cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Weense worsie
Die worsies word dikwels in worsbroodjies, of hot dogs, gebruik.
In Amerika verwys "Weense worsie" eerder net na ’n kleiner, korter worsie. Die langer worsies word frankfurters of sommer hot dogs genoem.
Dave Legeno
Dave Legeno (12 Oktober 1963 – 11 Julie 2014) was 'n Engelse akteur. Hy was bekend vir sy rolle in die rolprente Harry Potter and the Half-Blood Prince (2009), Centurion (2010), Harry Potter and the Deathly Hallows: Part 2 (2011), en Snow White and the Huntsman (2012).
Aimee Mullins
Aimee Mullins (gebore 20 Julie 1975) is 'n Amerikaanse aktrise, vervaardiger, en regisseuse. Sy is bekend vir haar rolle in die rolprente Young Ones (2014) en Appropriate Behavior (2014), en in die televisiereekse TEDTalks (2006) en Stranger Things (2016).
Toshio Iwatani
Toshio Iwatani (岩谷 俊夫) is 'n voormalige Japannese sokkerspeler. Hy het vir die Japannese nasionale sokkerspan uitgedraf.
Carsten Norgaard
Carsten Norgaard (gebore 3 Maart 1963) is 'n Deense akteur en vervaardiger. Hy is bekend vir sy rolle in die rolprente D2: The Mighty Ducks (1994), Alien vs. Predator (2004), en The Three Musketeers (2011), en in die televisiereekse Rita (2012) en The Man in the High Castle (2015).
Mafarana
Mafarana is 'n nedersetting in die Limpopoprovinsie, Suid-Afrika. Dit val onder beheer van die Groter Tzaneen Plaaslike Munisipaliteit wat onder die Mopani-distriksmunisipaliteit ressorteer. Dit is ongeveer 20 km suidoos van Tzaneen langs die R529-pad geleë.
Rykie van Reenen
Rykie van Reenen (1923 - 2003) was een van die grootste Afrikaanse joernaliste van die tweede helfte van die twintigste eeu.
Loopbaan
In 1945 tree sy as joernalis in diens by Die Burger en word daar ‘n baanbreker vir die vrou (en veral die Afrikaanssprekende vrou) in die joernalistiek. Alhoewel sy aanvanklik haar beperk het tot vrouesake, het sy mettertyd politieke en sosiale kommentaar gelewer. Veral deur haar bydraes tot die rubriek Van Alle Kante (waar sy in die voetspore van C.J. Langenhoven gestaan het) het sy bekendheid verwerf. In 1965 aanvaar sy ‘n betrekking by die Johannesburgse Afrikaanse dagblad Beeld. Haar rubriek Randakker verskyn in Beeld en later in die Sondagblad Rapport. ‘n Keur uit haar rubrieke is in 1980 gepubliseer onder die titel Op die Randakker. Tydens die Jom Kippoer-oorlog in 1967 maak sy naam as oorlogskorrespondent. Nasionale Pers se direksie bevorder haar tot assistentredakteur van Rapport en word so die eerste vrou in die land in die joernalistiek in so ‘n hoë pos.
Om gesondheidsredes tree sy in 1980 af en vestig haar op Yzerfontein, naby haar geboorteplek. Sy beperk hierna haar skryfwerk hoofsaaklik tot resensies. Op 28 Desember 2003 sterf sy in haar aftreehuis.
Cirujales del Río
Cirujales del Río is 'n munisipaliteit in die provinsie Soria in die Spaanse outonome gebied Kastilië en León.
Limavady
Limavady ([lɪməˈvædi]; afgelei van die Iers-Gaeliese benaming Léim a' Mhadaidh "Sprong van die Hond") is 'n markdorp in die Noord-Ierse graafskap Londonderry. Die dorp, wat volgens die Britse sensus van 2001 'n bevolking van 12 043 huisves, is aan die voet van die Binevenagh-bergpiek, 17 myl (27 km) oos van Derry, 14 myl (23 km) suidoos van Coleraine en 105 km noordwes van Belfast in die administratiewe distrik Causeway Coast and Glens geleë.
Limavady is oorspronklik in die vroeë 17de eeu gedurende die Kolonisasie van Ulster gestig. Ondanks die vestiging van 'n linnebedryf kon die dorp in die 19de eeu nie voordeel trek uit die grootskaalse uitbreiding van dié bedryf in die noorde van Ierland nie en het sodoende nog tot in die laat 20ste eeu 'n relatief klein markdorp gebly. Eers vanaf die 1970's het die vestiging van moderne nywerhede en Limavady se aantreklikheid as residensiële sentrum bygedra tot snelle bevolkingsgroei. In die drie dekades tussen 1971 en 2001 het die inwonertal byna verdubbel. Al is Derry, Coleraine en - in 'n mindere mate - Ballymena strawwe mededingers wat kleinhandelgeriewe betref, dien Limavady steeds as 'n belangrike verskaffer van dienste vir die Roe-vallei.
Tonsel
Tonsel is ’n nedersetting in die munisipaliteit Ermelo in die provinsie Gelderland in Nederland.
Barry Buzan
Barry Buzan (* 28 April 1946) is 'n afgetrede professor in internasionale verhoudinge aan die London School of Economics en 'n ere professor aan die Universiteit van Kopenhagen. Hy publiseer in die veld van internasionale politiek.
Belangstellings en biografie
Hy defineer sy belangstellings as:
Barry Buzan voltooi sy eerste graad aan die Universiteit van Britse Columbia (1968), en sy doktersgraad aan die London School of Economics (1973).
Hy was van 1988 tot 2002 Projek Direkteur aan die Copenhagen Peace Research Institute (COPRI). Van 1995 tot 2002 was hy navorsing professor in internasionale studies aan die Universiteit van Westminster, en voor dit professor in internasionale studies aan die Universiteit van Warwick. Gedurende 1993 was hy besoekende professor aan die Internasionale Universiteit van Japan, en in 1997-8 was hy die Olof Palme besoekende professor in Swede.
