cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
A Clockwork Orange (rolprent)
Die akteur Malcolm McDowell is die charismatiese en psigopatiese misdadiger Alex DeLarge wat genot put uit Beethoven, verkragting en geweld. Hy is die leier van ’n klein groepie boewe (Pete, Georgie en Dim) wat hy sy droogs noem (van die Russiese woord друг; droeg – vriend). Alex vertel die grootste deel van die rolprent in Nadsat, ’n sleng wat saamgestel is uit Russiese en Engelse woorde en Cockney-sleng. Die prent bevat ontstellende, gewelddadige beelde om kommentaar te help lewer op psigiatrie, jeugbendes en ander onderwerpe in ’n futuristiese, anti-utopiese Brittanje.
Die klankbaan bestaan hoofsaaklik uit klassieke musiek en musiek van Wendy (toe Walter) Carlos. Die enigste uitsondering is Singin' in the Rain, die enigste liedjie waarvan Malcolm McDowell al die woorde geken het.
Opsomming
Die rolprent begin waar Alex en sy droogs sit en drink om (in Alex se eie woorde) "hul breine te verskerp" vir geweld. Hulle rand ’n rondloper aan, raak betrokke in ’n geveg met ’n ander bende, gaan op ’n jaagtog met ’n gesteelde motor, rand ’n skrywer aan en verkrag sy vrou terwyl Alex Singin' in the Rain sing, en dan keer hulle terug na die kroeg.
Terence Harvey
Terence Harvey (Oktober 1944 – September 2017) was 'n Britse akteur. Hy was bekend vir sy rolle in die rolprente The Phantom of the Opera (1989), From Hell (2001), Johnny English (2003), en Basic Instinct 2 (2006).
A Clockwork Orange (rolprent)
Opsomming
Die volgende oggend maak Alex se ma hom wakker, maar hy sê hy is te siek om skool toe te gaan. ’n Maatskaplike werker, mnr. Deltoid, besoek hom en vermoed hy wil kattekwaad aanvang. Daarna gaan Alex na ’n musiekwinkel en tel twee vroue op. Toe hy later sy vriende ontmoet, sê hulle hulle is ontevrede met sy leierskap en wil dinge op ’n "nuwe manier" doen met meer ambisieuse geweld. Later val Alex sy droogs onverwags aan om sy leierskap te hervestig.
Later rand die droogs ’n vrou op ’n gesondheidsplaas aan en Alex vermoor haar. Toe hy die huis verlaat, val sy vriende hom aan, die polisie daag op en hy word in hegtenis geneem.
In die plek waar hy ondervra word, word hy besoek deur mnr. Deltoid, wat vir hom sê hy is nou ’n moordenaar. In die tronk raak hy bevriend met die tronkkapelaan. Alex begin die Bybel bestudeer, maar identifiseer met die gewelddadige karakters daarin. Hy vind uit van ’n nuwe eksperimentele behandeling, die Ludovico-tegniek, en versoek om ’n kandidaat daarvoor te wees. In die Ludivico-inrigting moet hy ’n dwangbaadjie dra en gewelddadige rolprente kyk terwyl hy dwelms inneem om hom ’n groot afkeer van geweld te gee. In ’n stadium hoor hy musiek van Beethoven op ’n klankbaan en besef hy sal nou ook ’n afkeer van Beethoven se musiek hê. Hy skree "Ek is genees, dank God” in die hoop dat hulle die behandeling sal stop.
Ná die behandeling word ’n demonstrasie aan ’n gehoor gegee waarin Alex uitgelok word tot geweld, maar hy kan nie reageer nie. Daarna verklaar die minister van binnelandse sake dat hy genees is en nou ’n "ware Christen" is ondanks die kapelaan se beswaar dat Alex geen vrye keuse het nie.
Hy keer terug huis toe, maar sy ouers het ’n nuwe loseerder in sy kamer ingeneem. Alex loop deur die strate en loop die rondloper raak wat hy en sy vriende vroeër aangeval het. Die boemelaar roep van sy vriende en hulle rand Aex aan, wat natuurlik nie kan terugveg nie weens die behandeling. Die polisie daag op, maar hulle is twee van Alex se ou droogs wat nou in die polisiemag is. Hulle het nog ’n wrok teen hom en slaan hom wreed voordat hulle hom alleen agterlaat. Alex, wat nou in baie slegte toestand is, daag op by die huis van die skrywer wie se vrou hy verkrag het. Die skrywer, mnr. Alexander, herken hom eers nie as die verkragter nie omdat hy toe ’n masker gedra het, maar herken hom wel van die nuus as iemand wat die Ludovico-tegniek ondergaan het. Toe mnr. Alexander besef wie hy is toe hy hom Singin' in the Rain hoor sing, bedwelm hy hom en sluit hom in ’n boonste verdieping van die huis toe terwyl hy Beethoven se Negende Simfonie op volle sterkte speel. Hy weet Alex sal siek word en nes hy voorspel, spring Alex by die venster op die derde verdieping uit.
Toe Alex in die hospitaal wakker word, ondergaan hy ’n psigologiese toets met foto's. Hy moet sê wat die karakters sê en sy antwoorde is tipies gewelddadig. Die minister van binnelandse sake daag op en vra hom om verskoning oor die Ludovico-tegniek. Hy sê die staat sal vir Alex sorg en bied hom ’n hoë regeringspos aan. Hy laat ’n stereo in Alex se kamer inbring wat Beethoven se Negende Simfonie speel en Alex besef hy het geen afkeer daarvan nie. Hy fantaseer kortliks oor seks met ’n naakte vrou terwyl Victoriaanse karakters goedkeurend toekyk. Die prent eindig met sy woorde: "I was cured all right”.
Die name rol aan die einde van die fliek terwyl Gene Kelly Singin' in the Rain sing.
Reaksie
Die rolprent het die verkope van Beethoven se Negende Simfonie die hoogte laat inskiet. Dit is goed ontvang en is benoem vir belangrike toekennings, onder andere vier Oscars. Sommige resensente het egter nie daarvan gehou nie. Roger Ebert, ’n Amerikaanse resensent en draaiboekskrywer wat ’n Pulitzer-prys gewen het, het dit net twee sterre gegee en gesê dis ’n gemors en vervelig.
In Brittanje
Die prent is in Brittanje onttrek. Toe dit eindelik in die jaar 2000 heruitgereik is, het dit reeds ’n reputasie as ’n klassieke kultusfliek gehad.
In die VSA
In Amerika is die fliek met ’n X gegradeer. Kubrick het later vrywillig sowat 30 sekondes van die film vervang vir ’n 1973-heruitreiking, wat met ’n R gegradeer is. Alle huidige DVD's bevat die oorspronklike X-vorm.
