inwoners weggetrek het.
Die reise van Olga Dolsjikowa en ander omswerwinge beeld mense uit wat ten spyte van hulle omswerwinge nie hulle droom of passie in vervulling kon laat gaan nie. Die klem op reis in die titel is omdat die mees deurslaggewende dinge gebeur wanneer grense oorgesteek word, en die mees ingrypende insigte opdaag wanneer die veiligheid van ’n bekende omgewing agtergelaat word. In die titelverhaal verbind die verteller haar eie treinreis in Rusland met die Russiese literatuur. Tydens haar eie treinreis hoor sy die verhaal van Olga Dolsjikowa, wat reeds twintig jaar lank een keer per maand die reis van 650 kilometer van Moskou na St. Petersburg aflê om ’n naweek deur te bring naby haar geliefde, wat getroud is met ’n ander. Eindelik suggereer die slot dat reise soos dié van Olga en die verhale daaroor geen einde het nie en dat dit tot in die oneindigheid sal voortduur. Ná ’n dubbele mastektomie bied ’n vrou in Geen sagte troos aanvanklik weerstand teen haar man se seksuele toenadering, maar vind eindelik juis in sy omhelsing skuiling en heling. Die hoofkarakter in Die rooi draad se lewensideaal was om soldaat te wees. As middeljarige gaan hierdie wens in vervulling, maar nou is dit gedwonge en gaan dit gepaard met vrees en ervaring van die dood, die teenkant van die romantiese ideaal. Die groot verskil tussen droom en werklikheid vind ook uiting in Op soek na Henk Haringa. Hierin reis ’n Suid-Afrikaner na Nederland op soek na die penmaat van sy jeugjare, maar vind uit dat hy reeds jare gelede oorlede is. Van sy drome om te reis en die wêreld te sien het daar niks van gekom nie en hy was al die jare slegs stuurman op die Amsterdamse gragte. Die verhale se krag lê deurentyd in die delikate peiling van situasies en gevoelens, eerder as in die verblindende insig aan die einde.
Littekens verteenwoordig ’n hoogtepunt in haar kortverhaalkuns en hierdie bundel hanteer seerkry, verlies, afskeid, siekte, dood, die liefde – alles wat in die lewe wonde laat. Sy neem dan bestek op van ’n lewe se wonde wat genees het sodat net die litteken bly. Vele kere is daar egter nie ’n afsluiting nie, met die volgende wond wat wag. In Manus was ’n sagte man skiet Manus die moordenaar van sy seun dood en voltooi so die sirkel van weerwraak, maar dan wag die onvermydelike boetedoening. In Keuses sien die ouma in haar dogter se leed oor ’n verlore kind die herhaling van haar eie leed, met die wete dat elke kind ’n lewe van seerkry te wagte kan wees. Eietydse gebeure soos plaasmoorde, emigrasie, grondverlies en gesinsgeweld vorm die basis vir sommige verhale, wat aan die bundel ook ’n aktuele betekenis gee.
Verskeie van haar verhale is in Nederlands vertaal en van haar publikasies verskyn ook in die Vlaamse tydskrif ZAN. Haar kortverhale word opgeneem in verskeie versamelbundels, waaronder Vertellers, Hoogtepunte in die Afrikaanse kortverhaalkuns, Biltong en barakat, Die Afrikaanse kortverhaalboek, Vertellers 2, Dogters van Afrika, Vrou: mens, Kortgolf, Dit kom van ver af, Vrouevertellers 1843–1993, Boereoorlogstories, Uit die kontreie vandaan, Kortverhale vir verkenning, Vuurslag, Op Afrikaanse werf, Sarie: 40 flitsverhale en Wys my waar is Timboektoe. Die kortverhaal Die hut op Hartbeesvlakte word in die versamelbundel Om lief te hê opgeneem, wat ’n keur bevat van die mooiste liefdesverhale wat in Sarie verskyn het. Die skets Sevilla verskyn in Stad en stedelig, ’n versamelbundel met sketse en vertellings oor wêreldstede.
