cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
John Emery (akteur)
John Emery (20 Mei 1905 – 16 November 1964) was 'n Amerikaanse akteur. Hy was bekend vir sy rolle in die rolprente Spellbound (1945), The Spanish Main (1945), The Woman in White (1948), en Rocketship X-M (1950).
Scarborough, Kaapstad
Scarborough is 'n dorp op die Kaapse Skiereiland, geleë net suid van Kaapstad in Suid-Afrika.
Volgens die 2011-sensus het Scarborough 'n bevolking van 1 075 gehad.
David Lyon (akteur)
David Lyon (16 Mei 1941 – 7 Junie 2013) was 'n Britse akteur. Hy was bekend vir sy rol in die televisiereeks The Gemini Factor (1987).
5 Februarie
5 Februarie is die 36ste dag van die jaar in die Gregoriaanse kalender. Daar volg nog 329 dae in die res van die jaar (330 in skrikkeljare).
Keith Wayne
Keith Wayne (16 Januarie 1945 – 9 September 1995) was 'n Amerikaanse akteur. Hy was bekend vir sy rol in die rolprent Night of the Living Dead (1968).
K. Callan
K. Callan (gebore 9 Januarie 1942) is 'n Amerikaanse aktrise. Sy is bekend vir haar rolle in die televisiereekse All in the Family (1971), Lois & Clark: The New Adventures of Superman (1993), How I Met Your Mother (2005), en Justified (2010).
Cinachyrella trochiformis
Cinachyrella trochiformis is 'n sponsspesie in die taksonomiese indeling van die Demospongiae (gewone sponse). Die liggaam van die spons bestaan uit kieselnaalde en sponginevesels en is in staat om baie water op te neem.
Die spons behoort tot die genus Cinachyrella en tot die familie Tetillidae. Die wetenskaplike naam van die spesie is die eerste keer geldig gepubliseer in 1891 deur Keller.
Cinachyrella tenuiviolacea
Cinachyrella tenuiviolacea is 'n sponsspesie in die taksonomiese indeling van die Demospongiae (gewone sponse). Die liggaam van die spons bestaan uit kieselnaalde en sponginevesels en is in staat om baie water op te neem.
Die spons behoort tot die genus Cinachyrella en tot die familie Tetillidae. Die wetenskaplike naam van die spesie is die eerste keer geldig gepubliseer in 1982 deur Pulitzer-Finali.
Gevlekte baber
Die Gevlekte baber (Clarias stappersii) - In die Caprivi bekend as die Witsy baber – is 'n varswater vis wat voorkom in die Kunenerivier, Okavangorivier, die boonste gedeelte van die Zambezirivier en Kafuerivier. In Engels staan die vis bekend as die Blotched catfish.
Voorkoms
Die vis se kop is groot en plat met vier paar baarde. Twee smal tandplate met skerp tande is in die bokaak aanwesig, die agterste langer as die voorste, die vorm is dieselfde.
Die rugvin is lank en hoog, ongeveer die helfte van die vis lengte en hou net voor die stertvin op. Daar is geen vetvin nie. Die stertvin is goed ontwikkel en rond. Die anale vin is lank en hou net voor die stertvin op. die buikvin is gepaard en goed ontwikkel. Die borsvin is gepaard en goed ontwikkel. Sy liggaamsvorm (profiel) is lomp met die wydste deel net agter die kiewe. Die skubbe is mikroskopies klein in slym.
Maya Yoshida
Maya Yoshida (gebore 24 Augustus 1988) is 'n Japannese sokkerspeler. Hy het vir die Japanse nasionale sokkerspan uitgedraf.
Gevlekte baber
Voorkoms
Die vis is bedek met baie, donker bruin en swart vlekke, die sylyn is wit en die pens en kop is wit aan die onderkant. Die wit streep (sylyn) loop van bokant sy borsvinne tot by sy stert, vandaar sy Caprivi naam.
Die vis word 410 mm groot.
Tropiese halfbek
Die Tropiese halfbek (Hyporhamphus affinis) is 'n vis wat voorkom in die Stille Oseaan en die Indiese Oseaan, meer spesifiek in die Rooisee en aan die ooskus van Afrika suidwaarts tot by sentraal KwaZulu-Natal. In Engels staan die vis bekend as die Tropical halfbeak.
Gevlekte baber
Habitat
Die vis leef in stadig vloeiende rivier sytakke en vloedvlaktes wat vol plantegroei is.
Warny Mandrup
Warny Mandrup (gebore 1966) is 'n Deense akteur en skrywer. Hy is bekend vir sy rolle in die televisiereekse Rundtossen (1994), Jul i hjemmeværnet (2001), en Brødrene Madsens tidsrejse (2016).
Gevlekte baber
Habitat
Hulle vreet ongewerweldes en vis en broei in die somer reën seisoen. Hulle behoort met enige vleisaas, visaas, insekaas of erdwurms gevang te word, mits dit klein genoeg is.
Tropiese halfbek
Identifikasie
Die vis word tot 6 cm lank. Dit is blouerig aan die rugkant met 'n groenerige silwer pens en 'n silwer streep aan die sye oor die hele lengte van die vis. Hulle word gesien in vlak baaie waar hulle net onder die oppervlak swem. Die visse is alleenlopers of kom in klein groepies voor. Hulle vreet klein vissies en soöplankton.
Richard Emory
Richard Emory (27 Januarie 1919 – 15 Februarie 1994) was 'n Amerikaanse akteur. Hy was bekend vir sy rolle in die rolprente Code of the Silver Sage (1950), Korea Patrol (1951), Red Snow (1952), en Beginning of the End (1957).
Cinachyrella uteoides
Cinachyrella uteoides is 'n sponsspesie in die taksonomiese indeling van die Demospongiae (gewone sponse). Die liggaam van die spons bestaan uit kieselnaalde en sponginevesels en is in staat om baie water op te neem.
Die spons behoort tot die genus Cinachyrella en tot die familie Tetillidae. Die wetenskaplike naam van die spesie is die eerste keer geldig gepubliseer in 1924 deur Dendy.
Agrippa
Agrippa was 'n skeptiese filosoof wie waarskynlik aan die einde van die 1ste eeu v.C leef. Aan hom word die "vyf trope" of "vyf gronde van twyfel" (Pente Tropoi) toegeskryf wat die basis vorm vir die skeptiese teorie waarvolgens die moontlikheid van ware kennis ontken word.
Die vyf trope
Die trope word genoem deur Sextus Empiricus, in sy Grondslae van die Pyrrhonisme. Volgens Sextus word hulle toegeskyf "aan die meer onglangse skeptici". Diogenes Laërtius skryf die trope egter toe aan Agrippa. Die vyf trope is:
Dit kan egter aanvaar word dat die eerste en die derde beginsels afgelei is van die beginsels wat reeds deur Pyrrho van Elis geidentifiseer word. Die andere drie beginsels kan gesien kon word as 'n poging om die teorie van die skeptisme te vertaal na meer abstrakte beginsels.
