cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Geskiedenis van die filosofie
Hedendaagse wysbegeerte
'n Merkwaardige verskynsel van die tweede helfte van die 20ste eeu was die opkoms van populêre filosowe wat stelsels aangebied het om beter wêreldse probleme te hanteer. Hulle is egter geïsoleer deur die akademiese filosofie. Onder hulle was Ayn Rand, wat kritiek op tradisionele filosofie en sielkunde gehad het en verkies het om op onortodokse metodes staat te maak. Aan die ander kant was daar filosowe wat die ou tradisies van die filosofie probeer herondersoek en herleef het. Binne hierdie tradisie was daar byvoorbeeld Hans-Georg Gadamer en Alasdair MacIntyre, hoewel hulle op verskillende maniere die tradisie van Aristotelianisme wou laat herleef.
Uit die filosofie van die 21ste eeu kan mens nie kort na die millennium 'n duidelike beeld vorm nie. Wat reeds gesê kan word (na 'n dekade) is dat in hierdie kort tydperk die vooraanstaande 20ste-eeuse filosowe wat nog lewendig is, voortgaan om hul stempel op die filosofie te druk. Hulle is mense soos Noam Chomsky, Saul Kripke en Jürgen Habermas, wie se werk as professore en mediafigure hulle in staat gestel het om voort te gaan om 'n leidende rol op die gebied van filosofie te speel. Die 21ste eeuse filosofie bring baie temas voort uit die filosofiese debat van die 20ste eeu, waarin deelnemers uit sowel die kontinentale as die analitiese filosofie betrokke is by die bespreking. Daar is egter 'n verskeidenheid nuwe onderwerpe na die oppervlak gekom. Opvallend is die nuwe lewendige debat oor etiek in die moderne filosofiese bespreking. Byvoorbeeld, die invloed en gevolge van die nuwe media, veral die manier om inligting via die internet uit te ruil, is in die filosofie se belang. In die algemeen is daar 'n opvallende toename in die belangstelling wat deur die filosofie vir tegnologie en wetenskap getoon word.
Oosterse filosofie
In die Weste verwys die term Oosterse filosofie breedweg na die verskillende filosofieë van die Ooste, veral uit Asië, insluitend China, Indië, Japan en Persië. Dit moet in ag geneem word dat hierdie term die feit ignoreer dat hierdie lande nie deel van 'n enkele kultuur is nie.
Antieke Oosterse-filosofie ontwikkel hoofsaaklik in Indië en China. Hindoe-filosofie begin met die Upanishads, wat rondom die middel van die eerste millennium v.C. gedateer kan word. Die oudste, soos die Brhadaranyaka en Chandogya Upanishads, dateer tot ongeveer die agtste eeu vC. Daardie filosofiese struktuur van die Indiese godsdienste, naamlik die Hindoeïsme, die Jainisme en die Boeddhisme is op daardie grondslag gebou, wat gelê is deur hierdie Upanishads. Hindoe-filosofie word later gevolg deur Boeddhistiese filosofieë en die Jain-filosofie. Konfusianisme kan beskou word as die oudste filosofiese skool in China. Konfusianisme in China het ongeveer dieselfde tyd ontwikkel as wat Boeddhisme en Jainisme in Indië ontwikkel het. 'n Ander filosofiese skool, Taoïsme, het ongeveer 200 vC in China ontstaan.
Babiloniese filosofie
Die oorsprong van die Babiloniese filosofie kan teruggevoer word na antieke Mesopotamiese wysheidsliteratuur met tekste oor etiek in die vorm van dialektiek, dialoë, epiese poësie, volksstories, liedjies, tekste, prosa en spreuke. Hierdie verskillende vorme van literatuur is eers deur die Babiloniërs geklassifiseer, en hulle het rasionele en empiriese aard van redenasie ontwikkel.
Dit is moontlik dat die Babiloniese filosofie 'n invloed op die Griekse filosofie gehad het, veral op die Hellenistiese filosofie. Thales van Milete is ook bekend dat hy filosofie in Mesopotamië bestudeer het.
Indiese filosofie
Die Indiese filosofie het ongeveer 1000 vC. begin met 'n ernstige uitbreiding en het beide ortodokse (ástika) stelsels soos Nyaya, Vaiśeṣika, Samkhya, Joga, pûrva-mîmâmsâ en Vedantas-skole ingesluit, sowel as onortodokse (nástika) stelsels soos Boeddhisme en Jainisme.
Indiërs van die klassieke tydperk was óf Hindoes, Boeddhiste of Jainiste. Benewens hierdie drie godsdiensgeoriënteerde skole was daar in die klassieke tydperk 'n meer sekulêre skool ("Lokāyata"), met meer materialistiese en hedonistiese leerstellings. Die einde van die klassieke tydperk in die Indiese filosofie het saamgeval met die aankoms van Moslems uit Turkye en Persië aan die einde van die eerste millennium. Die Indiese Moslems het gedurende die Middeleeuse tydperk bygedra tot die diversiteit van die Indiese filosofie.
Persiese filosofie
Die geskiedenis van die Iraanse of Persiese filosofie gaan terug na die antieke Indo-Iraanse filosofiese tradisies en gedagtes wat sterk beïnvloed is deur Zoroaster se leerstellings. Volgens die Oxford Dictionary of Philosophy begin die wetenskap van die filosofie met die Indo-Iraniërs vanaf 1500 voor Christus, en hierdie bron stel eweneens dat Zarathustra se filosofie via die Judaïsme sy invloed op die Westerse tradisie (op die Middeplatonisme) uitgeoefen het. Dwarsdeur die Iraanse geskiedenis ontstaan as gevolg van merkwaardige politieke en sosiale veranderinge, soos die Arabiese en die Mongoolse invalle van Persië, 'n wye spektrum van skole met 'n verskeidenheid aan visies op filosofiese vrae. Daaronder val beide die ou Iraanse, hoofsaaklik Zoroastriese tradisies as skole uit die pre-Islamitiese era, soos Manigeërs en mazdakisme, en verskeie post-Islamitiese skole. Na die Arabiese inval van Persië ontwikkel die Iraanse filosofie deur middel van verskeie interaksies met antieke Iraanse filosofie, Griekse filosofie en Islamitiese filosofie. Illuminisme en die skool van transendentale teosofie word beskou as twee van die belangrikste filosofiese tradisies van daardie tyd in Persië.
Chinese filosofie
Die mens en die samelewing staan sentraal in die Chinese filosofie, dit is dus essensieel humanisties van aard. Deur die eeue heen het Chinese filosowe hulle bemoei met etiese en politieke kwessies wat metafisiese spekulasies byna oorskadu. Die drie invloedrykste filosofiese tradisies in China is die konfusianisme, die boeddhisme - meer in die besonder die Zen - en die taoïsme.
