cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Pieter Pieterse
Sterfte
Enkele dae voor sy dood het hy die volgende gedig op ’n stukkie papier geskryf:
Jeugverhale
Sy eerste tydskrifverhaal, Jong speurders, verskyn in 1959 in Die Jongspan. Hierna skryf hy nog verskeie ander jeugverhale. Smokkelaars in die nag (vertaal as Smugglers’ trail), Slagters van die Limpopo (vertaal as Trail of a villain) en Berg van geheime is ’n reeks verhale waarin dieselfde drie hoofkarakters (Bennie, Werner en Ollie) telkens hulle speurvernuf moet inspan om rampokkers vas te vang. Smokkelaars in die nag se boewe smokkel dagga wat hulle in piesangskille versteek en in piesangkratte vervoer. In Slagters van die Limpopo kom hulle op die spoor van beesdiewe in die bosveld, wat hulle na die bosse toe vat. Hier word hulle deur ’n olifant bestorm en moet uit die pad van die krokodille in die Limpoporivier bly, maar hulle slaag tog daarin om die diewe aan die pen te laat ry.
Anderkant die groot rivier (vertaal as Roar of the lion) is ’n avontuurverhaal wat op sy eie jeugervarings gegrond is toe hy oral in die land en naburige lande saam met sy pa gaan jag het. Tydens ’n wintervakansie op die Bosveldplaas tussen die Soutpansberg en die Limpopo hou Janneman nagwake langs die aartappelland, op soek na die swart leeu wat van Botswana se kant oor die grens gekom het. Wanneer hy voor Lettie van die buurplaas verneder word, verander hy van wagter na jagter en sny die spoor van die leeu.
Koji Nakata
Koji Nakata (gebore 9 Julie 1979) is 'n Japannese sokkerspeler. Hy het vir die Japanse nasionale sokkerspan uitgedraf.
Pieter Pieterse
Jeugverhale
Nag van die tarentale (vertaal as Shadow of the eagle) was voor publikasie ’n gewilde radiovervolgverhaal en word ook op skool voorgeskryf. Die hoërskoolkinders Kobus Meyer en Lindie se bergklim uitstappie tydens ’n skoolvakansie verander in ’n nagmerrie. Hulle word gedwing om saam met ’n misdadiger en moordenaar, Willem Steyn, en ’n dwelmverslaafde meisie sonder heenkome, Nora, ’n tog van honderde kilometer aan te pak, op so ’n manier dat hulle deurentyd die polisie ontwyk. Hulle word agtervolg deur Karel Meyer, Kobus se pa, en ou sersant Bernard van Graan, ’n alkoholis. Die tog word ’n soeke na die self en helderheid oor persoonlike bestaansdoel.
Stormsee oor Skoonbergbaai (vertaal as Stormy seas at Clearwater Bay) vertel van die alleenkind Kleinskip se liefde vir Mart en sy stryd teen die bevoorregte Roelf, waar Kleinskip se persoonlike groei en insig in waarin werklike waarde te vind is, die vernaamste tema is. Kommentaar word ook gelewer op groot vistreilers wat klein vissersgemeenskappe se voortbestaan bedreig. Hierdie boek wen Tafelberg Uitgewers se jeugverhaalwedstryd in 1981. Roep van die visarend is die boek van die televisiereeks, waar Kleinloek Bester by sy pa, Viervoet Loek, in die bosse van Oos-Transvaal kom bly. Hier ontmoet hy die legendariese jagter Modzumi Albassini en sy dogter Toeks. Die pragtige Estelle krap egter sy lewe ook om en daar is boewe onder leiding van Boel Bredenkamp, wat sorg dat avontuur en spanning dwarsdeur die boek hoogty vier.
Geheim van die reënwoud (vertaal as The misty mountain) is die aangrypende verhaal van die ou man Sagarias Venter (Sagrys), wie se skoonseun sy sesjarige kleinseun, Kleinsagie, na hom toe bring om op te pas waar hy alleen in die bos bly. Die oupa wil hom eers nie hê nie, want dit help nie om iets te hê nie, jy verloor dit net weer. In sy armoede en opregtheid raak hy egter baie lief vir Kleinsagie en doen sy opperste bes om goed na hom te kyk en hom ordentlik op te voed. Hier raak Kleinsagie vertroud met die bos en die diere en kom ook in aanraking met die werklikheid van lewe en dood wanneer sy troeteldier doodgemaak word. Eindelik verloor Sagrys alles, maar het hy die geheim van die reënwoud ervaar, naamlik dat dit beter is om iets te hê en dit te verloor as om nooit iets te gehad het nie. Hierdie boek wen in 1984 die HAUM-prys vir Jeuglektuur en die Engelse vertaling word in 1985 ingesluit in Jay Heale se lys van Best Books.
Dag van die reuse (in Engels Day of the giants en ook in Frans vertaal) vertel van ’n kruppel seun en ’n meisie wat saam met ’n olifantbul deur die oorlog geteisterde Mosambiek trek. Albei kinders is wees gelaat deur omstandighede. Marié-Elena ontsnap uit ’n bus wat deur ’n landmyn verwoes is en kom op soek na kos by ’n huisie uit waar die twaalfjarige Jaoa d’Almeida op sy vermoorde pa wag. Hulle moet vir hulleself sorg en steeds wegkruip vir rebellesoldate. Die olifantbul Nghwazi spring ook nie die verwoesting van die landmyne vry nie en Jaoa moet vir hom ook sorg. Op Kersdag word hulle deur die leier van die rebellemagte toegelaat om deur die poort na vryheid te gaan, waardeur hy sy respek vir hulle dapperheid toon. Hulle verkry dus deur hulle dapperheid die status van geestelike reuse. Die sinlose wreedheid en vernietiging van oorlog word hier baie oortuigend geteken. Die Engelse vertaling word in 1988 ingesluit in Jay Heale se lys van Recommended Books.
Die pad na die see (vertaal as The way to the sea) het die trek van Louis Trichardt uit die Kaap na Noord-Transvaal as agtergrond en die hoofkarakter is Trichardt se seun Pieta. Die verhaal dek hulle verblyf in die Soutpansberg en die trek daarna na Delagoabaai. Hierdie boek word in 1988 met die Sanlam-prys (Goud) vir Jeuglektuur bekroon. Aanvanklik skryf Pieter Pieterse
Silwer, jakkals van die Namib (Silver, jackal of the Namib) in vir die Sanlamprys vir Jeuglektuur, maar die boek word gediskwalifiseer omdat die karakters ouer is as 12 tot 15 jaar. Hierdie is ’n verhaal wat aanklank sal vind by feitlik alle ouderdomsgroepe. Silwer voer hier ’n stryd teen die brandsiekte en die honger en veg verbete om haar enigste oorlewende welpie aan die lewe te hou. Soois Fenske is veldwagter, wie se familie uitgewis is in skermutselinge tydens die grensoorlog. Hy worstel om hierdie gebeure te verwerk en moet in hierdie onherbergsame wêreld saam met die diere stoei om oorlewing. Hierdie boek is in 1991 op die kortlys vir die toekenning van die M-Net-prys, word tweede geplaas vir die ATKV-prosaprys van 1992 en in 1994 verower dit die Namibiese Kinderboekforum se goue medalje vir die beste Afrikaanse prosawerk met ’n Namibiese agtergrond wat gedurende die voorafgaande vier jaar verskyn het. Die Engelse vertaling word in 1991 ingesluit in Jay Heale se lys van South African Children’s Books of the Year.
