cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Stromboliese uitbarsting
Beskrywing
Die Italiaanse vulkanoloog Giuseppe Mercalli het uitbarstings van Stromboli en Vulcano in 1888-'90 bestudeer en waargeneem die twee voorvalle se kenmerkende eienskappe verskil. Om tussen hulle te onderskei het Mercalli Stromboliese uitbarstings gedefinieer as "gematig ontploffend met diskrete maar redelik gereelde tussenposes van sekondes tot minute".
Die tefra gloei gewoonlik rooi as dit by die vulkaanopening uitkom, maar die oppervlak kan aansienlik afkoel en stol, en die materiaal word dan donker tot swart. Die tefra versamel in die ongewing van die opening en vorm 'n sintelkeël. Sintel is die algemeenste produk; die vulkaanas is gewoonlik redelik min.
Die lawastrome is minder vloeibaar as by die ooreenstemmende Hawaise uitbarstings en is dus korter en dikker; soms word dit deur piroklastiese gesteente vergesel en soms nie. Dikwels word gasborrels in die magma geskep wat naby die aardoppervlak ontsnap omdat die druk daar minder is. Magma word dan die lug in gewerp.
Stromboliese uitbarstings kan lank duur omdat die magmabuis nie erg beskadig word nie weens die gebrek aan geweld. Die berg Erebus in Antarktika produseer al dekades lank Stromboliese uitbarstings en by Stromboli self het dié soort uitbarstings langer as 2 000 jaar geduur. Die Romeine het Stromboli "die vuurtoring van die Middellandse See" genoem.
Homo floresiensis
Homo floresiensis is ’n uitgestorwe spesie van die genus Homo. Die oorblyfsels van ’n individu wat sowat 0,9 m lank was, is in 2003 in Indonesië ontdek. Die gedeeltelike skelette van altesaam nege individue is gevind, insluitende ’n volledige kopbeen.
H. floresiensis is ’n voorbeeld van ’n onlangse Homo-spesie met eienskappe wat nie in die moderne mens voorkom nie. Dit lyk of hulle ’n gemeenskaplike voorsaat met die mens gedeel het, maar van die menslike linie geskei en hul eie evolusiepad gevolg het. Sommige wetenskaplikes meen egter H. floresiensis is ’n moderne H. sapiens met patologiese dwergisme.
Michael Roberds
Michael Roberds (18 Januarie 1964 – 15 Mei 2016) was 'n Kanadese akteur, vervaardiger, en skrywer. Hy was bekend vir sy rolle in die rolprente Saving Silverman (2001), Elf (2003), en Hot Tub Time Machine (2010), en in die televisiereeks The New Addams Family (1998).
Sintetiese vesels
Sintetiese vesels beklee 'n belangrike plek as materiaal vir tekstielware (klerasie, matte, gordyne, ensovoorts), tou en gespesialiseerde toepassings. Die belangrikste kunsvesels is onder meer kunssy, nylon, poliakrielvesels en poliëstervesels. Hierdie vesels word as gladde drade geproduseer, maar word dikwels verder verwerk om ŉ growwer tekstuur te verkry.
Ontwikkeling
Die oudste sintetiese vesel, ofte wel kunsvesel, is kunssy, wat uit sellulose ('n natuurlike polimeer) bestaan. Aangesien egte sy ook uit sellulose bestaan, word kunssy egter as 'n halfsintetiese vesel beskou. Kunssy is gedurende die 2e helfte van die 19e eeu ontwikkel, en die eerste fabriek is in 1891 in Frankryk in gebruik geneem. Ongeveer 30 jaar later het kunssyvervaardiging so ontwikkel dat dit in verskeie lande op groot skaal geproduseer is.
In 1924 het kunssy die benaming "rayon" gekry. Uit rayon is ŉ dowwer vesel ontwikkel waardeur die onnatuurlike glans van kunssy verdwyn het. In 1938 het sintetieseveselproduksie ongeveer 10 % van die totale wêreldveselproduksie (met inbegrip van onder meer katoen en wol) beloop. Kunsveselproduksie is veral in lande soos Duitsland, Japan en Italië gestimuleer omdat die lande minder afhanklik van natuurlike grondstowwe wou word.
Die eerste volsintetiese vesel was poliamiedvesel, wat die resultaat was van ŉ poging om kunswol te vervaardig. Dit is nylon genoem en is later ook in die VSA geproduseer. Die eerste nylonkouse is ook in die VSA vervaardig. Rayon- en nylonproduksie is gedurende die Tweede Wêreldoorlog sterk gestimuleer aangesien natuurlike stowwe moeilik verkrygbaar was. Die kunsvesels is ook op groot skaal vir valskerms en kamoefleerstowwe gebruik. Na die oorlog is ook ander vesels ontwikkel, waaronder poliakriel- en poliëstervesels. In 1972 was die wêreldproduksie van sintetiese vesels ongeveer 12 miljoen ton, een derde van die totale veselproduksie.
Samestelling
Net soos ander kunsstowwe bestaan sintetiese vesels uit kettingvormige molekules (makromolekules) wat tydens polimerisasie ontstaan. Die primêre bousteen is monomere, wat verbind om polimere te vorm. Die bruikbaarheid van 'n kunsstof as 'n kunsvesel hang af van die vereistes wat vir die vesel gestel word, byvoorbeeld spinbaarheid en sterkte.
Spinbaarheid
Onder spinbaarheid word verstaan die moontlikheid om 'n stof tot dun draad te spin. By sintetiese vesel word die kunsstof gesmelt of opgelos en deur klein gaatjies in 'n spinkop gepers, waardeur dun draadjies verkry word. Die draadjies kan egter ook verkry word deur dun kunsstoffoelie op te sny.
Sterkte
Die sterkte van 'n kunsstof word deur die onderlinge rangskikking van die molekulekettings bepaal. Direk nadat 'n kunsstof gespin is, is die vesels grotendeels amorf (nie-kristallyn), en die ketting is onreëlmatig verbind. Die onreëlmatige struktuur verswak die vesels, en om dit te versterk, word die vesels behandel om 'n kristallyne struktuur te verkry.
Een metode is om die vesels na vervaardiging uit te rek totdat dit heelwat langer is as wat dit oorspronklik was. Sodoende word die kettings (polimere) langs mekaar ingedwing en verkry dit 'n reëlmatige struktuur. Die uitrek van die vesels verhoog ook die krimpvryheid en die kleurvastheid van die materiaal wat daarvan gemaak word.
Tekstuur
Nadat sintetiese vesels gespin is, is dit glad en word dit onder meer vir die maak van sykouse, onderklere en voerings gebruik. Die vesels kan egter ook verder verwerk word om 'n growwer tekstuur te verkry, wat weer ŉ wollerige en natuurlike voorkoms daaraan verleen.