Boeddhistiese filosofie
Boeddhistiese filosofie is die uitwerk en verduideliking van die oorlewende leerstellings van die Boeddha soos gevind in die Tripitaka en die Agama. Die belangrikste konsep wat behandel moet word is dharma, oor die oorsaak van lyding in hierdie wêreld, en wat gedoen moet word, is om 'n einde te maak aan dit. Tussenin is die term waardeur Gautama Boeddha die karakter van die Edel Agtvoudige Pad beskryf wat tot verligting lei.
As gevolg van die verskillende benadering tot ontologiese en metafisiese kwessies in die studie van antieke Boeddhistiese tekste, het verskillende skole ontstaan, soos dié van die Mahayana-tradisie.
Japannese filosofie
Japannese filosofie is histories 'n samesmelting van Japanese (Shinto, Zen en Boeddhisme) en vreemde elemente, soos dié van die Westerse filosofiese tradisie.
Voor die Meiji-regering (vanaf 1868) het een van die twee belangrikste Japannese filosofie-skole, wat godsdienstig en ietwat metafisies van aard was, uit die Boeddhisme ontstaan. Die tweede skool het ontstaan uit die Konfusianisme en was in wese 'n stelsel van morele filosofie.
Abrahamiese filosofie
Die standaardtekste vir al hierdie latere tradisies kom uit die Hebreeuse Bybel - ongeveer die eerste vyf boeke van die Ou Testament wat begin met die boek Genesis tot en met Deuteronomium. Daar moet egter op gelet word dat elk van hierdie boeke wesenlik verskillende tekste by die kanon voeg, en die onderskeie filosofiese ontwikkelings verskil grootliks.
Joodse filosofie
Joodse filosofie is filosofiese ondersoek van tekste, tradisies en ervarings van die Joodse volk. Soos met ander filosofie, kan dit 'n verskeidenheid onderwerpe hanteer, soos kosmologiese spekulasie, etiek en politieke debat. Wat dit as 'Joods' onderskei, is die vertroue wat die praktisyns van hierdie filosofie het in die antieke tekste van die Joodse tradisie soos Genesis en die Pentateug, wat hulle insigte, idees en waardes bied. So was die boeke Job and Prediker die gunstelingwerke van die Middeleeuse filosowe, wat hulle as basis vir filosofiese besprekings gebruik het. Die eerste Joodse filosoof om Griekse filosofiese idees op Joodse leerstellings toe te pas, was Philo van Alexandrië (1ste eeu). Ander belangrike Joodse filosowe was Saadia Gaon, Moses Maimonides en Baruch Spinoza.
Christelike filosofie
Christelike filosofie het ontstaan gedurende die Middeleeue, toe Middeleeuse teoloë probeer het om te wys dat die Griekse filosofie en die Christelike geloof eintlik twee verenigbare metodes was om die goddelike waarheid te ontdek. Aristoteles se metafisiese spekulasies uit die 4de eeu vC lê aan die basis van hierdie filosofie. Hy het 'n tradisie begin wat later bekend geword het as natuurlike teologie - die poging om die bestaan van God op rasionele gronde en op grond van karaktereienskappe van die natuurlike wêreld te bewys.
Godsdienstige wortels
Teoretiese vrae word gestel van die begin van Islam, vrae wat in sekere mate beantwoord kon word aan die hand van Islamitiese tekste soos die Koran, die gebruike van die gemeenskap en die tradisionele verklarings van die profeet Mohammed en sy metgeselle. Trouens, rasionele beredenering oor die Islamitiese leerstellings het met die Koran self begin, en dus is ook uitdrukkings van Mohammed en veral die preke van Ali bestudeer. Dit ten spyte van die feit dat hul styl en benadering anders was as dié van Islamitiese teoloë.
Die besprekings van sommige teologiese probleme wat steeds vir Moslems van toepassing was, soos die kwessie van voorspelling, vrye wil en goddelike geregtigheid het reeds in die tweede eeu van die Islam (die 8ste eeu) begin. Miskien was die eerste formele sentrum van hierdie besprekings die groep rondom Hasan al-Basri (ongeveer 728-29 oorlede). Verskeie ander teologiese skole het ontstaan in die tydperk vanaf die 8ste tot die 10de eeu. Mu'tazil-teologie het ontstaan in die 8ste eeu in Basra (Irak) deur Wasil ibn Ata (oorlede in 748).
Oordrag van Griekse filosofie
Die vroeë veroweringe van die Moslems het hulle in kontak gebring met die westelike sentra van beskawing wat sterk beïnvloed is deur die Christendom en die Griekse kultuur. Baie heersers wou Griekse kennis, beide teoreties en prakties, verstaan en gebruik. 'n Groot vertaalprojek het begin, met amptelike ondersteuning vir die assimilasie van die Griekse kultuur. Dit het 'n sterk invloed op alle elemente van die Islamitiese filosofie gehad. Neoplatonisme het die heersende ingesteldheid geword, en die kurrikulum van die Griekse filosofie is nou gevolg. Op hierdie manier het die Islamitiese vertalers die tekste van die Griekse filosowe bewaar.
Tydperke
Henry Corbin het die geskiedenis van die Islamitiese filosofie in vier tydperke verdeel.
Vroeë Islamitiese filosofie
Die eerste tydperk van die Islamitiese filosofie val saam met die Islamitiese Goue Tydperk. Gedurende hierdie tyd is suiwer filosofiese denke identies aan Aristotelianisme, wat van bronne afkomstig is van neoplatonisme ontleen word. Dit word egter ook beïnvloed deur Islamitiese denke en Islamitiese kultuur. Die 20ste eeuse Duitse geleerde van die Iranese oorsprong Abdoldjavad Falaturi het in sy navorsing getoon hoe diverse Hellenistiese filosofie ontwikkel het binne die raamwerk van die Islamitiese kultuur. Aan die ander kant het Corbin gewys hoe die mistieke aspek van Islam, veral Shia, ook die filosofie beïnvloed het. Die tydperk van die vroeë Islamitiese filosofie begin met Al-Kindi en eindig met Averroes (oorlede in 1198). Aan die ander kant het daar ook belangrike teologiese debatte tussen Islamitiese teoloë plaasgevind. Hierdie besprekings het ook bygedra tot die opkoms van rasionele gesprekke oor godsdiens, veral oor die Islam.