In Die vergete vallei (The forgotten valley) word Ngwako (wat “huis” beteken) saam met sy oupa en ouma deur landbou-ontwikkeling van Lesodini, hulle tuiste in die bos, verdryf en gaan bly hulle noodgedwonge in die stad by Ngwako se pa. Hier moet hulle probeer gewoond raak aan hulle gebrek aan vryheid en woon hulle agter geslote vensters in donker vertrekke. Ngwako kan dit nie uithou nie en loop weg om Lesodini weer te probeer vind. Die boek lewer ’n positiewe bydrae tot bewusmaking van natuurbewaring en die bydrae wat kinders in hierdie verband kan lewer. In
Om ’n kierie te keer is die kierie in die titel simbool van die probleme wat afgeweer moet word. Die hoofkarakter is Tuba Matibe, van die Mafwe-stam in die Caprivi. Nadat sy pa en oupa dood is en sy ma wegloop met ’n ander man, bly hy en sy ouma alleen agter en hy probeer om ’n lewe vir hulle te bewerkstellig. Hy leer dat ten spyte van beperkte lewensmiddele en hulpbronne, die mens deur vindingrykheid (wat oneerlikheid uitsluit) wel sukses kan behaal. In 1998 is hierdie boek die wenner van die HAUM-Jeuglektuurkompetisie.
Elkeen se paleis is ’n fantasieverhaal vir 5-8 jariges, waar prins Alexander saam met sy ouers ’n ver land besoek. Sy paleis word gekontrasteer met die paleis van prins Molato, wat in die wildernis saam met wilde diere en in ruie bosse woon.
Kos- en reisboeke
Vir ’n meer volwasse gehoor skryf hy verskeie kos- en reisboeke, waarin hy sy vele reise en blyplekke beskryf. Tietiesbaaikos: ’n werfjoernaal is die eerste van hierdie boeke en bevat verskeie stories oor kosmakers, kampeerders en hengelaars, met daarby ’n gesonde dosis wenke oor wat om in hierdie wêreld te doen. Dit kan beskou word as die vaslegging van unieke stukkies kultuur van ’n leefwyse wat vinnig besig is om te verdwyn. Die opvolg van hierdie werfjoernaal is Baai baai Tietiesbaai, waarin daar ook verskeie staaltjies vertel word oor sonderlinge mense van die streek. Aangrypend is die verhaal van sy ontmoeting, romanse en troue met sy tweede vrou, die Ingilsman (soos hy haar noem). Nadat hy en sy vrou wegtrek van Tietiesbaai bly hulle in Torrabaai, waar hy sy derde werfjoernaal, Skedelkuskos, skryf.
Hy skryf ook Boude en blaaie, waarin hy Bosveldstories versamel en vertel van die manne wat wintertyd jagveld toe kom, terwyl dit ook ’n werfjoernaal is van die tyd toe hy en sy vrou hulle karavaan langs die Timbavatirivier gaan staanmaak het.
Tydens hulle verblyf op Dasseneiland skryf hy die werfjoernaal Dasseneiland: dagboek vir duikers, snoekvangers, seekosmakers en ander. Hulle bly hier tussen hase, pikkewyne en skilpaaie. Op onderhoudende wyse beskryf hy in dagboekvorm hier die wispelturigheid van die see en gee raad aan voornemende duikers, vistermanne, seekosmakers en ander strandlopers. Dit is ook propvol stories van sy eie wedervarings.
Winterwerf in die Kavango is ’n werfjoernaal oor die Kavango (en vorige staanplekke), waarin die gebeure grootliks in briewe aan ’n denkbeeldige kleinseun, Pieta, verhaal word. Dit vertel van die natuur se wondere, soos olifante se besorgdheid oor die beendere van ’n gesneuwelde makker; en van tragiese dinge, soos die sinlose slagting van ’n olifantbul en die dood van ’n legendariese leeuwyfie. Meestal vertel hy egter met ’n glimlag van episodes soos die jong malgas met die bek so skerp soos ’n lemmetjie wat hom van agter bygedam het toe hy in sy Adamsgewaad buite staan en skeer het en die ystervarke wat hulle aan sy Windhoek-vatbier vergryp het.
Boskos bevat die resepte wat hy in sy televisieprogram Boude en blaaie aangebied het, terwyl Pieter Pieterse se swerwerskos die resepte bevat uit die Swerwerskos televisieprogram. Beide word aangebied in die gesellige verteltrant van die televisieprogramme.
Bosberaad is ’n werfjoernaal van sy verblyf in die verre noordooste van Venda se grens met Mosambiek en Zimbabwe. Hy beskryf die diere en die natuur van die streek en sy wedervaringe en interaksie met hulle.
Na ’n reis deur Mosambiek skryf hy Mosambiek, hier kom ons!, waarin hy sy indrukke van ons buurland weergee in ’n reisboek met stories, toeriste-inligting en verslag van persoonlike ervarings.
Hande klap vir Afrika vertel meer van hulle verblyf in die Caprivi en hulle noue ontkomings nadat hulle malaria opdoen. Hulle woning langs die rivier is soms reg in die pad van die olifante en seekoeie wanneer hulle uit die rivier uitkom en hulle word so amper deur olifante doodgetrap. Hier beskryf hy ook die inisiasieproses om lede van die Mafwestam te word en word boonop dikwels opgeroep om te gaan verneem wat die Indoena en sy Raad van Oumanne van hulle as stamlede verwag. As jy ’n Mafwe is, moet jy maak soos die Mafwes maak, naamlik kniel en hande klap vir Afrika, wat dan ook aan die boek sy titel gee. Skater is ’n boek met ’n versameling van sy humoristiese verhale, waarin die voorwerp van sy spot meestal sy eie swakhede, flaters en voornemens is.
Spannings- en avontuurverhale
Tussen twee vure is ’n spanningsverhaal waarin Henk Lategan die hoofkarakter is. ’n Skraal man word langs hom doodgery en daarna is daar ’n reeks aanslae op Henk se lewe. Die bende wat hom uit die weg wil ruim dink hy weet te veel, maar hy weet niks. Eindelik slaag hulle daarin om Henk te laat verdink van ’n moord en die getuienis lyk oorweldigend. Van twee kante is hy in gevaar, want die polisie soek hom vir moord en die bende wil hom steeds vermoor. Die enigste manier om uit hierdie penarie te kom is vir Henk om eiehandig die bende te ontmasker en hulle bedrywighede openbaar te maak.