Sintetiese vesels word byvoorbeeld dikwels met natuurlike vesels gekombineer en dit word gevolglik meer warmte-isolerend, poreus en ook sagter. Die volgende kombinasies (veselgarings) word algemeen gebruik:
Die gladde sintetiese vesels self kan egter ook tot ander teksture verwerk word. Dit word byvoorbeeld spiraalvormig opgedraai en verhit, waarna dit weer losgedraai word. Daardeur word gekronkelde vesels verkry wat 'n veerkrag het en natuurliker voorkom.
Soorte
Sintetiese vesels word uit verskillende stowwe vervaardig, byvoorbeeld sellulose (verkry uit hout), aminosure (melk), eteen (olie of steenkool) en glikol (steenkool). Almal bestaan egter uit dieselfde basiese boustene, naamlik monomere, wat tot polimere gekombineer word. Uit die polimere word 'n groot verskeidenheid sintetiese vesels vervaardig.
Kunssy
Kunssy word vervaardig uit sellulose, wat onder meer uit hout verkry word. Dit word as 'n halfsintetiese vesel beskou aangesien sellulose uit natuurlike polimere bestaan, en bloot verder verwerk word om sintetiese vesel te verkry.
Rayon kan maklik gekleur en verder verwerk word, en word byvoorbeeld vir die vervaardiging van klerasie, gordyne en selfs ook vir motorbande gebruik. Sellulose kan ook met asynsuur of swaelsuur behandel word om asetaatvesel te verkry. Asetaatvesel word byvoorbeeld vir isolasiemateriaal en onderklere vir vroue gebruik. Kunssy word onder die volgende bekende handelsname verkry:
Nylon
Nylon word uit poliamied vervaardig wat ontstaan by die verbinding van aminosure met koolsure en is 'n volsintetiese vesel. Nylon 66 dui byvoorbeeld aan dat sowel die koolsuur as die aminosuur in die poliamiedverbinding 6 koolstofatome bevat.
Vir die verkryging van nylonpolimere word amino- en koolsure in metanol byeengebring, waartydens nylonsout gevorm word. Die nylonsout het lang molekuulkettings (12 000 tot 20 000 molekules). Die sterkte van die vesel word deur die lengte van die kettings bepaal. Dit moet egter nie te lank wees nie, aangesien dit die smeltpunt van die nylon uitermatig verhoog.
Nylon word in 'n tempo van 16 m/s en 'n temperatuur van 260 °C gespin en daarna tot 5 maal die oorspronklike lengte gerek. Nylon is taamlik vormvas, kleur maklik en het 'n hoë smeltpunt. Die toepassingsmoontlikhede vir nylon is baie uitgebreid en dit word onder meer gebruik vir motorbande, kouse, onderklere, tou, valskerms, seile, nette, en selfs ook vir tandratte, omhulsels, wiele en glyende onderdele.
Poliakrielvesel
Poliakrielvesel word uit poliakrielnitriel vervaardig. Dit word verkry uit koolwaterstowwe (eteen of propeen) of uit stikstofverbindings (ammoniak of blousuur). Dit word by 'n temperatuur van 200 °C gespin en tot 12 maal die oorspronklike lengte gerek.
Suiwer poliakrielvesels kleur nie maklik nie en word met vinielchloried, vinielasetaat of butadieen behandel wanneer kleurstowwe daarby gebruik moet word. Die vesels is baie vormvas en goed bestand teen lig, lug, chemikalieë en mikroörganismes. Bekende poliakrielvesels is onder meer Orlon, Dralon, PAN, Acrilan, Cashmilan, Acribel, Dolan, Leacril en Courtelle.
1973 Suid-Afrikaanse Grand Prix
Die 1973 Formule Een Sewende AA Suid-Afrikaanse Grand Prix het op Saterdag 3 Maart 1973 op die Kyalami Grand Prix-renbaan naby Johannesburg, Suid-Afrika plaasgevind. Dit was die derde wedren van die 1973-kampioenskapseisoen en is deur die Skot Jackie Stewart in sy Tyrrell-Ford gewen.
29ste eeu v.C.
Die 29ste eeu v.C. het geduur van 2900 tot 2801 v.C.
2003 Australiese Grand Prix
Die 2003 Formule Een Australiese Grand Prix is op 9 Maart 2003 in Melbourne, Australië, gehou. Dit was die eerste wedren van die kampioenskapseisoen en is deur David Coulthard in 'n McLaren gewen.
Sintetiese vesels
Poliëstervesel
Poliëstervesel kom baie met nylon ooreen en word uit glikol of koolsuur vervaardig. Dit word by 250 °C gespin en tot ongeveer 5 maal die oorspronklike lengte gerek. Die vesel is goed bestand teen bakterieë, skimmel en vog. Dit kleur egter moeilik en moet teen ŉ redelike hoe temperatuur met kleurstowwe behandel word. Bekende poliëstervesels is Terylene, Dacron, Tergal, Terital, Trevira, Diolen (vroeër bekend as Terlenka), Vestan en Tetoron.
Ander soorte
Vesels wat op kleiner skaal gebruik word, is onder meer PVC-vesel (polivinielchloriedvesel), polipropeenvesel en rekbare vesels soos poliuretaan, asook gemetalliseerde vesels waarby poliëstervesel met aluminium bedek word of andersom, byvoorbeeld waar aluminiumdraad met poliëster bedek word.
Jerry Lee Lewis
Moet nie verwar word met die komediant en humanitêre aktivis, Jerry Lewis nie.
Jerry Lee Lewis (29 September 1935 – 28 Oktober 2022) was 'n Amerikaanse sanger, liedjieskrywer en pianis. Met die bynaam " the Killer", is hy beskryf as "Rock and roll se eerste groot wilde man en een van die mees invloedryke pianiste van die 20ste eeu." Lewis, 'n pionier van rock and roll en rockabilly musiek, het sy eerste opnames gemaak in 1956 by Sun Records in Memphis, Tennessee. "Crazy Arms" het 300 000 kopieë in die Suide verkoop, en sy 1957-treffer "Whole Lotta Shakin' Goin' On" het Lewis wêreldwyd bekend geword. Hy het dit gevolg met die groot treffers "Great Balls of Fire", "Breathless" en "High School Confidential". Sy rock-n-roll-loopbaan het wankel in die nasleep van sy huwelik met Myra Gale Brown, sy 13-jarige niggie een keer verwyder is.
Sy gewildheid het vinnig geërodeer ná die skandaal en met min uitsonderings, soos 'n weergawe van Ray Charles se "What'd I Say", het hy in die vroeë 1960's nie veel sukses op die treffersparade gehad nie. Sy lewendige optredes in hierdie tyd was toenemend wild en energiek. Sy 1964 regstreekse album Live at the Star Club, Hamburg word deur baie musiekjoernaliste en aanhangers in die algemeen as een van die wildste en beste live rock-albums ooit beskou. In 1968 het Lewis 'n oorgang na countrymusiek gemaak en treffers gehad met liedjies soos "Another Place, Another Time". Dit het sy loopbaan weer laat opvlam, en dwarsdeur die laat 1960's en 1970's het hy gereeld die countrymusiek trefferlyste gehaal; Gedurende sy loopbaan van sewe dekade het Lewis 30 liedjies die Top 10 op die Billboard Country en Western Chart bereik. Sy nommer 1 country-treffers sluit in "To Make Love Sweeter for You", "There Must Be More to Love Than This", "Would You Take Another Chance on Me", en "Me and Bobby McGee".