Avicenna is een van die mees prominente figure uit hierdie tydperk. Hy is 'n denker wat probeer om die koers van die Islamitiese filosofie in nuwe rigtings te stuur. Avicenna se metafisiese stelsel steun weliswaar op die konseptuele boustene uit veral die aristotelisme en die neoplatonisme, maar die uiteindelike struktuur is meer as die som van die dele. In die Islamitiese Goue Eeu het die leer van Avicenna as gevolg van die geslaagde versoening tussen aristotelisme en neoplatonisme saam met die Islamitiese teologie uiteindelik die grootste skool van die vroeë 12de-eeuse Islamitiese filosofie. Avicenna het gegroei tot die sentrale gesag van die filosofie van die tyd. Alhoewel hierdie skool sterk gekritiseer is deur Islamitiese teoloë soos Al-Ghazali, filosowe soos Averroes, en soefies, versprei Avicenna se geskrifte wyd en bly hulle tot vandag die basis van die filosofiese onderwys in die Islamitiese wêreld. Veral in die oostelike Islamitiese lande het die filosofie vanaf Averroes beweeg in die rigtings deur Avicenna aangedui, dit wil sê na die ondersoek van sowel teoretiese as praktiese wetenskap.
Mistieke filosofie
Na die dood van Averroes het die Islamitiese filosofie in die peripatetiese styl uit die mode in die Arabiese deel van die Islamitiese wêreld geword. Dit bly so tot die negentiende eeu. Mistiese filosofie, aan die ander kant, het voortgegaan om te floreer, hoewel geen denkers die kreatiwiteit van Ibn Arabi en Ibn Sab'in kon ewenaar nie. In die Persies-sprekende gedeelte het die Islamitiese filosofie voortgegaan om 'n kurrikulum te volg wat gefokus is op verligting, wat deur Suhrawardi ingestel is.
Transendente Theosofie
Die derde tydperk, volgens Corbin, begin in die sesde eeu na die ontstaan van die Safawiden-dynastie in Persië. Die mees prominente figuur van hierdie tydperk is Mulla Sadra, wat transendente theosofie ingevoer as 'n kritieke filosofie wat die peripatetiese -, verligtings- en gnostiese filosofie saamgevoeg, tesame met die teologie van Ash'ari. Die bron daarvan was in die Islamitiese openbaring en die mistieke ervaring van die werklikheid. Hierdie filosofie word die dominante vorm van filosofie in Iran vanaf die 19de eeu. Shah Wali Allah versprei die Soehrawardi skool van denke uit oor die Indiese subkontinent.
Moderne tyd
Nuwe tendense het gedurende die 19de en 20ste eeu as gevolg op die uitdaging wat die Westerse filosofie en moderniteit aan die tradisionele Islamitiese filosofie gestel het. Aan die een kant was 'n aantal geleerdes soos Jamal-ad-Din Asadabadi en Mohammed Abduh op soek na rasionele beginsels wat sou lei tot 'n vorm van denke wat beide duidelik islamities en passend was vir die lewe in die moderne verwetenskaplike samelewings. Hierdie debat duur voort tot vandag. Mohammed Iqbal is een van die vooraanstaande figure van hierdie groep wat 'n nogal eklektiese mengsel van Islamitiese en Europese filosofie voorstaan. Aan die ander kant keer 'n aantal denkers die fenomeen van die moderniteit af deur die ontwikkeling van 'n Islamitiese fundamentalisme. Dit het die vorige vyandigheid teenoor filosofie voorgestaan deur te pleit vir 'n terugkeer na die oorspronklike beginsels van die Islam en die afwys van die moderniteit van die "westerse imperialistiese indringers".
In Iran is die invloed van die mistieke filosowe opvallend. Veral Mulla Sadra is gevierd, en filosowe wat lojaler is aan die tradisionele Islamitiese filosofie het gepoog om hierdie skool aan die lewe te hou en as instrument te gebruik in die omgang met die modernisme. Allameh Tabatabaei is die mees prominente figuur van hierdie groep. Seyyed Hossein Nasr, veral bekend deur sy studies in die gebied van vergelykende godsdiensondersoek, probeer die tradisionele Islamitiese filosofie in te voer en hy behandel ook die Islamitiese antwoord op die uitdagings van die moderne wêreld. Ten slotte is daar baie denkers wat hulself aangepas het en nie-Islamitiese filosofiese idees as deel van die normale filosofiese proses aanwend, soos die ondersoek van die eksistensialisme en die hegelianisme. Moderne Islamitiese filosofie lewer dus 'n baie uiteenlopende prentjie op en toon 'n wye verskeidenheid tegnieke en benaderings tot filosofie.
Joodse en Islamitiese filosofie
Joodse en Islamitiese filosofie beïnvloed mekaar wedersyds, veral in die tydperk van 800 tot 1400. Een van die belangrikste vroeë Joodse filosowe beïnvloed deur die Islamitiese filosofie is Saadia Gaon (892-942). Sy belangrikste werk is Emunoth ve-Deoth (Boek van oortuigings en menings). In hierdie werk behandel Saadia kwessies wat Moslem teoloë diep interesseer, soos die skepping van materie, die eenheid van God, die goddelike eienskappe, die siel, ens. In die elfde eeu oefen die werk van die peripatetici Al-Farabi en Ibn Sina (Avicenna ) saam met getransformeerde Kalam gebaseer op neo-platoniese teorieë, 'n aansienlike invloed uit op Joodse denkers van daardie tydperk. In die 12de eeu is die Kalam se oorheersing aan die Arabiese kant uitgedaag deur Al-Ghazali en aan die Joodse kant deur Juda Halevi. Hul klem op suiwer filosofie het die weg gebaan vir die twee grootste name van die Arabiese peripatiese skool: Ibn Baja (Avempace) en Ibn Roshd (Averroes).
Afrika filosofie
Die naam verwys nie na 'n bepaalde filosofie, filosofiese stelsel, metode of tradisie nie. Afrika filosofie is 'n sambreelterm waaronder verskillende filosofiese aktiwiteite en vorme van reflektiewe, kritiese denke van individue en volke van Afrika-afkoms georganiseer word. Afrika-filosofie is op verskillende maniere deur verskillende filosowe gebruik. Alhoewel die Afrika filosowe op baie verskillende gebiede beweeg het, soos metafisika, epistemologie, morele filosofie en politieke filosofie, word 'n groot deel van die literatuur besig gehou met 'n debat oor die aard van die Afrika filosofie self.
Richmond, KwaZulu-Natal
Geskiedenis
Joseph Byrne het in 1850 duisende Britse setlaars na Natal gebring. Van die setlaars het hulle gevestig op die oewers van die Illovorivier (nuwer spelling Lovu) waar Richmond tans is. Die setlaars was hoofsaaklik arbeiders van Beaulieu, setel van die hertog van Buccleugh van Engeland. Die nedersetting was aanvanklik Beaulieu-on-the-Illovo genoem maar dit was gou deur die plaaslike mense na Richmond verander; 'n ander landgoed van die Hertog.
'n Takspoorlyn van Thornville het die dorp in 1897 bereik.
Distrik
Die distrik is 1 331 km2 groot en is waterryk. Wattel, suikerriet, pluimvee en suiwel is die belangrikste ekonomiese aktiwitiete. Die plaaslike mense is die amaBacha (dit beteken mense wat wegkruip).
