Ingrid_Winterbach
Prosa
Niggie speel af in die laaste maande van die Anglo-Boereoorlog, waar twee natuurwetenskaplikes (die geoloog Reitz Steyn, wat in Engeland opgelei is, en die natuurhistorikus Ben Maritz) uit die Kolonie vertrek om ’n getraumatiseerde jongeling (Abraham Fouché) na sy ouerhuis in Ladybrand in die Vrystaat te neem. Reeds met die aanvang van die verhaal kom hulle op die plaas van ’n boer aan wie se vrou drie maande tevore oorlede is en nou gedroom het dat ’n vrou met rooi hare, witgepoeierde gesig en ’n verehoedjie op haar kop aan hom verskyn het en hom om die bos gelei het. Hierdie vrouefiguur word deurlopend in die roman gewaar as simbool van die ontwykende voleinding en maak in Niggie met haar rooi hare naby die einde  van die roman haar eerste letterlike verskyning. Die geselskap kom ’n klein opvangskamp van ene generaal Bergh teë, waar hulle deur hulle eie magte aangehou word. Hier is die bitterbek Gert Smal in beheer, met Japie Stilgemoed (wie se gehoor aangetas is deur ’n bomontploffing en wat sy tyd gebruik deur te lees), die predikant Kosie Rijpma (wat kranksinnig geword het), Ruieben Wessels (wat sy been verloor het) en Seun (wat as gevolg van ’n haaslip skaars kan praat) die inwoners. Wanneer Seun ’n hoë koors ontwikkel, gaan Reitz en Ben na die geheimsinnige medisyneman Oompie, wat die toekoms kan voorspel. Hy voorspel die spoedige einde van die oorlog, maar ook dat die oorlog nie in hulle lewens of hulle kinders se kinders se lewens heeltemal uitgespeel sal wees nie, dat dit tevergeefs was. Interessant is die kontras tussen die geleerde Ben en Reitz en die leser Japie met die tradisionele beeld wat van die Boere in die oorlog geskets word. Ben en Reitz se lesings oor hulle vakgebiede lei ook tot indringende bespreking van die wetenskaplike benadering en die kontras daarvan met die godsdienstige en konserwatiewe benaderings. In uitvoering van ’n opdrag van generaal Bergh word Ben en Reitz gewond en op ’n plaas deur Boerevroue (onder wie die Niggie van die titel) verpleeg, tot aan die einde van die oorlog. Deur die boek na haar te vernoem, word gesuggereer dat daar ten spyte van misleiding tog heling kom, ook van die geestelike en emosionele wonde. Later gaan Reitz terug na Gert Smal se bergkamp om sy en Ben se joernale te gaan haal, maar vind die plek verlate en alles deur ’n vuur vernietig, sodat baie jare se werk so in die slag bly. Die roman is ’n aangrypende verkenning van die vergeefsheid van oorlog en stryd, die verganklikheid van alles en die kortstondigheid van geluk. Die karakters is slegs op die rand van die oorlog betrokke, sodat dit eintlik slegs ’n agtergrond vorm waarteen die karakters geskilder word. Almal van hulle verloor iets en moet dan die stukkies bymekaarmaak en verder probeer lewe, wat dan ook die feit aksentueer dat elkeen eindelik alleen gelaat word met sy eie verdriet. Daar is verder ook nie ’n netjiese sluiting van die teks nie, met verskeie vrae wat onbeantwoord in die lug hang, simbolies van die onvoltooidheid en soms vergeefsheid van die menslike strewe. Die Hertzogprys word in 2004 aan Niggie toegeken en in dieselfde jaar is hierdie boek ook op die kortlys vir die toekenning van die Helgaard Steyn-prys, nadat dit in 2003 op die kortlys vir die toekenning van die W.A. Hofmeyr-prys was. Dit verskyn later in Engels as To hell with Cronjé, ’n vertaling wat sy self saam met Elsa Silke behartig, terwyl Riet de Jong-Goossens dit in Nederlands vertaal. In 2009 is hierdie vertaling op die kortlys vir die prys vir literêre vertaling van die Suid-Afrikaanse Vertalersinstituut.