cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Juno (ruimtetuig)
Galileo-gedenkplaat en Lego-minifigure
duimnael|220px|Die Galileo-plaat.
In Juno is ’n plaat wat Galileo Galilei gedenk. Dit is deur die Italiaanse Ruimteagentskap verskaf en is 7,1 by 5,1 cm groot. Die plaat bevat ’n foto van Galileo en ’n geskrewe stuk in sy eie handskrif wat in Januarie 1610 geskryf is terwyl hy dít waarneem wat later as die Mane van Galilei bekend sou staan.
Aan boord is ook drie Lego-minifigure van Galileo, die Romeinse god Jupiter en sy vrou, Juno. Jupiter het ’n wolksluier om hom geskep om sy verkeerde dade te verbloem, maar Juno het van die berg Olimpus af deur die wolke gekyk en sy ware aard gesien. Die Juno-figuur hou ’n vergrootglas vas wat ’n soeke na die waarheid verteenwoordig en Jupiter het ’n weerligstraal in sy hand. Galileo het sy teleskoop by hom.
Die figure is van aluminium gemaak om die uiterste toestande van die ruimtevlug te kan deurstaan.
Fred Sinowatz
Alfred (Fred) Sinowatz (Neufeld an der Leitha, 5 Februarie 1929 - Wene, 11 Augustus 2008) was die bondskanselier (regeringshoof) van Oostenryk van 1983 tot 1986. Hy was lid van die SPÖ, die sosiaal-demokratiese party van Oostenryk. Van 1971 tot 1983 was hy bondsminister van Onderwys en Kultuur.
Laki
Die Yslandse vulkaan Laki, of Lakagígar, lê op die sogenaamde Lakagígarskeur in die suidooste van die eiland. In die 18de eeu was die skeur die skouplek van 'n geweldige vulkaanuitbarsting.
Fred Sinowatz
Sinowatz het geskiedenis, Duits en kommunikasiewetenskap gestudeer. Hy het altyd in die Burgenland gewoon.
Laki
Op 8 Junie 1783 het die skeur uitgebars en die Lakivulkaan laat ontstaan. Dit het Ysland met 'n dik laag fyn as bedek en groot hoeveelhede giftige gasse vrygestel. Die vulkaan het nog agt maande lank aktief gebly en sowat 15 miljoen km3 se lawa uitgewerp. Meer as 500 km2 grond is met die lawa bedek. Volgens hedendaagse ramings het die uitbarsting ook meer as 120 miljoen ton swaweldioksied, 15 miljoen ton fluoorwaterstofsuur en sewe miljoen ton chloorwaterstofsuur vrygestel. Talle diere en mense is deur die hoë konsentrasie fluoriede en arseenverbindings in die water vergiftig.
Brian Van Holt
Brian Van Holt (gebore 6 Julie 1969) is 'n Amerikaanse akteur en regisseur. Hy is bekend vir sy rolle in die rolprente Black Hawk Down (2001), Basic (2003), en S.W.A.T. (2003), en in die televisiereeks John from Cincinnati (2007).
Laki
Volgens Yslandse ramings was sowat 'n vyfde van die eiland se bevolking, of 10 000 mense, slagoffers van die natuurramp. Destydse berigte verwys na 'n gaswolk wat die hele Noordelike Halfrond oortrek en tot grootskaalse weersveranderings gelei het. Lugbesoedeling en temperatuuruiterstes, wat deur die vulkaanuitbarsting veroorsaak is, het Engeland en Frankryk tussen 1783 en 1784 getref, waar respektiewelik 20 000 en 16 000 sterfgevalle as gevolg van die ramp aangeteken is.
Peyton List (aktrise, gebore 1998)
Peyton List (gebore 6 April 1998) is 'n Amerikaanse aktrise. Sy is bekend vir haar rolle in die rolprente 27 Dresses (2008), Remember Me (2010), The Sorcerer's Apprentice (2010), en Diary of a Wimpy Kid: Dog Days (2012).
Nico Luwes
Nico Luwes (*28 Augustus 1954, Ladybrand –†) is 'n Suid-Afrikaanse skrywer, dramaturg en akteur en is veral bekend vir sy werk in die Suid-Afrikaanse toneelbedryf. Hy is 'n bekroonde regisseur en lewer ook 'n beduidende bydrae tot kultuuraktiwiteite binne sy gemeenskap.
Herkoms en vroeë lewe
Nicolaas Johannes Luwes is op 28 Augustus 1954 op Ladybrand gebore as die enigste seun van vier kinders. Sy vader is ook Nicolaas Johannes Luwes. Hy word groot op die kampus van die Landbouskool Tweespruit, waar albei sy ouers onderwys gee. Hy spandeer daarna 'n jaar op die familieplaas Den Haag in die Boshof distrik, waarna die gesin na 'n huis in die dorp op Boshof verhuis. In sy kleuterjare kry hy die Basoetoe-bynaam Pinja-Tu wat “die klein mannetjie wat groot winde maak” beteken. Tot standerd een gaan hy skool op Boshof, waarna hulle na Jacobsdal verhuis, waar hy die res van sy skoolopleiding ontvang. Hy matrikuleer in 1972 as hoofseun aan Jacobsdal Hoërskool en doen dan in 1973 sy militêre opleiding in die valskermbataljon in Bloemfontein.
Verdere studie
Vanaf 1974 studeer hy verder aan die Universiteit van die Oranje-Vrystaat. Op 'n voltydse basis behaal hy in 1976 die B.A. Drama-graad. Op 'n deeltydse basis verwerf hy in 1978 die B.A. Drama Honneurs-graad en in 1987 die M.A.-graad in Drama met 'n verhandeling oor Visuele kommunikasie tydens 'n toneelopvoering. In 2000 skryf hy in vir 'n doktorsgraad (Ph.D.-graad), wat hy in 2012 voltooi met 'n proefskrif oor die lewe en werk van Pieter Fourie onder die titel Pieter Fourie (1940- ) se bydrae as Afrikaanse dramaturg en kunstebestuurder: 1965–2010. Hy is in 1977 getroud met Alet Scholtz, sy jeugliefde van standerd ses, en hulle het drie kinders, een seun (ook Nicolaas Johannes) en twee dogters (Michelle en Carmen). Hulle bly in Bloemfontein.
Loopbaan in die toneelbedryf
In 1977 en 1978 is hy voltydse akteur by SUKOVS (Streeksraad vir die Uitvoerende Kunste van die Oranje-Vrystaat) en doseer dan in 1979 Drama aan die Tegniese Kollege in Kroonstad. Vanaf 1980 is hy lektor en later senior lektor en vanaf 1991 professor en departementshoof in Drama aan die Universiteit van die Oranje-Vrystaat. Hy dien ook in die Kommissie vir Uitvoerende Kunste van die Suid-Afrikaanse Akademie vir Wetenskap en Kuns. In dramakringe in die Vrystaat speel hy 'n leidende rol. In 1998 is hy stigterslid en voorsitter van die Teaterontwikkelingsorganisasie van die Vrystaat. Vanaf 2003 is hy voorsitter van die Free State Theatre Arts, wat fondse insamel, begrotings opstel en finansiële en artistieke kontrole uitoefen oor drie professionele drama-aanbiedings en een musiekteaterstuk per jaar en terugvoer gee aan borge. Hy dien ook op verskeie prystoekenningspanele. Van 1983 tot 1993 dien hy op die paneel vir die toekenning van die FNB-Vita toekennings; tussen 1983 en 2002 is hy paneellid vir die Piers Nicholson-toekennings en vanaf 1992–2002 is hy ook lid van die paneel wat die Cobus Rossouw-toekennings maak.