Romans en novelles
In haar langer werk skryf sy aanvanklik meer populêre prosa en sy maak haar merk as skrywer van vervolgverhale vir tydskrifte. Haar statuur en gewildheid word daarin geïllustreer dat toe die eerste uitgawe van die Sondagkoerant Dagbreek in 1965 verskyn, dit ’n nuwe vervolgverhaal van haar bevat. In die sestigs begin sy op aandrang van die uitgewer Leon Rousseau van Human & Rousseau om van hierdie verhale in boekvorm te laat verskyn, waarvan Die ver reis, wat oorspronklik as vervolgverhaal in Die Huisgenoot verskyn het, in 1966 die eerste is. By omdraai verby is ’n studenteroman waarin die heldin moet kies tussen die stabiliteit van ’n standvastige jongman of die opwinding van ’n dwelmverslaafde, ankerlose student. In Beroering op Bergdal neem Bernard Louw vir ses maande afskeid van Liesel om terug te keer na Bergdal. Dit is egter nie duidelik of hulle verhouding hierdie skeiding sal kan oorleef nie, veral nie met die gebeure wat op Bergdal op hom wag nie. Bitterwater is ’n liefdesverhaal en Soetdoring is die vervolg daarop. In Bitterwater verlaat Margo haar oorbeskermde ouers se huis om op die afgeleë Rietput te gaan skoolhou. Hier moet sy kies tussen ’n sagsinnige en verstandige man of ’n onstuimige, hartstogtelike man. Sy laat haar deur haar hart lei, maar ’n vrou se hart kan haar swaar paaie laat loop. Sy kry ’n tweede kans in Soetdoring, maar daardie enkele verkeerde keuse laat hom ook in ’n volgende generasie geld. Margo se dogter moet deur jare se verwerping en kwaadwilligheid werk voordat sy geluk kan vind. Die wêreld is klein en hierdie geluk wag vir haar op ’n plek wat sy nooit vermoed het nie. Hierdie boeke word later saam heruitgegee as Bitterwater en Soetdoring.
Klein land van die liefde verskyn in 1976. Hierin is Karolien de Villiers ’n arbeidsterapeut wat na een jaar in haar beroep terugkeer na haar jeugdorp, Heuningpoort, om te trou.
Brood en klip en Altyd kom die somer weer speel beide in die Stormberge af. In Brood en klip woon drie broers ná hulle ouers se dood alleen op ’n pragtige plaas in die berge. Waar daar voorheen egter altyd vrede en vreugde in die huis was, is daar nou onmin, want op die naburige dorp is daar ’n meisie wat maar net nie kan besluit aan wie van die twee oudste broers sy haar moet verloof nie. Nadat Mia in Altyd kom die somer weer twee liefdesteleurstellings gehad het, vlug sy na die familieplaas waar sy niemand toelaat om te naby aan haar te kom nie. Die somer keer egter terug op ’n mooi dag en so ’n dag moet ’n mens met iemand deel. Hierdie twee verhale word later saam heruitgegee in Verhale van die Stormberge.
In ’n Ver plek vir Zilla studeer die plaasmeisie Zilla Fourie skilderkuns op universiteit. Sy raak verlief op die beeldhoustudent Piero Basson, wat na sy pa se dood saam met sy Italiaanse ma besluit om na Florence in Italië te emigreer. Piero wil hê dat Zilla in Italië verder moet studeer, maar sy besluit om eers net die somervakansie aan die einde van haar eerste jaar in Florence deur te bring. In Florence ontdek sy dat Piero se ma terselfdertyd die beeldskone Guilia genooi het om ook by hulle te kuier.
In Terug van Weggewees (later heruitgegee as Terug van die doringpad) moet Ciska self ’n plaas bestuur en probeer om haar weerbarstige kinders, veral Adrian, te hanteer. Hierdie boek word in Engels vertaal deur Madeleine van Biljon as The road back.
Later begin Bakkes om die roman, eerder as die vervolgverhaal, te beoefen. Hierdie wending in haar skryfwerk kan benewens die verandering in tegniek veral waargeneem word in die inhoud. Daar is nou ’n groter fokus op die streek, sy mense en sy geskiedenis in samehang met die landsgeskiedenis en stilisties is die skryfwerk meer gestroop.
