cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Desiderius Erasmus
Humanis
In 1535 keer hy terug na Basel in Switserland, waar hy op 12 Julie 1536 sterf. Sy graf is in die plaaslike klooster geleë. Sy laaste woorde was volgens oorlewering in Nederlands: 'Lieve God'.
Erasmus en die Hervorming van Luther
In 1517 plaas Martin Luther sy 95 stellings op die kerkdeur van Wittenberg en sit sodoende 'n proses aan die gang wat die wêreld sou verander, naamlik die Protestantse Hervorming. Die teenstanders van die Hervorming het Erasmus verwyt dat hy vir Luther die weg gebaan het.
Alhoewel Erasmus in beginsel simpatiek teenoor Luther se aksie gestaan het, het hy as vredeliewende humanis ook van meet af aan besware teen dié optrede gehad. Erasmus se uitgangspunt was om liewers afsydig te staan in die twiste tussen die hervormers en die Katolieke Kerk. Na etlike oproepe neem Erasmus in 1524 die pen teen Luther op in die geskrif De libero arbitrio diatribe sive collatio ('n skrywe oor die vrye wil). In die geskrif trek Erasmus die leer van Luther ten opsigte van die verlossing van die mens in twyfel. Luther sou volgens Erasmus die rol van die vrye wil van die mens onderskat ten opsigte van die Goddelike genade. Ondanks die versigtige uitsprake in sy boek word daar sowel uit Katolieke as Hervormer-geledere kritiek op Erasmus gelewer.
Keer op keer bepleit Erasmus verdraagsaamheid tussen die verskillende opvattinge. Dit het egter nie gebaat nie aangesien wedersydse verkettering, vryheidsbeperking en die brandstapel in die konflik aangewend is. Wel lê sy pleidooie die basis vir die verdraagsaamheidsgedagte van latere 16e-eeuse figure soos Coornhert en Willem van Oranje. Voorts gaan die verdraagsaamheid vir Erasmus nie soseer om die vryheid vir die enkeling nie (vir Jode wys Erasmus dit selfs af), maar meer om die vryheid van wetenskap en idees. Die moderne verdraagsaamheidsbegrip (vryheid vir die enkeling) is nie in Erasmus se werk te vinde nie.
Erasmus en die Jode
Die sestiende eeu word gekenmerk deur 'n onmiskenbare anti-semitiese kultuur, waarteen die humaniste hulself in beginsel begin verset het. Studie van die Joodse kultuur was een van die doelstellings van die Collegium Trilingue, wat deur Erasmus in Leuven gestig is. Die Rooms-Katolieke Hebreeus-kenner Johannes Reuchlin bepleit as een van weinige vir gelyke burgerregte vir die Jode. In reaksie op Reuchlin se studie van die kabbala lewer Erasmus 'n simpatieke repliek toe Reuchlin deur die Inkwisisie vervolg word: "Ek is nie 'n Reuchlinis nie, soos ek van niemand 'n partyganger is nie". Nietemin verdedig hy Reuchlin se pleidooi vir die Jode in 'n brief aan die Inkwisisie. Hy koester bewondering vir Reuchlin, soos blyk uit sy Colloquium 'Apotheosis Capnionis' (Capnio is die Griekse vorm van die naam Reuchlin). Oor die Jode maak Erasmus (as polemis en satirikus) egter krasse uitsprake. Frankryk was volgens hom die belowendste deel van die Christendom omdat die land nie met "Jode en half-joodse bekeerlinge geïnfekteer is nie". Die Joodse godsdiens sien hy as die "verderflikste plaag en bitterste vyand van die leer van Jesus Christus". Sy beswaar teen die Jode lê in die rituele karakter van hul godsdiens, waarmee volgens hom die vroomheid ondermyn word en van Christus afgedwaal word. Erasmus was desnoods bereid om die Ou Testament op te gee as heilige boek vir die Christendom, as hy daardeur die invloed van die Jodedom kon beperk. Martin Luther het op hierdie punt nog verder gegaan.
Erasmus as Christen
Erasmus beskou die Christelike naasteliefde as sentraal. Dogmatiese standpunte en onverdraagsaamheid, wat daarmee in stryd was, verwerp hy. Die gesonde verstand stel hy bo dogmatiese spitsvondigheid. Dit was die rede dat hy deur baie fanatici as ketter beskou is. Hy is as wegbereider vir die Hervorming beskou, alhoewel hy nooit tot die geledere van die Protestantisme sou toetree nie. Hy het voorgestel dat mense moet strewe om die eenheid van die Kerk te bewaar, deur meer te let op wat die Christene met mekaar gemeen het, as wat hulle van mekaar skei.
Erica baroniana
Erica baroniana is 'n plant wat tot die genus Erica behoort en endemies aan Madagaskar is.
Tsjoewasjië
Tsjoewasjië (Russies: Чувашия, Tsjoewasjija; Tsjoewasjies: Чӑваш Ен, Tsjăwasj Jen) is ’n outonome republiek (’n deelgebied van Rusland) en die tuisland van die Bulgaars-Turkse Tsjoewasjiërs.
Geskiedenis
Die Tsjoewasjiërs stam af van vroeë Turks-sprekende Bulgaarse en Sjoewaarse volke wat in die 2de en 3de eeu van Sentraal-Asië na die Noord-Kaukasus getrek het. Hier stig hulle in die 7de eeu die ryk Groot-Bulgarië. Toe die Arabiere hul gebied binneval, trek ’n deel van hulle in die 7de en 8ste eeu na die Balkan-skiereiland, waar hulle met die Slawiërs daar meng. Hierdeur word die grondslag gelê van die huidige Bulgarye.
’n Ander deel trek onder leiding van khan Kotrag na die Sentraal-Wolga-streek en stig in die 10de eeu hier die vroeë Middeleeuse ryk Wolga-Bulgarië. Die Tsjoewasjiërs ontstaan in die 10de eeu uit dié deel van die Bulgaarse bevolking wat hulle nie tot die Islam bekeer het nie. Hul naam kom van die woord Sjoeware.
Tydens die Mongoolse inval van 1236 trek die Tsjoewasje na die noorde en in 1438, met die val van die Goue Horde, word hulle deel van die Khanaat van Kazan. In 1551 aanvaar hulle vrywillig Russiese gesag om hul eie nasie te kan behou en ’n einde te bring aan die voortdurende feodale oorloë wat die gebied verwoes het. Daarna word die streek deel van twee administratiewe distrikte, Kazan en Simbirsk.
Tydens die Russiese Burgeroorlog raak die streek betrokke by die Moslemstaat Idel-Oeral. Op 24 Junie 1920 word die Tsjoewasjiese Outonome Oblast gestig, wat in April 1925 verander in die Tsjoewasjiese OSSR. In 1992 word die huidige outonome Republiek van Tsjoewasjië gestig.