Lewis se suksesse het deur die dekades voortgeduur en hy het sy rock en roll-verlede omhels met liedjies soos 'n weergawe van The Big Bopper se "Chantilly Lace" en Mack Vickery se "Rockin' My Life Away". In die 21ste eeu het Lewis voortgegaan om regoor die wêreld te toer en nuwe albums vrygestel. Sy 2006-album Last Man Standing was sy topverkoper-vrystelling, met meer as 'n miljoen eksemplare wêreldwyd. Dit is gevolg deur Mean Old Man in 2010, nog een van sy topverkoper-albums.
Musiekkritikus Robert Christgau het van Lewis gesê: "Sy dryfkrag, sy tydsberekening, sy besonderse vokale krag, sy onmiskenbare boogie-plus klavier, en sy absolute selfvertroue in die gesig van die leemte maak Jerry Lee die kenmerkende rock en roller."
Denisova-hominien
Die Denisova-hominien of Homo denisova is óf ’n Steentydperk-spesie van die genus Homo óf ’n subspesie van Homo sapiens. Wetenskaplikes het in Maart 2010 die ontdekking aangekondig van ’n vingerbeen van ’n jong vrou wat sowat 41 000 jaar gelede geleef het. Dit is gevind in ’n grot in Siberië wat ook bewoon is deur Neanderdallers en anatomies moderne mense, hoewel DNS-studies getoon het dit verskil van albei dié spesies.
Daaropvolgende studies het getoon die groep het ’n gemeenskaplike oorsprong met Neanderdallers, dat hul woongebied gestrek het van Siberië tot Suidoos-Asië en dat hulle verbaster het met die voorsate van die moderne mens. ’n Vergelyking met Neanderdallers uit dieselfde grot dui op ’n groot mate van verbastering, met die plaaslike Neanderdaller-DNS wat 17% uitmaak van die Denisova-genoom. Daar was ook tekens van verbastering met ’n tot nog toe ongeïdentifiseerde Archaïese menslike linie.
Rick Roberts (akteur)
Rick Roberts (gebore 13 November 1965) is 'n Kanadese akteur en skrywer. Hy is bekend vir sy rolle in die rolprente Man of the Year (2006) en Pontypool (2008), en in die televisiereekse Traders (1996) en An American in Canada (2002).
Anita Garvin
Anita Garvin (11 Februarie 1907 – 7 Julie 1994) was 'n Amerikaanse aktrise. Sy was bekend vir haar rol in die rolprent The Charlatan (1929).
Luke Arnold
Luke Arnold (gebore 31 Mei 1984) is 'n Australiese akteur. Hy is bekend vir sy rolle in die rolprente Broken Hill (2009) en Half Magic (2018), en in die televisiereeks Black Sails (2014).
Neofibularia nolitangere
Neofibularia nolitangere is 'n sponsspesie in die taksonomiese indeling van die Demospongiae (gewone sponse). Die liggaam van die spons bestaan uit kieselnaalde en sponginevesels en is in staat om baie water op te neem.
Die spons behoort tot die genus Neofibularia en tot die familie Desmacellidae. Die wetenskaplike naam van die spesie is die eerste keer geldig gepubliseer in 1864 deur Duchassaing & Michelotti.
Kopdoek
'n Kopdoek (uit die Frans couvre-sjef, "hoof bedek"), ook bekend as 'n bandana, is 'n driehoekige of vierkantige stuk lap vasgemaak om die kop of nek vir beskerming of dekoratiewe doeleindes. Die gewildheid van hoofsluiers wissel deur kultuur of godsdiens, en kan wissel tussen Ortodokse Joodse en Christene, Rooms-Katolieke, Amish- en Moslemmense.
Kopdoeke word ook as hooftooisels gedra deur die Maleiermans by tradisionele geleenthede soos troues (gedra deur die bruidegom) en die pesilat. Hul hooftooisels is beter bekend as tengkolok.
Ozoroa verticillata
Ozoroa verticillata is 'n struik wat aan die familie van mango-agtiges (Anacardiaceae) behoort. Die plant is inheems aan Angola en die Demokratiese Republiek die Kongo.
Andy Anderson (akteur)
Andy Anderson (gebore 18 Julie 1947) is 'n Australiese akteur. Hy is bekend vir sy rolle in die rolprente Robbery Under Arms (1985), Anacondas: The Hunt for the Blood Orchid (2004), en House of Wax (2005).
Ozoroa stenophylla
Ozoroa stenophylla is 'n struik wat aan die familie van mango-agtiges (Anacardiaceae) behoort. Die plant is inheems aan Angola en Zambië.
Dysidea anceps
Dysidea anceps is 'n sponsspesie in die taksonomiese indeling van die Demospongiae (gewone sponse). Die liggaam van die spons bestaan uit kieselnaalde en sponginevesels en is in staat om baie water op te neem.
Die spons behoort tot die genus Dysidea en tot die familie Dysideidae. Die wetenskaplike naam van die spesie is die eerste keer geldig gepubliseer in 1877 deur Hyatt.
1998 Brasiliaanse Grand Prix
Die 1998 Formule Een Brasiliaanse Grand Prix het op 29 Maart 1998 op die Autódromo José Carlos Pace in São Paulo, Brasilië plaasgevind. Dit was die tweede wedren van die kampioenskapseisoen en is deur Mika Häkkinen in 'n McLaren-Mercedes gewen.
Neopelta amphiaster
Neopelta amphiaster is 'n sponsspesie in die taksonomiese indeling van die Demospongiae (gewone sponse). Die liggaam van die spons bestaan uit kieselnaalde en sponginevesels en is in staat om baie water op te neem.
Die spons behoort tot die genus Neopelta en tot die familie Neopeltidae. Die wetenskaplike naam van die spesie is die eerste keer geldig gepubliseer in 1879 deur Schmidt.
Punk in Africa
Punk in Africa, is 'n 2012-meertalige Afrika-dokumentêre historiese punkmusiekfilm wat deur Deon Maas en Keith Jones geregisseer is en deur die regisseur self saam met Jeffrey Brown vervaardig is. Ivan Kadey, Paulo Chibanga, Lee Thomson en Warwick Sony tree in die rolprent op. Die film wentel om die verhaal van die veelrassige punkbeweging binne die politieke en sosiale omwentelinge wat in drie Suider-Afrikaanse lande ervaar word: Suid-Afrika, Mosambiek en Zimbabwe.
Die dokumentêr het sy première op 29 Januarie 2012 in die Verenigde State gehad. Die film het gemengde resensies van kritici ontvang en by baie filmfeeste vertoon. Die filmmusiek wat deur verskeie musiekgroepe regoor Suider-Afrika gedoen is, soos: Suck, Wild Youth, Safari Suits, Power Age, National Wake, KOOS, Kalahari Surfers, The Genuines, Hog Hoggidy Hog, Fuzigish, Sibling Rivalry, 340ml (Mosambiek), Panzer, The Rudimentals (Zimbabwe), Evicted, Sticky Antlers, Freak, LYT, Jagwa Music, Fruits and Veggies, Swivel Foot.
