cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Allgemeine Zeitung (Namibië)
Die Allgemeine Zeitung (letterlik in Afrikaans "Algemene Koerant", kort AZ) word reeds sedert 1916 as die oudste dagblad in Namibië en as die enigste Duitsmedium-koerant in Afrika gepubliseer. Die AZ verskyn vyf keer per week (Maandag tot Vrydag) met 'n daaglikse drukoplaag van 5 000 wat by intekenaars se huise afgelewer of op straat en in winkels verkoop word.
Die AZ se uitgawes, wat tussen Maandag en Donderdag verskyn, beslaan 'n gemiddeld van tussen 12 en 16 bladsye, die groter Vrydag-uitgawe tot 32 bladsye. Tot en met Maart 2013 het die AZ op elke eerste Donderdag van die maand 'n toerismebylae, Tourismus Namibia, met 'n sirkulasie van sowat 10 000 saamgestel. In Maart 2013 is omgeskakel na 'n drietalige bylae in Duits, Afrikaans en Engels wat in samewerking met twee ander Namibiese dagblaaie, Die Republikein (Afrikaansmedium) en Namibian Sun (Engelsmedium) op die eerste Dinsdag van die maand met 'n sirkulasie van 50 000 uitgegee word.
Die AZ dek die hele nuusspektrum, van politieke gebeure tot ekonomiese sake en van sport tot kulturele gebeure. Die hooffokus van die verslaggewing is nuus oor gebeure in Namibië, naas nuusberigte uit Suider-Afrika en die res van die wêreld. As liberaal-behoudende Duitsmedium-dagblad is die AZ veral gemik op Namibië se Duitssprekende bevolking van sowat 15 000, maar daar word ook enkele honderd eksemplare na Duitssprekende huishoudings in Suid-Afrika en oorsee versprei. Die AZ se 10 redaksielede en medewerkers is oorwegend boorlinge van Namibië of immigrante wat Namibiese burgerskap aanvaar het.
In NMH se eie drukkery, Newsprint Namibia, word ook die AZ se susterblaaie Die Republikein en Namibian Sun gedruk. Nuusberigte word deur drie nuusagentskappe aan die AZ verskaf - Reuters, Deutsche Presse-Agentur (dpa) en Transocean GmbH.
Geskiedenis
Die Allgemeine Zeitung is op 22 Julie 1916 onder die naam Der Kriegsbote gestig en het aanvanklik veral oor die gebeure tydens die Eerste Wêreldoorlog berig. Toe Suidwes-Afrika ná die Duitse neerlaag onder Suid-Afrikaanse administrasie gekom het, is die dagblad se naam op 1 Julie 1919 gewysig tot Allgemeine Zeitung.
Gedurende die 1930's is naas die AZ ook 'n reeks gedrukte media as susterblaaie uitgegee, waaronder Der Farmer, die Volksblatt ('n nuusblad in besit van die werkersvereniging Arbeiterverband für Südwestafrika), die Karakulzüchter ("Karakoelteler", gestig in 1933) en die Heimat (as Luthers-Evangeliese gemeentenuusblad in Afrika).
Tussen 1978 en 1991, toe dit deur DMH (later NMH) oorgeneem is, is die dagblad deur die Duitse teoloog, predikant, indoloog en publisis Diether Lauenstein (1914-1990) uitgegee. Sedert 14 Januarie 2013 verskyn die dagblad met 'n nuwe uitleg, terwyl ook sy slagspreuk verander is van Älteste Tageszeitung Namibias - Nachrichten auf gut Deutsch na Aktuell, Mittendrin, Für Dich.
Die huidige AZ-redakteurspan steun die verbetering van die lewensgehalte van Namibiese burgers en beywer hom vir die vryheid van die indiwidu in 'n demokratiese regstaat. So staan onder meer korrupsie, verspilling van belastinggeld, ampsmisbruik en politieke pogings om demokratiese regte of die onafhanklike regstelsel te ondermyn in die kollig van sy kritiese beriggewing.
Joan Bruce
Joan Bruce (29 Februarie 1928 – 26 April 2014) was 'n Australiese aktrise. Sy was bekend vir haar rolle in die rolprent Dot and the Kangaroo (1977) en in die televisiereekse Homicide (1964) en Doctor Down Under (1979).
Trentino-Suid-Tirol
Trentino-Suid-Tirol (Duits: Trentino-Südtirol, Italiaans: Trentino-Alto Adige, Ladinies: Trentin-Südtirol) is 'n outonome gewes in die noorde van Italië wat in die noorde aan Oostenryk en in die noordweste aan Switserland grens. Trentino-Suid-Tirol het 1 028 260 inwoners in 2009 gehad en het 'n oppervlakte van 13 606,87 km².
Die hoofstad en grootste stad is Trient en de facto ook Bozen. Die amptelike tale is Duits, Ladinies en Italiaans. Trentino-Suid-Tirol was voor 1918 'n deel van Tirol in Oostenryk-Hongarye en is sedert die oorgawe van Oostenryk 'n outonome gewes van Italië. Trentino-Suid-Tirol bestaan uit die twee outonome provinsies Trentino en Suid-Tirol.
Lassakoors
Lassakoors is 'n baie besmetlike, akute en aanmeldbare virussiekte beperk tot Afrika. Die virus word oorgedra deur die Natalse vaalveldmuis (Mastomys natalensis). Die siekte word gekenmerk aan 'n hoë koors en die ontsteking van verskeie organe. Tans bestaan daar geen geneesmiddel teen lassakoors nie en ongeveer die helfte van die pasiënte wat die virus opdoen, sterf. Dit is vernoem na die plek Lassa in Nigerië waar dit in 1969 ontdek is. Die virus ressorteer net soos die Marburgkoors onder die hemorragiese (d.w.s. bloeding-) koorssoorte.
In Maart 2018 is die Lassakoors in die volgende Afrikastate as endemies beskou: Benin, Ghana, Guinee, Liberië, Mali, Nigerië, Sierra Leone en Togo. Die virus kom ook sporadies voor in die Sentraal-Afrikaanse Republiek, Senegal en ander Afrikalande.
Omskrywings in Afrikaanse woordeboeke
Volgens die WAT word lassakoors omskryf as: "Uiters aansteeklike koorssiekte met 'n hoë sterftesyfer, gekenmerk deur die aantasting van verskillende organe, mondsere en 'n veluitslag, en veroorsaak deur 'n virus wat deur die vaalveldmuis, Praomys (Mastomys) natalensis, n.d. mens oorgedra word."
In die Pharos Woordeboek vir die Gesondheidswetenskappe (2011) word geskryf onder "Lassa-koors" : "Soönotiese, hemorragiese virussiekte met hoë mortaliteit, endemies in Sentraal-Wes-Afrika."
Ontdekking
Tussen 1950 tot 1970 is 107 persone as gevolg van die navorsing alleen oorlede.
Pinneo is eers na Lagos vervoer, en vandaar na New York. Sy bring volgens die beriggewing op 12 Februarie 1970 reeds nege weke in die hospitale deur, verloor 14 kilogram en byna al haar hare het uitgeval.