Ou Kanniedood kom huis toe is ’n avontuurverhaal oor Baasman Benade wat met sy vragmotor wapens vir die rebellegroep Unita in Angola aanry. Twee landmynontploffings veroorsaak dat vier kinders (die jongste een slegs sewe maande oud) wees gelaat word. Baasman moet dan die vier kinders en ’n non uit die gevaargebied van die oorlog oor die grens kry, in ’n lewensgevaarlike rit waarin elkeen baie het om oor na te dink Die boek kry in 1979 eervolle vermelding in ’n wedstryd van Tafelberg Uitgewers en Sarie.
Die gewilde televisiereeks Bosveldhotel word tot ’n roman verwerk en word daarna ook as ’n rolprent verfilm. Die beesboer oom Langhans van Rensburg verlaat sy plaas langs die Limpopo om ’n hotelbaas te word. In die roman is hy self aan die woord om die interessante karakters wat die hotel besoek en die intriges daar rondom verweef, te beskryf.
Na sy dood word Manaka – plek van die horings gepubliseer, wat deur vele kenners as sy beste werk beskou word. Dit vertel die verhaal van ’n vierde geslag Chipman wat op die spore van sy oorgrootvader loop om sy droom van vaartuie op die Zambezi te verwesenlik. Hierdie oorgrootvader is Dennis Chipman wat in 1871 deur die Kanadese regering na Barotseland, die westelike provinsie van Zambië, gestuur word om skoenlappers te vang. Hy vestig hom op die wal van die Zambezi tussen die Lozi-stam en word ’n legendariese jagter wat nie weer terugkeer Kanada toe nie. Hy kap sy jagtrofeë vas aan stamme van die oewerbome wat sy kamp omring en noem sy blyplek Manaka, wat “plek van horings” beteken. Die aankoms van sendelinge en die reaksie van die stamowerheid daarop kompliseer sy situasie verder. Nadat hy malaria kry, vestig hy hom in Pietersburg en trou in 1903 met ’n Afrikaanse weduwee. Sy agterkleinkind, ook Dennis Chipman, volg sy spore en word deur teenspoed agtervolg in sy soeke na identiteit en sin. Die verhaal is deurdrenk met die gees van Afrika, wat die kompleksiteit van interkulturele verhoudings, ook tussen verskillende rasse, weergee. Met ’n gestroopte styl slaag hy daarin om die verhaal so te vertel dat die leser intiem betrokke moet raak om die werklike aard van die verhoudings en die karakters te bepaal, sodat dit benewens die uiterlike avontuur-verhaal ook ’n dieper sielkundige lading het. Ten tye van sy dood is hy besig met die onvoltooide roman Takgali – plek van blydskap.
Kortverhale
Sy kortverhaal Bloedspoor verower in 1987 die vyfde plek in die Weermag/Huisgenoot kortverhaalwedstryd en Die robslagter word in 1990 benoem tydens die De Kat, Antenne, Saambou en HAUM-Literêr kortverhaalwedstryd. Van sy kortverhale word in verskeie versamelbundels opgeneem, waaronder ’n Ding wat in die bloed loop, Boom van samekoms, Ons ploeg mos en ons saai en Oupa Skwani maak beswaar in Op hulle stukke onder redaksie van Jeanette Ferreira. Ander versamelbundels wat van sy werk bevat is Die groot Afrikaanse verhaalboek, Vertellers, Die wond, Granaat, Feesmaal, Bladsak en Ses wenverhale. Hy publiseer kortverhale in Huisgenoot en verskeie ander tydskrifte.
Film- en televisiedraaiboeke
Hy skryf verskeie filmdraaiboeke, onder andere vir Kom tot rus (1977), Mooimeisiesfontein (1978) en Bosveldhotel, die movie (1985) en ook televisiedraaiboeke, onder andere vir die reekse Maata (1976), Nomvula, kind van die reën (1976), Roep van die visarend (1981), Bosveldwinkel (1982), Bosveldhotel (1983), Die pad van ’n man (1983), Rieksie Rautenbach – baasspeurder (1986), Suidpunthotel (1986), Swerwerskos (1991), Boude en blaaie (1992) en Van die Kaap tot die Kunene (1993/94).
Nadat hy op die televisieprogram Spies en Plessie verskyn en die mense met sy unieke stories vermaak, verskyn hy gereeld in televisieprogramme en is mede-aanbieder van Maak ’n las. Vir sy televisieprogram Swerwerskos word hy in 1992 benoem vir beide ’n Artes en ’n Star Tonight!-Toekenning en in 1993 kry hy ’n Artes benoeming as aanbieder van Boude en blaaie.
Rubrieke, tydskrifverhale en radiovervolgverhale
Radiovervolgverhale wat hy skryf wat oor Springbokradio en Radiosondergrense uitgesaai word, is Nag van die tarentale (1973), Kom tot rus (1975), Goggorop en Vlakpatrys (1979), As die gety draai (1981) en Die laaste geveg van Baasman Benade (1987).
Eerbewyse
In 2005 word hy postuum deur sy alma mater, die Hoërskool Pietersburg, vereer as Pietie van die Jaar.
Zeerust
Zeerust is 'n kommersiële dorp in die Ngaka Modiri Molema-distrik in Noordwesprovinsie, Suid-Afrika. Die dorp is geleë in die Maricovallei, 135 kilometer wes van Rustenburg en ongeveer 240 kilometer noordwes van Johannesburg. Die N4 nasionale pad, die hoofverbindingsroete tussen Suid-Afrika en Botswana, loop ook deur die dorp. Groot beesplase word in die gebied gevind, sowel as koring-, mielie-, tabak- en sitrusplase. Daar is ook fluoriet- en chromietmyne in die omgewing. Toerisme vorm 'n vinnig-ontwikkelende bedryf.
Vaartbelynde transliterasiestelsel vir die Bulgaarse taal
Die vaartbelynde transliterasie-stelsel (Engels: Streamlined System) vir die latinisering van Bulgaars is die amptelike Bulgaarse transliterasie-stelsel, soos deur die aangeduide tabel gedefinieer.
Zeerust
Geskiedenis
Die oorspronklike naam van die plaas waarop die dorp gestig is was Sefathlani / Sebatlani (stowwerige plek) wat behoort het aan Casper Hendrik Coetzee, wat dit in 1858 gekoop het. Die plaas is later hernoem na Hazenjacht, en daarna Hazia / Hazeah. Casper Coetzee het Walter Seymore gekontrakteer om 'n kerk en 'n fort op die plaas te bou, maar hy (Casper) het gesterf voor hierdie voltooi is. In 1866, het die plaas in die hande van sy neef / swaer Diederik Jacobus Coetzee beland, wat die potensiaal van die ontwikkeling van 'n dorp op die plaas gesien het. Hy het enkele erwe uitgemeet met die idee om 'n dorp te begin. Hy het osrieme gebruik om die plotte af te meet in plaas van die aanvaarde opmeterskettings. Op 20 Maart 1867, is die eerste erwe van die nuutgestigte Coetzee-Rust per openbare veiling verkoop in Potchefstroom, voor die amptelike erkenning van die versoek om 'n dorp te begin kon verleen word. Die naam Coetzee se Rust is later verkort tot Zeerust. Munisipale status is verkry op 18 Maart 1936.