Pous Urbanus II
Urbanus II was die 159ste pous van die Rooms-Katolieke Kerk.
Biografie
Pous Urbanus II is gebore as Odo de Châtillon (ook Odo de Lagery) ongeveer in 1035 in Châttillon-sur-Marne, Frankryk. Hy word monnik en kry sy opleiding aan die katedraalskool in Reims. Een van sy leermeesters was Bruno van Keulen. In 1070 kom hy onder die invloed van ab Hugo van Cluny. Pous Gregorius VII roep hom na Rome en benoem hom as kardinaal-biskop van Ostia. Op 12 Maart 1088 volg hy Pous Victor III op en regeer tot sy dood op 29 Julie 1099. Hy word opgevolg deur Pous Paschalis II. Die naam ‘Urbanus’ beteken 'beskaafde'.
Pontifikaat
Pous Urbanus II is verkies op 'n klein vergadering van kardinale en ander prelate in Terracina. Hy kon nie dadelik nadat hy verkies is, na Rome gaan nie, aangesien Teenpous Clemens III daar nog aan die mag was. Hy het gaan hulp soek by die Normandiërs en kon drie jaar na sy verkiesing eers sy intrek in Rome neem.
Soos sy voorganger Pous Victor III het Urbanus ook die beleid van Pous Gregorius VII voortgesit. Vir die bestuur van die kerk het hy die Curia opgerig. In 1091 stel hy sy leermeester Bruno van Keulen aan as sy adviseur. In Maart 1095 hou hy samesprekings met biskoppe uit Frankryk, Duitsland en Italië in Piacenze. Die samesprekings is ook bygewoon deur 'n afvaardiging van die Bisantynse keiser Alexius I Comnenus, wat hulp gevra het om Konstantinopel teen die Turke te beskerm. Urbanus stuur sy leër na Jerusalem onder die aanvoering van Raymond van Toulouse.
In sy stryd met keiser Hendrik IV het die pous die huwelik van gravin Matilda van Toskane met Guelf V van Beiere bevorder. Hy het prins Coenraad gesteun in sy rebellie teen sy pa en hom koning van die Romeine gekroon in Milaan in 1093. Hy het ook die keiserin Adelaide van Praxedes gesteun in haar stryd teen haar man. Ook Philip I van Frankryk het hy geëkskommunikeer oor sy owerspelige huwelik met Bertrade van Montfort.
Sewe maande na die samesprekings in Piacenze, open Urbanus op 18 November 1095 die konsilie van Clermont-Ferrand. Hier predik hy die eerste kruistog met die woorde "Deus vult." ("Dit is God se wil"). Die woorde het die strydkreet van die kruisvaarders geword. Die volgende agt maande het Urbanus deur Frankryk gereis en die kruistog gepredik. In Frankryk was daar veel aanhang. In Duitsland het hy weens die investituurstryd min sukses gehad.
Meer subtiel as die kruistogte, maar baie belangrike vir die toekoms was Urbanus se pogings om Campagna en Sisilië onder sy beheer te bring na geslagte se beheer deur Bisantium en die Arabiere. Hy het gebruik gemaak van die Normandiese heerser Roger I. In 'n ooreenkoms in 1098 na die beleg van Capua gee hy Roger die reg om biskoppe aan te stel, kerklike inkomste te vorder en regspraak in kerklike sake te hanteer. Hierdie toegewings wat onskuldig gelyk het by Roger I, het later groot probleme veroorsaak met sy Hohenstaufen erfgename.
Urbanus het ook gekorrespondeer met Anselmus van Kantelberg wie se werk 'De Incarnatione Verbi' sy goedkeuring gekry het.
Urbanus sterf op 29 Julie 1099 net 14 dae nadat Jerusalem ingeneem is op 15 Julie 1099 deur die kruisvaarders onder leiding van Godfried van Bouillon. Die nuus daarvan het Rome egter eers bereik na sy dood.
Verering
Pous Urbanus II is salig verklaar deur Pous Leo XIII op 14 Julie 1881. Hy is voorgestel deur Mgr. Langenieux, aartsbiskop van Reims in 1878. Sy feesdag is op 29 Julie.
Nota
Saamgestel en vertaal uit die Nederlandse, Engelse, Duitse en Franse wikipedia en aangevul uit ander bronne soos aangedui.
Ruth Madoc
Ruth Madoc (gebore 16 April 1943) is 'n Britse aktrise. Sy is bekend vir haar rolle in die rolprente Under Milk Wood (1971) en Fiddler on the Roof (1971), en in die televisiereekse Horizon (1964) en Hi-de-Hi! (1980).
Hajime Hosogai
Hajime Hosogai (gebore 10 Junie 1986) is 'n Japannese sokkerspeler. Hy het vir die Japanse nasionale sokkerspan uitgedraf.
Hankey
Hankey is 'n landelike dorp in die westelike gedeelte van die Oos-Kaap, Suid-Afrika. Die dorp is in die Gamtoosvallei naby die Gamtoosrivier geleë.
Geskiedenis
Die dorp het ontstaan in 1825 toe die Londense Sendinggenootskap 'n sendingstasie hier begin het. Die nuwe stasie is na William Hankey vernoem – die tesourier van die genootskap.
William Philip, seun van die bekende sendeling dr John Philip, het die moontlikheid raakgesien om die ryk spoelgrond langs die rivieroewer te besproei. Met behulp van arbeiders is 'n 270 m tonnel deur 'n klipkoppie gekap om die lande te besproei. Daar is in 1842 begin met die tonnel en dit is op 1 Julie 1845 geopen. Daar was egter 'n fratsvloed op hierdie dag in die Gamtoos, waarin William en John Fairbairn (skoonseun van dr Philip) verdrink het. Die tonnel voer tot vandag steeds water na die lande.
Die oorskot van Saartjie Baartman, wat na 'n veldtog in 2002 na Suid-Afrika teruggebring is, is hier gegrawe. Die dorp se distriksmunisipaliteit is na haar genoem.
Distrik
Die distrik is 1 700 km² groot. Produkte wat verbou word is sitrus, tabak, lusern, groente en vrugte.
Patensie
Patensie is 'n klein dorpie in die Oos-Kaap-provinsie, Suid-Afrika en is 15 km noordwes van Hankey. Die naam is 'n vervorming van die Khoikhoi-woord wat rusplek vir die vee beteken.
Distrik
Daar word sitrus, tabak en groente in die distrik verbou. Daar is 'n sitruskoöperasie wat in 1928 gestig is en ook 'n tabakkoöperasie. Die Kougadam is 25 km wes van die dorp geleë.
Harry Endo
Harry Endo (20 Julie 1922 – 9 Januarie 2009) was 'n Amerikaanse akteur. Hy was bekend vir sy rolle in die televisiereekse Hawaii Five-O (1968) en Magnum, P.I. (1980).