In hierdie jare is hy nog steeds baie aktief op die verhoog en vertolk verskeie rolle, wat insluit die hoofrol in Aku vang 'n ster vir TRUK (Transvaalse Raad vir Uitvoerende Kunste), asook rolle in Kanna hy kô hystoe, The Fantastics, People are living there, Romeo and Juliet, The merry widow, El Grande del Papa Roderiques, The cherry orchard, Three sisters, Cry the beloved country, Skerpsin en A streetcar named desire, Tennessee Williams se drama wat in Afrikaans vertaal is vir die opvoering. Hy vertolk ook rolle in verskeie radiodramas en enkele televisiedramas.
Verder is hy regisseur van vele stukke vir SUKOVS en die kunstefeeste, met die eerste een Die effek van gammastrale op man-in-die-maan gousblomme van Paul Zindel, met Antoinette Kellerman in die hoofrol. Ander produksies onder sy regie sluit in Hansie die hanslam van Pieter Fourie, Blanche, A streetcar named desire, Oklahoma!, Die huis van Maria Malan (verwerking van Die huis van Bernarda Alba van Lorca), Over the hill en Under the oaks (twee komedies van Paul Slabolepszy), A funny thing happened on the way to the forum, Mis en Drif van Reza de Wet, Liewe Heksie en die Rotbende, Die kersieboord, The transistor radio, Onvervulde drome, Bride by return, Tartuffe, Piet se tante, Broken dreams, Die wind sal nooit weer ophou waai nie, ’n Seder val in Waterkloof van P.G. du Plessis, Maagmeisie van Thomas Deacon, Romeo and Juliet, Braam van der Vyver se Straties, Ipekonders, Aasvoëls van Chris Vorster, Nag van die lang messe van Tom Gouws, Cry the beloved country, Jan van Tonder se Lewensreg, Maaltyd vir een, Die buffel, Jubilium, Die dokumente, Maskermaan van Cecilia du Toit, Die bobaas van die boendoe en “Renosters” van Ionesco. Hy behartig ook die regie van opvoerings van sy eie dramas soos Graswewenaar, Aku vang 'n ster, Die buite-egtelike ouma, Drie bruide vir Jan Ramdan, Die waterwyser, Oepsie!, My liewe Meneer Malan, Ag, gee Visser 'n kans, Skroot, Limericke sonder brieke (saam met Philip de Vos”), Waaihoek, Lam vir die Pase, Knorries en die Krisis, Don’t shoot the messenger, Die kaskenades van Kees Kieswetter – Die dooie ou dônner en Nag van die hiëna. Vir sy produksies van A funny thing happened on the way to the forum en Die wind sal nooit weer ophou waai nie ontvang hy toekennings van die Nasionale Kunsteraad.
Sy prysgeld vir die Piers Nicholson-toekenning vir uitstaande bydrae tot die ontwikkeling van die teater in die Vrystaat gebruik hy om in 1992 deur Europa te toer en om lesings oor drama en toneel in Rusland te gee. Hier is hy gasdosent aan die Viktor Sobtsjak eksperimentele teater in Pjatigorsk en gesels in Moskou oor ontbyt-televisie oor die teater in Suid-Afrika. Hierdie eerste besoek word opgevolg deur 'n paar ander. Hy is onder andere regisseur van Romeo en Juliet in Russies in die Chekhov Staatsteater in Pavlodar in Kazakhstan in 2005 en sy eie Illegitimate granny (vertaling van Die buite-egtelike ouma) word in 2007 ook hier opgevoer. In 2004 word hy aangewys as die Volksblad-Kunstefees se feeskunstenaar. Hy kry ook verskeie toekennings vir sy werk as direkteur van opvoerings, onder andere as beste regisseur by die Klein Karoo Nasionale Kunstefees in 2007, vir sy regie van Jan van Tonder se drama Lewensreg. Hy wen in 2008 die Sanlam-teaterprys vir beste regie vir die produksie van Die begrafnis van Phil Janse (skuilnaam van Rudie van Rensburg). Op gereelde basis is hy teaterkritikus vir die Volksblad.
Betrokkenheid by gemeenskap
Nico dien sy gemeenskap op velerlei wyse. Met geld van die Nasionale Kunsteraad (NKR) en die Nasionale Lotery help hy met multikulturele opleiding, waar plaaslike bruin en swart akteurs opgelei word en beurse aan hulle toegeken word. Vanaf 1997 tot 1998 is hy projekleier van 'n staatsondersteunde MIV/Vigs- en kindermolestering-skoolprogram vir 380 skole in die Vrystaat. In 2000 is hy projekleier van die ATKV-Skoolfeeste, asook stigter, lid en voorsitter van dieselfde projek in die Vrystaat. In November 2003 was Nico die beplanner van, en die ondernemingsgees agter, die Sanlamprys vir Afrikaanse teater (Spat-prys), wat in 2004 tydens die Volksblad-Kunstefees in Bloemfontein bekendgestel is. In 2005 is hy nou betrokke by die gemeenskapsdiens-skoleprojek wat deur die Nasionale Kunsteraad geborg is.
Skryfwerk
Reeds op skool begin hy skryf, hoofsaaklik liedjies en kortverhale, hoewel die kortverhale deur Huisgenoot terug gestuur is. By SUKOVS in 1979 skryf hy 'n eenbedryf wat nooit opgevoer is nie. Sy eerste drama is die klug Graswewenaar, wat in 1985 by die ATKV-Kampustoneelfees opgevoer word, waarna hy hom op die skryf van dramas toespits. Dit handel oor 'n man (Petrus Borstlap) wat deur sy agterdogtige vrou Jackie en dominerende skoonma Johanna vir 'n week alleen by die huis gelos word om aan sy verhandeling te werk. In hierdie tyd ontwikkel verskeie krisisse. Sy onnutsige universiteitsmaat Pierre Cronjé daag daar op en so ook Freaky Frances ('n dame met die vinnigste vingers in die Vrystaat) en die sexy geskeide jong Elize Bromley. Ou professor Jan van Helle, die konserwatiewe akademikus wat eintlik 'n hoenderboer wou wees, kom ook daar aan om te kyk hoe sy student vorder met die verhandeling. Jackie daag dan in vermomming daar op om ondersoek in te stel na haar man se bedrywighede. Hierdie drama word met groot sukses opgevoer deur TRUK, SWARUK in Suidwes-Afrika en SUKOVS en dit word in Engels vertaal en opgevoer as In the pink! Hierna skryf hy meer as 25 toneelstukke wat opgevoer word. Baie van die werk is komies, maar hy lewer ook ernstige dramas van gehalte.