Die breinkaart ontwikkelaar Tony Buzan is sy broer.
Werke
Boek met Tony Buzan
Cynthia Bailey
Cynthia Bailey (gebore 19 Februarie 1967) is 'n Amerikaanse aktrise.
2016 Meksikaanse Grand Prix
Die 2016 Formule Een Meksikaanse Grand Prix is op 30 Oktober 2016 op die Autódromo Hermanos Rodríguez in Meksikostad, Meksiko gehou. Dit was die negentiende wedren van die kampioenskapseisoen en die tweede keer sedert 1992 wat dit in Meksiko plaasgevind het.
Renuitslag
Ná afloop van die wedren kry Sebastian Vettel 'n tydstraf van tien sekondes omdat hy in sy stryd met Daniel Ricciardo in die voorlaaste ronde van lyn verander het onder remming. Hiermee skuif hy af na die vyfde plek, agter Ricciardo en Max Verstappen.
R539 (Suid-Afrika)
Die R539 is 'n streeksroete wat die R36-provinsiale pad met die R37-provinsiale by Rosehaugh, 30 km suid van Sabie, verbind. Die R539 tak af van die R36 net voor Patattanek op die Schoemanskloof pad. Die roete gaan deur die Schoemanskloofpas en word medebeskryf met die N4-nasionale pad vir 3 km. Hierna gaan die R539 noord, verby die Sudwalagrotte en sluit by die R37 aan by Rosehaugh.
Pous Gregorius XV
Gregorius XV was die 234ste pous van die Rooms-Katolieke Kerk van 1621 tot 1623. Weens sy swak gesondheid stel hy sy nefie Ludovico Ludovisi aan as staatsekretaris en die regeer namens die pous.
Biografie
Pous Gregorius XV is gebore as Alessandro Ludovisi op 9 Januarie 1554 in Bologna, Italië. Hy was een van die sewe kinders van Pompeo Ludovisi, graaf van Samoggia en sy vrou Camilla Bianchini. Hy ontvang onderrig aan die Collegio Romano van die Jesuïte in Rome en studeer kerkreg en Romeinse reg aan die Universiteit van Bologna. Op 12 Maart 1612 stel Pous Paulus V hom aan as aartsbiskop van Bologna en stuur hom op 13 Augustus 1616 as nuntius na die hertog van Savoje om te bemiddel tussen Charles Emmanuel I, hertog van Savoje en koning Philip III van Spanje oor die markisaat van Montferrat. Op 19 September 1616 stel Pous Paulus V hom aan as kardinaal. Ludovisi bly in Bologna tot die dood van Pous Paulus. Op 9 Februarie 1621 volg hy Pous Paulus V op en word gekroon op 14 Februarie 1621 deur kardinaal Andrea Baroni Peretti Montalto. Hy regeer tot sy dood op 6 Julie 1623 en word opgevolg deur Pous Urbanus VIII. Die naam ‘Gregorius’ beteken 'wagter'.
Pontifikaat
Pous Gregorius XV word verkies deur die invloed van kardinaal Borghese tot 'n oorgangspous, weens sy ouderdom en sy swak gesondheid. Op die derde dag van sy pontifikaat stel hy sy neef Ludovico Ludovisi aan as kardinaal en staatsekretaris. Gelukkig vir die pous en die Kerk, het Ludovico hom goed van sy taak gekwyt, hoewel hy hom skuldig gemaak het aan nepotisme. Orazio 'n broer van die pous is aangestel as die aanvoerder van die pouslike troepe. Orazio is ook in die adelstand van Rome verhef en tot hertog van Fiano. 'n Ander broer word hertog van Zagarolo. 'n Tweede neef, Niccolò word prins van Piombino en Heer van Elba omdat hy trou met die erfgename op 30 Maart 1632. Behalwe vir sy ondersteuning van keiser Ferdinand II en die Katolieke Liga teen die Protestante, met een miljoen goue dukate en sy steun vir die Poolse koning Sigismund III Wasa teen die Turke, het die pous nie ingemeng in die Europese politiek nie. Op 20 Maart 1623 vaardig hy sy konstitusie "Omnipotentis Dei" teen towenaars en hekse uit. Dit was die laaste pouslike geskrif teen heksery. Sy bulle "Aeterni Patris" van 15 November 1621 en "Decet Romanorum pontificem" van 12 Maart 1622 reguleer pouslike verkiesings. Op 6 Januarie 1622 stig hy die "Congregatio de propaganda fide" (Kongregasie vir die voortplanting van die geloof) met die bul "Inscrutabili divinae providentiae".
Die Kollege van Kardinale
Pous Gregorius het elf nuwe kardinale (drie van hulle familielede) aangestel in vier konsistories.
Nota
Saamgestel en vertaal uit die nl:Paus Gregorius XV, Engelse, Duitse en Franse wikipedia en aangevul uit ander bronne soos aangedui.
Jonás Gutiérrez
Jonás Manuel Gutiérrez (* 5 Julie 1983 in Sáenz Peña, Argentinië), is 'n voormalige Argentynse sokkerspeler. Hy het by die klub Newcastle United gespeel.
Egon Eiermann
<div style="background:#f9f9f9; border:1px solid #aaaaaa; clear:right; float:right; font-size:90%; margin:1em 0 1em 1em; padding:1em; text-align:center; width:20em;">
Egon Eiermann
Duitse argitek en meubelontwerper
Gebore
29 September 1904
in Neuendorf, Duitse Keiserryk
Oorlede
19 Julie 1970 (op 65)
in Baden-Baden, Duitsland
Skool
Modernistiese argitektuur
Beduidende projekte
Keiser Wilhelm-herdenkingskerk, Berlyn
Duitse ambassade in Washington, DC, VSA
Toekennings en pryse
Großer Preis des Bundes Deutscher Architekten (BDA) (Duitsland) in 1968
Lid van die orde Pour le Mérite vir wetenskap en kuns van die Federale Republiek van Duitsland in 1970 Egon Eiermann (* 29 September 1904 in Neuendorf, tans 'n stadsdeel van Potsdam-Babelsberg; † 19 Julie 1970 in Baden-Baden; volledige naam: Egon Fritz Wilhelm Eiermann) was 'n Duitse argitek, meubelontwerper en universiteitsdosent. Hy word as een van die belangrikste verteenwoordigers van naoorlogse modernistiese argitektuur in Duitsland beskou. Eiermann het vanaf 1947 tot sy afsterwe in 1970 'n leerstoel in argitektuur op professorale vlak aan die Technische Hochschule Karlsruhe beklee.