Netanyahu II-kabinet
Die Netanyahu II-kabinet of die 32ste regering van Israel, Hebreeus: ממשלת ישראל השלושים ושתיים - Mem'shelet Yisrael HaShloshim VeShtayim, was 'n Israelse kabinet wat regeer het van 31 Maart 2009 tot 18 Maart 2013. Hierdie regering het 'n regs-religieuse en 'n bietjie linkse strekking gehad en tot 2011 oor 74 en sedert 2011 oor 66 setels in die 18e Knesset beskik. Die premier was Benjamin Netanyahu van die Likoed-party gewees.
Hummus
Hummus of goemoes (Arabies: حُمُّص, "kekerertjies"; volle Arabiese naam: حمص بالطحينة, ḥummuṣ bi-ṭ-ṭaḥīna, "kekerertjies in tahini") ") is 'n Midde-Oosterse doopsous, smeer of gereg wat gemaak word van gekookte en fyngedrukte kekerertjies wat gemeng word met tahini ('n pasta van gemaalde sesamsaad), suurlemoensap en knoffel.
Netanyahu II-kabinet
Die Netanyahu II-kabinet het uit die volgende agt partye bestaan:
Hummus
Hummus word in die Midde-Ooste gewoonlik as 'n doopsous saam met pitabrood geëet. Dit word nou in die Weste industrieel vervaardig en dikwels as 'n versnapering of aptytwekker saam met kraakbeskuitjies voorgesit.
Etimologie en spelling
"Hummus" is afkomstig van die Arabiese woord ḥummuṣ, bedoelende "kekerertjies", 'n variant van ḥimmaṣ of ḥimmiṣ. Dit is moontlik ook van Aramese oorsprong, wat ooreenstem met die Siriese woord vir kekerertjies: "ḥem(m)ṣē". Die volle Arabiese naam van die gereg (wat op platbrood voorgesit word) is ḥummuṣ bi ṭaḥīna, wat "kekerertjies met tahini" beteken.
Die spelling van die woord verskil dikwels, alhoewel die meeste woordeboeke hummus aangee as die primêre spelwyse. Sommige Amerikaanse woordeboeke gee hommos aan as 'n alternatief, terwyl Britse woordeboeke houmous of hoummos aangee as spelwyse. In Afrikaans word dit gespel as "hoemoes". Ander spelwyses sluit homous, houmos, houmus, en soortgelyke variante in. Terwyl humus (soos dit gespel word in Turks) somtyds ook voorkom, word dit vermy aangesien dit 'n heteroniem van hummus is, d.i. organiese materiaal in grond.
Oorsprong en geskiedenis
Alhoewel verskeie teorieë betreffende die oorsprong van hummus in verskillende dele van die Midde-Ooste bestaan, is die bestaande bewyse onvoldoende om die presies ligging of tyd met betrekking tot die ontdekking van hummus te bepaal. Die basiese bestanddele daarvan — kekerertjies, sesam, suurlemoen, en knoffel — word al vir eeue gekombineer en geëet in die Levant. Hoewel verskeie bevolkings in die Midde-Ooste kekerertjies eet en dit dikwels kook in bredies en ander warm geregte, verskyn gemaalde kekerertjies wat koud geëet word saam met tahini eers na die Abbasidiese-tydperk in Egipte en die Levant.
Die vroegste geskrewe resepte vir 'n gereg wat soortgelyk is aan hummus bi tahina kom voor in kookboeke wat tydens die 13de eeu in Kaïro geskryf is. 'n Koue puree van kekerertjies met asyn en gepekelde suurlemoene met kruie, speserye en olie, maar met geen tahini of knoffel nie, verskyn in die Kanz al-Fawa'id fi Tanwi' al-Mawa'id. 'n Puree van kekerertjies en tahini genoem hummus kasa verskyn in die Kitab Wasf al-Atima al-Mutada: dit bestaan uit kekerertjies saam met tahini, wat fyngemaal en versuur is met asyn (alhoewel nie suurlemoen nie), maar dit bevat ook verskeie speserye, kruie en neute, maar geen knoffel nie. Dit word ook voorgesit deur dit uit te rol en deurnag te laat rys, wat vermoedelik 'n ander tekstuur daaraan verleen as hummus bi tahina.
Streeksvoorbereidings
Dit word as 'n aptytwekker en doopsous voorgesit saam met platbrood, soos bv. pita. Dit word ook voorgesit as deel van 'n meze of saam met falafel, gebraaide hoender, vis of eiervrug. Bykosse sluit gesnyde tamatie, komkommer, koljander, pietersielie, uie (gekaramelliseer), sampioene (geblansjeer), heel kekerertjies, olyfolie, hard-gekookte eiers, paprika, olywe, gepekelde agurkies en denneboompitte in. Buite die Midde-Ooste word dit somtyds bedien met tortillaskyfies.
Hummus ful (Arabiese fonetiese uitspraak: fuːl|) word voorgesit met 'n mengsel van fava-bone wat gekook word totdat dit sag is en dan gemaal word. Hummus msabbaha/mashawsha is 'n mengsel van hummus, warm kekerertjies en tahini.
Hummus is 'n gewilde doopsous in Egipte, waar dit saam met pitabrood geëet word, en dikwels gegeur word met komyn of ander speserye.
In Jordanië word hummus lank reeds as stapelvoedsel benut. Dit word dikwels voorgesit as 'n warm gereg saam met brood, vir ontbyt, middagete of aandete.
Hummus is 'n algemene deel van alledaagse maaltye in Israel. Dit word gemaak van bestanddele wat, ingevolge Kashrut (Joodse dieetwette) as pareve bekendstaan (d.w.s. dit bevat nie suiwel- of vleisprodukte nie) en kan gekombineer word met vleis óf suiwelmaaltye.
Voedingswaarde
Kekerertjies, die hoofbestanddeel van hummus, beskik oor dieetvesel, proteïene, vitamien B6, mangaan en ander voedingstowwe.
Die voedingswaarde van hummus verskil van resep tot resep, wat hoofsaaklik afhang van die verhouding tussen die kekerertjies, tahini en water. Hummus verskaf rofweg 170 kalorieë per 100 gram, en is 'n goeie tot uitstekende (meer as 10% van die aanbevole daaglikse waarde) bron van dieetvesel, vitamien B6, en verskeie dieetkundige minerale.
Die vetinhoud, wat meestal afkomstig is van tahini en olyfolie, maak omtrent 14% van die totaal uit; ander belangrike komponente is 65% water en 17% koolhidrate, insluitende 'n geringe hoeveelheid suiker en omtrent 10% proteïen.
Maggie Gyllenhaal
Maggie Gyllenhaal (gebore 16 November 1977) is 'n Amerikaanse aktrise en vervaardiger. Sy is bekend vir haar rolle in die rolprente Secretary (2002), The Dark Knight (2008), Crazy Heart (2009), en Frank (2014).