In 2013 is die DVD van die film vrygestel as 'n internasionale weergawe sonder 'n streekskode en met Engelse, Duitse, Spaanse en Portugese onderskrifte vir die Engelstalige oudioweergawe.
Jonker-diamant
Die Jonker-diamant is een van die besonder groot diamante wat nog ooit gevind is.
Mahuta Tāwhiao
Mahuta Tāwhiao (omstreeks 1855 - 9 November 1912) was die derde konings van die Maori's. Hy het van 1894 tot 1912 regeer en was van 1903 tot 1910 lid van die Nieu-Seelandse wetgewende raad.
Jonker-diamant
Dit was ‘n wit steen van 726 karaat, 36,5 mm lank, 38 mm hoog en 25 mm breed. Op daardie tydstip was hierdie diamant, omtrent so groot as ‘n hoendereier, op drie na die grootste diamant wat nog ooit gevind is.
Op 18 Januarie 1934 is die steen vir £70 000 aan Ernest Oppenheimer verkoop. Kort daarna is dit vir £150 000 verkoop aan die diamanthandelaar Harry Winston (1896-1978) van New York. Hy het die steen in 13 dele laat kloof, waarvan die grootste afsnit, bekend as Jonker I, 142,90 karaat weeg. In 1977 is die Jonker I vir $2 259 000 verkoop aan ‘n onbekende persoon wat waarskynlik in Hongkong woon.
Ozoroa pseudoverticillata
Ozoroa pseudoverticillata is 'n struik wat aan die familie van mango-agtiges (Anacardiaceae) behoort. Die plant is endemies aan die Demokratiese Republiek die Kongo.
Mahuta Tāwhiao
Biografie
Mahuta is as Whatiwhatihoe in die Waikato gebore, moontlik in 1854 of 1855. Hy was die oudste seun van koning Tāwhiao en sy eerste vrou, Hera. Tydens sy kinderjare in die 1860's was Nieu-Seeland deur oorlog geteister en sy gesin het in die afgesonderde King Country gaan skuil. Hy het dus min Europese opvoeding gekry, het swak Engels gepraat en was in 'n groot mate 'n tradisionalis.
Hy en sy vrou, Te Marae, het vyf seuns gehad: Te Rata (wat hom as koning opgevolg het), Taipu, Tumate, Tonga en Te Rauangaanga.
Toe sy pa in Augustus 1894 sterf, is Mahuta koning gemaak. Onder sy bewind is die Koningsbeweging se eerste howe geskep, met regters, klerke en griffiere. Teen die eeuwisseling was die Maori's egter verswak: Hulle het min grond gehad en was arm. Deur 'n reeks transaksies met koloniale owerhede, onder meer deur by die wetgewende raad aan te sluit, het Mahuta 'n bietjie invloed oor sy mense herwin, hoewel hy teen die einde van sy lewe baie persoonlike probleme gehad het.
Uraan
Uraan is 'n silwerwit metaalagtige chemiese element in die aktiniede reeks van die periodieke tabel, met 'n atoomgetal van 92. Die chemiese simbool U word aan uraan voorgeskryf. 'n Uraan-atoom het 92 protone en 92 elektrone. 6 van die elektrone is valenselektrone. Die uraankern bevat tussen 141 en 146 neutrone, wat die 6 isotope van uraan bevestig, die algemeenste hiervan is uraan-238 (146 neutrone) en uraan-235 (143 neutrone). Al hierdie isotope is onstabiel en uraan se radioaktiwiteit is redelik swak. Uraan het die tweede hoogste atoomgetal van elemente wat natuurlik voorkom, naas plutonium-244. Uraan se digtheid is omtrent 71% hoër as dié van lood, maar nie so dig soos goud of wolfram nie. In die natuur kom dit in lae konsentrasies voor (min deeltjies per miljoen) in grond, rotse en water, en word kommersieel ontgin uit uraandraende minerale soos uraniniet.
Mahuta Tāwhiao
Biografie
Nadat sy term in die wetgewende raad geëindig het, was hy van 22 Junie 1903 tot 21 Junie 1906 minister sonder portefeulje en lid van die uitvoerende raad. In sy tyd in die wetgewende raad het hy die koningskap aan sy jonger broer Te Wherowhero Tawhiao gedelegeer. Hy is op 9 November 1912 in Waahi oorlede.
Uraan
In die natuur kom uraan voor as uraan-238 (99,284%), uraan-235 (0,711%),%), en baie klein hoeveelhede uraan-234 (0,0058%). Uraan verval stadig deur die uitstraling van 'n alfadeeltjie. Die halfleeftyd van uraan-238 is omtrent 4,47 miljard jaar en vir uraan-235 is dit 704 miljoen jaar, wat dit nuttig maak vir die datering van die Aarde se ouderdom.
Hedendaagse gebruike van uraan baat by die unieke kerneienskappe daarvan. Uraan-235 word geken daarvoor dat dit die enigste splytbare isotoop is wat natuurlik voorkom. Uraan-238 is splytbaar deur vinnige neutrone en is ook fertiel (wat omgeskakel kan word na splytbare plutonium-239 in 'n kernreaktor). 'n Kunsmatige splytbare isotoop, uraan-233 kan geproduseer word vanuit natuurlike torium, wat ook belangrik is vir kerntegnologie. Uraan-235, en tot 'n mindere mate uraan-233, het 'n hoër waarskynlikheid vir spontane kernsplyting as uraan-238 wanneer dit deur stadige neutrone gebombardeer word. Hierdie kernreaksie genereer die hitte in kernreaktore en voorsien die kernsplytingsmateriaal vir kernwapens. Albei gebruike is afhanklik van die beskikbaarheid van uraan om 'n volhoubare kettingreaksie voort te bring. Verarmde uraan (uraan-238) word gebruik in kinetiese energie penetratore en in pantserplate.
Eienskappe
Wanneer uraan gesuiwer word, is dit 'n silwer-wit, swak radioaktiewe metaal, weinig sagter as staal, sterk elektropositief en 'n swak elektriese geleier. Dit is pletbaar, smeebaar en effens paramagneties. Uraanmetaal het 'n baie hoë digtheid, omtrent 70% digter as lood, maar effens minder dig as goud.
Uraanmetaal reageer met byna alle nie-metaal elemente en hul chemiese verbindings, met 'n reaktiwiteit wat verhoog met temperatuur. Soutsuur en salpetersuur los uraan op, maar nie-oksiderende sure val die element baie stadig aan. Indien dit fyn gemaal word, sal uraan met koue water reageer, en in lug word uraanmetaal bedek met 'n donker laag uraanoksied. Uraan in erts word chemies onttrek en omgeskakel na uraandioksied of ander chemiese vorme wat in die industrie gebruik kan word.