Monsters van Pinneo is na die Yale-universiteit in New Haven gestuur, waar die siekte vir die eerste maal as 'n nuwe virus, vandag bekend as Lassa mammarenavirus, geïsoleer is. Pinneo het herstel.
In Junie 1969 word dr. Jordi Casals, wat leiding verskaf het tydens die Yale-ondersoek ernstig siek, en ook hy word in die hospitaal opgeneem. Die bloed wat ondertussen van die herstellende Lily Pinneo tot 'n soort inentingsstof gemaak is, het wel dr. Casals se lewe gered. Hy keer toe terug na Yale om die ondersoek voort te sit, maar die ondersoek word gestaak toe 'n assistent van dr. Casals, naamlik Juan Roman, die siekte kry en sterf. In 1970 het Yale verklaar dat waarskynlik niemand gevaar loop om in die Verenigde State die siekte op te doen nie. Die wetenskaplikes in Afrika is wel vroegtydig gewaarsku.
Die wetenskaplikes het meer as 640 verskillende diere in die Lassaomgewing gevang. Bloed, longe, harte, milte en niere is na die gespesialiseerde laboratorium van de Amerikaanse sentrum vir siektebestryding en -voorkoming (CDC) gestuur. In 1972 is vasgestel dat die Natalse vaalveldmuis (Mastomys natalensis) die vernaamste virusdraer is wat vryelik in Wes-Afrika voorkom; die virus word deur die urine en stoelgang uitgeskei, sonder om enige sigbare simptome te toon.
In 1973 is daar in 'n Londense hospitaal 'n vrou met die siekte opgeneem, maar sy genees daarvan.
Die Wêreldgesondheidsorganisasie in Genève beskou dit in 1974 as "volstrekte onsin" dat die gevreesde Lassakoors, volgens die Duitse bronne, slegs blankes sou tref in Nigerië. Skaars 'n jaar nadat die virus in 1969 'n naam gekry het, breek 'n klein epidemie in Bassa (in Midde-Nigerië) en in 1972 by Zorzor (Liberië) en Sierre Leone vernaamlik onder swart inwoners van hierdie lande uit. Gemiddeld sterf daar ongeveer 50 persent van die pasiënte. Die organisasie voer ook aan via die urine van knaagdiere, veral van een bepaalde "rot" wat in Nigerië, Guinee, Sierra Leone en Liberië baie voorkom, kan 'n mens, ongeag sy velkleur, besmet word. Mense kan ook die draer van die siekte wees, sonder om enige simptome te toon. Die draers kan dus ook dan ander mense besmet.
Die siekte begin gewoonlik met koors, koue rillings, algemene siektegevoel met spierpyne en hoofpyn. Die simptome neem drasties toe, en gaan gepaard met duiseligheid, keelpyn, hoes, maagpyn en buikloop. Die bloeddruk daal, en die pasiënt raak ontwater. Soms ontstaan 'n vlekkerige uitslag, en ander ontstekingsverskynsels in die keel. Die grootste probleem is dat die simptome, soos koors, keelpyn, spierpyn, hoes, braak, buikloop en ander nie uniek is aan hierdie siekte nie; en 'n verkeerde diagnose kan gemaak word, en die pasiënt kan verkeerdelik behandeling kry vir malaria of buiktifus, geelkoors, masels, pokke, en ander infeksiesiektes. Eers wanneer mens die virus in die bloed of urine agterna toets, word die virus identifiseer. Die dood kan op die 11de en 15de dag van die siekte intree. Kort voor die dood intree, is die liggaamstemperatuur baie laag, die pasiënt verkeer in skok, urineproduksie stop, en die pasiënt ly aan krampe.
In 1974 is bevind antibiotika werk nie, en op die lange duur is mens net besig om simptome te bestry: die pasiënt moet byvoorbeeld meer rus kry en moeite word gedoen om die pyn te verlig. En later moet iets gedoen word om die die dalende bloeddruk en die steeds swakkerwordende nierfunksie te keer. Eers dan styg die kanse op genesing.
Volgens prof. Zuidema (1974) is die berig dat pasiënte alleen gered kan word met 'n serum uit die bloed van oorlede Lassakoorspasiënte verkeerd. Die gevaar bestaan juis dat die bloed ook die virus kan bevat en by die pasiënte ingespuit word. Volgens hom is daar dalk die moontlikheid dat die plasma wat verkry is uit die bloed van die pasiënte wel moontlik "antistoffen" kan bevat wat teen die siekte gebruik kan word. En hierdie plasma moet kom van pasiënte wat die siekte oorleef het.
Op 16 Januarie 1975 word berig 13 Nederlanders moes vir 17 dae lank, gereken vanaf die datum vanaf hul aankoms in Brussel, elke dag die dokter besoek vir simptome van die siekte, nadat hulle die vorige week in 'n vliegtuig vanaf Nigerië (Vlug SN611, op die Belgiese Sabena ) teruggevlieg het na Brussel saam met 'n siek 39-jarige Britse dokter, dr. Peter Kennedy. Hy het die Vrydag (10 Januarie 1975) uit Kano, Nigerië, via Brussel na Londen, teruggevlieg. Die Britse dokter is 11de of 12de Januarie 1975 oorlede. Die Britse arts het ook in 'n sendingshospitaal gewerk en was waarskynlik besmet met die Lassakoors. Of hy wel aan Lassakoors oorlede is, is nog onseker, omdat die laboratoriumondersoek baie tydrowend was: die bloedmonsters is na Atlanta, Verenigde State van Amerika, gestuur vir ontleding. Vir die 13 Nederlanders, of "kontakpersone", is dit maar voorsorg tref, al is die besmettingskans gering en slegs deur baie en noue kontak met die sieke oordraaglik, soos tussen 'n dokter en pasiënt. 30-50% van die gevalle lei tot sterfte. Indien die dertien Nederlanders binne 17 dae koors, keel- of buikpyn sou ontwikkel het, moes hulle afgesonder word. Die ander Britse, Belgiese en Franse reisigers op die vliegtuig is ook in kennis gestel.
In Engeland hoef die passasiers wat in die vliegtuig was egter nie elke dag die dokter te besoek het nie, maar hul moes hul dokter onmiddellik in kennis stel indien hul enige simptome toon. Later is vasgestel 15 Nederlanders word geraak, en nie alleen 13 nie. Dit blyk toe egter wel die Britse arts was op 'n draagbaar agter in die vliegtuig; die kontak was dus minimaal. Maar in die lugvaartkringe gaan die vraag op hoe so 'n ernstige en aansteeklike siek Britse arts in die eerste plek op die vliegtuig kon beland het, aangesien lugvaartmaatskappye gewoonlik weier om sulke pasiënte te vervoer sonder duidelike mediese verklarings. Ook sou die toetse in die Verenigde State nog 'n week duur, en teen daardie tyd sou die inkubasietydperk by die Nederlanders al verstreke wees.
Op 21 Januarie 1975 is berig die 13 Nederlanders het, sedert hul op 12 Januarie op las van die Ministerie van Volksgesondheid onder daaglikse kontrole gestaan het, nog geen simptome getoon nie.
