cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Timothy Ackroyd
Timothy Ackroyd (gebore 7 Oktober 1958) is 'n Engelse akteur en skrywer. Hy is bekend vir sy rol in die rolprent Lost in Africa (1994).
Gevlekte sanddikkop
Die gevlekte sanddikkop (Fusigobius inframaculatus) is 'n dikkop wat wydverspreid voorkom in die westelike Stille Oseaan, die Indiese oseaan; meer spesifiek in die Persiese Golf, Oman en aan die ooskus van Afrika suidwaarts tot by suidelike KwaZulu-Natal. In Engels staan dit bekend as inner-spot goby of blotched sand goby.
Identifikasie
Hulle leef in aflandige koraal- en rotsriwwe in water wat 9 tot 20 m diep is. Hule word dikwels gevind waar hulle op die sand onder oorhange of in grotte lê. Hulle is soms totaal roerloos vir kort tydperke. Die vissie is gewoonlik alleenlopers. Hulle vreet klein ongewerweldes. Die spesie kom algemeen voor.
Watervalspruit
Die naam Watervalspruit kan verwys na:
Karridene
Karridene is 'n klein kusdorpie in KwaZulu-Natal, Suid-Afrika. Dit word geadministreer deur die eThekwini Metropolitaanse Munisipaliteit.
Dit is 'n gewilde vakansiebestemming aan die Indiese Oseaankus, ongeveer 37 km suidwes van Durban, tussen Illovo Beach en Umkomaas.
Egiptiese losstertvlermuis
Die Egiptiese losstertvlermuis (Tadarida aegyptiaca) kom voor in die hele Suider-Afrika.
Voorkoms
Die vlermuis is donker grysbruin met 'n donkerder kop maar sonder die ligter nekkraag van die ander losstertvlermuise. Die soogdier word tot 11 cm lank en weeg ±15g.
Habitat en gewoontes
Hulle het verskeie habitats maar verkies meestal die oper gebiede. Hulle eet insekte wat in die vlug gevang word. Hulle rus gedurende die dag in kolonies in grotte, rotsskeure of hol boomstamme. Een kleintjie word in die somer gebore.
Matilda Hanekom
Mathilda Hanekom (Prins Albert, 9 Desember 1899 – Pretoria, 6 Januarie 1977) was ’n baanbreker van Afrikaanse toneelspel. Sy was getroud met Hendrik Hanekom en hulle het ’n dogter, Tilana Hanekom, gehad.
In 1925 het sy en Hendrik Die Afrikaanse Toneelspelers, ’n Afrikaanse toneelgeselskap wat 27 jaar bestaan en die land vol getoer het, gestig. Van die stukke wat hulle opgevoer het, was Oom Gawerjal, Liefde en Geldsug, Hans die Skipper, Oom Paul, Oorskotjie, Onskuldig Veroordeel, Generaal De Wet en Die Stille Haard.
.th
Eksterne skakels
Toppdomän
Tegnologie
Tegnologie ("die wetenskap van die vaartuig", van die Griekse τέχνη, techne, "art, vaardigheid, geslepe van die hand"; en -λογία, -logia) is die som van tegnieke, vaardighede, - metodes, en - prosesse wat gebruik word in die produksie van goedere of dienste of in die vervulling van die doelwitte, soos wetenskaplike ondersoek. Tegnologie kan die kennis wees van tegnieke en prosesse, of dit kan deel wees van masjiene. Stelsels (bv masjiene) is die toepassing van tegnologie deur die neem van 'n inset, en om dit te verander en te vervaardig, en dan sodoende uitkoms te verkry, dit staan as tegnologiese stelsels bekend.
Die eenvoudigste vorm van tegnologie is die ontwikkeling en gebruik van basiese gereedskap. Die prehistoriese ontdekking van hoe om vuur te beheer en in die latere Neolitiese Revolusie het die beskikbare bronne van voedsel, en die uitvinding van die wiel gehelp om mense te laat reis in beheer te wees oor hul omgewing. Ontwikkelings in historiese tye, insluitend die drukpers, die telefoon, en die Internet, het fisiese struikelblokke tot kommunikasie verminder en mense toegelaat om vrylik op 'n wêreldwye skaal te kan kommunikeer.
Tegnologie het baie gevolge. Dit het gehelp met die ontwikkeling van meer gevorderde ekonomieë (insluitend vandag se globale ekonomie). Baie tegnologiese prosesse produseer ongewenste byprodukte, ook bekend as besoedeling en afbrekende natuurlike hulpbronne tot die nadeel van die Aarde. Innoverings het nog altyd die waardes van 'n samelewing beïnvloed en het nuwe vrae omtrent etiek van tegnologie gerig.
Filosofiese debatte het ontstaan oor die gebruik van tegnologie, waar partye verskil oor of tegnologie die menslike toestand vererger of verbeter. Neo-Luddism, anarcho-primitivisme, en soortgelyke reaksionêre bewegings kritiseer die verreikende invloed van tegnologie, met die argument dat dit nadelig vir die omgewing is en mense vervreem; voorstanders van ideologieë soos transhumanisme sien tegnologie as vooruitgang en as voordelig vir die samelewing en die menslike toestand.
Definisie en gebruik
Die gebruik van die term "tegnologie" het aansienlik verander oor die afgelope 200 jaar. Voor die 20ste eeu, was hierdie die term ongewoon en dit was gewoonlik gebruik wanneer daar verwys is na die studie van nuttige kunste of om te verwys na tegniese onderwys, soos in die Massachusetts Instituut van Tegnologie (1861).
Die term "tegnologie" het na vore getree in die 20ste eeu tydens die Tweede Nywerheidsomwenteling. Die term se betekenis het verander in die vroeë 20ste eeu, toe die Amerikaanse sosiale wetenskaplikes begin het om die Duiste konsep van technik na tegnologie te vertaal. In Duits en ander Europese tale, is daar 'n onderskeid tussen technik en tegnologie. Teen 1930 het tegnologie verwys na die studie van industriële kuns, maar industriële kuns self.
Silikonkarbied
Silikonkarbied is 'n chemiese verbinding van silikon en koolstof. Sy formule is.
Tegnologie
Definisie en gebruik
In 1937 het die Amerikaanse sosioloog Read Bain, geskryf dat tegnoloie ook gereeskap, masjiene, wapens, instrumente, klerasie, kommunikasie en vervoer insluit, aangesien daar vaardigheid betrokke is om al hierdie elemente vooruit te laat beweeg. Bain se definisie bly algemeen onder geleerdes vandag, veral sosiale wetenskaplikes. Wetenskaplikes en ingenieurs verkies gewoonlik om tegnologie as 'n toegepaste wetenskap te beskryf, eerder as die dinge wat mense maak en gebruik.