Signe A. Mannov
Signe A. Mannov (gebore 23 September 1977) is 'n Deense aktrise. Sy is bekend vir haar rolle in die rolprente Better Off Dad (2003), All for One (2011), en Department Q: A Conspiracy of Faith (2016).
Michael Wayne
Michael Wayne (23 November 1934 – 2 April 2003) was 'n Amerikaanse vervaardiger en akteur. Hy was bekend vir sy rolle in die rolprente The Alamo (1960), McLintock! (1963), The Green Berets (1968), en McQ (1974).
Frances Callier
Frances Callier (gebore 17 Mei 1969) is 'n Amerikaanse aktrise, vervaardiger, en skryfster. Sy is bekend vir haar rolle in die rolprent He's Just Not That Into You (2009) en in die televisiereekse Curb Your Enthusiasm (2000), Hannah Montana (2006), en Drive (2007).
Sunnydale
Sunnydale is 'n voorstad in Kaapstad. Volgens die 2001-sensus het Sunnydale 'n bevolking van 1 860 gehad.
Geringde lipvis
Die Geringde lipvis (Hologymnosus doliatus) is 'n vis wat voorkom in die Indiese-Pasifiese area, die suidelike Rooisee en aan die ooskus van Afrika vanaf Oman tot by Margate. In Engels staan die vis bekend as die Pastel ringwrasse.
Habitat
Die vis leef in oopsee koraal en rotsriwwe in water wat tot 30 m diep is en eet hoofsaaklik vis en skaaldiere. Die onvolwasse vissies swem in klein groepies saam naby die bodem terwyl die volwasse visse een-een bokant die riwwe swem.
Gap Inc.
The Gap, Inc., algemeen bekend as Gap Inc. of Gap, is 'n Amerikaanse onderneming met wêreldwye belange in die mode-kleinhandelbedryf.
Die onderneming, wat hom op informele mode toespits, is in 1969 deur Donald Fisher en Doris F. Fisher gestig en het sy hoofkwartier in San Francisco, Kalifornië. Gap Inc. is in vyf primêre sake-afdelings verdeel: Gap, Banana Republic (met meer klassieke modereekse), Old Navy (laeprys-modereekse), Intermix (gesofistikeerde damemodewinkels) en Athleta (sportklerasie vir dames). Volgens die getal winkels is Gap Inc. die derde grootste rolspeler in die internasionale mode-kleinhandelbedryf, na die Spaanse Inditex-groep en die Sweedse H&M-winkelketting.
Naas sy Amerikaanse tuismark en sy aanlynwinkels bedryf Gap Inc. meer as 3 700 winkels wêreldwyd, regstreeks of as konsessiesake – so onder meer in Kanada, Suid-Amerika, Europa, Afrika, Asië en Australië. Bedrywighede in Duitsland, 'n sleutelmark waartoe Gap Inc. in 1988 toegetree het, is in 2004 vanweë onbevredigende resultate gestaak en eers in 2004 deur 'n samewerkingsooreenkoms met die Duitse aanlynhandelaar Zalando hervat.
Nadat die Suid-Afrikaanse modeketting Stuttafords reeds sedert 2007 Gap-produkte in sy winkels verkoop het, het Gap Inc. vanaf 2010 marknavorsing oor 'n moontlike toetreding tot die Suid-Afrikaanse mark gedoen en uiteindelik 'n konsessieooreenkoms met Stuttafords aangegaan waarvolgens die eerste Gap-winkel in 2012 in die Johannesburgse voorstad Sandton geopen is.
Suid-Afrikaanse Grand Prix
Die Suid-Afrikaanse Grand Prix was 'n motorwedren wat by die Kyalami Grand Prix-renbaan en voor dit by die Prins George-renbaan in Suid-Afrika plaasgevind het. Dit het in 1967 verskuif na die Kyalami Grand Prix-renbaan waar dit tot en met die laaste wedren in 1993 aangebied is.
6 Februarie
6 Februarie is die 37ste dag van die jaar in die Gregoriaanse kalender. Daar volg nog 328 dae in die res van die jaar (329 in skrikkeljare).
Suid-Afrikaanse Grand Prix
Die eerste wedren vind in die jaar 1934 by die Prince George-renbaan in Oos-Londen plaas. Die Suid-Afrikaanse Grand Prix was aanvanklik as slegs 'n Grand Prix motorsportgeleentheid aangebied en het nie deel uitgemaak van die Formule Eenwêreldkampioenskap nie. Die Grand Prix is 33 keer gehou en het vanaf 1962 25 keer vir die Formule 1 wêreldkampioenskap getel. As gevolg van die Tweede Wêreldoorlog is die Grand Prix tydelik gestaak vanaf 1940 tot en met 1959. Dit het voorgegaan in 1960 tot dit weer in 1985 gestaak is weens boikotte deur die buiteland teen die regering se apartheidsbeleid. Na die einde van apartheid is daar nog twee laaste wedrenne in 1992 en 1993 gehou maar is weens die groot onkoste nie as winsgewend deur die koördineerders beskou nie. Daar is sedertdien nie weer 'n Suid-Afrikaanse Grand Prix aangebied nie.
In April 2018 het Adrian Scholtz, hoof- uitvoerende beampte van Motorsport Suid-Afrika, Suid-Afrika se moontlike terugkeer tot die Formule Een Grand Prix-kalender bespreek. Hy sê dat die belangrikste struikelblokke is die hoë koste vir die aanbied van so 'n geleentheid en die feit dat tans nie een van Suid-Afrika se renbane aan FIA se vereistes as gasheer van 'n Formule Eenren voldoen nie, hoewel Kyalami naby kom. Die moontlikheid van 'n Suid-Afrikaanse Grand Prix in Kaapstad of Durban is ook al bespreek.
Prentlipvis
Die Prentlipvis (Halichoeres nebulosus) is 'n vis wat voorkom in die Indies-Pasifiese area, die Rooisee en aan die ooskus van Afrika vanaf Oman tot by Algoabaai in Suid-Afrika. In Engels staan die vis bekend as die Picture wrasse.
Voorkoms
Die vis se lyf is reghoekig en dun met 'n bolronde stert. Die sylyn is aaneenlopend. Die vis word tot 12 cm groot. Die wyfie se kop en lyf is bruinerig aan die bokant met 'n groot ligrooi area op die sye net bo die anale vin. Net agter die rooi area is twee wit lyne en 'n swart kol agter die oog. Daar is 'n swart kolletjie op die voorkant van die dorsale vin en 'n swart oogvormige kol op die dorsale vin, asook rooibruin strepe op die dorsale en anale vinne.
Die mannetjie is hoofsaaklik groenbruin van kleur aan die bokant en ligter van kleur aan die onderkant tewyl daar geen rooi area op die pens is soos by die wyfie nie. Daar is verskeie swart vlekke op die liggaam en pienk strepe op die kop. Daar is 'n swart merk op die dorsale vin.
Habitat
Die vis leef in koraal- en rotsriwwe in water wat tot 40 m diep is en word ook in hawens opgemerk.