Vaartbelynde transliterasiestelsel vir die Bulgaarse taal
Behalwe Bulgarye, hierdie stelsel is amptelike vir die VN, en ook vir die VSA en die Verenigde Koninkryk.
Breëkopslaper
Die breëkopslaper (Eleotris melanosoma) is 'n vis wat voorkom aan die ooskus van Afrika suidwaarts tot by die Transkei. Die vis kom ook voor in die Indiese-Pasifiese area. In Engels staan die vis bekend as die broadhead sleeper.
Robert Drivas
Robert Drivas (21 November 1938 – 29 Junie 1986) was 'n Amerikaanse akteur en regisseur. Hy was bekend vir sy rolle in die rolprente Cool Hand Luke (1967), The Illustrated Man (1969), en Road Movie (1973), en in die televisiereeks Our Private World (1965).
Kerry Von Erich
Kerry Von Erich (3 Februarie 1960 – 18 Februarie 1993) was 'n Amerikaanse akteur. Hy was bekend vir sy rolle in die rolprent Problem Child (1990) en in die televisiereeks Saturday Night's Main Event (1985).
2009 Brasiliaanse Grand Prix
Die 2009 Formule Een Brasiliaanse Grand Prix het op 18 Oktober 2009 op die Autódromo José Carlos Pace in São Paulo, Brasilië plaasgevind. Dit was die sestiende wedren van die kampioenskapseisoen en is deur Mark Webber in sy Red Bull-Renault gewen.
Vaartbelynde transliterasiestelsel vir die Bulgaarse taal
Illustrasie
Voorbeeld: Artikel 1 van die Universele Verklaring van Menseregte -
Jamie Waylett
Jamie Waylett (gebore 21 Julie 1989) is 'n voormalige Engelse akteur. Hy is bekend vir sy rolle in die rolprente Harry Potter and the Sorcerer's Stone (2001), Harry Potter and the Prisoner of Azkaban (2004), Harry Potter and the Goblet of Fire (2005), en Harry Potter and the Half-Blood Prince (2009).
Zeerust
Geskiedenis
Die belangrikste tale gebesig in Zeerust is Afrikaans (35%) en Tswana (32%) onderskeidelik. Die Batswana noem die dorp Sefatlhane. Na afloop van die demokratiese bedeling in 1994 is die naam van die munisipaliteit-Zeerust verander na Ramotshere Moiloa, 'n middel-20ste eeuse hoof van die Bahurutshe boo Moiloa, wat ook 'n politieke vyand van die apartheidsregering was.
Breëkopslaper
Voorkoms
Die vis is donkerbruin tot swart van kleur en het partykeer 'n reeks horisontale lyne op die lyf en word tot 170 mm lank. Die vis het 'n groot bek.
Habitat
Die vis is geheimsinnig en leef op modderige gedeeltes van strandmere en wortelboom moerasse en partykeer ook in varswater.
Zeerust
Geskiedenis
Die stad is 'n kommersiële spilpunt vir die meeste van die dorpe in die Lehurutshe gebied, insluitend; Lekgophung, Supingstad, Moshana, Serake, Rietpan, Motswedi, Dinokana, Lekubu, Mosweu, Ntsweletsoku, Mokgola, Borakalalo en Gopane.
Jamie Waylett
Hy is in Oktober 2011 deur die Londense Metropolisie gearresteer en vir twee jaar gevonnis op aanklagte vir deelname aan die 2011 Engelandse oproerighede.
André Laubscher
André Laubscher is/was 'n Suid-Afrikaanse akteur. Hy het as kinderakteur hoofrolle in Afrikaanse rolprente soos Trompie en Groetnis vir die Eerste Minister vertolk.
P.G. Gouws
Lewe en werk
Piet Gouws begin sy loopbaan in die joernalistiek as korrespondent vir Die Volksblad terwyl hy nog op skool is. Nadat hy in 1958 matrikuleer begin hy werk by die advertensie-afdeling van Die Volksblad. Van 1964 tot 1970 is hy lid van die nagsubkantoor van Die Transvaler, waar Johann Botha, skrywer van “Die groot vyf”, een van sy kollegas is. Hierna maak hy ’n kortstondige draai by Dagbreek en hierdie Sondagkoerant se opvolger, Rapport. In 1971 begin hy saam met twee vennote Vista, gemeenskapskoerant vir die Goudveld en sy mense in die Vrystaat. Teen die einde van 1980 sluit hy by die redaksie van Die Vaderland aan en toe hierdie koerant sluit, gaan hy oor na Die Transvaler. Met die sluiting van hierdie koerant keer hy terug na Vista, waar hy in 2001 aftree. Hy is getroud met Bets en hulle het drie kinders, Andries, Anke en Demps. Hulle woon in Welkom in die Vrystaat, waar hy en sy vrou die eerste huisouers is vir ’n huis van die Goudveldse Jeugsorgsentrum. Hierdie sentrum sorg vir kinders uit die Winburg-kinderhuis wat hier in die gemeenskap terug geplaas is. Kort voor sy dood verhuis hy en sy vrou na Bloemfontein sodat hy nader aan die hospitaal kan wees. Hy is op Saterdag 25 Januarie 2003 in Bloemfontein aan kanker oorlede.
Skryfwerk
Hy bundel sy eksperimentele kortprosa in “Wes van Wes”, wat die novelles “Straat” en “Wes van Wes” bevat. Hierna volg die roman “Die skarlaken affêre”. Dirk Beytel is hierin die skoolhoof en burgemeester op Bitterveld en ’n gesiene man in die samelewing. Hy probeer hard om sy aansien te behou en nie by skandale betrokke te raak nie, maar dinge verander wanneer Alet Ferreira uit die stad terugkom na die dorp. Hy publiseer ook gedigte en kortverhale in Standpunte en Tydskrif vir Letterkunde. Sy kortverhaal “Voertsek” word in die versamelbundel “Drif” onder redaksie van Lindeque de Beer opgeneem.
Eerbewyse
In 2001 word hy vereer met ’n Sanlam-toekenning vir gemeenskapsdiens in erkenning vir die belangrike bydrae wat hy tot die joernalistiek gelewer het.
Vrydag
Vrydag is die weeksdag tussen Donderdag en Saterdag. Die naam is afkomstig van die Germaanse godin Frige en beteken "Fridge se dag".
In meeste lande met 'n vyfdag-werksweek is Vrydag die laaste werksdag voor die naweek en word daarom na uitgesien as 'n rede vir viering of verligting. Die uitdrukking "TGIF" is 'n afkorting vir "Thank God it's Friday". Die frase is deur 'n fliek in die 1970's gewild gemaak, en is ook die inspirasie vir die restaurantgroep T.G.I. Friday's.