Komedies/klugte
Komedies of klugte van hom sluit in Die buite-egtelike ouma. Hierin word die ongetroude tandarts, Jeff Johnson, gekonfronteer deur 'n vergete liefde en haar baba wat die gevolg was van 'n klein “misstappie”. Dit gebeur op dieselfde aand wanneer hy 'n wulpse en verleidelike meisie oorgenooi het na sy woonstel. Dan is daar ook die buurman en sy moeder. Luwes slaag daarin om in woord, situasie en handeling geen geleentheid tot dubbelsinnigheid en stoutigheid verlore te laat gaan nie. Hierdie drama word by 1987 se Kampustoneelfees opgevoer. Later word dit in Engels vertaal en opgevoer as The illegitimate granny, terwyl dit ook in Russies vertaal en opgevoer word. Luwes kry in 2006 'n NKR-toekenning vir internasionale produksie vir die opvoering van hierdie drama. Drie bruide vir Jan Randam is die verhaal van die gefrustreerde fotograaf, Susan Susara Hendrik du Toit ('n man) van Tamatiespoort, 'n klein dorpie op die grens van Suid-Afrika naby Sun City. Jan Randam is 'n stoetboer wat wil hê die fotograaf moet op die plaas kom boer en met sy Stella trou. Die Portugees Porta kom van Playboy en steel drie meisies by die Sun City Extravaganza, wat hy wil hê die fotograaf moet afneem. Porta smokkel ook met dwelms en Sersant Kokkie kom ondersoek die spulletjie, met chaos wat volg. Hierdie drama word in 1988 deur die Universiteit van die Oranje-Vrystaat by Kampustoneelfees opgevoer. Die klug Oepsie! word in 1994 by die Kampustoneelfees opgevoer. Dit handel oor die verkiesingskoors wat Suid-Afrika beetgekry het en mense tot waansinnige uiterstes dryf. Die Knorries en die krisis is 'n komedie wat handel oor 'n groep knorrige ou mans, 'n kwaai matrone en 'n afgetrede plaaswerker wat almal in die ouetehuis Huis Soeterjare intrek. Die afgetrede melkboer Korrelkop van Graan en sy aartsvyand, die afgetrede direkteur van 'n maatskappy Peter-Schalk van Rijn, moet 'n eenheid deel. Korrelkop hou van rugby, 'n brandewyntjie, rofstoei op televisie en die liedjie Ou ryperd. Die gekultiveerde Peter-Schalk stel weer meer belang in filosofie, klassieke musiek en opera en hou daarvan om te wandel. Hierdie drama is in 2004 een van die naaswenners van die Sanlam-teaterprys. Die komedie Draaijakkalse debuteer by Aardklop in 2010. Hierin wil Chappies na die Curriebeker-eindstryd toe gaan, maar sy meisie, Minette, wil saamgaan. Met allerhande planne en woordspeletjies probeer hulle mekaar uitoorlê. Ander komedies wat hy skryf sluit in Aag gee Visser 'n kans!, ’n Kwessie van verbeelding, My liewe Meneer Malan, Die waterwyser, Die premier se toedeldoe, Limerieke sonder brieke (saam met Philip de Vos), Oepsie, 'n Kwessie van verbeelding, Die premier se toedeldoe en Kaskenades van Kees Kieswetter – Die dooie ou dônner.
Ernstige dramas
Hy skryf verskeie meer ernstige dramas. Aku vang 'n ster is 'n spanningsdrama wat afspeel op 'n klein gehuggie in die onherbergsame Noord-Kaap waarin huweliksontrou, moord en selfsug voorop staan, met die boodskap dat rykdom en die gejaag daarna slegs onheil bring. Aku is 'n sonderlinge karakter en mengsel van San-Griekwa-Blank. Hy glo die maan is sy ma, die sterre is sy ligte en hy ry op 'n riethings. Sersant Gert Venter is polisiebevelvoerder en sy vrou Joan kikker haar verveeldheid op deur 'n verhouding met die skurk en winkeleienaar Johnny Fincham aan te knoop. Johnny is op sy beurt getroud met Hester. Al hierdie karakters koester hulle eie drome en ideale. Dan tel Aku 'n diamant op en eie gewin en gierigheid kom by elkeen na vore. Johnny vermoor vir Hester om met Joan te kan wegloop en probeer die moord op die “mal” Aku vaspen. Terselfdertyd probeer hy om Aku se diamant, die “ster” van die titel, te steel. Dit is veral Aku se aardse maar poëtiese taalgebruik wat aan die karakter en die stuk sy bekoring gee. Aku vang 'n ster word in 1986 deur die departement van drama van die Universiteit van die Oranje-Vrystaat by die Kampustoneelfees opgevoer en in 1987 deur TRUK.
Telefoon is 'n eenbedryf oor mense wat afgesny word van die samelewing. Die kinderdrama Die Venus-beeldjie word deur Dalro gepubliseer. 'n Lam vir die Pase het deur middel van 'n liefdesverhaal die onderlinge spanning tussen en bevryding van die Israeliete in slawerny in Egipte as tema, met verwysings na die Suid-Afrika net voor demokratisering. Hierdie Passiespel vertel die verhaal van drie gesinne in Egipte op die vooraand van die Israeliete se uittog uit Egipte. Die Farao in die stuk lê op sterwe, in 'n staat van verheerliking, en begin sy ou lewe in perspektief sien. Hy praat reguit met die gehoor en plaas so alles in eietydse perspektief. Nes die Israeliete van destyds leef Afrikaners in politieke angs, is onderwerp aan verandering en word hulle wortels weggevat. Farao en ook die Afrikaner het gedink hulle is in beheer. Met die koms van Moses ná 400 jaar word die werklike wortels weer gevind, en die boodskap is dat Suid-Afrika moet terugkeer na sy geestelike wortels voordat daar werklike uitkoms en vrede sal wees. Hierdie drama word in 1993 by die Kampustoneelfees opgevoer.
Skroot ontvang in 1996 'n NKR (Nasionale Kunsteraad) toekenning en in 2000 word dit by die Klein Karoo Nasionale Kunstefees (KKNK) op die planke gebring. Dit speel af teen die agtergrond van die Anglo-Boereoorlog en beeld die ontberinge uit van die Boerefamilie van ds. Kramer en hulle bediende, die stom Sotho-vrou Semumu, in die Britse konsentrasiekamp. Ander belangrike karakters is 'n Engelse dokter en 'n kampbevelvoerder. Die oorlog word primêr ondersoek vanuit die perspektief van Semumu as verteenwoordiger van die swart mense. Hulle swaarkry is nie opgeteken nie, vandaar die stom hoofkarakter, wie se stem as verteller oor die klankstelsel gehoor word. Deur 'n stem te gee aan die stemlose, word dit ook simbolies die stem van die gewete. Semumu kan nie meer praat nie omdat haar tong uitgesny is nadat sy deur 'n Britse soldaat verkrag is. Dit is egter nie net die swart mense wat in die oorlog soos skroot (vullis of afvalmetaal) behandel is nie. Duisende ander was die slagoffers van haat, geweld en wreedheid en vorm deel van die oorlog se afvalmetaal. Karakters wat deur die oorlog geraak word sluit in die jong Sotho-vrou wat sonder kos of skuiling 'n desperate plan moet uitvoer om aan die lewe te bly; die Britse kolonel wat sy eie nagmerries saamdra; die jong Britse dokter wat besef dat hy sonder keuse deel geword het van 'n bose stelsel; en die Boere wat hulself uiteindelik in 'n gevangenskap veel groter as dié van die oorlog bevind. Hierdie drama is oorspronklik deur Dalro onder die titel Semumu, die stomme gepubliseer.