Geografie
Tsjoewasjië lê in die sentrale deel van Europese Rusland en vorm die hart van die streek Wolga-Wjatka, halfpad tussen Nizjni Nowgorod en Kazan. Dit is een van die kleinste outonome republieke, maar ook een van die digs bevolktes (meer as 70 mense per km²).
Die noordelike en westelike grens word gevorm deur die Wolga-rivier. Binnelandse bure is Mari El (N), Nizjni Nowgorod-oblast (W), Mordowië (S), Oeljanofsk-oblast (S) en Tartarstan (O). Die hoofstad is Tsjeboksari, ’n belangrike nywerheidsentrum wat 560 km wes van Moskou aan die Wolga lê.
Waterweë
Die Wolga- en die Soera-rivier verbind Tsjoewasjië met nasionale en internasionale waters. Na die suide is Wolgograd, Rostov aan die Don, Astrachan, die Kaspiese See en die Swartsee bereikbaar. Na die weste verbind die Wolga Tsjeboksari met Nizjni Nowgorod, Jaroslawl, Moskou en die suidelike dele van Rusland. Vragvervoer is moontlik via Tsjeboksari se rivierhawens na Sint Petersburg, Noworossisk (aan die Swartsee), Astrachan en hawens aan die Donau-rivier. Die rivier is egter van Desember tot April gevries.
Politiek
Tsjoewasjië het groter soewereiniteit as ander dele van Rusland wat betref plaaslike beleidsrigtings en prosedures. Nikolai Wasilijewitsj Fjodorof, ’n voormalige minister van justisie van die Russiese Federasie, is in 1994 tot eerste president van die republiek verkies en is steeds in die amp. Hy het nouer ekonomiese bande met buitelandse state aangeknoop en moedig die groei van kleinbesighede aan. Die burgemeester van Tsjeboksari, Anatoli Igoemnof, werk ook graag met internasionale maatskappye. Die republiek én die stad het departemente van buitelandse ekonomiese sake.
Kultuur
Die republiek het ’n fassinerende kultuurerfenis. Hoewel Russies oorwegend gebruik word vir besigheid, praat baie mense nog Tsjoewasjies, veral op die platteland. Die taal behoort tot die Bolgar-subgroep van die Turkse taalgroep. In antieke tye is ’n runeskrif gebruik, maar sedert 1871 word ’n aangepaste Cyrilliese alfabet gebruik.
Schalk Pienaar (predikant)
Ds. Schalk Willem Pienaar (Ceres, 8 November 1878 - Merweville, 4 November 1918) was die eerste leraar van die NG gemeente Merweville, wat ook sy eerste en enigste gemeente was omdat hy daar vier dae voor sy veertigste verjaardag 'n slagoffer van die Griepepidemie geword het.
Schalk Pienaar is in 1904 gelegitimeer aan die Kweekskool op Stellenbosch. In 1907 is hy getroud met Sara Christina (Sarie) Roos, dogter van Gielie Roos van Stellenbosch. Haar broer was die bekende rugbyman Paul Roos. Ds. Pienaar se oudste en jongste susters was getroud met Nicolaas Jacobus Marais, 'n lidmaat van die gemeente Merweville. Nadat die oudste suster oorlede is, het ds. en mev. Pienaar hul dogtertjie Elsje aangeneem. Die oudste suster is blykbaar op 'n plaas in die distrik Laingsburg begrawe en die jongste suster op die plaas Buffelsvlei in die familiekerkhof. Die jongste suster was Cecilia Aletta Marais, gebore 28 Junie 1889 en oorlede 28 Junie 1947.
Sy kinders
Die egpaar se eerste kind is eers 'n paar jaar ná hul huwelik gebore en wel nadat hulle Elsje aangeneem het. Al drie die pastoriepaar se eie kinders was seuns: Johannes, Gideon en Schalk. Johannes was 'n brigadier in die weermag en was getroud met Eileen Allen. Haar pa, Willy Allen, was in 'n stadium die gemeente se orrelis en ook nieamptelik Merweville se dokter omdat hy altyd raad vir die siekes gehad het. Johannes en Eileen se huwelik was kinderloos. Dr. Gideon Pienaar het sy doktersgraad cum laude geslaag en het 'n mediese praktyk op Wellington in die Boland gehad. Sy vrou was 'n nooi Montgomery en hulle het twee seuns en 'n dogter gehad. Sy oudste seun was ook S.W. Pienaar, nes dié se oupa.
Ds. en mev. Pienaar se jongste seun, ook Schalk (gebore in 1916), was 'n joernalis en redakteur van die Sondagblad Die Beeld, die Nasionale Pers se publikasie wat in die tweede helfte van die 1960's in 'n hewige stryd gewikkel was met Dagbreek, tot albei opgegaan het in Rapport. Schalk jr. was later ook redakteur van die dagblad Beeld, wat deur Naspers opgerig is om in die Transvaalse oggendmark mee te ding met Die Transvaler. Uit Schalk jr. se pen het twee boeke verskyn: 10 jaar politieke kommentaar en Getuie van groot tye. Uit sy huwelik met Antoinette is vyf kinders gebore van wie die oudste seun ook S.W. Pienaar genoem is en die jongste dogter Sarah Christina Pienaar, na haar ouma.
Sy beroep na Merweville
duimnael|regs|240px|Ds. en mev. Pienaar op hul troudag, September 1907. duimnael|links|250px|Ds. Pienaar is in September 1907 met Sarie Roos getroud, suster van die rugbylegende [[Paul Roos.]] Op 13 Maart 1905 het die kerkraad van die drie en 'n half maande oue NG gemeente Merweville 'n gekombineerde vergadering gehou onder voorsitterskap van die konsulent. Die dienende lede sowel as die rustende lede, wat gedien het toe die gemeente nog deel was van Beaufort-Wes, het die vergadering bygewoon. Vier proponente is benoem, naamlik Schalk Pienaar, Antonie Johannes Troskie, Gideon Jacobus Rousseau en Matthys Michielse du Toit. By die eerste stemming het prop. Pienaar ses uit 11 stemme gekry, 'n volstrekte meerderheid. Pienaar neem die beroep aan en op 15 April 1905 is 'n kerkraadsvergadering gehou onder voorsitterskap van ds. G.A. Maeder van Victoria-Wes waartydens die broeders C.F. Snyman en J. van Huyssteen aangestel is as kommissie om reëlings vir die predikant se ontvangs te tref.