In Islam is Vrydag die dag van publieke aanbidding in moskees, sien Vrydaggebed. Die Islamitiese week begin wel steeds op 'n Sondag en eindig op 'n Saterdag, net soos die Joodse en Christelike week.
Die Joodse sabbat begin om sonsondergang op Vrydag en hou aan tot sonsondergang op Saterdag.
"Friday" was die naam van 'n kannibaal, wat die dienskneg van Robinson Crusoe geword het.
Cadbury het 'n sjokoladestafie bemark met die slagspreuk "Thank Crunchie it's Friday".
In baie kulture word Vrydag as rampspoedig gesien; sien Vrydag die dertiende.
Epsom Downs, Johannesburg
Epsom Downs is 'n voorstad van Johannesburg in Suid-Afrika.
Sigurd Langberg
Sigurd Langberg (29 Oktober 1897 – 8 Julie 1954) was 'n Deense akteur. Hy was bekend vir sy rolle in die rolprente Klovnen (1926), Barken Margrethe (1934), Week-end (1935), en Den opvakte jomfru (1950).
Bevin Prince
Bevin Prince (gebore 23 September 1982) is 'n Amerikaanse aktrise. Sy is bekend vir haar rolle in die rolprent Dark House (2009) en in die televisiereekse One Tree Hill (2003), House (2004), en Sublets (2016).
Persoonlike lewe
Prince is in Mei 2016 met William Friend getroud in die Turks- en Caicoseilande. Friend is gebore en getoë in Engeland en het na die Verenigde State verhuis toe hy vyftien jaar oud was. As 'n gegradueerde aan die Southern Methodist University, het hy in 2015 uitvoerende hoof van Bisnow Media geword.
'n Tragedie tref Prince op 4 Julie 2022 toe haar man, Will, op 33-jarige ouderdom sterf, nadat hy deur weerlig getref is terwyl hy op 'n boot ter see was.
Slangetjie
Die Slangetjie (Halidesmus scapularis) is 'n vis wat endemies is aan Suid-Afrika en kom voor van Valsbaai tot by Park Rynie. In Engels staan die vis bekend as die Snakelet.
Voorkoms
Die vis is lank en het drie lengtelyne. Die dorsale en anale vinne is lank en die bekkenvinne is klein. Die kop en lyf is bruin en daar is 'n donker oogvormige kol bokant die operkulum. Die vis word tot 20 cm lank.
Habitat
Die vis leef in vlak water tot op dieptes van 16 m en kom volop voor in riviermondings en getypoele.
Saterdag
Saterdag is die weeksdag tussen Vrydag en Sondag. Die naam is uniek tussen al die ander dagname, omdat dit afkomstig is van die Romeinse god Saturnus, terwyl die ander ses afkomstig van Saksiese gode is. Die naam beteken "Saturnus se dag".
Tradisioneel vanaf antieke Jode is Saterdag die laaste dag van die week, en is steeds standaard in die Verenigde State van Amerika en die Verenigde Koninkryk, alhoewel moderne Europa deesdae Saterdag as die sesde (tweede-laaste) dag van die week sien - hierdie konvensie is geformaliseer deur ISO 8601.
In antieke Joodse tradisie is Saterdag die sabbat. Baie tale ontbreek aparte woorde vir "Saterdag" en "sabbat": Oosters Ortodokse kerke onderskei tussen die sabbat (Saterdag) en die Here se dag (Sondag), en Rooms-Katolieke Kerke plaas só min klem op die onderskeid dat die meeste onder hulle die Protestantse gebruik—ten minste in omgangstaal—volg deur Sondag die sabbat te noem.
In Skandinawiese lande word Saterdag "Lördag" of "Löverdag" genoem, wat afgelei is van die woord "laugr" wat "bad" beteken.
Die moderne Māori naam is "Rahoroi", wat "wasdag" beteken.
Saterdag is deel van die naweek, en tradisioneel 'n dag van ontspanning. Baie partytjies word ook dan gehou, juis omdat dit Sondag - nog 'n rusdag - voorafgaan, en klubs, kroeë en restaurante is gewoonlik later oop op Saterdae as ander weeksaande.
Saterdag is die algemene dag vir verkiesings in Australië.
Monument vir die vermoorde Jode van Europa
Die Monument vir die vermoorde Jode van Europa (of Joodse Volksmoord-monument vir kort; Duits: Denkmal für die ermordeten Juden Europas) in die Duitse hoofstad Berlyn is ter herdenking van die Joodse burgers opgerig, wat tydens die Sjoa (of Joodse Volksmoord) deur die Nasionaal-Sosialistiese Party (ook bekend as die Nazi-Party) vermoor is.
Die monument het tussen 2003 en die lente van 2005 op 'n oppervlakte van sowat 19 000 vierkante meter naby die Brandenburgse Poort (Brandenburger Tor) in die middestad van Berlyn volgens 'n ontwerp van die Amerikaanse argitek Peter Eisenman ontstaan. Die monument is op 10 Mei 2005 plegtig ingewy en staan sedert 12 Mei 2005 oop vir besoekers. In sy eerste bestaansjaar is die Sjoa-monument deur sowat 3,5 miljoen mense besigtig.
Dashavatara
duimnael|220px|Tien avatars van [[Vishnu (Matsya, Kurma, Varaha, Vamana, Krishna, Kalki, Boeddha, Parshurama, Rama en Narasimha). Skildery in die Victoria and Albert-museum.]]
Monument vir die vermoorde Jode van Europa
Ontwerp
Op 'n golwende grondvlak is 2 711 reghoekige, sag hellende betonblokke in parallele lyne met 54 spille in 'n noord-suidelike en 86 spille in 'n oos-westelike rigting opgerig. Die blokke is hol met 'n buitewand van sowat 15 sentimeter en het almal dieselfde plattegrond van 2,38 by 0,95 meter, maar verskillende hoogtes, wat van gelykvloers (112 blokke) tot by 4,7 meter wissel. 367 blokke bereik 'n hoogte van minder as een meter, 869 is tussen een en twee meter hoog, 491 tussen twee en drie meter, 569 tussen drie en vier meter, en 303 is hoër as vier meter. Die swaarste blokke het 'n massa van elf ton. Die oppervlak van die blokke is volgens 'n spesiale metode behandel sodat graffiti maklik verwyder kan word.
Dashavatara
Dashavatara (Sanskrit: दशावतार, daśāvatāra) verwys na die tien avatars van Vishnu, die Hindoegod van bewaring. In Hindoeïsme word geglo Vishnu daal op die aarde neer in die vorm van ’n avatar om die kosmiese orde te herstel.
Monument vir die vermoorde Jode van Europa
Ontwerp
Om die blokkeveld is 41 bome aangeplant. Die geplaveide oppervlakte van 13 100 vierkante meter is gedeeltelik benede die vlak van die omliggende strate. Tussen die blokke lê gelykmatige wandelgange met 'n wydte van 0,95 meter, sodat die hele monument vir besoekers begaanbaar is. Mense moet agtermekaar deur die nou gange loop.