Daar word toe berig die Nigeriese owerhede moes dr. Kennedy nooit laat vertrek het nie, en die Belgiese lugredery moes hom nie vervoer het nie. Die Britse pers het ook nie 'n woord gerep oor die saak nie; die BBC en die Britse onafhanklike televisie- en radiodiens het die eerste twee dae geweier om selfs melding daarvan te maak. In Engeland is minstens 200 mense so nie opgespoor wat met dr. Kennedy in aanraking kon gewees het nie. In België én Nederland is die erns van die saak wel besef, en deur die geweldige media-aandag in te span, is alle kontakpersone van die twee lande onder mediese behandeling.
Op 29 Januarie 1975 is berig dr. Kennedy is wel aan Lassakoors oorlede. Maar, dit blyk uit die geval van die Britse dokter dat daar van 'n vinnige verspreiding van die siekte (alleen moontlik deur noue kontak) geen sprake is nie.
Om te bewys hoe maklik die siekte verwar kan word met 'n ander: 1981: Die hospitaal De Lichtenberg in Amersfoort is die tweede hospitaal in Nederland wat 'n spesiale isolasiestasie ingerig het vir uiters besmetlike siektes, waaronder die Lassakoors. Daar is twee beddens, en diegene wat in hierdie isolasieafdeling sou beland is geskat op nul tot een pasiënt per jaar. Op 17 Oktober 1981, skaars drie dae ná die amptelike opening van die besondere isolasieafdeling van die Lichtenberg-hospitaal, is daar 'n 27-jarige Engelsman opgeneem wat waarskynlik aan die lassakoors ly. Aanvanklik is gedink dit is 'n grap, weens die tydsberekening, en veral omdat die bou van die isolasiesentrum 6 miljoen gulden gekos het. Maar die pasiënt het op Schiphol aangekom, op 'n deurreis vanuit Kano, Nigerië, met tussenlandings op Tunis en Schiphol na Londen, Engeland, maar was eenvoudig te siek om verder deur te reis. Trouens, hy word al op 7 November siek in Nigerië; hy vertrek op 15 Oktober na Engeland, maar word so onwel, dat hy eers na die isoleerafdeling van die Wilhelmina Gasthuis gestuur is; toe daar vermoed word hy ly aan lassakoors, is hy vir verdere ondersoek na Amersfoort gebring. 'n Lys van die ander 280 passasiers en 12 bemanningslede op KLM is saamgestel, en 'n bloedmonster van die Brit is na 'n laboratorium gestuur wat spesialiseer in die ondersoek van die tropiese siekte. Die pasiënt herstel so vinnig van sy koors, dat daar vermoed is die ondersoek in die Engelse laboratorium sou bevestig dat die man nie aan lassakoors gely het nie. Die bloedondersoek gerig aan die Ryksinstituut (in Bilthoven) toon die man het gely aan 'n seldsame bosluiskoors uit Afrika, of Marseillekoors (Boutonneuse-koors).
Op 19 April 1982 word berig in die hele Wes-Europa én Verenigde State was daar maar gesamentlik 10 mense al opgeneem wat aan hierdie siekte gely het.
Voorvalle in Duitsland
Luidens die Robert Koch Instituut (2019) is Duitsland sedert 1974 met sewe gevalle bekend, waarvan ses van buite die land afkomstig is. Daar was onder andere twee siekes (twee artse) in 1974 en 1985 onderskeidelik; twee sterftes in die jaar 2000 ('n student uit Duitsland wat in Afrika deurgebring het, en 'n Nigeriër wat vir behandeling na Duitsland gebring is), een sieke in 2006 (ingebring vanuit Sierra Leone, die oorspronklike tuiste van die pasiënt) en een sterfte in 2016 toe 'n Amerikaanse burger wat vanuit Togo na Duitsland toe ingevlieg is beswyk; by laasgenoemde is 'n kontakpersoon in Duitsland self ook besmet.
Die eerste en bekendste voorval is natuurlik dr. Mandrella in Maart 1974 (sien bo).
1985: 'n Dokter wat in Afrika besmet is en in Duitsland behandel word, herstel.
Januarie 2000, Würzburg: Die 23-jarige kunsstudent Annegret V. sterf na afloop van 'n twee week lange stryd teen die lassakoors. Die jong vrou het op Nuwejaarsdag na haar sewe week lange Afrikareis in die Ivoorkus en in Ghana teruggekeer. Sy word met griepsimptome in die kliniek te Schwäbisch Hall opgeneem en aanvanklik vir malaria ondersoek. Eers later is sy na die afdeling vir tropiese siektes in die kliniek te Würzburg oorgeplaas. Sy sterf daar aan inwendige bloeding.
En dan, 'n uitsonderlike geval.
Op Saterdag, 20 September 1997 sterf 'n 37-jarige wat, soos dit op daardie stadium gelyk het, afkomstig was van Ghana. Al die simptome lyk op Lassakoors. Volgens die Duitse polisie was die oorledene 'n asielsoeker wat duidelik met 'n vervalste identiteit en dokumente in Duitsland rondgeloop het. Hy het glo op 7 Augustus 1997 uit Accra, Ghana na Düsseldorf gevlug. Op 8 September 1997 besoek hy 'n dokter in Düsseldorf. Drie dae later is hy in die Hilgardis-hospitaal in Mainz opgeneem.
Nkale se spierweefsel los op, hy bloei by elke liggaamsopening en uiteindelik ly hy aan orgaanversaking; alles moontlik duidend op Lassakoors. Die politici laat nie op hul wag nie, en maak wyd en syd alarm: hier is definitief 'n Lassakoors-voorval. Maar by die nadoodse ondersoek is bevind Matsobane James Nkale is moontlik vergiftig, want by die nadoodse ondersoek vind die patoloë gifreste in sy beenmurg. En, vreemd genoeg, 'n soortgelyke dood sterf iemand dieselfde maand nog op 4 September 1997 in die Pettenkofer-Instituut in München. Verdere ondersoek word gedoen oor die oorledene se doen en late. Met die naam Matsobane James Nkale op sy paspoort, kom hy in 1993 in Duitsland aan en woon in Wiesbaden. Op 20 September 1994 word sy asielaansoek verwerp en 'n lasbrief word op 17 Januarie 1997 uitgereik m.b.t. 'n deporteringsbevel. Hy verdwyn. Sy ware identiteit bly 'n raaisel. Hy gebruik ook ander dokumente met die name Amo Gyamsi en Kyei Barfour. Die Ghanese gemeenskap in Wiesbaden, waar Nkala enkele jare al woon, beskou hom op grond van sy dialek as 'n landgenoot. Dit kom ook aan die lig dat hy met vervalste Ghanese dokumente in Solingen gewerk het, waar hy metaalverfwerk doen. Hier werk hy vanaf Junie tot Augustus 1997, wat dit, ook gegewe die laboratoriumuitslae, onmoontlik maak dat hy Lassakoors in Afrika kon opgedoen het. Die polisie van Mainz beskou egter die saak as afgehandel.