Uraanmetaal het drie allotropiese vorme:
Militêr
Uraan word hoofsaaklik in die militêre sektor gebruik in hoë-digtheid penetratore. Hierdie ammunisie bestaan gewoonlik uit 'n verarmde uraan-allooi met 1 tot 2% ander elemente. Met 'n hoë snelheidsimpak sorg die digtheid, hardheid, en vlambaarheid van die projektiel vir die vernietiging van swaar gepantserde voertuie. Tenkpantser en ander verwyderbare voertuigpantser word ook verhard met verarmde uraanplate. Die gebruik van verarmde uraan in wapens na die Persiese Golf- en Balkanoorloë het in politieke en omgewingskringe betwisbaar geraak — die gevolge van uraanverbindings in die grond is vervolgens bevraagteken (sien Golfoorlogsindroom).
Gedurende die einde van die Tweede Wêreldoorlog, die Koue Oorlog, en in 'n mindere mate na dit, was uraan gebruik as 'n bron van kernspytingsmateriaal vir die produksie van kernwapens. Daar was hoofsaaklik twee tipes kernsplytingsbomme gebou: 'n relatief eenvoudige toestel wat uraan-235 gebruik, en 'n meer ingewikkelde meganisme wat uraan-238-afgeleide plutonium-239 gebruik het. Later is 'n meer komplekse en by verre kragtige fusiebom ontwikkel: 'n plutonium gebaseerde toestel in 'n uraan-omhulsel wat veroorsaak dat 'n mengsel tritium en deuterium kernfusie ondergaan.
Siviel
Uraan word in die siviele sektor hoofsaaklik gebruik as 'n bron van brandstof vir kernkragsentrales. Een kilogram uraan-235 kan teoreties ongeveer 80 biljoen joule energie (8 joule) verskaf, met die aanname dat volledige kernsplyting plaasvind, wat 3 000 ton steenkool verteenwoordig.
Kommersiële kernkragaanlegte gebruik tipies brandstof wat verryk is tot ongeveer 3% uraan-235. Die CANDU-reaktor is die enigste kommersiële reaktor wat die vermoë het om onverrrykte uraan te gebruik. Brandstof wat vir die V.S.A. vloot se kernskepe gebruik word is gewoonlik hoogs verryk met uraan-235 (die eksakte waardes is geklassifiseerd). In 'n kweekreaktor kan uraan-238 omgeskakel word in plutonium deur die volgende reaksie: 238U (n, gamma) → 239U -(beta) → 239Np -(beta) → 239Pu.
Een van die groot probleemareas rondom die gebruik van uraan in kernkragtegnologie is die verwydering daarvan. Konvensionele kernreaktore verbruik slegs tussen 1 tot 2% uraanbrandstof.
Voor die ontdekking van radioaktiwiteit was uraan hoofsaaklik gebruik in klein hoeveelhede vir die vervaardiging van geel glas en die verglasing van potte, byvoorbeeld uraanglas en in Fiestaware.
Die ontdekking en isolering van radium in uraanerts (pikblende) deur Marie Curie het aanleiding gegee tot die ontginning van uraan vir radium-ekstraksie, wat gebruik was om naggloeiende verwe vir horlosies en vliegtuigwyserplate te maak. Dit het veroorsaak dat kolossale hoeveelhede uraan vir afvalproduk gelaat is, omdat ongeveer drie ton uraan verwerk moet word vir een gram radium. Hierdie afvalproduk is gestuur na die verglasingsindustrie, wat uraanverglasing goedkoop en volop gemaak het. Afgesien die verglasing in pottebakkerye, het uraanteëlvervaardiging die meeste van die gebruik opgeneem, vanwaar die groen, geel, ligpers, swart, blou, rooi en ander kleure vir gewone badkamer- en kombuisteëls.
Uraan was ook gebruik in fotografiese chemikalieë (veral uraannitraat in die ink), in lampgloeidrade, vir die voorkoms van kunsgebitte, en in die leer- en houtbedrywe as kleurmiddel. Uraansoute word gebruik as 'n bytstof in sy of wol. Uranielasetaat en uranielformaat word gebruik vir elektondigte “kleurmiddels” in elektronmikroskopie, vir die kontras van biologiese eksemplare in ultradun dele en vir die negatiewe klad van virusse, geïsoleerde selorganelle en makromolekules.
Die ontdekking van radioaktiwiteit in uraan het tot die addisionele wetenskaplike en praktiese gebruike van die element gelei. Die lang halfleeftyd van die uraan-238 isotoop (4,51 jaar) word gebruik in die beraming van die vroegste vulkaniese rotse, en vir ander tipes radiometriese datering, wat uraan-lood datering en uraan-torium datering insluit. Uraanmetaal word gebruik vir X-straal teikens wanneer hoë-energie X-strale gemaak word.
Shawn Roberts
Shawn Roberts (gebore 2 April 1984) is 'n Kanadese akteur en vervaardiger. Hy is bekend vir sy rolle in die rolprente X-Men (2000), Resident Evil: Afterlife (2010), Resident Evil: Retribution (2012), en Resident Evil: The Final Chapter (2016).
Uraan
Prehistoriese, natuurlike kernsplyting
In 1972 het die Franse fisikus, Francis Perrin, vyftien antieke en onaktiewe natuurlike kernsplytingsreaktore ontdek in drie afsonderlike ertsneerslae by die Oklo myn in Gaboen, Wes-Afrika. Dit staan gesamentlik bekend as die Oklo-Fossielreaktore. Die ertsneerslag word rondom 1,7 biljoen jaar oud beraam; dit word beweer dat op daardie stadium het uraan-235 omtrent drie persent van die totale uraan op die Aarde beslaan. Die uraan-235 inhoud is hoog genoeg sodat 'n volhoubare kernsplytingskettingreaksie toegelaat is, op voorwaarde dat ander ondersteunende toetande ook bestaan. Die kapasiteit van die omliggende sediment vir die berging van kernafval is deur die V.S.A. se federale regering aangehaal as bewyse vir die lewensvatbaarheid om uitgeputte kernafval by die Yucca Berg Kernafval Repositorium te stoor.
Gebruike voor ontdekking
Die gebruik van uraan in die natuurlike oksiedvorm dateer ten minste uit die jaar 79 n.C. toe dit gebruik was vir die byvoeging van 'n gelerige kleur by keramiek verglasing. Geel glas met 1% uraanoksied is in 1912 gevind in 'n Romeinse villa op Kaap Posillopo in die Baai van Napels, Italië deur R.T. Gunther van die Oxford Universiteit. In die beginjare van die Middeleeue was pikblende onttrek vanuit die Habsburg silwermyne in Joachimsthal, Boheme (nou Jáchymov in die Tseggiese Republiek), en gebruik as 'n kleurmiddel in die plaaslike glasvervaardigingsbedryf. In die vroeë 19de eeu was die wêreld se bekendste bronne van uraanerts eens hierdie myne.
Neopelta perfecta
Neopelta perfecta is 'n sponsspesie in die taksonomiese indeling van die Demospongiae (gewone sponse). Die liggaam van die spons bestaan uit kieselnaalde en sponginevesels en is in staat om baie water op te neem.