Prop. Pienaar sou op Vrydag 16 Junie 1905 op Prins Albertweg aankom en vandaar deur 'n rytuig na die dorp vervoer word. Nadat hy omstreeks drie- of vieruur op Rietfontein sou aankom, sou die kerkraad hom hul adres daar of nader aan die dorp aanbied. Met die kar van die heer W.M. van der Westhuizen, van Koedoesfontein, het sy seun Wietsche prop. Pienaar en ds. W.A. Alheit van Ceres op die stasie gaan haal. Die samekoms vir die ontvangs is op Koedoeshoogte naby die dorp gereël. Die optog het bestaan uit perdekarre, donkiekarre en enkele perderuiters. Vooraan was diakens M.F. Erasmus en J.J.H. Alberts te perd en agter hulle het die ander rytuie gevolg. Die heer G.S. Snyman was in bevel en het te perd al langs die stoet gery. Op die hoogte is prop. Pienaar ontmoet en vandaar is hy geleide gedoen tot voor die "Boarding House", waar 'n lied gesing is en 'n welkomsadres hom aangebied is, waarop hy gepas geantwoord het na aanleiding van die laaste gedeelte van 2 Korintiërs 5:17: "... het oude is verby gegaan, zie, het is alles nieuw geworden."
Pastorie
regs|300px|duimnael|Merweville se NG [[pastorie is in 1907 in gebruik geneem. Ds. en mev. Pienaar was die eerste bewoners daarvan.]] Aangesien die gemeente nog nie 'n pastorie gehad het nie, moes die leraar vir eers by die onderwyser tuisgaan. Eers in April 1906, op voorstel van diaken M.F. Erasmus, is besluit om 'n begin te maak met die bou van 'n predikantswoning. 'n Gemeentevergadering is gehou en die som van £343 is vir die boufonds ingesamel. Die kerkraad het volmag gekry om met die werk aan te gaan, solank hulle die som van £800 nie oorskry nie. In Junie daardie jaar is die plan vir die pastorie goedgekeur en 'n boukommissie aangestel om toesig oor die werk te hou. Na aanleiding van 'n geskenk van £400 van Prins Albert is dit aan die voorsitter opgedra om 'n brief van bedanking te skryf aan die kerkraad van Prins Albert en hul liefdesdaad ook in die Kerkbode te laat publiseer.
Soutvleis
Soutvleis of boeliebief is 'n soutgekuurde beesvleisproduk. Die term kom van die behandeling van die vleis met groot grein klipsout. Dit vorm 'n bestanddeel in baie kookkunste, insluitend die Britse, Iers-Amerikaanse, Joodse, Karibiese, Filippynse en Chamorro kookkuns (Mariana-eilande soos Saipan en Guam).
Geblikte soutvleis
Dit was gewild gedurende die twee wêreldoorloë, toe vars vleis gerantsoeneer was. Soutvleis is steeds gewild in die Verenigde Koninkryk en word algemeen gebruik in toebroodjies, soutvleis-hash of geëet met slaptjips en piekels.
Schalk Pienaar (predikant)
Voorbereidende werk
links|240px|duimnael|Ds. [[Pieter van der Merwe het die NG kerk Merweville se hoeksteen op 24 Januarie 1914 gelê.]] Op 14 Januarie 1911 is 'n gemeentevergadering gehou om te beraadslaag oor die bou van 'n nuwe kerk. Op voorstel van die brs. C.F. Snyman en A.J. Swarts is besluit dat dit volgens die oordeel van die vergadering tyd geword het om 'n begin te maak met die insameling van geld vir die oprigting van 'n nuwe kerkgebou. Daardie selfde aand is 'n insameling gehou en £300 en 55 stuks kleinvee belowe. Op 'n later vergadering is besluit dat die leraar tydens huisbesoek vir die boufonds sou kollekteer.
In Mei 1913 is besluit om 'n gemeentevergadering te belê om sake te reël in verband met die bou van die kerk en is dit aan die voorsitter (ds. Pienaar) opgedra om planne te kry en ondersoek in te stel na die boukoste. Op 5 Julie 1913 is die gemeentevergadering toe gehou en is die argitek Folkert Wilko Hesse (1855-1923) aan die gemeente voorgestel. Van die ander NG kerke waarvoor hy verantwoordelik was, is McGregor (1904), Memel (1925), Petrusville (1925), Stellenbosch-Sentraal (1926), Steytlerville (1906), Vredenburg (1902/'04) en Warden (1918). Ná bespreking is op voorstel van F. Botes en C.F. Snyman met algemene stemme besluit dat dit aan die kerkraad opgedra word om 'n plan te kies en die kerk te laat bou. Daar is aanbeveel dat die gebou nie minder nie as 1 100 sitplekke sou hê en dat dit hoogstens £9 500 sou kos. Op 7 Julie is 'n kerkraadsvergadering gehou waarop argitek Hesse weer teenwoordig was. Die argitek is versoek om planne en spesifikasies op te stel sodat die kerkgebou, kompleet met meublement ens., afgelewer kon word vir die som van £9 500 nie te bogaande nie. Die argitek se fooi sou wees 5 persent op die boukoste plus spoorwegkaartjies. Hesse het toe verklaar dat hy 'n plan sou opstel volgens die voorbeeldplan wat hy aan die raad getoon het. Die getal sitplekke op die grond sou 750 wees en die hele gebou sou 1 134 hê, hoewel die banke op die twee galerye nooit aangebring is nie.
Die boukommissie sou bestaan uit die voorsitter, ds. Pienaar, die dorpslede van die kerkraad, naamlik L.W. Erasmus en M.S. Erasmus, en die rustende lede C.F. Snyman en M.F. Erasmus. Die gemeente Prins Albert het besluit om ook aan die bou van die kerk mee te help en het 'n geskenk van £200 gestuur. In November 1913 verskyn argitek Hesse saam met die bouaannemer, mnr. Masterton. Hesse rapporteer dat hy tenders gevra het vir die bouwerk, dat 'n halfdosyn ontvang is en dat hy die tender van mnre. Masterton en Kie. as die laagste aangeneem het. Die tender was £7 100 sonder meublement. Die voorsitter en argitek het in die teenwoordigheid van die kerkraad die nodige dokumente onderteken en die heer Masterton namens die here Masterton en Kie. Die duur van die kontrak was 12 maande, met ander woorde die gebou moes op 1 November 1914 gelewer word. Die hoeksteenlegging sou geskied op 24 Januarie 1914.
Hoeksteenlegging
duimnael|regs|270px|Ds. Schalk Pienaar en sy vrou se drie seuns en hul aangenome dogter, Elsje. Hulle het haar aangeneem nadat haar ma, ds. Pienaar se oudste suster wat getroud was met N.J. Marais, oorlede is. Die seuns is waarskynlik [[Schalk Pienaar (joernalis)|Schalk jr. (voor), wat 'n koerantredakteur sou word, Gideon (agter), wat 'n dokter op Wellington was, en Johannes, wat 'n brigadier in die weermag was.]] Ds. Pieter van der Merwe, na wie die gemeente genoem is toe hy destyds predikant van die moedergemeente Beaufort-Wes was maar van 1912 tot 1925 sendingsekretaris van die Oranje-Vrystaat, het die hoeksteen gelê op 24 Januarie 1914. (Dit was ook hy wat die hoeksteen van die Nuwekerk, Graaff-Reinet, op 16 Maart 1929 gelê het. Hy was daardie gemeente se eerste leraar van daardie jaar tot sy aftrede in 1931.) Die steen van 2 voet by 2 voet by 2 voet 9 duim is van Paarlse graniet en ingebou buite aan die linkerkant van die hoofingang van die gebou. Die bewoording lui: "Jezus Christus is de uiterste hoeksteen. Deze steen gelegd door ds. P. van der Merwe. 24 Jan. 1914." Ds. Van der Merwe se boodskap aan die gemeente was na aanleiding van die woorde: "Jezus Christus ... de uiterste hoeksteen," wat kom uit Efesiërs 2:20.