Voorvalle in Suid-Afrika
Skaars 'n maand nadat die 13 (of 15) Nederlanders onder mediese toesig geplaas is (12 Januarie 1975) in Nederland (sien bo), duik die virus ook in Suid-Afrika op. In die Johannesburgse Algemene Hospitaal sterf 'n 20-jarige Australiër, Michael Hogan, aan die siekte. Ook 'n vriendin, Dianna Ozalin, is besmet terwyl sy by sy siekbed gesit het. Tien Suid-Afrikaners wat met die oorlede Australiër in kontak was, is onder kwarantyn geplaas. Paniek het ook ontstaan toe dit blyk dat daar geen enkele geneesmiddel beskikbaar is nie. Die mediese owerheid het aanvanklik die toedrag van sake stil gehou, totdat 'n wêreldwye oproep om serum of plasma gedoen is. Daar is beweer dat daar tien doses serum in die Amerikaanse Medical Research Centre in Atlanta bestaan het. Weefsel van Hogan is aan dr. Huffbaker van die instituut in Atlanta gestuur vir verdere navorsing. In Suid-Afrika is ook "koorsagtig" gesoek na meer mense wat met die Australiese toeris en sy vriendin in aanraking was.
In 15 September 1978 verskyn 'n berig in Die Burger, wat vermeld: 'n Vyftienjarige seun wat onlangs ná 'n besoek aan Nigerië ... teruggekeer het, word vir waarneming in 'n afsonderingshospitaal gehou nadat hy vermoedelik die gevreesde lassakoors opgedoen het.
In 2007 kom daar 'n staatsdokter uit Nigerië na Suid-Afrika wat hierdie virus onder lede gehad het.
Voorkoms
Lassakoors is vernoem na die gelyknamige stad in die noordooste van Nigerië, waar die siekte in 1969 die eerste maal omskryf is. Dit kom in verskillende lande in Wes-Afrika endemies voor. Daar bestaan twee bekende endemiegebiede: die een wat Sierra Leone, Guinee, asook Liberië insluit, en die ander met Nigerië. In ander Wes-Afrikalande (bv. die Ivoorkus, Ghana, Togo, Benin, Mali, Burkina Faso) kom die siekte sporadies voor. Die meeste mense met Lassavirus-infeksies kom heel lig daarvan af, of toon geen simptome nie, wat verklaar waarom die siekte in die endemiegebiede feitlik ongesiens verbygaan. In bepaalde dorpe in die endemiegebiede word daar tot 20% van die vatbare persone, d.i. dié wat serologies negatief toets, besmet, sonder om ernstig siek te word. Op grond van hierdie data word daar geraam op 100 000 tot 300 000 mense wat jaarliks met die Lassavirus besmet word, waarvan 1 - 2% aan Lassakoors sterf. In die endemieland Nigerië sterf daar in 2019 'n rapsie meer as 22% van die laboratoriumdiagnosties gestaafde pasiënte wat behandelingsentra besoek het om mediese hulp te verkry.
Voorkoming
Die huiskat kan die virusdraende knaagdiere aansienlik en konsekwent bestry en verminder. Om die besmetting met die virusdraende uitwerpsels/uitskeiding van knaagdiere te voorkom, moet die mense in die endemiegebiede aangemoedig word om hul voedsel veilig te droog en buite bereik van knaagdiere/uitwerpsels te berg. Waar moontlik moet reisigers in hierdie endemiegebiede alle aktiwiteite vermy wat hul in kontak met die knaagdiere of hul uitwerpsels kan bring.
Virusdraer
Die virusdraer wat vryelik in die natuur voorkom is die knaagdier, die Natalse vaalveldmuis (Mastomys natalensis). Hoewel hierdie spesie dwarsoor die hele Afrikavasteland suid van die Sahara aangetref word, is dit tot op hede slegs dié in Wes-Afrika wat met die Lassavirus besmet is. Mastomys natalensis kom op die platteland en in en om statte en dorpies voor. In bepaalde dorpe is tussen 50-100% van dié diere draers van die virus.
Patogeen
Die Lassavirus ressorteer onder die Arenaviridae. Die virusdeeltjies is polimorfies met 'n wisselende deursnee (80 tot 300 nanometer). Die virion word deur 'n lipiedomhulsel omsluit. Lassavirusse is redelik labiel (onstabiel) en kan deur verhitting teen 60ºC (1 h) onaktief gemaak word. Die Lassavirus beskik oor hoë genetiese verskeidenheid.
Besmetting
Besmette knaagdiere word nie self siek nie, maar skei egter lewenslank die patogeen in hoë konsentrate, veral in die urine en ander liggaamsuitskeiding (soos liggaamsvog) uit. Die oordrag na die mens geskied gewoonlik deur besmette voedsel. Die virus kan ook deur beskadigde vel, die onbeskadige slymvlies, of deur stofdeeltjies (die opstuiwing van uitwerpsels deur wind of deur 'n vertrek af te stof/skoon te maak) deur die lugweë die liggaam binnedring. Op party plekke word die knaagdiere gevang en geëet; die vang, doodmaak en eet bring die grootste besmettingsgevaar mee.
Die duurte van die aansteking kan nogal lank wees. In die beginsel bestaan die moontlikheid om iemand aan te steek solank die virus in die speeksel, bloed of ander liggaamsvog of uitskeiding te vinde is. Die akute siektefase duur een tot vier weke. Prakties beteken dit dat 'n virusuitskeiding in die urine nog drie tot nege weke en in die semen tot drie maande kan voortduur nadat die siekte begin het.
Inkubasieperiode
Die Lassavirus het 'n inkubasietyd van 6 tot 21 dae.
Andries Dreyer
Eerw. Andries Dreyer (soms ook gespel "Dreijer") (Philadelphia, 10 Januarie 1872 - 31 Augustus 1938) was 'n sendeling, baanbreker-kerkhistorikus en eerste argivaris van die Nederduitse Gereformeerde Kerk, joernalis en Africana-versamelaar.
Lassakoors
Proefmiddele
In die meeste lande is daar geen geneesmiddel beskikbaar nie.
Andries Dreyer
Agtergrond en sendingwerk
Hy is op die dorpie Philadelphia in die Swartland noord van Kaapstad gebore as die oudste seun van Hendrik Cornelis Dreyer (1845-1901) en sy vrou, Engela Jacoba Blanckenberg. Hy gaan skool in die dorpskooltjie op sy tuisdorp en bekwaam hom aan die normaalkollege in Kaapstad as onderwyser van 1889 tot hy in Julie 1891 die derdeklas-onderwysersertifikaat behaal. In 1893 lê hy ook die matrikulasie-eksamen af en studeer daarna met die oog op sendingwerk aan die Victoria-kollege op Stellenbosch van 1893 tot 1894. Hy word hoof van die skool op Hermanuspietersfontein (die latere Hermanus), waar hy met geesdrif en toewyding werk. Met private studie het hy in 1896 in die sendelingeksamen van die NG Kerk geslaag en word in daardie jaar gelegitimeer, maar bearbei reeds van 1894 die lidmate van die moedergemeente Caledon op Hermanus.