Chondropsis favosa
Chondropsis favosa is 'n sponsspesie in die taksonomiese indeling van die Demospongiae (gewone sponse). Die liggaam van die spons bestaan uit kieselnaalde en sponginevesels en is in staat om baie water op te neem.
Die spons behoort tot die genus Chondropsis en tot die familie Chondropsidae. Die wetenskaplike naam van die spesie is die eerste keer geldig gepubliseer in 1880 deur Marshall.
Vanessa Ray
Vanessa Ray (gebore 24 Junie 1981) is 'n Amerikaanse aktrise. Sy is bekend vir haar rolle in die rolprent Frances Ha (2012) en in die televisiereekse As the World Turns (1956), Damages (2007), en Pretty Little Liars (2010).
Hoogverraad
Hoogverraad is 'n versamelnaam vir misdrywe teen die interne veiligheid van die staat. Hieronder val byvoorbeeld 'n aanslag op die staatshoof, (poging tot) 'n staatsgreep, oorlog teen jou geboorteland en spioenasie.
Verraad is kriminele ontrou. Histories gesproke het 'n kneg wat teen sy meester in opstand kom verraad gepleeg. Hoogverraad, daarteenoor, is wanneer 'n onderdaan van 'n staat verraad teenoor die staat self (waaraan die dader trou verskuldig is) pleeg.
Vroeër jare is die doodstraf vir hoogverraad opgelê. In lande waar die doodstraf afgeskaf is word lewenslange of lang periodes van tronkstraf hiervoor opgelê.
Soos die interne bestel van 'n land verander kan mense en groepe wat eens in guns was hulle skielik aan die verkeerde kant van die gereg bevind. Tydens die Rivoniaverhoor is Nelson Mandela en 'n aantal ander ANC-terroriste van hoogverraad aangekla en vervolgens skuldig bevind en tronkstraf opgelê. Ironies genoeg sou, in Suid-Afrika se eerste hoogverraadverhoor na die einde van Apartheid in 2003, 22 lede van die Boeremag verhoor en skuldig bevind word aan dieselfde tipe aanklagte as Mandela en sy kamerade.
Zaireichthys
Zaireichthys is 'n genus van visse wat aan die familie Amphiliidae behoort. Hierdie genus is die kleinste van die babers in Afrika. Hulle leef oor sandbanke in tropiese riviere. Die genus was voorheen onder die familie Bagridae geklassifiseer.
Spesies
Die volgende spesies hoort tot die genus en kom voor in Suider-Afrika:
Kunimitsu Sekiguchi
Kunimitsu Sekiguchi (gebore 26 Desember 1985) is 'n Japannese sokkerspeler. Hy het drie keer vir die Japanse nasionale sokkerspan uitgedraf.
Quelimane
links|250px|duimnael Quelimane (uitgespreek [keliˈmani]) is 'n seehawe aan die mond van die gelyknamige rivier in Mosambiek, sowat 300 km noordoos van die hawestad Beira. Dit is die hoofstad van die Zambezia-provinsie en het 'n bevolking van sowat 200 000.
Dit was 'n berugte slawehawe in die 18e en 19e eeu, maar is nou 'n besige uitvoerhawe vir koper, katoen, mielies, suiker, tee en tabak.
Witvlerkflap
Die Witvlerkflap (Euplectes albonotatus) is 'n voël wat voorkom in KwaZulu-Natal, Vrystaat, Gauteng, Mpumalanga, Limpopo, noord Botswana en Zimbabwe. In Engels staan die vis bekend as die White-winged Widowbird.
Brooke Burke
Brooke Burke (gebore 8 September 1971) is 'n Amerikaanse vervaardiger en aktrise. Sy is bekend vir haar rolle in die rolprent Dead Scared (2004) en in die televisiereekse Pensacola: Wings of Gold (1997) en Melissa & Joey (2010).
Lars Lohmann
Lars Lohmann (gebore 5 Februarie 1948) is 'n Deense akteur. Hy is bekend vir sy rolle in die rolprente Babette's Feast (1987) en Roser og persille (1993), en in die televisiereekse Tango for tre (1994) en Absalons hemmelighed (2006).
Hoe God verdween uit Jorwerd
Hoe God verdween uit Jorwerd: Een Nederlands dorp in de twintigste eeuw is 'n boek oor die sosio-ekonomiese loop van die Friese dorp Jorwert (volgens die Friese spelling) tussen 1945–1995, geskryf deur Geert Mak. Die skrywer stip die oorsake van die ontvolking, vervreemding, die versaking van die landbou en stagnering van die dorp se ekonomie. Mak vertel deur middel van anekdotes hoe hierdie dorpie, met 'n skamele aantal inwoners van onder 'n duisend, nie kon tred hou met die modernisering of wisselende regeringsbeleide nie en hoe die dorpie in 1995 slegter daaraan toe was as op sy hoogtepunt in die middel-1800's. Boonop is Jorwert ook sy kenmerkende plattelandse kultuur kwyt.
Agtergrond en die ineenstorting van die landboubedryf
Jorwert was vóór die spooraanleg vanuit Rusland (wat goedkoop graan na Wes-Europa vervoer) so te sê veilig, 'n afgesonderde en selfstandige wêreld. Gemengde sowel as wisselboerdery op die tradisionele manier (bestaansboerdery) was dus veilig. Die dorp en kerk is deur die plaaslike boere ondersteun.
Die veranderinge het snel begin toetree na afloop van die Tweede Wêreldoorlog, toe die melkmasjien sy verskyning maak. Die melkmasjien het die melkmeisies oorbodig gemaak en meer melk kon so geproduseer word op 'n skoner en higiënieser wyse. Terselfdertyd was daar ook melktenke, wat beteken het dat die melkafleweringsvoertuie, wat daagliks melk onmiddellik na die afsetpunte moes vervoer, nou oorbodig was. Met die oopmaak van Pandora se doos, kom ook ander "moet-hê" tegnologieë op die mark, sodat deur meganisering toenemend minder arbeiders benodig word. Waar 'n Fries in hierdie streek nooit sou droom om geld te leen nie, het dit nou die norm geword. En wanneer die gevorderde tegnologieë onklaar raak, en die dorp se nutsman dit nie kon herstel nie, was hy genoodsaak om duurder spesialiste in te roep. Verder was die produksie van die kleinboer eenvoudig te gering om vir die herstelkoste van die masjinerie te kompenseer.