Elegie vir ’n onbekende hanteer ’n fiktiewe lewensverhaal rondom skamele historiese gegewens van ’n hawelose ongehude moeder (die 21-jarige Helena Catharina Suzanna Dreyer) wat enkele dae na die geboorte van haar babadogter op 1 Julie 1877 op Wepener oorlede is. Margaret Bakkes het haar vertrekpunt vir hierdie verhaal gevind in laat-negentiende-eeuse dokumente by die Weesheer in Bloemfontein. Uit hierdie dokumente skep sy ’n moontlike lewensverhaal vir die onbekende vrou waaruit die liefdeloosheid, verwerping en menslike kortsigtigheid op ontroerende wyse vergestalt word. Toe Helena Dreyer op 26 Julie 1855 op Cradock gebore is, het haar vader vreugdeloos die nag ingery, want hy wou nog ’n kind gehad het, maar nie ’n dogter nie. Hy verstoot dus sy dogter. Eindelik sterf sy nadat sy ook geboorte geskenk het, sodat die kringloop weer van vooraf kan begin.
My ouma in kaneel is ’n outobiografiese vertelling waarin sy haar grootwordjare in die Stormberge beskryf. Klein Magriet se onthou loop terug na die oggend toe hulle gehoor het dat hulle van die plaas in die Stormberge af moet weggaan. Dit is vir haar baie pynlik om afskeid te neem, veral van haar geliefde ouma saam met wie sy altyd allerhande avonture op die plaas meegemaak het. Soos sy grootword, kry sy meer begrip oor die redes en besluite waarom hulle moes wegtrek, maar sy het steeds ’n hunkering om by haar ouma te wees, die enigste mens met wie sy kan praat daaroor dat sy met die helm gebore is. Hierdie verhaal speel af teen die agtergrond van die Groot Depressie en die jare tot net ná die Tweede Wêreldoorlog en vertel die verhaal van ’n jong meisie se ervaring van grootword en die ontwaking van emosie, eerste liefde en lyflike sensasie. Daar is ook die wrede ontnugtering wanneer sy groot genoeg word om te besef mense is nie wie jy dink hulle is nie.
Hierdie boek word opgevolg met Kroniek van die sewe blou waens, waarin die lewe van die Trekkerleier Gert Maritz, die broer van Susanna Smit, uitgebeeld word. Die titel verwys na die waens waarmee hy die Groot Trek aangepak het. Hy was wabouer van beroep en het die waens wat hy self gebou het, helderblou geverf. Die verhaal begin met sy kinderdae in die Suurveld, met sy vroeë ervarings van die strooptogte van die Xhosas en daarna sy opstand teen die Britse oorheersing en hulle wanbestuur van die sake aan die grens. Hy word verkies tot President-Regter van die eerste Trekkerrepubliek. Boeiend is die beskrywing van die ontberings op die trek en sy verhoudings met die ander Trekkerleiers en sy vrou, Angenitha.
Die novelle Klara kom tuis ondersoek die wroeging wat die jong vrou Klara ondergaan wanneer sy baie jonk trou en dan sukkel om aan te pas by die werklikhede van die getroude lewe. Selfs binne ’n gelukkige huwelik ondervind sy groot eensaamheid en word ook blootgestel aan die versoeking van ander mans wat haar aanvul waar haar eggenoot nie kan nie. Sy vind ook dat haar persoonlike ambisies bitter moeilik bereik kan word binne ’n huwelik en sy begin ’n reis na selfvervulling en aanvaarding.
Verskeie van haar romans word later in omnibusvorm heruitgegee. Van haar werk word vir skole voorgeskryf en vyf van haar romans is oor die radio voorgelees.
Eerbewyse
In 1989 ontvang Margaret saam met Hennie Aucamp en wyle Jan Aucamp van De Aar ’n erepenning van die Sterkstroom Rapportryerskorps in samewerking met die Direktoraat Kultuursake. In 2011 ken die Stellenbosse Woordfees hulle Woordtrofee-medalje aan haar toe vir haar lewenswerk en word sy by die fees met ook met ’n profielaanbieding gehuldig.