Ds. Pienaar het omstreeks einde 1914 gerapporteer dat die boukommissie die £280 ekstra moes betaal aangesien die teëls weens die Eerste Wêreldoorlog nie betyds kon aankom nie en die dak teen reën tydelik met malthoid bedek moes word. Aan die begin van 1915 het die voorsitter namens die boukommissie berig dat die kontrakteurs 'n ekstra som van £255 10s. vir die bou van die kerk geëis het. Dit was glo weens 'n "misrekening in die hoeveelhede in die spesifikasies". Die kontrakteurs het meer gebruik as waarvoor hulle getender het en het daarom dié ekstra betaling geëis. Ds. Pienaar het opdrag gekry om saam met die heer M.F. Erasmus Kaapstad toe te gaan om regsadvies in te win. Op 22 Mei 1915 het die voorsitter gerapporteer dat op regsgeleerde advies £255 10s. aan die here Masterton en Kie. uitbetaal moet word en maak hy melding van 'n verdere eis van hulle van £487. In Augustus 1916 word berig dat die saak van Masterton en Kie. vs. die Kerkraad geskik is en dat die raad aan die kontrakteurs die som van £187 10s moes betaal. Elke party moes sy eie koste betaal. (In 1919 is die malthoid, wat toe aan die verweer was, vervang met 'n sinkdak teen 'n koste van £300.)
Inwyding
By die aanddiens het ds. Steytler 'n woord gespreek ter wyding van die ligte en ds. Marchand 'n woord ter wyding van die orrel. Die dienste is opgeluister deur 'n koor onder leiding van die plaaslike onderwyser, A.B. van Niekerk. By hierdie geleentheid is 17 nuwe lidmate voorgestel en 17 kinders gedoop. Ná die slotdiens is die leraars bedank vir hul oorkoms en ook mej. Luttig van Prins Albert wat die orrel vir die geleentheid bespeel het, sowel as br. Koster van dieselfde dorp wat gekom het om met die ligte te werk.
Kerkskuld en kollektes
Die here Price en Seun se aanbod is in Desember 1916 aanvaar om een maal per jaar die orrel te kom nasien, te stem en klein herstelwerkies te doen teen 'n vasgestelde fooi.
Griepepidemie
duimnael|regs|240px|Mev. ds. Pienaar en haar kinders op haar man se begrafnis. duimnael|links|270px|Dié fotobeeld van ds. Pienaar se lewe, begrafnis en die onthulling van sy gedenkteken langs die kerk hang in die konsistorie. duimnael|regs|240px|Dié gedenkteken is in 1922 langs die kerk opgerig toe ds. Pienaar daar herbegrawe is. In Augustus 1918 is die dorpslede van die Kerkraad benoem om te dien in die reëlingskommissie vir die Ringsitting wat in Oktober op Merweville gehou sou word en waartydens ds. Pienaar as voorsitter sou optree, maar daar is besluit om geen onthaal ("receptie") te hou nie. Hoewel al die voorbereidsels vir die Ringsitting wel getref is en Frederick Mocke selfs 'n groot "Welkom" teen die gruiskoppie aan die noordoostekant van die dorp met klippie uitgepak en met kalk witgemaak het om afgevaardigdes te verwelkom, is die Ringsitting weens die Griepepidemie nooit op Merweville gehou nie, maar eers in Januarie 1919 op Victoria-Wes.
Die gevreesde Spaanse influenza of Griep wat besig was om mense in die groot stede by die duisende af te maai, het versprei tot op die platteland. Ook die gemeenskap van Merweville sou nie gespaar bly nie. Ds. Pienaar was onder diegene wat die siekte opgedoen het en ná 'n kort siekbed is hy oorlede – "in het tuig, waarin hy zo trouw en hard had getrokken, is hy gestorven. Het was een zeer treurige dag toen zyn lichaam op het kerkhof werd weggelegd. Ziekte en dood overal en op het dorpje so velen siek en in de gemeente, dat de schare om zyn graf nauwlyks een dertig-tal beliep ..." het ds. J.G. Steytler geskryf, waarskynlik in die Kerkbode. Ook in die NG Kerk se amptelike orgaan het mev. Pienaar se doodsberig verskyn: "PIENAAR:–Veilig geland aan de kusten van rust en vrede, myn innigbeminde echgenoot, Schalk Willem Pienaar, na een korte doch hevige aanval van de Spaanse Griep. 'Ik ben verstomd.' Hy die myn gansch bestaan doorziet houdt ook de schaal van myn verdriet; zyn wysheid weet, of ongeneugt my best bereid voor hemel vreugd. S.C. Pienaar–Roos. De Pastorie, Merweville."
Op 7 Desember 1918 is 'n kerkraadsvergadering gehou onder voorsitterskap van die konsulent, ds. Steytler van Beaufort-Wes. Die voorsitter het melding gemaak van die afsterwe van sy vriend en broeder, wyle ds. S.W. Pienaar, "den onmisbaren herder en leraar der Gemeente". Met diep ontroering het die kerkraad staande 'n mosie van deelneming met mev. Pienaar en die kinders aangeneem. Dit is aan die voorsitter opgedra om aan mev. Pienaar per brief hierdie besluit oor te bring en uitdrukking te gee aan die agting en liefde waarin sowel ds. Pienaar en sy gehou is en haar te verseker dat die kerkraad alles in sy vermoë wou doen om haar verblyf in die gemeente aangenaam te maak en aan haar alle moontlike hulp te gee by haar vertrek.
Dis aan die voorsitter opgedra om 'n pamflet te laat druk vir verspreiding in die gemeente met die portrette van ds. en mev. Pienaar en die kinders, 'n lewenskets van die oorledene en die geskiedenis van die gemeente, asook enige preke van hom. Dié pamflet in boekvorm deur ds. Steytler, toe reeds predikant van Piketberg, het in 1922 verskyn met die opskrif: "Ter Gedachtenis aan wylen Ds. S.W. Pienaar Gestorven aan de Griep te Merweville, 4 November 1918 en herbegraven onder het Gemeentelik Monument aldaar op 10 November 1922." In sy voorwoord het ds. Steytler gevoelvol gewag gemaak van die liefdebande wat daar bestaan het tussen leraar en gemeente en van die lief en leed wat hulle saam deurgemaak het. "O, hoe diep was de droefheid en verslagenheid over zyn verlies!" het hy geskryf. "Wie zal de afscheid van zyn gade en kinderen van de gemeente ooit vergeten?"