Zollie is 'n straatkind van Kaapstad wat saam met sy makkers Snoekie en Draad die Zephyrs-straatbende vorm. Hy probeer sy lewe op dreef kry met die hulp van 'n Griekse restaurant-eienaar se kinderlose vrou. Dit is egter nie so maklik om van sy omstandighede te ontsnap met die alomteenwoordigheid van gom om te snuif, kliënte op soek na seks en die Ouks, 'n mededingende straatbende nie. Lem is die leier van die Ouks en wil oor Zollie en sy bende seëvier. In 2005 verower Zollie die Sanlam Teaterprys en die Sanlam-toekenning vir die produksie van 'n nuwe Afrikaanse drama. Dit kry ook 'n NKR-toekenning vir 'n professionele produksie, en Luwes ontvang ook die Sanlam-toekenning vir beste nuwe dramaturg vir Afrikaanse teater. Zollie is van 23 tot 28 Junie 2008 in Haarlem, Nederland, op 'n internasionale konferensie oor kindermishandeling en die bemagtiging van die jeug en vroue aangebied, en van 30 Junie tot 3 Julie 2008 in Memphis, Amerika. Ander dramas van hom sluit in Die waterwyser en Die Mure van Jerigo. Hy skryf ook die musiekspel Waaihoek en die radiodrama Nag van die hiëna.
Engelse dramas
Hy skryf ook in Engels. In 2008 het hy die NKR-toekenning vir die skryf van Silent Harmonica ontvang, asook die NKR-beurstoekenning van R150 000 vir dramastudente. Hy ontvang ook die NKR-toekenning vir die skryf van Don’t shoot the messenger! Hierdie drama skryf hy in opdrag van die Departement Natuurwetenskappe vir die Darwin-gedenkjaar in 2009. Dit is 'n allegoriese toneelstuk wat ná die première in Maart 2009 in Bloemfontein só gewild was dat dit weer aangebied is. Charles Darwin word op soms speelse en soms ernstige wyse in hierdie stuk deur Griekse klassieke kennis in die vorm van die karakter Ancienti Academicus gekonfronteer. Reli-Gious, wat weer Westerse godsdiens verteenwoordig, kom uiteraard in ernstige konflik met Darwin, die agnostikus, terwyl Incense die Oosterse teorieë oor die ontstaan van die aarde en oor reïnkarnasie verteenwoordig, Africa Nus die Afrika-perspektief en Original Aboriginal die oudste geïsoleerde volk en sy dreamtime-teorie. Om hierdie potensieel kontensieuse kwessies te opper gebruik hy die persoon van die hofnar om die moeilike vrae te vra en die karakters op te roep. Deur humor word die konflik getemper.
Vertaalwerk
Hy vertaal en verwerk etlike dramas vir opvoering. Dit sluit in La malade imaginaire van Molière, wat hy as Ipekonders op die planke bring. Piet se tante is 'n verwerking van die bekende drama Charley’s aunt van Brandon Thomas. Flikvlooie is 'n verwerking van 'n drama van Feydeau, terwyl Die huis van Maria Malan 'n verwerking is van La casa de Bernarda Alba van Federico Garçia Lorca en Maaltyd vir een 'n verwerking is van die komedie Dinner for one. Een van sy kortverhale, Wingerdlootjies, word deur Die Huisgenoot gepubliseer.
Publikasies
1990 – Die Venus-beeldjie
1994 – Graswewenaar
2005 – Zollie
Deur Dalro gepubliseer
1996 1997 1998 1999 2000 2001 2002 2003 2004
Gordon Harris (akteur)
Gordon Harris (1918 – 1965) was 'n Engelse akteur. Hy was bekend vir sy rolle in die rolprente The Navy Lark (1959), Murder She Said (1961), en Murder at the Gallop (1963), en in die televisiereeks Mister Charlesworth (1957).
Uppsala
Uppsala [ɵpˈsɑːla] is 'n stad in die huidige Sweedse provinsie Uppsala län en die historiese provinsie (Sweeds: landskap) Uppland. Uppsala dien as die administratiewe hoofstad van sowel die provinsie asook die gelyknamige munisipaliteit (Sweeds: kommun).
Uppsala is ten opsigte van sy bevolking die vierde grootste stad in die land na Stockholm, Göteborg en Malmö en is in administratiewe opsig in sewe stadsdistrikte verdeel.
Uppsala staan veral bekend vir sy universiteit, die Universiteit van Uppsala wat in 1477 as die twee tersiêre instelling in Skandinawië na die destydse Deense Lund (1425) (later Lund Universiteit) gestig is.
Geskiedenis
Uppsala was sedert die Wiking-tydperk die koninklike hoofstad, 'n belangrike markstad en vergaderplek (as stad waar die ting gehou is) en die geestelike sentrum van Swede. Die heidense tempel van Ou-Uppsala het as die religieuse sentrum van die Sweedse stamme gedien en is in 1070 deur die Duitse geskiedskrywer Adam van Bremen as 'n pragtige gebou beskryf. Die tempel was oor 'n lang tydperk ook die middelpunt van die weerstandsbeweging teen die kerstening van die land.
Teen die einde van die 11de eeu het Ou-Uppsala die setel van 'n biskop geword en in 1164 het ook die Sweedse aartsbiskop hom in Uppsala gevestig. Die aartsbiskop se paleis is in die 13de eeu na Nieu-Uppsala, sowat twee myl van suid van Ou-Uppsala, verskuif. In 1260 is met die oprigting van die katedraal begin.
Gedurende die Middeleeue het Duitse koop- en ambagsmanne hulle in Uppsala begin vestig. In 1302 het die dorp stadstatus gekry. Die aartsbiskop het oor 'n lang tydperk 'n sentrale politieke figuur in Swede gebly; sy magsbasis was sowel sy geestelike reputasie asook sy groot landerye en sy gewapende wagte. Uppsala was daarnaas ook steeds nog Swede se kroningstad en die plek vir belangrike vergaderings van die Sweedse adel (Sweeds: herredagar) en is sodoende as die werklike hoofstad van die land beskou.
