cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Dans van die flamink
Dans van die Flamink is ’n Afrikaanse rolprent wat in 1974 deur Kavalier Films uitgereik is. Ivan Hall was die regisseur.
Genre
Die rolprent is ’n avontuurdrama.
Storielyn
Alex, ’n grootwildjagter, raak verlief op Agnes, ’n gesofistikeerde blondine, maar sy los hom vir ’n ryk, ouer man. Drie jaar later reis dié man Afrika binne op ’n geheime sending saam met Agnes, nou sy eksvrou. Sy gaan saam omdat sy graag die jagter wil terughê. Hy het haar egter nie vergewe nie en vry na Patrys, ’n vrou wat sy liefde vir die buitelug deel. Terwyl die twee vroue meeding om Alex se hart, speel ’n ander drama hom af op ’n nabygeleë berg, wat deur die plaaslike inwoners as vervloek beskou word.
Valsmispel
Die Valsmispel (Vangueriopsis lanciflora) is 'n boom wat voorkom in Ovambo in die noorde van Namibië asook in Angola, Botswana, Demokratiese Republiek die Kongo, Malawi, Mosambiek, Tanzanië, Zambië en Zimbabwe.
Die boom groei in sanderige bosveld, dikwels op klipperige plekke. Die boom lyk baie soos die Wildemispel.
Die boom se FSA-nommer is 704.
Carmen
Carmen is 'n opera van die komponis Georges Bizet (1838–1875). Die opera het vier bedrywe en handel oor ’n Spaanse sigeunerin genaamd Carmen. Die libretto (teks) is deur Henri Meilhac en Ludovic Halévy geskryf, en is op 'n novelle van Prosper Mérimée gebaseer. Die eerste opvoering het op 3 Maart 1875 in Parys (in die Opéra-Comique) plaasgevind.
Die verhaal
Carmen is 'n sigeunerin wat in 'n fabriek werk. Sy raak op 'n soldaat genaamd Don José verlief, wat haar ook liefkry. Hy is egter reeds aan iemand anders verloof. Later verlaat hy die weermag en die meisie aan wie hy verloof was vir Carmen. Terwyl hulle saam wegloop, is hulle vir 'n rukkie gelukkig. Carmen raak egter op 'n bulvegter, genaamd Escamillo, verlief en hul paaie skei. Een dag terwyl Carmen na 'n stiergeveg kyk, wag Don José haar in en probeer haar oorreed om na hom terug te kom. Sy weier volstrek en hy steek haar dood. Hy is met afgryse gevul oor wat hy gedoen het. In die laaste toneel staan die huilende Don José met haar liggaam in sy arms en sing "Ma Carmen adorée!". My geliefde Carmen!
Kippie Moeketsi
Kippie ‘Morolong’ Moeketsi (1925-1983) was 'n Suid-Afrikaanse jazz musikant wat die saxofoon bespeel het. Moeketsi was in Johannesburg gebore en was die jongste van vier broers wat elk 'n instrument bespeel het.
Morolong is in 1983 na jare se oormatige gebruik van alkohol oorlede. Die Newtown-jazzklub, Kippies, wat by die "Market Theatre" in Johannesburg geleë is, is na hom vernoem.
Faith Domergue
Faith Domergue (16 Junie 1924 – 4 April 1999) was 'n Amerikaanse aktrise. Sy was bekend vir haar rolle in die rolprente Where Danger Lives (1950), It Came from Beneath the Sea (1955), This Island Earth (1955), en Voyage to the Prehistoric Planet (1965).
Timothy Laurence
Viseadmiraal Timothy James Hamilton Laurence (gebore 1 Maart 1955) is die tweede eggenoot van prinses Anne van die Verenigde Koninkryk. Laurence was van 1986 tot 1989 die stalmeester van koningin Elizabeth.
Hy is in Camberwell, Suid-Londen, gebore as die seun van Guy Stewart Laurence en Barbara Alison Laurence (gebore Symons). Hy en prinses Anne is in Desember 1992 in die Kerk van Skotland in Ballater, naby Balmoral-kasteel, getroud. Die Kerk van Skotland laat geskeides toe om weer te trou, anders as die Kerk van Engeland.
Die egpaar woon tans in Buckingham-paleis en in die landelike Gatcombe Park.
Nolan Gerard Funk
Nolan Gerard Funk (gebore 28 Julie 1986) is 'n Kanadese akteur en vervaardiger. Hy is bekend vir sy rolle in die rolprent Berlin, I Love You (2018) en in die televisiereekse Glee (2009), Awkward. (2011), en Counterpart (2017).
Norma Donaldson
Norma Donaldson (8 Julie 1928 – 22 November 1994) was 'n Amerikaanse aktrise. Sy was bekend vir haar rolle in die rolprente Across 110th Street (1972), 9 to 5 (1980), House Party (1990), en Poetic Justice (1993).
Capitanium
Die Capitanium is ’n chronostratigrafiese etage sowel as ’n geologiese tydsnede in onderskeidelik die sisteem en periode Perm (epog/serie Guadalupium). Dit verwys dus na ’n tydperk sowel as die gesteentes wat in dié tydperk gevorm het.
Die etage/tydsnede was van sowat 265,1 tot 259,8 miljoen jaar gelede. Dit is voorafgegaan deur die Wordium en gevolg deur die Wuchiapingium.
Naam en definisie
Die Capitanium is genoem na die Capitan Reef in die Guadalupe-berge in Texas, VSA. Dit is ook waar die tipeligging voorkom. Die basis van die etage word gedefinieer deur die eerste voorkoms van die Conodonta Jinogondolella postserrata en die bokant deur die eerste voorkoms van die Conodonta Clarkina postbitteri postbitteri.
Verhoudinge van koolstofisotope in mariene kalksteen het ’n toename tot gevolg gehad van die δ13C-waarde in die seewater tydens die Capitanium, en dus ’n wêreldwye afkoeling van die klimaat. Dit het gelei tot die uitsterwing van verskeie spesies in warm water. Dié uitwissing dui die oorgang aan van die Capitanium na die Wuchiapingium, oftewel tussen die Guadalupium (Middel-Perm) en Lopingium (Laat Perm).
Louise Sorel
Louise Sorel (gebore 6 Augustus 1940) is 'n Amerikaanse aktrise. Sy is bekend vir haar rolle in die rolprent Airplane II: The Sequel (1982) en in die televisiereekse Days of Our Lives (1965), Star Trek (1966), en Santa Barbara (1984).