Dashavatara
Die lys Dashavatara verskil van sekte tot sekte en streek tot streek. Die standaardlys is: Matsya, Kurma, Varaha, Narasimha, Vamana, Parashurama, Rama, Krishna, Boeddha en Kalki. Soms vervang Krishna vir Vishnu as die bron van alle avatars en dan neem Balarama Krishna se plek op die lys in. In ander weergawes word Krishna uitgelaat en met streekgode soos Vithoba, Jagannath of Balarama vervang.
Monument vir die vermoorde Jode van Europa
Ontwerp
Die aantal van 2 711 betonblokke het volgens die stigting, wat die monument beheer, geen simboliese betekenis nie, maar is die gevolg van die perseel se mate.
Dashavatara
Die volgorde van die Dashavatara word vertolk as weerspieëlend van Darwinisme.
Etimologie
Die woord Dashavatara is afgelei van dasha, "tien", en avatara, "inkarnasie".
Monument vir die vermoorde Jode van Europa
Koste
Die totale koste van die monument het 27,6 miljoen € beloop, wat deur die Duitse federale regering gedra is. 25,3 miljoen € is aan die blokkeveld en die Ort der Information bestee en 2,3 miljoen aan die tentoonstellingsgebou. Die blokkeveld self is teen 'n koste van 14,8 miljoen € opgerig.
Dashavatara
Inkarnasie van die godheid
Die god Vishnu inkarneer nou en dan op die aarde om bose magte te vernietig, dharma te herstel en die waardiges te bevry van die siklus van geboorte en dood. Vishnu in sy avatar as Krishna praat in die Bhagavad Gita (hoofstuk 4 vers 8): "Om die vromes te verlos en die ongelowiges uit te wis, sowel as om die beginsels van regverdigheid te hervestig, openbaar ek my, millennium ná millennium."
Monument vir die vermoorde Jode van Europa
Koste
Die stigting wat die monument beheer beskik oor 'n jaarlikse begroting van 2,1 miljoen €, wat deur die Duitse Staatsminister van Kultuur befonds word.
Dashavatara
Inkarnasie van die godheid
’n Soortgelyke situasie word in Boeddhisme aangetref. Die Pali-kanon verwys na 28 Boeddhas, terwyl die Mahayana-tradisie nog hemelse Boeddhas ook noem. Volgens dié tradisie is daar Agttien Arhats wat die Bhoeddistiese geloof beskerm, en al die skole wag op die koms van Maitreya, ’n Boeddha wat voorspel is baie millenniums ná Gautama Boeddha se dood en nirwana op aarde sal verskyn en hom sal vervang.
Flytoget
Die hoëspoedtreindiens is in 1998 ingestel nadat Oslo se internasionale lughawe vanuit Fornebu na Gardermoen, 'n landelike gebied noord van die stad, verskuif is. Dit is tans die enigste hoëspoedtreindiens in die land.
Sowat die helfte van die treine loop sonder om te stop tussen die lughawe en Oslo S, terwyl die ander treine ook voorstede in die ooste en weste van Oslo op die spoorlyn Gardermoen - Lillestrøm - Oslo S - Nationalteateret - Skøyen - Lysaker - Sandvika - Asker bedien. Sowat 'n derde van alle passasiers van Oslo-lughawe ry op die Flytoget-treine, en die treindiens het sodoende die grootste markaandeel van alle lughawe-treine ter wêreld. Die treinvloot bestaan uit 16 BM71 elektriese eenhede wat deur Adtranz (tans 'n dogtermaatskappy van die Kanadese vervaardiger Bombardier) gebou is.
Geskiedenis
Toe die Noorse parlement, die Stortinget, in 1992 die besluit geneem het om 'n nuwe lughawe in Gardermoen te bou het hulle hul ten gunste van treine as die hoofsaaklike vervoermiddel uitgespreek en sodoende die bou van nuwe hoëspoedtrajekte en -treine asook die integrasie van die lughae se stasie in die hoofterminaalgebou bevorder.
Boubedrywighede het in 1994 begin en was in 1999 voltooi. 66 kilometer se nuwe hoëspoedspoorweë is gebou waarvan 13,8 kilometer deur die Romeriksporten-tonnel loop. In 1997 is naas ander tegniese probleme lekkasies in die tonnel ontdek sodat die projek vertraag is en koste gestyg het.
Op 8 Oktober 1998 is die Oslo-lughawe in Gardermoen (OSL) saam met 'n gedeelte van die trajek noord van Lillestrøm ingewy, maar die Lughawe-sneltrein was gedwing om verby Romeriksporten te ry. Die treindiens is eers met die tonnel se inwyding op 22 Augustus volledig in bedryf gestel.
Die treindiens is oorspronklik deur die maatskappy NSB Gardermobanen AS bedryf, 'n dogtermaatskappy van die Noorse Spoorweë (Norges Statsbaner). In 2001 is die maatskappy egter deur die Noorse Departement van Handel oorgeneem, en die naam is gewysig tot Flytoget AS.
Robert Drouet
Robert Drouet (27 Maart 1870 – 17 Augustus 1914) was 'n Amerikaanse akteur en regisseur.
Pseudochromidae
Die Spikkelrûe (Pseudochromidae) is 'n vis-familie wat tot die orde Perciformes behoort. Die familie bestaan uit vier sub-families:
Hurtigruten
Hurtigruten ([hʉrtirʉtən], Nynorsk: Hurtigruta, letterlik "Die snel veerdiens") is 'n gekombineerde veer- en vragbootdiens wat in 1893 op inisiatief van die Noorse regering ingestel is om die stede en dorpe langs Wes- en Noord-Noorweë se meer as 2 700 kilometer lange kuslyn met mekaar te verbind. Dit neem die huidige plesierboote sowat ses en 'n half dae om die roete te voltooi wat vanweë sy natuurskoon naas sy oorspronklike funksie as pos- en vragdiens lankal 'n gewilde toeriste-trekpleister geword het. Die plesierboote doen in die somer ook kusgebiede soos die Trollfjord en Geirangerfjord aan, en die hoogtepunte van die reis sluit naas die fjordlandskap ook die historiese Hanse-handelspos Bergen en die Lofoten-eilande in.
19de eeuse rederye het die roete langs die ruwe en dramatiese kuslyn veral tydens die lang en donker Noorse winter as minder aantreklik beskou, en aanvanklik was net een maatskappy, Vesterålens Dampskibsselskab A/S bereid om 'n gereelde veerdiens aan te bied. Die diens was veral daarop gemik om die stadige posvervoer tussen Sentraal-Noorweë en noordelike stede soos Hammerfest deur 'n posskipdiens te vervang - die posvervoer het nou slegs sewe dae in plaas van drie weke in die somer en tot by vyf maande in die winter geneem.
Nadat Vesterålens veerdiens 'n sukses geword het, het ook verskeie ander rederye aansoek om konsessies gedoen, en die diens is uitgebrei tot die huidige roete tussen Bergen in die suidweste en Kirkenes in die uiterste noordooste van die land. 'n Vloot van elf skepe verseker dat elkeen van die 34 hawens twee keer per dag aangedoen word - een keer deur skepe op die noordwaartse roete (Nordgående) en een keer deur skepe op die suidwaartse roete (Sørgående).