Koning Shaka Internasionale Lughawe
Die Koning Shaka Internasionale Lughawe (IATA: DUR, ICAO: FALE, kort KSIA) is 'n nuwe lughawe wat op 30 April 2010 geopen is, sowat 40 km noord van Durban langs die N2 naby La Mercy. Die lughawe het die ou Durban Internasionale Lughawe (IATA: DUR, ICAO: FADN) vervang, wat suid van die stad geleë was en te klein geword het om meer passasiers te kon hanteer. Die eerste geskeduleerde vlugte het op 1 Mei 2010 plaasgevind, net meer as 'n maand voor die afskop van die 2010 FIFA Wêreldbekertoernooi, 'n sporthoogtepunt in Suid-Afrika.
Andries Dreyer
Agtergrond en sendingwerk
Terwyl hy daar was het hy met die aanmoediging van prof. Marais van die Kweekskool sy eerste pennevrug gelewer: De Strijd tegen het Liberalisme (1898). Al was die werk nie besonder uitgebreid of van groot geskiedkundige waarde nie, het die skrywer 'n onderwerp aangeraak wat tot in daardie stadium byna geen aandag gekry het nie. Dit was die eerste werk waarin lidmate kon lees van die oorsaak en gang van die stryd teen die liberalisme in die NG Kerk. Hierdie werk het blykbaar sy lus tot ondersoek van die plaaslike kerkgeskiedenis laat ontwaak. Hierna lê hy hom toe op die versameling van ou geskrifte, brosjures, boeke en ander bronne oor die geskiedenis van die Kerk, sodat hy teen die twintigerjare een van die grootste sodanige versamelings in die land gehad het. Van 1901 tot 1903 arbei hy in die NG gemeente Kaapstad se Maitland-wyk. Hy is op 12 Maart 1903 as sendeling georden in die gemeente Kaapstad met die Kleurlingwyk Hanoverstraat as werkkring.
Lassakoors
Proefmiddele
Die meeste bekende behandeling is bloot van eksperimentele aard. Soos byvoorbeeld die toediening van die nukleosiedanaloog Ribavirin op die mens; hoe vroeër die middel toegedoen word word, hoe beter, lui die navorsing: Binne die eerste ses dae nadat die koors begin ontwikkel, kan die letaliteit (dit wil sê, die verhouding tussen die getal mense wat dood is aan 'n bepaalde siekte en dié wat daardeur aangetas is binne 'n sekere tydperk van 'n bepaalde bevolking) by die pasiënte met 'n ongunstige prognose verminder vanaf 60-80% tot 10%. Daarna is Ribavirin se uitwerking kleiner. Favipiravir is ook al aan die hand gedoen op grond van eksperimente op diere.
Andries Dreyer
Agtergrond en sendingwerk
duimnael|links|250px|Die [[NG gemeente Philadelphia|kerkgebou op Philadelphia, die klein Swartlandse dorpie waar eerw. Dreyer grootgeword het.]]
Koning Shaka Internasionale Lughawe
Die lughawe is na die Zoeloekoning Shaka genoem en is die derde besigste lughawe in Suid-Afrika na die O.R. Tambo Internasionale Lughawe in Johannesburg en die Kaapstad Internasionale Lughawe.
Andries Dreyer
Kerkskrywer
Dreyer se verdere ondersoek lei tot die publikasie van die eerste in 'n reeks Historiese Albums, wat bedoel was om die Kerk en sy werksaamhede aan die volk voor te stel. Die bewerking was egter so duur dat die reeks net twee uitgawes beleef het. In sy Historisch Album van de Nederduitsche Gereformeerde Kerk in Zuid-Afrika (1907) word 'n kort historiese oorsig van al die gemeentes wat toe deel was van die Ring van Kaapstad gegee. Die tweede, soortgelyke publikasie (1910) bevat 'n beskrywing van die sending, liefdadigheidstigtings en opvoedkundige inrigtings van die Kerk. In 1915 verskyn uit sy pen ''Korte Schetsen uit de Geschiedenis der Ned. Ger. Kerk in Zuid-Afrika'', 'n handleiding vir katkisasie, wat later heeltemal uitverkoop was. In 1916 volg 'n praguitgawe, Zuid-Afrikaanse Monumenten-Album met verklarende en historiese aantekeningen. Intussen lewer hy van tyd tot tyd artikels in die dagbladpers oor persone en gebeurtenisse uit die verlede, wat die publiek al hoe meer in hom iemand laat herken wat op 'n byna onbekende en onbewerkte akker 'n ryke oes oplewer.
Koning Shaka Internasionale Lughawe
Die lughawe is ontwerp deur Osmond Lange Argitekte en Beplanners en het sowat R 8 miljard gekos om te bou (ongeveer VS$900 miljoen ).
Andries Dreyer
Kerkskrywer
Dit was dus geen wonder nie dat toe gesoek word na iemand om die eeufees-album oor die Sinode op te stel, die keuse op hom sou val. Dit verskyn in 1924 as Eeuwfeest-album van de Nederduits Gereformeerde Kerk in Zuid-Afrika. Met dié vroeë, algemeen-geskiedkundige werke wek hy belangstelling vir die Kerk en sy werksaamhede. Miskien vir die eerste keer het die album ook 'n oorsig gebied van die "schrijvers over onze kerkgeschiedenis". Dreyer is self ook in die lys van die kerkgeskiedskrywers opgeneem met 'n beskrywing deur ds. P.G.J. Meiring. Dreyer is sonder raadpleging in sy eie boek ingesluit, skryf Meiring, omdat beskeidenheid hom verbied het om sy eie naam te noem in die lys van kerklike geskiedskrywers. Dreyer is ook die skrywer van Het Christelik Huisgezin, 'n boek waarvan teen die middel twintigerjare van die 20ste eeu reeds vier uitgawes verskyn het en toe vir die eerste maal ook in Afrikaans die lig gesien het as Die Kristelike Huisgesin. Sy Onze Ouderlingen en Diakenen, 'n handleiding vir kerkraadslede, se eerste uitgawe het in 1913 verskyn en die tweede in 1923.
Koning Shaka Internasionale Lughawe
Hoewel die groter lughawe gebou is om die gebied se groeiende internasionale dienste te bedien, is dit ook 'n belangrike lughawe vir binnelandse dienste in Suid-Afrika, wat die "Goue Driehoek" tussen Kaapstad Internasionale Lughawe, O.R. Tambo Internasionale Lughawe in Johannesburg en Koning Shaka deur 7 rederye verbind. Koning Shaka was die 9de besigste lughawe in Afrika volgens statistieke vir 2010, ten spyte van die feit dat dit vir die eerste vier maande nog nie oop was nie.
Lassakoors
Proefmiddele
Belangrik wel: Ribavirin word nie vir die posteksposisieprofilakse (dit is, die behandeling om 'n siekte te voorkom nadat die pasiënt aan daardie siekte blootgestel is) of as die geneesmiddel van Lassakoors aanvaar nie. Om een rede: dit gaan hier om die ongeregistreerde gebruik van die middel (d.w.s., wanneer die middel vir 'n doel gebruik word waarvoor dit nie geregistreer is nie) wat eers deeglik opgeklaar moet word.