Bantoevolke
Individuele Bantoegroepe bestaan vandag uit miljoene mense. Onder hulle is die Ndebele en Shona van Zimbabwe met 14,2 miljoen mense; die Luba van die Demokratiese Republiek van die Kongo met meer as 13,5 miljoen mense; die Zoeloes van Suid-Afrika met meer as 10 miljoen mense; die Sukuma van Tanzanië met sowat 8 miljoen mense en die Kikuyu van Kenia met meer as 6 miljoen mense. Hoewel net sowat 5 miljoen mense Swahili as hul moedertaal praat, word dit deur sowat 100 miljoen mense in Suidoos-Afrika as ’n lingua franca gebruik. Dit is ook een van die amptelike tale van die Afrika-unie.
Etimologie
Die woord "Bantoe" beteken in bepaalde Bantoetale "mense" en is ’n meervoud van die woord "Moentoe" ("mens"). Omdat "Bantoe" reeds ’n meervoudsvorm is, is dit verkeerd om van "Bantoes" te praat. Daar is sowat 650 Bantoetale, hoewel dit soms moeilik is om tussen tale en dialekte te onderskei – Ethnologue gee 535 tale aan.
Oorsprong en verspreiding
Moderne navorsing plaas die proto-Bantoetuisland in Wes-Afrika naby die hedendaagse suidwesgrens van Nigerië en Kameroen omstreeks 4 000 jaar gelede (2000 v.C.) en beskou die Bantoetale as ’n tak van die Niger-Kongo-taalfamilie. Dié siening bied ’n oplossing vir dabatte in die 1960's weens mededingende teorieë deur Joseph Greenberg en Malcolm Guthrie, en is ’n verfyning van Greenberg se teorie. Geskoei op uitgebreide vergelykings, insluitende van nie-Bantoetale, het Greenberg gemeen proto-Bantoe, die hipotetiese oertaal van die Bantoe, toon sterk ooreenkomste met ’n groep tale wat in Suidoos-Nigerië gepraat word. Hy het voorgestel die Bantoetale het oor honderde jare van daar af oos- en suidwaarts versprei. Guthrie se argument dat die tale van ’n sentrale punt af in alle rigtings versprei het, is onwaarskynlik bewys met navorsing oor leenwoorde vir diere- en landboubegrippe en in die groter Niger-Kong-taalfamilie.
Dit is onduidelik wanneer presies die verspreiding van Batoesprekers begin het, hoewel die hipotese op sowat 4 000 jaar gelede (2000 v.C.) dui. Teen 3 500 jaar gelede (1500 v.C.) het Bantoesprekende gemeenskappe wat wes getrek het, die groot Sentraal-Afrikaanse reënwoud bereik, en teen 2 500 jaar gelede (500 v.C.) die savannas in die suide in wat nou die Demokratiese Republiek Kongo, Angola en Zambië is. Nog ’n stroom migrasie, na die ooste, het teen 3 000 jaar gelede (1000 v.C.) ’n groot nuwe bevolkingsentrum naby die Groot Mere van Afrika gevestig, waar ’n ryk omgewing ’n digte bevolking moontlik gemaak het.
Bewegings deur klein groepe van die Groot Mere na die suidooste was vinniger, met die aanvanklike nedersettings wat wyd versprei was naby die kus en langs riviere. Die eerste groepe het teen 300 n.C die hedendaagse KwaZulu-Natal aan die kus van Suid-Afrika bereik, en teen 500 n.C. die hedendaagse Limpopo.
Nongoma
Nongoma is 'n klein dorp, en die setel van die Nongoma Plaaslike Munisipaliteit, in die noordooste van KwaZulu-Natal, Suid-Afrika. Dit lê sowat 300 km noord van Durban en 56 km van Ulundi, die hoofstad van Zululand. Die dorp het in 2011 'n bevolking van 7 629 gehad. Die R618-streeksroete gaan deur die dorp.
Bantoevolke
Oorsprong en verspreiding
Voor die verspreiding van landbouvolke, insluitende die Bantoesprekers, was Afrika suid van die ewenaar bewoon deur Neolitiese jagter-versamelaars. Sommige van hulle was die voorouers van proto-Khoisan-sprekende volke, wie se moderne jagter-versamelaars- en taalafstammelinge die Khoikhoi en San die droé streke om die Kalahari bewoon. Die Hadza- en Sandawe-bevolkings van Tanzanië is die ander moderne jagter-versamelaarsafstammelinge van hierdie proto-Khoisansprekende volke.
Nongoma
Geskiedenis
Die dorpie het ontstaan toe 'n magistraatskantoor in 1887 hier gestig is. Die plaaslike naam is kwaNongoma (die plek van die wiggelaar). Die wiggelaar verwys na koning Zwide, hoof van die Ndwandwe.
Bantoevolke
Oorsprong en verspreiding
Oor ’n tydperk van baie eeue is die meeste jagter-versamelaars deur inkomende Bantoesprekende gemeenskappe verdryf en opgeneem, sowel as deur ander volke in Noordsentraal- en Oos-Afrika. Ná hul migrasie uit hul aanvanklike tuiste in Wes-Afrika het Bantoesprekers ook in Oos-Afrika volke van Afro-Asiatiese (hoofsaaklik Koesjitiese) en Nilo-Sahariese (hoofsaaklik Nilotiese en Soedannese) oorsprong teengekom. Dié tale se terminologie dui daarop dat die Bantoemigrante beeste van hul nuwe Koesjitiese bure aangeskaf en die gebruik om koeie te melk by hulle geleer het. Latere interaksies tussen die Bantoe- en Koesjitiese volke het ook gelei tot Bantoegroepe met aansienlike Koesjitiese bloed, soos die Tutsi van die Groot Mere-gebied; asook kultuur- en taalinvloede, soos die Herero van Suider-Afrika.
Nongoma
Distrik
Die distrik is 2 180 km2 groot en gemengde boerdery word beoefen.
Bantoevolke
Oorsprong en verspreiding
In die kusstreke van Oos-Afrika het nog ’n gemengde Bantoegemeenskap ontwikkel deur kontak met Arabiese en Persiese Moslemhandelaars. Die Swahili-kultuur wat uit dié wisselwerking gespruit het, bevat baie Arabiese en Islamitiese invloede wat nie in die tradisionele Bantoekultuur waargeneem word nie, en die Swahili het baie Afro-Arabiese lede. Ook hul taal bevat baie Arabiese leenwoorde.
Tussen die 14de en 15de eeu het Bantoesprekende state in die Groot Mere-gebied begin ontstaan. Die Monomotapa-konings het die beroemde Groot-Zimbabwe-kompleks aan die Zambezi gebou – dit was ’n beskawing wat vandag die Shona genoem word. Van die 16de eeu af het al hoe meer state onder die Bantoevolke ontstaan. Dit is waarskynlik vanweë digter bevolkings (wat tot meer gespesialiseerde afdelings op arbeids- en militêre gebied gelei en migrasie moeiliker gemaak het), asook toenemende wisselwerkings met Chinese, Europese, Indonesiese en Arabiese handelaars aan die kus, tegnologiese ontwikkelings in ekonomiese bedrywighede en nuwe tegnieke vir die politiek-spirituele beskouing van koninklikes as die bron van nasionale mag en gesondheid.