Silikonkarbied
Dit word natuurlik in meteoriete aangetref, byvoorbeeld in presolêre korrels, maar dit is hoofsaaklik 'n sintetiese materiaal wat uit die elemente vervaardig word.
Geskiedenis
Silikonkarbied is 'n halfgeleier. Die eerste navorsing op hierdie gebied is van die Marconi-bedryf is 1907. Dit was nogtans eers in 1955 dat Ley 'n sublimasie-proses gewys het om taamlike suiwer SiC-plaatjies te vervaardig. Die eerste konferensie wat aan hierdie belangrike materiaal gewy is het in 1959 in Boston, MA plaasgevind.
Hendrik Hanekom
Hendrik Andries Hanekom (17 Julie 1896 – 11 Januarie 1952) was ’n baanbreker van Afrikaanse toneelspel. Hy was getroud met Mathilda Hanekom (gebore De Beer) en hulle het ’n dogter, Tilana, gehad.
Tegnologie
Definisie en gebruik
Tegnologie is die entiteite wat saamgevoeg word in 'n popging om iets bruikbaars en van waarde te maak. Masjienerie en gereedskap word aangewend as die "probleemoplossers", dit sluit eenvoudige gereedskap woos 'n houtlepel in, tot sover as 'n ruimtetuig en virtuele tegnologie. W. Brain Arthur definieer tegnologie as 'n wyse om in menslike behoeftes te voorsien.
Silikonkarbied
Struktuur
is die enigste bekende silikumkarbied, maar dit het heelparty kristalstrukture. Hulle is almal op digpakking van die koolstof- en silikonatome gebaseer, maar daar is heelparty weergawes, wat politipes genoem word. Die enigste vorm wat kubiese simmetrie besit is β- of 3C- wat 'n kubiese digpakking ABCABCABC vertoon en wat se struktuur met die kubiese sfalerietstruktuur ooreenkom (die B3-struktuur). Daarnaas bestaan talle politipes met ander stapelings. Een daarvan is heksagonale α- of 2H- wat die wurtzietstruktuur (B4) besit. Die eienskappe, soos die bandgaping verskil effens: Die kleur van beta is geel, alfa s'n is kleurloos. Die meeste politipes is metastabiel; die 2H-vorm is stabiel.
Natuurlike voorkoms
Natuurlik voorkomende moissaniet kom in klein hoeveelhede voor in sekere soorte meteoriete en in korundneerslae en kimberliet. Feitlik al die silikonkarbied wat in die wêreld verkoop word, insluitend moissaniet-juwele, is sinteties. Natuurlike moissaniet is die eerste keer in 1893 gevind as 'n klein gedeelte van die "Canyon Diablo"-meteoriet in Arizona deur dr. Ferdinand Henri Moissan, na wie die materiaal in 1905 vernoem is. Moissan se ontdekking van SiC wat natuurlik voorkom, is aanvanklik betwis omdat sy monster besmet kon wees deur silikonkarbiedsaaglemme wat op daardie stadium reeds op die mark was.
Hoewel dit skaars op die aarde is, kom silikonkarbied opvallend algemeen in die ruimte voor. Dit is 'n algemene vorm van sterrestof wat rondom koolstofryke sterre voorkom, en voorbeelde van hierdie sterrestof is in ongerepte toestand in primitiewe (onveranderde) meteoriete gevind. Die silikonkarbied wat in die ruimte en in meteoriete voorkom, is byna uitsluitlik die beta-polimorf. Analise van SiC-korrels wat in die Murchison-meteoriet ('n koolstofbevattende chondriet-meteoriet) gevind is, het afwykende isotopiese verhoudings van koolstof en silikon aan die lig gebring, wat daarop dui dat hierdie korrels buite die sonnestelsel ontstaan ​​het.
Produksie
Omdat natuurlike moissaniet uiters skaars is, is die meeste silikonkarbied wat in die wêreld verkoop word sinteties. Silikonkarbied word gebruik as 'n skuurmiddel, sowel as 'n halfgeleier en juweelkwaliteit diamantvervanger. Die eenvoudigste proses om silikonkarbied te vervaardig is om silika-sand en koolstof in 'n Acheson-grafiet-elektriese weerstandsoond te kombineer teen 'n hoë temperatuur, tussen 1 600 °C en 2 500 °C. Fyn -deeltjies in plantmateriaal (byvoorbeeld rysskille) kan in SiC omgeskakel word deur die oortollige koolstof uit die organiese materiaal te verhit. Die silika-rook, wat 'n neweproduk is van die vervaardiging van silikonmetaal en ferro-silikonlegerings, kan ook in SiC omgeskakel word deur dit met grafiet teen 1 500 °C te verhit.
Die materiaal wat in die Acheson-oond gevorm word, wissel in suiwerheid, afhangende van die afstand daarvan tot die grafietweerstandhittebron. Kleurlose, liggeel en groen kristalle het die hoogste suiwerheid en kom die naaste aan die weerstandhittebron voor. Die kleur verander na blou en swart op 'n groter afstand van die hittebron en hierdie donkerder kristalle is minder suiwer. Stikstof en aluminium is algemene onsuiwerhede, en dit beïnvloed die elektriese geleiding van die silikonkarbied.
Suiwer silikonkarbied kan vervaardig word deur die Lely-proses, waarin SiC-poeier in hoë-temperatuur-spesies silikon, koolstof, silikondikarbied en disilikonkarbied  in 'n argongasatmosfeer gesublimiseer word teen 2 500 °C en weer neergelê in vlokagtige enkelkristalle, tot 2 × 2 cm groot, op 'n effens kouer substraat. Hierdie proses lewer enkelkristalle van hoë gehalte, meestal van 6H-SiC-fase (as gevolg van hoë groeitemperatuur).
'n Gewysigde Lely-proses wat induksieverhitting in grafiethouers behels, lewer nog groter enkelkristalle met 'n deursnee van 10 cm wat 81 keer groter is as die gewone Lely-proses.
Kubieke SiC word gewoonlik gegroei deur die duurder proses van chemiese dampneerslag van silaan, waterstof en stikstof.
SiC kan ook tot wafels gemaak word deur 'n enkele kristal te sny met behulp van 'n diamantsaag of deur 'n laser. SiC is 'n nuttige halfgeleier wat ondermeer in kragelektronika gebruik word.