Koning Shaka Internasionale Lughawe
Die grootste vliegtuig wat tans geskeduleerde dienste na KSIL onderneem is die Boeing 777-300ER, met Emirates wat die Doebai—Durbanroete bedryf. Dit ten spyte van die feit dat KSIL se aanloopbaanlengte en terminale ontwerp is om teoreties gereeld groot vliegtuie te hanteer. Die grootste vliegtuie wat KSIL in 2010 aangedoen het, was die Airbus A340s van die Suid-Afrikaanse Lugdiens, vir 'n kort tydperk rondom die 2010 FIFA Wêreldbeker.
Andries Dreyer
Kerkskrywer
duimnael|regs|260px|Eerste voorblad van De Zendingkerk, van 1910 af De Zendingbode. Eerw. Dreyer was die eerste ongesalarieerde redakteur van 1905 tot 1925, toe hy bedank het. Die blad het drie jaar later ophou bestaan weens 'n gebrek aan ondersteuning, ná dit aanvanklik belofte getoon het.
Koning Shaka Internasionale Lughawe
Op 27 Januarie 2014 het die wêreld se grootste vliegtuig, 'n Airbus A380-800 van British Airways op KSIL geland, die eerste A380 wat hier sou aandoen. Die vliegtuig is gebruik vir opleiding en het tot 4 Februarie 2014 heelwat vlugte na en van die lughawe onderneem.
Andries Dreyer
De Zendingkerk
duimnael|links|350px|Die eerste besending Afrikaanse Bybels kom op Donderdag [[1 Junie 1933 van Londen af by Bybelhuis in Kaapstad aan. Van links: J.A. Ferguson, sen. F.S. Malan, W.F. Kruse, H.J. Otto, ds. C.M.W. du Toit, dr. N.J. van der Merwe, eerw. Dreyer, prof. E.E. van Rooyen, W. Watts, ds. F.X. Roome, ds. P.G.J. Meiring, ds. F.S. Malan, biskop S.W. Lavis, eerw. G.F. Gale. Ds. H.P.M. Steyn is op die inlas omdat hy toe in die Oostelike Provinsie was.]]
Koning Shaka Internasionale Lughawe
In 2013, 2015 en 2016 het Skytrax aangekondig dat Koning Shaka Internasionale Lughawe die beste lughawe in die wêreld was van dié wat onder 5 miljoen passasiers per jaar hanteer het.
Andries Dreyer
De Zendingkerk
Hoewel eerw. J.P. de Villiers, wat sy loopbaan as sendeling in die Soutpansberge in 1889 begin het en dit op Richmond, Malmesbury, Woodstock en Kaapstad voortgesit en op Wellington voleinding het met sy afsterwe in 1922, die vader van die blad De Zendingkerk genoem moet word, was eerw. Dreyer redakteur van dié blad vir die grootste deel van sy bestaan. Hy skryf self oor die hele lewensloop van die blad in die boek NG Sendingkerk, Kaapland 1881-1931: "Op 'n vergadering van die Kaapse Skiereiland Sendelinge Broederlike Onderhoud, wat eweneens op sy inisiatief op 20 Oktober 1902 gestig is ... is op voorstel, 3 Augustus 1904, besluit 'dat er een Zendingblad voor de Zendinggemeenten op het Kaapsche Skiereiland opgericht word'. Op die volgende vergadering is die beperking weggeneem en bepaal dat dit 'n blad vir 'onze Zendinggemeenten' sal wees. Die Sinode wat twee maande later (in November 1904) op Wellington gehou is, het besluit 'een goedkoop Kerkblad voor de leden van de Zendinggemeenten' op te rig, in die oortuiging dat daarvoor 'n sterk behoefte bestaan het by die Hollands-sprekende Gekleurdes wat tot ons kerk behoor. Die Sinode het die behartiging van die saak aan 'n kommissie, bestaande uit Eerww. D.J. Joubert (Wynberg), voorsitter, D.M. Reynecke (destyds Lanquedoc), P.L. le Roux (destyds Ceres) en J.P. de Villiers (Woodstock), sekretaris, opgedra. Hierdie kommissie dadelik die nodige stappe (gedoen), Eerw. A. Dreyer, destyds leraar van die Hanoverstraat Kerk, Kaapstad, en tans Argivaris van die Moederkerk as redakteur benoem en die eerste nommer in die middel van Januarie met die naam De Zendingkerk laat verskyn."
Buiten stigtelike literatuur het die blad, wat in 1910 De Zendingbode geword het, ook preke, verhale, gemeentenuus, geskiedkundige artikels, 'n rubriek vir kinders, aanwysings vir Skrifondersoek en amptelike berigte bevat. Ds. A.P. Smit skryf oor die bydrae van die blad: "Die betekenis van hierdie blad met sy ryk geskakeerde inhoud en interessante aanbieding vir die geestelike ontwikkeling van die Kaapse Kleurling kan moeilik oorskat word."
Die eerste drukkers was die Citadel Press (Heilsleër-drukkery), opgevolg deur De Z.A. Nieuwsblad Maatschappy (eienaars van die indertydse S.A. News), wat oorgeneem is deur Van de Sandt de Villiers en Kie. (uitgewer van De Zuid-Afrikaan), totdat in Mei 1916 die here Samuel Griffiths en Kie. die blad oorgeneem en gedruk het en daarmee tot die einde volgehou het, ten spyte van die verlies wat hulle daardeur gely het. Gedurende die eerste jare was daar groei en bloei, wat later weer afgeneem het. Onder die vaste medewerkers was daar eerww. G.J. Willemsen, J.P. de Villiers en P.M. Spratt en die Gesondheidsdokter, dr. J.J. Hoffmann van Hermanus, wie se stukke later in boekvorm onder die titel De Weg tot Gesondheid uitgegee is. Laasgenoemde het ook baie gedoen deur die toekenning van pryse om Bybelkennis onder die jong lesers van die blad te bevorder. Nog 'n medewerker was eerw. C.J. Grové wat onder die opskrif Stukjes en Brokjes pittige stukke geskryf het, waarin hy nagevolg is deur eerw. A.H. Stander van Darling, wat die eers het dat hy in November 1916 die eerste Afrikaanse bydrae vir die blad gelewer het. Andersins was alles Hoog-Hollands en dit tot byna aan die einde so gebly. Eerw. J. de Villiers van Claremont was ook 'n gereelde bydraer, asook eerw. A.H. Barnard van Beaufort-Wes, die vader van dr. Christiaan Barnard.