Yolene Donlan
Yolande Donlan (2 Junie 1920 – 30 Desember 2014) was 'n Amerikaanse aktrise. Sy was bekend vir haar rolle in die rolprente Turnabout (1940), Expresso Bongo (1959), en The Adventurers (1970), en in die televisiereeks Brian Rix Presents ... (1960).
Godfrey Gao
Godfrey Gao (22 September 1984 - 27 November 2019) was 'n Kanadese akteur. Hy is bekend vir sy rolle in die rolprente The Mortal Instruments: City of Bones (2013), Love Is a Broadway Hit (2017), The Jade Pendant (2017), en The Wedding Bible.
Melmoth
Melmoth is 'n dorp in die ooste van Suid-Afrika, in die provinsie van KwaZulu-Natal. Die dorp is in 1888 gestig en genoem na Melmoth Osborn. Melmoth is omtrent 200 km vanaf Durban. Wattelbome word op groot skaal in die omgewing geplant sodat die bas in 'n fabriek verwerk kan word. Die fabriek is in 1926 gebou.
Arleen Sorkin
Arleen Sorkin (gebore 14 Oktober 1955) is 'n Amerikaanse aktrise, skryfster, en vervaardiger. Sy is bekend vir haar rol in die televisiereeks Days of Our Lives (1965).
Changhsingium
Die Changhsingium is die laaste chronostratigrafiese etage sowel as geologiese tydsnede van onderskeidelik die sisteem en periode Perm. Dit verwys dus na ’n tydperk sowel as die gesteentes wat in dié tydperk gevorm het.
Die tydperk was van sowat 254,2 tot 252,1 miljoen jaar gelede. Dit is voorafgegaan deur die Wuchiapingium en gevolg deur die eerste etage/tydsnede van die Trias, die Indusium.
Naam en definisie
Die Changhsingium is genoem na die Chinese stad Chángxīng, en dit is ook waar die tipeligging van die etage voorkom. Die basis word gedefinieer deur die eerste voorkoms van die Conodonta Clarkina wangi en die bokant deur die eerste voorkoms van die Conodonta Hindeodus parvus.
Die einde van die Changhsingium val saam met die Perm-Trias-uitwissing, die grootste massauitwissing in die geskiedenis van die aarde.
Kingston, Norfolk
Kingston is die hoofstad en grootste stad van die eilandnasie Norfolkeiland, 'n Australiese oorsese grondgebied.
Victor Garber
Victor Garber (gebore 16 Maart 1949) is 'n Kanadese akteur. Hy is bekend vir sy rolle in die rolprente The First Wives Club (1996), Titanic (1997), en Argo (2012), en in die televisiereeks Alias (2001).
Sault Ste. Marie, Michigan
'''Sault Ste. Marie''' is hawestad en grenspos in die deelstaat Michigan geleë aan die suidelike oewer van die St. Marysrivier. Aan die oorkant van die rivier is die stad Sault Ste. Marie, Ontario. Die sluise tussen die Bowemeer en Huronmeer is hier geleë in die St. Marysrivier tussen die twee stede.
Geskiedenis
Alhoewel die Franse reeds hier teenwoordig was in 1618, was Jacques Marquette die eerste persoon wat hier gevestig geraak het in 1668. Die Verenigde State het die gebied in 1820 bekom nadat Generaal Lewis Cass met die plaaslike Indiane onderhandel het.
NG gemeente Philippolis
Die NG gemeente Philippolis is die negende oudste gemeente in die Nederduitse Gereformeerde Kerk se Vrystaatse Sinode.
Konsulent
duimnael|regs|180px|Ds. [[Andries Adriaan Louw|A.A. Louw was as predikant van die NG gemeente Fauresmith Philippolis se eerste konsulent.]]
As konsulent van Philippolis was hy vir dié gemeente in sy vormingsjare 'n besonderse krag en 'n bron van raad. Onder sy bekwame leiding is die jong gemeente se huishoudelike sake soos die beroep van 'n eerste leraar, die verkryging van 'n kerkgebou en pastorie, die kiesing van 'n eerste kerkraad ensovoorts in orde gebring. Ds. Louw het sonder uitsondering die kerkraadsvergaderings kom lei en op die daaropvolgende Sondag die sakramente bedien. Ná die aankoms van ds. Colin Fraser jr., het ds. Louw nog as raadgewer en getroue helper tot in 1867 gedien toe hy 'n beroep na die NG gemeente Murraysburg aanneem. Ná 'n vrugbare bediening van 44 jaar is hy op 24 Junie 1908 oorlede.
Ds.C.M. Fraser (1863–1907)
duimnael|links|180px|Ds. [[Colin McKenzie Fraser as jong predikant op Philippolis.]]
Hoewel die NG gemeentes van die Vrystaat noord van Bloemfontein meer lidmate gehad het danksy 'n digter bevolking as dié suid van die Vrystaatse hoofstad, sou Philippolis as een van die suidelike gemeentes, onder die bekwame leiding van ds. C.M. Fraser, spoedig een van die toonaangewende gemeentes van die Oranje-Vrystaat word. As leraar het hy sy geestelike werk in Philippolis begin en dit tot sy emeritaat in 1907 voortgesit. Omdat Philippolis die enigste gemeente was waarin hy gearbei het, was daar by hom dus geen sprake van 'n eerste en laaste gemeente nie, maar slegs van die enigste gemeente. Sy 44 bedieningsjare het hom in staat gestel om op 'n besonderse wyse met die sake van die Vrystaatse Sinode bekend te word. Dit is dus geen wonder nie dat hy vyf maal tot moderator gekies is, vier maal tot assessor en dat die leraars van die Oranje-Vrystaat tot hom "als hun vader" opgesien het. In die Sinode het hy sy stempel onuitwisbaar afgedruk. Hy was 'n leraar enig in sy soort en voorwaar 'n sieraad vir die kerk, volgens J.A. Bosch. Hy het 18 beroepe ontvang, waarvan agt uit die Kaapkolonie gerig was, waarvan vier deur die Groote Kerk, maar hy het steeds besef dat hy in die Oranje-Vrystaat 'n taak te verrig gehad het. In die Sinodale sittings het hy deur sy welsprekendheid en logiese beredenering van sake roem verwerf, en dit het daartoe gelei dat hy een van die belangrike boumeesters van die vroeë Vrystaatse Kerk geword het.
