cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Mites, Mitologie en gode
Oosterse helde
Op haar aanwysings het hy 'n boot gebou waarin hy die ramp oorleef het. In die Hindoeïsme is daar twee groot mitologiese werke: die Ramajana-epos oor die heldedade van die vors Rama, en die Mahabharata, wat in meer as 100 000 koeplette die stryd verhaal tussen die Pandavas en die Kauravas. ŉ Deel van die Mahabharata, die Bhagavad Gita, is 'n dialoog tussen Ardsjoena, een van die Pandavas, en Krisjna, 'n inkarnasie van die god Wisjnoe, wat hier as Ardsjoena se koetsier optree.
Wanneer Ardsjoena weier om te veg omdat hy verskeie familielede in die vyandige geledere opmerk, oortuig Krisjna hom dat hy tog moet veg: 'n mens kan die liggaam van die dierbare dood, maar nie sy atman (self) nie, omdat dit in 'n ander liggaam terugkeer (reïnkarnasie).
Klassieke godsdiens (algemeen)
Dit is heelwat makliker om die einde van die klassieke godsdiens aan te dui as die begin daarvan. Die klassieke godsdiens het omstreeks 400 n.C. amptelik geëindig toe keiser Theodosius die misterieë van Eleusis verbied het en die Vesta-tempel in Rome vir goed gesluit is.
Die oorsprong van die godsdiens dateer uit die verre verlede van Griekeland, waarskynlik al uit die tyd van die Minoïese beskawing (omstreeks 3000- 1100 v.C.). Verskillende kulture het op mekaar gevolg, talle nuwe gode en kultusvorme het te voorskyn getree, terwyl ander in onbruik geraak het. Bowendien het verskeie vorme van godsdiens altyd naasmekaar bestaan.
Die tragediedigter Aischulos het in die 5e eeu v.C. al begin beweeg in die rigting van ŉ monoteïstiese godsbesef (die idee van net een god), terwyl daar terselfdertyd op die platteland die fetisjisme voorgekom het in die vorm van die verering van ruwe stene (soms meteoriete) en heilige bome. Ondanks die verskeidenheid het die klassieke godsdienste tog ŉ aantal kenmerke wat hulle onderskei van die latere wêreldgodsdienste soos die Christendom.
Kenmerke
Die Griekse en Romeinse godsdienste word in die eerste plek gekenmerk deur die politeïsme (veelgodedom), waarvan daar byna nooit heeltemal afgewyk is nie. nie eens deur die filosowe nie. Die houding van Sokrates was kenmerkend vir die filosowe. Hy het self verkies om van "die goddelike" te praat, maar het hom nietemin by die amptelike kultus gehou. Die houding van Epikoeros is ook opmerklik: hy het 'n suiwer materialistiese verklaring van die heelal voorgestaan, maar het daarnaas 'n aparte plek buite die heelal aan die gode toegeken.
'n Tweede kenmerk van die klassieke godsdiens was die verdraagsaamheid, die gebrek aan dogmatisme omdat daar geen sogenaamde normatiewe geskrifte soos die Bybel of die Koran was nie. Gevolglik kon nuwe godhede en rites van naburige volke voortdurend in die godsdiens opgeneem word, of kon die gode van ander volke met al die bestaande gode geïdentifiseer word. In beginsel was elkeen vry om sy eie godsdienstige voorkeur na te volg.
Die feit dat daar by die Grieke en Romeine geen priesterkaste was nie, het baie hiermee te doen gehad: daar was geen instansie wat die korrektheid van die leer kon kontroleer nie. Teenoor die vryheid in persoonlike opvattings is die kultus van sommige gode as 'n staatsaangeleentheid beskou en kon niemand inbreuk daarop maak nie. Daarom is Sokrates byvoorbeeld aangekla en veroordeel om die gifbeker te ledig omdat hy "nuwe gode ingevoer het", wat as ondermynend vir die staatsbestel beskou is.
Die Romeine het die Christene om 'n soortgelyke rede vervolg. Die vernaamste aanklag teen hulle was dat hulle geweier het om die goddelikheid van die keiser te erken. Die derde kenmerk is die verhouding tussen die mens en die god/gode. Veral by die Romeine was dit in wese 'n kontrak tussen twee partye wat kernagtig uitgedruk is in die formule "do ut des": ek gee sodat jy sal gee. Die gode was almagtig en kon die mens maak of breek: die mens kon sy heil net probeer bepaal deur die guns van die gode met offers te wen.
Die liefde van god tot mens en mens tot god was in die Oudheid 'n onbekende begrip. Angs en eerbied vir die gode was die oorheersende gevoelens. Soms was daar sprake van ironie of goed bedoelde spot, soos wat onder meer blyk uit die blyspele van Aristophanes. Soms is die gode uitgedaag, soos in die beroemde sage van Prometheus, wat vuur by die gode gesteel en aan die mense gegee het. Net enkele sterflinge het die voorreg gehad om 'n soort vertrouensverhouding met 'n godheid te hê: die verhouding wat Homerus tussen Odysseus en Athena geskets het, is daarvan ŉ voorbeeld.
Sedert onheuglike tye het die begrip noodlot al bestaan, maar dit het nie veel troos gebied nie, omdat die noodlot gewoonlik as 'n instrument in die hande van die gode beskou is en nie eintlik as 'n mag wat selfstandig kon optree nie. Die lewensbeskouing waarin die godheid as 'n beliggaming van regverdigheid voorgestel is, het meer perspektief gebied. Die sienswyse word al by Aischulos aangetref en het by latere Hellenistiese filosowe (stoa en neoplatonisme) gelei tot die erkenning van ŉ metafisies ordenende beginsel wat net intellektueel benader kan word.
Sekere strominge was weer minder rasioneel ingestel en het deur middel van eredienste of kultusse (wat as misterieë bekend gestaan het) 'n meer intieme kontak met die gode probeer bewerksteltig. Die misterieë van Eleusis, die orfiek of orfisme ('n kultus rondom die mitiese digter-sanger Orpheus) en die Hellenistiese eredienste, wat deur strominge uit die Ooste beïnvloed is, is hiervan voorbeelde. Die beoefenaars van die kultusse het ook sterk heilsverwagtinge gehad oor die hiernamaals. Die meer filosofiese stroming sowel as die misterieë het 'n groot invloed op die Christendom gehad.
Die Christendom het dit egter met mag en mening bestry, omdat die lewende vorme van religie die opkomende Christendom se grootste mededinger was - 'n groter mededinger as die ingewikkelde mitologieë van 'n verouderde godewêreld.