Air France
Die Franse lugdiens Air France (Frans: Compagnie Nationale Air France) is tans 'n dogtermaatskappy van Air France-KLM. Voor die oorname van die Nederlandse lugdiens KLM (Koninklike Lugvaartmaatskappy) in Mei 2004 opereer Air France as die nasionale lugdiens van Frankryk. Die lugredery het in 2013 byna 70 000 werknemers in diens gehad.
Die maatskappy, wat sy hoofkwartier op die Roissy-Charles de Gaulle-lughawe naby Parys het, is volgens omset die grootste en volgens passasiers-kilometers die derde grootste lugdiens ter wêreld.
Air France-KLM is tans 'n lid van die SkyTeam Alliance en werk hier nou saam met Delta Air Lines, Aéromexico, Korean Air, CSA Czech Airlines, Alitalia, Northwest Airlines en Continental Airlines.
Air France het deur die samesmelting van 'n aantal lugvaartmaatskappye ontstaan en later self verskeie lugdienste oorgeneem.
Air France
Air Orient, Air Union, Société Générale de Transport Aérien (die voormalige Lignes Farman) en die CIDNA smelt in 1933 saam en vorm die Société Centrale pour l'Exploitation de Lignes Aériennes (SCELA). Na die oorname van die bankrotte Aéropostale in Augustus 1933 word die maatskappy tot Air France hernoem en op 7 Oktober 1933 amptelik op die Paryse lughawe in Le Bourget ingewy. Die lugdiens oorneem die sowel simbool van Air Orient, 'n gevleuelde seeperdjie, asook die hoofkwartier in die Paryse rue Malbeuf. Tot by die Tweede Wêreldoorlog is daar naas Air France en die dogtermaatskappy Air France Transatlantique nog drie ander Franse lugdienste: Aéromaritime en Air Afrique, wat albei Afrika bedien, en die lugposdiens Air Bleu.
Tweede Wêreldoorlog
Tydens die oorlog oorhandig die Vichy-bewind die vliegtuie van Air France aan die Duitse Lufthansa. In Damaskus word onder die leiding van Charles de Gaulle die Lignes Aériennes Militaires (LAM) gestig, om die Franse gebiede te bedien, wat nie deur die Duitsers beset is nie. Hulle is die voorloper van die Réseau des Lignes Aériennes Françaises (RLAF), wat in 1945 in die lewe geroep word.
Nasionale lugdiens
Op 26 Junie 1945 word Air France, wat tot op daardie stadium 'n private onderneming was, genasionaliseer. Dit is die enigste lugdiens in Frankryk. Die RLAF staak sy diens op 29 Desember. Air France word 'n lid van die IATA.
TAI en UAT (1946-1948)
Die Franse regering staan die stigting van twee lugdienste in privaatbesit toe: Die TAI (Transports Aériens Intercontinentaux, 1946) en SATI (1948). SATI verander sy naam in 1949 in Union Aéromaritime de Transport (UAT).
Air Inter (1954)
Op 12 November 1954 word Air Inter gestig, 'n lugdiens wat hom op binnelandse vlugte toespits. Air France en die nasionale spoorwegmaatskappy SNCF word aandeelhouers.
UTA (1963)
UTA ontstaan deur die samesmelting van TAI en UAT. Danksy die herverdeling van lugdienskonsessies deur die Franse regering word die nuwe maatskappy in staat gestel om winsgewende roetes van Air France oor te neem.
Euroberlin (1988)
Air France stig die lugdiens EuroBerlin France, met die Duitse Lufthansa as aandeelhouer, om Wes-Duitsland met Wes-Berlyn te verbind. Met die Duitse hereniging word spesiale lugdienste van die westelike geallieerdes nie meer benodig nie; EuroBerlin France staak sy diens in 1992.
Groupe Air France (1990)
Die krisis van die lugvaartbedryf aan die begin van die negentigerjare lei tot 'n konsolidasie op die Franse mark. Air France word op 12 Januarie 1990 'n aandeelhouer van UTA. Die twee maatskappye vorm die Groupe Air France.
Samesmelting en rasionalisasie (1992-1997)
In 1992 word UTA volledig deur Air France oorgeneem. Die nuwe maatskappy het ook 'n meerderheidsaandeel in Air Inter. Air Inter word as gevolg van 'n herstrukturering op 1 April 1997 by Air France ingelyf. 'n Poging van British Airways en later Swissair, om met die lugdienste TAT, AOM en Air Liberté as mededingers van Air France die Franse mark te betree, misluk. Hulle onttrek later.
Privatisering (1998)
Air France raak op 3 Junie 1998 sy rol as "nasionale maatskappy" kwyt en word sedert 22 Februarie 1999 op die effektebeurs gelys. 72 persent van Air France se werkers het aandele in hul werkgewer se maatskappy.
SkyTeam (1999)
Op 22 Junie 1999 besluit Air France en die Amerikaanse lugdiens Delta Air Lines om 'n vennootskap te stig. Hulle vorm saam met Korean Air en Aeromexico die SkyTeam-alliansie. 'n Aantal bykomende maatskappye sluit hulle later by die alliansie aan.
Air France KLM (2004)
In Mei 2004 neem Air France deur middel van 'n ruil van aandele die Nederlandse Lugdiens KLM oor. Weens regsoorwegings bly die twee lugdienste voorlopig aparte ondernemings, wat hulle eie handelsmerke behou, en veral in die alliansie SkyTeam bly opereer.
Hiroshi Kashiwagi
Hiroshi Kashiwagi (8 November 1922 – 29 Oktober 2019) was 'n Amerikaanse akteur en skrywer. Hy was bekend vir sy rolle in die rolprente The Rape (1982), Notes on a Scale (1994), Infinity & Chashu Ramen (2013), en Talons (2016).
Los Angeles-akwaduk
Die Los Angeles-akwaduk (Engels: Los Angeles Aqueduct) is 'n waterleidingstelsel wat deur die stad Los Angeles se Departement van Waterwese en Kragvoorsiening gebou is en bedryf word. Dit behels twee waterleidings, die Los Angeles- of Owensvallei-akwaduk en die Tweede Los Angeles-akwaduk. Die Owensvallei-akwaduk is deur die stedelike Departement van Waterwese (destyds The Bureau of Los Angeles Aqueduct genoem) onder toesig van William Mulholland, die departement se hoofingenieur, ontwerp en gebou.
Die waterleidingstelsel voorsien die metropool Los Angeles van water wat uit die Owensrivier in die oostelike Sierra Nevada-berge na die digbevolkte kusgebied gevoer word. Die bouwerk is deur die American Society of Civil Engineers in 1971 tot die lys van historiese bakens van siviele ingenieurswese (List of Historic Civil Engineering Landmarks) gevoeg.