Dimitri Leonidas
Dimitri Leonidas (gebore 14 November 1987) is 'n Engelse akteur. Hy is bekend vir sy rolle in die rolprente Centurion (2010) en The Monuments Men (2014), en in die televisiereekse Doctor Who (2005) en Riviera (2017).
Eloise Mumford
Eloise Mumford (gebore 24 September 1986) is 'n Amerikaanse aktrise. Sy is bekend vir haar rolle in die rolprente So Undercover (2012), Fifty Shades of Grey (2015), Fifty Shades Darker (2017), en Fifty Shades Freed (2018).
Biemna peracuta
Biemna peracuta is 'n sponsspesie in die taksonomiese indeling van die Demospongiae (gewone sponse). Die liggaam van die spons bestaan uit kieselnaalde en sponginevesels en is in staat om baie water op te neem.
Die spons behoort tot die genus Biemna en tot die familie Desmacellidae. Die wetenskaplike naam van die spesie is die eerste keer geldig gepubliseer in 1927 deur Topsent.
Heuningmagriet
Die heuningmagriet (Euryops virgineus) is 'n klein struik wat blom vanaf Julie tot September. Die plant is 'n digte, bosagtige struik met 'n fyn, donkergroen loof en baie klein, geel blommetjies. Dit benodig vol son en matige water en vorm 'n ronde bos van 1.5 tot 2 meter hoog.
Verspreiding
Die natuurlike habitat van hierdie struik is rivieroewers, heuwelhange en woudrande in die suide van die Wes-Kaap en Oos-Kaap.
Steve Conte (akteur)
Steve Conte (16 Januarie 1920 – 28 April 1997) was 'n Amerikaanse akteur. Hy was bekend vir sy rolle in die rolprente The Book of Acts Series (1957), The Wild World of Batwoman (1966), en The Resurrection of Zachary Wheeler (1971), en in die televisiereeks The Gene Autry Show (1950).
Heuningmagriet
Ekologie
Die Heuningmargriet lok baie bye wanneer dit blom.
Tuinbou
Hierdie vinnig-groeiende, immergroen struik vereis goedgedreineerde grond, met baie kompos en moet altyd in ‘n sonnige area geplant word. Dit is geskik vir ‘n nuwe tuin, aangesien dit so vinnig groei, maar moet elke 5 jaar vervang word. Snoei die Heuningmargriet nadat dit klaar geblom het, om te keer dat dit slordig begin lyk. Dit kan veral in die laatsomer hard gesnoei word.
Voortplanting geskied deur saad of steggies.
Kreatiwiteit en skryfonderrig
Onderwysers wat betrokke is by skryfonderrig kan die volgende in gedagte hou:
Kreatiwiteit
Hoewel die meeste mense kreatiwiteit assosieer met verskillende estetiese artefakte of produkte (dans, drama, musiek, visuele kunswerke, beeldhou, argitektuur en letterkunde), is daar ook verskeie prosesse en latente kreatiewe eienskappe van alle mense wat in poësie-skryfonderrig geïntegreer kan word:
Kreatiewe skryfproses soos voorgestel in 'n diagram
== Teoretiese verantwoording vir onderrig van kreatiewe skryf == Beleidmakers (Wes-Kaap Onderwysdepartement 2006) vind motivering vir ’n teks- en prosesgebaseerde onderwysbenadering in konstruktivistiese en holistiese leerteorieë, wat gebaseer is op die volgende teoretiese beginsels:
Graad 4
LUISTER EN PRAAT (MONDELING)
Luister na 'n gedig / lied
Gebruik 'n teks van 'n handboek of uit die onderwyser se hulpbronlêer
Bespreek sentrale idee / boodskap
Verwys na eie ervaring
Druk gevoelens uit wat deur die gedig gestimuleer is
Identifiseer die atmosfeer van die gedig
LEES EN KYK
Lees 'n gedig / lied
Bespreek hoofgedagte(s)
Druk gevoelens uit wat deur die lied gestimuleer is
Verdeel woorde in klankgrepe om ritme te verstaan
Druk gevoelens oor gelese tekste uit
Identifiseer en verduidelik vergelykings en metafore
Gebruik woordeboeke om betekenis van woorde te vind
SKRYF EN AANBIED
Skryf 'n eenvoudige gedig / lied
Selekteer toepaslike inhoud
Gebruik gepaste struktuur en formaat
Gebruik taal kreatief en met verbeelding
Beplan, ontwerp en hersien 'n gedig / lied
Gebruik toepaslike ritme, rym, alliterasie en assonansie
Gebruik beeldspraak, d.w.s. vergelykings en metafore
Gebruik kennis van klankgrepe om ritme te ontwikkel
Hou ’n dinkskrum met vloeidiagramme om idees te ontdek en ontwikkel
Skryf woorde en hul betekenisse in 'n persoonlike woordeboek neer
Beplan, skryf 'n eerste weergawe en verfyn skryfwerk
TAALSTRUKTURE & –KONVENSIES
Voegwoorde, sinonieme en antonieme
Bywoorde van tyd, plek en wyse
Jack Soo
Jack Soo (28 Oktober 1917 – 11 Januarie 1979) was 'n Amerikaanse akteur. Hy was bekend vir sy rolle in die rolprente Flower Drum Song (1961), The Oscar (1966), en The Green Berets (1968), en in die televisiereeks Barney Miller (1975).