Griekse godsdiens
Die Griekse godsdiens vorm nie so 'n eenheid soos dit soms voorkom nie. Dit is 'n vermenging van kulture uit verskillende tye en selfs uit verskillende lande. In Homerus (8e eeu v.C.) se Ilias en Odyssee is die elemente die eerste keer in ŉ mate sistematies georden. Homerus se belangrike posisie in die Griekse literatuur het hom met die twee werke verhef tot die religieuse "opvoeder van Griekeland". Die menslike aspek van die gode, die antropomorfisme, kom in sy poësie sterk na vore: hulle het 'n menslike gestalte, al is hulle groter, mooier en sterker as die mense.
Hulle het ook menslike hartstogte en swakhede, maar hulle mag oor die mens en die feit dat hulle onsterflik is, onderskei hulle van die mens. Hulle woon almal op die berg Olimpus op die Peloponnesos. Dit is die hoogste berg in Griekeland en is gewoonlik in newels gehul. Op die berg verwyl hulle hul tyd deur ambrosyn (godespys) te eet, nektar te drink, oor die mens te beraadslaag en onderling te kibbel. Behalwe Olimpus het elke god ook een of meer private woonplek, dikwels oeroue sentra van verering. Homerus het die gode natuurlik nie self uitgedink nie. Sy werk bestaan bloot uit 'n seleksie van ŉ aantal hoofgode uit die groot aantal gode en halfgode wat dikwels op verskillende plekke onder verskillende name deur die Grieke vereer is.
Belangrike gode en hul funksies
Zeus is die voorsitter van die goderaad: hy is beklee met die hoogste gesag sedert hy die bewind van sy vader, Kronos, omvergewerp het. Hy en sy broers Poseidon en Hades, wat onderskeidelik oor die see en die onderwêreld regeer, vorm ŉ soort driemanskap. Zeus self is ŉ hemelgod; hy beskik oor die weerligstraal en die Aegis, die skrikwekkende skild waarmee hy donderslae voortbring. Hy versamel en versprei die wolke, en die jaartye (Horae) is sy kinders, wat hom gehoorsaam. Die adelaar, die bergtoppe en die eik is aan Zeus gewy.
Verder waak hy saam met sy helpsters Themis (geregtigheid) en Nemesis (vergelding) oor die vergaderings en ede van mense. As vader van die gode en mense beskerm hy die familieband. In Olimpia is daar 'n belangrike tempel van Zeus waarin 'n groot standbeeld van hom in goud en ivoor gestaan het. Die beeld is deur die beeldhouer Phidias (omstreeks 500 v.C.) gemaak. Die Olimpiese Spele is ook ter ere van hom by die tempel gehou. Zeus se suster en vrou, Hera, was volgens Homerus baie jaloers.
Haar belangrikste rol was die van beskermvrou van die huwelik en geboorte. Sy het 'n tempel in Argos gehad. Aphrodite was die godin van die liefde wat met Hephaistos, die god van vuur, getroud was. By latere digters en filosowe (byvoorbeeld Lucretius) tree Aphrodite sterk op die voorgrond as die beliggaming van kosmiese harmonie en skoonheid. Apollo was die mees Griekse van al die gode. As god van harmonie en ritme het hy na musiek en digkuns omgesien en as leier van die nege muses opgetree.
Hy was ook in besit van die lier en die lourierkrans. Apollo het ook siekte en gesondheid oor die mens en die dier beskik. Sy belangrikste funksie was die van orakelbewaarder. Sy heiligdom in Delphi, waar die Pythiese priesteres bo die dampe uit 'n rotsspleet in sy naam gespreek het, is die nawel van die wêreld genoem en was tot ver buite die Griekse wêreld beroemd as die orakel van Delphi. Die priesterkollege van Delphi was 'n magtige liggaam wat deur middel van orakels 'n groot invloed op die politiek van Griekeland uitgeoefen het.
Die groot tempelskatte van Delphi was die oorsaak van menige "heilige oorlog". Apollo se suster Artemis was net soos hy ongetroud. Sy was ŉ natuurgodin wat saam met haar skare nimfe in die bosse en velde gejag het. Sy is die beskermer van geboorte, die jeug en maagdelikheid en ook die godin van die jag. Die godin Pallas Athena (die meisie van Athena) was by uitstek ŉ ernstige en slim godin. Sy het haar roem in groot mate te danke gehad aan die opkoms van die stad Athene, wat onder haar beskerming was en waar die Parthenon aan haar gewy was. Volgens sommige verhale was sy die dogter van Zeus.
Sy is as personifikasie van sy verstand uit sy voorkop gebore, en daarom was sy ook die beskermer van alle hoër trappe van menslike aktiwiteit: stadsbou, ambagte, wysheid en wetenskap. Sy is deur die uil vergesel, en die olyfboom, wat die grondslag gevorm het van die Griekse ekonomie, was aan haar gewy. Ander gode wat op Olimpus gewoon het, was Ares, die god van oorlog, Hephaistos, die god van smede en ambagslui, en trouens ook die skinker van die gode, en Hermes, die god van handel en verkeer en van diewe.
Hy was ook die boodskapper van die gode en het die siele van gestorwenes na die onderwêreld begelei. Die godin Iris was ook 'n boodskapper van die gode en die personifikasie van die reënboog.
Homerus se invloed op die godsdiens
Die godewêreld soos Homerus dit in die Ilias en Odyssee beskryf het, het 'n geweldige groot invloed op die latere Griekeland uitgeoefen. Die Griekse nasionale bewussyn is daardeur versterk omdat dieselfde gode nou in beginsel in al die stede vereer is, al was daar plaaslike verskille in belangrikheid. Bowendien het sy voorstelling van die gode met hulle menslike eienskappe in groot mate daartoe bygedra dat die primitiewe angs vir die goddelike afgeneem het.
Dit het ook bygedra tot die totstandkoming van die klassieke skoonheidsideaal wat die digters en die beeldende kunstenaars tot sulke groot hoogtes aangespoor het. Homerus se voorstelling van die gode het egter nie daarin geslaag om ander vorme van godsdiens in Griekeland heeltemal te verdring nie, aangesien die Homeriese kultuur ook sterk sosiaal en plaaslik bepaal is. Die godehuishouding op Olimpus was 'n weerspieëling van die aristokratiese maatskappy in die deel van Griekeland waar Homerus gewoon het, met ander woorde die eilande in die toniese See en die kus van Klein-Asië.