Tegnologie
Definisie en gebruik
Die woord "tegnologie" kan ook gebruik word om te verwys na 'n versameling van tegnieke. In hierdie konteks is dit die huidige toestand van die mensdom se kennis van hoe om hulpbronne te kombineer om gewenste produkte, probleemoplossings te vind en om te weet hoe om in behoeftes te voorsien en te bevredig. Dit sluit tegniese vaardighede, prosesse, tegnieke, gereedskap en rou materiale in. Tegnologie kan beskou word as 'n aktiwiteit wat kultuur vorm en verander. Daarbenewens is tegnologie die toepassing van wiskunde, wetenskap en die kunste vir die voordeel van die lewe soos dit aan ons bekend is. 'n Moderne voorbeeld is die koms van kommunikasie tegnologie, wat hindernisse tot menslike interaksie en as verminder het. Die koms van die kuber kultuur, het sy basis van die ontwikkeling van die internet en die rekenaar. Nie al die tegnologie verhoog kultuur in 'n kreatiewe manier nie, tegnologie kan ook help om politieke onderdrukking te fasiliteer oorloggereedskap soos gewere. As 'n kulturele aktiwiteit, dateer tegnologie beide die wetenskap en ingenieurswese, elk van wat formaliseer aspekte van 'n tegnologiese strewe.
Wetenskap, ingenieurswese en tegnologie
Die onderskeid tussen wetenskap, ingenieurswese en tegnologie is nie altyd duidelik nie. Wetenskap is sistematiese kennis van die fisiese of die materiële wêreld deur waarneming en eksperimentering. Tegnologie is gewoonlik nie uitsluitlik produkte van die wetenskap nie, want dit moet ook voldoen aan aspekte soos nut, bruikbaarheid, en veiligheid.
Ingenieurswese is die doel-georiënteerde proses van ontwerp en die maak van gereedskap en stelsels vir praktiese doeleindes. Die ontwikkeling van tegnologie strek oor baie kennisvelde, insluitende wetenskaplike ingenieurs, wiskundige, taalkundige en historiese kennis om praktiese resultate te kan bereik.
Die presiese verhoudings tussen wetenskap en tegnologie, in die besonder, is bespreek deur wetenskaplikes, geskiedkundiges, en beleidmakers in die laat 20ste eeu, want die debat kan inlig oor die befondsing van basiese en toegepaste wetenskap. In die onmiddellike nasleep van die Tweede Wêreldoorlog, byvoorbeeld, was dit algemeen beskou in die Verenigde State van Amerika as dat tegnologie eenvoudig "toegepaste wetenskap" is en om basiese wetenskap te befonds, vrugte sou afwerp op die regte tyd. 'n Uitdrukking van hierdie filosofie kan uitdruklik inVannevar Bos se verhandeling gesien word, Science – The Endless Frontier: "Nuwe produkte, nuwe nywerhede, en meer werk vereis deurlopende toevoegings tot die kennis van die wette van die natuur ... Hierdie noodsaaklike nuwe kennis kan slegs verkry word deur navorsing van basiese wetenskap. In die laat 1960's, het dit egter uitdagend begin raak om befondsing vir spesifike wetenskaplike navorsing te kry. Dit bly 'n omstrede gedagte: dat tegnologie 'n uitvloeisel van wetenskaplike navorsing is.
Paleolities (2.5 Ma – 10 ka)
Die gebruik van die gereedskap wat deur die vroeë mens in gebruik was, was deels 'n proses van ontdekking en evolusie. Vroeë mense het ontwikkel tot 'n spesie van hominiede wat reeds tweevoetig was, met 'n breinmassa van ongeveer 'n derde van die moderne mens. Die gebruik van gereedskap het relatief onverdanderd gebly in die vroeë geskiedenis van die mensdom. Ongeveer 50 000 jaar gelede, het die gebruik van gereedskap en komplekse gedrag na vore gekom. Baie argeoloë glo dat dit verband hou met die opkoms van die moderne taal.
Hendrik Hanekom
Hendrik het sedert 1912 toneelgespeel, onder andere in sy 1915-toneelstuk Heldinne van die oorlog. In 1925 het hy en Mathilda Die Afrikaanse Toneelspelers, ’n Afrikaanse toneelgeselskap wat 27 jaar bestaan en die land vol getoer het, gestig. Van die stukke wat hulle opgevoer het, was Oom Gawerjal, Liefde en geldsug, Hans die skipper (deur D.F. Malherbe), Oom Paul (deur Calman Postma), Oorskotjie, Generaal De Wet (ook deur Postma) en Die stille haard. Hulle het ook saam met Paul de Groot toneelgespeel in stukke soos Huis-toe en As mans huishou.
Tegnologie
Vuur
Die ontdekking en gebruik van vuur, 'n eenvoudige energiebron met baie diepgaande gebruike, was 'n keerpunt in die tegnologiese evolusie van die mensdom. Die presiese datum van die ontdekking is nie bekend nie; bewyse van gebrande bene van diere by die Wieg van die Mensdom dui daarop dat die maak van vuur plaasgevind het voor 1 Ma; wetenskaplike konsensus dui daarop dat Homo erectus vuur tussen 500 en 400 ka beheer het. Vuur, aangevuur met hout en houtskool, het die vroeë mens die geleentheid gebied om kos te kook en om verteerbaarheid te verhoog, om voedingswaarde te verhoog en om 'n groter verskeidenheid kossoorte te kan eet.
Hendrik Hanekom
In 1945 is die eerste Erepenning vir Toneel deur die Suid-Afrikaanse Akademie vir Wetenskap en Kuns aan hulle gesamentlik toegeken.
Tegnologie
Klere en skuiling
Ander tegnologiese vooruitgang wat gemaak is tydens die Paleolitiese Tydperk was klere en skuiling; die beginpunt van hierdie tegnologie kon nie presies terugdateer word nie, maar dat dit 'n vooruitgang vir die mens was, is ongetwyfeld. Soos wat die Paleolitiese Tydperk gevorder het, het wonings meer gesofistikeerd en ingewikkeld geword; so vroeg as 380 vC, het die mens al tydelike hout hutte gebou. Klere van pels en velle van diere wat gejag is, het die mens gehelp om warm te bly in kouer streke; mense het begin om te migreer uit Afrika teen 200 v.C. en het ander kontinente soos Euarasië begin bewoon.
Hendrik Hanekom
Hendrik Hanekom is in op 11 Januarie 1952 op die ouderdom van 55 oorlede.
Tegnologie
Neolitiese deur die klassieke oudheid (10 ka – 300 CE)
Die mens se eerste tegnologiese tree was tydens die era wat bekend staan as die Neolitiese Tydperk ("New Stone Age"). Die uitvinding van gepoleerde klip byle was 'n groot voordeel wat mense toegelaat het om van bosse ontslae te raak en plase te skep op groot skaal. Hierdie gebruik van gepoleerde klip byle het aansienlik toegeneem in die Neolitiese Tydperk, maar is oorspronklik gebruik in die voorafgaande Mesolitiese Tydperk ,in sommige gebiede soos Ierland. Landbou kon groter bevolkings voed en die oorgang na sedentisme het gemaak dat daar 'n gelyktydig meer kinders gebore is, omdat nomadiese mense nie meer babas hoef rond te dra nie, maar op een plek nou kon bly. Daarbenewens kon kinders bydra tot arbeid wat gelei het tot die verhoging van gewasse.