Vioolsdrif
Vioolsdrif is 'n dorp in die noord-westelike deel van die Noord-Kaap, Suid-Afrika. Die N7 nasionale pad tussen Kaapstad en Windhoek bereik die Suid-Afrikaanse grens by hierdie klein nedersetting suid van die Oranjerivier. Hier is ook 'n grenspos wat 24 uur per dag oop is. Die grenspos aan Namibië se kant heet Noordoewer.
Kreatiwiteit en skryfonderrig
Graad 4
Sinsoorte: Enkelvoudige sin, woordorde, ontkenning
Vioolsdrif
Die brug wat die N7 oor die Oranjerivier dra, is 350 m lank en 12 m hoog en is op 28 November 1956 geopen om die pont te vervang.
Kreatiwiteit en skryfonderrig
Graad 4
Spelling en punktuasie
Spelling en spelpatrone
Woordeskat in konteks
Personifikasie, alliterasie, vergelykings, metafore, ritme en rym
Graad 5
LUISTER EN PRAAT (MONDELING)
Luister na ’n gedig
Vioolsdrif
Die vallei is ontsettend warm, maar besproeiing laat die verbouing van lusern, sitrus, dadels en ander gewasse toe. Planne in die jare 1990's om die dorp na 'n meer geskikte ligging te verskuif, is nooit deurgevoer nie.
Transvaalkolonie
Ingevolge die Verdrag van Vereeniging, onderteken deur die regering van die Zuid-Afrikaansche Republiek namens sy burgers, het hulle koning Edward VII as hul soewereine heerser erken. Die gebied sou voortaan die Transvaalkolonie genoem word. In Junie 1902 is Sir Alfred Milner aangestel as goewerneur van die Transvaalkolonie. Die regeringstrukture is neergelê in 'n koninklike ope brief gedateer 23 September 1902. Ingevolge daarvan is 'n genomineerde uitvoerende- en wetgewende raad in die lewe geroep.
Kreatiwiteit en skryfonderrig
Graad 5
Voorspel die inhoud n.a.v. die titel
Magoboya
Magoboya is 'n nedersetting in die Limpopoprovinsie, Suid-Afrika. Dit val onder beheer van die Groter Tzaneen Plaaslike Munisipaliteit wat onder die Mopani-distriksmunisipaliteit ressorteer.
Transvaalkolonie
Boereleiers het in 1904 hul eie politieke party gestig en dit Het Volk genoem. Louis Botha is as leier verkies. Die party het selfregering vir die Transvaal bepleit. In 1905 het William Waldegrave Palmer die goewerneur van die Transvaal geword.
Die Liberale Party in Brittanje het die 1906 verkiesing gewen. Hulle het nog dieselfde jaar selfregering ("responsible government") aan die Transvaal toegeken. Die wetgewende liggaam sou uit twee kamers bestaan. Die "Legislative Council" sou 15 lede bevat en hulle sou deur die goewerneur aangewys word. Die "Legislative Assembly" sou 69 verkose lede hê. Volwasse blanke mans wat reeds ses maande in die kolonie woonagtig was, sou stemreg hê. Daar sou 6 ministers wees en hulle moes natuurlik die vertroue van die "Legislative Assembly" geniet. Die amptelike taal van die parlement sou Engels wees, maar toesprake kon ook in Hollands gemaak word. Sekere magte is nietemin deur die goewerneur behou.
Die eerste verkiesing is in 1907 gehou. Het Volk het 37 van die 69 kiesafdelings verower en Louis Botha het eerste minister geword.
Die Transvaalkolonie het in 1910 deel van die Unie van Suid-Afrika geword.
Rasverdeling
Bevolkingsgetalle volgens die 1904-sensus:
Jonathan Ball
Jonathan Ball (22 Mei 1951 - 3 April 2021) was ’n Suid-Afrikaanse uitgewer en die stigter van die uitgewery wat na hom genoem is.
Vioolsdrif
Op 27 Oktober 2015 is 'n maksimumtemperatuur van 47 °C hier aangeteken, en volgens Netwerk24 'n temperatuur van 50,1 °C op 28 November 2019, die hoogste temperatuur tot dan toe op enige plek in die land gemeet.
Kreatiwiteit en skryfonderrig
Graad 5
Waardeer en reageer op die klankeffekte wat deur die gedig gestimuleer word
Bespreek die sentrale gedagte
Bring in verband met eie ervaring
Identifiseer ritme en rym en hul effek op die luisteraar
Druk gevoelens uit wat deur die gedig gestimuleer word
Identifiseer die atmosfeer in die gedig
Dra ’n gedig voor: kies toon en uitdrukking toepaslik by die inhoud en styl van die gedig
Gebruik toepaslike intonasie en gesigsuitdrukkings
Gebruik toepaslike ligaamstaal, postuur en aanbiedingsvaardighede: pas tempo, volume en uitdrukkings aan by gedig
Lees ’n gedig
Voorlees: voorspel inhoud n.a.v. die titel
Identifiseer rym, alliterasie en klanknabootsing en die effek daarvan
Identifiseer en verduidelik vergelykings en metafore
Bespreek nuwe woordeskat wat in die gedig navore kom
Gebruik ’n woordeboek
SKRYF EN AANBIED
Skryf ’n gedig
Kies toepaslike inhoud
Gebruik die korrekte formaat
Gebruik taal kreatief en met verbeelding
Gebruik alliterasie en assonansie
Gebruik ’n verskeidenheid van woordeskat
Gebruik beeldspraak, d.w.s. vergelykings en metafore
TAALSTRUKTURE & -KONVENSIES
Gebruik voegwoorde, stellings en eenvoudige sinne
Personifikasie, alliterasie, vergelykings, klanknabootsing, metafore, rym en ritme
Gebruik toepaslike hoofletters, woordverdeling, woordeboeke
Graad 6
LUISTER EN PRAAT (MONDELING)
Luister na en bespreek ’n gedig
Gebruik voorspelling as voorleesstrategie
Druk gevoelens op ’n sensitiewe manier uit
Tree in interaksie met groepslede
Bespreek verskillende soorte gedigte
Bespreek strukture en style van gedigte
LEES EN KYK
Lees ’n eenvoudige gedig
Gebruik voorspelling n.a.v. titel en grafiese voorstelling van gedigte
Lees hardop met toepaslike tempo, helder uitspraak en behoorlike frasering
Jonathan Ball
Twee jaar nadat hy Jonathan Ball Publishers in 1976 gestig het, het Ball die politieke establishment geskok met die publikasie van The Super-Afrikaners oor die Afrikaner-Broederbond. Al het hy sy uitgewery in 1992 aan Naspers verkoop, het hy in beheer daarvan gebly en dit mettertyd uitgebou tot een van die land se mees gesiene en grootste uitgewerye.