Die streek was destyds die welvarendste en verligte gebied. Die gewone boer op die vasteland - die kern van Griekeland was altyd agraries- het min voeling met Homerus se wêreld gehad en kon nie daarby aansluiting vind nie. Sy wêreld het bestaan uit die wisseling van die seisoene, vrugbaarheid en dood en die tradisies van sy voorvaders. Die twee wêrelde het selde in konflik verkeer. Daar het eerder 'n wisselwerking en assimilasie plaasgevind, wat ŉ hoogtepunt bereik het in die bloeityd van die stadstaat, die polis, in die 5e eeu v.C. Die staat het die amptelike kultus bepaal en beheer.
In Athene het die fees van die Panatheneers die godsdienstige hoogtepunt van die jaar gevorm. Tydens die fees het alle vrye burgers in ŉ optog na die Akropolis gegaan met 'n nuwe kleed vir die houtstandbeeld van Pallas Athena. Daarnaas het talle kultusgemeenskappe en ou gebruike egter bly bestaan.
Ouer lae in die Griekse godsdiens
Voorouerverering het van oudsher af 'n belangrike plek ingeneem. Dit blyk uit die praalgrafte van die Miceense beskawing (omstreeks 1600- 1100 v.C.) en die idole (klein afgodsbeelde) wat in grafte uit ŉ nog vroeër tyd op die Griekse eilande gevind is. Heelwat later is daar nog geskenke soos ornamente, voedsel en gebruiksartikels in die grafte van gestorwenes geplaas omdat daar geglo is dat hulle siele die aarde as bose geeste bewandel het, en dat hulle wraak kon neem op intieme familielede, en selfs 'n hele streek, as daar nie voldoende respek aan hulle betoon is nie.
In Athene is daar jaarliks 'n fees, die Anthesteria, 'n soort Allersieledag, gehou. Die Grieke het geglo dat die gestorwenes hulle ou woonplekke op die dag opgesoek het en het hulle daar onthaal. Die plaaslike helde (heroïese figure) het besondere verering onder die gestorwenes geniet en is soms selfs met een van die Olimpiese hoofgode geïdentifiseer. Amphiaraos van Argos, een van die oorspronklike Argonoute en 'n siener, is byvoorbeeld later Zeus Amphiaraos genoem. (Die Argonoute was die vyftig helde wat onder leiding van Jason in opdrag van Pelias met die Argo na Aia (Kolchis) gevaar het om die Goue Vlies te gaan haat).
Daar is ook gevolg dat die siele van vermoordes hulle naasbestaandes aangespoor het om hulle dood te wreek. Dit het gelei tot die voorstelling van die Erinues, wraakgodinne in die vorm van voëls met menskoppe. Op die platteland was die verering van voorwerpe soos ruwe stene en bome vir 'n lang tyd belangrik. In Dododa het 'n heilige eik beroemd geword as 'n orakelplek en woning van Zeus. Talle gode is aanvanklik in dierlike gedaante vereer.
Tekens daarvan is nog in die klassieke tyd gevind toe die onderskeie diere as metgeselle en simbole van die onderskeie gode opgetree het. Die dolfyn en die wolf het byvoorbeeld aan Apollo behoort en die perd aan Poseidon. Die herdersgod Pan uit Arkadië, een van die mees afgeleë streke, is in die klassieke tyd steeds met bokpote en horings voorgestel. Die verband tussen die diere en die gode kan ook uit die name afgelei word: "uilogige Athena" en "koei-ogige Hera".
Een van die belangrikste gode, Dionusos, die god van vegetasie, veldvrugte en bedwelmende drank, is in sy kultus veral voorgestel as ŉ bok of stier. Die verering van Dionusos het sy oorsprong in die noorde gehad en het in die tyd na Homerus algemeen in Griekeland geword, hoewel die kultus op sommige plekke met teenstand begroet is weens die vermeende ondermynende aard daarvan. In Attika was die kultus besonder groot. Aanvanklik was daar talle vegetasiegode, wat meestal vroulik was.
Die oudste en algemeenste vegetasiegod was Moeder Aarde self (Gè of Gaia). Haar rol en take is egter in groot mate deur talle sogenaamde "spesialisgodinne" oorgeneem. Elke stadium in die ontwikkeling van die gewas het sy eie beskermgodin gehad, terwyl sommige vrugte ook elk 'n eie godin gehad het. Die godhede het nie elk 'n eie gestalte en persoonlikheid gehad nie, maar is geheel en al met hulle funksie geïdentifiseer, wat in hulle name tot uitdrukking gekom het: Wasdom, Bloei, Oes.
Demeter, die godin van die vrugbaarheid en die landbou, het egter wel 'n eie persoonlikheidswêreld gehad (haar naam het waarskynlik "Moeder Aarde" beteken). Sy en haar dogter Kore of Persephone het saam 'n belangrike heiligdom in Eleusis op die grens van Attika gehad, waar daar jaarliks Eleusiniese misterieë gehou is. Daar is min bekend oor die misterieë, omdat dit 'n geheim was en 'n swaar straf die een sou tref wat nie-ingewydes daaroor sou inlig. Hierdie heilige kultusse het later deel van die Atheense staatsgodsdiens geword.
Persephone is deur Hades na die onderwêreld ontvoer, waar sy die helfte van die jaar as sy vrou moes woon. Dit is egter wel bekend dat daar garsdrank gedrink is en dat spele wat met Demeter verband gehou het, opgevoer is. Die deelnemers is ook 'n beter lot in die hiernamaals belowe. Die inisiasie van nuwe lede het in Athene plaasgevind en het uit rituele reiniging, ŉ tydperk van vas en offers bestaan. As 'n boeregodin het Demeter aanvanklik net so min soos Dionusos op Olimpus tuisgehoort. In die 6e eeu v.C. het die toestand egter verander toe haar kultus tot die amptelike Atheense kultus verhef is.
Kultus
Offers was die algemeenste manier van kommunikasie met die gode en ook die belangrikste aspek van die kultus. Daar was bloedige en nie-bloedige offers: die nie-bloedige offers het gewoonlik bestaan uit die eerste opbrengste van die oes (vrugte, brood asook geskenke en spysoffers), wat die godheid en die vereerder saam geëet het. Olie en wyn kon nie aan die aardgode geoffer word nie, moontlik omdat hierdie produkte nog nie bekend was toe die kultusse ontstaan het nie.
Olie en wyn is egter sa am met melk en heuning aan gestorwenes geoffer. Elke keer as daar wyn gedrink is, is 'n plengoffer (drankoffer) aan die god gemaak. Offerdiere moes ook geen gebreke gehad het nie: wit diere is aan die Olimpiese gode geoffer en swart diere aan die gode van die aarde. Die altaar was essensieel vir die kultus en het op heilige grond gestaan. By die altaar was daar dikwels ook 'n godebeeld en soms ŉ tempel. In die Oudheid is tempels meestal van hout gebou, maar later ook van marmer.