Met hierdie toename in die bevolking en die beskikbaarheid van arbeid was daar 'n toename in arbeid spesialisasie. Dit het aanleiding gegee tot die verloop van die vroeë Neolitiese dorpe aan die eerste stede, soos Uruk, en die eerste beskawings, soos Sumer. Die opkoms van toenemende hiërargiese sosiale strukture en gespesialiseerde arbeid, van handel en oorlog tussen aangrensende kulture, en die behoefte om kollektiewe aksie te oorkom in die omgewing het uitdagings soos besproeiing meegebring.
Metaal gereedskap
Voortgesette verbeterings het gelei tot die ontwikkeling van die oond en blaasbalk, asook die vermoë om goud, koper, silwer en lood te verwerk. Metale kon in 'n relatief suiwer vorm in die natuur gevind word. Die voordele van die koper gereedskap bo klip, been en hout gereedskap het vinnig duidelik geword aan die vroeë mens en was heel moontlik in gebruik aan die begin van die Neolitiese tye (ongeveer 10 ka). Inheemse koper kom nie voor in groot hoeveelhede nie, maar koper erts was redelik algemeen en sommige van hulle produseer metaal maklik wanneer dit verbrand word in hout of houtskool vure. Uiteindelik het die verwerking van metale gelei het tot die ontdekking van staal soos brons en koper (ongeveer 4000 v.C.). Die eerste gebruik van yster en staal dateer terug tot 1800 v.C.
Energie en vervoer
Intussen het die mens geleer om ander vorme van energie te benut. Die vroegste gebruike van windkrag is die seilskip; die vroegste rekord van 'n skip onder seil, is dié van 'n Nylboot wat uitgegaan het na die 8ste-millennium v.C. Van die prehistoriese tye, het Egiptenare waarskynlik die krag van die jaarlikse vloede van die Nyl gebruik om hul lande te kon besproei. Geleidelik het hulle geleer hoe die water te reguleer en het kanale begin bou om die water op te vang. Die antieke Sumeriërs in Mesopotamië het 'n komplekse stelsel van kanale en oewerwalle gebruik om water af te lei van die Tigris- en die Eufraatriviere vir besproeiing.
Volgens argeoloë, is die wiel uitgevind ongeveer 4 000 v.C. waarskynlik onafhanklik en byna gelyktydig in Mesopotamië (in die hedendaagse Irak), die Noord-Kaukasus (Maykop kultuur) en Sentraal-Europa. Ramings op wanneer dit plaasgevind het wissel van 5 500 tot 3 000 v.C. Die oudste artefakte met tekeninge wat wielkarre uitbeeld dateer van ongeveer 3 500 v.C.; alhoewel die wiel duisende jare voor hierdie tekeninge al in gebruik kon wees.Meer onlangs is die oudste hout wiel in die wêreld gevind in die Ljubljana moerasse van Slowenië.
Die uitvinding van die wiel het rewolusie van handel en oorlog tot gevolg gehad. Dit het nie lank geneem om te ontdek dat die wiel waens gebruik kan word om swaar vragte te dra nie. Die antieke Sumeriërs het die pottebakker se wiel gebruik en kon dit dalk ook uitgevind het. 'n Pottebakkerwiel van klip is in die staat van Ur gevind wat rondom 3 429 v.C. dateer, en selfs ouer fragmente van die wielbewerkte pottebakkery is gevind in dieselfde gebied. Vinnigroterende pottebakkerwiele het massaproduksie van pottebakkery moontlik gemaak, maar dit was die gebruik van die wiel soos 'n transformator van energie (deur middel van waterwiele, windpompe, en selfs loopbande) wat 'n rewolusie van nie-menslike kragbronne tot gevolg gehad het. Die eerste tweewielkarre is die eerste keer in Mesopotamië en Iran rondom 3 000 v.C. gebruik.
Die oudste bekende paaie is van klipplaveisel gebou in die stadstaat van Ur, wat dateer uit ongeveer 4 000 v.C. en houtpaaie lei deur die moerasse van Glastonbury, Engeland, rondom dieselfde tydperk. Die eerste langafstandpad, wat in gebruik gekom het rondom 3 500 v.C., strek 1 500 myl van die Persiese Golf tot by die Middellandse See, maar is nie geplavei nie en was slegs gedeeltelik na omgesien. In ongeveer 2 000 v.C., het die Minoërs op die griekse eiland van Kreta gebou 'n vyftig-kilometer (dertig myl) pad gebou wat lei uit die paleis van Gortyn op die suidekant van die eiland, deur middel van die berge, na die paleis van Knossos op die noordekant van die eiland. In teenstelling met die vroeëre pad was die Minoïese pad heeltemal geplavei.
Dreinering
Die ou Minoïese privaathuise het lopende water gehad. 'n Bad feitlik identies aan dié van vandag is opgegrawe by die Paleis van Knossos. Verskeie Minoïese privaathuise het ook toilette gehad wat gespoel kon word deur gietende water. Die antieke Romeine het baie openbare spoeltoilette, wat gedreineer het in 'n uitgebreide rioolstelsel. Die primêre riool in Rome was die Cloaca Maxima; die konstruksie daarvan het begin tydens die sesde eeu v.C. en dit is vandag nog in gebruik.
Die antieke Romeine het ook 'n komplekse stelsel van waterleidings gehad wat gebruik was om water te vervoer oor lang afstande. Die eerste Romeinse akwaduk is gebou in 312 v.C. Die elfde en laaste ou Romeinse akwaduk is gebou in 226 v.C.. Die Romeinse akwadukte was uitgebrei oor 450 kilometer, maar minder as sewentig kilometer van dit was bo die grond en ondersteun deur boë.
Kavangoland
Kavangoland was 'n vorige Bantoestan (tuisland) in die noordooste van Suidwes-Afrika. Dit het 'n oppervlak van sowat 41 701 vierkante kilometer beslaan. Die hoofstad was Opuwo. Die tuisland was geskep om die Kavangoprekende mense te huisves en in 1964 het dit meer as 28 000 inwoners gehad.