In die 1980's het die rol van Hurtigruten geleidelik begin verander nadat subsidies besnoei is en rederye die klemtoon op toerisme begin lê het. Nuwe en groter luukse skepe met jacuzzi-borrelbaddens, kroeë, restourante en ander geriewe vir toeriste is in bedryf gestel. Hurtigruten fungeer egter nog steeds as 'n belangrike veer- en vragbootdiens vir Noorse klante.
Die laaste twee onafhanklike rederye, Ofotens og Vesterålens Dampskibsselskab (OVDS) en Troms Fylkes Dampskibselskap (TFDS), het op 1 Maart 2006 saamgesmelt en hul naam gewysig tot Hurtigruten Group. Sedert April 2007 staan die redery bekend as Hurtigruten ASA. Naas die tradisionele veerdiens langs die Noorse kuslyn het die nuwe redery ook veerbote en hoëspoed-veerbootdienste in ander dele van die land in bedryf gestel en bied tans ook plesiervaarte na Groenland, Suid-Amerika en Antarktika aan.
Airlink Vlug 8911
Airlink Vlug 8911 was 'n posisioneringsvlug vanaf Durban Internasionale Lughawe na Pietermaritzburg-lughawe wat op 24 September 2009, kort nadat dit opgestyg het, op die terrein van die Merebank Sekondêre Skool neergestort het. Drie insittendes en een persoon op die grond het beserings opgedoen. Die kaptein van die vlug het egter op 7 Oktober 2009 aan sy wonde beswyk.
Vlug
Die vlug was 'n posisioneringsvlug vanaf Durban na Pietermaritzburg. Daar was geen passasiers ten tyde van die ongeluk aan boord nie. Die drie bemanningslede wat aan boord was, is die kaptein, Alistair Freeman, die mede-vlieënier, Sonja Bierman en die lugwaardin, Rodelle Oosthuizen.
Pseudochromidae
Kenmerke
Die sub-familie bestaan uit sewe genera en tagtig spesies waarvan sewe aan die Suid-Afrikaanse kus voorkom. Die lyf is lank met 'n lang dorsale vin en die stertvin is bolrond. Die grootte wissel van 3 - 12 cm.
Airlink Vlug 8911
Ondersoek
Ondersoekbeamptes van die Suid-Afrikaanse Burgerlugvaartowerheid (BLO) was na die ongelukstoneel ontbied. Die BLO het die moontlike oorsaak van die ongeluk ondersoek. Die vlugdata-opnemer en die kajuitstemopnemer is opgespoor en gebruik in die ondersoek. British Aerospace, die vervaardiger van die vliegtuig, het 'n span tegniese kundiges gestuur om te help met die ondersoek, soos deur die BLO vereis.
Op 9 Oktober 2009 het die BLO 'n persverklaring uitgereik en die publiek se hulp gevra met die vind van 'n laerdeksel van een van die enjins. Die deksel het moontlik losgekom van die enjin tydens die opstyging en kon nie by die ongelukstoneel of die lughawe gevind word nie.
Op 23 Desember 2009 het die BLO die volgende persverklaring uitgereik:
Pseudochromidae
Habitat
Die sub-familie bly in koraal- en rots riwwe tot op dieptes van 30 cm. Die genus Pseudochromis lê 'n sak eiers in 'n leë gat of onder 'n oorhang wat deur die mannetjie opgepas word.
Genus
Die volgende genus en spesies kom aan die Suid-Afrikaanse kus voor:
Kenmerke
Die subfamilie bestaan uit agt genera en twee en twintig spesies waarvan vyf aan die Suid-Afrikaanse kus voorkom. Die lyf, dorsale-en analevinne is lank. Die pektorale vinne is kort en die bekken vinne is klein en ontbreek by party spesies. Die lyf is bedek met klein skubbetjies. Die grootte wissel van 5 – 50 cm.
Habitat
Die vis leef in getypoele en sanderige bodems naby riwwe.
Genus
Die volgende genus en spesies kom voor aan die Suid-Afrikaanse kus:
Faith Prince
Faith Prince (gebore 6 Augustus 1957) is 'n Amerikaanse aktrise. Sy is bekend vir haar rolle in die rolprente The Last Dragon (1985), Dave (1993), en Picture Perfect (1997), en in die televisiereeks Drop Dead Diva (2009).
Hadleigh
Hadleigh is 'n dorp in die Engelse graafskap van Essex met sowat 18,3 duisend inwoners.
Nobelprys
Die Nobelpryse word jaarliks toegeken aan mense vir uitstekende navorsing, vir pionierswerk in die ontwikkeling van nuwe tegnologie of toerusting of wat 'n buitengewone bydrae tot die samelewing gemaak het. Dit word algemeen aanvaar as die hoogste eer wat aan 'n mens toegeken kan word in die hedendaagse wêreld.
Die pryse is tot stand gebring deur die testament van Alfred Nobel, 'n Sweedse nyweraar en die uitvinder van dinamiet. Hy het sy testament geteken by die Sweeds-Noorweegse Klub in Parys op 27 November 1895. Hy was geskok om te sien hoe sy uitvinding gebruik word om verwoesting te saai en wou hê dat die pryse toegeken word aan mense wat die mensdom goed gedien het.
Hy was ongetroud en in sy testament, wat hy in 1895 opgestel het, het hy bepaal dat sy geld belê moet word en dat die rente wat daaruit verkry word, jaarliks verdeel moet word "onder die mense wat in die voorafgaande jaar die grootste weldade aan die mensdom bewys het".
Sy nalatenskap word beheer deur die Nobelstigting, wat in 1900 gestig is en jaarliks vyf pryse beskikbaar stel, naamlik vir geneeskunde/fisiologie, natuurkunde, skeikunde, letterkunde en vrede. In 1968 het die Sweedse Sentrale Bank by geleentheid van sy 300-jarige bestaansviering die "prys vir ekonomiese wetenskappe ter nagedagtenis aan Alfred Nobel" ingestel.
Die bepalings waarvolgens die prys toegeken word en die geldprys stem ooreen met die van die vyf ander Nobelpryse.
Die eerste seremonie om Nobelpryse vir literatuur, fisika, chemie en geneeskunde toe te ken is gehou by die Ou Koninklike Sweedse Akademie vir Musiek in Stockholm in 1901; sedert 1902, word die pryse formeel toegeken deur die koning van Swede. Die toekenning van nasionale pryse aan buitelanders is aanvanklik nie deur Koning Oskar II van Swede goedgekeur nie, maar het skynbaar van opinie verander toe hy die publisiteitswaarde vir sy land besef het.
Die Pryse word toegeken by 'n formele seremonie wat jaarliks op 10 Desember gehou word, die datum waarop Alfred Nobel oorlede is. Die name van die wenners word tipies al in Oktober aangekondig deur die verskeie komitees en inrigtings wat as die keuringsrade vir die verskillende pryse dien.