Die marmertempels was die grootste prestasie van die Griekse boukuns en toon tot vandag die hoogtepunt in die Griekse argitektuur. Die tempel was letterlik die god se woning en die publiek het selde, soms net een keer per jaar, toegang daartoe gehad. Die geskenke wat na die tempel gebring is, en die baie beelde het dit soos 'n museum laat lyk. Die rituele spele en liedere was ŉ ander belangrike onderdeel van die kultus. Optogte is gehou met die doel om die landerye en die vrugbaarheid van die vee te bevorder.
Moraal
Die ou Grieke was oor die algemeen versigtig in hulle daaglikse handel en wandel. Te veel geluk kon die gode byvoorbeeld jaloers maak en daarom was dit gevaarlik. Hubris (verwaandheid), wat beteken het dat 'n mens sy menslike beperkings oorskry het, was 'n sonde wat altyd gestraf is. Die volgende twee spreuke het die Griekse moraal kernagtig saamgevat: "niks in oormaat nie" (meden agan) en "ken jouself" (gnoothi seauton).
AI het 'n mens nie besef dat hy 'n misstap begaan het nie, kon die gode hom hard straf, soos duidelik blyk uit Sophokles se drama Oidipus, Die orfisme, wat in die 7e en 6e eeu v.C. ontstaan het, was ŉ godsdienstige stroming waarin daar probeer is om onsekerheid uit die mens se lewe te weer. Die halfmitiese sanger Orpheus is as die grondlegger beskou.
Die stroming het in verskeie opsigte 'n spesiale rol vervul, aangesien dit die eerste kultus was met 'n uitgewerkte heilsleer en voorstellings van ŉ hiernamaals, en ook die idee van sielsverhuising (metempsigose) verkondig het. Die siele van mense wat 'n rein en asketiese lewe gelei het, kan na 'n aantal wedergeboortes van die ellende van die liggaamlike lewe verlos word en tot hul goddelike oorsprong terugkeer. Ongelowiges het in 'n soort hel beland, wat aanvanklik as 'n groot modderpoel beskou is.
n die klassieke voorstelling van Homerus was daar wel 'n onderwêreld, waar Hades en sy vrou, Persephone, geregeer het en waar al die siele vergader het. Die morele element het egter hier ontbreek: ai le siele, die goeies en die slegtes, het in die onderwêreld beland. Net vir sommige gunstelinge van die gode was daar plek op die eilande van die geluksaliges (Elysiese velde) gereserveer. In die orfisme is die Olimpiese godewêreld op die agtergrond geskuif, terwyl die noodlotsgod in, Moira, die kringloop van geboortes beheer het, en Persephone en haar regters die lot van die siele beslis het.
Hoewel die orfisme tydens die klassieke tyd eintlik net 'n klein sekte was, het dit 'n groot invloed op filosowe soos Pythagoras en Plato gehad en deur middel van hulle ook op die latere tyd.
Verval
Die politieke verval van die stadstate in die 4e eeu v.C. het ook gelei tot die disintegrasie van die Griekse godsdiens, omdat die godsdiens gesentreer het om die kultus wat die staat beheer het. Toe die staat in duie stort, het verskillende uiteenlopende standpunte sterk na vore getree. Aan die een kant het die rasionalistiese tendense, waar die filosofie die plek van die teologie oorgeneem het, toegeneem. Die godsbegrip het steeds meer abstrak geword, terwyl die mitologie en die antropomorfisme opsy geskuif is.
Aan die ander kant het die invloed van die mistieke godsdienste soos die van Dionusos en die orfisme toegeneem, terwyl misteriekultusse uit die Ooste, soos die kultus van Isis uit Egipte en die van Astarte uit Fenicië, ook ingevoer is, Aesculapius, ook bekend as Asklepios, wat in Homerus se tyd bloot 'n held was, het ook ŉ toenemend belangriker rol begin speel as die god wat wonderwerke verrig en mense genees het. Sy kultus is in 421 v.C. in Athene ingevoer, terwyl Epidaurus later ŉ perlgrimsoord geword het. Die opkoms van die godin Tyche (Fortuin) in die 4e eeu v.C. is simbolies van die politieke en geestelike onsekerheid tydens die Laat-Klassieke tydperk.
Romeinse godsdiens
In die Romeinse godsdiens word daar twee hooftydperke onderskei: die tydperk van die koningskap (tot omstreeks 500 v.C.), waarin daar geen invloede van buite in die godsdiens was nie, en die tyd van die republiek (omstreeks 500-30 v.C.), toe Griekse en Etruskiese elemente die godsdiens binnegedring het. Daarna het keiser Augustus (30 v.C.-14 n.C.) hervormings deurgevoer om die tradisies te vernuwe en te versterk, maar selfs hy kon nie keer dat Rome uiteindelik in die Hellenistiese beskawing opgegaan het nie.
Koningstyd
Min gegewens is bekend oor die geskiedenis van die koningstyd, maar aangesien die kultus uiters behoudend van aard was, kan die godsdiens van die tyd redelik maklik gerekonstrueer word. Dit was nugterder en minder kleurryk as die Griekse godsdiens. Opvallend baie gode, wat elk ŉ duidelik omlynde funksie maar nie almal 'n eie persoonlikheid gehad het nie, is vereer. Die eerste, tweede en derde ploeëry, die saai, die eg, en die skoffelwerk, kortom, alle fasette van die boerdery, het onder die beskerming van 'n eie godheid gestaan.
Die groeistadia van die kind het ook almal onder die beskerming van godhede gestaan: So het Ossipago, die "beenverharder", byvoorbeeld na die ontwikkelende beenstelsel omgesien. Die lare en penate (huisgode) het 'n belangrike rol gespeel in die huislike lewe van die Romeine. Elke familie het sy eie lare gehad (die gees van die stamvader aan wie daar geoffer is). Die lare is ook vereer waar die paaie gekruis het of aan die grens van grondeiendom (die Mariakapelle in Italië is 'n regstreekse uitvloeisel van die gebruik).
Die penate was huisgode wat oor die besittings en voorrade van die familie gewaak het. Elke man het sy eie genius (beskermende gees) en elke vrou haar Juno (Romeinse godin) gehad wat saam met hom of haar gebore is en gesterf het. Dit was hulle lewensgees wat tot die bonatuurlike verhef is. Betreklik min amptelike gode is in die staatskultus vereer, Die belangrikste god was Jupiter, wat dieselfde funksie vervul het as die Griekse Zeus. Sy vrou, Juno, was die beskermer van die vroue, Mars, wat aanvanklik eintlik 'n vegetasiegod was, het later hoofsaaklik die god van oorlog geword.