Tegnologie
Middeleeuse en moderne geskiedenis
Innoverings het voortgegaan deur die Middeleeue met nuwighede, soos sy, die perdekrag en hoefysters, in die eerste paar honderd jaar na die val van die Romeinse Ryk. Middeleeuse tegnologie het die gebruik van eenvoudige masjiene (soos die hefboom, die skroef, en die katrol) gekombineer om meer ingewikkeld gereedskap te vorm, soos die kruiwa, windpompe en horlosies. Die Renaissance het weer baie van hierdie innoverings vorentoe geneem, insluitend die drukpers (wat groter kommunikasie van kennis gefasiliteer het), en die tegnologie het toenemend in verband met die wetenskap, begin om 'n siklus van wedersydse vooruitgang mee te bring. Die vooruitgang in tegnologie in hierdie era het toegelaat om 'n meer bestendige voorsiening van kos te produseer, gevolg deur die wyer beskikbaarheid van verbruikersgoedere. Begin in die Verenigde Koninkryk in die 18de eeu, was die Industriële Revolusie 'n tydperk van groot tegnologiese ontdekking, veral in die gebiede van landbou, vervaardiging, mynbou, metallurgie en vervoer, gedryf deur die ontdekking van stoomkrag. Tegnologie het nog 'n stap in 'n Tweede Nywerheidsomwenteling geneem met die inspan van elektrisiteit en sodanige uitvindsels soos die elektriese motor, gloeilamp, en talle ander. Wetenskaplike vooruitgang en die ontdekking van nuwe konsepte het ook aangedrewe vlugte en vooruitgang in medisyne, chemie, fisika en ingenieurswese tot gevolg gehad. Die styging in die tegnologie het gelei tot wolkekrabbers en groot stedelike gebiede waar die inwoners staatgemaak het op motors om hulle te vervoer en om hulle van kos te voorsien. Kommunikasie was ook baie verbeter met die uitvinding van die telegraaf, die telefoon, radio en televisie. Die laat 19de en vroeë 20ste eeu het 'n omwenteling in die vervoerwese gehad met die uitvinding van die vliegtuig en motorvoertuig. Die 20ste eeu het 'n gasheer van die innoverings geword. In die fisika was dit die ontdekking van kernsplyting en dit het gelei tot beide kernwapens en kernkrag. Rekenaars is ook uitgevind en later ook verkleinde vorms waar die gebruik van transistors en geïntegreerde stroombane 'n rol gespeel het. Inligtingstegnologie daarna het gelei tot die skepping van die Internet, wat gelui het tot die huidige Inligtingsera. Die mens is ook in staat gestel om die ruimte met behulp van satelliete (later ook gebruik vir telekommunikasie) te verken en in bemande missies na die maan te kon gaan. In die geneeskunde, het innoverings soos opehart-chirurgie en later stamselterapie saam met nuwe geneesmiddels en behandeling na vore gekom.
Kavangoland
Die tuisland is in 1970 opgerig en selfregering is in 1973 toegestaan. Die Kavango Wetgewende Raad se administratiewe hoofkwartier was in Rundu; sy eerste sessie is in Oktober 1970 geopen in die teenwoordigheid van die Suid-Afrikaanse Minister van Bantoe-Administrasie en Ontwikkeling.
Tegnologie
Middeleeuse en moderne geskiedenis
Komplekse vervaardiging en konstruksietegnieke en is nodig is om hierdie nuwe tegnologie in stand te hou en die nywerhede wat ontstaan het, te ondersteun en te ontwikkel vir daaropvolgende geslagte wat meer komplekse gereedskap gaan benodig. Moderne tegnologie maak toenemend staat op die opleiding en onderwys – hul ontwerpers, bouers, onderhouers, en gebruikers vereis dikwels gesofistikeerde algemene en spesifieke opleiding. Die tegnologie het so kompleks geword dat 'n hele reeks velde geskep is om die nuwe innoverings te ondersteun, onder andere: ingenieurswese, geneeskunde, die rekenaarwetenskap, konstruksie, vervoer, en argitektuur.
Kavangoland
Volgens die voorbereiding van die Namibiese onafhanklikheid van Suid-Afrika, is die tuisland heringelyf by Suidwes-Afrika, en wel as deel van Kavango.
Tegnologie
Optimisme
Optimistiese aannames is gemaak deur voorstanders van ideologieë soos transhumanisme en singularitarianisme, wat kyk na tegnologiese ontwikkeling oor die algemeen met voordelige gevolge vir die samelewing en die menslike toestand. In hierdie ideologieë, is tegnologiese ontwikkeling moreel goed.
Transhumaniste oor die algemeen glo dat die punt van tegnologie is om struikelblokke te oorkom, en dat dit wat ons in die algemeen na verwys as die menslike toestand is net nog 'n versperring om te oortref word.
Singulariste glo in 'n soort "versnelde verandering"; dat die tempo van tegnologiese vordering versnel as ons meer tegnologie kry, en dat dit sal uitloop op 'n "Singulariteit" na die kunsmatige algemene intelligensie uitgevind is; vandaar die term. Skattings vir die datum van hierdie Singulariteit wissel, maar prominente futuris Ray Kurzweil skat die Singulariteit sal voorkom teen 2045.
Kurzweil is ook bekend vir sy geskiedenis van die heelal in ses tydperke: (1) die fisiese/chemiese epog, (2) die lewens epog, (3) die mens/brein epog, (4) die tegnologie epog, (5) die kunsmatige intelligensie epog, en (6) die universele kolonisasie epog. Die gaan van een tydvak na die volgende is 'n Singulariteit in sy eie reg, en 'n tydperk van die bespoediging moedig dit aan. Elke epog neem 'n korter tyd, wat beteken dat die hele geskiedenis van die heelal is een reuse Singulariteit gebeurtenis.
Sommige kritici sien hierdie ideologieë as voorbeelde van scientisme en tegno-utopisme en vrees die idee van die menslike verbetering en tegnologiese singulariteit wat hulle ondersteun. Sommige het Karl Marx  beskryf as'n techno-optimis.
Skeptisisme en kritici
Op die ietwat skepties kant is sekere filosowe soos Herbert Marcuse en John Zerzan, wat glo dat tegnologiese samelewings inherent gebrekkig is. Hulle stel voor dat die onvermydelike gevolg van so 'n samelewing is om tegnologies aan te vorder, dit later ten koste van vryheid en psigologiese gesondheid gaan wees.
Baie, soos die Luddites en filosoof Martin Heidegger, hou ernstige besprekings oor tegnologie. Volgens Heidegger is geleerdes Hubert Dreyfus en Charles Spinosa, nie teenstaanders van tegnologie nie. Hy hoop om die essensie te openbaar van tegnologie sonder dat mense onderdruk voel of daarteen wil rebelleer. Hy noem dat wanneer ons onsself open om die essensie van tegnologie te ervaar dat dit onverwags bevrydend sal wees Dit behels is 'n meer komplekse verhouding tot tegnologie as wat óf techno-optimiste of techno-pessimiste geneig is om toe te laat."