Tydens die bevrydingsoorlog onder Gustaaf I Wasa is die biskoplike paleis in 1521 aan die brand gesteek, en as gevolg van die Reformasie en sekularisasie van kerklike besittings het Uppsala sy leidende rol langsamerhand verloor, en sy inwonertal het gedaal. Nogtans het die Sweedse steeds besoeke aan Uppsala afgelê, en in 1547 is met die boubedrywighede vir die koninklike slot begin. Die verwagting dat Uppsala die permanente woonplek van die koning sou kan word het tot 'n ekonomiese herlewing gelei. Die universiteit het danksy 'n aantal skenkings deur koning Gustaaf II Adolf die kerk as ekonomiese dryfkrag begin vervang.
Ná twee verwoestende brande in die 18de eeu het die bou van 'n spoorweglyn tussen Uppsala en Stockholm en die vestiging van 'n artillerieregiment 'n nuwe groeifase ingelui. In 1888 het Uppsala se bevolking tot 21 249 gestyg.
Thomas Kyd
Thomas Kyd (3 November 1558 – 16 Julie 1594) was 'n Engelse dramaturg, die skrywer van The Spanish Tragedy ("Die Spaanse tragedie") en een van die belangrikste figure in die ontwikkeling van Engelse drama in sy leeftyd.
Alhoewel hy beroemdheid verwerf het in sy eie leeftyd, het Kyd se bekendheid na sy dood vervaag tot en met 1773, toe 'n eermalige redigeerder van The Spanish Tragedy, James Hawkins, ontdek het dat daar na Kyd as die outeur verwys word in "Apologie for Actors" (1612), deur Thomas Heywood. 'n Honderd jaar later het akademici in Duitsland en Engeland begin om lig te werp op sy lewe en sy werke, insluitende die omstrede bevinding dat hy miskien die outeur van 'n Hamlet-toneelstuk is wat voor Shakespeare se weergawe geskryf is.
Maria
Maria (Grieks: Μαριαμ, Mariam; Aramees en Hebreeus: מרים, Miriam; gebore 1ste eeu v.C., oorlede 1ste eeu n.C.) is volgens die Nuwe Testament die moeder van Jesus van Nasaret. Volgens Markus 1,9 het sy as gelowige Israeliet met haar man Josef en ander familielede in Nasaret, 'n klein dorp in Galilea geleef.
In die Evangelie volgens Matteus 1,23 en die Evangelie volgens Lukas 1,27 deur die Heilige Gees bevrug is. In die vierde eeu is die geloof in 'n letterlike maagdelike swangerskap van Maria verder uitgebrei om maagdskap ook tydens die geboorte in te sluit. Die Rooms-Katolieke en die Oosters-Ortodokse Kerke het 'n dogma van ewige maagdskap rondom dié teksvers ontwikkel, alhoewel Jesus van Nasaret volgens die Nuwe Testament susters en broers gehad het.
Verskeie gebeurtenisse van haar lewe word tydens Christelike feeste herdenk:
Kortbeksuikerbekkie
Die kortbeksuikerbekkie (Hedydipna collaris) is 'n algemene standvoël in woude, digte boomveld en tuine. Die voël is 10 cm groot en weeg 6 - 11 gram. In Engels staan die voël bekend as die Collared sunbird.
Danie Marais
Lewe en werk
Hy het 'n suster, Retha. Sy vader, Kallie, is 'n ingenieur en sy moeder 'n bibliotekaresse en Afrikaans-onderwyseres. Sy ouers het mekaar in Goodwood ontmoet waar hulle hoofseun en hoofmeisie van die Hoërskool J.G. Meiring was. Sy pa kry 'n beurs by die Spoorweë om hom as ingenieur te bekwaam en is besig om hierdie beurs in Kimberley af te werk tydens sy geboorte. Danie gaan skool in Pretoria, waar hy in 1989 aan die Hoërskool Menlopark matrikuleer. In 1993 behaal hy sy B.Com.-graad aan die Universiteit Stellenbosch met regsvakke. Hy ontmoet in 1992 'n Duitse uitruilstudent in Suid-Afrika wat eers musiek studeer en daarna 'n loopbaan as argitek begin. Hy volg haar in Desember 1992 na Duitsland, waar hy vir 'n ruk in Oldenburg as au pair werk. Wanneer sy visum verstryk, trou hulle op haar voorstel in 1994 in Oldenburg. Danie studeer dan vanaf 1995 verder in die onderwys aan die Carl von Ossietzky Universiteit in Oldenburg met Duits, wiskunde en filosofie as hoofvakke en hy gee vanaf 1998 onderwys aan 'n laerskool in Bremen. Eindelik bring hy byna nege jaar in Oldenburg en Bremen in Duitsland deur. Die huwelik werk egter nie uit nie en hy en sy vrou raak vervreemd van mekaar.
By verskeie geleenthede tree hy in die openbaar op waar hy sy eie gedigte voorlees. Hierdie optredes sluit in Versindaba in 2006 en 2007 op Stellenbosch, Junie 2007 by die Poetry International Fees in Rotterdam in Nederland en Oktober 2007 by die Poetry Africa fees in Durban. Vanaf 2011 is hy ingeskryf by die Universiteit van Stellenbosch waar hy 'n M.A.-graad in Kreatiewe Skryfwerk onder leiding van Marlene van Niekerk deurloop. Per geleentheid is hy begeleidende digter vir SkryfNet, LitNet se aanlyn-skryfskool, waar skoolleerlinge gratis touwys gemaak word oor die digkuns. In Kaapstad trou hy met die kunstenaar en akademikus Karlien de Villiers en hulle woon aanvanklik in Woodstock. Hy vertaal haar grafiese roman in Duits as “Meine Mutter war eine schöne Frau”. Hierdie roman word later ook in Spaans en Frans uitgegee. Karlien doseer grafiese kuns aan die Universiteit van Stellenbosch en sy en Danie het 'n dogter, Lea Cecilia. Hierdie huwelik eindig ook in 'n egskeiding.
Skryfwerk
Hy begin in 1996 in Duitsland gedigte skryf om uiting te gee aan sy depressie en eensaamheid, vasgevang in 'n vreemde land en 'n ongelukkige huwelik. Sy gedigte verskyn sedert 1997 in die Stellenbosch publikasie Vlugskrif en die Nederlandse poësietydskrif Meander en word ook later in Tydskrif vir Letterkunde en Ons Klyntji gepubliseer. Sy poësie wyk af van die norm deurdat dit as praatverse getipeer kan word, maar dan verse wat nie gebonde is aan die normale retoriese ritme en spel nie. Dit maak staat op die krag van die beelding en kreatiewe woordgebruik om hoegenaamd as poësie, en nie prosa nie, deur te gaan. Deurentyd loop hy die gevaar om te uitgesponne te dig, met te min struktuur en vorm, en dit is 'n pluimpie vir sy vernuf dat dit selde gebeur. Die positief is dat sy gedigte gewoonlik makliker verstaanbaar is, selfs vir die gewone leser. Sy debuutbundel “In die buitenste ruimte” (waar die titel verwys na sy magtelose gevoel van afgesonderdheid van die wêreld) eerlike praatgedigte wat uitmunt met kreatiewe oorspronklikheid. Die hooftema is 'n verblyf in die vreemde en die vervreemding wat dit in sy verhouding meegebring het. Die bundel bevat ook jeugherinneringe en verse oor die liefde, die digkuns, musiek en taal. Veral treffend is die weerloosheid en hart-op-die-mou eerlikheid van die gevoelens wat hy verwoord. In 2007 verower “In die buitenste ruimte” die Eugène Marais-prys, die Universiteit van Johannesburg-prys vir debuutwerk en ook die Ingrid Jonker-prys.