Quirinus se funksie was verwant aan die van Mars, maar minder krygslustig. Verder was daar die tweekoppige Janus, wat oor poorte en ingange gewaak het, en Vesta, die godin van die haard, in wie se heiligdom die vlam van die stad altyd aan die brand gehou is. Nie die hoofgode, die huis- of die veldgode is aanvanklik in menslike gedaante vereer nie, Die kultus het, net so os by die Grieke, om die offer gesentreer. Offergawes, veral die aan die huisgode, was dikwels uiters eenvoudig, soos wat dit waarskynlik in die oeroue tye moes gewees het: die eerste opbrengste van die oes, koeke en brode van primitiewe graansoorte, en so meer. Daarenteen was die rituele gebede wat met die offers gepaard gegaan het, baie uitgebrei en van wee die argaïese taalgebruik later dikwels onverstaanbaar.
Ugyen Wangchuck
Ugyen Wangchuck (Dzongkha: ཨོ་རྒྱན་དབང་ཕྱུག, Wylie: o rgyan dbang phyug; 11 Junie 1862 – 26 Augustus 1926) was van 1907 tot 1926 die eerste koning van Bhoetan, of Druk Gyalpo ("Draakkoning"). In sy leeftyd het hy groot pogings aangewend om die land te verenig en die vertroue van sy volk te wen.
Mites, Mitologie en gode
Koningstyd
By die groter offer rituele van die staat is 'n vark, 'n ram en ŉ stier gewoonlik saam geoffer, veral op die groter Romeinse feeste soos Ambarvalia, 'n landboufees wat in die lente gehou is. Sulke plegtig hede het dikwels gepaard gegaan met 'n lustratio, 'n ritueel waarvolgens offers in 'n prosessie om of deur die plek waar die seën van die gode afgesmeek is, rondgedra is. Die belangrikste lustratio het een keer elke vyf jaar tydens die sogenaamde lustrum plaasgevind.
Die sensus van die hele bevolking van Rome is tydens die geleentheid op die Marsveld geneem. Ander bekende feeste was onder meer die lupercalia (15 Februarie) en die saturnalia (17 Desember). Tydens eersgenoemde fees het die mans. wat in bokvelle geklee was, al die vroue wat hulle teëgekom het, geslaan (waarskynlik 'n argaïese gebruik wat ontstaan het uit die verjaging van wolwe). Die saturnalia was 'n soort karnaval waarop slawe deur hulle meester bedien is en waar geskenke uitgeruil is. Net soos die huisheer (pater familias) die godsdienstige plegtighede gelei het, het die koning (later die konsu ls) as die hoogste priester van die staat opgetree.
Ugyen Wangchuck
Lewe
Hy was die seun van die 10de penlop van Trongsa, Jigme Namgyel. Nadat Namgyel die 48ste Druk Desi geword het, het hy die 17-jarige Ugyen as die 23ste penlop van Paro aangestel. Ugyen was skaars 21 toe sy pa dood is en hy het hom daarna bewywer om die mag in die land onder hom te vestig.
Mites, Mitologie en gode
Koningstyd
Die ses Vestaalse maagde moes die vlam van die stad in die tempel van Vesta aan die brand hou. Hulle het groot aansien geniet en allerlei voorregte gehad, deur byvoorbeeld in 'n rytuig te kon rondry, iets wat net die keiserin later kon doen. Hoë eise is egter ook aan hulle gestel: hulle moes in streng afsondering leef en wanneer hulle maagdelikheid geskend is, kon hulle in opdrag van die pontifex maximus lewend begrawe word. Hulle dienstydperk het 30 jaar geduur en hulle is meestal al voor hul 10e lewensjaar ingelyf.
Ugyen Wangchuck
Lewe
Hy het die monargie in 1907 gestig nadat hy deur ’n vergadering van geestelikes, amptenare en aristokratise families as koning gekies is. Teen daardie tyd was hy eintlik al 10 jaar lank die land se werklike leier.
Mites, Mitologie en gode
Koningstyd
Sommige heilige genootskappe, onder meer die van die 20 fetiales, was nog ouer as die priesterkolleges. Die fetiales was in beheer van buitelandse betrekkinge en het amptelik oorlog verklaar. Die salii (springers of dansers) het aan die begin van elke jaar wilde oorlogsdanse om die stad uitgevoer terwyl hulle gesing het, waardeur hulle skadelike invloede afgeweer het.
Republiek
Toe die verbinding tussen Rome en die omliggende state aan die einde van die koningstyd en die begin van die republiek (omstreeks 500 v.C.) nouer geword het, is die godsdiens ook daardeur beïnvloed. Nuwe gode so os die handwerkgodin Minerva uit die naburige Falerii, en Diana, ŉ woudgodin wat met die Griekse Artemis ooreengestem het, is aanvaar. (Minerva is gou met Pallas Athena, wat uit Griekeland ingevoer is, gelyksgestel.) Die meeste nuwe gode was van Griekse oorsprong.
Ugyen Wangchuck
Lewe
Bhoetan se eerste koning is in 1926 oorlede toe hy 64 was. Sy seun Jigme Wangchuck was 23 toe hy sy pa opvolg.
Mites, Mitologie en gode
Republiek
In die begin van die 5e eeu v.C., toe Rome deur ŉ hongersnood geteister is, het die boeke gelas dat die Griekse god in Demeter, haar dogter Kore en Dionusos in die godsdiens van Rome opgeneem moet word. Die gode is toe gelykgestel met die Romeinse vegetasiegode Ceres, Libera en Liber. Twee eeue later het 'n pesepidemie daartoe aanleiding gegee dat die kultus van Aesculapius uit Epidaurus ook na Rome gebring is. Sy simbool, die heilige slang, het na sy aankoms op die eiland in die Tiber geswem en hom daar gevestig, waarop die pes inderdaad opgehou het.
Ander Griekse godhede wat in Rome herleef het, was Herakles, die handelsgod Mercurius (=Hermes) en die tweeling Castor en Pollux. Die lectisternia (godemaaltyd) was 'n tipiese verskynsel in die republiek. Die godebeelde is om ŉ tafel geplaas en van voedsel en drank voorsien. Dit het dikwels gepaard gegaan met 'n supplicatio, 'n bedetog waartydens al die tempels in die stad besoek is. Veral tydens die Tweede Puniese Oorlog (218-201 v.C.). 10e Hannibal Rome bedreig het, het dergelike bedetogte die vorm van grootskaalse boetedoening aangeneem, waartydens besondere groot vee-offers gebring is.