Sommige van die mees aangrypende kritiek van tegnologie is gevind in wat nou beskou word as somber klassieke literêre werke soos Aldous Huxley se Brave New World, Anthony Burgess se A Clockwork Orange, en George Orwell se Nineteen Eighty-Four. In Goethe se Faust verkoop Faust sy siel aan die duiwel in ruil vir die mag oor die fisiese wêreld en dit word vandag as 'n metafoor gebruik vir die beskrywing van industriële tegnologie. Meer onlangs het moderne werke van die wetenskap fiksie, soos dié deur Philip K. Dick en William Gibson en films soos Blade Runner en Ghost in the Shell versigtig die houding teenoor tegnologie se impak op die menslike samelewing en identiteit geprojekteer.
Die kulturele kritikus Neil Postman onderskei tussen gemeenskappe wat aangewese is op gereedskap teenoor gemeenskappe wat meer steun op tegnologie. Hy meen dat gemeenskappe wat tegnologies meer gevorderd is, word gedomineer deur die ideologie van tegnologie en wetenskaplike voortuitgang en dat dit skadelik is vir norme en hul uitkyk op die wêreld.
Darin Barney het geskryf oor tegnologie se impak op die praktyke van burgerskap en 'n demokratiese kultuur, wat daarop dui dat die tegnologie kan beskou word as (1) 'n voorwerp van die politieke debat, (2) 'n middel of medium van bespreking, en (3) 'n instelling vir demokratiese beraadslaging en burgerskap. As 'n instelling vir die demokratiese kultuur, dui Barney daarop dat die tegnologie geneig is om etiese vrae te maak, insluitend die vraag van wat 'n goeie lewe uit bestaan, byna onmoontlik, omdat hulle reeds 'n antwoord gee op hierdie die vraag: 'n goeie lewe is een wat die gebruik van meer en meer tegnologie insluit.
Nikolas Kompridis het ook geskryf oor die gevare van nuwe tegnologie, soos genetiese manipulasie, nanotegnologie, sintetiese biologie, en robotika. Hy waarsku dat hierdie tegnologie ongekende nuwe uitdagings stel vir die mens, insluitend die moontlikheid van die permanente verandering van ons biologiese aard. Hierdie kommer word gedeel deur ander filosowe, wetenskaplikes en openbare intellektuele wat geskryf het oor soortgelyke kwessies (bv. Francis Fukuyama, Jürgen Habermas, William Vreugde, en Michael Sandel).
'n Ander prominente kritikus van tegnologie is Hubert Dreyfus, wat boeke gepubliseer het soos On the Internet en What Computers still Can't Do.
'n Meer berugte anti-tegnologiese verhandeling is Industrial Society and Its Future, geskryf deur  Ted Kaczynski en gedruk in verskeie groot koerante (en later boeke) as deel van 'n poging om die einde te maak aan sy bombardement veldtog van die tegno-industriële infrastruktuur. Daar is ook subkulture wat met afkeur van 'n paar of die meeste tegnologie.
Toepaslike tegnologie
Die idee van toepaslike tegnologie is ontwikkel in die 20ste eeu deur denkers soos E.F. Schumacher en Jacques Ellul waar hulle situasies beskryf waar dit nie wenslik is om baie nuwe tegnologie te gebruik nie en waar dit wel nodig is moet dit gesentraliseer wees met die nodige infrastruktuur Die ekodorp-beweging het na vore gekom as gevolg van hierdie kommer.
Optimisme en skeptisisme in die 21ste eeu
''Hierdie afdeling fokus hoofsaaklik op die Amerikaanse kommer, selfs as dit kan redelike veralgemeen word na ander Westerse lande. In sy artikel, A Senior Fellow'', skryf Jared Bernstein, dat outomatisering 'n groeiende getal in die arbeidersklas tot gevolg het. Sy proefskrif blyk te wees, 'n derde manier tussen optimisme en skeptisisme. In wese, staan hy vir 'n neutrale benadering van die verband tussen tegnologie en die Amerikaanse kwessies rakende werkloosheid en dalende lone.
Hy gebruik twee belangrike argumente om sy punt te verdedig. As gevolg van die onlangse tegnologiese vooruitgang, het 'n toenemende aantal werkers hul werk verloor. Tog kon wetenskaplike bewyse nie toon dat meer probleme opgelos is as wat daar aanvanklik was nie. Outomatisering dreig herhalende werk, maar geskoolde arbeid is nog steeds nodig, want dit bring 'n balans en soms word buigsaamheid en goeie oordeelsvermoë benodig, wat nie deur tegnologie gevul kan word nie. Tweede, het studies nie duidelike skakels getoon tussen die afgelope tegnologie vooruitgang en die loon tendense van die afgelope dekades nie.
Daarom, volgens Bernstein, in plaas daarvan om te fokus op tegnologie en die hipotetiese invloede op die huidige Amerikaanse toenemende werkloosheid en dalende lone, moet 'n mens eerder bekommerd wees verkeerde beleide wat versuim om te vergoed vir die wanbalanse in die vraag, handel, inkomste en die geleenthede.
Vir mense wat gebruik maak van beide die internet en mobiele toestelle in oormatige hoeveelhede is dit waarskynlik moegheid en oor uitputting te ervaar as gevolg van die ontwrigting in hul slaappatrone. Deurlopende studies het getoon dat 'n groter BMI en gewigsverlies verband hou met mense wat ure lank aanlyn spandeer en nie gereeld oefen nie. Aanhoudende gebruik van die internet het ook laer punte van skoliere getoon. Daar is ook opgemerk dat die gebruik van selfone terwyl motoriste ry die rede vir padongelukke is, veral onder tiener bestuurders. Statisties het tieners die aantal ongelukke van persone onder 20 jaar viervoudig met die aantal voorvalle wat gewoonlik onder hierdie ouderdomsgroep voorkom. In hierdie konteks het massamedia en tegnologie het 'n negatiewe impak op die mense, op beide hul geestelike en fisiese gesondheid.
Komplekse tegnologiese stelsels
Thomas P. Hughes het gesê dat omdat tegnologie beskou word as 'n belangrike manier om probleme op te los, moet ons bewus wees van sy uiteenlopende en komplekse karakters om dit te gebruik meer doeltreffend te kan gebruik. Wat is die verskil tussen 'n wiel of 'n kompas en kookmasjiene soos 'n oond of 'n gasstoof? Kan ons kyk na almal van hulle as tegnologie of slegs net 'n deel?