Hy volg hierdie bundel in 2009 op met “Al is die maan 'n misverstand”, waar die hooftema tuiskoms is, nie net in 'n land nie maar ook in 'n nuwe verhouding. Liefdesgedigte en gedigte oor die koms van 'n baba word ook ingesluit. Die bundel in sy geheel is egter steeds ietwat swaarmoedig en verlore van aard, met bedreiging van velerlei aard wat steeds bewoord word. Kenmerkend van die digkuns is 'n aansluiting by die popkultuur met gedurige verwysings na musiek, waardeur doelbewus probeer word om ervarings wat alledaags geword het, te laat herwin aan universele betekenis. Daar word dan ook gebruik gemaak van verskeie vergelykings met en verwysings na populêre musiek, rolprente en die letterkunde. Hierdie bundel word in 2010 met die Suid-Afrikaanse Letterkundetoekenning vir Afrikaanse poësie van die Departement van Kuns en Kultuur bekroon.
Temas in “Solank verlange die sweep swaai” sluit op 'n manier aan by sy eerste bundel, aangesien die trauma van 'n mislukte verhouding en 'n egskeiding weer sterk figureer. Hierdie keer is daar egter bykomend die ervarings as 'n enkelpa en eindelik ook die hoop wat 'n nuwe liefde bring. Die titel van die bundel suggereer 'n groter aanvaarding van die harde werklikheid, in teenstelling met die eerste twee bundels se buite-aardse titels. Hierdie bundel word in vyf afdelings verdeel met vier van die afdelings wat 'n ander adres uitbeeld waar die digter die vorige vyf jaar gewoon het, wat sy nomadiese wit middelklas bestaan sonder doelgerigtheid simboliseer. Die middelste afdeling se titel is “Frankenstein-verse – 'n tussenspel, 'n kitaarsolo op versoek”, waarin lewensvrese deur die monster simbolies gestalte kry. Weens die uiters persoonlike aard van sy bundels loop die digter die gevaar van selfbeheptheid en verveling, maar hy temper dit met selfspot en humor, terwyl die menslike van dit wat hy beskryf ook gereeld meer universele toepassing het. Top of Form
Verskeie van sy gedigte word in die 2008 uitgawe van “Groot verseboek” opgeneem en van sy gedigte word ook opgeneem in die versamelbundels “Nuwe stemme 3”, “My ousie is 'n blom”, “Honderd jaar later”, “Versindaba 2006” en die Nederlandse “Hotel Parnussus: Poëzie van dichters uit de hele wêreld”. In 2005 word hy genomineer vir die Daimler-Chrysler prys vir poësie.
'n Keur uit sy rubrieke word gebundel in “Pruimtwak en Skaduboksers”, met die titel wat ook die twee afdelings van die bundel aankondig. “Pruimtwak” is aanduidend van die outydse gebruik om 'n stukkie tabak te kou, 'n tydsame doenigheid wat simbolies is van die vertel van 'n storie deur al die kinkels in ag te neem. Hierin word vrae van die skrywer se neefs, niggies, dogter en ander as vertrekpunt geneem om kommentaar te lewer oor die veranderende tydsgees. “Skaduboksers” bevat denkbeeldige gesprekke in sy kop met karakters soos Peter Blum, terwyl hy ook wonder oor alles en nog wat, soos wat geword het van Wopko Jensma en vertel van die eienaardighede van musikante soos Freddie Mercury, Bruce Springsteen en Fokofpolisiekar.
Saam met Ronel Foster (de Goede) is hy die samesteller van “Nuwe stemme 4”, waarin aspirant-digters se werk opgeneem word, terwyl hy ook die versamelbundel “As almal ver is” saamstel, waarin Suid-Afrikaners van oorsee af huis toe skryf. Hy vertaal sy tweede vrou, Karlien de Villiers, se grafiese roman in Duits as “Meine Mutter war eine schöne Frau”. Hierdie roman word later ook in Spaans en Frans uitgegee.
Eerbewyse
In 2015 word Cordis-Trust se Orde van die Beiteltjie aan hom toegeken vir sy deurlopende ywer in die bevordering van areas van die Afrikaanse woordkuns.
Publikasies
2006 2009 2014
Samesteller
2009 - As almal ver is
2010 - Nuwe stemme 4 (saam met Ronel de Goede)
Vertaling
2007 - Meine Mutter war eine schöne Frau – Karlien de Villiers
Springboontjie
Die Springboontjie (Centropyge acanthops) is 'n vis wat voorkom in die westelike Indiese Oseaan en aan die ooskus van Suid-Afrika vanaf Oman tot by Algoabaai. In Suid-Afrika staan die vis bekend as die Jumping bean en globaal as die Orangeback angelfish.
Voorkoms
Die anale vin en die grootste gedeelte van die liggaam is donkerblou en die kop, bors, dorsale vin en boonste gedeelte van die liggaam is oranje-geel. Daar is 'n blou ring rondom die oog. Die vis word net 8 cm groot.
Habitat
Die vis leef in koraalriwwe, getypoele in water wat 8 – 40 m diep is. Hulle eet hoofsaaklik alge en is ook hermafrodiete. Die vis is 'n gewilde akwarium vis.
James Molteno
Sir James Tennant Molteno (5 Januarie 1865 - 16 September 1936) was die laaste speaker van die Kaapse Wetgewer en die eerste van die Unie-Volksraad. Hy is gebore in Kaapstad in 1865, die seun van sir John Molteno, eerste premier van die Kaapkolonie, en is oorlede in 1936.
Hy het in die regte studeer aan die Universiteit van Cambridge en is in 1889 tot die balie toegelaat. Molteno was lid van die Kaapse Wetgewer vir Namakwaland van 1890 tot 1898 en die laaste speaker van die liggaam en die eerste van die Unie-Volksraad van 1910 tot 1918. Hy was ook Unie-Volksraadslid vir Ceres vandat hy in 1910 onbestrede vir die Regerende Party verkies is tot 1915 en het talle boeke geskryf.
Pienaar, Mpumalanga
Pienaar is 'n nedersetting in die Ehlanzeni-distriksmunisipaliteit in die ooste van Mpumalanga.
Turkmenistan
Turkmenistan, 'n voormalige Sowjet-republiek, is 'n landingeslote land in Sentraal-Asië met 'n oppervlakte van 491 210 km². Sy buurlande is Kasakstan, Oesbekistan, Afghanistan en Iran. Die natuurlike grense van Turkmenistan is die Kaspiese See in die weste (die grenslyn met Azerbeidjan loop deur die see), die Amoedarja-rivier in die noorde en die Kopet-Dag-bergreeks in die suide.