Die dorpslede van die kerkraad en die broer N.J. Marais, wat getroud was met ds. Pienaar se oudste en later jongste suster, is aangestel om mev. Pienaar alle hulp aan te bied by haar vertrek. Ook is dit aan die voorsitter opgedra om haar uit naam van die kerkraad per brief te bedank vir dit wat sy vir die gemeente beteken het. So het sy dan uit die gemeente vertrek en haar op Stellenbosch by haar familie gaan vestig.
Waardering
In Die Koup Jubel!, wat in 2004 verskyn het ter herdenking van die gemeente se honderdjarige bestaan, skryf Theresa van Vuuren: "Ds. Pienaar het 'n geweldige groot rol gespeel in (die) vestiging van die gemeente en die dorp. Onder sy dinamiese leierskap is die pastorie en kerk gebou. Daarby het hy 'n groot aandeel gehad in die ontwikkeling en administrasie van die dorp. Dit kon ook nie maklik (gewees het) om die uitgestrekte en redelik arm gemeente te bedien nie. Dit blyk dat hy 'n onvergeetlike en liefdevolle persoon was. Daar word nêrens in die notules vermeld van enige konflik waarby hy betrokke was nie. Daarby was hy hardwerkend en toegewyd aan sy Here."
Ghaziabad
Ghaziabad (Hindi: ग़ाज़ियाबाद, Oerdoe: غازی آباد; Ġāziyābād [ɣaːzɪjaːˈbaːd̪]) is 'n beplande industriële stad in die Indiese deelstaat Uttar Pradesh met 'n bevolking van 1 636 068 in 2011. Dit is in die metropolitaanse gebied van Delhi en 30 kilometer oos daarvan geleë.
Cornelia
Die dorpie Cornelia is geleë tussen Villiers en Vrede, in die Vrystaat, in Suid-Afrika. Die dorp lê op die oewer van die Schoonspruit, 'n sytak van die Vaalrivier.
Geskiedenis
Die dorp is vernoem na Cornelia Mulder, die tweede vrou van President F.W. Reitz van die Oranje-Vrystaat. Die dorp is in 1894 gestig en in 1917 geproklameer, maar het eers in 1923 munisipale status ontvang. Die Afrikaanse Baptistekerk van Suid-Afrika het in Cornelia ontstaan. 'n Bekende oud-leraar van hierdie gemeente was Jurgens Lambrechts, 'n bekende in vasvraprogramme op radio en TV vanaf die 1970's tot die 1990's.
Omgewing
Die bekende Suid-Afrikaanse dramaturg, PG du Plessis, is hier gebore. In 1955 het dr. AC Hoffman 'n belangrike fossielvonds op die plaas Uitzoek gemaak. Hy het 'n onderkaak van die chalicothere ontdek. Later is nog vondse gemaak. Die plaas is 10 km noord van Cornelia.
Matthias (HRR)
Matthias (* 14 Februarie 1557 in Wene, † 20 Maart 1619 in Wene) was 'n heerser uit die Huis van Habsburg wat in die ouderdom van 19 jaar stadhouder-generaal van die Nederlande geword het. Belangriker as dié amp was sy rol as aartshertog van Oostenryk; stadhouder in Oostenryk (Österreich ob und unter der Enns) vanaf 1595; regent in Hongarye (as Mátyás II) en Kroasië (as Matija II), Neder- en Opper-Oostenryk asook Morawië vanaf 1608; koning van Boheme (vanaf 1611); en - vanaf 1612 tot en met sy afsterwe in 1619 - keiser van die Heilige Romeinse Ryk. Sy leuse was Concordia lumine maior ("Eendrag is sterker as lig"). Ná sy troonbestyging het Matthias die keiserlike regeringsetel van Praag na Wene verskuif.
As stadhouder in Oostenryk het Matthias die Protestantse geloof met 'n reeks teenreformasies teruggedring en opstande van boere neergeslaan. Vanaf 1599 het hy binne die Huis van Habsburg 'n leidende rol in die opposisie teen sy broer Rudolf II, keiser van die HRR. Danksy die steun van die aartshertoë het Matthias daarin geslaag om as koning van Hongarye, Morawië, Boheme en Silesië gekroon te word. Rudolf was ongewild en het aan depressie gely sodat hy as ongeskik vir enige politieke amp geag is. Ook het hy, net soos Matthias, kinderloos gebly.
Ná Rudolf se afsterwe in 1612 in Praag is Matthias as keiser van die Heilige Romeinse Ryk gekroon. Die broedertwis het sy politieke invloed egter steeds verswak. Belangrike politieke besluite is toenemend deur sy raadgewer Melchior Khlesl, biskop van Wene, geneem. Weens die gebrek aan 'n erfgenaam is Matthias se neef Ferdinand II as troonopvolger benoem. Matthias het sy invloed laat geld om Ferdinand, 'n felle aanhanger van die Rooms-Katolieke geloof, in 1617 as koning van Boheme te laat kroon - 'n land waar destyds sowat 90 persent van die bevolking Protestantse gelowe aanvaar het. Khlesl, wat 'n vreedsame politieke skikking in die stryd met die Protestantse Boheemse state probeer bereik het, is deur Ferdinand van sy amp onthef.
Matthias en Ferdinand het Rudolf II se beleid van religieuse verdraagsaamheid in Boheme laat vaar. Reeds een jaar ná Ferdinand se kroning het die Boheemse state met die sogenaamde Tweede Praagse Defenestrasie in opstand teen die keiserlike bewind gekom. Die konflik het uiteindelik uitgebrei tot een van die mees verwoestende Europese oorloë, die Dertigjarige Oorlog tussen 1618 en 1648, wat hoofsaaklik op Duitse bodem uitgeveg is.
Elektroniese komponent
duimnael|Verskeie komponente
'n Elektroniese komponent is 'n basiese elektroniese element wat gewoonlik in 'n diskrete vorm verpak word met twee of meer verbindingsdrade of metaalgeleiers. Die komponente is bedoel om aanmekaar verbind te word, gewoonlik deur soldeerwerk op 'n gedrukte stroombaan om 'n elektroniese stroombaan te skep wat 'n besondere funksie verrig (byvoorbeeld 'n versterker, radio-ontvanger of 'n ossilator). Komponente kan een-een verpak word (resistor, kapasitor, transistor, diode ens.) of in meer of minder komplekse groeperinge in geïntegreerde stroombane (operasionele versterkers, resistor-roosters, logiese hekke ens.)
Komponente kan passief of aktief wees:
Groter Concepción
Die Groter Concepción (Spaans: Gran Concepción) is 'n metropolitaanse gebied rondom die stad van Concepción, saam met 9 ander stede wat die primêre kommersiële sentrum in die VIII-streek van Chili vorm.