Dwarsoor Nederland was die regering aanvanklik nie skaam om landbousubsidies links en regs uit te deel om die Nederlandse boere 'n winshupstoot bo ontwikkelende lande te gee nie. Die voorwaarde was natuurlik dat hierdie subsidies produktief gebruik moes word vir die infrastruktuur en uitbou van die boerdery. Hierdie landbousubsidies het tot 'n landwye oorproduksie van melk gelei. Saam met die oorproduksie en daling van die melkprys (tot nadeel van die boer weens die produksiekostes wat hoog was), was daar ook die oorproduksie van dieremis, waarmee die omgewingsaktiviste glad nie gediend was nie. 'n Melkkwota en miskwota is toe op die wetboek geplaas. Die kleinboer het dit moeilik gevind om by al hierdie reëls en doolhof van regulasies te hou, terwyl die super- of megaboer (met sy prokureurs, adviseurs, ens.) dit skaars kon voel. Die melk en mis is saans (in die geheim) bloot na ander plase vervoer en boonop was die superheffing ook nie vir die superboer 'n onoorkomlike probleem nie.
Instorting van die handel, demografie en kultuur
Soos die voertuig, spesifiek die motor, na Jorwert gekom het, het meer mense groter en nabygeleë sentra (veral die winkelgroep Miro) besoek. Gepaardgaande hiermee het meer materialistiese en wêreldlike smake die inwoners geval. As sodanig het hulle die plaaslike winkels nie eintlik meer ondersteun nie. Die inwonertal was ook te min om voorraad by dosyne te kon bestel. Deels het daar 'n onderliggende wrewel tussen die dorpse winkeliers teenoor die dorpenaars ontstaan, veral diegene wat nog op hul skuldboeke was. Daar kom egter 'n effense ekonomiese opgang met stedelinge uit die Randstad en elders wat in die 1970's 'n rustiger plekkie op die platteland kom soek het (in die verlandelikingsjare), weg uit die stadsgemaal. Die stedelinge het gewissel tussen dié wat afsydig van die dorpenaars geleef het, tot diegene wat ten volle geïntegreerd wou raak. Die oudstedelinge was meestal gekant teen vooruitgang en ontwikkeling (om te voorkom dat 'n ersatz-Randstad ontstaan, wat die platteland se karakter sou skaad), terwyl die oorspronklike dorpenaars gevoel het 'n mens kan nie bloot "in beervelle bly voortleef" nie. Later, soos nuwe futuristiese en modernistiese huise soos 'n seer verrys en uitgestaan het, die huispryse begin klim het, maar ook verkope wat na bewering onderduims aan ontwikkelaars sou geskied, was die dorpenaars en boere veral oor laasgenoemde woedend. Die meerderheid het gevrees dat die erfpryse onbekostigbaar vir hul kinders sou word (of deur vreemdelinge uitgekoop sou word) en het daarom beslis dat ontwikkeling maar eerder gestuit moes word. Die meerderheidstem het gewen. Geen inkommer (uit die stad) is toegelaat om 'n tweede huis in Jorwert te besit as hy/sy reeds in die stad een het nie. Alles het goed gegaan tot met die insinking van die huismark, met minder stedelinge wat daar indirek in die ekonomie sou wou belê.
Dit was nie alleen die kontak met die inkommers en uitry na die stad wat die dorpse kollektivisme ondermyn het nie. Die gemeenskaplike gehegtheid is ook verbrokkel deur die "goue kalf" in die binnekamers van die dorpshuise: die internasionale televisie, soos CNN. Met die koms van die televisie vergader ook minder mense by mekaar saans tydens sosiale geleenthede. Individualisme, die verskuiwing van die kwantitatiewe bo die kwalitatiewe (d.w.s. meer besittings (verbruikerisme) bo die gehalte besittings), alternatiewe leefwyses (wat ook nou aanvaarbaar gevind is), hedonisme en die ingesteldheid op "nut" het al meer na vore getree. Die reëlmatigheid waarmee ook die merk ('die mark', die kermis), jaar na jaar tot op die letter beplan, opgevoer en uitgevoer is, kwyn: die jonges wou nie meer hul vakansieplanne vir die saak kanselleer of skuif nie. Klein dingetjies, soos die genderrolle wat deur die mans en vroue onderskeidelik vertolk word, is bevraagteken. Met elkeen wat in sy eie belang begin leef het, het die sluimerende wantroue in die dorp se steun begin ontwaak.
Soos die boerderybedryf en handel begin agteruitgaan het, het die kinders van die inwoners verder studeer en die wyk gekies stad toe vir 'n beter toekoms. In 1951 stort die kerktoring in, en daarop volg die sluiting van die slagter en die poskantoor, die smid staak sy werk en so ook die boere. Ook sluit ander kruidenierswinkels hul deure.
Met die internasionale handel en sommige inwoners wie se kinders oorsee woonagtig is, is die inwoners genoop om buitekant Jorwert se gesigseinder te dink. In die plaaslike kafee of kroeg weet die ouer garde ook nie meer wat om met rekenaartegnici en ander witboordjieambagte (wat op die platteland bly, maar in die stad werk) te gesels nie. Misdaad begin ook toeneem soos dit vanaf die Randstad uitkring platteland toe – die Jorwerters sluit bedags hul deure, téén die jarelange buurmanskap waar enige Fries ongeërg 'n ander se huis kon binnestap.
Die rol van die nasionale en internasionale drukpers en hoofstroommedia het ook die gewoonte (tot in die 1950's) om mondelingse oorvertellings van die een geslag na die volgende 'n finale nekslag toegedien. Mak skryf dit ook deels toe aan die gebrek aan gemeenskaplike tydverdryf (soos wanneer plaasarbeiders die wintermaande en eentonige arbeid probeer verdryf). Nederlandse woorde het ook die Friese taal stadig begin verdring.