Ds. Fraser as Vrystaatse kerkleier
Nadat die Vrystaatse Kerk in 1864 'n selfstandige Sinode gevorm het, het hy gedurende die eerste Sinodesitting belangrike werk gekry: "Met Di. A.A. Louw, G. van de Wall en den Staatsbeampte, den heer Niele Marais diende hij als commissielid om een concept wet voor de Ned. Geref. Kerk van den Oranje-Vrijstaat op te trekken." In hierdie kommissie het hy besonderse vernuf getoon, sodat in die toekoms op groot skaal van sy dienste gebruik gemaak sou word. Herhaaldelik het hy die Vrystaatse Kerk op belangrike byeenkomste verteenwoordig. In 1869 het hy die groete van die Vrystaatse Kerk aan die Nederduits Gereformeerde Kerk in die Transvaal gebring en in 1873 aan die Moederkerk in Kaapstad. 'n Paar jaar later het hy ook die Vrystaatse Sinode verteenwoordig in "de eerste Pan-Presbyteriaansche Concilie" in Edinburg, Skotland.
Tant Ralie se losieshuis
Genre
Die rolprent is ’n komedie.
NG gemeente Philippolis
Ds. Fraser as Vrystaatse kerkleier
In 1871, toe hy 34 jaar oud was en hy slegs agt jaar as leraar in die Oranje-Vrystaat werksaam was, is hy tot moderator van die Vrystaatse Sinode gekies. Drie jaar later is hy herkies. Van besonderse belang vir die Vrystaatse Sinode en kerk in die algemeen was die openingsredes wat hy as moderator gelewer het. In 1877, toe hy as moderator aftree, het hy 'n treffende rede gevoer. Hy het die moeilikhede van die kerk geskilder en daarop gewys dat lidmate meer belangstelling in hul kerk behoort te toon. Hy wou alle lidmate kerkbewus hê. "Wij moeten ons niet alleen verblijden als het in onze gemeente welgaat, maar ook over het goede in andere gemeenten." Hy het vervolgens ernstig gewaarsku teen die groot rol wat bygeloof onder die Christene speel en weer eens op die toename van die Rooms-Katolieke geloof gewys. In dieselfde lig sien hy ook "de Hooge Kerk van Engeland", wat hy "de eenige ware draagster voor zondaren" genoem het. Voorts waarsku die uittredende moderator teen die oprigting van Roomse skole oral in die land en wys daarop dat die geskiedenis van die Protestantisme dit nie kan goedkeur nie, want baie Suid-Afrikaners "zijn afstammelingen van de vrome Hugenoten, die hunne godsdiensvrijheid met hun goed en bloed hebben gekocht". Ten slotte het hy daarop gewys dat daar 'n dure plig op elke NG gemeente rus om hierdie gevare die hoof te bied.
Optrede teen maatskaplike euwels
In Mei 1882 toe hy weer tot moderator van die Vrystaatse Sinode gekies is, het die Sinode onder sy leiding drasties teen die toenemende drankmisbruik te velde getrek. Daarom is in Mei 1882 'n skrywe in dié verband aan die Volksraad gerig. In 1883 het die Volksraad deur 'n ordonnansie duidelik vasgelê op watter wyse drank binne die grense van die Oranje-Vrystaat verkoop kon word. In Mei 1884 het hy weer die moderatorskap beklee en in 1889 is hy vir die vyfde maal in die vername posisie gekies. Tydens die Sinodesitting van 1895 het Philippolis as beskrywingspunt ingestuur dat die Sinode per brief by die Volksraad aansoek doen "om pogingen in het werk te stellen, dat het loopen van treinen door ons land op Zondag kan worden afgeschaft met uitzondering van eene express-passagierstrein". Dit is aan ds. Fraser en die leraar van Heilbron opgedra om 'n brief in dié verband aan die Volksraad te rig. Hierdie skrywe aan die Volksraad het eers in 1898 tot 'n drukke bespreking in die Volksraad aanleiding gegee. Volksraadslid D.W. Steyn het gemeen dat die Volksraad as die hoogste gesag die voorbeeld moet stel om die Sabbat te heilig, want dit beskou hy as die taak van die Volksraad wat verteenwoordigers van 'n Christelike volk is. Die heer Steyn is ondersteun deur die lede G.A. Coetzee, P.J.S. Jooste, P.D.C. Grabe, H.S. Viljoen, C.R. de Wet, E.N. Grobler en J.G. Fraser, wat ook besef het dat Gods wet wat die heiliging van die Sabbat betref, gehandhaaf moes word "en alzoo Gods zegen op den Staat te doen rusten". Gedurende Junie 1898 is aanvullende wetgewing by Wet No. 14 van 1891 oor die heiliging van die Sabbat ingedien en wat die loop van treine op Sondae betref, is in 1898 onder meer bepaal: "1. Het loopen van plezier treinen alsook van alle goederen treinen uitgezonderd van treinen bevracht met vergangbare goederen, is verboden. 2. Het verkeer van passagiers- en vergangbare goederen treinen zal zoo ingericht worden dat zooveel mogelijk vermeden wordt dat zij op Zondag loopen.
Tant Ralie se losieshuis
Akteurs
Van die akteurs is Wena Naudé, Sann de Lange, Siegfried Mynhardt, Pieter-Dirk Uys, Limpie Basson, George Ballot, Riana Pienaar
NG gemeente Philippolis
Optrede teen maatskaplike euwels
Hoewel die Volksraad alreeds in 1890 wetgewing teen loterye in die Vrystaat aangeneem het, het dit gedurende die negentigerjare in Transvaal so erg toegeneem dat ds. Fraser die saak in die Sinodesitting van 1897 aanhangig gemaak en meegedeel het dat die Sinode met droefheid verneem het "uit de verslagen over den staat van den Godsdienst, dat zoo vele leden onzer Kerk deel nemen aan de z.g. 'sweepstakes' te Johannesburg". Met die meeste nadruk waarsku hy teen dobbelary van enige aard "waardoor zoo vele zonden veroorzaakt worden". In Junie 1898 het die Volksraad aanvullende wetgewing teen dobbelary aangeneem wat daartoe gelei het dat Wet No. 17 van 1890 insake dobbelary strenger toegepas sou word.
Tant Ralie se losieshuis
Storielyn
Twee susters, Mathilda en Rachel, koop ’n huis in Tamboerskloof, Kaapstad. Hulle ontdek dat ’n mooi jong kunstenaar, Boeboe, reeds in een van die kamers bly. Mathilda wil hê sy moet gaan, maar Rachel praat haar om dat Boeboe kan bly. Toe ry Mathilde oor ’n ou visserman, JC, en uit skuldgevoel laat sy hom ook in die huis bly tot hy beter is. Dan trek ’n mediese student, Philip Sonnekus, in om CJ te help herstel. Eindelik kry die susters ’n groot skok: hulle moet ’n agterstallige paaiement betaal of hulle gaan uit die huis gesit word.