Een keer, in 216 v.C., is daar selfs mense geoffer: 'n Galliese en ŉ Griekse paar is tydens die geleentheid lewend begrawe. Aan die ander kant het die Romeinse nugterheid lank weerstand gebied teen die meer ekstatiese aspekte van die ingevoerde misteriegodsdienste. Toe die misterieë van die orfisme in die vorm van bacchanale (feeste vir Bacchus, die Romeinse weergawe van Dionusos) in doodgewone drinkpartye ontaard het, het die senaat ingegryp en daar is in 186 v.C. 'n verbod daarop geplaas. Nie die Oosterse towenaars of die bacchanale kon egter lank uit die Romeinse godsdiens geweer word nie.
Keiser Augustus
Die hervormings van keiser Augustus (30 v.C. tot 14 n.C.) het 'n tweeledige doel gehad. Aan die een kant is dit geïnspireer deur 'n romantiese strewe om die voorvaderlike godsdiens en gebruike in ere te herstel. Die strewe het ook in sommige poësiewerke uit die tyd na vore gekom, onder andere Horatius se Carmen Saeculare en Vergilius se nasionale epos, Aeneïs, wat die voorgeskiedenis van Rome in Latium weergegee het.
Augustus het nie minder nie as 82 tempels laat restoureer, en 'n besondere nuwe tempel vir sy lieflingsgod Apollo op die Palatynse heuwel laat bou. homself en sy nakomelinge met goddelike waardigheid beklee. Sy oom, Julius Caesar, is tot god verklaar. Augustus het homself as pontifex maximus laat benoem, en sy verreikendste hervorming was die verheffing van sy genius tot staatsgodheid.
Dit het op die duur gelei tot die goddelike verering van die regerende keiser self, die laaste ontwikkeling wat die klassieke godsdiens uit eie geledere beleef het. In die tyd was die Romeinse wêreld, veral die stede, al taamlik sterk onder die invloed van die Hellenisme. Net op die platteland het die ou rites sterk bly staan en kon dit ook nie heeltemal deur die opkomende Christendom verdring word nie.
Latrunculia apicalis
Latrunculia apicalis is 'n sponsspesie in die taksonomiese indeling van die Demospongiae (gewone sponse). Die liggaam van die spons bestaan uit kieselnaalde en sponginevesels en is in staat om baie water op te neem.
Die spons behoort tot die genus Latrunculia en tot die familie Latrunculiidae. Die wetenskaplike naam van die spesie is die eerste keer geldig gepubliseer in 1886 deur Ridley & Dendy.
Regadrella peru
Regadrella peru is 'n sponsspesie in die taksonomiese indeling van die glassponse (Hexactinellida). Die spons lewe in die diepsee. Die skelet van die spons bestaan uit spikula van kiesel.
Die spons behoort tot die genus Regadrella en tot die familie Euplectellidae. Die wetenskaplike naam van die spesie is die eerste keer geldig gepubliseer in 1990 deur Tabachnick.
Kibara-suikerbos
Die Kibara-suikerbos (Protea kibarensis) is 'n blomdraende struik wat hoort tot die bekende Protea genus. Die plant is inheems aan die Demokratiese Republiek die Kongo, Malawi, Tanzanië en Zambië. In Engels staan die plant bekend as Kibara Sugarbush.
Latrunculia wellingtonensis
Die spons behoort tot die genus Latrunculia en tot die familie Latrunculiidae. Die wetenskaplike naam van die spesie is die eerste keer geldig gepubliseer in 2002 deur Alvarez, Bergquist & Battershill.
Günter Neuhold
Günter Neuhold (2 November 1947) is 'n Oostenrykse dirigent.
Neuhold is gebore in Graz, en het die Universität für Musik und darstellende Kunst Graz bygewoon, en in 1968 'n meestersgraad aan die instelling verwerf. Hierna het hy onder Franco Ferrara in Rome, en onder Hans Swarowsky in Wene, gestudeer.
Neuhold was hoofdirigent van die Theater Dortmund. Hy het verskeie pryse gewen, wat insluit:
Neuhold was vanaf 1981 tot 1986 musiekdirekteur van die Teatro Regio di Parma. Hy het ook gedien as hoofdirigent van die Orchestra Sinfonica "Arturo Toscanini". Neuhold was van 1986 tot 1990 hoofdirigent en musiekdirekteur van die Koninklike Vlaamse Filharmonie, tans bekend as die Antwerpense Simfonieorkes. Hy was ook van 1989 tot 1995 algemene musiekdirekteur van die Badische Staatskapelle en het vanaf 1995 tot 2002 gedien as hoofdirigent van die Bremer Philharmoniker. Gedurende hierdie tydperk was hy ook musiekdirekteur van die Theater Bremen. Hy is sedert 2008 hoofdirigent en artistieke direkteur van die Bilbao Orkestra Sinfonikoa (BOS; Bilbao Simfonieorkes). In April 2010 het die orkes aangekondig dat Neuhold se kontrak vir 'n verdere drie jaar verleng word. Met ingang 2022 is hy artistieke direkteur en hoofdirigent van die Siprus Simfonieorkes.
Neuhold het opnames gemaak vir plaatetikette soos Naxos, Brilliant Classics en Bella Musica. Hierdie opnames sluit die tweede van slegs twee opnames van die oorspronklike 1904-weergawe van Puccini se Madame Butterfly, Bruckner: Simfonie No. 4, Bach se Mattheuspassie en 'n lewendige opname van Wagner se Der Ring des Nibelungen in.
Manetho
Manetho (of Manethon; Grieks: Μανέθων, Manethōn of Μανέθως, Manethōs) was ’n historikus en priester van Antieke Egipte wat tydens die Ptolemeïese Tydperk omstreeks die 3de eeu v.C. geleef het.
Hans Rosbaud
Biografie
Rosbaud is gebore in Graz. As kinders het hy en sy broer Paul saam met hul moeder, wat onderrig in klavier gegee het, opgetree. Hy het voortgegaan om musiek te studeer aan die Hoch Konservatorium in Frankfurt onder Bernhard Sekles (komposisie) en Alfred Hoehn (klavier).
Manetho
Hy het die Aegyptiaca ("Geskiedenis van Egipte") geskryf. Sy werk is van groot belang vir Egiptoloë en word dikwels as verwysing gebruik om die chronologiese volgorde vas te stel van die farao's se regeringstye. Die vroegste en enigste verwysing na Manetho se Aegyptiaca wat behoue gebly het, is die Joodse historikus Josephus in sy werk Teen Apion.