Oorsig
Sowat negentig persent van Turkmenistan se oppervlakte word deur die Karakum-woestyn (letterlik die "Swart Sand") en die Kopet-Dag-gebergte beslaan. Net sowat 5 000 km² is vrugbare landbougrond, waarvan twee derdes egter net onder besproeiing vir landboudoeleindes gebruik kan word.
Meer as tagtig persent van die bevolking van ses miljoen (volgens amptelike statistieke; internasionale skattings, soos dié van die CIA World Factbook, beraam die inwonertal op naastenby vyf miljoen) is etniese Turkmene, met Oesbeke, Kasakke en Russe as belangrikste minderhede. Meer as negentig persent van die bewoners is aanhangers van die Islamitiese godsdiens, terwyl Russies-Ortodokse Christene 'n minderheid van sowat nege persent vorm.
Daar word in Turkmeense volksverhale na die hoofstad Asjchabad (met sowat een miljoen inwoners) as die "Stad van Liefde" verwys. Die stad is die politieke, ekonomiese en kulturele sentrum van die land.
NG gemeente Melville
duimnael|regs|320px|Die kerkgebou, Julie 2017.
Turkmenistan
Politiek
Turkmenistan is 'n presidensiële republiek met 'n eenkamer-parlement wat deur die regerende Demokratiese Party van Turkmenistan, die opvolger van die Kommunistiese Party van die Turkmeense Sosialistiese Sowjetrepubliek, oorheers word. Die grondwet van Turkmenistan maak voorsiening vir opposisie-partye, alhoewel daar tans geen sulke party amptelik bestaan nie. Die parlement het 'n swak posisie sodat Gurbanguly Berdimuhamedow, die huidige president (sedert 2007) en regeringsleier in personele unie, met omvattende bevoegdhede regeer.
NG gemeente Melville
Die NG gemeente Melville (deesdae algemeen bekend as Melville Kruisgemeente) is 'n gemeente van die Nederduitse Gereformeerde Kerk in die noordwestelike voorstad van Johannesburg met dieselfde naam. Met sy afstigting in 1920 het Melville 'n 14 jaar lange droogte in die Goudstad gebreek toe daar van die stigting van Turffontein in 1906, die sesde gemeente sedert die stad se ontstaan, weens die ekonomiese insinking ná die Anglo-Boereoorlog en die ontwrigting en nagevolge van die Eerste Wêreldoorlog, nie 'n enkele NG gemeente afgestig is nie.
Turkmenistan
Ekonomie
Die Turkmeense ekonomie word tans nog deur 'n uitgebreide staatssektor gekenmerk, waarby staatsondernemings hulle invloed veral in die olie- en gasbedryf laat geld. Met die hervormings van 2008 word egter in die Turkmeense grondwet erkenning aan die beginsel van 'n vrye markekonomie verleen.
NG gemeente Melville
Ontstaan
duimnael|240px|links|Melville se kerkgebou, hier omstreeks 1951 afgeneem, is in 1941 ingewy. Die argitekte was [[Leendert Geers|Leendert en Geurt Geers.]] duimnael|180px|Ds. Daniël Theron, moes as leraar van [[NG gemeente Fordsburg|Fordsburg ook Vrederus (Melville) en Vrededorp (Cottesloe) bearbei.]]
Turkmenistan
Ekonomie
Die huidige staatspresident Berdimuhamedow is 'n voorstander van ekonomiese hervorming en modernisering. Tans word buitelandse beleggings in die land nog deur die gebrek aan 'n regtelike raamwerk, onvoldoende samewerking met die buurlande en korrupsie bemoeilik.
Willem van Tyrus
Willem het in die 12 de eeu geleef; sy bloeityd is rondom 1170 n.C.; hy was in diens van die 6de kruisvaarderskoning Almalrik I en het sy seun, Boudewijn IV, die kroonprins opgevoed. Willem is gebore uit Franse- of Italiaanse ouers. Hy is gebore in Jerusalem en sy lewe strek van: 1130-1186. Willem kies ‘n loopbaan in die wetenskap. Hy vertrek Europa toe en studeer aan daardie tyd se universiteite, in Parys en Bologna. Nadat hy sy studies voltooi het, keer hy terug na sy vaderland: die kruisvaarderskoninkryk in Jerusalem. Binne die geledere van die kruisvaarderskring kom dit nie baie voor, dat mens ‘n wetenskaplike,van Willem se kaliber kry nie. Hy het ook baie vinnig ‘n hoë politieke pos beklee en word die vertrouling van koning Almalrik I, wat oor die koninkryk van Jerusalem regeer het van 1164-1174. Willem word aangestel as die aartsbiskop van die stad, Tyrus, en sy taak is om die seun van Amalrik I, die kroonprins, op te voed. Willem was ‘n getuie van die aftakeling deur die onderlinge gevegte tussen die verskeurde kruisvaarderskoningkryke. Saladin gee in 1187 die definitiewe doodsteek vir die kruisvadersleёr tydens die slag by Hattin in die Heuwels van Tiberias. Willem het dit nie meegemaak nie; hy is kort voor dit oorlede.
Die groot werk van Willem van Tyrus: Historia rerum in partibus transmarinis gestarum
Willem skryf verskillende werke in Latyn. Sy magnum opus: Historia rerum in partibus transmarinis gestarum (: geskiedenis van die dade wat in die oorsese gebiede gebeur het), het bewaar gebly en hierdie werk maak Willem van Tyrus opsig self een van die grootste skrywers van die 12 de eeu. Hierdie Historia bestaan uit 23 boeke.(die 23 ste boek bestaan net uit 2 hoofstukke). In hierdie werk beskryf Willem die geskiedenis van sy volk en land tov die kruisvaarders en Jerusalem. Sy bronne bestaan uit die oorspronklike verslae van ooggetuiges, soos die boeke van Raymond van Aguilers, Fulchert van Chartres, de Gesta Francorum; ook het hy vir sy storie eietyd-skrywers van die kruistogte gebruik, soos Albert van Aken; waar hy in bysonder oor sy eie tyd skryf, kon hy vanselfsprekend skryf uit eie waarnemings uit en het hy vir ooggetuie uit eie kring geraadpleeg. Willem skryf in Latyn, hy gebruik ‘n groot woordeskat en sy Latyn kan met die klassieke skrywers soos Cicero, Caeser en Plinius de Jongere vergelyk word. Willem van Tyrus het by uitstek die (kronike-)skrywer van die kruistogte geword.
Ontvangs van Willem se boek
Nie lank na Willem se dood, word sy werk in ( ou-) Frans vertaal.Daar het maar net 95 manuskripte van hierdie vertaling bewaar gebly. Dit is baie en dit het beteken, dat Willem se werk in die 13de eeu baie( voor-)gelees word. Dit is nie so wonderlik nie, omdat die kruistogte in hierdie 13de eeu heet en aktiёle politiek het gewees, wat hoog op die agenda van wes-europa was en Willem het oor hierdie kruistogte geskryf.