Kreatiwiteit en skryfonderrig
Graad 6
Pas die manier waarop die gedig hardop gelees word aan om te pas by die luisteraar
Jonathan Ball
Herkoms
Ball is in 1951 in ’n Katolieke gesin in Johannesburg gebore en het skoolgegaan aan die Hoër Seunskool Highlands North, waar die Afrikaanse sanger Gé Korsten sy skoolloopbaan enkele jare vantevore voltooi het. In 1970 het hy sy nasionale diensplig, destyds nog ’n jaar lank, in die Suid-Afrikaanse Lugmag voltooi.
Kreatiwiteit en skryfonderrig
Graad 6
Identifiseer en analiseer die eienskappe van verskillende digterlike style, bv. ritme, rym, personifikasie, metafore
Gebruik ’n woordeboek om woordeskat uit te brei
SKRYF EN AANBIED
Jonathan Ball
Loopbaan
Sy eerste werk was by die uitgewery Collier-MacMillan, waarvan A.D. Donker die hoof was. Dié uitgewer het later die uitgewery A.D. Donker gestig, wat ’n vormende invloed op Ball se lewe sou hê. In 1972 het hy by die uitgewery MacMillan aangesluit en kort voor lank hul direkteur van verkope geword.
Crouton
duimnael|240px|Croutons in ’n slaai. duimnael|240px|Croutons in ’n bak.
Jonathan Ball
Onafhanklike uitgewer
In die waterskeidingsjaar 1976, toe onluste in onder andere Soweto die wêreld se aandag op Suid-Afrika gevestig het, het Ball besluit om ’n onafhanklike uitgewery op te rig. Met weinig kapitaal, maar die steun van sy broer, David, het Ball hom voorgeneem om boeke met ’n liberale ingesteldheid uit te gee wat die establishment en die onderdrukkende politieke klimaat van destyds sou uitdaag.
Kreatiwiteit en skryfonderrig
Graad 6
Gebruik alliterasie, assonansie, vergelykings en metafore
Gebruik beskrywende taal
Gebruik proses van skryf
Toon begrip vir styl en register in gedigte
Reflekteer op en evalueer eie kreatiewe skryfwerk
TAALKONVENSIES & -STRUKTURE
Jonathan Ball
Onafhanklike uitgewer
Die uitgewery se eerste kantoor was in die agterplaas van David Ball se nywerheidswerkwinkel in die Johannesburgse voorstad Selby. Alison Lowry het by Ball aangesluit as die hoofredakteur en so is Jonathan Ball Publishers gestig.
Crouton
Croutons, croûtons of krotons is stukkies gebraaide of herbakte brood. Dit word meestal in blokkies gesny en gegeur, en verleen ekstra tekstuur en smaak aan slaaie, soppe en bredies, of soms word dit alleen as ’n lekkerny geëet.
Jonathan Ball
Onafhanklike uitgewer
Die uitgewery se eerste groot publikasie was Ivor Wilkins en Hans Strydom se The Super-Afrikaners, wat die Afrikaner-Broederbond vir die eerste keer aan die kaak gestel het en ’n lys van lede gepubliseer het. Die boek was onmiddellik ’n topverkoper.
Crouton
Die woord "croûton" kom uit Frans en is afgelei van die Franse woord croûte, of "kors". Hoewel croutons meestal in klein blokkies gesny word, kan hulle enige grootte en vorm hê; dit kan selfs met hele snye brood gemaak word.
Jonathan Ball
Onafhanklike uitgewer
Nog ’n vroeë groot sukses was toe Jonathan Ball aan die einde van die sewentigerjare die regte bekom het om Thomas Pakenham se The Boer War in Suid-Afrika uit te gee. Aangesien die uitgewery in die tagtigerjare noustrop getrek het, het Ball ’n ooreenkoms aangegaan met die Britse uitgewery Hodder & Stoughton, wat geëindig het toe Ball die gesamentlike onderneming verlaat.
Crouton
Bereiding
Die bereiding van croutons is redelik eenvoudig. Snye brood word gewoonlik in blokkies gesny en dan geverf met olie of botter (wat met ’n verskeidenheid middels gegeur kan wees). Die blokkies word dan gebak. Hulle kan ook liggies in botter of kookolie gebraai word totdat hulle bros en bruin is, wat daaraan ’n botterige smaak en krakerige tekstuur gee. Soms word croutons ook met kaas gegeur
Kreatiwiteit en skryfonderrig
Graad 6
Voorsetsels, stellings, vrae, opdragte
Jonathan Ball
Jonathan Ball opnuut gestig
Hy het sy eie firma opnuut begin, met nuwe ondersteuning, sy eie katalogus van titels en naam teruggekoop en so die voortbestaan van die uitgewery verseker. Teen die begin van die negentigerjare was Jonathan Ball Publishers goed gevestig as uitgewer van liberale skrywers se werk en het sy publikasies wyd byval gevind. In dié tyd het hy die uitgewery A.D. Donker uitgekoop.
Crouton
Bereiding
Byna enige soort onversoete brood kan gebruik word. Ouerige, droë brood word dikwels ingespan in plaas van vars brood. Ou brood word deur kokke gebruik vandat brood uitgevind is; dit is in die Middeleeue dikwels saam met sop opgedien. Deesdae kan croutons ook klaar berei gekoop word.