Van die ander tradisies wat verdwyn het is: "Aparte rouwkleding – tot in de jaren vijftig normaal – was in onbruik geraakt. Het plechtig 'aanzeggen' van een sterfgeval werd in dezelfde periode gestaakt. Tot in de jaren zestig zaten vóór in de Jorwerter kerk vrouwen met achttiende-eeuse oorijzers, het hoofd verstopt onder de kanten floddermutsen. Daarna was dat soort attributen alleen in musea en antiekzaken te zien. Tot de Tweede Wereldoorlog werden op de Jorwerter merke nog geregeld de 'skotse trije' en de 'iispolka' gedanst... Maar na de oorlog – er was een jaar geen merke gevierd – was dat voorbij. De traditionele volksdansen werden alleen nog opgevoerd als toneelstukjes, door speciaal daarin getrainde groepen. - p. 245"
Hoe God verdwyn uit Jorwert
Hierdie hoofstuk plaas veral klem op die modernisering, wat die Friese van Jorwert grotendeels gesekulariseer het. Ironies genoeg is die egte ateïste juis op die platteland gevind, omdat daar gedurig gepraat of gefilosofeer is oor God. In die stad egter nie. Soos die boere deur die wetenskap en tegnologie spreekwoordelik eensklaps die god van hul eie plaaswêreld geword het, maar veral sterk beïnvloed is deur die stedelike gewoontes van die Randstad, is godsdiens nie meer as relevant beskou nie. Dit was vroeër wel anders:
"Als een stadsbewoner op het platteland verzeild raakt kan het bijna niet anders, of hij word getroffen door de rol van de godsdienst. In de grote stad speelde religie aan het einde van de eeuw nauwelijks meer een rol, in Jorwerd was het percentage van de bevolking dat iedere zondag naar de kerk ging, ondanks de enorme terugloop, nog altijd niet te verwaarlozen. En zo was het in de meeste dorpen. - p. 112"
Vertalings
Hoe God verdwyn uit Jorwerd is in Frans, Duits en Engels vertaal. Die Duitse weergawe word in 1999 gepubliseer en is vertaal deur Isabelle de Keghel, met die naam: Wie Gott verschwand aus Jorwerd: Der Untergang des Dorfes in Europa. Die Engelse vertaling volg 'n jaar later en heet bloot: Jorwerd. Die vertaler is Ann Kelland. In 2005 volg die Franse vertaling deur Pierre-Jean Brassac met die naam Que sont devenus les paysans?.
Koolstof
Koolstof (Latyn: Carbogenum), is 'n chemiese element in die periodieke tabel met die simbool C en atoomgetal van 6. Dié niemetaalagtige, tetravalente element kom algemeen voor en het verskeie allotropiese vorms:
Fullerene is nanometerskaal molekules. In die eenvoudigste vorm daarvan bestaan dit uit 60 koolstofatome in 'n gebuigde grafietlaag om 'n driedimensionele struktuur te gee wat baie soos 'n sokkerbal lyk.
Sogenaamde 'glasagtige koolstof' is isotropies en net so sterk soos glas. Anders as normale grafiet, is die grafietagtige lae nie gerangskik soos in die bladsye van 'n boek nie maar gefrommel soos wanneer 'n mens papier opfrommel.
Koolstofvesels is soortgelyk aan glasagtige koolstof. Onder spesiale behandeling (die rek van organiese vesels en verkoling daarvan) is dit moontlik om die grafietvlakke in die rigting van die vesel te rangskik. Daar is dan geen koolstofvlakke wat loodreg tot die as van die vesel gerangskik is nie. Die resultaat is vesels met 'n baie hoër spesifieke breeksterkte as die van staal.
Koolstof kom voor in alle organiese lewe en vorm die basis van organiese chemie. Hierdie niemetaal het ook die interessante eienskap dat dit met atome van sy eie soort verbindings kan vorm asook met 'n groot verskeidenheid ander elemente – soveel so dat daar bykans tienmiljoen bekende verbindings van koolstof bestaan. Wanneer dit met suurstof verbind vorm dit koolstofdioksied, 'n molekuul wat absoluut noodsaaklik is vir plante om te groei. Wanneer dit met waterstof verbind, vorm dit verskeie verbindings bekend as koolwaterstowwe wat weer uiters noodsaaklik is vir die nywerheid in die vorm van fossielbrandstowwe. Wanneer dit met beide suurstof en waterstof verbind kan dit baie groepe verbindings vorm insluitend vetsure wat noodsaaklik is vir lewe, en esters wat die geur aan baie vrugte verleen. Die isotoop koolstof-14 word algemeen gebruik in radioaktiewe datering.
Kenmerkende eienskappe
Koolstof is om baie redes 'n merkwaardige element. Sy verskillende vorme sluit een van die sagste- (grafiet) en een van die hardste (diamant) stowwe wat aan die mens bekend is in. Merendeels het dit 'n sterk neiging om verbindings te vorm met ander klein atome, insluitende ander koolstofatome en sy klein grootte maak dit vir die element moontlik om veelvuldige verbindings te maak. As gevolg van hierdie eienskappe is dit bekend dat koolstof byna tienmiljoen bekende chemiese stowwe kan vorm.
Koolstofverbindings vorm die basis van alle lewe op aarde en die koolstofstikstofsiklus verskaf van die energie wat deur die son en ander sterre uitgestraal word. Koolstof is nie in die grootknal geskep nie as gevolg van die feit dat dit driedubbele botsings van alfapartikels of heliumkerne vereis om geproduseer te kan word. Die heelal het aanvanklik uitgesit en ook te vinnig afgekoel vir dit om te gebeur. Koolstof word egter aan die binnekant van sterre gevorm omdat die botsingsproses daar skynbaar moontlik is.
Aanwendings
Koolstof is 'n noodsaaklike komponent van alle lewende stelsels en sonder dit sou lewe soos ons dit ken nie kon bestaan nie.
Die hoofekonomiese gebruik van koolstof is in die vorm van koolwaterstowwe, waarvan die fossielbrandstowwe, metaangas en ru-olie, die vernaamste bronne is. Ru-olie word deur die petrochemiese nywerheid gebruik om onder andere petrol, diesel en keroseen deur middel van distillasieprosesse in raffinaderye te vervaardig. Ru-olie is die roumateriaal vir vele sintetiese stowwe waaronder die plastieke ook tel.
Geskiedenis
Koolstof is reeds in die voorgeskiedenis ontdek en was al bekend aan die antieke mens wat dit vervaardig het deur die verbranding van organiese materiaal met onvoldoende hoeveelhede suurstof om houtskool te vorm. Diamante is ook lank bekend as edelgesteentes, al was mense nie bewus van die verbintenis met houtskool nie. Die mees onlangs ontdekte allotroop, fullerene, is ontdek as 'n neweproduk van molekulêre bundeleksperimente in die 1980's.
Allotrope
Vier allotrope van koolstof is bekend naamlik amorfe, grafiet, diamant en fullerene. Die ontdekking van 'n vyfde vorm is op 22 Maart 2004 bekend gemaak.
In sy amorfevorm is koolstof basies grafiet maar word nie saamgebind in 'n kristallyne makrostruktuur nie. Dit kom eerder voor as 'n poeier wat die hoofbestanddeel is van stowwe soos houtskool en lampswart of roet.
Teen normale druk neem koolstof die vorm van grafiet aan, waar elke atoom gebonde is aan drie ander in 'n vlak wat bestaan uit versmelte heksagonale ringe, soortgelyk aan dié in aromatiese koolwaterstowwe. Die twee bekende vorms van grafiet, alfa (heksagonaal) en beta (rombies), het beide identiese fisiese eienskappe behalwe vir hul kristalstruktuur. Grafiet wat natuurlik voorkom bevat tipies tot 30% van die betavorm, terwyl sinteties vervaardigde grafiet slegs die alfavorm bevat. Die alfavorm kan na die betavorm omgeskakel word deur meganiese behandeling en die betavorm skakel terug na die alfavorm wanneer dit bo 1000°C verhit word.