NG gemeente Philippolis
Ywer vir die sending
Dit het verder in die Sinodale sittings en Ringvergaderings ook duidelik geblyk wat ds. Fraser vir die sending en Sondagskool in die Vrystaat beteken en gedoen het. Sy sendingwerk was nie net tot Philippolis beperk nie, maar oor die hele Vrystaat en selfs buite die grense van die provinsie, so het hy gevoel, moes sendingwerk aangepak word. Hy het, met Philippolis as praktiese voorbeeld, veel daartoe bygedra dat die Vrystaatse Kerk geïnspireer is om aandag te skenk aan die ewige belange "van de Heidenen, die onder ons en rondom ons wonen". Op Philippolis het hy soveel aandag aan die sendingwerk gegee dat van die wit lidmate begin kla het en in 1883 het twee hulle van die NG Kerk losgeskeur. Die Kerkraad het aan die saak aandag gegee, dog besluit dat die leraar ongesteurd met sy sendingwerk kon voortgaan. Wat sendingwerk betref, het Philippolis tussen die ander gemeentes van die Vrystaat uitgeblink en kon as 'n voorbeeld op dié gebied beskou word, want, hoewel die notules van die Sendinggemeente op Philippolis vantevore deurspek was met ontugsake, het die werk van ds. Fraser sodanig vrug afgewerp dat die sedelike peil van die Sendinggemeente in 1897 besonder hoog was.
Na aanleiding van die reusetaak wat hy in die Vrystaatse Kerk op sy skouers geneem het, ontstaan die vraag hoe die gemeente van Philippolis daaroor gevoel het. Was daar nie miskien die gedagte dat hy te veel hooi op sy vurk geneem en plaaslike geestelike werk verwaarloos het nie? Volgens J.A. Bosch is die antwoord hierop "ondubbelsinnig: nee! Sy werkywer was onbeperk en sy verantwoordelikheidsbesef te groot. Daarby was hy so diep-menslik en innig-opreg dat daar tussen hom, sy Kerlcraad en gemeente die grootste vertroue en intimiteit geheers het. Sy gevoeligste probleme, soos gebrek aan geld, het hy openhartig aan die Kerkraad gestel wat vanaf die begin die herderpaar op die hande gedra en hul getrou moreel en finansieel gesteun het.
Ds. Fraser se skuld
Nadat die gewone werksaamhede van 'n gekombineerde kerkraadsvergadering, gehou in Julie 1866, afgehandel was, het die leraar oor 'n besondere saak die Woord begin voer en hy het aan die broeders gemeld "hoedat hij als leeraar en zij als Kerkeraadsleden in dezer gemeente nu meer dan 3 jaren in het naauwste verband tot elkander stonden, dat hij met vreugde en liefde in deze gemeente werkzaam is en hij vertrouwt ook met den zegen des Heeren. Voor de eerste maal moet hij nu in hun midden van eene zaak melding maken, waarvan hij liever zou zwijgen maar door den nood gedwongen, is hij verpligh zulks te doen n.l. dat hij door wereldsche beslommeringen en zorgen menigmaal zijn werk zuchtend moet verrighten, daar hij door eene schuld gedrukt word, die hij met moeite kon afbetalen met zijn tegenwoordig traktament en verzoekt dus de Kerkeraad indien hij eene mogelijkheid er toe ziet, zijn salaris te verhoogen." Hierop is hy gevra om die vergadering te verlaat en die oudste lid van die Kerkraad het as voorsitter opgetree. Eenparig is besluit om die salaris van die leraar met £50 per jaar te verhoog. Verder het van die broeders geld aan die leraar geskenk ter delging van sy skuld en beloof om hom "ter hulpe te komen en hem hunne innige begeerte te kennen te geven dat hij onbelemmerd het werk des Heeren in hun midden moge verrighten". Ná die vergadering het die kerkraadslede uit eie geledere £205 aan die leraar geskenk.
In 1868, nadat hy weer gevra is om die vergadering te verlaat omdat 'n saak wat hom geraak het, ter sprake gekom het, het die plaasvervangende voorsitter meegedeel dat die leraar nog nie sy finansiële moeilikheide te bowe gekom het nie. Die waarde van die "bluebacks", die destydse 2 sjielings en 6 pennies, wanneer dit uitgewissel word vir koloniale geld, het met die helfte gedaal. As gevolg hiervan kon die leraar nie al sy skuld betaal nie en hierop het die lede van die Kerkraad besluit "dat de leden des Kerkeraads en de vermogende leden der Gemeente verzocht worden een Baal wol den Leeraar te verkoopen tegen kolonialen prijs en als hij eene vracht heeft, deselve naar Colesberg voor hem te voeren". 'n Lys is onmiddellik geopen en op die kerkraadsvergadering is tien bale wol gekollekteer. Ná die vergadering is die leraar hieromtrent ingelig.
Die leraar se rytuig
Gedurende Februarie 1875 het hy weer 'n beroep ontvang waarvoor hy ook bedank het, weer eens tot groot blydskap van sy gemeente. Nadat hy in die volgende jaar vir nog twee beroepe, naamlik Smithfield en Colesberg bedank het, het die Kerkraad twee erwe te Waterkloof aan hom geskenk. Hy was baie verheug daaroor, waarna hy sy dank betuig het en "zijne gewilligheid om steeds zich de moeijelikheden van Waterklocf te laten welgevallen". In dieselfde tyd is "eene geschikte Kerkwagen" vir die leraar aangeskaf. Op versoek van die Kerkraad het die heer Jacob de Villiers, lidmaat van die gemeente wat op besoek in die Paarl was, die wa daar gekoop teen 'n bedrag van £127.10.0. Die kerkraad is hiertoe gedwing "wegens de moeijelikheclen, die er altoos bestaan om een wagen te krijgen, wanneer de Leeraar met zijne familie eene reis doen moet". Baie jare het die leraar die voertuig gebruik, maar in 1894 is dit weer verkoop, want van toe af kon hy en sy gesin van die spoorweë gebruik maak.
Onenigheid
Ds. en mev. Fraser het hul gemeente met 'n onbaatsugtige liefde gedien. Nooit was daar probleme of geskille wat onopgelos gebly het nie. Een keer het die leraar hom in 'n onenigheid met 'n gemeentelid bevind. Die saak is in die Kerkraad te berde gebring. 'n Sekere heer Louw het die leraar daarvan beskuldig dat hy in sy preek op hom (die klaer) geskimp het. Die heer Louw het die leraar baie beledigend aangespreek, dog nieteenstaande die verduideliking van laasgenoemde dat hy nóg tydens die skrywe van sy preek nóg by die lewering daarvan aan die klaer gedink het, het Louw volgehou "dat er wel aan hem gedacht en op hem geschempt was". Die saak is in die kerkraadsvergadering behandel toe die heer Louw ook teenwoordig was. Ds. Fraser is onskuldig bevind en Louw het grootmoediglik die leraar die hand gegee. Nadat die klaer die vergadering verlaat het en die leraar weer alleen met sy kerlcraad was, het hy aan die vergadering verduidelik "de moeijelikheid van het werk des getrouwen Predikers en verzoekt de Broeders hem tog niet in hunne gebeden te vergeten, opdat hij altoos moge gevoelen bij het studeren, dat hij door den Geest Gods geleid wordt".