Makudibung
Makudibung is 'n nedersetting in die Limpopoprovinsie, Suid-Afrika. Dit val onder beheer van die Groter Tzaneen Plaaslike Munisipaliteit wat onder die Mopani-distriksmunisipaliteit ressorteer.
Jonathan Ball
Jonathan Ball opnuut gestig
In 1992 het Ball die onderneming aan Naspers verkoop, maar aangebly as hoof van Jonathan Ball Publishers met algehele redaksionele beheer. Van 1994 tot sy aftrede in 2015 het die uitgewery van die mees gerekende politieke skrywers in Suid-Afrika se werk gepubliseer. Nadat hy ’n maand vakansie gehou het, het hy voortgegaan as onafhanklike uitgewer.
Sy vrou, Pam, is in 2018 oorlede.
Ball is oorlede kort ná drieuur op Saterdagmiddag 3 April 2021 nadat hy aan kanker gely het. Hy was 69 jaar oud.
Tongeren, Gelderland
Tongeren is ’n nedersetting in die munisipaliteit Epe in die provinsie Gelderland in Nederland.
Biemna philippensis
Biemna philippensis is 'n sponsspesie in die taksonomiese indeling van die Demospongiae (gewone sponse). Die liggaam van die spons bestaan uit kieselnaalde en sponginevesels en is in staat om baie water op te neem.
Die spons behoort tot die genus Biemna en tot die familie Desmacellidae. Die wetenskaplike naam van die spesie is die eerste keer geldig gepubliseer in 1896 deur Dendy.
Kreatiwiteit en skryfonderrig
Graad 6
Alliterasie, assonansie, metafoor, vergelyking, personifikasie
Graad 7
LUISTER EN PRAAT (MONDELING)
Luister na en bespreek ’n gedig
Deel idees en eie ervaring en toon begrip van konsepte
Vra en antwoord vrae
Verduidelik aan ’n maat hoe jy oor ’n gedig voel
Lees hardop met toepaslike toon, klankprojeksie, uitspraak, frasering, oogkontak
Gee aandag aan punktuasie in gedigte
Gebruik toepaslike liggaamstaal
Kroket (voedsel)
’n Kroket is ’n klein gebraaide rolletjie met krummels om, met as hoofbestanddele gewoonlik fynaartappels met maalvleis (lam- of beesvleis), hoender, kalkoen, vis of skulpvis, kaas, groente en ’n wit- of bruinsous. Daarby kan ook geweekte witbrood, eiers, uie, kruie en speserye, wyn, melk of bier gevoeg word, of enige kombinasie daarvan.
Kreatiwiteit en skryfonderrig
Graad 7
Onafhanklike lees
Begrip en herken tekstipes en –style soos titels, opskrifte en illustrasies
Kroket (voedsel)
Die kroket word gewoonlik in ’n silinder-, skyf- of ovaalvorm gerol, met krummels bedek en dan in diep olie gebraai. Die kroket (van die Franse woord croquer, "kraak") het wêreldwyd bekend geraak as ’n lekkerny en as kitskos.
Kreatiwiteit en skryfonderrig
Graad 7
Herken dele van ’n boek soos omslag, titelbladsy, inhoud, hoofstukindeling, glossarium, indeks
Toon begrip vir sleutelkenmerke van gedigte
Begryp struktuur van gedigte, beeldspraak, ritme en rym
Kroket (voedsel)
Krokette met fynaartappels word dikwels as ’n bygereg voorgesit saam met wintergeregte, soos op Kersdag in die Noordelike Halfrond. Dié wat as kitskos verkoop word, bevat dikwels nie aartappels nie, maar kaas, beesvleis en sous.
Kreatiwiteit en skryfonderrig
Graad 7
Verstaan die uiterlike struktuur van gedigte, versreëls, strofes, tipografie
Begrip figuurlike betekenis in gedigte
Identifiseer die atmosfeer van gedigte
SKRYF EN AANBIED
Gebruik strofekonvensies
Gebruik middele om kohesie te bewerkstellig, gebruik ’n variasie van versreëls, lengtes en strukture, beeldspraak
Gebruik proses van kreatiewe skryf
TAALKONVENSIES & -STRUKTURE
Gebruik selfstandige naamwoorde, samestellings, werkwoorde, lidwoorde, sinonieme, antonieme
Gebruik toepaslike punktuasie.
Praktiese idees vir die stimulering van verbeelding en kreatiwiteit
Gevoelens
Letterkunde en skryfonderrig het te doen met die ontwikkeling van die leerder se emosionele werklikheid.
'n Emosie word ondervind, nie gedink nie. Mens kan oor 'n emosie dink en praat sonder om dit te ervaar, byvoorbeeld: Ek dink sy is bang vir haar ma.
Die gevoelswaarde van 'n taalbousel is die emosionele toestand wat mens ondervind wanneer jy dié spesifieke woord gebruik.
Thomas Bo Larsen
Thomas Bo Larsen (gebore 27 November 1963) is 'n Deense akteur. Hy is bekend vir sy rolle in die rolprente The Biggest Heroes (1996), The Celebration (1998), en Jagten (2012), en in die televisiereeks Follow the Money (2016).
Kreatiwiteit en skryfonderrig
Gevoelens
Gevoelens en emosies is nie dieselfde nie. Gevoelens is wat iemand binne-in hulself ervaar, terwyl emosies dui op die effek wat die gevoel op hul liggaam het. Byvoorbeeld: As iemand haat in haarself ervaar, sal dit duidelik wees in haar liggaamstaal – iets soos woede in haar gesig. Daarteenoor, as 'n persoon liefde binne-in ervaar, sal dit gesien kan word in sy gesig of liggaamstaal – dalk deernis, sagmoedigheid, toegeneentheid.
Om die betekenis van 'n gedig te ontsluit, is dit nodig om die toonwaarde en atmosfeer te identifiseer. Beide het met gevoelens te make, dít wat die digter kreatief gebruik om lesers hulself te laat inleef en verbeel hulle is deel van die gedig.