Newton se bewegingswette
duimnael|regs|200px|Newton se Eerste en Tweede wette in Latyn uit die oorspronklike 1687 uitgawe van die [[Philosophiae Naturalis Principia Mathematica|Principia Mathematica.]]
Newton se bewegingswette bestaan uit drie natuurwette wat 'n direkte verwantskap verskaf tussen die krag wat op 'n liggaam uitgeoefen word en die beweging van daardie liggaam. Hulle is eerste deur sir Isaac Newton saamgestel in sy werk Philosophiae Naturalis Principia Mathematica (1687). Die wette vorm die basis vir klassieke meganika en Newton het dit self gebruik om baie waarnemings oor die beweging van fisiese voorwerpe te verduidelik. In die derde volume van die teks het hy aangetoon hoe hierdie wette saam met sy universele swaartekragwet Kepler se planetêre bewegingswette kon verklaar.
Die tradisionele uitdrukking van die drie wette lui as volg:
Besonderhede oor die wette
Newton se bewegingswette beskryf die versnelling van partikels met massa. In moderne taal kan die wette as volg uitgedruk word:
In die gegewe interpretasie word aangeneem dat massa, versnelling en, belangriker, krag uitwendig gedefinieerde groothede is. Dit is die algemeenste interpretasie: 'n Mens kan die wette as 'n definisie van hierdie groothede beskou. Neem kennis dat die tweede wet slegs geldig is as die waarneming gemaak word vanaf 'n traagheidsraamwerk en aangesien 'n traagheidsraamwerk gedefinieer word deur die eerste wet is 'n bewys van die eerste wet wat berus op die tweede wet 'n logiese fout.
Newton se eerste wet: wet van traagheid
Lex I: Corpus omne perseverare in statu suo quiescendi vel movendi uniformiter in directum, nisi quatenus a viribus impressis cogitur statum illum mutare. "Elke liggaam hou vol in sy rustoestand of om uniform reguit vorentoe te beweeg, behalwe as dit gedwing word om sy toestand te verander deur 'n krag daarop." Hierdie wet word ook die traagheidswet genoem.
Soos deur Newton geformuleer, is die eerste wet meer van 'n spesiale geval van die tweede wet. Newton het sy wette in volgorde gerangskik vir 'n goeie rede (sien Gailili & Tseitlin 2003). Die eerste wet stel basies die verwysingsraamwerk daar waarvoor die ander wette van toepassing is, die sogenaamde traagheidsraamwerke. Om te verstaan waarom dit nodig is kan 'n mens dink aan 'n bal wat in rus is binne-in 'n versnellende liggaam: 'n vliegtuig op 'n aanloopbaan is 'n voldoende voorbeeld. Vanuit die perspektief van enigeen binne-in die vliegtuig (dit wil sê vanuit die vliegtuig se verwysingsraamwerk) sal dit voorkom asof die bal agteruit beweeg soos die vliegtuig vorentoe versnel (dieselfde gevoel word deur passasiers ervaar wat in hulle sitplekke vasgedruk word wanneer die vliegtuig vernsel). Uit die oogpunt van die passasiers is dit teenstrydig met Newton se tweede wet, aangesien daar skynbaar geen krag op die bal uitgeoefen word wat veroorsaak dat dit beweeg nie. Die rede hiervoor is egter nie 'n teenstrydigheid nie, omdat Newton se tweede wet (onveranderd) nie op die situasie van toepassing is nie. Dit is daarom belangrik om vas te stel wanneer die verskeie wette van toepassing is aldan nie, aangesien hulle nie in alle gevalle geld nie.
Op 'n meer tegniese punt, alhoewel Newton se wette nie van toepassing is op verwysingsraamwerke buite die traagheidsraamwerke nie, soos in die geval van die versnellende vliegtuig, kan hulle gewysig word om wel van toepassing te wees deur die toevoeging van 'n "denkbeeldige krag" wat op die hele stelsel uitwerk: basies deur 'n krag toe te voeg wat die onverklaarde beweging van voorwerpe binne daardie stelsel verklaar (soos in die geval van die bal wat beweeg sonder 'n waarneembare krag in die voorbeeld hierbo).
Die netto krag op 'n voorwerp is die vektorsom van al die kragte wat op daardie voorwerp uitgeoefen word. Newton se eerste wet stel dat as die som nul is, sal die bewegingstoestand van daardie voorwerp nie verander nie. Die volgende twee punte word in wese gestel:
Die traagheidswet het is skynbaar onafhanklik deur verskeie natuurfilosowe en -wetenskaplikes bedink. Die traagheid tot beweging is in die 3de eeu v.C. der die Chinese filosoof Mo Tzu en in die 11de eeu deur die Moslemwetenskaplike Alhazen en Avicenna beskryf. Die 17de-eeuse filosoof René Descartes het ook die wet geformuleer, maar geen eksperimente uitgevoer om dit te bevestig nie.
Daar is geen perfekte demonstrasie van die wet nie, aangesien wrywing gewoonlik as 'n krag op 'n bewegende liggaam teenwoordig is en selfs in die ruimte is daar swaartekrag wat op voorwerpe uitwerk. Die wet dien egter om die basiese oorsake van veranderinge in 'n voorwerp se beweging aan te toon.
Anaximander
Anaximander (Oud-Grieks: Ἀναξίμανδρος / Anaxímandros; ἀναξ: heerser + ἀνηρ: man, sy naam beteken dus "heerser oor die manne") was 'n belangrike Griekse filosoof uit die Skool van Milete. Hy het in die sesde eeu voor Christus geleef.
Lewe
Anaximander was die tweede groot natuurfilosoof uit die stad Milete in Ionië, die huidige westelike deel van Turkye. Daar was hy 'n leerling van Thales en ook die leermeester van Anaximenes.
Oor sy lewe en werk is weinig bekend. Daar bestaan wel fragmentariese informasie vanuit 'n verskeidenheid van klassieke bronne. Volgens Aelianus was hy die bestuurder van die Miletiese kolonie Amphipolis, waaruit sommiges aflei dat hy 'n vooraanstaande burger was. Aan die hand van die berekeninge van Apollodorus van Athene word sy geboorte geskat in die jaar 610 v.C. en sy dood kort na die jaar 546 v.C. Volgens Diogenes Laërtius word hy voorgestel as 'n besonderse talentvolle student in die Astronomie en die Geografie en sou hy 'n vroeë verteenwoordiger gewees het van die eksakte wetenskappe. Vermoedelik was hy die eerste persoon wat astronomiese werkinstrumente na Griekeland gebring het, soos die sonwyser. Bonop is hy sover bekend die eerste persoon wat 'n kaart van die wêreld geskep het. Hierop word die aarde as sirkel voorgesteld en die op daardie stadium bekende lande gegroepeerd rondom die Egeïese See as sentrum, met om die lande 'n groot oseaan.