Uraan
Ontdekking
Die ontdekking van uraan kan toegeskryf word aan die Duitse chemikus, Martin Heinrich Klaproth. Terwyl hy te werk was in sy ekspertimentele laboratorium in Berlyn in 1789, was Klaproth in staat om 'n gelerige verbinding in neerslagvorm (waarskynlik natriumdiuranaat) te skei deur pikblende in salpetersuur op te los, en die oplossing te neutraliseer met natriumhidroksied. Klaproth het die fout gemaak om aan te neem dat die geel stof 'n oksied van 'n onontdekte element was. Hy het dit met houtskool verhit, 'n swart poeier verkry, en verneem die poeier is die nuut ontdekte metaal op sigself (inteendeel, daardie poeier was 'n oksied van uraan). Hy het die nuutontdekte element na die planeet Uranus vernoem, wat William Herschel ag jaar vantevore ontdek het.
In 1841 het Eugène-Melchior Péligot, 'n professor van Analitiese Chemie aan die Conservatoire national des arts et métiers (Sentrale Skool van Kunste en Vervaardigings) in Parys, die eerste monster uraanmetaal geskei deur uraantetrachloried te verhit met kalium. In 1850 is die eerste kommersiële gebruik van uraan in glas ontwikkel deur Lloyd & Summerfield van Birmingham, Engeland. Uraan was nie juis gevaarlik beskou gedurende die meeste van die 19de eeu nie, wat tot baie gebruike van die element gelei het. Een van daardie gebruike van die oksied was, soos reeds genoem en nie meer 'n geheim nie, die verkleuring van erdewerke en glas.
Antoine Henri Becquerel het in 1896 radioaktiwiteit ontdek deur uraan te gebruik. Becquerel het die ontdekking in Parys gemaak deur 'n monster uraansout, K2UO2(SO4)2, bo-op 'n fotografiese plaat te los wat nog nie blootgestel was nie. Hy het opgemerk die plaat wat in 'n laai gelê het, het ‘mistig’ geraak. Hy het beslis dat 'n vorm onsigbare lig of strale wat deur die uraan uitgestraal is, het die plaat blootgestel.
Kernsplytingsnavorsing
'n Span wat deur Enrico Fermi in 1934 gelei is, het waargeneem dat uraan met neutrone gebombardeer die uitstraling van beta strale produseer (elektrone of positrone; sien betadeeltjie). Die spytingsproduk was eers verkeerdelik gesien as nuwe elemente met atoomgetalle 93 an 94, wat die Dekaan van die Fakulteit van Rome, Orso Mario Corbino, ‘’ausonium’’ en ‘’hesperium’’ onderskeidelik gedoop het. Die eksperimente wat gelei het tot die ontdekking van uraan se vermoë om te splyt (uitmekaar te breek) na ligter elemente en dan die bindingsenergie vry te stel was uitgevoer deur Otto Hahn en Fritz Strassmann in Hahn se laboratorium in Berlyn. Lise Meitner en haar familielid, fisikus Otto Robert Frisch, het in Febuarie 1939 die fisiese verduideliking daarvan gepubliseer, en die proses ‘kernsplyting’ benoem. Gou daarna het Fermi gepostuleer dat die kernsplyting van uraan dalk genoeg neutrone kan vrylaat om 'n kernreaksie te onderhou. Sy hipotese is in 1939 bevestig, en later is daar gevind dat 'n gemiddelde van 2,5 neutrone vrygestel word vir elke splyting van die skaars uraan isotoop, uraan-235. Verdere werk het gevind dat die meer algemene uraan-238 isotoop kan getransmuteer word na plutonium, wat, soos uraan-235, ook splytbaar is deur termiese neutrone. Hierdie ontdekkings het talle lande gelei om aan die werk te spring met die ontwikkeling van kernwapens en kernkrag.
Op 2 Desember 1942, deel van die Manhattan-projek, het 'n ander span wat gelei was deur Fermi die eerste kunsmatige self-onderhoudende kettingreaksie, Chicago Stapel-1 geïnisieer. In 'n laboratorium onder die pawiljoen van Staggveld by die Chicago Universiteit, het hierdie span die regte toestande geskep vir só 'n reaksie deur 360 ton grafiet, 53 ton uraanoksied en 5,5 ton uraanmetaal op te hoop.
Bomme
Twee hooftipes atoombomme was ontwikkel deur die V.S.A. gedurende die Tweede Wêreldoorlog: 'n uraangebaseerde toestel (kodenaam “Little Boy”) met kernmateriaal van hoogs verrykte uraan, en 'n plutoniumgebaseerde toestel (sien Trinity-kernwapentoets en Fat Man) met plutonium afgelei vanaf uraan-238. Die eerste kernwapen wat in 'n oorlog gebruik was, was die uraangebaseerde Little Boy toestel. Dit was oor die Japannese stad Hiroshima op 6 Augustus 1945 gedetoneer. Die ontploffing was ekwivalent aan 12 500 ton TNT, waarvan die rukwind en termiese golf amper 50 000 geboue en 75 000 mense vernietig het. Aanvanklik was dit geglo dat uraan betreklik skaars is, en dat kernvermeerdering voorkom kan word deur al die uraanvoorrade uit te koop, maar in 'n dekade is groot uraanreserwes ontdek in baie plekke regoor die wêreld.
Reaktore
Die X-10 Grafietreaktor by Oak Ridge Nasionale Laboratorium (ORNL) in Oak Ridge, Tennessee, voorheen bekend as die Clinton Stapel en X-10 Stapel, was die wêreld se tweede kunsmatige kenreaktor (ná Enrico Fermi se Chicago Stapel), maar die eerste reaktor wat ontwerp was vir voortdurende bedryf. Die Eksperimentele Kweekreaktor I by die Idaho Nasionale Laboratorium (INL) naby Arco, Idaho het die eerste kernreaktor geword om elektrisiteit te produseer, op 20 Desember 1951. Aanvanklik het hierdie reaktor vier 150-watt gloeilampe laat skyn, maar verbeteringe het uiteindelik die reaktor in staat gestel om krag aan die hele fasiliteit te verskaf (later was die hele dorp Arco se elektrisiteit voorsien deur kernkrag, 'n eerste in die wêreld). Die wêreld se eerste kernkragsentrale op kommersiële skaal, die Obninsk Kernkragsentale in die Sowjetunie, het opwekking begin met reaktor AM-1 op 27 Junie 1954. Ander kernkragsentrales wat gevolg het was Sellafield in Engeland wat opwekking begin het op 17 Oktober 1956 en die Shippingport Atomiese Kragstasie in Pennsilvanië met bedryfstelling op 26 Mei 1985. Kernkrag was die eerste keer vir aandrywing gebruik deur 'n duikboot in die USS Nautilus (SSN-571) in 1954.