'n Groot geldelike toekenning is ingesluit by die Nobelpryse en staan tans by 10 miljoen Kroon (effe meer as 1,1 miljoen Euro of 1,4 miljoen V.S.A. Dollar.) Dit was aanvanklik bedoel om die wenners in staat te stel om hulle werk voort te sit sonder die druk om geld in te samel. (Baie wenners was egter al afgetree teen die tyd dat die pryse aan hulle toegeken is en baie Literatuurwenners het ophou skryf na die toekenning van die prys.)
Die kandidate vir die wetenskappryse word deur deskundiges op die betrokke gebiede voorgestel. Kommissies bestaande uit lede van die Sweedse Akademie vir Wetenskap (vir ekonomie, natuur en skeikunde) en die Koninklike Karolingiese Instituut vir Geneeskunde (vir geneeskunde/ fisiologie) stuur in die Europese herfs tussen 2 000 en 3000 vertroulike briewe uit waarin die name van moontlike kandidate aangevra word.
Die name van die persone aan wie die briewe gestuur word, word nie bekend gemaak nie; dit is egter wei bekend dat hulle vooraanstaande deskundiges is, onder andere lede van bogenoemde akademie en instituut. Hulle skakel op hulle beurt informeel met kollegas.
Die name van die kandidate moet die kommissies voor 1 Februarie bereik. Die kommissies besluit gewoonlik in Julie op die wenners, en in Oktober of November stel die kommissies die akademie en die instituut in kennis van hulle besluit. Die aanbevelings word gewoonlik aanvaar. Die Sweedse Akademie kies die kandidaat vir die Letterkundeprys.
Die kandidate vir die Vredesprys word aangewys deur die Noorweegse Nobelkomitee, wat uit vyf lede bestaan en deur die Noorweegse parlement gekies word. Die pryse word op 10 Desember - Nobel se sterfdag - oorhandig: die Vredesprys deur die koning van Noorweë in Oslo en die ander pryse deur die koning van Swede in Stockholm. Die prys bestaan uit ŉ goue medalje, 'n oorkonde en ŉ geldbedrag, wat wissel na gelang van die stigting se inkomste. In 1981 het elke wenner byvoorbeeld ŉ geldprys van 1 miljoen Sweedse krone (sowat R198 000) ontvang.
Enigeen, ongeag geslag, nasionaliteit, ras, geloof of wêreldbeskouing, kan in aanmerking kom, selfs meer as een keer. As iemand die prys weier, hetsy uit persoonlike oorweging of onder politieke druk, word die geld weer in die fonds gestort. Sy naam verskyn egter wel in die lys van Nobelpryswenners, maar met die toevoeging "prys geweier". As die wenner die prys later aanvaar, kry hy die medalje en die oorkonde, maar nie die geld nie. indien geen verdienstelike kandidaat vir 'n prys gevind kan word nie of indien omstandighede soos oorlog dit onmoontlik maak om wenners aan te wys, word die prys in die volgende jaartoegeken. As 'n wenner dan nog nie aangewys is nie, word die geld weer in die fonds gestort.
Veral die Vredesprys is al dikwels nie toegeken nie en is saam met die Letterkundeprys aan die meeste kritiek onderhewig. Hoewel die toekenning van die Nobelprys as die hoogste erkenning op wetenskaplike gebied beskou word (die wenners word dikwels in die een of ander stadium nasionale helde), gee die lys van Nobelpryswenners geen volledige beeld van die ontwikkeling van die wetenskap in die 20e eeu nie. In die eerste plek word daar geen pryse vir wiskunde, sterrekunde, geologie, oseanografie, ruimtevaart en so meer toegeken nie.
Pryse is jaarliks, sedert 1901, toegeken vir prestasies in:
Na Nobel se dood het dit geblyk dat hy nooit enige van die keuringsliggame gevra het of hulle die verantwoordelikheid sou aanvaar nie; hulle het egter huiwerig besluit om dit wel te doen.
Suid-Afrikaanse Nobelpryswenners
* - Gebore in Suid-Afrika
** - Woon in Suid-Afrika
Ander Toekennings
Ander vakgebiede wat nie Nobelpryse het nie, het ook pryse van hulle eie ingestel wat nie so welbekend is nie, is: die Polar-musiekprys, die Fields-medalje vir wiskunde; asook die Abelprys vir wiskunde, wat deur die Koning van Noorweë toegeken word, die Pritzkerprys vir argitektuur, die Turingtoekenning vir rekenaarwetenskap, die Wollaston-medalje vir geologie, die Schockprys vir logika en filosofie, wiskunde, visuele kunste en musiek. Die Kyoto-prys word toegeken in drie kategorieë: Gevorderde Tegnologie, Basiese wetenskappe, en Kuns en Filosofie. Die Millennium-tegnologieprys is 'n internasionale toekenning vir buitengewone tegnologiese prestasies. Die Right Livelihood-toekennings (ook bekend as die "Alternatiewe Nobelpryse") word toegeken aan persone wat 'n belangrike bydrae gelewer het in gebiede soos omgewingsbeskerming, vrede, menseregte, gesondheid ens. In 2002 is die Astrid Lindgren-gedenktoekenning, 'n internasionale prys vir kinder- en jeugliteratuur, ter ere van die Sweedse kinderboekskrywer Astrid Lindgren, tot stand gebring. Die humoristiese Ig Nobelprys is 'n parodie wat jaarliks navorsing vereer wat "nie herhaal kan of behoort te word nie."
Dalton (eenheid)
Die dalton (simbool: Da) is ’n standaardeenheid van massa op ’n atomiese of molekulêre skaal en is aangewys as die "dalton" ter ere van John Dalton wat die eerste keer 'n atoomteorie voorgestel het. Dit is nie ’n SI-eenheid nie, maar omdat atoommassas baie klein is, is ’n spesiale eenheid daarvoor geskep. Dit word gedefinieer as van die massa van ’n ongebonde neutrale atoom van koolstof-12, en volgens die 9de uitgawe van die SI-brosjure het dit ’n waarde van 1.661 kg.
Volgens die 8ste uitgawe van die SI-brosjure was die name "dalton" en "verenigde atoommassaeenheid" alternatiewe vir dieselfde hoeveelheid, maar in die 9de uitgawe, wat veranderinge in die definisies van die kilogram, ampere, kelvin en mol weerspieël, is die naam "verenigde atoommassaeenheid" na 'n voetnoot verwys.
Een dalton is min of meer die massa van een nukleon (óf ’n enkele proton óf ’n enkele neutron) en is numeries gelyk aan 1 g/mol.
Die atoommassaeenheid, met die afkorting ame of amu (van die Engels "atomic mass unit") en sonder die "verenigde" vooraan, is tegnies ’n verouderde term wat op suurstof gebaseer was en reeds in 1961 vervang is. Sommige bronne gebruik egter steeds die afkorting amu, maar dit verwys eintlik na u (dus gebaseer op koolstof-12).