Kosmologie
Anaximander het sy bekendheid te danke veral aan sy kosmogonie en kosmologie. Net soos sy tydgenote was hy op soek na die archè (Oud-Grieks: ἀρχή) van die heelal, 'n eerste beginsel as begin van die wêreld. Volgens Anaximander was dit 'n elementêre substansie, waaruit alles ontstaan, en nie water soos Thales van Milete beweer het nie en ook nie 'n ander materiaal wat ons nie ken nie. Geen van hierdie elemente sou volgens hom in staat wees om alle teenstellings in die natuur te kon verklaar nie. Die beginsel dat hy as oersubstansie voorstel was 'n oneindige, ewige en onbepaalde massa, wat hy die apeiron (Oud-Grieks: τὸ ἄπειρον) noem. Hierdie oersubstantie, wat nie direk waarneembaar is nie, maar wel in staat is om 'n antwoord te bied op alle bestaande teenstellings, vorm die basis vir alle materie wat ons ken. Hy werk sy grondbeginsel nie gedetailleerd uit nie, maar die beginsel van die apeiron word deur Anaxagoras, 'n leerling van Anaximander, verder ondersoek en geformuleer. Hy stel die Apeiron as 'n oorspronklike oerchaos. Ook Plato en Augustinus neem later die teorie van Anaximander op.
Uit die oertoestand van die apeiron stam volgens Anaximander vervolgens warmte en koue, vogtigheid en droogte en alle ander teenstellings in die wêreld voort. Dit beteken volgens Anaximander dat die apeiron 'álle wêrelde omvat'. Anaximander was van mening dat ons wêreld slegs één was uit vele. Ons wêreld sou ontstaan uit die loop van 'n ewigdurende beweging van die oorspronklike oermassa.
Die oorspronklike oermassa word deur Anaximander beskou as 'n silindervormige geheel, wat oorspronklik in ewewig verkeer met omringende vurige voorwerpe, wat aanvanklik by mekaar hoord. Uiteindelik word die ewewig versteur en word die massas van mekaar geskei op 'n manier waarop dit vir ons nog steeds sigbaar is, as wielvormig en met vuur gevulde voorwerpe bestaande uit lug. So probeer hy die beweging van die hemelligame volgens fisieke reẽls te verklaar. Oorspronklik was die aarde omring deur 'n soort skil van vuur. Deur die versteuring van die aanvanklike ewewig spat dit uit mekaar en gaan oor in die hemelligame wat, vuur uitstraal en om die aarde wentel.
Die aarde, wat volgens Anaximander vry in die ruimte sweef, is aanvanklik in 'n vloeibare toestand. Vervolgens word die aarde droëer omdat die water deur die son verdamp word. Uit die verdampende water word visse gevorm, wat volgens Anaximander die eerste lewende wesens sou gewees het. Alle ander diere en ook die mens sou ontstaan as transformasie of evolusie uit die visse. Uit die feit dat die mens so 'n lang jeug het en so lank onbeholpe is, lei hy af dat die mens nie oorspronklik so so kon ontstaan het nie. Die mens moes dus uit diere van 'n ander soort voort gekom het. Hoewel Anaximander nie 'n evolusieteorie ontwikkel het nie, word hy tog deur baie beskou as die oudste verteenwoordiger wie basiese evolusiedenke ontwikkel het.
Anaximander dink dat die aarde staties is en 'n gelyke afstand tot andere astronomiese voorwerpe handhaaf. Voorts is Anaximander van mening dat die aarde vatvormig is. Op die bokant, wat plat is (maar wel rond) woon die mense. Een van die leerlinge van Anaximander, Anaximenes glo egter nie dat die aarde sweef nie, maar vind dit vanselfsprekend dat die aarde plat is en rus op lug. Uiteinlik verval alles weer terug in apeiron en kan die hele kosmologie opnuut begin.
Die belang van Anaximander se filosofie lê nie soseer in die mistieke verklaring van die heelal nie, maar in die feit dat hy dit probeer verklaar aan die hand van 'n rasionele model en met so min as moontlik faktore. Hy gaan hierdeur spekulatief te werk en laat hom dikwels inspireer deur alledaagse ervaringe. In sy teorievorming, sy poging om 'n geometriese model van die heelal te ontwikkel, lê hy die basis van die natuurwetenskap. Daarin gaan hy die Babiloniërs verby, soos blyk uit die astronomiese dagboeke wie se empiriese observasie en wiskundige metodiek toon wat nie elders geewenaar was nie.
Werk
Anaximander was volgens oorlewering die eerste filosoof wat in prosa styl skryf en nie in poësievorm soos ander filosowe nie. Geen volledige manuskrip van sy skryfwerk het egter bewaar gebly nie. Van die werk waarin hy sy kosmologiese teorie toegelig word het slegs één fragment bewaar gebly, wat aangehaal word deur Simplicius van Sisilië :
"Waaruit die bestaande dinge hul ontstaan het, daarin vind hulle ook hul ondergang,soos wat dit hoort;hule gee mekaar immers reg (δίκη / díkè) en boete vir die onreg (ἀδικία /adikía), ooreenkomstig die verordening van die tyd"
Donna Barrell
Donna Barrell (1889 – 1941) was 'n Amerikaanse aktrise en skryfster. Sy was bekend vir haar rolle in die rolprente The Love Master (1924) en A Certain Young Man (1928).
Erica barrydalensis
Erica barrydalensis is 'n plant wat tot die genus Erica behoort en deel van die fynbos vorm. Die plant is endemies aan die Wes-Kaap waar dit in die Langeberg voorkom. Die plant is seldsaam en daar is slegs twee populasies; die habitat is veilig en word nie bedreig nie.
NG gemeente Gamkavallei
Die NG gemeente Gamkavallei is op 22 Junie 1949 saam met NG gemeente Gamka-Oos van die NG gemeente Beaufort-Wes afgestig. Die gemeente is genoem na die Gamkarivier wat die skeiding tussen die gemeente en die moedergemeente is. Gamka beteken leeu.
Stigting
Die kerkraad se eerste beroep is suksesvol uitgebring op ds. J.A.C. Weideman van die moedergemeente. Die ouderlinge van die eerste kerkraad was: eerw.. J.M.N. Breedt, E.A. Marais, J.H. Botha, J.P. van der Merwe, J.J. le Roux, J.A. Botes, C.W.A. van Zyl, J.L. Pienaar; en die diakens: G.A.V. Schreuder, J.P. du Preez, W.B. Brand, J.W. van Eck, A.I.P. van Rooyen, J.H.H. Vivier, L.D. Pienaar, C.J. Hattingh, A.G. Bedzuidenhout, H.P. Jooste en A. Esterhuizen. Die gemeente se eerste koster was E.A. Marais en na hom L.S. Koker. Die eerste skriba-kassier was G.A.V. Schreuder. As deeltydse orreliste het waargeneem Elsabe Schreuder, Nellie Olivier, mev. L. van der Merwe, mev. Louw en mev. Van Niekerk.