Die watervoorsieningsprojek was van die begin af omstrede aangesien die omleiding van water uit die Owensrivier in die distrik Mono na Los Angeles landbouaktiwiteite in die Owensvallei 'n nekslag sou toedien. Die voortgesette bedryf van die watervoorsieningstelsel is aan openbare debatvoering oor die akwadukte se impak op die omgewing van die Monomeer en ander ekostelsels onderwerp waaruit nuwe wetgewing en verskeie hofsake voortgespruit het.
Ein ungefärbt Gemüte, BWV 24
Ein ungefärbt Gemüte, BWV 24, is 'n kantate deur Johann Sebastian Bach.
Ethiopië
Ethiopië of Etiopië (Afar: Itiyoophiyaa; Amharies: ኢትዮጵያ, ʾĪtyōṗṗyā, ; Ge'ez: ኢትዮጵያ; Oromo: Itoophiyaa; Somalies: Itoobiya; Tigrinya: ኢትዮጵያ), amptelik die Federale Demokratiese Republiek Ethiopië, is 'n landingeslote land in Oos-Afrika in die Horing van Afrika. Ethiopië grens in die noorde aan Eritrea, in die ooste aan Djiboeti en Somalië, in die suide aan Kenia en in die weste aan Soedan en Suid-Soedan. Die land beslaan 'n oppervlakte van 1 104 300 km² en het in 2021 'n bevolking van meer as 117 miljoen gehad. Die hoofstad en grootste stad is Addis Abeba, wat sentraal in Ethiopië geleë is.
Die land se volle naam in sy vyf amptelike tale is: ityoppiah federalih demokrasih ummuno (Afar); የኢትዮጵያ ፌዴራላዊ ዴሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ, yeʾĪtiyoṗṗiya Fēdēralawī Dēmokirasīyawī Rīpebilīk (Amharies), ; Rippabliikii Federaalawaa Dimokraatawaa Itiyoophiyaa (Oromo); Jamhuuriyadda Dimuqraadiga Federaalka Itoobyaa (Somalies); en ናይኢትዮጵያ ፌዴራላዊ ዴሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ, nayi'ītiyop'iya fēdēralawī dēmokirasīyawī rīpebilīki (Tigrinya).
Engelharddam
Die Engelharddam is geleë in die Letabarivier, tussen Letaba- en Olifantsruskampe in die sentrale Krugerwildtuin, Limpopoprovinsie. Die dam se hoofdoel is om as 'n stuwal teen vloede en 'n stoorplek vir water in die Letabarivier te dien. Die dam is in die 1970's gebou met befondsing wat deur die Amerikaanse industrialis Charles Engelhard jr. verskaf is.
Ethiopië
thumb|220px|links|Addis Abeba, die hoofstad van Ethiopië. Ethiopië se nasionale identiteit is gewortel in die historiese en huidige rolle van die Christendom en Islam, asook die onafhanklikheid van die land van buitelandse heerskappy, soos die geval was in verskeie antieke Ethiopiese koninkryke. Van die oudste skelette van mense met moderne anatomie is in Ethiopië ontdek. Dit word algemeen beskou as die gebied van waar moderne mense eerste na die Midde-Ooste en verder plekke migreer het. Volgens linguiste het die eerste sprekers van Afro-Asiatiese tale hulle in die Neolitiese Tydperk in die Horing-gebied gevestig. Van die 2de millennium v.C. af was Ethiopië vir die grootste deel van sy geskiedenis ’n monargie. Volgens oorlewering is die monargie gestig deur die Salomoniese Dinastie van die koningin van Skeba, onder sy eerste koning, Menelik I. In die eerste eeue het die Koninkryk Aksoem die beskawing in die streek verenig gehou.
Gedurende die Wedloop om Afrika in die laat 19de eeu was Ethiopië en Liberië die enigste twee lande wat hulle soewereiniteit te midde van kolonialisme behou het, en baie nasies op die kontinent wat pas onafhanklik geword het, het die Ethiopiese vlagkleure, groen, goud en rooi, aangeneem. In dié tyd het Ethiopië sy moderne grense vasgestel deur middel van groot verowerings van gebiede in sy ooste, weste en suide. Ethiopië was die eerste onafhanklike Afrika-lid van die Volkebond en die Verenigde Nasies. Die land is in 1936 deur Italië beset en het Italiaans-Ethiopië geword as deel van Italiaans-Oos-Afrika, totdat dit vyf jaar later, in 1941 tydens die Tweede Wêreldoorlog, bevry is. Tydens die Italiaanse bewind het die regering die eeue oue praktyk van slawerny afgeskaf, en verstedeliking het stelselmatig toegeneem.
In 1974 is die langdurige Ethiopiese monargie onder Haile Selassie omvergewerp deur die Derg, ’n kommunisties-militêre regering wat deur die Sowjetunie gesteun is. In 1987 het die Derg die Demokratiese Volksrepubliek Ethiopië gestig wat in 1991 deur die Ethiopiese Rewolusionêre Demokratiese Volksfront omvergewerp is. Dit was die heersende politieke koalisie tot in 2019, toe dit deur Abiy Ahmed se Welvaartparty opgevolg is.
Ethiopië is ’n nasie met vele tale; daar is sowat 80 etnolinguistiese groepe – die grootse vier is die Oromo, Amhare, Somaliërs en Tigrinya. Die meeste mense in die land praat Afro-Asiatiese tale tale van die Koesjitiese of Semitiese tak. Verder word Omotiese tale deur etniese minderheidsgroepe in die suidelike streke gepraat. Nilo-Sahariese tale word ook deur Nilotiese minderheidsgroepe gepraat. Oromo het die meeste moedertaalsprekers, terwyl Amharies die meeste totale sprekers het. Ge'ez bly belangrik as ’n liturgiese taal vir beide die Ethiopies-Ortodokse Tewahedo-kerk en die Eritrees-Ortodokse Tewahedo-kerk en vir die Beta Israel. Die meeste bewoners is Christene (veral van die Ethiopies-Ortodokse Tewahedo-kerk en P'ent'ay), en die historiese Koninkryk Aksoem was een van die eerste state wat dié geloof aangeneem het. ’n Derde van die bewoners volg Islam, veral Soenni. Die land het die oudste Moslemnedersetting in Afrika, by Negash. ’n Aansienlike bevolking Jode, bekend as Beta Israel, het ook tot in die 1980's in Ethiopië gewoon.
Die land is vol geografiese teenstrydighede, van die uitgestrekte en vrugbare weste met sy woude en talle riviere tot die wêreld se warmste nedersetting, Dallol in die noorde. Die Ethiopiese Hoogland is die grootste aaneenlopende bergreeks in Afrika, en die Sof Omar-grotte het een van die kontinent se langste grotte (15,1 km). Ethiopië het ook die tweede grootste getal Unesco-wêrelderfenisgebiede in Afrika.