In latere jare het die blad baie sorg en kommer op geldelike gebied opgelewer. Eerw. Dreyer was nie 'n gesalarieerde redakteur nie, hoewel hy dan en wan honorariums ontvang het in erkenning van sy dienste. Hy het die blad sy mondige jare sien bereik, en toe aan die einde van 1924 bedank. Die Sinode het hom gevra om aan te bly en hom hartlik bedank vir wat hy al die jare gratis gedoen het. Maar toe hy in sy voorneme volhard om te bedank, is eerw. F.N. van Niekerk van Kaapstad aangestel as sy opvolger en hierdie redakteur het die blad net meer as drie jaar gelei van Januarie 1925 tot in Mei 1928 toe dit weens gebrek aan ondersteuning ophou bestaan het. Eerw. Dreyer het voor hy redakteur geword het net twee gemeentelike gedenkboeke die lig laat sien, tydens sy redakteurskap nie een nie en daarna meer as 30.
Ander kerklike blaaie
Dreyer was die stigter en redakteur van 'n maandblad, Ons Kerk, vir die gemeentes van die NG Kerk op die Kaapse Skiereiland in wat destyds nog saamgesnoer was in die Ring van Kaapstad. Die blad bestaan van Julie 1924 tot Desember 1929. Hiervoor lewer hy waardevolle artikels oor geskiedkundige onderwerpe wat die keur uit sy joernalistieke werk lewer. Hy dra 'n groot aantal artikels by tot dagblaaie soos Die Burger, tydskrifte en die NG Kerk se amptelike orgaan, Die Kerkbode. Sy waardevolle sketse van Hollandse joernaliste verskyn in samewerking met prof. F.C.L. Bosman in 1930 as Hollandse joernalistiek in Suid-Afrika. Hy redigeer verskeie kerklike tydskrifte, waarvan twee gemeenteblaaie was: De Bezoeker van Caledon (1897-'98) en De Hanoverstraat Herder, wat hy in 1905 as maandblaadjie vir daardie wyk van die NG gemeente Kaapstad begin en later as De Herder Mei 1907 voortsit toe dié wyk sy werkkring was. In die NG Kerk se Jaarboek, waarvan hy redakteur was, skryf hy 24 geskiedkundige artikels, meestal biografies wat jaarliks verskyn oor leraar wat die voorafgaande jaar of wat oorlede is.
duimnael|links|220px|Eerw. (later dr.) Andries Dreyer omstreeks 1907 toe hy die [[NG gemeente Kaapstad se leraar met werkkring die Kleurlingwyk Hanoverstraat was.]]
Aangestel as kerkargivaris
Sy kerkhistoriese arbeid, sy bronnepublikasies en sy kosbare Africana-versameling van meer as 3 000 stukke het in 1937 aan hom 'n eredoktorsgraad in die lettere (D.Phil.) van die Universiteit van Suid-Afrika besorg.
duimnael|regs|230px|Buiteblad van eerw. Andries Dreyer se Eeuwfeest-Album van de Nederduitse Gereformeerde-Kerke in Zuid-Afrika van 1924. duimnael|regs|170px|Eerw. Dreyer se derde laaste gemeentelike gedenkalbum, NG gemeente Piketberg, 1833-1933. duimnael|regs|170px|Eerw. Dreyer se derde gemeentelike gedenkalbum, Kerksouvenir van [[NG gemeente Durbanville|Durbanville, 1826-1926.]] duimnael|regs|170px|Eerw. Dreyer se tiende gemeentelike gedenkalbum, Kerksouvenir van [[NG gemeente Wynberg|Wynberg. Geskiedenis van die honderdjarige bestaan van die Ned. Geref. Gemeente Wynberg, 1829-1929.]] duimnael|regs|170px|Eerw. Dreyer se voorlaaste gemeentelike gedenkalbum, Gedenkboek van die Nederduits-Gereformeerde Kerk [[NG gemeente Somerset-Oos|Somerset Oos. 'n Geskiedkundige Oorsig van sy 110-jarige bestaan (1825-1935).]] duimnael|regs|170px|Eerw. Dreyer se Afrikaanse deel III van die driedelige reeks Boustowwe vir die Geskiedenis van die Nederduitse Gereformeerde Kerke in Suid-Afrika.
Gedenkalbums
Sowat 24 gemeentelike en kerkgedenkalbums het uit sy pen verskyn en hoewel hy nie as 'n vakkundige geskiedskrywer beskou is nie, het hy 'n benydenswaardige historiese sin geopenbaar en in meer as een opsig die weg gebaan vir die wetenskaplike beoefening van die kerkgeskiedskrywing in Suid-Afrika.
Ds. A.P. Smit, wat self talle soortgelyke gemeentelike gedenkalbums geskryf het en die derde argivaris van die NG Kerk was, beoordeel egter Dreyer se baanbrekerswerk op die gebied van gemeentelike geskiedskrywing minder gunstig. In die Suid-Afrikaanse Biografiese Woordeboek Deel I skryf hy in sy lewensbeskrywing van Dreyer, as volg oor Dreyer se gemeentelike albums: "Die meeste van hierdie werke gaan mank aan gebreke omdat hulle oppervlakkig en haastig as geleentheidspublikasies opgestel is en geen deurlopende geskiedenis van die besondere gemeente bied nie." Nietemin voeg hy by: "Deur sy boeiende skryftrant en talryke gepaste illustrasies (waaraan hy besondere aandag gee), slaag hy egter daarin om die gewone leser se belangstelling vir omgewingsgeskiedenis te prikkel. Saam met sy voorlesings, wat deur ligbeelde opgeluister word, dra sy reeks gedenkboeke baie daartoe by om die Suid-Afrikaanse kerkgeskiedenis by die Afrikaanse gemeenskap te laat deurdring."
In sy "Voorwoord" in die eeufeesalbum vir Riversdal se NG gemeente in 1939 skryf Smit, in 'n sekere sin saam met die produktiewe dr. J.A.S. Oberholster, Dreyer se opvolger op die gebied van gemeentelike geskiedskrywing: "Wyle Dr. Dreyer het deur sy verskeie gemeentelike Gedenkboeke, miskien meer dan enig iemand anders daartoe bygedra om die oë van kerkrade en gemeentes oop te maak vir hierdie interessante aspek van ons kerkgeskiedenis . . ."
In die tydperk van 1898 tot 1938 het hy nie minder nie as 24 geskrifte oor gemeentelike geskiedenis geskryf. Die laaste was die Eeufees-gedenkboek van Bredasdorp. Dit was sy sesde eeufees-gedenkboek. Een het oor 110 jaar gestrek, nog een oor 80 jaar, vyf oor 75 jaar, tien oor 50 jaar en een oor 25 jaar. Dreyer het trouens in 1899 die heel eerste omvattende beskrywing van 'n gemeente gelewer met sy Geschiedenis van de Gemeente Swellendam. Dr. E. Brown beskryf hom dan ook as die "Nestor" van hierdie genre omdat hy die eerste sooi gespit op wat later 'n baie vrugbare akker sou word. In die Eeuwfeest-album van de Nederduits Gereformeerde Kerk in Zuid-Afrika skryf ds. P.G.J. Meiring: "Iemand het opgestaan wat met 'n aangename en heldere skryftrant ons uit die ongekende geskiedenis van ons kerk mededelings kon doen. By mnr. Dreyer was die lus tot ondersoek in ons ou geskiedenis ontstaan." Die skets oor Dreyer is sonder sy medewete in die album, waarvan hy die hoofskrywer en samesteller was, ingesluit omdat nederigheid hom nie sou toelaat om dit self te doen nie.