Vroeë jare
Kort ná Gamkavallei se stigting is vyf wyksbidure in die distrik begin, wat deur kerkraadslede of ander lidmate gelei is. Destyds is gereeld buitedienste gehou op Letjesbosch, Amospoortjie, Jagerskraal, Middelwater, Hottentotsrivier, Boesmanskop en Brandewynsgat. Die dorpslidmate was net die Spoorweggemeenskap van Hillside, terwyl die distrikslidmate almal was tussen die Meiringspoortpad en die Nuweveldsberge. Aanvanklik was daar twee Sondagskole: op die dorp en op Letjesbosch met 224 kinders en 22 onderwysers (in 1952).
Die gemeente het in die eerste jaar ’n argief begin met al die interessante persoonlike gelukwensings wat lidmate aan die gemeente geskryf het met sy eerste verjaardag. In die argief was ook ’n rolletjie klankdraad waarop al die verrigtinge van die hoeksteenlegging opgeneem is.
Huidige stand
As spoorweggemeente was Gamkavallei se lot altyd ineengeweef met dié van die Spoorweë. Ná 1994 het die daaropvolgende veranderinge in die demografiese samestelling van Spoornet se werkerskorps, het Gamkavallei gekrimp tot net 188 belydende lidmate en 60 dooplidmate in 2012. Gamka-Oos, daarenteen, het die moedergemeente se lidmaattal (514 belydende lidmate en 119 dooplidmate in 2012) verbygesteek om in daardie jaar die grootste NG gemeente op die dorp en trouens die grootste van al Beaufort-Wes se dogters te word met 612 belydende lidmate en 192 dooplidmate.
Nadir
Die nadir (van Arabies نظير nathir, "teenoorgesteld") is in sterrekunde die punt reg teenoor die senit, en dus die punt reg onder die waarnemer. Die senit, daarenteen, is reg bo die waarnemer se kop.
Helen Bennett (aktrise)
Helen Bennett (14 Augustus 1911 – 25 Februarie 2001) was 'n Amerikaanse aktrise. Sy was bekend vir haar rolle in die rolprente The Middleton Family at the New York World's Fair (1939), The Royal Mounted Rides Again (1945), The Scarlet Horseman (1946), en Lost City of the Jungle (1946).
Winnie Rust
Winnie Rust (Moorreesburg, 14 April 1939 – Wellington, Wes-Kaap, 11 Mei 2016) was ’n Suid-Afrikaanse skrywer. Sy was 77 jaar oud ten tyde van haar moord en het toe reeds meer as 60 jaar op Wellington gewoon. Met die jare het talle van haar verhale in populêre sowel as literêre tydskrifte verskyn. Sy het onder meer bydraes vir tiener- en vrouedagboeke geskryf asook werke oor haar dorp en sy geskiedenis, en was betrokke by die dorpsmuseum. Van 2000 af was sy die skrywer van die rubriek "Post Scriptum" in die Paarl Post. Haar pa is self ’n skrywer wat onder andere taalhandleidings vir die gebruik van Afrikaans skryf.
Herkoms en vroeë lewe
Wilhelmina van der Merwe is op 14 April 1939 op Moorreesburg gebore. Sy was in 1954 (volgens 'n bron, maar dit was waarskynlik 1957 of '58) hoofdogter van die plaaslike Hugenote Hoërskool. Haar vader, dr. C.P. van der Merwe, was rektor van die Hugenote-kollege en broer van die digter Boerneef. Haar broer, Chris van der Merwe, was ook 'n akademikus.
Op sesjarige ouderdom trek die familie na Wellington, waar sy haar hele skoolopleiding ontvang en in 1956 aan Hugenote Hoërskool matrikuleer. Sy is die hoofmeisie en ook die dux-leerling. Aan die Universiteit van Stellenbosch verwerf sy in 1959 ’n B.A.-graad met Duits en Afrikaans-Nederlands as hoofvakke en die jaar daarna ’n onderwysdiploma.
Loopbaan en gemeenskapswerk
In 1961 hou sy vir slegs ’n jaar lank skool wanneer sy Afrikaans as Tweede Taal gee aan die Hoër Meisieskool Rustenburg in Rondebosch in Kaapstad. Aan die einde van hierdie jaar trou sy met dr. Manie Rust, wat ’n mediese praktyk op Wellington het. Voortaan is sy voltydse moeder vir hulle vier kinders (’n seun, Hugo, en drie dogters, Winnie, Grietjie en Helena) maar bedryf later ’n gastehuis op die dorp.
Sterfte
Rust is op 'n tragiese wyse vermoor. Haar man, dr. Manie Rust (87), het omstreeks halfvier op die middag van haar dood die hekklokkie by hul woning in Derdelaan, Uitsig, hoor lui. Toe hy opstaan om te gaan kyk wie by die hek is, het hy sy vrou dood op die kombuisvloer aangetref. Sy het beserings aan haar gesig gehad en haar hande en voete was vasgebind. Sy is oorleef deur vier kinders en ses kleinkinders.
Skryfwerk
Rust was ’n beminde inwoner van Wellington wat nou betrokke was by die geskiedenis van die dorp. Van die boeke wat sy geskryf het, sluit in Margie van die Seminary en ander verhale, Martha gravin van Stamford en Trek. Martha het in 2005 die kortlys vir die Rapport/Jan Rabie-prys gehaal. Dié boek, haar eerste roman, het gespruit uit haar bydrae tot Die geskiedenis van Wellington en distrik tot die jaar 2000. Haar verhaal "Lei vriend'lik lig" is in 2006 opgeneem in die bloemlesing oor plaasverhale deur Riana Scheepers, Die melkweg het 'n ster laat val. Tussen haar skryfwerk deur was Rust nou betrokke by lees- en poësiekringe en het ook van tyd tot tyd digkunsprogramme opgestel en boekbesprekings gelei.
Reeds as jong kind begin sy skryf en van haar verhaaltjies verskyn op skool in die destydse Jongspan. Haar kortverhale word in literêre en gewone tydskrifte gepubliseer (onder andere Tydskrif vir Letterkunde) en van haar rubrieke verskyn gereeld onder die titel Post Scriptum in die Paarl Post.
Romans
Martha vertel in romanvorm die op die waarheid gebaseerde verhaal van Harry Grey, ’n gewese priester uit die Britse adelstand, wat hom in die negentiende eeu in Wellington en later Wynberg vestig. Martha Solomons is die dogter van ’n vrygestelde slaaf wat hy hier ontmoet. Na die geboorte van hulle kind trou hy met Martha en sy word die eerste bruin vrou om ’n Britse titel deur die huwelik te verwerf (Gravin van Stamford). Die verhaal word eindelik ’n weergawe van die storie van menige vrou wat diep innerlike krag moet gebruik om ’n lewe en toekoms vir haar en haar kinders uit te kap, al is die oormag ook hoe groot. Martha is in 2005 ’n finalis vir die Jan Rabie-prys.