Gereformeerde kerk Heidelberg
Die Gereformeerde kerk Heidelberg is ’n gemeente van die Gereformeerde Kerke in Suid-Afrika op die dorp Heidelberg, Gauteng.
Amphilectus unciger
Amphilectus unciger is 'n sponsspesie in die taksonomiese indeling van die Demospongiae (gewone sponse). Die liggaam van die spons bestaan uit kieselnaalde en sponginevesels en is in staat om baie water op te neem.
Gereformeerde kerk Heidelberg
Agtergrond
duimnael|links|240px|Die kerkgebou kort nadat dit voltooi is. Dis in gebruik geneem op [[27 Oktober 1951.]]
duimnael|320px|links|Dié foto van is geneem nadat ds. [[P.S. Snyman 'n hoeksteen, waarop hy sit (regs), in Mei 1899 gelê het, maar die gemeente se webtuiste maak nie melding van 'n kerk wat in 1899 gebou is nie; net dié van 1890.]]
Annake de Villiers
Annake de Villiers (19 Junie 1975 - 24 April 2012) was 'n veelsydige Suid-Afrikaanse violis. Sy het solo-uitvoerings aangebied en saam met verskeie simfonieorkeste opgetree. Sy het ook saam met talle kunstenaars, waaronder Lize Beekman, Rocco de Villiers, Coenie de Villiers en die pianis Janine Neethling opgetree.
Amphilectus unciger
Die spons behoort tot die genus Amphilectus en tot die familie Esperiopsidae. Die wetenskaplike naam van die spesie is die eerste keer geldig gepubliseer in 1928 deur Topsent.
Gereformeerde kerk Heidelberg
Agtergrond
Die oorspronklike ontstaan van die Gereformeerde gemeente van Heidelberg dateer van omtrent 1860. In 1859 het ds. Dirk Postma, later professor van die Teologiese Skool Burgersdorp, die Gereformeerde kerk Rustenburg gestig en spoedig daarna ook Potchefstroom en Pretoria. Op sy deurreise van Potchefstroom na Pretoria is ’n klein gemeente in die wyk Kliprivier, Heidelberg, uit Potchefstroom en Pretoria gevorm. Van die eerste lidmate wat destyds tot dié gemeente behoort het, was A. du Preez, indertyd kommandant, en Christiaan Dreyer. In dié tyd het die gemeentetjie as wyk onder die gemeente Pretoria gekom. Vanuit Kliprivier het die wyk hom uitgebrei na Rodekoppen en Suikerbosrand en tot Heidelberg. Dié dele het toe lankal gesorteer onder die gemeente van Potchefstroom.
Annake de Villiers
De Villiers het in 1993 aan die Hoërskool Sentraal gematrikuleer. In 1996 ontvang sy haar B.A.-musiekgraad aan Kovsies, waarna sy haar professionele loopbaan by die destydse TRUK-orkes begin het.
Gereformeerde kerk Heidelberg
Eerste kerk
Net ná die stigting van die gemeente is besluit om 'n kerk te laat bou. Kollektelyste is in die gemeente rondgeneem om geld in te samel om die boukoste te dek. Op 26 April 1890 om tienuur die oggend het die hoeksteenlegging van die kerk plaasgevind deur pres. Paul Kruger van die Zuid-Afrikaansche Republiek. Die kerkgebou is presies drie maande later, op 26 Julie 1890, in gebruik geneem. (Volgens ’n ander bron het genl. Piet Joubert die hoeksteen op 25 April 1890 gelê en is dit op 25 Julie 1890 ingewy.)
Annake de Villiers
Sy is drie keer genooi om vir die prins van Djedda in die Seychelle op te tree. In 2004 het sy saam met die Amerikaanse popsanger Josh Groban tydens sy plaaslike toer opgetree.
Gereformeerde kerk Heidelberg
Eerste kerk
Die eerste kerkie is blykbaar in 1899 vergroot of vervang, want 'n foto het behoue gebly waar ds. P.S. Snyman die hoeksteen van 'n kerk in Mei 1899 lê.