Grafiet gelei elektrisiteit vanweë die delokalisering van die pi-wolk. Die materiaal is sag en die blaadjies van die lae word slegs deur Van der Waalkragte aanmekaar gehou. Dit beteken dat hulle maklik oormekaar gly.
Teen baie hoë druk het koolstof 'n allotroop wat diamant genoem word. Hier is elke atoom verbind aan vier ander koolstofatome. Diamant het dieselfde kubiesestruktuur as silikon en germanium en danksy die sterkte van die koolstof-koolstof binding is dit saam met die iso-elektroniese boornitried (BN) die hardste stof bekend, gedefinieer as sy weerstand teen krapmerke. Die oorgang na grafiet is by kamertemperatuur so stadig dat dit onopmerklik is. Onder sekere toestande kan koolstof kristalliseer tot Lonsdaliet, 'n vorm soortgelyk aan diamant maar heksagonaal.
Fullerene het 'n grafietagtige struktuur, maar in plaas van 'n suiwer heksagonale pakking bevat dit ook pentagone of moontlik heptagone van koolstofatome wat gebuig is om sfere, ellipse of silinders te vorm. Die eienskappe van fullerene (ook bekend in Engels as "buckyballs" en "buckytubes") is nog nie ten volle ontleed nie. Die name van die fullerene word ontleen aan die naam van die ontwerper van die geodesiese koepel wat 'n soortgelyke struktuur het as die van die "buckyballs".
'n Ferromagnetiese nanoskuimallotroop is ook onlangs ontdek.
Voorkoms
Daar bestaan byna tien miljoen koolstofverbindings wat bekend is aan die wetenskap en baie duisende van hierdie verbindings is noodsaaklik tot lewensprosesse en baie van die organies-gebaseerde reaksies is ekonomies belangrik. Hierdie element kom in groot hoeveelhede voor in die son, sterre, komete en in die atmosfeer van baie planete.
Sommige meteoriete bevat mikroskopiese klein diamante wat gevorm is toe die sonnestelsel slegs 'n protoplanetêre skyf was. Koolstof kan in samestelling met ander elemente in die aarde se atmosfeer gevind word asook opgelos in water.
Met klein hoeveelhede kalsium, magnesium en yster is dit 'n groot komponent van baie groot rotsformasies karbonaatrots (kalksteen, dolomiet, marmer ens.). Wanneer koolstof met waterstof verbind word vorm dit steenkool, petroleum en aardgas wat koolwaterstowwe genoem word.
Grafiet word in groot hoeveelhede in New York en Texas in die VSA en in Rusland, Meksiko, Groenland en Indië aangetref.
Natuurlike diamante kom in die mineraal kimberliet voor wat in antieke vulkaniese nekke en pype gevind kan word. Die grootste neerslae van diamante kom in Afrika en spesifiek in Suid-Afrika, Namibië, Botswana, die Republiek van die Kongo en Sierra Leone voor. Daar is ook neerslae in Kanada, die Russiese Noordpoolstreek, Brasilië en in Noord- en Wes-Australië.
Anorganiese verbindings
Die mees prominente oksied van koolstof is koolstofdioksied, CO2. Dit vorm 'n mindere komponent van die Aarde se atmosfeer, word geproduseer en verbruik deur lewende wesens. In water vorm dit spoorhoeveelhede koolsuurgas, H2CO3. Karbonaat ione word ook gevorm deur die reaksie van die koolsuurgas met ander elemente om karbonaatsoute of minerale te vorm soos kalsiet.
Die ander oksiede is koolstofmonoksied, CO, en die seldsame koolstofsuboksied, C3O2. Koolstofmonoksied word gevorm deur onvolledige verbranding en is 'n kleurlose en reuklose gas. Die molekules bevat elkeen 'n driedubbele verbinding en is nogal polêr, wat dit 'n neiging gee om permanent aan hemoglobienmolekules te bind en dit dus 'n hoogsgiftige gas maak. Sianied, CN, het 'n soortgelyke struktuur en tree baie soos 'n halied-ioon op; die nitried sianogeen, (CN)2, is verwant.
Met sterk metale vorm koolstof of karbiede, C-, of aseteliede, C22-; Koolstof met 'n elektronegatiwiteit van 2,55 verkies om kovalente verbindings te vorm. 'n Paar karbiede het kovalente roosterstrukture wat baie soos dié van 'n diamant lyk.
Koolstofkettings
Koolstofkettings is die atomiese struktuur van koolwaterstowwe wat 'n reeks koolstofatome in 'n ketting vorm met die oorblywende verbindings wat met waterstof versadig word. Vlugtige olies het tipies korter kettings en vette nog langer kettings. Wasse (soos kerswas) het uiters lang kettings.
Koolstofkringloop
Die koolstofkringloop is die voortdurende proses van verbinding en vrystelling van koolstof en suurstof met die daarmee gepaardgaande stoor en vrystelling van energie. Katabolisme + anabolisme = metabolisme.
Isotope
Koolstof het twee stabiele isotope wat natuurlik voorkom:
In 1961 het die "Internasionale Unie van Suiwer en Toegepaste Chemie" die koolstof-12-isotoop aanvaar as die basis vir die bepaling van atoommassa.
Voorsorgmaatreëls
Verbindings van koolstof het 'n wye verskeidenheid toksiese werkinge. Koolstofmonoksied (CO), wat teenwoordig is in die uitlaatgasse van motorvoertuigenjins, en Sianied (CN-) wat gebruik word in die mynboubedryf is uitermate giftig vir soogdiere. Baie ander koolstofverbindings is nie-giftig en is om die waarheid te sê noodsaaklik vir die bestaan van lewe. Organiese gasse soos eteen (CH2=CH2) (ook etileen genoem), etyn (HCCH) (ook asetileen genoem) en metaan (CH4) is hoogs vlambaar en selfs plofbaar wanneer dit met lug gemeng word. Suiwer koolstof is egter nie giftig nie.
Chondropsis kirki
Die spons behoort tot die genus Chondropsis en tot die familie Chondropsidae. Die wetenskaplike naam van die spesie is die eerste keer geldig gepubliseer in 1841 deur Bowerbank.
Lusaka
Lusaka is die hoofstad van Zambië sedert 24 Oktober 1964 en sedert 1935 van Noord-Rhodesië toe dit Livingstone vervang het.