Reis na Skotland
In 1877 het hy en sy gesin na Skotland vertrek waar hy die Vrystaatse Kerk op die Pan-Presbiteriaanse konsilie moes gaan verteenwoordig. Hulle het met die Dunrobin Castle gereis. Op dieselfde skip was ook die deputasie van die Suid-Afrikaanse Republiek, pres. Paul Kruger, A.J.P. Jorissen en Eduard Bok, wat by die Britse regering moes gaan protesteer teen die proklamasie van Theophilus Shepstone waardeur 'n einde aan die onafhanklikheid van Transvaal gemaak is. Dit was op dié skip waar die jongeheer M.T. Steyn, wat vir verdere studie in die regswese na Europa vertrek het, kennis gemaak het met die 12-jarige dogter van die leraar, Tibbie, wat later sy eggenote geword het en as sy presidentsvrou soveel lief en leed met hom sou deel.
Nog geldprobleme
In Desember 1877 het die gesin Fraser in Philippolis teruggekeer. Gedurende hul afwesigheid is die jongste kind wat by vriende agtergebly het, aan kroep oorlede. Namate die leraar se finansiële verpligtinge ten opsigte van sy kinders se opvoeding toegeneem het, het die kerkraad hom nog meer gehelp. So is in 1879 verdere finansiële steun aan hom geskenk "als eene tegemoetkoming wegens het onderwijs zijner kinderen te Bloemfontein". Hy het gesê dat die gemeente hom innig bind "en het voor hem onmogelijk maakt zich van haar los te scheuren". Hierdie liefde het ook daartoe bygedra om "voor de 4de maal te doen besluiten om voor het beroep naar de Kaapstad te bedanken".
In die volgende jaar het die leraar weer 'n bedrag vir die studie van sy kinders ontvang, dog in 1881 moes hy aan die Kerkraad meedeel "dat hij wegens de duurte van alles en de onkosten van zijne kinderen op school te Bloemfontein ook dit jaar niet was uitgekomen met zijn tractament en dat het hem aangenaam zou zijn indien de Kerkeraad hem als in de twee laaste jaren met eene klein geschenk ter hulpe kon komen". Hy is gevra om die vergadering te verlaat en £50 is as geskenk aangebied. In 1881, toe hy vir die beroep na Uitenhage bedank het, is sy salaris met £300 verhoog en hy sou voortaan £800 per jaar ontvang. Soos so dikwels in die verlede moes hy weer sy kerkraad bedank en het die hoop uitgespreek "dat de Heer door Zijne genade hem tot eene grooteren zegen in de toekomst voor de gemeente zou maken".
Deeltydse diens in Kaapstad
duimnael|regs|180px|Philippolis se pastoriedogter [[Rachel Isabella Steyn|Tibbie Fraser, wat mev. pres. M.T. Steyn geword het.]] In 1882 het ds. en mev. Fraser vir drie maande na Kaapstad vertrek om daar waar te neem terwyl ds. A.D. Lückhoff met vakansie na Europa vertrek het. Ds. Fraser het meegedeel dat hy met graagte 'n tydjie in dié gemeente sou wil werk "die hem tot 4-maal toe beroepen had, maar welk beroep bij ter wille zijner gemeente en der Kerk van den Vrijstaat nooit had kunnen aannemen". Die versoek is toegestaan en in September 1882 het De Fakkel (orgaan van die Vrystaatse Kerk) die volgende beriggie oor Philippolis geplaas wat die gehegtheid aan hul leraar bewys: "Philippolis: Met verlangen ziet deze gemeente de terugkomst van haren herder en leeraar tegemoet."
Nadat die rondgaande hof met adv. M.T. Steyn, wat sy studie in Europa voltooi en na Suid-Afrika teruggekeer het, in die tyd op Philippolis sittings gehad het, het die verhouding tussen hom en Tibbie Fraser intiemer geword. In 1884 is hulle verloof en op 10 Maart 1887 is die paartjie op Philippolis in die huwelik bevestig. "Dit was 'n groot dag vir Philippolis, en ter wille van die skaar van vriende en familiebetrekkinge was die resepsie in die magistraatskantoor en alles pragtig in die haak," volgens N.J. van der Merwe in sy boek Marthinus Theunis Steyn.
Nog 'n besoek aan Skotland
Vanaf 1890 het ds. en mevrou Fraser se gesondheid veel te wense oorgelaat. In die jaar was hy vir etlike weke met siekteverlof in Port Elizabeth. In 1892 het hulle vir agt maande na Skotland vertrek omdat sy gade graag haar begeerte asook dié van haar bejaarde moeder wou bevredig "om haar nogeens voor haren dood te besoeken en te zien en ten tweede omdat hij meent dat het beide voor zijne gesondheid en het opscherpen van zijne werklust goed zal zijn eene verandering te maken". Die gemeente van Philippolis het met groot verlange op die koms van hulle herderpaar gewag. Die hartlikheid waarmee hul op Philippolis terugverwelkom is, toon watter innige liefde tussen gemeente en die geagte herderpaar aanwesig was.
De Fakkel van Januarie 1894 berig soos volg: "Den 16den December 193, was een dag van groote vreugde voor de gemeente van Philippolis. Trouwens het was de dag waarop zij haren herder en leeraar met zijne gade (na eene afwezigheid van 8 maanden) uit den vreemde terug verwachten. Reeds vroeg in den morgen was ons klein dorpje in rep en roer, en maakt men zich gereed den leeraar in gemoet te rijden. Ongeveer een uur in den namiddag vertrokken er ongeveer 100 karren en ruiters naar de plaats Houthaalberg, alwaar men de komst van Ds. Fraser afwachte. Precies om half vier arriveerden zij, en na allen hartelijk gegroet te hebben, werd den Leeraar door ouderling van den Heever een adres voorgelezen en eene beurs overhandigd. De grijze leeraar was zoo aangedaan, dat hij nauwelijks spreken kon. Het aanschouwen van die menigte rijtuigen, de wijze waarop zji ontvangen werden, en de toegenegenheid zijner gemeente, maakten zijn gemoed te vol om behoorlik op alles te antwoorden. Daarna werd het eerste vers van Psalm 146 gezongen, en vertrok de groote menigte naar het dorp."38) Die kerk was die volgende möre stampvol en stoele moes ingedra word. Die Sondagnamiddag is ook 'n diens gehou en toe was die kerk weer van hoek tot kant gevul. Almal was gretig om na „den geachten Leeraar te luisteren." Die innige verhouding en opmerklike hartlike liefde tussen "deze gemeente en leeraar is waarlijk navolgenswaardig en aanmoedigend voor onze Kerk over het algemeen. Moge de band van liefde, die er tusschen gemeente en leeraar bestaat steeds nauwer toegehaald worden".