Bacchus
In die Romeinse mitologie is Bacchus die god van wyn en vrugbaarheid. Hy word gewoonlik met uitspattige feeste verbind waarby te veel drank, partytjies en seks betrokke is. In die Griekse mitologie heet hy Dionusos.
Bacchus was die seun van Jupiter en Semele, die dogter van Kadmos. Toe sy ma met hom swanger was, is hulle deur 'n bliksemstraal van Jupiter getref. Die ongebore kind is vervolgens in Jupiter se heup toegewerk, en is drie maande later gebore. As kind is hy deur Silenus geskool, wat 'n groot liefhebber van wyn was en dikwels op die rug van 'n donkie gedra moes word. Voordat hy sy plek by Olimpus ingeneem het, het Bacchus vir baie jare deur die wêreld gedwaal. Hy was tot so ver as Indië om mense te leer hoe om wingerdstokke te groei.
Bacchus was die laaste god wat by die twaalf Olimpiese gode aangesluit het. Hestia het haar posisie aan hom afgestaan.
Cinachyrella vaccinata
Cinachyrella vaccinata is 'n sponsspesie in die taksonomiese indeling van die Demospongiae (gewone sponse). Die liggaam van die spons bestaan uit kieselnaalde en sponginevesels en is in staat om baie water op te neem.
Die spons behoort tot die genus Cinachyrella en tot die familie Tetillidae. Die wetenskaplike naam van die spesie is die eerste keer geldig gepubliseer in 1922 deur Dendy.
Chiang Kai-shek
Chiang Kai-shek (Chinees: 蔣介石/蔣中正, pinyin: Jiǎng Zhōngzhèng; 31 Oktober 1887 – 5 April 1975) was ’n Chinese militêre en politieke leier van die Chinese Nasionalistiese Party. In 1949 het hy en sy nasionalistiese weermag die Chinese vasteland verlaat en na die eiland Taiwan uitgewyk, waar hy tot met sy dood regeer het.
Lewensloop
Chiang Kai-shek is in Xikou gebore, 'n dorp sowat 33 km suidwes van Ningbo-stad, in Fenghua, Ningbo-prefektuur, Zhejiang-provinsie; sy huis was egter in Heqiao (和橋鎮), Yixing-distrik (Wuxi-prefektuur, Jiangsu-provinsie), omtrent 38 km suidwes van Wuxi-stad.
Hy was die opperbevelhebber van die nasionalistiese regering van die Republiek China van 1928 tot met sy dood in 1975. Na die nederlaag van die Kuomintang (KMT) in die Chinese Burgeroorlog het hy die KMT-regering op die eiland Taiwan gevestig. Hy was daarna vir die res van sy lewe president van die Republiek China en direkteur-generaal van die KMT. Chiang het in 1975 in Taiwan gesterf. Sy eggenote, Soong Mei-ling, is in 2003 in die Verenigde State oorlede.
Hollis Resnik
Hollis Resnik (1 Junie 1955-17 April 2022) was 'n Amerikaanse aktrise. Sy was bekend vir haar rolle in die rolprente Backdraft (1991) en Little Big Top (2006), en in die televisiereekse The Untouchables (1993) en Cupid (1998).
Niekerkshoop
Niekerkshoop is 'n dorp in die provinsie Noord-Kaap (Suid-Afrika). Die dorp is 75 km suidwes van Griekwastad en 42 km noordnoordoos van Prieska in die suidelike voorheuwels van die Asbesberge.
Geskiedenis
Die dorp is in 1902 gestig op die plaas Modderfontein van die Van Niekerkbroers van Prieska. Reeds in 1896 is al gedink aan die aankoop van die plaas Modderfontein as setel vir ’n dorp, maar die plan is kort daarna weer laat vaar. Vanaf 1890 is buitekerk op Modderfontein (Niekerkshoop) gehou. In 1893 was daar blykbaar weer sprake van die stigting van ’n dorp (en gemeente). Lidmate van die Prieska-gemeente wat woonagtig was aan die Griekwastadse kant van die Oranjerivier (lidmate te Koegas) rig ’n versoekskrif: Hulle wil onder geen omstandighede opgeneem word onder die nuwe gemeente (‘Modderfontein’) nie. Die kerkraad voldoen aan die versoek.
Die dorp Niekerkshoop is deur die broers J.P. en J.D. van Niekerk in 1899 aangelê op ’n vrugbare plaas met die naam Modderfontein. Die dorp het ’n standhoudende fontein gehad. Met sy honderde groen bome het die dorp "enigsins het aansien heeft van een bôlands dorp". Dorpstigting het die drang na die stigting van ’n gemeente laat toeneem. Daarvoor moes vooraf verlof gekry word vanaf Griekwastad en Prieska, omdat ’n aansienlike deel uit hierdie twee gemeentes by die te stigte gemeente gevoeg sou word. Prieska is teen die stigting van die gemeente gekant.
Die NG gemeente Niekerkshoop is deur die ringskommissie van Dutoitspan op 29 Maart 1904 gestig. Voor die stigting is die Woord en die sakramente om die beurt deur predikante van Prieska en Griekwastad bedien. Van die gemeente Griekwastad is ’n aansienlike deel afgesny om die gemeente Niekerkshoop te vorm. Ná afstigting het die konsulent, ds. P.T. Stroebel van Griekwastad die eredienste waargeneem. Omdat daar nog geen kerkgebou was nie, moes die pakhuis van die broers Van Niekerk vir eredienste gebruik word.
Op die eerste kerkraadsvergadering word die aanbod van die Van Niekerk broers aangeneem om ’n kerkgebou op te rig en vir tien jaar te huur. Die kansel, banke en lampe het van Robertson se kerk gekom. In Februarie 1906 is die kerk klaar gebou. Toe die huur in 1916 verstryk, is die kerkgebou deur die kerkraad aangekoop. Die kerk het sitplek vir 300 mense gehad. Die gemeente het in die stadium ’n sieletal van 1,400 gehad en tydens nagmaalsgeleenthede was die kerkgebou te klein. Die eerste leraar was ds. J.R. Hugo en hy is in Januarie 1907 bevestig. Hy is in die tuig, in die jeugdige ouderdom van 38 jaar, oorlede. ’n Marmerplaat hang binne die kerk ter herinnering aan hom. Ds. J.A. van Zijl le Roux het hom opgevolg en hy is in Mei 1915 bevestig. Hy het die voorreg gehad om die Woord op die kansel (wat vanaf Robertson gekom het) te verkondig. Die kansel het vir hom groot emosionele waarde gehad: sy vader het voor dié kansel belydenis van geloof afgelê en is ook voor die kansel in die huwelik bevestig. Hyself is ook gedoop en het voor dié kansel belydenis van geloof afgelê.
Ontmensliking
Ontmensliking kan as ’n gedrag of proses beskryf word wat die individualiteit van ander ondermyn. As proses kan dit as die teenoorgestelde van personifikasie verstaan word – ’n stylfiguur waar menslike eienskappe aan nielewende voorwerpe of 'n abstraksie toegeken word; ontmensliking is die miskenning van hierdie selfde eienskappe.
Menswees
In Herbert Kelman se werk oor ontmensliking beskik menswees oor twee kenmerke: “identiteit” (m.a.w. ’n persoon as ’n individu, onafhanklik en onderskeibaar van ander, en met die vermoë om keuses te maak”) en “gemeenskap” (m.a.w. die persoon as “deel van ’n ineengeskakelde netwerk van individue wat na mekaar omsien”). Wanneer een daarvan ontken word, lok ’n teiken nie meer deernis of ander morele response uit nie, en mag hy of sy gevolglik aan gewelddadige optrede onderwerp word.
Dierlik versus meganisties
In Nick Haslam se ondersoek van ontmensliking onderskei hy tussen uniek menslike eienskappe (UM) wat mense van diere onderskei, en tweedens menslike natuur (MN)-eienskappe, wat kenmerkend van menswees is.
Meganistiese ontmensliking kom voor wanneer teikens sekere kenmerke van die menslike natuur (bv. kognitiewe buigsaamheid, warmte, individualiteit) ontsê word. Teikens van meganistiese ontmensliking word as koud, onbuigsaam, vervangbaar, gebrekkig aan individualiteit gesien en aan masjiene of voorwerpe gelykgestel. Meganistiese ontmensliking vind gewoonlik op ’n interpersoonlike basis plaas (wanneer iemand byvoorbeeld as ’n middel tot ’n doel gesien word).
Verwante psigologiese prosesse
Delegitimisering is die “kategorisering van groepe in uiters negatiewe sosiale kategorieë wat uitgesluit van menslike groepe is.”
Morele uitsluiting kom voor wanneer uitgroepe aan ’n ander stel morele waarde, reëls en regverdigheid onderwerp word as dié wat in sosiale verhoudings met ingroeplede toegepas word. Wanneer individue ander mense ontmens, ervaar hulle nie meer ontsteltenis wanneer hulle daardie persone sleg behandel nie. Morele uitsluiting word gebruik om uiterste gedrag soos volksmoorde, streng immigrasiebeleide en eugenetika (rasverbetering) te verduidelik, maar kan ook op ’n meer gereelde, alledaagse diskriminerende vlak voorkom.
Roy Engel
Roy Engel (13 September 1913 – 29 September 1980) was 'n Amerikaanse akteur en skrywer. Hy was bekend vir sy rolle in die rolprente The Man from Planet X (1951), Rogue River (1951), en Zombies of the Stratosphere (1952), en in die televisiereeks The Wild Wild West (1965).
Ontmensliking
Verwante psigologiese prosesse
Martha Nussbaum (1999) het sewe komponente van objektivering geïdentifiseer: “instrumentaliteit”, “eienaarskap”, “ontkenning van selfstandigheid”, "traagheid", "vervangbaarheid", "skendbaarheid” (“violability"), en "ontkenning van subjektiwiteit"
Fasiliterende faktore
Alhoewel sosiale afstand van die teiken ’n noodsaaklike voorwaarde vir ontmensliking is, is dit volgens sekere navorsing op sigself nie voldoende nie. Sou dit die geval wees, sou ontmensliking baie meer algemeen gewees het. Om 'n hoë status te hê maak 'n persoon egter wel meer geneig om ander te ontmens. Laestatusgroepe word eerder met menslike natuur-eienskappe (warmte, emosionaliteit) as uniek menslike eienskappe geassosieer. Dit impliseer dat hulle kwansuis nader aan diere as aan mense is, aangesien hierdie eienskappe tipies van mense is, maar ook by ander spesies gesien kan word. Verder is daar ook bevind dat individue in 'n magsposisie meer geneig is om hulle ondergeskiktes te objektiveer en hulle eerder as 'n middel tot 'n doel te behandel as om op hulle wesenlik menslike eieskappe te fokus. Laastens is daar ook gemerk dat wanneer 'n persoon in die teenwoordigheid van 'n intieme ingroeplid verkeer, hy meer geneig is om 'n teiken te ontmens deur laasgenoemde se menslike verstandelike eienskappe te ontken, hom soos 'n dier te behandel en meer bereid is om wrede ondervragingstaktieke toe te pas. Dit is verbasend, want waar sosiale verbintenisse gewoonlik voordele vir gesondheid en welsyn inhou, blyk dit intergroepverhoudings te benadeel.
Ras en etnisiteit
Ontmensliking is dikwels 'n gevolg van konflik in 'n intergroepkonteks. Ander etniese en rassegroepe word in die populêre kultuur dikwels as diere voorgestel. In die VSA word Afro-Amerikaners byvoorbeeld implisiet met ape geassosieer. In die verlede is ontmensliking dikwels met rassemoordkonflikte geassosieer wanneer ideologieë die slagoffers vóór en gedurende die konflik met rotte/peste vergelyk het. In die 1900's het die Australiese en Britse owerhede 'n wet ingestel om die Australiese state te federeer. Artikel 51 (xxvi) en 127 was twee bepalings wat die Australiese inboorlinge (Aboriginals) ontmens het. Volgens Artikel 51 het die Parlement die mag om wette vir die vrede, orde en goeie bestuur van die Gemenebes in te stel, met betrekking tot: (xxvi) die mense van enige ras, uitsluitend die Australiese inboorlinge in enige staat, vir wie daar spesiale wette gemaak sal word. En Artikel 127 lees: In die berekening van die hoeveelheid mense van die Gemenebes... sal die Australiese inboorlinge nie getel word nie.
Objektivering
Volgens Fredrickson en Roberts behels die seksuele objektivering van vroue meer as bloot pornografie (wat vroue se liggaam bo hulle uniek menslike, verstandelike en emosionele eienskappe beklemtoon), maar sluit dit die samelewing as geheel in. Daar is 'n normatiewe klem op vroulike voorkoms wat veroorsaak dat vroue hulle liggaam vanuit 'n derdepersoonsperspektief beskou. Die sielkundige afstand wat vroue teenoor hulle liggaam ervaar, kan daartoe lei dat hulle hulself ontmens. Mans wat vroue as diere of objekte ontmens, is meer geneig om vroue te verkrag en seksueel te teister en toon 'n meer negatiewe gesindheid teenoor vroulike verkragtingslagoffers.
Die rol van nasies en regerings
Sosioloë en historici beskou ontmensliking dikwels as die kern van oorlog. Owerhede beeld die "vyand" dikwels as minder as menslik uit sodat kiesers meer geneig sal wees om 'n oorlog te ondersteun wat hulle andersins as massamoord sou beskou. Ander state skets ’n vyandige regering of lewenswyse as barbaars en insinueer dat die burgers kinderlik is en nie die vermoë het om hulle eie sake te hanteer nie. Sulke argumente is as ’n dekmantel vir kolonialisme gebruik.
Die Jodeslagting gedurende die Tweede Wêreldoorlog en die Rwandese Volksmoord is albei voorbeelde van gruweldade gebaseer op ontmenslikingsveldtogte wat deur die regering georganiseer is.
Ontmensliking kan ook buite openlike gewelddadige konflikte gesien word, soos by politieke debatte waar opponente as onnosel of inherent boos voorgehou word.
Die rol van terroriste en rebelle
Niestaatlike rolspelers—veral terroriste—wend hulle ook tot ontmensliking om hulle saak te bevorder en skuldgevoelens te onderdruk. Die Weather Underground, 'n terroristegroep in die 1960's, het die "polisie is varke"-idee gebruik om lede te oortuig dat hulle nie besig is om mense seer te maak nie, maar om wilde diere dood te maak. Eweneens is stellings soos "terroriste is skuim" ook 'n vorm van ontmensliking.
Menslike anatomie
In die VSA is Amerikaners van Afrika-afkoms ontmens deurdat hulle nie as mense nie, maar as primate geklassifiseer is. Die Amerikaanse Grondwet van 1787 het bepaal dat wanneer sensusdata versamel word, "alle ander persone" met verwysing na Negerslawe, as drie-vyfdes van 'n mens getel sou word.
In die wetenskap, geneeskunde en tegnologie
Die verhouding tussen ontmensliking en die wetenskap het tot relatief onlangs onetiese wetenskaplike navorsing tot gevolg gehad. Die Nazi's se eksperimentering op Jode is so 'n voorbeeld. Gedurende die Jodeslagting het Nazi-wetenskaplikes verskeie eksperimente op Jode uitgevoer. Deur die ontmensliking van hierdie groep kon die navorsing geregverdig word.
In 'n mediese konteks het die verloop van tyd sommige ontmenslikingspraktyke meer aanvaarbaar gemaak, nie minder nie. Waar disseksies van menslike kadawers in die Middeleeue as ontmensliking beskou is, is die waarde van disseksies as 'n opleidingshulpmiddel van so 'n aard dat dit nou meer algemeen aanvaar word.
Wat die pasiënt betref, is daar in sommige Amerikaanse state kontroversiële wetgewing wat vereis dat 'n vrou 'n sonar van haar fetus sien voordat sy 'n aborsie mag ondergaan. Kritici van die wet redeneer dat om 'n beeld van haar fetus te sien, die fetus vermenslik en vroue teen aborsie bevooroordeel. 'n Onlangse studie toon ook dat die subtiele vermensliking van mediese pasiënte die sorg wat hierdie pasiënte ontvang, verbeter.
Ken Weatherwax
Ken Weatherwax (29 September 1955 – 7 Desember 2014) was 'n Amerikaanse akteur. Hy was bekend vir sy rolle in die televisiereekse Wagon Train (1957), The Addams Family (1964), en The Addams Family (1973).
Ontmensliking
In die wetenskap, geneeskunde en tegnologie
Navorsers het bevind dat deelname aan gewelddadige videospeletjies 'n negatiewe effek het op die speler se persepsie van sy eie menslikheid sowel as dié van die spelers wat teikens van die geweld in die speletjies is.
Ontmensliking het in die verlede onder die voorwendsel van "vooruitgang in die naam van wetenskap" plaasgevind. Gedurende die St. Louis-wêreldskou in 1904 is verskeie inboorlinge van onafhanklike stamme regoor die wêreld in menslike dieretuine ten toon gestel.
Geskiedenis en kolonialisme
In Martin Luther King Jr. se boek oor menseregte Why We Can't Wait, verduidelik hy: "Ons nasie is uit 'n volkslagting gebore toe daar besluit is dat die oorspronklike Amerikaner, die Indiaan, 'n minderwaardige ras was."
Die Mi'kmaq-oudste en menseregteaktivis Daniel N. Paul het historiese vertellings van gruweldade teen Eerste Nasies-volke in Noord-Amerika breedvoerig nagevors en beskryf. Volgens hom was Europese kolonialisme in Kanada en Amerika 'n onderwerping van die inheemse volke, en 'n reeks ongeëwenaarde gewelddadige misdade teen die mensdom.
Taal
Ontmensliking en 'n ontmensde persepsie is soms die resultaat van die taal wat gebruik word om groepe mense te beskryf. Woorde soos trekkers, immigrante en buitelanders ("expats") word op grond van sosiale status en rykdom aan vreemdelinge toegeken, nie op grond van hulle vermoë en prestasies nie. "Buitelander" blyk gebruik te word om die bevoorregtes, dikwels westerlinge, te beskryf wat hulle in 'n area kom vestig en suggereer gewoonlik bekwaamheid, rykdom en vertroue. Aan die ander kant is "immigrant" 'n woord wat dikwels saam met "onwettig" gebruik word, wat beteken dat dit 'n uiters negatiewe konnotasie het. Die misbruik en volgehoue misbruik van hierdie woorde wat gebruik word om ander mense te beskryf, kan die persepsie van 'n uitgroep op 'n negatiewe manier affekteer.
Kuns
Francisco Goya, beroemde Spaanse skilder en afdrukmaker uit die romantiese tydperk, het subjektiwiteit betreffende oorloggruwels en brutale geweld voorgestel wat die proses van ontmensliking uitgebeeld het. In die romantiese tydperk was martelaarskuns dikwels 'n middel om die onderdruktes en gefolterdes te vergoddelik, en Goya het dikwels bose karakters uitgebeeld wat hierdie onregverdige, afskuwelike dade uitvoer. Maar die skilder het hierdie konvensie op 'n revolusionêre manier verbreek deur die martelaarfigure in sy werke te ontmens. "...Goya was so vasbeslote om martelaars in stukke vleis te verander dat 'n mens nie kon uitmaak wie hy geskilder het nie."
Ciocalapata
Ciocalapata is 'n genus van sponsdiere uit die klas van die Demospongiae (gewone sponse).
Moratorium
In Suid-Afrika
Bv. in Suid-Afrika was daar 'n moratorium op die doodstraf uitgevoer. Alhoewel die doodstraf wettig was, het hulle dit tydelik opgeskort deur middel van 'n moratorium. Later is besluit om weg te doen met die doodstraf.
Capri Village
Capri Village is 'n voorstad in Kaapstad. Volgens die 2011-sensus het Capri Village 'n bevolking van 3 061 gehad.
Don Epperson
Don Epperson (* 1938, † 1973) was 'n Amerikaanse akteur. Hy was bekend vir sy rolle in die rolprente Jennie: Wife/Child (1968), Wild Wheels (1969), Cain's Way (1970), en The Female Bunch (1971).
John Marquez (akteur)
John Marquez (gebore 5 Junie 1970) is 'n Britse akteur en kinematograaf. Hy is bekend vir sy rolle in die televisiereekse Doc Martin (2004), Hotel Babylon (2006), en In the Club (2014).
Retta
Retta (gebore 12 April 1970) is 'n Amerikaanse aktrise en skryfster. Sy is bekend vir haar rolle in die rolprente Sex and Death 101 (2007), Fracture (2007), en To the Bone (2017), en in die televisiereeks Parks and Recreation (2009).
Karl Mantzius
Karl Mantzius (20 Februarie 1860 – 17 Mei 1921) was 'n Deense akteur, regisseur, en skrywer. Hy was bekend vir sy rolle in die rolprente Money (1915), Secret of the Pavillions (1916), Addys Ægteskab (1916), en Hans nåds testamente (1919).
Vanessa Bell Calloway
Vanessa Bell Calloway (gebore 20 Maart 1957) is 'n Amerikaanse aktrise, regisseuse, en vervaardiger. Sy is bekend vir haar rolle in die rolprente Coming to America (1988), What's Love Got to Do with It (1993), Daylight (1996), en Lakeview Terrace (2008).
Sarah Wayne Callies
Sarah Wayne Callies (gebore 1 Junie 1977) is 'n Amerikaanse aktrise en skryfster. Sy is bekend vir haar rolle in die rolprente Into the Storm (2014) en The Other Side of the Door (2016), en in die televisiereekse Prison Break (2005) en The Walking Dead (2010).
Mette Marckmann
Mette Marckmann (gebore 4 April 1967) is 'n Deense aktrise. Sy is bekend vir haar rolle in die rolprent I Wonder Who's Kissing You Now (1998) en in die televisiereekse The Kingdom (1994), Taxa (1997), en Forbrydelsen (2007).
Charles Davidson Bell
Charles Bell (1813–1882) was ’n Skotsgebore landmeter-generaal van die ou Kaapkolonie, 'n kunstenaar, heraldikus, en ontwerper van medaljes en seëls. As skilder is hy veral bekend vir ’n geïdealiseerde voorstelling van Jan van Riebeeck se eerste kennismaking met die Strandlopers in Tafelbaai. Hy het ook die beroemde Kaapse driehoekseëls ontwerp.
Beknopte biografie
Charles Davidson Bell is op 22 Oktober 1813 in Newhall, Crail, Fife, Skotland, gebore en is ook daar by die St Andrews Universiteit opgelei.
Bell verlaat Skotland en vaar na Suid-Afrika, waar hy in 1830 aan die Kaap die Goeie Hoop land. Sy oom, sir John Bell, was die Sekretaris van die Kaapse Regering en het Bell 'n pos in die staatsdiens gegee. Hy word in 1834 as kunstenaar aangestel en vertrek saam met dr. Andrew Smith op sy tweejarige ekspedisie noordwaarts tot by die Limpopo. In 1838 word Bell van waarnemende klerk van die Wetgewende Raad na assistent landmeter-generaal bevorder. In 1848 word hy die landmeter-generaal.
In 1851 ontwerp hy 'n silwermedalje vir die destydse Kaapse goewerneur, sir Harry Smith, wat aan dapper troepe tydens die Agtste Grensoorlog toegeken is. Daar word dikwels na die medalje as die eerste Suid-Afrikaanse medalje verwys. Bellville en Bell is na hom genoem.
Ná sy aftrede in 1872 keer hy in 1873 na Skotland (met sy vrou Helena en hul 3 oorlewende kinders) terug. Sy vrou is op 10 September 1881 en hy die daaropvolgende jaar op 7 April 1882 oorlede.
Randvaal
Randvaal is 'n nedersetting in Gauteng, Suid-Afrika. Die dorp is noord van Meyerton langs die Kliprivier.
Gary Martin (akteur)
Gary Martin (gebore 18 Junie 1958) is 'n Britse akteur. Hy is bekend vir sy rolle in die rolprente Little Shop of Horrors (1986), Corpse Bride (2005), en Hellboy II: The Golden Army (2008), en in die televisiereeks The Ink Thief (1994).
Buyisonto
Buyisonto (voorheen bekend as Arthurstone) is 'n dorp in Bosbokrand Plaaslike Munisipaliteit, Ehlanzeni-distriksmunisipaliteit in die Mpumalangaprovinsie van Suid-Afrika.
Tomoaki Makino
Tomoaki Makino (gebore 11 Mei 1987) is 'n Japannese sokkerspeler. Hy het vir die Japanse nasionale sokkerspan uitgedraf.
Ciocalypta
Ciocalypta is 'n genus van sponsdiere uit die klas van die Demospongiae (gewone sponse).
Clovelly
Clovelly is 'n voorstad in Kaapstad. Volgens die 2011-sensus het die voorstad 'n bevolking van 559 gehad.
Rudd Weatherwax
Rudd Weatherwax (23 September 1907 – 25 Februarie 1985) was 'n Amerikaanse akteur. Hy was bekend vir sy rolle in die rolprente The Tender Years (1948) en Return of the Texan (1952), en in die televisiereekse Lassie (1954) en The New Lassie (1989).
7 Februarie
7 Februarie is die 38ste dag van die jaar in die Gregoriaanse kalender. Daar volg nog 327 dae in die res van die jaar (328 in skrikkeljare).
Malcolm Retief
duimnael|regs|200px|Dr. Malcolm Retief.
Dr. Malcolm Wilhelm Retief (Knysna, Kaapkolonie, 21 Junie 1904 – 8 September 1990) was ’n predikant in die Nederduitse Gereformeerde Kerk en ’n skrywer van boeke oor godsdiens, onder die skrywersnaam dr. M.W. Retief.
Herkoms en opleiding
Dr. Retief was een van die ses kinders van ds. Petrus Jacobus Retief en sy vrou, Frances Elizabeth Christina Kotzé. Ten tyde van sy geboorte was sy vader predikant van die NG gemeente Knysna (1900–'08). Hy het grootgeword op Joubertina, waar ds. P.J. Retief predikant van die plaaslike NG gemeente was van 1908 tot sy vertrek na die NG gemeente Alexandria in 1921. Op Joubertina het Malcolm Retief sy juniorsertifikaateksamen afgelê en gaan daarna na die Hoër Jongenskool op Stellenbosch (nou die Paul Roos Gimnasium), waar hy matrikuleer. Hy het hom in 1923 as student aan die Universiteit Stellenbosch laat inskryf, behaal die B.A.-graad en gaan in 1926 na die Kweekskool. Nadat hy die kandidaatseksamen afgelê het, vertrek hy in 1928 na Princeton in die VSA. Gedurende vakansietye het hy lang reise deur Amerika onderneem. In April 1930 het hy sy doktorsgraad in die teologie behaal en is toe gelegitimeer as predikant in die NG Kerk.
Kerklike loopbaan
Dr. Retief se eerste standplaas ná sy terugkeer na Afrika was die sendinggemeente Madzimoyo by Chipata in Noord-Rhodesië wat bedryf is deur die NG Kerk in die Oranje-Vrystaat. Hy het net agt maande op die sendingstasie gewerk, waarna hy die eerste leraar van die NG gemeente Nkana, ook in Noord-Rhodesië, geword het. Hy was die eerste leraar van die kopermyne. Die uitgestrekte werkkring met sy veelsydige probleme het besondere eise aan die leraar gestel. Sy huis was dikwels as 't ware net 'n kuierplek omdat hy soms tot ses weke op 'n keer besig was om nagmaal elders te bedien, selfs tot in Elizabethville in die Kongo. Ná nege jaar se moedige, vasbeslote bediening het Retief en sy vrou terug Suid-Afrika toe verhuis. In Junie 1943 is hy in die NG gemeente Breyten in die destydse Oos-Transvaal bevestig. Ná vier jaar het hy ’n betrekking by die SA Bybelvereniging aanvaar, maar net ’n jaar later die beroep aangeneem na die NG gemeente Daspoort in die weste van Pretoria. In 1963 het hy organiserende sekretaris van die Christelike Polisie- en Gevangenisdiensvereniging geword, maar in 1966 ’n beroep aangeneem na sy laaste gemeente, Westdene. Skaars vier jaar later, in Januarie 1970, het hy aldaar sy emeritaat aanvaar.
Gesinslewe
Dr. Retief was getroud met Jemima Louw (13 Desember 1905 – 3 November 1999), ’n dogter van ds. Andrew Louw (1862–1956), 'n baanbrekersendeling van die Nederduitse Gereformeerde Kerk, veral op die sendingstasie Morgenster in die destydse Suid-Rhodesië. Ds. Louw se moeder, ook Jemima (1836–1904), was een van die vier dogters van ds. Andrew Murray sr. van die NG gemeente Graaff-Reinet wat met 'n predikant getrou het. Van haar ses broers wat volwassenheid bereik het, het vyf predikant in die NG Kerk geword: John, Andrew, William, George en Charles.
Ciocalapata amorphosa
Ciocalapata amorphosa is 'n sponsspesie in die taksonomiese indeling van die Demospongiae (gewone sponse). Die liggaam van die spons bestaan uit kieselnaalde en sponginevesels en is in staat om baie water op te neem.
Die spons behoort tot die genus Ciocalapata en tot die familie Halichondriidae. Die wetenskaplike naam van die spesie is die eerste keer geldig gepubliseer in 1886 deur Ridley & Dendy.
Spraakproduksie
Spraakproduksie is die proses waarvolgens gesproke woorde gekies word om geuiter te word, hulle fonetiek geformuleer word en dan aan die einde geartikuleer word deur die motoriese stelsel in die stemorgaan. Spraakproduksie kan spontaan geskied soos wanneer ŉ persoon die woorde van ŉ gesprek saamstel, of reaktief soos wanneer die naam van ŉ afbeelding gegee word of ŉ geskrewe woord hardop gelees word, of ŉ stemnabootsing soos met herhaling van ŉ gesprek.
Spraakproduksie is nie dieselfde as taalproduksie nie aangesien taal ook met handgebare geproduseer kan word.
Met ŉ gewone vloeiende gesprek uiter mense rofweg vier lettergrepe elke sekonde, tien tot twaalf foneme en twee tot drie woorde vanuit ŉ woordeskat wat uit tien- tot honderdduisend woorde saamgestel is. Foute tydens spraakproduksie is relatief laag en kom voor teen ŉ tempo van ongeveer een uit 900 woorde tydens spontane spraak. Woorde wat algemeen geuiter word of van jongs af al aangeleer is of maklik opgeroep word, is vinniger om te uiter as die wat minder gereeld geuiter word, of later aangeleer is of meer abstrak is.
Normaalweg word spraak gelewer deur die pulmonêre druk afkomstig van die longe wat klank genereer deur fonasie in die glottis in die larinks, wat dan deur die stemkanaal verander word in verskillende vokale en konsonante. Spraakproduksie kan egter voorkom sonder die longe en glottis deur alaringeale spraak, waar die boonste gedeelte van die stemkanaal gebruik word. ŉ Voorbeeld van sulke alaringeale spraak is Donald Duck-spraak.
Die stemproduksie van spraak kan geassosieer word met die voortbrenging van gesinchroniseerde handgebare wat ten doel het om die begrip van wat geuiter word te versterk.
Drie stadiums
Die lewering van gesproke taal behels drie belangrike stadia van verwerking.
Die eerste is die prosesse van konseptualisering waarin die intensie om spraak te produseer ŉ verlangde konsep koppel aan ŉ spesifieke gesproke woord om te uiter. Hier word die preverbale beoogde boodskap geformuleer wat die konsepte aandui wat mondelings geuiter moet word. Dit is ŉ mededingende proses waarin ŉ gepaste woord gekies moet word vanuit ŉ versameling van kandidate.
Die tweede fase is formulering waartydens die taalkundige vorm benodig vir die uiter van die woord gemaak word. Hierdie proses behels die saamstel van ŉ sintaktiese raamwerk en fonologiese enkodering wat die fonetiese vorm spesifiseer van die beoogde uiting. Op hierdie tydstip word ŉ lemma gekies wat die abstrakte vorm van die woord is en geen informasie besit oor die klanke daarin nie (en dus voor die woord uitgespreek kan word). Dit bevat slegs inligting rakende betekenis en die verhouding van die woord tot ander in die sin.
Die derde fase is artikulasie, wat die oproep van die spesifieke motoriese fonetiek van die woord behels, asook die motoriese koördinasie van die geskikte fonasie en artikulasie deur die longe, glottis, larinks, tong, lippe, kakebeen en ander dele van die stemorgaan.
Neurowetenskap
Spraakproduksie se motoriese beheer by regshandiges steun grootliks op die areas in die linker serebrale hemisfeer. Die area sluit die bilaterale supplementere motoriese skors in, die linker agterste inferior frontale girus, die linker insula, die linker primêre motoriese korteks en temporale korteks. Daar is ook subkortikale dele betrokke soos die basale ganglia en serebellum. Die serebellum help met die volgordebepaling van spraaklettergrepe na vinnige, gladde en ritmies georganiseerde woorde toe en ook met langer uitinge.
Afwykings
Spraakproduksie kan deur verskeie afwykings geaffekteer word:
Alewyn Petrus Grové
Lewe en werk
Alewyn Petrus Grové is op 10 Junie 1918 in Potchefstroom gebore, waar hy ook skoolgegaan het. Hy is die enigste kind en sy pa is oorlede toe hy nog ’n klein seuntjie was. Hy matrikuleer in 1935 in die eerste klas aan die Hoër Volkskool Potchefstroom en studeer dan verder aan die plaaslike universiteit, destyds nog die Potchefstroomse Universiteitskollege. Professor Gerrit Dekker is hier ’n rigtinggewende invloed op hom. Hy behaal in 1938 die B.A.-graad, in 1939 die M.A.-graad in Afrikaans en Nederlands met ’n verhandeling oor “Die religieuse gevoel in ons jongste digkuns” en in 1940 die Hoër Onderwysdiploma, laasgenoemde twee kwalifikasies met lof.