Hans Rosbaud
Biografie
Rosbaud se eerste professionele aanstelling het in 1921 gekom as musiekdirekteur van Mainz se nuwe Musiekskool, wat die dirigeer van munisipale simfoniekonserte ingesluit het. In 1928 het hy die eerste hoofdirigent van die Hessischer Rundfunk Simfonieorkes (later die Hr-Sinfonieorchester of Frankfurt Radio-simfonieorkes) van Frankfurt geword. Gedurende die 1920's en 1930's het hy verskeie premières van die werke van Arnold Schoenberg en Béla Bartók gedirigeer. Gedurende die bewind van die NSDAP (Duits: Nationalsozialistische Deutsche Arbeiterpartei) is sy vryheid om nuwe musiek aan te bied beperk. In 1937 word hy algemene musiekdirekteur van die stad Münster. In 1941 het Rosbaud dieselfde posisie in Strasbourg aan die hoof van die Orchestre philharmonique de Strasbourg beklee. Gedurende die oorlogsjare het Rosbaud doelbewus 'n lae profiel gehou en enige politieke uitsprake vermy. Dit is met goeie rede gedoen: sy broer Paul was 'n spioen vir die Geallieerdes. Hy het hulle gehelp het om onder meer inligting te verkry oor die Duitse regering se vordering met die ontwikkeling van 'n atoombom.
In 1945 is Rosbaud deur die Amerikaanse besettingsmag aangestel as musiekdirekteur van die Münchense Filharmoniese Orkes. In 1948 het sy kontrak met die orkes afgeloop, aangesien die stadsvaders die orkes se repertorium in 'n konserwatiewe rigting wou stuur. Daardie jaar het Rosbaud die eerste hoofdirigent geword van die Suidwes-Duitse Radio-simfonieorkes (SWR Simfonieorkes) in Baden-Baden, waar hy vir die res van sy lewe gewoon het. In 1954 het hy die eerste uitvoering van Schoenberg se opera Moses und Aron gedirigeer; hierdie uitvoering is uitgereik op 'n 1957-kommersiële opname vir Philips. Hy het die SWR Simfonieorkes gereeld na kontemporêre musiekfeeste begelei, soos by Donaueschingen. Hy het van 6 tot 8 Desember 1962 sy verblyf van ses weke as inwonende dirigent van die Chicago Simfonieorkes afgesluit met uitvoerings van Schumann se Klavierconcerto, met Eugene Istomin voor die klavier, en Mahler se Negende Simfonie. Hy is minder as 'n maand later op 29 Desember in Lugano, Switserland oorlede.
Erkenning
Gramophone het onlangs opgemerk dat Rosbaud "een van die onbesonge helde van middel-20ste-eeuse musiek was, wat ... deeglik voorbereide uitvoerings en premières van die wydste moontlike repertorium gegee het". In Fanfare het Peter J. Rabinowitz beweer dat "Rosbaud se kuns groter was as dié van omtrent enige van sy tydgenote, behalwe miskien Leonard Bernstein, Hermann Scherchen, en Leopold Stokowski. Rosbaud word waarskynlik die beste onthou vir sy uitvoerings van Mahler en Bruckner se musiek, sy werk saam met die Tweede Weense Skool... en veral sy toewyding aan die na-oorlogse avant-garde repertorium. Maar hy was ook 'n wêreldklas vertolker van Mozart (sy uitvoerings in Aix-en-Provence in die 1950's van Mozart se operas word vandag hoër geag as die bekendste Busch-opnames van Glyndebourne)—en hy was ook 'n voorstander van vroeër musiek (hy het Gluck se Orfeo ed Euridice en Rameau se Platée opgeneem). Wat meer opvallend is, is dat hy in staat daartoe was om sy eie unieke stempel af te druk op sy uitvoerings van hierdie komponiste se werke." Rosbaud was 'n hoogs gekultiveerde en belese man, en het sy intellektuele belange met mekaar afgewissel. Deur homself in diens te stel van die musiek wat hy gekies het om uit te voer, het hy die respek afgedwing van talle noemenswaardige komponiste van die 20ste eeu. Prominent in sy nalatenskap is opnames van die musiek van Bruckner, Mahler, Strawinski en Pierre Boulez. Hy was 'n onvermoeide voorstander van kontemporêre musiek, en was nou verbonde aan Karl Amadeus Hartmann. Hy het onder andere die premières van Hartmann se opera Simplicius Simplicissimus en sy Tweede en Vierde Simfonieë gedirigeer.
Manetho
Lewe en werk
Manetho was waarskynlik ’n priester van die songod, Ra, by Heliopolis en ook ’n kenner van die kultus van Sarapis (’n afleiding van Osiris en Apis).
Die Aegyptiaca was waarskynlik sy grootste en beslis sy belangrikste werk. Dit is in drie volumes verdeel en chronologies gerangskik, en sy verdeling van die farao's in verskillende dinastieë was innoverend. Hy het nie die term in die moderne sin (na aanleiding van bloedlyne) gebruik nie, maar ’n nuwe dinastie begin telkens wanneer hy die een of ander onderbreking gevind het in geografie (die 4de Dinastie van Memphis; die 5de Dinastie van Elephantine) of genealogie. Hy het telkens na ’n farao verwys as "die seun van" die vorige farao om "kontinuïteit" aan te dui.
Regadrella phoenix
Die spons behoort tot die genus Regadrella en tot die familie Euplectellidae. Die wetenskaplike naam van die spesie is die eerste keer geldig gepubliseer in 1880 deur Schmidt.
Angela Lansbury
Dame Angela Brigid Lansbury, DBE (16 Oktober 1925 tot 11 Oktober 2022) was ’n Brits-Iers -Amerikaanse aktrise en sangeres wat in die teater, op televisie en in rolprente te sien was. Haar loopbaan strek oor sewe dekades en sy het internasionaal beroemd geraak.
Severn
Die Severn (Wallies: Afon Hafren), in Engels dikwels ook die River Severn genoem, is met sowat 354 km die langste rivier in Engeland en Wallis. Dit ontspring naby die dorpie Llanidloes teen 'n hoogte van 610 m op die Plynlimon, die hoogste bergtop in die Kambriese Gebergte van Sentraal-Wallis, en digby die grens tussen die graafskappe Ceredigion en Powys. Die Severn vloei daarna deur Shropshire, Worcestershire en Gloucestershire, met die county towns of administratiewe setels Shrewsbury, Worcester en Gloucester langs sy oewer. Vanaf die motorbrug Second Severn Crossing tussen Severn Beach in Suid-Gloucestershire en Sudbrook in Monmouthshire word na die rivierloop algemeen as die Severnmonding (Severn Estuary) verwys. Die rivier mond daarna in die Kanaal van Bristol uit wat op sy beurt deel uitmaak van die Keltiese See en sodoende die wyer Atlantiese Oseaan.