Annake de Villiers
De Villiers was die eks-vrou van die operasanger Jannie Moolman. Hulle het hul planne om te skei in 2010 aangekondig.
Gereformeerde kerk Heidelberg
Vroeë leraars
Die gemeente was vir eers ’n konsulentsgemeente en ds. Petrus Postma van Pretoria word die konsulent. Maar vanaf haar stigting het die gemeente dadelik in onderhandeling getree om saam met Middelburg en Bethal ’n predikant te beroep, wie se standplaas dan Heidelberg sou wees. Dié plan is met die goeie ooreenstemming van al drie gemeente uitgevoer en ds. P.S. Snyman, destyds predikant van Barkly-Oos, neem die beroep aan en word op 31 Julie 1891 op Heidelberg bevestig. Met groot ywer het dié leraar die gemeente bedien van 1891 tot Januarie 1900. Ook het hy veel gedoen ter bevordering en vir die vooruitgang van die Gereformeerde Kerk in die destydse Oos-Transvaal.
In die Driejarige Oorlog het ds. Snyman saam met sy gemeente uitgetrek om die stryd ter wille van hul vaderland aan te knoop. Hy het hulle steeds bedien met die Woord, hulle kragtig aangemoedig en ook as ’n dapper krygsman saam met hulle gestry. By Ladysmith het hy ernstig siek geword van die koors. Hierna het hy teruggekeer na sy huis op Heidelberg en is kort daarna hier oorlede op 17 Januarie 1900. Hy is diep betreur deur sy gemeente en op die hele Heidelberg waar almal hom liefgehad het.
Annake de Villiers
De Villiers het haarself op haar pa se plaas Bankpan naby Steynsrus in die kop geskiet. Sy was alleen saam met Lize Beekman tuis. Die rewolwer, 'n .38-Special, het aan haar pa behoort.
Gereformeerde kerk Heidelberg
Vroeë leraars
Weens die oorlogsomstandighede was die gemeente Heidelberg toe geruime tyd vakant. Die twee beroep het geval op prop. W.J. de Klerk, wat op 5 September 1903 as herder en leraar van die gemeente bevestig is. Hierdie predikant kon nie lank hier arbei nie aangesien hy reeds in 1904 beroep is na Johannesburg. Aangesien dit vir die groot stadsgemeente baie nodig was om ’n vaste predikant te hê, het ds. De Klerk die beroep aangeneem en in Desember 1904 daarheen vertrek.
Daarna is ds. Petrus Postma, die stigter van die gemeente, vroeër van Pretoria en toe van Zeerust, beroep. Aangesien mense toe in Suid-Afrika ywerig was met CNO-skole en Heidelberg juis ’n goeie begin gemaak het met sy Volkskool, voel die predikant hom aangetrokke tot die beroep en kom hy in Januarie 1906 hierheen oor. In sy geseënde dienstyd op Heidelberg het ds. Postma aangenaam met ds. A.J. Louw van die plaaslike NG gemeente saamgewerk in die stigting van die verskillende onderwysinstellings, waarvoor Heidelberg beroemd geword het, en waarvan ds. A.J. Louw as die vader beskou kan word. Ook ds. J. van Belkum van die NH gemeente het hierin saamgewerk.
Ds. Postma moes, weens swak gesondheid, op 4 Oktober 1919 sy emeritaat aanvaar. Hy is onverwags oorlede, enkele ure ná die kerkraadsveragdering wat dit aan hom toestaan het.
Huidige kerk
Op 'n kerkraadsvergadering op 14 April 1939 het 'n brief van die susters van die gemeente gedien waarin hulle die kerkraad meegedeel het dat hulle "in stilte" 'n boufonds vir 'n nuwe kerkgebou bymekaargemaak het en wat reeds £112 bedra het. Die kerkraad het die skenking aanvaar en besluit om 'n boufonds te stig. Bouwerk sou eers begin sodra die fonds toereikend is. Intussen het die Tweede Wêreldoorlog van September 1939 tot 1945 gewoed met sy gepaardgaande boubeperkings. Die nuwe kerk, ontwerp deur Pieter Dykstra, is gevolglik eers in 1950 gebou. Mev. (ds.) N.H. van der Walt het die hoeksteen op 9 Desember daardie jaar gelê.