Historia: die aanvalle teen die Jode
''Die kruisvaarders was menigte en die voetvolk was ontelbaar groot. Hulle het geen leier nie en gee hulself aan allerhande onheil oor.Daar was onder hierdie stoet wel grawe, soos Thomas de Feria, Clarenbald, Willem de Timmerman en graaf Herman. Hulle het nie vir beheer oor die kruisvaarders gehad nie en niemand wou na hulle luister nie. Instede van verstandige gedrag begin die volk te doen wat ongeoorloof was. Toe het die volgende gebeur: hulle het uit vrees vir God die reis na Jerusalem moet begin het, hulle het moet dink vir die heilig opdrag, hulle het die Evangelie voor oë moet hou, hulle het as pelgrims vir Christus moet gaan reis. Maar nee, in plaas daarvan gee hulle hulself oor aan die waansin. Hulle stoet trek deur stede en dorpies, waar Jode woon. Hierdie Jode hou nie rekening met die gevaar nie en die kruisvaarders slag hulle gruwelik af.-(''2)
Historia: persoonlike omgang met koning Amalrik I
''Hierdie is almal mooi eienskappe, maar Amalrik het ook merkwaardige kante, wat sy goeie eienskappe met ‘n wolk oorskadu. Hy was swygsaam op 'n lelik manier en van beleefdheid het hy nooit gehoor nie. Die gawe van vriendelikheid, waarmee 'n baas sy kneg se hart kan win, Amalrik het nie vir daai ding geken nie (..) Deur die wellus van die vlees, soos mens dit noem, het hy, wat die Heer hom uit genade sou toestaan, ongeduldig aangedring om in ander mans se vrou se bed in te klim. Amalrik was ‘n oortuigde voorvegter vir die vryheid van die kerk gewees, maar intussen lê hy aan dieselfde kerk herhaaldelik en onegte belasting op en tydens sy regering het hy die geldelike vermoë van die kerk uitgebuit. Hy het lekker vir geld gewees meer as dit ‘n eerlike koning betaam.''(3)
''(..)Sy liggaamsbou was goed gewees wat betref verhoudings, hy was groter as mans wat nie so groot was nie en korter as mans wat besonder lank was. Hy het vir 'n aangename gesig gehad (..) Hy het glinsterende oë; hulle het middelmatig groot gewees. 'n mooi neus, net soos sy broer. Hy was blond en effens bles. Sy wange en kin was volbaard gewees. Sy lag was bulderend, dat sy hele liggaam geskut het.''(4)
Muğam
Muğam (Azerbeidjans: Muğam) of Muğam-musiek, Azerbeidjanse muğam-musiek is 'n soort simfoniese werk wat in dele met gesang en instrumentele musiek gerangskik word. Sy wortels lê in die Persiese hoofse musiek sodat Europese musikale konsepte soos tonale skema's met toonaarde net soos Europese ritmes hier nie toegepas kan word nie.
Willem van Tyrus
Historia: persoonlike omgang met koning Amalrik I
''Ek onthou nog, dat ek een keer na hom ontbied is vir ‘n persoonlike gesprek. Dit was in die kasteel van Tyrus gewees. Hy het ‘n ligte koors gekry en was nie ernstig siek nie. Hierdie is daai stil ure en soon helder oomblik, soos 'n mens kan kry, as die koors net vir 'n rukkie wegloop. Toe het ons oor baie sake kan gesels en daar was nie ander mense daarby nie. Onder die vrae was daar één wat hy aan my gestel het, wat my seer gemaak het. Hoekom? Aan die een kant, omdat dit ongewoon was om so ‘n vraag te stel en omdat sy vraag nie met die geloof strook nie, wat ons leer en nadruklik bely nie; anderkant ook, omdat ek toe diep in my hart gewond is, omdat die hoof van die ortodokse wat self 'n seun uit ortodokse ouers het gewees, het getwyfel aan so 'n belangrike saak. Almalrik het aan my die volgende gevra: Laat ons die leerstuk van Ons Verlosser en die heiliges, wat vir Christus gevolg het, net so bietjie tersyde stel (hieraan het hy nie getwyfel nie), maar is daar ‘n bewys gevind op grond waarvan ‘n mens in ‘n oortuigende argument kan bewys dat daar lewe is na die dood?(''5)
''(..) Maar laat ek terugkeer na my onderwerp: Amalrik was so besonders vet, dat hy soos ‘n vrou borste gehad het, wat op sy naeltjie hang. Verder het die natuur met 'n bly gemoed en met gulle hand sy liggaam gevorm.(''6)
Historia: Willem van Tyrus en die lepra-koning, Boudewijn IV
''Op ‘n keer speel die kinders uit die adel met mekaar en soos stout kinders sommer kan maak, hulle knyp en krap mekaar se hande en arms oop. Al die kinders het geskree uit pyn, maar Boudewyn het nie. Dit was asof hy geen pyn voel nie, alhoewel sy vriendtjies hom nie spaar nie.(..) Ek het eers gedink, hy doen hierdie ding uit moed en nie vanweë ‘n defek nie, wat veroorsaak dit hy dit nie voel nie. Ek het hom na my toe geroep en hom ondersoek om agter te kom wat gaan aan. Uiteindelik kom ek dit agter: sy regter arm en hand het van die middle af geen gevoel nie; hy voel nie die krap nie, selfs ook nie ‘n byt nie.(..) So het ons met verloop van tyd en deur later ondersoek agter gekom, dit het die begin gewees van ‘n ernstige ,ongeneeslike siekte, wat hom so het aangekondig. En hierdie kan ek nie met droë oë sê nie: toe Boudenwijn die puberteit ingekom het, blyk dit dat hy aan ‘n ernstige vorm van olifantsiekte ly; dit word elke dag net erger, hy kry wonde aan sy gesig en ekstremiteite...(''7)
Willem het ontdek dat,die kroonprins, Boudewijn IV ‘n lepra lyer is. Die kind is op ‘n vroeë leeftyd al besmet. In Willem se tys het lepra ‘n oorbekende en doodelike siekte gewees, ampers soos Vigs in ons tyd. Die siekte het ook die naam van skande en armoede. Dat niemand minder as die kroonprins besmet was,was ‘n groot ramp.Teenwoordig is daar medikasie teen lepra, maar toe was daar nie sprake van nie. Boudewijn IV het tog nog 11 jaar regeer. Willem vertel, dat die siekte steeds erger en erger geword het.Tenslotte word Boudewijn blind en verlam. Boudewijn IV sterf in 1185. Kort hierna is Willem ook oorlede.
Voetnote
''Opmerking: al hierdie (onder) latynse tekste kom uit: Patrologia Latina, vol. 201. J. P. Migne, ed. Parisiis: excudebat Migne, 1855''
1) - Daar is enkele joodse - hebreeuwse getuies en nog drie latynse getuies wat oor die aanvalle op die Jode geskrywe het; die latyne is: Willem van Tyrus, Albert van Aken of Albert van Aix en Ekkehart van Aura; hierdie latyne is almal 13e eeuse skrywers.