Die stad het 'n betreklike koel klimaat weens sy hoogte bo seespieël. Dit is die middelpunt van die noord-suid-spoorlyn en oos-wes-hoofpad. Lusaka is gestig in 1905 om die loodmyn op Kabwe (voorheen Broken Hill) te bedien. Die vernaamste geboue is die Nasionale Vergadering, die president se Staatshuis, 'n Anglikaanse katedraal (1957) en die nasionale argief. Die Universiteit van Zambië (1965) is hier gesetel.
Ekonomie
Lusaka is die sentrum van 'n ryk landbougebied vir katoen, mielies, tabak en suiwelprodukte. Van die nywerhede sluit 'n motoraanleg en tekstielfabriek in. Dit is ook die land se middelpunt van administrasie en die bankwese. Ander vervaardigingsbedrywe is onder meer sement, chemikalieë, insekdoders, klerasie, metaal en plastiekprodukte.
Bevolking
Die stad se inwonertal was in 2009 'n geskatte 1 420 054, vergeleke met 1 084 703 tydens die 2000-sensus. Die bevolking van die stedelike gebied het selfs vinniger toegeneem van 2000 se sensussyfer van 1 620 000 in 2000 tot 'n geskatte 2 851 411 in 2009. Omdat die stedelike gebied noordwaarts tot in die Sentrale Provinsie strek, is dié syfer meer as die provinsie Lusaka se geskatte inwonertal in 2009 van 1 800 339. Lusaka se inwonertal het eers ná onafhanklikwording dié van die twee groot stede van die Koperstreek, Ndola en Kitwe, verbygesteek. Volgens die 1961-sensus was die hoofstad se bevolking 75 840, waarvan 11 800 blankes was, terwyl Kitwe destyds 85 700 inwoners gehad het, onder meer 10 400 blank.
Louis Edmonds
Louis Edmonds (24 September 1923 – 3 Maart 2001) was 'n Amerikaanse akteur. Hy was bekend vir sy rolle in die rolprent House of Dark Shadows (1970) en in die televisiereekse I Spy (1955), Dark Shadows (1966), en All My Children (1970).
Lusaka
Geskiedenis
Die nedersetting het snel ontwikkel en is in 1913 tot dorp verklaar, maar toe die Eerste Wêreldoorlog uitbreek, het uitbreiding van 1915 tot 1929 so te sê stilgestaan. Eintlik was die ligging nie geskik vir 'n dorp nie, want tydens die droë seisoen was daar geen oppervlakwater nie en tydens die reënseisoen het dit gereeld oorstroom. Nietemin het inwoners die koloniale administrasie in 1930 oortuig om die regeringsetel van Livingstone af hierheen te verskuif omdat Lusaka so sentraal geleë is. Die regering het ingestem en 'n geringe opbloei in bouwerk het toe begin met die middedorp wat toe na 'n hoërliggende deel oos van die spoorlyn en die Great North Road, wat in Lusaka as Cairo Road bekend staan, geskuif het. Government House (deesdae State House) en die kantoor van die British South Africa Company is in 'n Georgiaanse styl opgerig en in 'n deel wat as "Snobs' Hille" bekend gestaan het. In 1933 het die goewerneur opgemerk: "Dit is … redelik duidelik … dat die mees afskuwelike geboue oraloor Lusaka verrys."
In 1935 word die dorp amptelik die hoofstad van Noord-Rhodesië. Ná die Tweede Wêreldoorlog het duisende nedersetters uit veral Groot-Brittanje en Suid-Afrika die land binnegestroom en so het die uitgestrekte, onsamehangende voorstede, sakegebiede en administrasiegeboue ontstaan wat die stad vandag nog kenmerk. Selfs in 1960 het Lusaka nog nie 'n spoelrioleringstelsel gehad nie en moes die inwoners hulle op nagwaens verlaat. Volgens 1951 se sensus was die blanke inwonertal toe 4 668 en tien jaar later 11 800 uit 'n totale bevolking van 75 840.
Op 9 September 1960 het die Britse koningin Lusaka per koninklike oktrooi met die "styl en waardigheid van 'n stad" beklee. Na onafhanklikwording is 'n magdom name in die stad verander en was daar weer 'n opbloei in boubedrywighede. Tydens die laaste jare van Kenneth Kaunda se sosialistiese bewind het die stad, soos die res van die land, kwaai agteruitgegaan, maar die laaste dekade of wat is geboue opgeknap, slaggate opgevul, nuwe winkels, restaurante en nagklubs oopgemaak. Heelwat Suid-Afrikaanse ondernemings het ook in Lusaka begin sake doen ná daardie land se oorgang in 1994. Die kruidenier Shoprite maak sy eerste winkel hier in Cairo Road oop op 26 Oktober 1995. Sedertdien het nog twee in die hoofstad gevolg. Soos Shoprite, het Woolworths ook 'n winkel in die Manda Hill-winkelsentrum.
Onderwys
Lusaka is die setel van Zambië se oudste universiteit, die Universiteit van Zambië. Buiten al die staatskole, is hier ook talle privaat skole, waaronder Rhodes Park School, wat ontwikkel het uit 'n kleuterskool, sy eerste matriekklas in 2001 gehad het en in 2009 meer as 1 500 leerders van voorskool tot graad 12 gehad het, die veelrassige Baobab College, wat van 1994 uitgebrei het om vandag onderwys tot die laaste skooljaar te bied en die International School of Lusaka, wat in 1963 gestig is en in 2009 meer as 700 leerders van 50 nasionaliteite en 60 onderwysers van 15 nasionaliteite gehad het.
NG gemeente
In 1998 verdeel die gemeente in twee, toe Dutch Reformed Church in Zambia Nkhana afstig en die moedergemeente Dutch Reformed in Zambia Lusaka word. Die twee gemeentes het in 2009 altesaam 459 belydende lidmate en 159 dooplidmate. Lusaka het sy eie leraar en 'n pastorale hulp en Nkhana word deur 'n leraar van die Nederduitsch Hervormde Kerk bedien, ingevolge 'n samewerkingsooreenkoms.
Stralsund
Stralsund het in die 10de eeu as 'n Slawiese nedersetting ontstaan. In 1234 is die stadstatus volgens die Lübeckse stadreg aan die destydse Stralow toegeken. Stralsund was gedurende die 14de eeu die tweede belangrikste Hansestad in die suidelike Oosseegebied na Lübeck. Vanaf die 17de tot in die vroeë 19de eeu het die stad 'n deel van die Koninkryk Swede gevorm en is daarna by Pruise ingelyf. Die historiese stadskern van Stralsund is in 2002 deur Unesco as wêrelderfenisgebied aangewys.
16 Januarie
16 Januarie is die sestiende dag van die jaar in die Gregoriaanse kalender. Daar volg nog 349 dae in die res van die jaar (350 in skrikkeljare).