Justine Saunders
Justine Saunders (20 Februarie 1953 – 15 April 2007) was 'n Australiese aktrise. Sy was bekend vir haar rolle in die rolprente The Fringe Dwellers (1986) en Until the End of the World (1991), en in die televisiereekse Prisoner (1979) en Blue Heelers (1994).
T.J. Buning
'''Tj. (Tjaarda) Buning''' (23 Augustus 1901, Amsterdam, Nederland - † 22 Junie 1996, Suid-Afrika) was 'n letterkundige en professor in Afrikaans en Nederlands aan die Universiteit van Pretoria.
Lewe en werk
Buning is in Nederland gebore. Sy moeder wyk hierheen uit na die verowering van die Witwatersrand deur die Engelse troepe tydens die Anglo-Boereoorlog. In 1903 keer hulle terug na Suid-Afrika waar sy vader, voor die oorlog stasiemeester van Elandsfontein (wat later Germiston word), reeds oorlede is aan maagkoors opgedoen in die Irene konsentrasiekamp. Sy eerste skoolonderrig ontvang hy van verskeie CNO-onderwysers (onder andere J. van Melle), waarna hy na die dorpskole op Dullstroom en Ermelo gaan. Na matriek studeer hy verder aan die Transvaalse Universiteitskollege en die Pretoriase Normaalkollege. Hy behaal sy M.A.-graad in 1939 aan die Universiteit van Pretoria met ’n verhandeling oor Die kultuurhistoriese waarde van 'De Goede Hoop' . Vanaf 1920 is hy onderwyser aan verskillende skole in die distrikte van Lydenburg en Waterberg en aan die laerskool op Rustenburg. In 1934 word hy aangestel as dosent in Afrikaans aan die Universiteit van Pretoria en hy word later professor. In 1937 behaal hy sy M.Ed.-graad met ’n verhandeling oor Faktore wat ’n voorliefde vir letterkunde bepaal. Sy D.Litt.-graad behaal hy in 1937 aan die Universiteit van Pretoria met sy studie oor Afrikaanse versbou, wat gepubliseer word.
Skryfwerk
In sy drama ’n Man van eer bring hy ’n gewetenskonflik tot oplossing, maar die drama is steeds sielkundig ietwat oppervlakkig. Hierdie is sy enigste oorspronklik skeppende werk, waarna hy hom eerder besig hou met letterkundige kritiek en die samestelling van versamelbundels, veral uit die Nederlandse letterkunde. Veral in die dertigerjare is hy ’n belangrike letterkundige kritikus. Van sy verstegniese artikels verskyn in hierdie jare gereeld in Ons Tydskrif wat tussen 1933 en 1937 uitgegee word onder redaksie van M.S.B. Kritzinger. Sy proefskrif oor Afrikaanse versbou is vir geruime tyd die toonaangewende werk in Afrikaans oor hierdie onderwerp. Verder lewer hy bydraes tot verskeie boeke, onder andere Perspektief en profiel onder redaksie van P.J. Nienaber, waarin hy ’n profiel skryf oor H.A. Fagan. As samesteller is hy veral bekend vir die bloemlesing Uit ons digkuns – Gedigte vir jong Suid-Afrika, eerste uitgawe in 1935, ’n bundel wat daarna vele herdrukke beleef en gereeld voorgeskryf word. Saam met A.P. Grové stel hy die bundel Digters uit die lae lande: bloemlesing uit die moderne Nederlandse en Vlaamse poësie saam en verder is hy verantwoordelik vir die redaksie van Bloemlesing uit die werke van E. Douwes-Dekker (Multatuli) en saam met Stephanus Strydom ook van Jac van Looy, ’n keur uit sy prosa, Op die voorpunt: ’n bundel Nederlandse kort-kortverhale en De Man met de zilveren hoed en andere verhalen.