Smit lewer ook kritiek op Dreyer se ander werk oor die hele tydperk van amper drie dekades tot 11 jaar voor sy dood. "Veral dié uit die vroeë jare (1898-1927) is oppervlakkig en selfs eensydig, soos sy Strijd tegen het liberalisme, maar sy werke wat geskryf is nadat hy kerkargivaris geword het, getuig van beter versorging en diepergaande navorsing. 'n Goeie voorbeeld hiervan is Die Voortrekkers en hul kerk, gebaseer op sy bekende bronnepublikasie, Die Kaapse kerk en die Groot Trek. 'n Vakkundige geskiedskrywer is hy nie; daarvoor is sy aanbieding van die stof dikwels te kroniekmatig en selfs fragmentaries. Hy dui nie altyd sy bronne aan en ontleed hulle nie krities genoeg nie. Tog het hy 'n benydenswaardige historiese sin en in meer as een opsig baan hy die weg vir die wetenskaplike beoefening van die kerkgeskiedskrywing in Suid-Afrika."
G
Die letter G, g is die sewende letter van die moderne Latynse alfabet. Dit is deur die Romeine geskep, omdat hulle 'n behoefte gehad het om die /k/ en /g/, wat albei deur die letter C aangedui is, van mekaar te onderskei. Die hoofletter-G is dus 'n C met 'n ekstra strepie.
Andries Dreyer
Gedenkalbums
Dit is tog interessant om te let op hoe Smit, ondanks sy kritiek, vrylik by Dreyer "geleen" het in die skryf van sy gedenkboeke. Dadelik val ook Dreyer se nugtere benadering tot die geskiedkundige gegewens op vergeleke met Smit se voorliefde vir geykte uitdrukkings ("kostelike opvoedingswerk"; "merkbare seën"; "sierlike toring"). Hier is vergelykbare gedeeltes uit Dreyer se ''Eeufees-Gedenkboek van die Ned.-Geref. Kerk, Piketberg, 1833-1933 en Smit se Gedenkboek van die Ned. Geref. Gemeente Beaufort-Wes, 1820-1945''. Albei gedeeltes handel oor ds. J.G. Steytler:
Dreyer se unieke Africana-versameling van meer as 3 000 stukke word bewaar deur die biblioteek van die Universiteit van die Vrystaat.
Gesinslewe
Dreyer was twee keer getroud, eers met Dina Maria le Roux (oorlede op 13 Februarie 1914), en later met Helena Susanna Raubenheimer, wat hom oorleef het. Uit sy eerste huwelik is twee seuns en 'n dogter gebore en uit die tweede 'n seun en 'n dogter.
G
In Navo se internasionale spellingsalfabet word G uitgespreek met die woord "Gholf" (of "Golf" ).
Lavumisa
Lavumisa is 'n dorp in die Shiselweni-distrik in die suide van Eswatini.
Dit dien as 'n grenspos oorkant die naburige dorp Golela in Suid-Afrika. Die snelweg MR8 en die spoorlyn kruis ook hier.
Amphitethya microsigma
Amphitethya microsigma is 'n sponsspesie in die taksonomiese indeling van die Demospongiae (gewone sponse). Die liggaam van die spons bestaan uit kieselnaalde en sponginevesels en is in staat om baie water op te neem.
Die spons behoort tot die genus Amphitethya en tot die familie Tetillidae. Die wetenskaplike naam van die spesie is die eerste keer geldig gepubliseer in 1907 deur Lendenfeld.
Greigiet
Greigiet is 'n metastabiele ystersulfied met 'n inverse spinel-struktuur. Dit het gemengde oksidasietoestande: Fe(II) en Fe(III) en dit is 'n ferrimagneet. Greigiet is onstabiel indien dit tot hoër temperature as 200 C verhit word. Dit ontbind in swawel en piriet of markasiet wat nie magneties is nie. Hierdie eienskap kan gebruik word om sy magnetisme van dié van pyrrhotiet of oksidiese ysterverbings te onderskei. Die Curietemperatuur is 677K. Maar die mineraal ontbind meestal voordat hierdie temperatuur bereik is. Hierdie mineraal is ondanks sy beperkte stabiliteit belangrik vir die paleomagnetiese en magnetostratigrafiese navorsing van sedimente van die see en van die kuste. Hierdie tipe navorsing betref sedimente van 'n ouderdom wat tot in die Kryt strek. Greigiet kan deur bepaalde magnetotaktiese bakterieë vervaardig word in korrels (magnetosome) wat uit een enkele magnetiese domein bestaan.
Waboomsriviertolbos
Die struik word 1,0 m hoog en blom van Mei tot September. Die plant vrek na 'n brand maar die sade oorleef. Die sade word in 'n tol op die vroulike plant geberg en val eers na twee maande, nadat die vrugte ryp geword het, op die grond waar dit deur miere versprei word. Die plant is eenslagtig en daar is afsonderlike plante met manlike en vroulike blomme, wat deur klein insekte bestuif word. Die plant groei hoofsaaklik in sandsteengrond op hoogtes van 900 - 920 m.
In Engels staan dit as die Wabooms conebush bekend.
Aardkonyn (astrologie)
Die Aardkonyn (己卯, jǐmǎo) is die 16de jaar van die Chinese kalender (sien die tabel regs onder van die 60-jaarsiklus). Dit is ’n begrip uit die Chinese astrologie en dui op dié maanjare wat gekenmerk word deur ’n verbinding van die sesde Hemelstam (己, jǐ; die element Aarde en Jin) met die vierde Aardtak (卯, mǎo), gesimboliseer deur die Konyn (兔, tù).
Volgens die Chinese kalender kom so ’n verbinding elke 60 jaar voor. Die laaste Aardkonynjaar het in 1999 begin en volgens die Gregoriaanse kalender het dit geduur van 16 Februarie 1999 tot 4 Februarie 2000.
Frank Whaley
Frank Whaley (gebore 20 Julie 1963) is 'n Amerikaanse akteur, regisseur, en skrywer. Hy is bekend vir sy rolle in die rolprente The Doors (1991), Pulp Fiction (1994), Broken Arrow (1996), en Vacancy (2007).
Niell Jordaan
Jeug
Jordaan is op laerskool by die Pumas se o/13-Cravenweekspan ingesluit. In 2008 is hy in die o/16-span vir die Grant Khomo week, ook vir die Pumas, ingesluit, waar hy by die Suid-Afrikaanse o/16 Elitespan ingesluit is.
Vrystaat Cheetahs/Shimlas/Griffons
Na sy hoërskoolloopbaan het Jordaan by die Vrystaat-akademie aangesluit en in 2011 vir die Vrystaatse o/19-span gespeel het in 7 wedstryde. In 2012 het hy vir die Vrystaatse o/21-span in elk van die dertien wedstryde gespeel en het hy drie drieë gedruk met die span wat na die halfeindronde deurgedring het.