In die 1970's en 1980's het Ethiopië burgerlike onrus en die Rooi Terreur-suiwerings beleef, wat sy ekonomie geknou het. Die land het sedertdien herstel en het in 2010 die grootste ekonomie (volgens BBP) in Oos-Afrika gehad, maar bly een van die wêreld se armste lande. Armoede, hongersnood, korrupsie, ’n swak infrastrutuur, min respek vir menseregte en beperkte toegang tot gesondheid en opvoeding staar die land in die gesig – net 49% is geletterd.
Etimologie
Die Griekse naam Αιθιοπία (Aithiopia, van Αιθίοψ Aithiops, "Ethiopiër") kom van die woorde αἴθω (aitho, "ek brand") + ὤψ (ops, "gesig"). Volgens Liddell-Scott Jones se Greek-English Lexicon beteken dit as selfstandige naamwoord "gebrande gesig" en as byvoeglike naamwoord "rooibruin". Die historikus Herodotos het die term gebruik vir dié dele van Afrika suid van die Sahara wat toe aan die "bewoonde wêreld" bekend was. Die Griekse term kan ook ’n volksetimologie wees vir die Egiptiese term athtiu-abu, wat beteken "rowers van harte". Dié Griekse naam is deur Amharies geleen as ኢትዮጵያ, ʾĪtyōṗṗyā.
In Grieks-Romeinse inskripsies was Aethiopia ’n spesifieke toponiem vir antieke Nubië. Die naam Aethiopia verskyn ook in baie vertalings van die Ou Testament met verwysing na Nubië. Na aanleiding van die Hellenistiese en Bybelse tradisie lui die Monumentum Adulitanum, ’n 3de-eeuse inskripsie uit die Koninkryk Aksoem, dat Aksoem se destydse heerser regeer het oor ’n streek wat in die weste begrens is deur die gebied Ethiopië en Sasu. Koning Ezana van Aksoem het Nubië die volgende eeu geannekseer en die Aksoemiete het die naam "Ethiopiërs" vir hulleself aanvaar.
In die 15de-eeuse Boek van Aksum, in Ge'ez, kom die naam "Ethiopië" van ’n legendariese individu met die naam Itijopp'is. Hy was ’n seun van Kus, die seun van Gam, wat nie in die Bybel genoem word nie. Hy het glo die stad Aksoem gestig.
Buite die land was Ethiopië eens bekend as Abessinië. Dié toponiem is afgelei van die gelatiniseerde vorm van die antieke Ḥabashat, wat gebruik word in die Ge'ez-weergawe van die Ezana-inskripsie en in Arabies Ḥabasha is.
Voorgeskiedenis
Verskeie belangrike vondste het Ethiopië en die omringende gebied laat uitstaan in paleontologie. Die oudste hominiede wat tot dusver in Ethiopië ontdek is, is die 4,2 miljoen jaar oue Ardipithecus ramidus (Ardi), wat in 1994 deur Tim D. White gevind is. Die bekendste hominied wat ontdek is, is Australopithecus afarensis (Lucy). Die spesimen is plaaslik as "Dinkinesh" bekend en is in 1974 in die Awashvallei van Ethiopië se Afarstreek ontdek deur Donald Johanson. Dit is een van die volledigste en bes bewaarde fossiele van Australopithecus wat nog ontdek is. Lucy se wetenskaplike naam verwys na die streek waar die ontdekking gedoen is. Die hominied het na raming 3,2 miljoen jaar gelede gelewe.
Volgens linguiste het die eerste Afro-Asiatiessprekende bevolkings tydens die Neolitikum in die streek aangekom uit hulle vermeende oorspronklike vaderland in die Nylvallei of die Nabye Ooste. Ander geleerdes glo die Afro-Asiatiese familie het in die Horing van Afrika ontstaan en dat die sprekers later van daar af versprei het.
In 2019 het argeoloë ’n 30 000 jaar oue rotsskuiling uit die Middel-Steentydperk by Fincha Habera in die Baleberge van Ethiopië ontdek – op ’n hoogte van 3 469 meter bo die seevlak. Op hierdie hoogte is mense aan beide hipoksie (’n gebrek aan suurstof) en ekstreme weer blootgestel. Volgens ’n studie wat in die tydskrif Nature gepubliseer is, is dit ’n bewys van die vroegste permanente menslike woonplek op groot hoogtes wat nog ontdek is. Duisende dierebene, honderde stukke steengereedskap en antieke vuurmaakplekke is ontdek, asook bewyse van ’n dieet van reusetandmolle.
Bewyse van die vroegste bekende projektiele met klippunte (’n tipiese wapen van Homo sapiens) is in 2013 op die Ethiopiese terrein Gademotta ontdek. Dit is sowat 279 000 jaar oud. In 2019 is nog bewyse van komplekse projektielwapens uit die Middel-Steentydperk by Aduma, ook in Ethiopië, ontdek wat sowat 80 000 tot 100 000 jaar oud is. Die punte was waarskynlik deel van pyle wat deur spieswerpers afgevuur is.
Oudheid
thumb|180px|Die Obelisk van Aksoem. Omstreeks die 8ste eeu v.C. is ’n koninkryk met die naam Dʿmt in Tigray en Eritrea gestig. Die hoofstad was Jeha in Noord-Ethiopië. Die meeste historici dink dié beskawing was inheems Ethiopies, hoewel vroeër vermoed is dit was onder Sabese invloed vanweë laasgenoemde se heerskappy oor die Rooisee.
Ander geleerdes beskou Dʿmt as die resultaat van ’n vereniging van Afro-Asiatiessprekende kulture van die Koesjitiese en die Semitiese tak; naamlik plaaslike Agau-volke en Sabeërs van Suid-Arabië. Ge'ez, die antieke Semitiese taal van Ethiopië, het egter vermoedelik onafhanklik ontwikkel van Sabees, een van die Suid-Semitiese tale. Reeds omstreeks 2000 v.C. het ander Semitiessprekendes in Ethiopië en Eritrea gewoon waar Ge'ez ontwikkel het. Daar word nou vermoed die Sabese invloed was klein en beperk tot ’n paar plekke, en dat dit ná ’n paar dekades of ’n eeu verdwyn het. Dit kon ’n handels- of militêre kolonie gewees het in ’n alliansie met die Ethiopiese beskawing van Dʿmt of ’n ander proto-Aksoemitiese staat.
thumb|220px|links|Muntstukke van koning Endubis van Aksoem, 227-'35, in die [[Britse Museum. Die inskripsie in antieke Grieks lui: "ΑΧΩΜΙΤΩ ΒΑΣΙΛΕΥΣ" ("KONING VAN AKSOEM") en "ΕΝΔΥΒΙΣ ΒΑΣΙΛΕΥΣ" ("KONING ENDUBIS"). Grieks was teen dié tyd die lingua franca en die konings het dit op muntstukke aangebring om buitelandse handel te vereenvoudig.]] Ná die val van Dʿmt in die 4de eeu v.C. is die Ethiopiese plato oorheers deur kleiner opvolgerkoninkryke. In die eerste eeu n.C. het die Koninkryk Aksoem ontstaan in wat nou Tigray en Eritrea is. Volgens die Middeleeuse Boek van Aksoem is die koninkryk se eerste hoofstad, Mazaber, gebou deur Itijopp'is, seun van die Bybelse Kus. Aksoem het later sy heerskappy uitgebrei na Jemen aan die ander kant van die Rooisee.