Tog, omdat die tegnologie oral is het dit landskappe en samelewings dramaties verander. Hughes argumenteer dat ingenieurs, wetenskaplikes, en bestuurders dikwels geglo het dat hulle tegnologie kan gebruik om die wêreld te vorm as hulle wil. Hulle het dikwels voorgestel dat tegnologie maklik beheerbaar is en hierdie aanname word deeglik bevraagteken. Byvoorbeeld, Evgeny Morozov daag twee konsepte uit: "Internet-sentrisme" en "solutionisme." Internet-sentrisme verwys na die idee dat ons samelewing daarvan oortuig is dat die internet een van die mees stabiele en samehangende kragte is. Solutionisme is die ideologie dat elke sosiale kwessie opgelos kan word te danke aan tegnologie en veral te danke aan die internet. In werklikheid, bevat tegnologie intrinsiek onsekerhede en beperkings. Volgens Alexis Madrigal se hersiening van Morozov se teorie: om dit te ignoreer sal lei tot "onverwagte gevolge wat uiteindelik meer skade kan veroorsaak as die probleme wat hulle poog om aan te spreek." Benjamin R. Cohen en Gwen Ottinger bespreek ook die multivalent effekte van die tegnologie.
Daarom, die erkenning van die beperkings van tegnologie, en meer in die algemeen, wetenskaplike kennis, is nodig – veral in gevalle van die hantering van die omgewing en gesondheidskwessies. Ottinger gaan voort om hierdie redenasie aan te voer deur te noem dat voortdurende erkenning van die beperkings van wetenskaplike kennis gaan hand aan hand met wetenskaplikes en ingenieurs se nuwe rol. "So 'n benadering van tegnologie en wetenskap benodig tegniese spesialiste om prosesse anders te benader. Hulle moet hulself as medewerkers in navorsing en probleemoplossing sien eerder as om net die verskaffers van inligting en tegniese oplossings te wees."
Ander dier spesies
Die gebruik van basiese tegnologie is ook 'n kenmerk van ander dier spesies afgesien van die mens. Dit sluit primate soos sjimpansees, 'n paar dolfynspesies en kraaie in. 'n Meer generiese perspektief van tegnologie is etologie - die aktiewe omgewing se kondisionering en beheer. Daar kan ook verwys word na dierevoorbeelde soos bewers en hul damme, of bye en hul heuningkoeke.
Toekomstige tegnologie
Teorieë van tegnologie probeer dikwels om te voorspel wat die toekoms van tegnologie gaan wees gebaseer op die hoë-tegnologie en wetenskap van die tyd. Soos met al die voorspellings van die toekoms, is die van tegnologie ook onseker.
In 2005, het futuris Ray Kurzweil voorspel dat die toekoms van tegnologie hoofsaaklik sal bestaan uit 'n oorvleuelende "GNR Rewolusie" van genetika, nanotegnologie en robotika, met robotika synde die belangrikste van die drie.
Tornado
Tornado's is – ondanks hul gewoonlik klein middellyne – verwoestende warrelwinde, wat gedurende die reënseisoen op die vastelande en eilande van Noord- en Sentraal-Amerika en die Karibiese See voorkom. Gewoonlik tree tornado's as donker, tregtervormige siklone (Engels: funnels) op. Hulle word dikwels deur 'n donderbui en 'n muurwolk voorafgegaan. Tornado's behoort tot die mees verwoestende storms, en alhoewel hulle dwarsoor die wêreld in gebiede voorkom waar vogtige, tropiese winde oor uitgestrekte landstreke waai, is veral die Amerikaanse Midweste, en in besonder die deelstate Oklahoma en Kansas, geneig tot tornado's.
In Suid-Afrika maak die Dullstroom-gebied in Mpumalanga, wat op 1 Augustus 2006 deur 'n tornado-agtige storm getref is, net soos die noordoostelike Vrystaat, KwaZoeloe-Natal en Transkei, deel uit van 'n vogtige en warm sone waar tornado's moontlik ontstaan.
Etimologie
Die woord tornado, wat in Engels sedert die laat 17de eeu voorkom (aanvanklik as turnado en vanaf die 18de eeu in sy huidige vorm) het sy oorsprong in die Spaanse werkwoord tornar ("werwel, omdraai") en die naamwoord tronada, wat "donderstorm" beteken en met 'n afwykende spelling ontleen is. Later het die Engelse tornado ingang tot die Spaanse woordeskat gevind.
In die Engelse omgangstaal het ook die term twister ingeburger geraak. In Afrikaans is daar twee sinonieme vir die Spaanse leenwoord – draaistorm en werwelstorm.
Wetenskaplike definisie
Die Duitse weerkundige, Alfred Wegener (1880–1930), het in 1917 'n tornado as 'n lugwerwel in die Aarde se atmosfeer gedefinieer, wat deur 'n klein middellyn en 'n loodregte spil waarom die wind werwel gekenmerk word. Die werwel strek deurgaans van die wolke se onderkant tot by die grond. Volgens Wegener tree tornado's steeds saam met konvektiewe bewolking (Cumulus- en Cumulonimbuswolke) op.
Die term waterhoos verwys na 'n spesiale soort tornado, wat oor 'n uitgestrekte wateroppervlak soos 'n oseaan of binnesee ontstaan.
Ontstaan
Die voorkoms van tornado's is in beginsel nie gebonde aan 'n bepaalde geografiese gebied of tyd van die jaar nie. Nogtans is daar gebiede waar tornado's as gevolg van klimatologiese besonderhede gereeld voorkom, soos die sogenaamde Tornado Alley (letterlik "Tornadolaan") in die Midweste van die Verenigde State en die Dixie Alley in die laer Mississippi-vallei.
Die vogtige lug oor die grond lewer sodoende met die latente warmte, wat in die waterdamp gestoor is, die energie vir hierdie soort vogtigheidskonveksie op. Sodra die lug begin kondenseer, word hierdie warmte vrygestel. Die opstyging van vogtige lugmassas word deur termiese invloede (sonstrale) of dinamiese invloede (die ontmoeting van warm en koue fronte) veroorsaak. Die laasgenoemde invloede tree dikwels in die Amerikaanse Tornadolaan op, wanneer laagliggende, vogtige lugmassas van die Golf van Meksiko droë lug uit die Rotsgebergte in die Groot Vlaktes ontmoet. In hierdie gebied is daar jaarliks sowat 1 000 tornado's wat grond raak, en hier ontstaan tussen Maart en Julie sowat veertig persent van alle Noord-Amerikaanse tornado's.
Tipologie
Ten opsigte van hulle genesis is daar twee tipes van tornado's, mesosiklonale en nie-mesosiklonale tornado's.
Mesosiklonale tornado's
Wanneer 'n kolom opstygende lug in 'n sone met verskillende temperature en vogtigheidsgrade vorm, laat winde, wat teen verskillende hoogtes in teenoorgestelde rigtings waai, die kolom soms roteer. 'n Mesosikloon – 'n magtige kolom van 'n werwelwind – begin vorm en ontwikkel geleidelik tot 'n tornado.