Angela Lansbury
Haar eerste rolprentrolle was in Gaslight (1944) en The Picture of Dorian Gray (1945). In die musiekteater het sy in 1966 bekend geraak vir haar hoofrol in die Broadway-musiekstuk Mame, waarvoor sy ’n rits pryse gewen het. Sy sal ook veral onthou word vir die TV-reeks Murder, She Wrote (1984–1996).
Lansbury het ’n ere-Oscar gekry en het vyf Tony's, ses Golden Globes en ’n Olivier-prys gewen. Drie biografieë is oor haar geskryf.
Severn
Die Severn het 'n opvanggebied van 11 419 km2, met die Vyrnwy, Clywedog, Teme, Warwickshire Avon en Stour as sy belangrikste takriviere. 'n Gemiddelde afloop van 107 m³/s naby Apperley in Gloucestershire maak van die Severn die grootste rivier in Engeland en Wallis ten opsigte van watervloei.
Penlop van Trongsa
duimnael|220px|Die mees onlangse penlop van Trongsa.
Penlop van Trongsa (Dzongkha: ཀྲོང་གསར་དཔོན་སློབ་, Wylie: Krong-gsar dpon-slob), ook genoem penlop van Chötse (Dzongkha: ཆོས་རྩེ་དཔོན་སློབ་, Wylie: Chos-rtse dpon-slob), is ’n Bhoetanese titel wat gewoonlik gaan aan die land se kroonprins. Die mees onlangse titelhouer is koning Jigme Khesar Namgyel Wangchuck – hy het dit gekry toe hy die kroonprins was. Hoewel die huidige regmatige troonopvolger sy seun, Jigme Namgyel Wangchuck, is, word die titel gehou vir die amptelik aangewese opvolger, wat deur die koning (of Druk Gyalpo, "Draakkoning") verander kan word. Die regerende Druk Gyalpo kan ook die titel behou of dit ná sy kroning aan ’n ander persoon gee.
Penlop is ’n titel wat min of meer ooreenstem met "provinsiale goewerneur" of "hertog". Die Huis van Wangchuck het die titel penlop van Trongsa gehad voordat die land ’n monargie geword het. Daar was oorspronklik penlops vir elk van die land se nege provinsies, maar hulle is onder die 12de penlop van Trongsa, Ugyen Wangchuck, gekonsolideer toe hy in 1907 die eerste koning van Bhoetan word.
Vitex ferruginea
Die boom se FSA-nommer is 659. In Engels staan die boom bekend as Plum Fingerleaf.
Huis van Wangchuck
Die Huis van Wangchuck (དབང་ཕྱུག་རྒྱལ་བརྒྱུད་; Wylie: Dbang-phyug Rgyal-brgyud) regeer sedert Bhoetan se hereniging in 1907 oor die land. Voor die hereniging het die Wangchuck-familie oor die distrik Trongsa regeer. Hulle het eindelik die mag van ander streekheersers oorgeneem en die guns van die Britse Ryk gewen. Ná die vereniging van die mag is die 12de penlop van Trongsa, Gongsar Ugyen Wangchuck, gekies as Druk Gyalpo (die "Draakkoning") en het hy die koningshuis gestig. Die amp "Druk Gyalpo" is buite die land meer algemeen bekend as "koning van Bhoetan".
Die Wangchuck-dinastie het onder sy eerste twee monarge betrekkinge met Brittanje en Indië opgebou. Die derde, vierde en vyfde (huidige) monarge het die land op die pad na demokrasie, desentralisasie en ontwikkeling geplaas.
Geskiedenis
duimnael|306px|Stamboom van die Wangchuck-dinastie Daar was al vyf konings van Bhoetan. Hulle is:
Die opkoms van die Huis van Wangchuck is diep gewortel in die historiese politiek van Bhoetan. Tussen 1616 en 1907 het verskeie administratiewe, godsdienstige en streekmagte om die beheer van Bhoetan meegeding. In dié tyd is faksies deur Tibet en Brittanje beïnvloed en gesteun. Eindelik is die penlop van Trongsa (’n erflike titel), Ugyen Wangchuck, in 1907 deur ’n vergadering van burgers gekies as die eerste Druk Gyalpo.
Oorsprong
In 1616 het ’n lama van die Ralung-klooster in Tibet, Ngawang Namgyal (1594-1651), na Bhoetan gekom en begin om die politieke struktuur te wysig. Ondanks teenstand van Tibet het hy die nuwe titel Shabdrung Rinpoche aangeneem en homself gevestig as heerser oor ’n stelsel van wêreldlike en godsdienstige administrateurs. Onder sy teokratiese dubbelregeringstelsel het die Druk Desi, of wêreldlike leier, die administrasie beheer en die Je Khenpo, of geestelike leier, die godsdienssake. Ná die dood van Namgyal in 1651 het ’n al hoe ondoeltreffender sentrale regering gelei tot die de facto-disintegrasie van die amp van Shabdrung. Hy is deur reïnkarnasies opgevolg.
Sy eerste opvolgers – sy seun (1651) en stiefbroer (1680) – is effektief deur die Druk Desi en Je Khenpo beheer totdat die mag verder versplinter is deur die skepping van verskeie Shabdrung-inkarnasies – wat verteenwoordigend was van spraak, gees en liggaam. Toenemend sekulêre streekheersers (penlops en dzongpons) het om mag meegeding te midde van ’n burgeroorlog oor die Shabdrung en invalle deur Tibet en die Mongoolse Ryk.
Die penlops van Trongsa en Paro, en die dzongpons van Punakha, Thimphu en Wangdue Phodrang was veral belangrike figure in die mededinging om streekoorheersing.
Die penlop van Trongsa het Sentraal-Bhoetan bestuur en die mededingende penlop van Paro Wes-Bhoetan. Die dzongpons het die gebiede om hul onderskeidelike dzongs beheer. Omdat die penlop van Paro ’n streek bestuur het met winsgewende handelsroetes, het dié pos die onderwerp van mededinging geword onder die aristokratiese families.
duimnael|links|280px|Koning Ugyen Wangchuck ontvang die orde van ridderkommandeur van die [[Orde van die Britse Ryk.]] Hoewel Bhoetan deur die 19de eeu oor die algemeen goeie betrekkinge met beide Tibet en Brits-Indië gehad het, het die uitbreiding van Britse mag aan Bhoetan se grense en Tibettaanse aanvalle in die Brits-Indiese staat Sikkim politieke magte in die land verdeel tussen pro-Brits en pro-Tibettaans. Hierdie tydperk van intense mededinging tussen Wes- en Sentraal-Bhoetan, tesame met eksterne invloede uit Tibet en veral Brittanje, het toestande geskep vir die opgang van die penlop van Trongsa.