Kontaminasie en die Koue Oorlog nalatenskap
Bogrondse kerntoetse deur die Sowjetunie en die V.S.A. in die 1950’s en vroeë 1960’s, en deur Frankryk en Israel in die 1970’s en 1980’s het beduidende hoeveelhede kernafval vanaf uraan dogterisotope regoor die wêreld versprei. Addisionele afval en besoedeling het voorgekom vanaf verskeie kernongelukke.
Uraanmynwerkers toon meer voorvalle van kanker. 'n Oormatige risiko van longkanker tussen die Navajo uraanmynwerkers is gedokumenteer, en skakel nou aan hul beroep. In die V.S.A. is 'n wet, die “Bestraling Blootstelling Kompensasie Wet,” in 1990 deurgevoer wat vereis dat $100 000 vir “medelye betaling” aan uraanmyners met kanker of ander respiratoriese kwale betaal moet word.
Gedurende die Koue Oorlog tussen die Sowjetunie en die V.S.A. is enorme voorrade uraan bymekaargemaak en tienduisende kernwapens was geskep deur verrykte uraan, en gemaakte plutonium vanaf uraan. Sedert die ineenstorting van die Sowjetunie in 1991, word daar beraam dat ongeveer 540 ton hoogs verrykte wapens graaduraan (genoeg om 40 000 kernplofkoppe te maak) gestoor is in fasiliteite met dikwels onvoldoende bewaking in die Russiese Federasie en ander vorige Sowjetstate. Polisie in Asië, Europa en Suid-Amerika het ten minste in 16 gevalle vanaf 1993 tot 2005 gesmokkelde bomgraad uraan- of plutoniumvragte onderskep, die meeste afkomstig vanaf eens Sowjetbronne. vanaf 1993 tot 2005 het die V.S.A. ongeveer $550 miljoen gespandeer vir die beveiliging van uraan en plutonium voorrade in Rusland. Hierdie geld was gebuik vir die verbetering en sekuriteitsverhoging by navorsing- en stoorfasiliteite. Die Scientific American het in Februarie 2006 gerapporteer dat sommige van hierdie fasiliteite se sekuriteit hewig vervalle kettingskakelomheinings beslaan. Volgens 'n onderhoud in die artikel het een van hierdie fasiliteite monsters verrykte (wapengraad) uraan in 'n besemkas gestoor voor die verbeteringsprojek; 'n ander het boekgehou van die kernplofkopvoorraad deur die bewaring van indekskaarte in 'n skoenboks.
30ste eeu v.C.
Die 30ste eeu v.C. het geduur van 3000 tot 2901 v.C.
Uraan
Bioties en abioties
Uraan se gemiddelde konsentrasie in die Aarde se kors is (afhangend van die bron) 2 tot 4 dele per miljoen, of omtrent 40 keer meer volop as silwer. Daar word bereken dat die aarde se kors vanaf die oppervalk tot sowat 25 km afwaarts bevat 1017 kg uraan, terwyl die oseaan dalk ongeveer 1013 kg kan bevat. Die konsentrasie van uraan in grond strek van 0,7 tot 11 dele per miljoen (en tot 15 dele per miljoen in landbougrond, weens die gebruik van fosfaat kunsmis) en die konsentrasie in seewater is 3 dele per miljard.
Uraan is meer oorvloedig as antimoon, tin, kadmium, kwik, of silwer, en is omtrent so volop soos arseen of molibdeen. Uraan word gevind in honderde tipes minerale, wat uraniniet (die mees algemene uraanerts), karnotiet, autuniet, uranofaan, toberniet, en koffiniet insluit. In uraanryke ertse kom beduidende hoeveelhede uraankonsentrasies voor, soos fosfaatklipneerslae, en minerale soos ligniet- en monasietsande (dit word kommersieel herwin vanuit bronne met so min as 0,1% uraan ).
Daar is bewys dat sommige baterieë soos S. putrefaciens en G. metallireducens uraan(VI) kan reduseer tot uraan(IV).
Sommige organismes, soos die korsmos Trapelia involuta of mikroörganismes soos die bakterie Citrobacter, kan konsentrasies uraan absorbeer tot 300 keer hoër as hul omgewing. . Citrobacter spesies absorbeer uranielione wanneer gliserolfosfaat (of ander soortgelyke organiese fosfate) aan hulle gegee word. Na een dag kan een gram bakterieë bekors word met nege gram uranielfosfaatkristalle; dit skep die moontlikheid dat hierdie organismes in biogeneeskunde tot die onbesoedeling van uraan-gekontamineerde water gebruik kan word.
In die natuur vorm uraan(VI) 'n hoogs oplosbare karbonaat komplekse by hoë pH’s (basies). Dit lei tot 'n verhoging in vervoerbaarheid en beskikbaarheid van uraan om vanaf kernafval na grond en ondergrondse water te beweeg, wat kan lei tot gesondheidsgevare. Dit is egter moeilik om uraan in die fosfaatvorm te presipiteer indien oortollige karbonaat teenwoordig is by 'n alkaliese pH. Daar is gevind dat 'n Sphingomonas sp. stam 'n hoë aktiwiteit alkaliese fosfatase kan uitdruk, wat al toegepas is vir die biopresipitasie van uraan in uranielfosfaat spesies vanuit alkaliese oplossings. Die presipitasie vermoë was verhoog deur die fosfatase proteïen in E. coli oormatig uit te druk.
Plante absorbeer sommige uraan vanuit grond. Droë-gewig konsentrasies uraan in plante wissel van 5 tot 60 dele per miljard, en as wat verkry word uit verbrande hout kan konsentrasies tot 4 dele per miljoen bevat. Droë-gewig konsentrasies uraan in voedselplante is tipies laer met een tot twee mikrogram per dag, wat ingeneem word deur dit wat mense eet.
Produksie en ontginning
Uraanproduksie wêreldwyd het in 2006 39 655 ton behaal, waarvan 25% ontgin is in Kanada. Ander belangrike lande wat uraan myn is Australië (19,1%), Kasakstan (13,3%), Niger (8,7%), Rusland (8,6%), en Namibië (7,8%).
Uraanerts word gemyn met verskeie metodes: oopgroef, ondergronds, in situ loging, en deur boorgatmyne. Lae graad uraanerts wat ontgin is in 2006 bevat tipies 0,01 tot 0,25% uraanoksides. Omvangryke ekstaksiemetodes moet toegepas word om metaal van die erts te skei. Hoë graad erts wat gevind word in die Athabasca Kom, Saskatchewan, Kanada kan tot 23% uraanoksiedes op 'n gemiddelde basis bevat. Uraanerts word verbrysel en verwerk tot 'n fyn poeier en dan geloog met óf 'n suur óf 'n alkali. Die uitgeloogde produk word dan onderwerp aan verskeie stappe van presipitering, oplosmiddel ekstraksie, en ioonuitruiling. Die mengsel wat verkry word, genaamd geelkoek, bevat ten minste 75% uraanoksides. Geelkoek word dan gekalsineer om onsuiwerhede van te malingsproses te verwyder voor verdere verwerking.