Atmosfeer sluit aan by toonwaarde, omdat stemming in 'n gedig daardeur geskep word.
Die agtergrond in ’n gedig toon aan wat die tyd en plek is – dit skep dus ’n konteks waarbinne die aksie (innerlik of uiterlik) plaasvind. Daarmee word die essensie van die gedig geskep.
Versbou-elemente: opstapeling van woorde om objekte of gevoelens te beklemtoon, sinonieme, antonieme, byvoeglike naamwoorde, bywoorde, beeldspraak, klanknabootsing, alliterasie en assonansie, ritme en rym.
Praktiese toepassing om gevoelens te integreer
(b) Kyk na die opstapeling van woorde, klank en beelde soos hierbo genoem, om atmosfeer te ontsluit.
(d) Let op na positiewe en negatiewe gevoelswaardes.
(e) Verander die onderskrifte van spotprente sodat dit net mooi die teenoorgestelde gevoel oordra as wat dit doen, m.a.w. positief word negatief en andersom.
Voorbeelde : (e) Laat elke leerling 'n koerantberig skool toe bring. Hulle moet dan 5 woorde soek wat positiewe gevoel wek, en 5 woorde met negatiewe gevoelswaarde.
Hulle moet die woorde probeer verander sodat die positiewe 5 nou negatief is, en andersom.
Dan probeer hulle die berig so neutraal as moontlik skryf.
(f) Laat die kinders elkeen 5 sinne neerskryf waarin hulle dinge op 'n baie ontaktvolle manier sê. Ruil nou die sinne onder mekaar uit, en stel dit reg sodat dit meer taktvol is.
(g) Ons kan mense kwets of taktvol wees deur wat ons sê. As jy vir iemand sê: "Sies, maar die plant stink!" sal hy nie vir jou sy orgideë gaan wys nie. Maar as jy sê: "Verbeel ek my, of het die plant regtig 'n onaangename reuk", sal hy darem nie kwaad raak nie.
Maak die volgende sinne meer taktvol. (e) Speel evokatiewe musiek terwyl leerders mandalas inkleur nadat hulle hul eie woordeskat ontdek en neergeskryf het.
Beeldspraak
In die KABV vir Gr 4-7 word daar verwys na 3 soorte beeldspraak, wat aldrie veronderstel dat die leerder as skrywer/digter metafories of abstrak moet kan dink:
Metaforiese denke
•        Gebruik van een ding om 'n ander ding met soortgelyke eienskappe te beskryf
•        Figuurlike taalgebruik
•        Retoriese stylmiddel
•        Betekenisleer: filter om betekenis te konstrueer
•        Verbeter leser/gebruiker se begrip van 'n saak – om te verhelder en dieper konneksies te maak
•        Verhul en onthul dieper betekenisvlakke
•        Kreatiewe spasie tussen persoonlike en publieke terreine
•        Uitdrukking van houding
•        Ontmoeting met Self en Ander deur middel van assosiasies, emosies
•        Interaksie tussen ken, weet en doen (ervaar)
•        Kan staties of dinamies wees
Metafore
Dit is 'n beelde vorm van taalgebruik waar een ding gebruik word om 'n ander een met soortgelyke eienskappe te beskryf.
Duruelo de la Sierra
Duruelo de la Sierra is 'n munisipaliteit in die provinsie Soria in die Spaanse outonome gebied Kastilië en León.
Kreatiwiteit en skryfonderrig
Metafore
Voorbeeld :
Toegevou
in 'n mandjie van dierbare onthou
en waaiers van behoort
swem ek deur hout, klip en glas
uit gister se kas.
estelleke)
Vergelyking
'n Stylfiguur waarin dinge wat op een of ander manier ooreenstem, naas mekaar gestel word om die ooreenkomste uit te lig. Die woorde “net soos”, “soos”, “asof”, “nes” is kenmerke van vergelykings.
Voorbeeld:
Plesier is nes 'n jong komkommer
Pluk jy hom dan verlep hy sommer
(F.W. Reitz)
Personifikasie
'n Vorm van beeldspraak waardeur menslike eienskappe en handeling aan lewelose dinge, diere of plante toegeken word.
Voorbeelde:
As ek 'n huis kon hê / met sulke mure wat sing (Marlise Joubert)
Die see sis en sê ... (Wilma Stockenström)
Die son sak bloedig en kneus die wolke ver weg in die weste André Müller)
Metafore vir vryskryf-oefening
Laat die leerders in klein groepies (4-5) sit en lukraak een van die volgende kaartjies neem. Dan moet hulle vir 'n minuut lank dink en dadelik praat deur die vrae te gebruik. Hulle moet hulle dus verbeel hulle is een van hierdie items:
Vryskryf
Dit is moeilik aan die begin, maar hoe meer 'n mens dit doen, hoe meer vryheid ervaar jy.
Dit hou verband met 'n bewussynstroom van woorde en assosiasies. Goeie skrywers maak hiervan gebruik om hul gedagtes los te laat kom.
Dit help nogal as daar vrae is – soos hierbo in die metafoorspeletjie. Dan kan die een vraag se antwoord lei na die volgende – die denkproses word hierdeur aan die gang gesit.
Aan die einde van die oefening – gewoonlik so 'n bladsy lank se geskryf – kan die leerders belangrike woorde omkring en daarvan 'n gedig maak.
Visualiseringsoefening vir vryskryf
(a)       Kies nou een van die metafore
•          Hoe lyk/voel/ruik/klink dit?
•          Waar kom dit vandaan?
•          Wat sou dalk daarmee gebeur het as jy dit nie opgetel/gevat het nie?
(c)        Verbeel jou jy is klein genoeg om IN die objek te wees…
•          Hoe voel/ruik/klink dit?
•          Hoe het jy binne gekom?
•          Wat doen jy, kan jy beweeg? Hoe?
•          Hoe sal jy uitkom?
(d)       Verbeel jou jy is die objek …
•          Waar kom jy vandaan?
•          Hoe het jy hier gekom?