Stralsund
Geografie
Stralsund is aan die seestraat Strelandsund in die landsdeel Voorpommere van die Noord-Duitse deelstaat Mecklenburg-Voorpommere geleë. Die stadsgebied behels drie vywers en 'n bosgebied. Die hoogste punt is die Galgenberg aan die westelike stadsrand. Die grootste stede in die omgewing is Greifswald, Barth, Ribnitz-Damgarten en Rostock.
Met 'n oppervlakte van sowat 39 vierkante kilometer is Stralsund een van die digs bevolkte stede in Mecklenburg-Voorpommere. In 1869 het die stad sy vestingkarakter verloor en vinnig na die omliggende gebiede uitgebrei. Ná die politieke omwenteling in die Duitse Demokratiese Republiek (Oos-Duitsland) en die Duitse hereniging in 1990 het baie bewoners van Stralsund hulle in kleiner nedersettings in die omgewing soos Prohn en Negast gevestig.
Die Strelasund is 'n seestraat wat deel uitmaak van die Oossee en die eiland Rügen naby Stralsund van die vasteland skei. Die wyd gestrekte seestraat het 'n oppervlakte van 64 vierkante kilometer en 'n gemiddelde diepte van vier meter. Sy wydte varieer sterk.
Die landskap in die omgewing van Stralsund is gedurende die laaste koue periode van die Ystydperk (sowat 13 000 jaar gelede) gevorm. Toe die ysmassa's afgesmelt het, het hulle 'n saggies golwende landskap met klein heuwels agtergelaat. Sowat 7 000 jaar gelede het die smeltwater 'n rivierloop geskep wat deur 'n beboste vallei gevloei het, tog is die rivieroewers later deur seewater oorstroom. Die Strelasund word deur lae oewers omring, met uitsondering van sommige streke op Rügen wat deur hoë, steil oewers gekenmerk word.
Stigting en vroeë geskiedenis
Die eiland Rügen en die teenoorliggende gebiede op die vasteland is oorspronklik deur die Slawiese Rane bewoon, 'n volk wat tot in die middel van die 12de eeu sy politieke onafhanklikheid bewaar het en – as een van die laaste nie-Christelike groepe in Sentraal-Europa – ook vasgehou het aan sy tradisionele Slawiese godsdiens.
In die 12de eeu was die Rane in 'n stryd met hul Christelike buurlande verwikkel wat in 1168 met die oorwinning van die Deense koning Waldemar I en die verowering van die Raniese heiligdom Jaromarsburg by Kaap Arkona geëindig het. Die Slawiese heersers het ná die Deense oorwinning leenmanne van die Deense kroon geword en die Christelike geloof aangeneem. Gelyktydig het hulle begin om veldtogte teen die Pommerse gebiede in die omgewing te voer om sodoende hulle magsfeer na die vasteland uit te brei.
Die nedersetting Strale was strategies by die kruispunt van handelspaaie tussen Rostock, Demmin, Rügen en Stettyn geleë, en die eiland Stralow het met sy natuurlike hawe die aanleiding tot die stigting van 'n dorp gegee. Volgens die geskiedskrywer Saxo Grammaticus het die Dene reeds in die 12de eeu tydens hulle veldtogte op die vastelande die eiland as 'n ankerplek gebruik.
Stralow, 'n Slawiese vissersdorp, wat op die eiland ontstaan het, het blykbaar al voor die stigting van Stralsund tot 'n groter nedersetting ontwikkel wat danksy die moerasgebiede en vywers in sy omgewing oor 'n natuurlike versterking beskik het. Die ligging aan die Strelasund het daarnaas maklike toegang tot die Oossee vanuit twee rigtings gebied, terwyl die ryk visgronde met Atlantiese harings die grondslag vir 'n bloeiende vis- en handelsbedryf was en talle koopmans na die gebied gelok het.
In 1256 is met die bou van die stadsmuur begin, en die groot vywers, wat aangelê is, het van Stralsund 'n goed versterkte watervesting gemaak. Nadat groot dele van Stralsund in 1271 deur 'n brandramp verwoes is, is rooi bakstene vir die heropbou gebruik wat nog steeds die plaaslike boustyl kenmerk.
Gagaoesies
Gagaoesies (Gagauz dili, Gagauzça) is 'n Turkiese taal wat deur sowat 592 000 mense in Moldowa, Bulgarye, Oekraïne, Roemenië, Rusland en Turkye gepraat word. Dit is die amptelike taal van die outonome gebied Gagaoesië in Moldowa.
Gagaoesies is nou verwant aan Turks en word in die Latynse alfabet geskryf.
Stralsund
Stigting en vroeë geskiedenis
Die eerste historiese vermelding van die Nikolaikerk dageken van 1276. In hierdie periode was die ou stadskern reeds digbevolk, en steeds meer bewoners het hulle in die nuwe stadswyk Neustadt begin vestig. Onlangse navorsing het bevestig dat hierdie nuwe buurt, wat al in die middel van die 13de eeu bestaan het, as 'n tweede stad met die naam Schadegard gestig is, wat sy stadstatus weer kwytgeraak het. Toe in 1289 met die bou van die groot Mariakerk begin is, het die twee nedersettings reeds 'n gemeenskaplike stadsgebied gevorm.
Duitse immigrasie
Die kerstening van die plaaslike Slawiërs het gepaard gegaan met immigrasiegolf van mense uit gebiede wes van die Elberivier, waaronder Nedersaksers, Wesfale, Holsteiners, Friese, Hollanders en Vlaminge, en die stigting van nuwe stede langs die Oosseekus. Historiese dokumente verwys na Rostockse koopmans as die dryfkrag agter die stigting van Stralsund. Die Stralsundse stadsboek van 1270 en die burgerboek vanaf 1319 bevat lyste van inwoners, en soos uit die vanne blyk, was twee derdes van die bevolking uit verder af geleë gebiede afkomstig. 'n Aantal immigrante het selfs uit die Russiese Nowgorod, Italië en Boheme gekom. Die inheemse Slawiese bevolking het ten opsigte van hul taal en leefstyl vinnig by die Duitse meerderheid aangepas.
Handel en ambagte
Die groeiende handel het ook die plaaslike nywerhede bevorder, en die ambagsmanne het hulle in verskillende gildes (Duits: Amt, meervoud Ämter) georganiseer, met verkose Altermänner as gildeleiers. Die oudste Amt in Stralsund is in 1290 deur die plaaslike skoenmakers gestig. Ambagsmanne en hul gildes het in die plaaslike politiek geen noemenswaardige rol gespeel nie – volgens die Lübeckse Stadsreg is hulle nie as lede tot die stadsraad toegelaat nie. Uit hierdie politieke bedeling, wat die mag hoofsaaklik in die hande van koopmans gekonsentreer het, het verskeie kere geskille voortgespruit.