Gesondheidsbesoek aan Duitsland
In die daaropvolgende jare het albei se gesondheid steeds verswak sodat ds. Fraser besluit het om gedurende 1897 na Karlsbad in Duitsland te vertrek. "Hij wil, hoe pijnlik het hem ook moge zijn om zijne gemeente te verlaten gaarne verlof van den Kerkeraad hebben voor een onbepaalde tijd van afwesigheid." Hy wou hê dat 'n proponent teen 'n salaris van ongeveer £200 per jaar moes waarneem, waarvan hyself £100 sou bydra as die kerkraad daarvoor kans sien om die ander £100 byeen te bring. Die kerkraad het anders besluit en elke veertien dae het leraars van omliggende dorpe op Philippolis dienste gehou. Aan die begin van 1898 het hulle dus weer om gesondheidsredes met die stoomboot Gaul na Europa vertrek, en ongeveer nege maande in die buiteland vertoef. In Januarie 1898, met hul terugkoms in Philippolis, het die kerkraad hul weer 'n mooi adres aangebied.
J.A. Bosch skryf: "Die baie blyke van welwillendheid en toegeneentheid was die openbaring van 'n goeie wedersydse verstandhouding. Die gemeente van Philippolis het hierdie eerste herderpaar aangehang en innig liefgehad. 'n Hoë agting is jeens hul gekoester, want hul pligsgetrouheid, nougesetheid, stiptelikheid en Godsvertroue was navolgenswaardig. Ds. Fraser was 'n baie ernstige prediker en het bowenal gepoog om die gemeente se Godsvertroue te versterk. In sy preke het hy ook dikwels teen ledigheid en losbandigheid gewaarsku. Hy het gereeld huisbesoek gedoen en daardeur die geestelike liefdesband versterk. Hy en sy gesin het ook die gemeente van Philippolis liefgekry en aan hul geheg geraak. Alhoewel die gemeente 'n baie chaotiese oorlogstyd beleef het en ontwrigting aan die orde was, het leraar en gemeente nie van mekaar vervreem nie. Die liefdesbande wat ná die Tweede Vryheidsoorlog nog net so heg en dit sou selfs in die laaste jare van die herderpaar se verblyf in Philippolis hegter word."
Tweede Vryheidsoorlog
duimnael|regs|320px|Die Britse soldate het Philippolis se kerk as fort gebruik; vandaar die sandsakke in twee van die toringvensters. Hulle het die omheining platgetrap, die orrel onherstelbaar beskadig en die preekstoel aan die brand gesteek.
Met die uitbreek van die oorlog op 11 Oktober 1899, het die burgers van Philippolis ook dadelik aan die roepstem om hul vaderland te verdedig, gehoor gegee. Voordat hulle op kommando gegaan het, het ds. Fraser 'n spesiale diens in die kerk gehou. Die kerk was stampvol en die diens het ongeveer twee uur geduur. Hy het 'n treffende rede gelewer, maar het daarin niks van die oorlog genoem nie. In sy gebed het hy die Allerhoogste gevra om die klein Boerevolkie wat teenoor 'n magtige nasie staan, te help, want dié volkie sal verjaag word, sodat baie in berge en bosse skuiling sal moet soek. Sommige mense wat die diens bygewoon het en wat optimisties was oor die verloop van die oorlog, was gebelgd. Ds. Fraser was tydens die diens merkbaar aangedaan, maar die bykans 250 burgers was moedvol en onbevrees. 'n Paar dae later het die eerste burgers in die rigting van Colesberg vertrek om die noordelike Kaapkolonie te patrolleer.
Die eerste skermutseling waaraan hulle deelgeneem het, het in Januarie 1900 te Colesberg plaasgevind. In Maart 1900 het genl. Clements en sy troepe Philippolis binnegeval. Die dorp was voortaan onder Engelse gesag met offisier Tomkins aan die hoof. Vanaf dié tydstip het die vernietigingswerk op Philippolis begin. Woonhuise van burgers en onder andere ook die pastorie en die meubels van ds. en mev. Fraser, is deur brand in puin gelê. Die kerkgebou het die Britse soldate se fort geword, want sandsakke is in die toringvensters gepak. Vanuit die toring kon hulle cor die dorp en onmiddellike omgewing 'n wakende oog hou. Die omheining om die kerkgebou is ook platgetrap. Die orrel is onherstelbaar beskadig en die pragtige preekstoel moes sy vuurdoop ondergaan. Van die puntige houttierlantyntjies is afgebreek en nooit weer kon die preekstoel herstel word soos dit oorspronklik gelyk het nie.
Die gemeente is in hierdie haglike omstandighede bowendien herderloos gelaat. Ds. Fraser en sy dogter Emmeline is saam met 'n aantal ander republikeine deur die Britse mi1itre owerheid vanaf Philippolis weggeneem. Hy het te voet in Bloemfontein aangekom "en is na die tronk geneem. Emmeline, toe 'n meisie van 21, is in 'n koletrok vervoer. Toe sy op die Bloemfonteinse stasie aankom, moes sy in die brandend hete son drie myl te voet loop na die vrouekamp buitekant die dorp, en self haar bagasie dra, met gewapende soldate agter haar. Een van die soldate het hom ontferm en haar gehelp." Mnr. J.G. Fraser, die broer van ds. Fraser, het van die onsimpatieke behandeling gehoor en gesorg dat laasgenoemde om gesondheidsredes losgelaat word, maar hy moes vir £500 as borg teken vir ds. Fraser. Emmeline is ook uit die kamp gehaal en op dieselfde dag is hulle na die huis geneem waar mev. pres. Steyn op bevel van die Britse regering bedags en snags deur die soldate bewaak is. Ds. Fraser was gekrenk oor die behandeling wat hy van die soldate ontvang het, "maar sy waardigheid was ongeskonde".
In die tussentyd het mev. Fraser op Philippolis agtergebly en ds. Fraser-hulle het niks van haar gehoor nie, wat 'n ontsettende bekommernis veroorsaak het. "Ds. Fraser was op parool uit en is nie eens toegelaat om die kamp te besoek waarin baie van sy gemeentelede verkeer het en soveel sterfgevalle voorgekom het nie. Die omstandighede het swaar op hom gedruk, sodat mev. Steyn kragdadig opgetree het om verlof te verkry dat hy na Philippolis kan terugkeer. Hy het sy pas ontvang en na drie maande terug-gegaan . . . 'n Paar maande later is die gesin Fraser na die kamp op Norvalspont geneem en vandaar na Oos-Londen." (Aangehaal uit Nellie Kruger se boek Rachel Isabella Steyn) Vanaf Oos-Londen het hul na Kaapstad vertrek "waar hij sich onder geneeskundige behandeling wenscht te stellen" (De Kerkbode, 14 Augustus 1902). Daar het hy 'n ernstige operasie ondergaan.