Slegs een persent van alle donderstorms in Noord-Amerika verander tot 'n supersel en net tussen tien en twintig persent van alle superselle ontwikkel ook tornado's. Die tornado is hierby net 'n klein aanhangsel van die supersel – maar desondanks sy gevaarlikste verskynsel. Sommige tornado's is baie dun en bly net enkele sekondes stabiel, terwyl ander ure lank woed en geweldige verwoesting aanrig.
Nie-mesosiklonale tornado's
Daar is ook 'n meganisme wat tornado's sonder die aanwesigheid van mesosiklone laat ontstaan. Horisontale skeerwinde wat digby die grond waai, ontbind soms en verander tot 'n aantal werwelwinde met 'n vertikale spil. 'n Donderwolk net bo-oor die werwels begin hulle met sy vogtige termiek strek en laat hulle sodoende in hewigheid toeneem.
Hierdie proses gebeur in 'n omgewing met andersins matige winde en 'n gepaardgaande sterk vertikale daling in temperature in die lae atmosfeer. In teenstelling met die mesosiklone is die rotasie hier min of meer beperk tot die wolkebasis. Tornado's van hierdie soort is gewoonlik swakker en sluit die meeste waterhose in.
Grootte en vorm
Op 'n vroeë stadium is 'n tornado aanvanklik byna onsigbaar. Sodra die lugdruk in sy binneste begin daal en waterdamp as gevolg van afkoeling kondenseer of die tornado begin het om stof, puin, water of ander materie te laat rond dwarrel, word die werwelwind raakgesien en as 'n tregterwolk waargeneem. 'n Deurgaande kondensasie van waterdamp wat van die wolk tot by die grond strek, tree egter nie altyd op nie. Dit maak ook nie saak of die tornado sigbaar word nie (sommige tornado's skuil byvoorbeeld agter stof of reën) – die belangrikste kriterium is dat die lugwerwel grond raak. Sodra daar net onder 'n tregterwolk enige tipiese uitwerkings soos windskade waargeneem kan word, is daar sprake van 'n tornado.
Tornado's tree in veelvuldige vorme op, wat van 'n dun, buisagtige voorkoms tot 'n min of meer wye tregter, wat na bowe toe verbreed, kan wissel. Die middellyn van 'n tornado bereik tussen enkele en 500 meter, soms selfs meer as een kilometer. In die geval van 'n groot middellyn tree dikwels verskeie werwels op, wat om 'n gemeenskaplike sentrum roteer – hierdie verskynsel staan bekend as multivorteks-tornado.
Klassifikasie en uitwerkings
Die mees gebruiklike sisteem van klassifikasie is die sogenaamde Fujita-skaal, wat tornado's volgens windspoed definieer. Aangesien presiese metings van windspoed nie moontlik is nie, word die sterkte van 'n tornado volgens die skade wat hy berokken het, beraam. Die skaal bestaan uit verskillende vlakke, wat van ligte windskade tot absolute verwoesting van geboue strek. Tot dusver is tornado's met sterktes tussen F0 en F5 gemeet; om energetiese redes plaas fisiese beramings 'n bogrens van F6 op die intensiteit van tornado's.
Aangesien Amerikaanse geboue dikwels minder massief is as byvoorbeeld Europese huise, gebruik Europese navorsers dikwels ander skale soos die TORRO-skaal.
Deskundiges het vroeër aangeneem dat die onderdruk in die binneste van 'n tornadowerwel, wat tot by 100 hPa kan beloop, geboue feitlik laat ontplof. Hierdie hipotese word nou verwerp. Die hoofoorsake van tornadoskade is die dinamiese winddruk en by windsnelhede van meer as 300 kilometer per uur ook puin en wrakstukke wat as gevolg van die wind rondwarrel. Tornado's hou ook gevare vir die lugvaart in. Op 6 Oktober 1981 is 'n Fokker F-28-passasiersvliegtuig van die Nederlandse maatskappy, KLM Cityhopper, deur die lugwerwels van 'n tornado geraak. Die regte vlerk van die F-28 het afgebreek en die vliegtuig het neergestort. Sewentien mense is gedood.
Geluid en seismologie
Die geluide van 'n tornado strek oor 'n groot bandwydte van die akoestiese spektrum, en hulle word deur 'n groot verskeidenheid meganismes veroorsaak. Verskillende geluide van tornado's is reeds waargeneem en het oorgetuies aan bekende klanke soos 'n loeiende windgeraas herinner. Die meeste mense het dit met 'n vragtrein, stroomversnellings of watervalle vergelyk, soms ook met 'n stralerenjin wat uit die verte waargeneem word of met 'n kombinasie van hierdie geluide. Baie tornado's kan egter oor 'n groter afstand nie meer akoesties waargeneem word nie; die aard en die snelheid waarmee die klank voortgeplant word hang af van die atmosferiese toestande en die topografie.
Die winde van 'n tornado se draaikolk asook die interaksie tussen die lugstroming, die grond en die puin wat meegesleep word dra almal by tot die geraas van 'n tornado. Tregterwolke en kleiner tornado's se kenmerkende geluide is 'n soort gefluit, gehuil, gebrom of die gesoem van 'n reuseswerm bye of elektrisiteit, of meer of minder harmonies, terwyl talle tornado's ook deur 'n voortlopende, diep gedreun of 'n onreëlmatige geraas gekenmerk is.
Dit is egter belangrik om te weet dat baie tornado's eers akoesties waargeneem kan word sodra hulle reeds digby gekom het – die geraas kan dus nie as 'n waarskuwing teen 'n tornado dien wat nader trek nie. Daarnaas is die tipiese geluid nie tot tornado's beperk nie; dikwels veroorsaak sterk winde of swaar donder 'n soortgelyke gedreun.
Naas die hoorbare klankspektrum kan by 'n tornado ook infrasoniese handtekening geïdentifiseer word. In teenstelling met die hoorbare handtekening het navorsers daarin geslaag om die tornadiese handtekening afsonderlik te identifiseer. Vanweë die lae-frekwensie-klank se voortplanting oor groot afstande probeer wetenskaplikes tans instrumente ontwikkel wat die voorspelling en ontdekking van tornado's sal vergemaklik en ook 'n bydrae kan lewer tot die navorsing oor die morfologie, dinamiek en ontstaan van 'n tornado.
Tornado's beskik ook oor 'n seismiese handtekening wat opgespoor kan word, alhoewel navorsers nog steeds besig is om hierdie handtekening af te sonder en die gepaardgaande proses te ondersoek.