Die plaaslike koopmans het merendeels landbouprodukte soos brand- en timmerhout, vis, traan, graan, hops, beeste en varke asook bier uitgevoer. Die handel was aanvanklik beperk tot inheemse produkte, maar het na gelang van die uitbreiding van die handelsbetrekkinge geleidelik ook goedere soos pelse en byewas uit Nowgorod, Letlandse en Estniese hennep, haring uit Skåne, Engelse wol, Vlaamse lakengoed, Sweedse yster, Pruisiese graan en baie ander goedere ingesluit. Die Stralsundse koopmans het as middelmanne meer wins gemaak.
Aangesien Stralsund op Deense leengebied geleë was, was dit voor die hand liggend om eers handelsbande met Denemarke te smee. Die eerste historiese verwysings na betrekkinge met die noordelike buurland dateer uit die jaar 1249. Maar ook handelsbande met Vlaandere was van die grootste belang. Brugge was destyds die belangrikste handelstad noord van die Alpe, en Vlaamse lakens was uiters waardevolle handelsgoedere. Daarnaas kon in Brugge ook handelsbetrekkinge met koopmans uit Spanje, Italië, Frankryk en Suid-Duitsland aangeknoop word. Swede, Engeland en die Baltiese lande was eweneens belangrike handelsvennote, terwyl die handel met die Russiese stad Nowgorod dikwels moeilikhede geskep het. Dit was nogtans uiters winsgewend, soos uit die Nowgorodvaarders se kosbare kerkstoele in die Nikolaikerk blyk.
Danksy die ekonomiese opswaai en welvaart was Stralsund in staat om verreikende voorregte met hul heersers – Rügense en later Pommerse vorste – te beding wat byna aan selfregering gegrens het. Tog was Stralsund veral in strategiese opsig vir die heersers té belangrik sodat hulle nooit oorweeg het om aan Stralsund die status van Vrye Ryksstad te verleen nie – 'n voorreg wat groter stede soos Lübeck en Hamburg geniet het.
Lidmaatskap in die Hanseverbond
Sy rol as 'n stigtingslid van die Hanseverbond en sy ontwikkeling tot een van die verbond se beduidendste handelstede het die selfbewussyn van Stralsund bevorder en die stadskarakter sterk beïnvloed. Die Stralsunders was daarvan bewus dat hulle ekonomiese opswaai enersyds die belange van ander Oosseehawens sou raak, maar andersyds ook politieke en ekonomiese bande met sy mededingers noodsaaklik sou maak – dit was immers belangrik om in 'n sterk posisie teen die adel te wees en sodoende sy belange te beskerm.
Reeds in die 1260's het Stralsund ooreenkomste aangaane regshulp met sy buurstede Demmin en Tribsees gesluit, en in 1278 het die stad saam met Lübeck, Rostock, Wismar en Greifswald vrye toegang tot die markte in Hvidanger (Denemarke) verkry. Saam met Stettin, Demmin en Anklam het hierdie stede in 1283 in die Rostockse Landvrede ook ooreenkomste met die plaaslike heersers gesluit en daarnaas die reg gekry om self ooreenkomste aan te gaan.
Hierdie voorreg was reeds in laat 1283 van groot belang – 'n geskil tussen Noorweë en die Duitse handelstede het tot 'n Duitse seeblokkade van Noorse hawens gelei. Tien jaar later het Stralsund, Lübeck, Rostock, Wismar en Greifswald 'n ooreenkoms vir wedersydse bystand onderteken wat – naas diplomatieke optrede – ook voorsiening vir die opstel van 'n gemeenskaplike vloot van oorlogskepe gemaak het. Hierdie verdrag was die hoeksteen vir die latere Hanseverbond.
Die handelstede het groot voordele uit hul gemeenskaplike optrede getrek soos lae invoertariewe in Noorse hawens. Koning Magnus het in 1358 selfs besondere beskerming aan Stralsundse burgers toegesê wat as koopmans 'n besoek aan Noorweë afgelê het. Die Hanseverbond het ook die stede se handel met Engeland bevorder en in 1356 tydens 'n geskil met Vlaandere, wat deur diplomatieke stappe nie bygelê kon word nie, 'n suksesvolle seeblokkade deurgevoer totdat daar in 1360 aan sy eise voldoen is. Belangrike handelsbetrekkinge is daarnaas ook met koopmans uit Wesfale, Elbing, Kolberg, Litaue en Nowgorod aangeknoop.
Stralsund het daarin geslaag om hom vry te koop, maar was genoodsaak om afstand te doen van sy vroeëre voorregte. Die volgende drie jaar het die prentjie egter verander. Nadat Stralsund 'n politieke verbond met Brandenburg aangegaan het, kon die stad in 1316 'n beleg deur Deense troepe en hul bondgenote deurbreek. Die hertog van Sakse-Lauenburg is deur die Stralsunders gevange geneem en is eers vrygelaat nadat 'n hoë losprys aan die stad betaal is. Stralsund was vervolgens in staat om sy voorregte verder uit te bou.
Met die afsterwe van die Rügense heerser Wizlaw III het Denemarke en Mecklenburg pogings onderneem om die mag in die vorstedom te oorneem, tog is die Mecklenburgers in 1327 deur Stralsund en sy Holsteinse bondgenote verslaan. Die vorstedom Rügen is daarna met die hertogdom Pommere-Wolgast verenig. Ná hierdie periode van oorloë het Stralsund se handel en ekonomie 'n nuwe opswaai beleef. Stralsund het ekonomiese voordeel uit die vereniging van Rügen en Pommere-Wolgast en uitgebreide handelsbetrekkinge getrek. Net die handel in die Oosseegebied is deur die geskille tussen die koning van Swede en Noorweë en die Holsteinse heerser van Denemarke ernstig belemmer nadat seerowery steeds 'n groter probleem geword het. Eers in 1343 het die Hansestede danksy 'n ooreenkoms met koning Magnus daarin geslaag om hierdie hinderpaal te verwyder.
Die Vrede van Stralsund (1370)
Die Deense koning Waldemar IV het daarin geslaag om sy ryk van vreemde heerskappy te bevry en sodoende ook die veiligheid van skeepvaart en handel in die Oossee herstel. Die Deense verowering van Skåne en die brandskatting van Visby op die eiland Gotland en die opsegging van voorregte het nogtans 'n groot beperking op die Hansestede se handel geplaas. Gevolglik het hulle in 1361 oorlog teen Denemarke verklaar, maar het in die volgende jaar 'n neerlaag in die Strelasund gely.
Bernau
Bernau as pleknaam kan verwys na: