cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
De Maandbode
Die eerste uitgawe het op 1 April 1873 onder redaksie van prof. Jan Lion Cachetop Burgersdorp verskyn as De Maandbode. Die uitgewer was aanvanklik St. P. O'S. O'Brien en later J.J. McNally. In die eerste uitgawe is die blad se strewe deur sy subtitel verwoord: "Nuusblad toegewy aan die belange van die Gereformeerde Kerk in Suid-Afrika." Prof. Cachet het aanvanklik De Maandbode op eie rekening en risiko uitgegee om die horison van gemeentelede in die hele kerkverband te verbreed, skole onder die pioniersvolk te propageer, en om die lidmate sendingbewus te maak.
Nadat prof. Cachet Burgersdorp in 1875 verlaat het om leraar van Philipstown te word en daarna sowat nege jaar lank predikant van Steynsburg (1883–'92) was, het ds. Dirk Postma, ook prof. Cachet se opvolger aan die Teologiese Skool, De Maandbode by hom oorgeneem. Ná ds. Postma se dood in 1890 het die Sinode van 1891 proff. Cachet en Stephanus Postma, ’n seun van ds. Dirk Postma, gevra om die publikasie voor te sit. Die Sinode van 1894 het De Maandbode aan die kuratore en professore van die Teologiese Kweekskool toevertrou en terselfdertyd die naam verander na Het Kerkblad. Dieselfde Sinode het prof. Cachet vas aangestel as enigste professor in die teologie aan die skool van die Gereformeerde Kerk op Burgersdorp om die volle predikante-opleiding te behartig en die rektorskap van die skool met sy voorbereidende afdeling waar te neem.
Bruckner de Villiers
duimnael|regs|300px|Die 19 "Gesuiwerde" [[Nasionale Party|Nasionaliste wat in 1934 in die party gebly en nie met die Suid-Afrikaanse Party saamgesmelt het om die Verenigde Party te vorm nie. Agter van links na regs: S.P. le Roux, R.A.T. van der Merwe, F.C. Erasmus, P.J.H. Luttig, J.J. Haywood. Tweede ry van agter: L.J. Vosloo, dr. N.J. van der Merwe, ds. D.F. Malan, adv. J.H.H. de Waal, A.L. Badenhorst. Derde ry: P.O. Sauer, dr. Karl Bremer, adv. J.G. Strijdom, ds. C.W.M. du Toit. Voorste ry: J.F. van G. Bekker, adv. C.R. Swart, Bruckner de Villiers, C.H. Geldenhuys, G.P. Steyn.]]
Wilhelm Bruckner de Villiers (16 Maart 1875 - 21 Julie 1948) was 'n Volksraadslid van die Nasionale Party vir die kiesafdeling Barkly van 13 Maart 1920 tot 31 Desember 1920 en weer van 18 Junie 1924 tot 30 April 1929 asook vir Stellenbosch van 13 Junie 1929 tot 11 April 1938 toe die Verenigde Party se Henry Fagan hom klop met 30 stemme.
Lewensloop
Bruckner de Villiers was die seun van Abraham Barend de Villiers (1837-1909), 'n boer, afslaer en sakeman van die Paarl, lid van Afrikaner Bond, wat LP was vir Richmond en daarna Victoria-Wes in die parlement van die Kaapkolonie.
In 1911 verhuis Bruckner de Villiers na Stellenbosch. Die sakeman en nasionalistiese beskermheer, Jannie Marais (ook sy swaer), het deelgeneem aan die stigting van die persgroep Die Nasionale Pers en dié van die Universiteit van Stellenbosch. In die wetgewende verkiesings van 1915 was hy 'n kandidaat vir die Nasionale Party in die Paarl, waar hy aanvanklik die steun van die plaaslike tak van die African Political Organization (APO), 'n bruin organisasie, ontvang het totdat sy president Abdullah Abdurahman, ook 'n bruin munisipale raadslid vir die stad Kaapstad, onthou dat bruin mense in die Oranje-Vrystaat (die provinsie waar die Nasionale Party gestig is deur Barry Hertzog) passe moes dra. Hy is met meer as 800 stemme geklop deur Andries Lourens de Jager, die uittredende LP en kandidaat van die Suid-Afrikaanse Party.
In Stellenbosch word Bruckner de Villiers verkies teen die sittende J.P. Louw, danksy die stemme van die bruin kiesers van die kiesafdeling Stellenbosch. Hy gee die setel op wat hy in Kuruman gewen het, om as verteenwoordiger van die kiesafdeling Stellenbosch te dien. Hy bly tot vandag toe saam met Colin Steyn, een van die min Suid-Afrikaanse parlementariërs wat in twee kiesafdelings in dieselfde verkiesingsiklus verkies is.
In 1934 was hy een van 19 Nasionale Partylede wat geweier het om hul party met die Suid-Afrikaanse Party in die Verenigde Party saam te smelt.
In 1938, terwyl hy 'n kandidaat vir die Gesuiwerde Nasionale Party was, wie se program die onttrekking van gekleurdes uit die algemene kieslyste voorstel ('n posisie wat nie deur de Villiers ondersteun is nie), verloor hy sy setel met 30 stemme teen Henry Fagan (Verenigde Party).
Hy sluit sy politieke loopbaan af as senator (1939-1948).
1531
Die jaar 1531 was 'n gewone jaar wat volgens die Gregoriaanse kalender op 'n Donderdag begin het. Dit was die 31ste jaar van die 16de eeu n.C. Soos ander gewone jare het die jaar 12 maande, 52 weke en 365 dae gehad.
Kortstertpypvis
Die Kortstertpypvis (Microphis brachyurus) is 'n varswatervis wat aan die ooskus van Afrika voorkom, in riviere en mere suidwaarts vanaf Kenia tot by die suide van KwaZulu-Natal. Dit kom ook in Mauritius en Madagaskar voor. In Engels staan die vis bekend as die Short-tail pipefish.
Voorkoms
Die vis word tot 215 mm lank en is geelbruin van kleur.
Carteriospongia pennatula
Carteriospongia pennatula is 'n sponsspesie in die taksonomiese indeling van die Demospongiae (gewone sponse). Die liggaam van die spons bestaan uit kieselnaalde en sponginevesels en is in staat om baie water op te neem.
Die spons behoort tot die genus Carteriospongia en tot die familie Thorectidae. Die wetenskaplike naam van die spesie is die eerste keer geldig gepubliseer in 1884 deur Ridley.
SC 07 Idar-Oberstein
duimnael|regs| Im Haag, [[Idar-Oberstein]]
SC 07 Idar-Oberstein is 'n sportklub uit Idar-Oberstein in die deelstaat Rynland-Palts in Duitsland, veral bekend vir sy sokkerafdeling. Behalwe sokker, het die klub ook afdelings vir gimnastiek en atletiek.
Die klub is in 1907 as SC Alemannia Idar gestig. Die naam is twee jaar later verander na ''1. FC 1907 Idar''. Die klub het sy hoogtepunt in die 1945/46-seisoen bereik toe daar in die Oberliga Suidwes op die hoogste vlak meegeding is.
Arthur Phillip
Kaptein (later admiraal) Arthur Phillip (11 Oktober 1738 – 31 Augustus 1814) was die eerste goewerneur van Nieu-Suid-Wallis en stigter van die nedersetting wat tans Sydney heet.
SC 07 Idar-Oberstein
In 1971 is daar met Sportvereinigung 08 Idar saamgesmelt om die huidige klub te vorm. Die "nuwe" klub se grootste prestasie was om in 1998 die SWFV-Pokal (Suidwes sokkerbondbeker) te wen en daarmee toegang tot die eerste rondte van die DFB-Pokal te verkry. 'n Verdere hoogtepunt was om een seisoen (1999/00) in die Regionalliga Wes op die derde vlak deur te bring.
Arthur Phillip
Na sy wedervaringe ter see, insluitende die bevel oor 'n skip wat deur gevangenes in 'n storm gered is, word Phillip as die goewerneur van die voorgestelde Britse strafkolonie van Nieu-Suid-Wallis aangewys. Hy vertrek met die Eerste Vloot van Engeland na Australië en kies in Februarie 1788 Port Jackson (tans Sydney-hawe) as sy basis.
Hy het besef dat Nieu-Suid-Wallis vinnig 'n siviele administrasie en 'n stelsel vir die bevryding van gevangenes sou benodig. Ongeag, is sy voorstel om vakmanne saam te neem afgekeur. Hy het enorme probleme met arbeid, dissipline en voorraad in die gesig gestaar. Sy vriendelike houding teenoor die inboorlinge is ook deeglik beproef nadat hulle sy jagter vermoor het.
Die koms van die Tweede en Derde Vloot het hernuwe druk op skaars plaaslike hulpbronne geplaas. Teen Desember 1792, toe hy huiswaarts keer, was die kolonie reeds op dreef met amptelike land-toekennings, sistematiese boerdery en water-toevoer.
Phillip het in 1805 afgetree, maar het voortgegaan om met sy vriende in Nieu-Suid-Wallis te korrespondeer en die kolonie se belange te bevorder.
Takashi Shimoda
Takashi Shimoda (gebore 28 November 1975) is 'n voormalige Japannese sokkerspeler. Hy het vir die Japanse nasionale sokkerspan uitgedraf.
Rossum, Gelderland
Rossum is ’n dorp in die munisipaliteit Maasdriel in die provinsie Gelderland in Nederland.
Allan Klie
Allan Klie (gebore 8 Augustus 1965) is 'n Deense akteur. Hy is bekend vir sy rolle in die rolprent Help, My Daughter Wants to Marry (1993) en in die televisiereekse Skjulte spor (2000) en Forbrydelsen (2007).
Youcca Troubetzkoy
Youcca Troubetzkoy (12 Desember 1898 – 22 April 1992) was 'n Amerikaanse akteur. Hy was bekend vir sy rolle in die rolprente His Glorious Night (1929), Chasing Rainbows (1930), en The Virtuous Sin (1930).
Lisa Blount
Lisa Blount (1 Julie 1957 – 25 Oktober 2010) was 'n Amerikaanse aktrise en vervaardiger. Sy is bekend vir haar rolle in die rolprente An Officer and a Gentleman (1982), Prince of Darkness (1987), en Chrystal (2004), en in die televisiereeks Profit (1996).
Koning Zwelithini Stadion
Koning Zwelithini Stadion is 'n multidoel-stadion in Umlazi, 'n voorstad van Durban, Suid-Afrika. Dit word tans meestal vir sokkerwedstryde gebruik en was aanvanklik daargestel as 'n oefenveld vir die spanne wat deelgeneem het aan die 2010 FIFA Wêreldbeker nadat dit in 2010 opgeknap is tot FIFA standaarde. Maar aangesien spanne in die noorde van Durban gehuisves sou word, is besluit dat die Koning Zwelithini Stadion te ver weg sou wees vir oefensessies.
Die stadion se klein kapasiteit is uitgebrei van 5 000 tot 10 000 as 'n blywende nalatenskap van die Wêreldbeker-Sokkertoernooi.
Die stadion is vernoem na die Zoeloekoning Goodwill Zwelithini kaBhekuzulu.
Julian de Wette
Julian Leslie de Wette is 'n Suid-Afrikaanse digter en skrywer. Sommige van sy publikasies sluit in "Die koning in die buiteland", "Tussen duine gebore" en ander.
Lewe en werk
Julian Leslie de Wette is op 26 Junie 1951 in Kaapstad as een van vyf kinders gebore. Sy pa is oorspronklik van die Oos-Kaap en is ’n onderwyser by ’n nywerheidskool in Ottery in die Kaap, en sy ma is oorspronklik van Wepener in die Vrystaat. Hy kry sy skoolopleiding aan die Engelstalige South Peninsula Secondary School in Dieprivier, waar hy in 1969 matrikuleer. Op skool is Richard Rive sy Engels en Latyn-onderwyser. Na matriek gaan hy na Zoeloeland waar hy in ’n sendinghospitaal werk. In 1972 gaan hy oorsee, eers na Engeland, toe na Switserland en Nederland waar hy medies bestudeer en in 1973 gaan hy na New York. Vanaf Januarie 1973 tot Desember 1975 studeer hy aan die Sarah Lawrence College, waar hy ’n B.A.-graad behaal met Engels, Duits, Ekonomie en Internasionale Betrekkinge as vakke.
Hy bring ’n groot deel van sy lewe in die buiteland deur, veral in New York, waar hy vanaf 1973 tot 1989 woon. Vir ongeveer sewentien jaar tot 1997 is hy beampte vir die Verenigde Nasies se Departement Openbare Inligting, hoofsaaklik in New York in die Verenigde State van Amerika. In 1989 word hy oorgeplaas na Londen in Engeland, waar hy vir twee jaar werk. Hy doen ook diens in Windhoek in Namibië, Kazakstan, Genève in Switserland en Bonn in Duitsland. Hy is in Windhoek tydens die oorgangstyd na onafhanklikheid en werk hier in die kantoor van die Verenigde Nasies se spesiale verteenwoordiger, waarna hy vir ’n kort ruk terug is na Londen. Dan word hy uitgeplaas na Kazakstan in die voormalige Sowjetunie, waar hy vir byna drie jaar werk as waarnemende hoof van die Verenigde Nasies-kantoor. In 1998 bedank hy by die Verenigde Nasies en hy en sy vrou keer terug na Suid-Afrika. Hulle vestig hulle eers op Glencairn en later op Napier. Hy stig Mnandi Productions in die Bronx in New York in 2005, ’n organisasie wat hom daarvoor beywer om “The Barber of Bree Street” en ander Suid-Afrikaanse musiekspele in Amerika, Europa en Suid-Afrika te bevorder. Die boek van John Ankele, “Rise Up and Walk – the Life and Witness of the African Indigenous Churches”, word op DVD beskikbaar gestel en hy is die verteller daarop. Hy tree op by Versindaba in Stellenbosch in 2005 en per geleentheid by die Woordfees, waar hy van sy gedigte voorlees.
Skryfwerk
Reeds op dertienjarige ouderdom stuur hy van sy gedigte aan Jan Rabie en die volgende jaar aan Jack Cope, wat hom aanmoedig. Sy eerste gedigte verskyn in Afrikaans in Contrast en later ook in Donga. Soos die titel aandui is die vernaamste tema van die gedigte in “Die koning in die buiteland” die verplasing van die individu na ’n vreemde land, veral deur vrywillige ballingskap, waar hy in vreemdelingskap sy lewe slyt. Die bundel bevat ook gedigte oor persone wat in die middelpunt staan van dramatiese gebeure en enkele liefdesverse. Die kritici is merendeels van mening dat die bundel belofte toon, maar dat die gedigte nog baie ongelyk in gehalte is. In besonder word die satire en ironie van die tema nie na behore benut nie, hoewel die titelgedig ’n hoogtepunt is. In “Verban: verbinne” dui die titel weereens die sentrale tema aan, naamlik die inkeer tot sigself as ’n gevolg van ballingskap, aangesien die individu afgesluit is van die mense en dinge wat vir hom bekend en dierbaar is. Die bundel toon vordering op die gebied van tegniese vernuf, veral in die verskerpte fokus op die tema van die gedig, maar toon steeds gebreke in die gebruik van clichés en ondeurdagte beeldspraak. “Tussen duine gebore” is die eerste bundel na sy terugkeer na sy vaderland en is in sy sterker ontwikkelde sintuiglikheid ’n vooruitgang op sy vorige bundels. Die gedigte is, soos die titel aandui, tekenend van ’n nuwe geboorte en wording, met die verwagtinge daaruit voortspruitend. In hierdie bundel is die terugkeer na die vaderland en die herinneringe aan die jeug en familielede vername temas, hoewel hy steeds kommentaar lewer oor die ontneming van die mens se regte en waardigheid onder ’n onregverdige bestel. Die gedigte word geskryf met ruim gebruik van Ou Testamentiese Bybelverse, wat as motto’s dien vir vier van die ses afdelings en waarin God se volk se wedervaringe in die woestyn as agtergrond dien vir baie van die verse.
Van sy gedigte word opgeneem in versamelbundels soos “Groot verseboek” en “Die Afrikaanse poësie in ’n duisend en enkele gedigte” en dit word ook in Nederlandse en Belgiese bloemlesings opgeneem. Hy skryf ook gedigte in Engels en deur die jare verskyn dit in tydskrifte soos New Contrast, Poetry Australia en Observations in New York, terwyl dit ook in die bloemlesing “Somehow we survive” in New York gepubliseer word.
Hy lê reeds in 1982 ’n Engelse roman onder die werkstitel “Potiphar’s wife” aan die uitgewer Doubleday in New York voor. Die keurderverslag deur Jackie Onassis, weduwee van president John F. Kennedy van Amerika en die Griekse skeepsmagnaat Ari Onassis, beveel publikasie sterk aan. Die boek word egter nie gepubliseer nie en word afgekeur deur ’n paar ander uitgewers. Eindelik verskyn die boek in 2010 onder die titel “A case of knives”. Die verhaal speel af in die Suid-Afrika van die sestigerjare van die twintigste eeu, kort na Republiekwording en midde-in die intense implementering van die apartheidsbestel. Die hoofkarakter is die jong bruin man Enoch Pretorius, wat kontak maak met Suid-Afrika se staatshoof, dr. Sybrand Schoon (met duidelike toespelings op dr. Hendrik Verwoerd), omdat sy oupa Hans as tuinier by hom werk. Hans is sterk betrokke by die politieke woelinge van die tyd en tree aan die een kant op as tussenganger vir die Minister van Naturellesake en die stinkryk Transkeise toordokter, Khotso Sethuntsa, terwyl hy aan die ander kant ook ’n linkse politieke aktivis is. Die mag van die toordokter in die swart gemeenskap en die impak daarvan ook op die witmense, word geïllustreer deur Schoon se middernagtelike besoeke aan Sethuntsa om van sy sterk medisyne te verkry. Hans vertel sy stories aan Enoch, wat dit dan weergee. Hierdie is een van die min romans oor die Verwoerd-era en bied ’n akkurate beeld van die politieke klimaat en die denkwyses van daardie tyd. “A case of knives” word in 2011 benoem vir die Sunday Times fiksieprys.
Sy drama, “Sister Priscilla’s Dilemma: The nun with a gun”, is in Engels en Spaans gepubliseer. Die drama speel af in ’n sendingstasie in Emoyeni in KwaZulu-Natal.
Resensies
A case of knives
Die koning in die buiteland
Tussen duine gebore
Verban: verbinne
1532
Die jaar 1532 was 'n skrikkeljaar wat volgens die Gregoriaanse kalender op 'n Vrydag begin het. Dit was die 32ste jaar van die 16de eeu n.C. In teenstelling met gewone jare het die jaar 366 dae en 'n 29 Februarie gehad.
Chatsworth Stadion
Chatsworth Stadion is 'n multidoelstadion in Durban, Suid-Afrika. Dit word tans meestal vir sokkerwedstryde gebruik en dien as die tuisstadion van die Golden Arrows.
Van 1985 tot hul bankrotskap in 2006 was dit die tuiste van Manning Rangers F.C., die kampioene van die eerste seisoen van Suid-Afrika se Premier-sokkerliga.
Absa Groep Beperk
Absa Groep Beperk (JSE: BGA), tot onlangs bekend as Barclays Afrika Groep, is die grootste verbruikersbank in Suid-Afrika. Die hoofkantoor is in Johannesburg en het 33 166 werknemers — plaaslik sowel as oorsee.
Geskiedenis
Geamalgameerde Banke van Suid-Afrika (Absa) is in 1991 gestig deur die United, Allied en Volkskas Groepe en dele van die Sage Groep. Die bankgroep het op 29 April 1991 op die JSE geopen. Dít is gevolg deur die oorname van Bankorp Groep (wat TrustBank, Senbank en Bankfin ingesluit het) in 1992. Hierdie banke het almal steeds onder hul eie name handel gedryf tot en met 1998, toe die United, Volkskas, Allied en TrustBank tot een handelsnaam saamgesmelt het. In 1997 is die naam van die houermaatskappy verander van Geamalgameerde Banke van Suid-Afrika na Absa Groep Beperk. In 2000 het die Absa Groep ’n 51% aandeel in Unifer bekom. In 2002 is Banco Austral Mozambique oorgeneem en in 2004 het die Absa Groep alle aandele van die Avena LeasePlan (Edms) Bpk gekoop, asook 61% van Sineus Holdings AG en ’n addisionele 30% van Abvest Holdings (Edms) Bpk.
Organisasie
Absa Groep Beperk is in verskeie seksies gestruktureer wat verskeie dienste lewer.
Don Diamond
Don Diamond (4 Junie 1921 – 19 Junie 2011) was 'n Amerikaanse akteur. Hy was bekend vir sy rolle in die televisiereekse Zorro (1957), The Wild Wild West (1965), F Troop (1965), en Dynasty (1981).
Gela
Gela is 'n belangrike hawestad in Suid-Italië en hoofstad van die historiese landskap en administratiewe gebied Sisilië. Dit was 'n Griekse kolonie, gestig deur mense van die eiland Rhodos en Kreta in 689 v.C., en vernietig deur Mamertines ('n leër van huursoldate in diens van Syracuse) in 282 v.C. Die agglomerasie van Gela het 'n bevolking van 77 307 in 2011 gehad.
Manzana (KwaZulu-Natal, lat -28,80, long 29,13)
''Hierdie artikel handel oor die spruit in KwaZulu-Natal. Vir ander riviere met dieselfde naam, sien Manzana (dubbelsinnig)''
Die Manzanaspruit is 'n spruit in die Drakensberg van KwaZulu-Natal in Suid-Afrika. Dit is in die opvanggebied van die Tugelarivier.
Carteriospongia perforata
Carteriospongia perforata is 'n sponsspesie in die taksonomiese indeling van die Demospongiae (gewone sponse). Die liggaam van die spons bestaan uit kieselnaalde en sponginevesels en is in staat om baie water op te neem.
Die spons behoort tot die genus Carteriospongia en tot die familie Thorectidae. Die wetenskaplike naam van die spesie is die eerste keer geldig gepubliseer in 1877 deur Hyatt.
Jessica Pimentel
Jessica Pimentel (gebore 20 September 1982) is 'n Amerikaanse aktrise. Sy is bekend vir haar rolle in die rolprente Illegal Tender (2007) en Pride and Glory (2008), en in die televisiereekse Person of Interest (2011) en Orange Is the New Black (2013).
FSV Zwickau
duimnael|regs|Die Westsachsenstadion, [[Zwickau]]
FSV Zwickau is 'n Duitse sokkerklub uit Zwickau in die deelstaat Sakse.
Geskiedenis
SG Planitz is in 1912 gestig in Planitz naby Zwickau, sedert 1944 'n stadswyk van Zwickau. In die 1930’s het die klub in die Gauliga gespeel, destyds die hoogste vlak.
Na die Tweede Wêreldoorlog is die klub heropgerig, maar in tipies Oos-Duitse styl het die klub 'n reeks naamsveranderinge ondergaan: In 1949 word die klub ZSG Horch Zwickau en die volgende jaar BSG Horch Zwickau. In die 1950/51-seisoen word die klub BSG Motor Zwickau. In 1968 smelt die klub saam met Aktivist Karl Marx Zwickau en word Sachsenring Zwickau. Die laaste naamsverandering was op 1 Januarie 1990 toe die huidige naam aangeneem is.
Tsotsi
Tsotsi is 'n misdaaddramafilm uit 2005 geskryf en geregisseer deur Gavin Hood en vervaardig deur Peter Fudakowski. Dit is 'n verwerking van die roman Tsotsi, deur Athol Fugard en is 'n Suid-Afrikaanse / Britse ko-produksie. Presley Chweneyagae speel in die Alexandra-krotbuurt in Johannesburg, Suid-Afrika, as David / Tsotsi (Tsotsitaal-naam vir 'misdadiger'), 'n jong straatboef wat 'n motor steel en daarmee 'n baba op die agtersitplek ontdek. In die rolprent is Terry Pheto, Kenneth Nkosi, Jerry Mofokeng en Rapulana Seiphemo in ondersteunende rolle te sien.
FSV Zwickau
DDR-Oberliga
SG Planitz was die eerste kampioen van Oos-Duitsland, maar nie in die DDR-Oberliga, wat eers die volgende jaar opgerig is, nie. Die klub het SG Freiimfelde Halle in die eindstryd verslaan. Daar was planne om die kampioen van die Sowjet-geokkupeerde Duitsland teen die wenner van al die ander gebiede deur die Geallieerdes beheer te laat speel om die Duitse kampioen te bepaal, maar die Koue Oorlog het dit verhoed toe die Sowjet-Unie Planitz verhoed het om na Stuttgart te reis om teen 1. FC Neurenberg te speel in die kwarteindronde.
1533
Die jaar 1533 was 'n gewone jaar wat volgens die Gregoriaanse kalender op 'n Sondag begin het. Dit was die 33ste jaar van die 16de eeu n.C. Soos ander gewone jare het die jaar 12 maande, 52 weke en 365 dae gehad.
FSV Zwickau
Duitse eenwording
Na die Duitse eenwording was die klub se beste tye die 4 seisoene sedert 1994 in die 2. Bundesliga, maar die klub het ernstige finansiële probleme ontwikkel en daardeur so laag as die Landesliga gesak. Tans speel die klub in die Oberliga, die 4de vlak van Duitsland.
Tsotsi
Die klankbaan vir die film bevat Kwaito-musiek wat deur die Suid-Afrikaanse kunstenaar Zola uitgevoer word, asook 'n partituur deur Mark Kilian en Paul Hepker met die stem van die Suid-Afrikaanse protessanger en digter Vusi Mahlasela.
Land (dubbelsinnig)
'n Land is 'n staatskundige verdeling van 'n aardrykskundige entiteit, 'n soewereine grondgebied. Dit word egter in ander kontekste ook gebruik:
Tsotsi
Storielyn
Aangesien sy moeder aan 'n terminale siekte sterf, hardloop David (Benny Moshe) weg van 'n beledigende vader en woon hy saam met ander hawelose kinders in 'n reeks groot betonpype. 'n Paar jaar later is David, wat nou die naam Tsotsi (Presley Chweneyagae) heet, die leier van 'n bende wat sy vriende Butcher (Zenzo Ngqobe), Aap (Kenneth Nkosi) en Boston (Mothusi Magano) insluit.
Nadat Tsotsi en Boston by 'n moord wat deur Butcher gepleeg is, betrokke raak, is Tsotsi en Boston in 'n bakleiery wat Boston erg beseer laat. Tsotsi skiet later Pumla (Nambitha Mpumlwana), 'n jong vrou, terwyl hy haar motor steel, net om 'n driemaande-oue babaseuntjie op die agtersitplek te ontdek. Tsotsi stroop die motor vinnig van sy waardevolle artikels en neem die baba terug na sy huis. Pumla oorleef die aanval en werk saam met 'n polisiekunstenaar aan 'n saamgestelde skets van Tsotsi se gesig wat dan in die koerante geplaas word.
Tsotsi besluit om die beseerde Boston te versorg, en laat Aap en Butcher Boston na sy huis neem. Boston, wat deur sy vriende Teacher Boy genoem word, verduidelik dat hy nooit die onderwyserseksamen afgelê het nie. Tsotsi vertel hom dat die bende die geld sal insamel sodat Boston die eksamen kan aflê, wat beteken dat hulle nog 'n roof sal moet pleeg.
Tsotsi en Aap gaan na Pumla se huis. Toe Pumla se man John (Rapulana Seiphemo) uit die hospitaal terugkeer, volg hulle hom in die huis in en bind hom vas. Aap kry die opdrag om John dop te hou terwyl Butcher in die slaapkamer besteel en Tsotsi items uit die baba se kamer neem.
Wanneer Aap op die yskas toesak, aktiveer John per abuis die alarm. In 'n paniek probeer Butcher om John dood te maak met John se pistool wat hy gevind het. Tsotsi skiet en vermoor Butcher met sy pistool. Hy en Aap ontsnap in John se motor oomblikke voordat die sekuriteitsmaatskappy opdaag.
Aap is getraumatiseerd deur Tsotsi se moord op Butcher en uit vrees dat Tsotsi hom ook eendag sal benadeel, besluit hy om die bende te verlaat en op te hou om 'n vriend van Tsotsi te wees. Toe Tsotsi teruggaan na Miriam se huis, onthul sy dat sy weet waar hy die baba gekry het, en smeek hom om die kind aan sy ouers terug te gee.
Tsotsi vertrek om die baba terug te gee. Hy bereik John se huis en sê vir John oor die interkom dat hy die kind buite die hek sal agterlaat. Intussen waarsku 'n beampte wat by die huis gestasioneer is, kaptein Smit (Ian Roberts), wat na die toneel jaag en aankom net toe Tsotsi op die punt staan om weg te stap.
Die polisie rig hul wapens op Tsotsi en beveel hom om die baba terug te gee. John versoek hulle egter om hul wapens te laat sak sodat hy die baba self kan kry. Terwyl Tsotsi die baba in sy arms hou, oortuig John hom om die baba op te gee. Tsotsi gee die baba emosioneel aan John en word daarna aangesê om sy hande op te steek en homself oor te gee wanneer die film eindig.
Alternatiewe eindes
Die film eindig met Tsotsi wat sy hande opsteek en nie bekend maak wat daarna gebeur nie. Twee ongebruikte eindes is vir die film geskiet, wat op die Tsotsi-DVD gesien kan word. In een word Tsotsi in die skouer geskiet, en terwyl die beamptes geskok is oor wat gebeur het, ontsnap hy deur 'n groot veld terug na die Alexandra-krotbuurt nadat hy nog 'n skoot van die polisie-offisier vermy het. In die ander word Tsotsi in die bors geskiet terwyl hy na 'n melkbottel wat hy gebring het, uitgereik het. Hy stort inmekaar en sterf terwyl John en Pumla verskrik aankyk.
Modimolle
Geskiedenis
In die veertigerjare van die 19de eeu vertrek 'n groep Voortrekkers, bekend as die Jerusalemgangers, onder "die profeet" Johan Enslin op soek na die Heilige Land. Toe hulle die gebied van die huidige Nylstroom bereik het, glo hulle dat hulle die oorsprong van die Nylrivier ontdek het en vestig hulle in die streek. Die naam van die dorp en die nabygeleë Nylrivier verwys nog steeds na hulle tog en oortuigings.
Die NG gemeente Waterberg, wat in 1860 gestig is, staan bekend as die oudste in Afrika suid van die Sahara en noord van Pretoria. Eweneens is die Gereformeerde kerk Waterberg, gestig in 1859, die oudste van dié kerkverband in dieselfde streek. 'n Spoorwegverbinding met Pretoria is in 1898 geopen. Nylstroom was die woonplek van die voormalige Eerste Minister van die Republiek van Suid-Afrika, J.G. Strijdom.
Tydens die Tweede Vryheidsoorlog rig die Britte 'n konsentrasiekamp vir vroue en kinders naby die dorp op. 544 van hulle is oorlede in die kamp wat in Mei 1901 geopen en in Maart 1902 gesluit is.
Masahiro Ando
Masahiro Ando (gebore 2 April 1972) is 'n voormalige Japannese sokkerspeler. Hy het vir die Japanse nasionale sokkerspan uitgedraf.
DR 877
DR 877, in die omgangstaal algemeen bekend as Fliegender Hamburger ("Vlieënde Hamburger"), was 'n dieselaangedrewe tweeledige spoorwa wat deur die Deutsche Reichsbahn-Gesellschaft (die spoorwegmaatskappy van die Duitse Ryk) vanaf 1933 op die roete tussen Berlyn en Hamburg gebruik is. Dit was die eerste stroombelynde trein wat vir 'n gereelde diens gebruik en van 'n verbrandingsenjin-spoorwa (oorspronklik DR 877, later modelreeks VT 04.0 van die Federale Duitse Spoorweë Deutsche Bundesbahn) voorsien is. Die spoorwa is in 1931 deur die Waggon- und Maschinenbau AG in Görlitz ontwerp en vervaardig.
Die trein het oor 98 sitplekke in twee ruim tweedeklas-kompartemente en 'n verversingslokaal met vier sitplekke beskik. Om hul eksklusiwiteit te beklemtoon was die spoorwaens net soos die bekende Rheingold-sneltrein room- en perskleurig.
Die gereelde treindiens is op 15 Mei 1933 tussen die Berlynse stasie Lehrter Bahnhof en Hamburg se hoofstasie in bedryf gestel. Die afstand tussen dié twee stasies (286 kilometer) is in 'n reistyd van slegs 138 minute afgelê - 'n rekord wat eers 64 jaar later in Mei 1997 deur 'n ICE-hoëspoedtrein van die Deutsche Bahn AG (die huidige Duitse spoorwegmaatskappy) gebreek is.
Die Fliegende Hamburger is as prototipe vir 'n aantal soortgelyke sneltreindienste gebruik wat Berlyn voor die Tweede Wêreldoorlog met ander Duitse metropole soos Keulen, Frankfurt am Main, München en Stuttgart, asook Leipzig met Wesermünde (Bremerhaven) en Keulen verbind het. Vanweë die tekort aan dieselbrandstof, wat oorwegend vir militêre doeleindes benodig is, is die sneltreindienste gedurende die oorlog gestaak. Een van die dieselwaens word vandag in die Duitse Vervoermuseum in Neurenberg vertoon.
Tot en met 15 Desember 2002 het 'n ICE-hoëspoedtreindiens tussen Berlyn en Hamburg die tradisionele naam Fliegender Hamburger gedra.
Bobby Troup
Bobby Troup (18 Oktober 1918 – 7 Februarie 1999) was 'n Amerikaanse akteur en komponis. Hy was bekend vir sy rolle in die rolprente MASH (1970), Hollywoodland (2006), en Gangster Squad (2013), en in die televisiereeks Emergency! (1972).
Manzana (KwaZulu-Natal, lat -30,07, long 30,23)
''Hierdie artikel handel oor die spruit in KwaZulu-Natal. Vir ander riviere met dieselfde naam, sien Manzana (dubbelsinnig)''
Die Manzanaspruit is 'n spruit in die suide van KwaZulu-Natal in Suid-Afrika.
The Black Flame
The Black Flame ("Die Swart Vlam") is 'n tydskrif wat deur die Kerk van Satan uitgegee word. Die eerste uitgawe het in 1989 verskyn nadat die publikasie van die Kerk se ander tydskrif, The Cloven Hoof, voorlopig gestaak is. The Black Flame is aanvanklik as 'n kwartaallikse nuusbrief uitgegee, maar het later as 'n tweejaarlikse publikasie verskyn.
Uitgawe #16 (die Music and Art Interview Issue) was die mees resente wat verskyn het en in die afgelope jare is geen nuwe uitgawes gepubliseer nie. Volgens 'n aankondiging sal toekomstige uitgawes as joernale uitgegee word en uitgebreide opstelle en artikels eerder as onderhoude bevat. Uitgawe #17 sal volgens die Kerk uitgegee word sodra voldoende materiaal beskikbaar is wat die publikasie regverdig.
Manuel II Palaiologos
Manuel is tot heilige van die Oosters-Ortodokse Kerk verklaar en sy feesdag is op 21 Julie.
Lewe
Manuel II Palaiologos was die tweede oudste seun van keiser Johannes V Palaiologos en sy vrou, Helena Kantakouzene. Hy het die titel "despoot" van sy pa gekry en in 1365 en 1370 na die Weste gereis om steun vir die Bisantynse Ryk te werf. Die mislukte poging deur sy ouer broer, Andronikos, om die troon oor te neem het daartoe gelei dat Manuel in 1373 tot erfgenaam en medekeiser verklaar is.
In 1376-1379 en weer in 1390 is hy en sy pa deur Andronikos (as Andronikos IV) en daarna sy seun, Johannes (as Johannes VII), verdring met hulp uit die Ottomaanse Ryk, maar Manuel het sy neef in 1390 verslaan met die hulp van die Republiek Venesië. Manuel moes egter as ’n eregyselaar na die hof van die Ottomaanse sultan Bajezid I in Prousa (Bursa) gaan.
Bewind
Ná sy pa se dood in Februarie 1391 het Manuel uit die Ottomaanse hof gevlug en verseker dat sy neef Johannes nie Konstantinopel oorneem nie. Hoewel die verhouding tussen die twee verbeter het, het sultan Bayezid I Konstantinopel van 1394 tot 1402 beleër. Ná vyf jaar van die beleg het Manuel die stad aan sy neef toevertrou en op ’n lang reis oorsee vertek om in Wes-Europa hulp teen die Ottomane te kry. In 1399 het die Franse koning, Karel VI, maarskalk Jean le Maingre met ses skepe en 1 200 soldate na Konstantinopel gestuur om die stad te help verdedig.
Terwyl Bayezid I se seuns onder mekaar baklei het om die volgende sultan te word, kon Johannes VII die Europese kus van die See van Marmara en Thessaloniki vir die Bisantynse Ryk terugwen in die Verdrag van Gallipoli. Toe Manuel II in 1403 terugkeer huis toe, het sy neef beheer oor die stad aan hom terugoorhandig, en Manuel het hom beloon met die goewerneurskap van Thessaloniki.
Manuel II was op goeie voet met die oorwinnaar van die Ottomaanse burgeroorlog, Mehmet I, maar sy pogings om in te meng in die volgende stryd om opvolging het gelei tot ’n nuwe beleg van Konstantinopel deur Murat II in 1422. In die laaste jare van sy lewe het Manuel II die meeste van sy pligte aan sy seun en erfgenaam, Johannes VIII Palaiologos oorgedra en teruggekeer na Europa om hulp teen die Ottomane in te win. Dit was egter onmoontlik weens gebeure in Europa in dié tyd. Manuel het onverrigter sake teruggekeer na Konstantinopel en in 1424 moes hy en sy seun noodgedwonge ’n ongunstige vredesverdrag met die Ottomaanse Turke sluit waarkragtens die Bisantynse Ryk heffings aan die sultan moes betaal. Manuel II is op 21 Julie 1425 dood.
Johannes VII Palaiologos
Lewe
Johannes VII was die seun van keiser Andronikos IV Palaiologos en Keratsa van Bulgarye, ’n dogter van die Bulgaarse keiser Iwan Aleksander.
Nadat Andronikos IV die troon in 1376 van sy pa, Johannes V Palaiologos, afgeneem het, is Johannes VII die volgende jaar as medekeiser aangestel. Die pa en seun is in 1379 albei omvergewerp en gedeeltelik verblind, maar Andronikos IV het sy keiserlike status behou en het Selimbria as ’n domein van Johannes V gekry. Toe Andronikos IV in 1385 sterf, het Johannes VII dalk sy pa sy amp gekry.
Op 14 April 1390 het Johannes VII sy oupa, Johannes V, se bewind oorgeneem en homself vir vyf maande as keiser aangestel, totdat Johannes V deur sy seun Manuel II Palaiologos met die hulp van die Republiek Venesië teruggeplaas is op die troon.
Johannes VII het op 17 September 1390 na die hof van die Ottomaanse sultan Bajezid I gevlug. Bajezid het Johannes VII se heerskappy oor Selimbria bekragtig en die verhouding met Manuel II het verbeter.
In 1399, ná ’n beleg van Konstantinopel van vyf jaar, het Manuel II hulp in Wes-Europa gaan vra en Konstantinopel in die hande van Johannes gelaat. Tydens ’n stryd in die Ottomaanse Ryk om die titel sultan het Johannes ’n vredesverdrag met die Ottomane gesluit waarkragtens die See van Marmara en die stad Thessaloniki aan die Bisantynse Ryk teruggegee is. Toe Manuel II daarna tuis kom, het Johannes die leisels weer aan hom oorhandig en as belonging is hy aangestel as goewerneur van Thessaloniki. Hy het die titel "keiser van die hele Thessalië" gebruik.
Carteriospongia silicata
Carteriospongia silicata is 'n sponsspesie in die taksonomiese indeling van die Demospongiae (gewone sponse). Die liggaam van die spons bestaan uit kieselnaalde en sponginevesels en is in staat om baie water op te neem.
Die spons behoort tot die genus Carteriospongia en tot die familie Thorectidae. Die wetenskaplike naam van die spesie is die eerste keer geldig gepubliseer in 1889 deur Lendenfeld.
Mads Knarreborg
Mads Knarreborg (gebore 10 Mei 1978) is 'n Deense akteur. Hy is bekend vir sy rolle in die rolprente Easy Skanking (2006) en Cecilie (2007), en in die televisiereeks Nynne (2006).
Nievaatplant
Nievaatplante is 'n algemene term vir die plante, insluitend groenalge, waarby 'n vaatstelsel (xileem en floëem) ontbreek. By gebrek aan hierdie besondere weefsels, beskik 'n aantal nievaatplante wel oor spesiaal aangepaste weefsel vir die vervoer van water.
Nievaatplante het geen wortels of stamme nie, aangesien dié strukture deur vaatweefsel gedefinieer word. Die lobbe (geronde dele) van lewermosse kan wel na blare lyk, maar dit is nie ware blare nie, aangesien dit geen xileem of floëem bevat nie. Soortgelyk beskik mosse en alge ook nie oor sodanige weefsels nie.
Nievaatplantgroepe
Die term nievaatplant word nie meer in wetenskaplike benaming bebruik nie. Nievaatplante sluit twee onderskeibare, verwante groepe in:
Beide hierdie groepe word by tye as "laerplante" beskryf; die term "laer-" verwys na die plante se status as die vroegste plante wat sou ontwikkel het. Die term is egter nie eksak nie, aangesien dit dikwels ook gebruik word om sommige vaatplante, naamlik die varings en varingverwante plante aan te dui.
In die verlede het die term "nievaatplant" alle alge ingesluit en soms ook die swamme. Vandag word erken dat hierdie groepe nie naverwant is aan plante nie en dat hulle biologies baie van plante verskil.
SN 1181
SN 1181 was 'n supernova (ontploffende ster) wat in die jaar 1181 gesien is. Dit is in die Kassiopeia-konstellasie waargeneem.
SN 1181 is tussen 4 en 6 Augustus 1181 vir die eerste keer deur Sjinese en Japanse sterrekundiges waargeneem en in agt afsonderlike tekste gedokumenteer. Dit kon met die blote oog gesien word en was vir ongeveer 185 dae in die nagruim sigbaar.
Die pulsar J0205+6449 (ook bekend as 3C 58), wat sowat 15 keer per sekonde om sy as roteer, is moontlik ’n oorblyfsel van die ontploffing. As die supernova en pulsar aan mekaar verwant is, roteer die ster nog net so vinnig as toe dit die eerste keer gevorm is. Daarteen het die krap-pulsar, wat in die jaar 1054 deur die supernova SN 1054 gevorm is, twee derdes van sy rotasie-energie oor ongeveer dieselfde tydperk verloor. Onlangse radio-opnames van 3C 58 dui egter daarop dat hierdie pulsar veel ouer is en dus nie aan SN 1181 verwant kan wees nie.
Klipperroete
Die Klipperroete was die tradisionele roete wat klipperskepe op hul vaarte tussen Europa en bestemmings in die Verre Ooste, Australië en Nieu-Seeland gevolg het. Die vaarroete is gebaseer op die ouer Nederlandse Brouwerroete wat skepe op hul vaart tussen die Kaap die Goeie Hoop en die Indonesiese eiland Java bevaar het.
Grysneushoringvoël
Die grysneushoringvoël (Tockus nasutus, onlangs herklassifiseer tot Lophoceros nasutus) is 'n algemene standvoël in doringboomsavanne en droë breëblaarboomveld. Hulle kom dikwels in swerms voor buite die broeiseisoen. Die voël is 44–50 cm lank en weeg 130–220 g. In Engels staan die voël bekend as die African grey hornbill.
Klipperroete
Die Klipperroete het van wes na oos deur die Suidelike Oseaan geloop waar seilskepe voordeel kon trek uit sterk waaiende winde, die sogenaamde Roaring Forties tussen die 40ste en 50ste breedtegrade. Baie skepe het in die stormsterktewinde en onstuimige see op die tuiswaartse roete na Europa vergaan, veral as hulle Kaap Hoorn verby geseil het.
Nogtans was die Klipperroete tot in die laat 19de eeu die belangrikste handelsroete ter wêreld waarop goedere soos tee, wol en porselein saam met pos vervoer is. Indrukwekkende smal seilskepe met betreklik groot seiloppervlakte en weinig diepgang is deur skeepswerwe ontwerp om die uitdagings langs die roete die hoof te kan bied en die seereis in die kortste tyd te voltooi, soos die befaamde Britse teeklipper Cutty Sark wat in opdrag van die entrepreneur John Willis in die laat 1860's deur die Skotse werf Scott and Linton  in Dumbarton gebou is.
Die ontwerpers van klippers kon, net soos kapteins en navigeerders, voordeel trek uit die gevorderde kennis van wêreldwye seestromings en windpatrone. Die vinnigste klipperskepe, soos die Flying Cloud, kon die roete vanaf die Amerikaanse Noordooste na San Francisco, rondom Kaap Hoorn, in 89 dae voltooi - in teenstelling met gewone skepe se vaartyd van 200 dae. In die teenoorgestelde rigting het klippers vanaf Londen na Sydney, rondom die Kaap die Goeie Hoop, die seereis in honderd dae voltooi. Die Cutty Sark was die rekordhouer op dié roete met 72 dae.
As kommersiële seeroete het die Klipperroete met die koms van stoomskepe en die opening van die Suez- (in 1869) en Panamakanale (in 1914) in onbruik verval. As die vinnigste seilroete om die wêreld speel dit egter steeds 'n belangrike rol vir 'n verskeidenheid bekende wedvaarte soos die Around Alone en Vendée Globe.
Dick the Bruiser
Dick the Bruiser (27 Junie 1929 – 10 November 1991) was 'n Amerikaanse akteur. Hy was bekend vir sy rolle in die rolprente The Wrestler (1974), The Escapist (1983), en I Like to Hurt People (1985), en in die televisiereeks AWA All-Star Wrestling (1960).
Neckarsulm
Neckarsulm is 'n stad in die noorde van Baden-Württemberg, Duitsland, naby Stuttgart, en deel van die distrik Heilbronn. Teen 2013 het dit 25 762 inwoners gehad.
Die riviere Neckar en Sulm sluit hier bymekaar aan, vanwaar die naam "Neckar's Ulm", soos dit gereeld misverstaan of foutiewelik uitgespreek word, wat 'n Neckarse "weergawe" van Ulm sou beteken, wat egter aan die Donou geleë is.
Die voormalige NSU Motorenwerke AG was hier geleë, maar behoort vandag aan Audi. Verder is Audi se quattro GmbH ook hier geleë, en nie in Ingolstadt nie.
Kommissie vir die bevordering en beskerming van die regte van kulturele, godsdienstige en taalkundige gemeenskappe
Die Kommissie vir die bevordering en beskerming van die regte van kulturele, godsdienstige en taalkundige gemeenskappe (KGT-Kommissie) is 'n onafhanklike instelling uit hoofstuk 9 van die Suid-Afrikaanse Grondwet. Die kommissie kry sy mandaat uit die Grondwet van Suid-Afrika en die Wet vir die Kommissie vir die bevordering en beskerming van die regte van kulturele, godsdienstige en taalkundige gemeenskappe, wet 19 van 2002.
Risoïed
In swamme is risoïede klein vertakende swamdrade wat afwaartse van die uitlopers groei wat die swam anker. Dit stel verterende ensieme vry en absorbeer verteerde organiese materiaal.
Kommissie vir die bevordering en beskerming van die regte van kulturele, godsdienstige en taalkundige gemeenskappe
Mandaat
Die Kommissie se mandaat is om "die respek vir en die beskerming van die regte van kulturele, godsdienstige en linguistiese gemeenskappe te bevorder." Die kommissie se taak is ook om vrede, vriendskap, menslikheid, verdraagsaamheid, nasionale eenheid onder en binne kulturele, godsdienstige en taalgemeenskappe te ontwikkel op die grondslag van gelykheid, nie-diskriminasie en vrye assosiasie. Die kommissie moet ook pa staan vir die bevordering van genoegdoening van historiese erfenisse en onregverdige omstandighede en die erkenning van gemeenskapsrade.
Risoïed
In landplant, is risoïede hare wat die plant in die grond anker. In die lewermosse ontbreek dit of is dit enkelsellig, maar in mosse is dit meersellig. In vaatplante word dit baie keer wortelhare genoem en kan dit enkelsellig of meersellig wees.
Kommissie vir die bevordering en beskerming van die regte van kulturele, godsdienstige en taalkundige gemeenskappe
Visie en missie
Die visie van die KGT-kommissie is "om 'n verenigde Suid-Afrikaanse nasie te skep, wat die kulturele, godsdienstige en taalkundige regte van al die diverse gemeenskappe beskerm". Sy missie is om die regte van kulturele, godsdienstige en taalkundige gemeenskappe te beskerm en te bevorder.
Kommissarisse
Op 2 April 2014 is die 12 nuwe kommissarisse van die KGT-kommissie ingesweer by die Konstitusionele Hof. Dit was 'n gevolg van hul benoeming deur President Jacob Zuma op grond van artikel 11(4) en 13(1) van die KGT-kommissie-wet van 2002. Die kommissarisse is benoem met ingang van 1 Maart 2014 vir 'n periode van 5 jaar. Die inhuldigingseremonie is gelei deur Regter Edwin Cameron. Die twaalf lede van die KGT-kommissie is tans:
1534
Die jaar 1534 was 'n gewone jaar wat volgens die Gregoriaanse kalender op 'n Maandag begin het. Dit was die 34ste jaar van die 16de eeu n.C. Soos ander gewone jare het die jaar 12 maande, 52 weke en 365 dae gehad.
Gas
Die woord gas is deur die Vlaamse chemikus, Jan Baptist van Helmont, voorgestel as 'n Hollandse fonetiese weergawe van die Griekse woord "chaos".
Fisiese eienskappe
Die atome of molekules waaruit 'n gas bestaan beweeg basies vryelik (meer so as in 'n vloeistof en 'n vastestof), met geen betekenisvolle kragte wat hulle bymekaar hou of uitmekaar stoot nie. Die enigste interaksies is die seldsame lukrake botsings wat plaasvind. Die partikels beweeg in willekeurige rigtings teen 'n hoë snelheid. Die snelheid waarteen die partikels beweeg is afhanklik van die temperatuur en word deur die Maxwell-Boltzmann verspreiding bepaal. Die gasfase kan daarom as 'n volledige wanordelike toestand beskryf word. Die termodinamiese toestand van 'n gas word bepaal deur 'n gas se volume, temperatuur en druk. Hierdie veranderlikes word met mekaar in verband gebring deur die gaswette, wat bepaal dat die druk in 'n ideale gas direk eweredig is aan die temperatuur en die aantal molekules, maar omgekeerd eweredig is aan dié volume daarvan.
Soos vloeistowwe en plasma is gasse vry bewegende vloeiers: Hulle het die vermoë om te vloei en keer nie terug na hul oorspronklike toestand na vervorming nie al het hul wel 'n viskositeit. Anders as vloeistowwe sal 'n gas in 'n vakuum uitsit om die hele ruimte van 'n houer te beslaan. Neem kennis dat dit slegs van toepassing is in vakuumtoestande. As 'n mens byvoorbeeld koolstofdioksied vanuit 'n brandblusser op 'n vloer spuit sal die gas nie die hele kamer vul nie maar op die vloer langs bly omdat die gas digter is as die omliggende lug in die kamer.
Die kinetiese energie van die molekule in 'n gas is buiten plasma die hoogste van al die toestande van materie. Gaspartikels is normaalweg van mekaar geskei, anders as die partikels in 'n vloeistof wat nouer met mekaar in verbinding is.
Soorte gasse
Daar word dikwels in die natuurwetenskappe soos fisika, chemie en termodinamika verwys na 'n ideale gas, 'n teoretiese toestand wat werklike gasse se gedrag onder sekere omstandighede goed benader.
Ander gasse wat in die alledaagse lewe aangetref word:
Elf chemiese elemente kom in die gasvorm voor by normale temperatuur en druk: Waterstof, Helium, Stikstof, Suurstof, Fluoor, Neon, Chloor, Argon, Kripton, Xenon en Radon.
Gaswette
Die wette waarin die verband tussen die druk, die volume en die temperatuur van 'n gas byeengebring is, staan bekend as die gaswette. Hierdie wette is geformuleer aan die hand van eksperimente wat deur onder andere Boyle en Gay-Lussac uitgevoer is. Die eienskappe van gasse en die uitwerking van fisiese faktore daarop vorm 'n belangrike studieveld en die wette waaraan dit onderworpe is, vind toepassing nie net in laboratoriums nie maar ook in die tegnologie.
'n Ontleding van die aard van gasse toon dat 'n gas saampersbaar is, sodat die volume kleiner word as druk daarop uitgeoefen word, dat die volume afhang van die temperatuur,en dat daar by 'n gas 'n duidelike verband tussen die temperatuur en die druk bestaan. Die volume van 'n gas word slegs beperk deur die houer waarin dit is, aangesien die gasmolekules vryelik daar buite rondbeweeg. Die afstand tussen die gasmolekules hang al van die volume van die gas, en wanneer dit saamgepers word, word die afstand tussen die molekules kleiner, die volume verminder en druk ontstaan as gevolg van die kinetiese energie van die bewegende molekules. Die uitwerking van druk op 'n gas kan eksperimenteel waargeneem word met 'n apparaat wat deur Torricelli ontwikkel is.
Dit bestaan uit 'n buis wat aan die bokant toe is en met die oop kant in 'n bak kwik staan. 'n Hoeveelheid kwik word vooraf in die buis gegooi om so ŉ kwikkolom te vorm, waardeur die lug ('n gas) in die ruimte bokant die kwik vasgekeer word. Wanneer druk op die kwik in die bak uitgeoefen sou word, sal dit hoër in die buis opstoot en die volume lug bokant die kwikkolom sal kleiner word. Die lugdruk in die atmosfeer oefen ook druk op so 'n opstelling uit en die lengte van die kwikkolom in 'n vakuum is eweredig aan die atmosferiese druk.
Die lengte van die kolom word direk as eenheid gebruik om die lugdruk van die atmosfeer te meet en 1 atmosfeer word as 76 sentimeter kwik uitgedruk. Robert Boyle (1627- 1691) het die verhouding tussen die druk en die volume van gasse ondersoek en gevind dat dit omgekeerd eweredig is aan mekaar. Dit beteken dat hoe groter die druk op die gas word, hoe kleiner word die volume daarvan.