•          Hoe voel dit om te wees waar jy is?
Laura Bailey (stemaktrise)
Laura Bailey (gebore 28 Mei 1981) is 'n Amerikaanse aktrise.
Kreatiwiteit en skryfonderrig
Visualiseringsoefening vir vryskryf
•          Praat met jouself daaroor in jou dagboekinskrywing.
(f)        Skryf 'n gedig hieroor.
Stimulasie d.m.v. sintuie
Gedigte word gesien as die spel van musiek met woorde – of ook prentjies wat met woorde geteken word. Daarom is dit belangrik dat daar in die onderrig van poësie veral aandag gegee moet word aan die bewuswording en ontwikkeling van die leerder se sintuie.
Die volgende oefeninge moedig leerlinge aan om meer bewus te wees van hul sensoriese gewaarwordings. Terwyl hulle besig is om hul omgewing te ontdek, moet hulle ook bewus wees van hulle gevoelens, reaksies, gedagtes en luim. Al hierdie dinge moet deur die leerkrag gestimuleer word in klasgesprekke en moontlik ook in voorbereide mondelinge praatjies wat die poësie-les voorafgaan.
Sien
Daar is 'n groot verskil tussen kyk en sien. Om te sien is om bewus te wees van besonderhede, kleur, vorm, tekstuur en beweging. Inleidende oefeninge in oplettendheid kan speletjies insluit waarin 'n aantal verskillende voorwerpe vir 'n kort rukkie voor die leerlinge geplaas word en dan verwyder word. Die leerlinge moet nie alleenlik onthou wat die voorwerpe is nie, maar hulle moet dit ook kan beskryf. Natuurlik sal die onderwyser vir hierdie les woordeskat gereed moet hou wat vol is van byvoeglike naamwoorde.
Die leerlinge kan ook goed kyk na 'n interessante stuk dryfhout, foto's en prente om dit wat hulle sien, te bespreek. Hulle kan 'n taak kry om 'n titel vir 'n prent te verskaf wat die essensie daarvan sal saamvat. Dit sal deeglike waarneming van besonderhede aanmoedig. Daarmee saam moet die leerlinge ook bewus wees van hulle gevoelens en reaksies en die assosiasies wat hulle het met dit waarna hulle kyk.
Die leerlinge kan buite sit en insekte, blomme, plante waarneem. Hulle kan hulle verbeel dat hulle baie klein is en dan hul gevoelens oor hierdie voorwerpe probeer beskryf. Ouer leerlinge sal dalk wil praat oor die verskillende betekenisse van visie, naamlik om te sien (gesigsvermoë), verbeeldingryke insig, iets wat in 'n droom verskyn, 'n bonatuurlike verskynsel, ens.
Vir die meeste van ons is sig ons dominerende sintuig. Die drama-oefening waarin 'n mens "blind loop" en waarmee u heelwaarskynlik bekend is, laat ons staatmaak op gevoel en gehoor.
Kies 'n groot leë spasie en verdeel in pare, die een persoon wat kan sien en die ander wat geblinddoek word. Die geblinddoekte persoon word dan 'n paar keer in die rondte gedraai om sy sin vir rigting te verwar en word dan versigtig, maar met wisselende spoed, deur die kamer gelei. Indien dramablokke as hindernisse gebruik kan word, kan hy ook oor die blokke gelei word, maar altyd met die grootste versigtigheid. Die geblinddoekte persoon word dan op die perimeter van die kamer geneem en teen vermeerderende spoed in 'n groot sirkel gelei.
Daar bestaan velerlei soortgelyke oefeninge, bv. om in 'n noodgeval en geblinddoek uit die kamer te probeer uitkom. Hierdie oefening kan ook buite plaasvind. Die geblinddoekte persoon kan dan na 'n verskeidenheid voorwerpe gelei word om aan hom 'n ryker sensoriese ondervinding te verskaf.
Na die oefening kan die leerlinge hul ervarings vergelyk. Hoe het dit gevoel om vinnig te beweeg sonder om die voordeel van sig te hê? Wat was die verkieslikste: om gelei te word of om te lei? Hoe belangrik was klanke? Hoe belangrik was gevoel? Watter soort besonderhede het jy opgemerk? Watter effek het die 'blindheid' gehad op die manier waarop jy geloop het? Jy mag moontlik 'n verbeeldingryke verslag oor blindheid kan skryf deur veral op besonderhede te konsentreer.
Ruik
parfuum         stank               reuk                 geur                aroma
·        Wat is jou gunsteling reuke?
·        Beskryf die volgende:
kombuisreuke                                                     braaivleis
'n vullisdrom                                                      'n perdestal
die stad op 'n Saterdagmôre                             'n roos
Gevoel (tassintuig)
glad                             sanderig                      sag                  grof                 stekerig
·      Hoe voel die klere aan 'n mens se lyf?
·      Raak die volgende aan en probeer dit dan beskryf:
'n koekie seep                        speelgoedklei
'n persoon se gesig                'n hond se neus
verskillende materiale                      'n kat se pels
'n dennekeël                          die bas van 'n boom
yswater                                  'n tuinslak
·      Hoe voel dit om in die bed te lê?
·      Beskryf 'n wandeling in die wind.
Proe
soet     suur     bitter   brak     geurig ens.
·        Beskryf elkeen.
·        Stel jou eie spyskaart op. Dink jou eie disse uit en beskryf hulle.
Gehoor
·        Die onderwysers kan eie opnames maak van 'n verskeidenheid verskillende klanke, bv swaar verkeer, 'n tikmasjien, 'n druppende kraan, swaar reën, geweervuur, masjinerie, voëlsang, diergeluide, papier wat skeur, die skerpmaak van 'n potlood, ens. Die leerlinge moet dan probeer om die klante te identifiseer.
·        Luister na musiek. Laat die leerlinge op maat van die musiek beweeg en dit met hul liggame probeer intepreteer.
·        Probeer die volgende beskryf:
-                     die geluide op die platteland
-                     'n baba wat huil
-                     geluide in die supermark