Die Persiese profeet Mani noem Aksoem in die 3de eeu saam met Rome, Persië en China as die vier groot magte van dié tydperk.
Die verswakkende Koninkryk Aksoem het in die 9de eeu tot ’n einde gekom toe Goedit die dinastie se laaste koning verslaan. Koningin Goedit, wat 40 jaar lank regeer het, wou die Christelike geloof afskaf deur kerke af te brand en Christene van die Ortodokse Tewahedo-kerk te laat kruisig; die kerk is in dié tyd as die staatsgodsdiens beskou. Sy het ook ’n groot deel van die nalatenskap van die Koninkryk Aksoem vernietig. Haar bewind het eindelik in 912 tot ’n einde gekom nadat sy deur die Zagwe-dinastie verslaan is.
Middeleeue
thumb|180px|[[Dawid II van Ethiopië|Dawid II, keiser van Ethiopië van 1507 tot 1540 en lid van die Salomoniese Dinastie.]] Die Zagwe-dinastie het tussen die 12de en 13de eeu oor groot dele van die hedendaagse Ethiopië en Eritrea regeer. Die dinastie se naam kom van die Koesjitiessprekende Agau-volk van Noord-Ethiopië. Die bewind van die Zagwe-dinastie is deur Jekoeno Amlak beëindig. Van 1270 tot met die Zemene Mesafint (Era van Prinse) het die Salomoniese Dinastie oor die Keiserryk Ethiopië regeer.
In die vroeë 15de eeu wou Ethiopië diplomatieke kontak met Europa maak, vir die eerste keer sedert die Koninkryk Aksoem. ’n Brief van Hendrik IV van Engeland aan die keiser van Abessinië het bewaar gebly. In 1428 het Isak I twee gesante na Alfonso V van Aragon gestuur. Dié het self twee gesante gestuur, maar hulle het nie weer na Aragon teruggekeer nie. Die eerste aaneenlopende betrekkinge met ’n Europese land het in 1508 met Portugal begin; dit was tydens die bewind van Dawid II (Lebna Dengel), wat pas die troon van sy pa geërf het. In 1487 het koning Johannes II van Portugal gesante na die ooste gestuur.
Zemene Mesafint
Tussen 1769 en 1855 het Ethiopië ’n tydperk van isolasie beleef wat die Zemene Mesafint, of "Era van Prinse", genoem word. Die keisers het skynhoofde geword wat deur streeksadellikes soos Ras Mikael Sehoel van Tigray beheer is. Net voor die Zemene Mesafint het keiser Joas I die taal Oromo aan die hof ingestel in die plek van Amharies.
Ethiopië se isolasie het geëindig ná ’n Britse sending om ’n verbondskap met Ethiopië te sluit, maar dit was eers in 1855 dat die Amhara-koninkryke van Noord-Ethiopië (Gondar, Gojam en Shoa) vir ’n kort rukkie verenig is nadat die mag van die keiser onder Tewodros II herstel is. Tewodros het die land gemoderniseer en die mag onder die keiser gesentraliseer. Ethiopië het weer aan wêreldsake deelgeneem. Tewodros het ook ’n proses van konsolidasie en staatsbou begin wat onder sy opvolgers voortgesit is. In dié proses is die mag van streekshoofde verminder, die ryk se administrasie gerestruktureer en ’n professionele weermag op die been gebring. Dié veranderings het die basis gevorm vir die doeltreffende soewereiniteit en territoriale integriteit van Ethiopië.
Daar was egter verskeie rebellies teen Tewodros. Noordelike Oromo-militante, Tigray-rebellies en konstante invalle deur die Ottomaanse Ryk en Egipte naby die Rooisee het Tewodros II se mag verswak en ’n einde aan sy bewind gebring. Hy het in 1868 selfmoord gepleeg tydens sy laaste veldslag, by Magdala, teen die Britse ekspedisie in Abessinië.
Van Menelik II tot Adoea (1889-1913)
links|thumb|220px|Gebiede wat van 1879 tot 1889 deur Ethiopië verower is. Ethiopië in rofweg sy huidige vorm het begin tydens die bewind van Menelik II, wat van 1889 tot met sy dood in 1913 keiser was. Uit sy basis in die sentrale provinsie Shewa het Menelik streke in die suide, ooste en weste geannekseer – streke wat deur die Oromo, Sidama, Gurage, Welayta en ander volke bewoon is. Van dié streke was nooit tevore deur Ethiopië beset nie, maar ander wel.
Tydens die verowering van die Oromo het die Ethiopiese weermag groot gruweldade teen die Oromo-bevolking gepleeg, insluitende massaverminkings en -moorde en grootskaalse slawerny. Sommige raam dat miljoene mense tydens die verowering dood is. Grootskaalse misdade is ook teen die Dizi-volk en die mense van die Koninkryk Kaficho gepleeg. Menelik se veldtog teen die Oromo was grootliks uit weerwraak vir eeue van Oromo-ekspansionisme en die Zemene Mesafint, toe ’n reeks feodale Oromo-heersers die hooglanders oorheers het.
Menelik II het tydens sy bewind ook paaie, elektrisiteit en opvoeding verbeter; ’n sentrale belastingstelsel ontwikkel; en die stad Addis Abeba gestig en laat bou. Dit het in 1881 die hoofstad van die Shewa-provinsie geword. Nadat Menelik die troon in 1889 bestyg het, het dit die nuwe hoofstad van Abessinië geword. Menelik II word danksy sy leierskap in baie kringe as ’n held beskou.
Hy het die Verdrag van Wichale met Italië in Mei 1889 onderteken waarkragtens Italië Ethiopië se soewereiniteit sou erken, solank Italië ’n gebied noord van Ethiopië (nou deel van Eritrea) kon beheer. In ruil daarvoor sou Italië Menelik van wapens voorsien en hom as keiser steun. Voordat die verdrag deur die Italiaanse regering bekragtig is, het Italië sy grondgebied probeer uitbrei. Dit het gelei tot die Slag van Adoea op 1 Maart 1896 waarin Italië se koloniale magte deur Ethiopië verslaan is.