D.F._Malherbe
Bybelromans
Malherbe se trilogie van Bybelromans behandel grepe uit die geskiedenis van Israel, met die doel om dit as ’n spieëlbeeld vir die Afrikanervolk te wys en rigtinggewend te wees vir die bou en ontstaan van ’n volk. Hy wyk telkens af van die Bybelse gegewe wat as sentrale boustof vir sy verhale dien, sodat hy sy romanmotiewe dienstig kan wees. Die hart van Moab wys eer, wilskrag en doelgerigtheid uit as vernaamste lewensriglyne. Tussen die Moabiete en Hebreërs het daar ’n eeu-oue vete bestaan. Met wisselende sukses het hulle mekaar teengestaan, totdat die Hebreërs die groot Moabitiese koning, Eglon, op verraderlike wyse vermoor en sy leërmagte ’n beslissende neerlaag toegedien het (vgl. Rigters 3). Langsaam egter het die Moabiete weer op die been gekom en Azkar, ’n reusagtige Enakiet, word die draer van die nasionale wraakgedagte. Deur sy aansteeklike geesdrif slaag hy daarin om al die kragte van sy nasie te mobiliseer teen die erfvyand en in sy hart hoor hy “die onverwoesbare hartklop van Moab”. Azkar se grootse visioene van nasionale oorwinning en welvaart word egter wreed ontnugter deur die afvalligheid van die skone Ruth, dogter van die Moabitiese koning Eglon, vir wie hy lief is. Hy pleit egter tevergeefs by haar, want onder die invloed van Naomi het sy die ware God leer ken, en só afkerig geword van die heidense afgodediens dat sy ’n armoedige en onsekere bestaan in ’n vreemde land verkies het bo die hoogste eer in haar eie land. Azkar gaan na die land van die Hebreërs om Ruth met sy liefde terug te wen en om die sterkte van die vyand te verken. Op die bruilof van Boaz en Ruth word hy egter verneder en by sy terugkeer na Moab mobiliseer hy die leër vir die groot stryd teen die Hebreërs. Nog voor hy die sein vir die verenigde aanval op die Hebreërs kan gee, word ’n groot gedeelte van sy land oorrompel deur plunderende woestynhordes en Azkar en sy twee vernaamste hoofmanne sterf. Die aanhaling voor die titelblad is van belang vir volle begrip van die roman se boodskap: “Zou een volk kunnen geboren worden op eene eenige reize? Jes. 66:8”. Azkar het sy taak volbring, want hy het die Moabiete nasiebewus gemaak en hul vaderlandsliefde aangewakker. Al verdwyn hy van die toneel, en al word die vryheidsoorlog vertraag deur die onverwagte inval uit die woestyn, vroeër of later moet die stryd teen die Hebreërs losbars. Die hart van Moab word eervol vermeld tydens toekenning van die Hertzogprys vir 1933. Saul die worstelheld behandel die stryd teen afvalligheid, ambisie en aanbidding van die vreemde, soos dit uiting vind in die tragiese figuur van die eerste Israelse koning Saul en sy worsteling met God en God se uitverkore koning, naamlik Dawid. Saul se innerlike worstelstryd is die sentrale tema van die roman. Die roman begin na die oorlog teen Amalek, wat ’n krisismoment in die lewe van Saul was. Hoewel hy die Amalekiete verslaan het, was hy ongehoorsaam en het vir Agag, die koning van die Amalekiete, laat leef. Saul kom ook onder die invloed van Tirsa, die vrou van Agag, met wie hy trou. Tirsa se invloed gee ’n sielkundige motivering vir Saul se afvalligheid. Hy word verwerp as koning en die besef dat God hom verstoot het, laat hom in buie van sombere neerslagtigheid verval. Dawid, die sanger van Bethlehem, word gehaal om vir hom genesing vir sy siel te bring, maar Dawid is ’n getroue dienaar van God wat Saul sodoende telkens herinner aan sy eie afvalligheid. Eindelik, na vele wanhopige dade om in beheer te probeer bly, vergaan Saul op tragiese wyse. Hierdie roman word tussen Junie 1935 en November 1935 as Saterdag vervolgverhaal in Die Volksblad gepubliseer. In 1939 word die Hertzogprys vir Saul die worstelheld en Die profeet toegeken. Die Profeet behandel die stryd teen morele insinking en politieke valsheid en beeld die tragiese gevolge van verkeerde leiding uit. Hierdie roman verwerk die Bybelse gegewe van Jeremia in die tyd toe koning Sedekia ’n bondgenootskap wou sluit met die aartsvyand Egipte teen die oorheersing van Babel. Teen geweldige teenstand in laat die profeet Jeremia sy boodskap hoor dat Jerusalem verwoes sal word weens Israel se afgode-aanbidding en goddeloosheid. Jeremia se profesie word waar wanneer Nebukadneser teen Jerusalem optrek en die grootste deel van die volk in bannelingskap saamneem, waarna ’n gedeelte ook na Egipte geneem word vir uitdiening van hulle straf daar. Die styl van hierdie roman is ietwat saakliker en meer beheers as die gedronge en swaargetinte styl van die vorige twee boeke in die drieluik, wat daarvan die hoogtepunt in die trilogie maak. Die Hertzogprys word in 1939 aan Die profeet en Saul die worstelheld toegeken. Later sluit Boerprofeet by bostaande trilogie aan, deurdat die Bybelse profeet Amos as hoofkarakter se wedervaringe ook simbolies gelaai word in diens van die roeping van die Afrikaner en sy nasionalisme.