Omdat baie burgers in die suidelike dele van die noordelike magte afgesny geraak het, het sommige gedurende Julie tot Oktober 1900 stil op hul plase gaan bly. In Oktober het Boerepatrollies uit die noorde onder Fouché, Scheepers en Hertzog, tot in die suide deurgedring. Die meeste burgers het toe weer moed geskep en opnuut op kommando gegaan. Verskeie gevegte het hierna in Philippolis se omgewing plaasgevind. By Havenga-koppies aan die Philippolis-Fauresmith-pad, is N.C. Havenga, wat onder bevel van genl. Hertzog was en ook laasgenoemde se militêre sekretaris was, in November 1900 gewond. Daarom is dié koppies na hom genoem. Nog 'n geveg het by Hamelfontein in die rigting van Luckhoff plaasgevind. In albei gevegte moes die Boere terugval weens die tekort aan ammunisie.
Beyazıt-toring
Die Beyazıt-toring is ’n 85 meter hoë toring in die binnehof van die Universiteit van Istanboel se hoofkampus aan Beyazıt-plein in Istanboel, Turkye, op een van die sewe heuwels waarop die stad gebou is. Die toring is gebruik om uit te kyk vir brande. Dit is deur sultan Mahmut II (1808–1839) laat bou en is ontwerp deur Senekerim Balyan, wat dit in 1828 van stene laat bou het op die plek waar die oorspronklike houttoring gestaan het. Dié is deur ’n brand verwoes en is vroeër deur die argitek se broer, Krikor Balyan, ontwerp.
NG gemeente Philippolis
Tweede Vryheidsoorlog
In Philippolis was ook 'n botsing. Die Boere het Philippolis omsingel sodat die Engelse hulle in Tomkinskop aan die kant van die dorp moes verskans. Etlike dae was hulle daar vasgekeer en het byna van dors vergaan. Die reuk van ontbindende lyke in die Engelse laer het onuithoudbaar geword. Eers nadat kolomme onder Barber en White met versterkings opgedaag het, is die vasgekeerde Engelse ontset. Hierna het kleiner skermutselings op Tuinplaas, Kleinwaaihoek en Boesmansfontein plaasgevind. Enkele Philippolis-burgers het in hierdie en in ander gevegte in die Vrystaat gesneuwel. In dié verband kan die name van H. Gertenbach en Willie Muller in herinnering geroep word. In dié tyd is dr. Eagle, wat baie gewondes in Philippolis behandel het, ook daar oorlede. Soos verwag kan word, was die atmosfeer in die dorp baie gespanne. Aan alle kerklike bedrywighede het 'n einde gekom. Benewens die kerkgebou is huise in die dorp ook as forte gebruik en skietgate is in die mure aangebring. Manspersone wat moontlik by die Boeremagte kon aansluit, moes elke môre by die Engelse offisiere gaan rapporteer en die dorp kon alleen met 'n skriftelike toestemming verlaat word.
Aan die einde van 1900 het lord Kitchener, wat lord Roberts as hoofbevelhebber van die Imperiale troepe in Suid-Afrika opgevolg het, met sy verwoestingskampanje begin. Hy het op groot skaal getrag om die hardnekkige Boere tot onderwerping te dwing deur hul plase te vernietig en hul huisgesinne na konsentrasiekampe te vervoer. Die Philippolis-krygsgevangenes is na die kampe te Norvalspont, Springfontein, Bethulie, Bloemfontein, Kimberley, Heilbron en na die Oranjerivier-kamp, wat tussen Philippolis en Jacobsdal aan die Oranjerivier geleë was, vervoer. Die meeste Philippolis-krygsgevangenes was egter in die eersgenoemde drie kampe. Die grootste aantal was in die Bethulie-kamp, waar 89 kinders en krygsgevangenes onder 20 jaar oorlede is. Daar is 21 volwassenes in dié kamp oorlede. In Norvalspont is 41 kinders en krygsgevangenes onder 20 jaar oorlede. In die kamp is 10 volwassenes oorlede. In die Springfontein-kamp is 30 kinders en krygsgevangenes onder 20 jaar en sewe volwassenes oorlede. Die totale aantal Philippolis-kinders onder tien jaar wat in al die konsentrasiekampe oorlede is, is 160. Dertig kinders tussen 11 en 20 jaar en 42 volwassenes is in al die kampe oorlede. Die totale aantal oorledenes uit Philippolis, is 232.
Uit 'n brief wat 'n sekere mev. P.J. Botha aan 'n suster in Kaapstad geskryf het, blyk dit duidelik hoe die kamplewe was. In haar brief vertel sy dat 31 gesinne uit Philippolis in die konsentrasiekamp is, te midde van die haglikste omstandighede. Sy en haar vyf kinders is in 'n kloktent, wat totaal ondoeltreffend is, ingeprop: dit is nie net baie warm en bedompig nie, maar wanneer dit reën, stroom die water van alle kante in om alles en almal in 'n ommesientjie te benat. Voorts deel sy mee dat hulle water by 'n waterkar moet kry en dat hulle self vir vuurmaakhout moet sorg. Hulle is verbied om na die dorp te gaan en in die kamp kon hulle ook nie besoek word nie. Hulle kos word gerantsoeneer en geen eetgoed kon van goedgesinde persone ontvang word nie. Sy voel trots om saam met haar volksgenote te ly en sal in hierdie tye van beproewing die geloof behou. Haar seun is reeds as 'n krygsgevangene na Ceylon gestuur en van haar eggenoot het sy maande gelede iets verneem. Al hul aardse besittings is deur die kakies vernietig en as enigste troos besef sy dat die mens nakend die wêreld binnegekom het en weer so sal heengaan.
Heropbou na dié oorlog
duimnael|230px|Die verwoeste pastorie op Philippolis ná die [[Tweede Vryheidsoorlog.]] Ná die Vrede van Vereeniging is die vroue en kinders per trein tot op Springfontein vervoer. Vandaar moes hulle self planne beraam om hulle vernielde tuistes te bereik. Vanaf Oktober 1902 het die krygsgevangenes wat na Indië en Ceylon gestuur is, begin terugkeer en 'n aanvang met die heropbou van hul eiendom gemaak. Eers in April 1903 het ds. en mevrou Fraser per trein op Springfontein aangekom en na Philippolis vertrek om hul geestelike arbeid te hervat. Hul tuiskoms, so anders as in die verlede, was doodstil. Min gemeentelede het hulle langs die pad ingewag, want die meeste was verarm en het toe geen rytuie besit nie. Die terugkoms in Philippolis het 'n einde gebring aan die langdurige wedersydse bekommernis van leraar en gemeente, want vir meer as drie jaar was hulle van mekaar geskei.