Kommersiële graad uraan kan geproduseer word deur die reduksie van uraanhaliede met 'n alkalimetaal of 'n alkali-aard metaal. Uraanmetaal kan ook voorberei word deur elektoliese van KU5 of uraantetrafloried, opgelos in 'n gesmelte kalsiumchloried en natriumchloried oplossing. Baie suiwer uraan word geproduseer deur die termiese ontbinding van uraanhaliedes in 'n warm filament.
Bronne en reserwes
Ekonomiese uraanbronne sal vir ongeveer 100 jaar teen die 2006 verbruikingstempo voortbestaan, terwyl dit verwag word dat omtrent dubbel daardie hoeveelheid nog ontdek moet word. Met herverwerking en herwinning kan hierdie reserwes 'n nog vir duisende jare lewer. Daar word beraam dat 5,5 miljoen ton uraanerts reserwes ekonomies ontginbaar is teen US$59/lb, terwyl 35 miljoen ton geklassifiseer word as mineraalhulpbonne (redelike vooruitsigte vir uiteindelike ekonomiese ontginning). 'n Beraamde, bykomende 4,6 miljard ton uraan word gevind in seewater (Japannese wetenskaplikes in die 1980’s het bewys dat die ekstraksie van uraan vanuit seewater deur ioonuitruiling te gebruik is tegnies moontlik).
Neopelta perfecta
Die spons behoort tot die genus Neopelta en tot die familie Neopeltidae. Die wetenskaplike naam van die spesie is die eerste keer geldig gepubliseer in 1880 deur Schmidt.
Uraan
Bronne en reserwes
Uraaneksplorasie neem toe met US$200 miljoen wat wêreldwyd gespandeer is in 2005, 'n 54% toename op die vorige jaar. Hierdie tendens het deur 2006 aangehou, toe eksplorasie-uitgawes tot oor $774 miljoen opgeskiet het, 'n toename oor 250% in vergelyking met 2004.
Australië besit 23% van die wêreld se uraanreserwes, en die wêreld se grootste enkele uraanneerslag is geleë by die Olimpiese Dam Myn in Suid-Australië.
Sommige kernbrandstowwe word verkry vanuit gedemonteerde kernwapens.
Voorraad
In 2005 het sewentien lande gekonsentreerde uraanoksiedes geproduseer, met Kanada (27,9% van die wêreld se produksie) en Australië (22,8%) die wêreld se grootste produsente, asook Kasakstan (10,5%), Rusland (8,0%), Namibië (7,5%), Niger (7,4%), Usbekistan (5,5%), die V.S.A. (2,5%), Argentinië (2,1%), Oekraïne (1,9%) en China (1,7%) wat noemenswaardige hoeveelhede produseer. In Kasakstan neem produksie gedurig toe, en mag selfs die wêreld se grootse produsent raak met 'n verwagte produksie van 12 826 ton vir 2009, in vergelyking met Kanada en Australië se verwagte 11 100 en 9 430  ton onderskeidelik. Daar word geglo dat die beslissende hoeveelheid beskikbare uraan genoegsaam vir ten minste die volgende 85 jaar sal wees, alhoewel sommige studies toon dat onderbelegging in die laat twintigste eeu voorsieningsprobleme in die 21ste eeu kan veroorsaak. Kenneth S. Deffeyes en Ian D. MacGregor het dit uitgewys dat uraanneerslae blykbaar in 'n logaritmiese-normale verspreiding voorkom. Daar is 'n 300-voudige toename in die herwinbare uraanhoeveelhede vir elke tienvoudige toename in die ertsgraad. Dit beteken dat daar is min hoëgraad-erts beskikbaar teenoor direk eweredige laegraad-erts in 'n meerdere mate.
Oksiedes
Gekalsineerde uraan geelkoek wat geproduseer word in baie groot meule bevat 'n verspreiding van uraanoksied spesies in die verskeie vorme wat strek van die mees tot minste geoksideerde toestand. Deeltjies met kort residensie tye in 'n kalsieeroond sal gewoonlik minder geoksideerd wees as dié met langer residensie tye, of deeltjies wat in die skoorsteenskroptoring herwin word. Daar word gewoonlik na 'n uraaninhoud van U3O8 verwys, wat dateer uit die dae van die Manhattan-projek toe U3O8 gebruik was as 'n analitiese chemie standaard vir verslae.
Fase verhoudings in die uraan-suurstof stelsel is redelik kompleks. Die mees geoksideerde toestand van uraan is uraan(IV) en uraan(VI), asook hul twee ooreenstemmende oksiedes wat onderskeidelik uraandioksied (UO2) en uraantrioksied (UO3) heet. Ander uraanoksides soos uraanmonoksied (UO) en uraanperoksied (UO4•2H2O) bestaan ook.
Die mees algemene vorm van uraanoksied is triuraanoktaoksied (U3O8) en UO2. Albei oksied vorme is vastestowwe met 'n lae oplosbaarheid in water, en relatief stabiel oor 'n wye reeks omgewingstoestande. Triuraanoktaoksied is (afhangende van die toestande) die mees stabiele vorm van uraan en is ook die mees algemene vorm wat in die natuur voorkom. Uraandioksied is die vorm wat algemeen as 'n kernreaktorbrandstof gebruik word. By omgewingstemperature sal UO2 geleidelik omskakel in U3O8. Die stabiliteit van uraanoksides maak dit die voorkeur vorm vir uraanberging en verwydering.
Waterige chemie
Soute van al vier uraan oksidasie toestande is wateroplosbaar en word bestudeer in waterige oplossings. Die oksidasie toestande is: U3+ (rooi), U4+ (groen), UO2+ (onstabiel), en UO22+ (geel). 'n Klein hoeveelheid vastestof en halfmetaalverbindings, soos UO en US, bestaan vir die oksidasietoestand uraan(II), maar geen eenvoudige ione kom voor nie. Ione van U3+ maak waterstof vry vanuit water en word dus baie onstabiel beskou. Die UO22+-ioon verteenwoordig die uraan(VI) toestand en kom voor in verbindings soos uranielkarbonaat, uranielchloried en uranielsulfaat. UO22+ vorm ook chemiese komplekse met verskeie organiese chelaat-agente, soos uranielasetaat – die mees algemene vorm.
Kabonate
Die wisselwerking van kabonaat anione met uraan(VI) veroorsaak dat die Pourbaix diagram noemenswaardig gewysig word indien die medium vanaf 'n wateroplossing na oplossing wat karbonaat bevat verander. Terwyl die meerderheid karbonate onoplosbaar in water is, is uraankarbonate soms wel oplosbaar in water. Dit is so omdat 'n U(VI) katioon kan bind met twee terminale oksides en drie of meer karbonate om 'n anioonkompleks te vorm.
Die effek van pH
Wanneer karbonate bygevoeg word, sal uraan omgeskakel word na 'n reeks karbonaatkomplekse indien die pH vermeerder. Een gevolg van hierdie reaksies is die toename in oplosbaarheid van uraan in 'n pH reeks van 6 tot 8  'n verskynsel wat 'n invloed het op die langtermyn stabiliteit van uitgeputte uraandioksied kernbrandstowwe.