cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Piekel-inmaak
Sentraal- en Oos-Europa
In Hongarye word die hoofmaal (middagete) voorgesit saam met 'n soort piekels (savanyúság), maar hulle word gewoonlik ook op ander tye van die dag geëet. Die piekels wat die meeste geëet word is suurkool (savanyú káposzta), verskillende soorte gepiekelde komkommers en soetrissies en csalamádé, maar tamaties, wortels, beet, babamielies, uie, knoffel, sekere skorsies en spanspek en 'n paar vrugte soos pruime en appels word ook gebruik om piekels mee te maak. Gevulde piekels is lekkernye wat gewoonlik met soetrissie en spanspek gemaak word wat met kool gevul is. Gepiekelde pruime wat met kool gevul is, is 'n unieke Hongaarse soort piekel net soos csalamádé en ingesuurde komkommer (kovászos uborka). Csalamádé is 'n soort gemengde piekel wat gemaak word van kool, komkommer, paprika, uie, wortels, tamaties en lourierblare wat met asyn as die fermentasiemiddel gemeng word. Ingesuurde komkommer, anders as ander soorte piekelkomkommers wat die hele jaar deur gekry kan word, is 'n seisoenale piekel wat net in die somer gemaak word. Komkommers, speserye, kruie en snye brood word saam met soutwater in 'n glasfles geplaas en vir 'n paar dae in regstreekse sonlig geplaas. Die suurdeeg van die brood, saam met ander piekelmiddels en speserye wat in die warm son gefermenteer is, gee die komkommer 'n unieke smaak, tekstuur en 'n effense karboneringsmaak. Die sap kan gebruik word om 'n spesiale soort sodawaterwyn ('Újházy fröccs') te maak, pleks daarvan om sodawater te gebruik. Dit is algemeen vir Hongaarse gesinne om hul eie piekels te maak. Verskillende streke en dorpe het spesiale resepte wat uniek aan hulle is. Hiervan is die Vecsési-suurkool (Vecsési savanyú káposzta) die gewildste. Romeense piekels (murături) word gemaak van beet, komkommers, groen tamaties (gogonele), wortels, kool, knoffel, suurkool (soetrissies wat met kool volgestop is), soetrissies, spanspek, sampioene, rape, seldery en blomkool. Vleis, soos varkvleis, kan ook in varkvet gepreserveer word.
Poolse en Tsjeggiese tradisionele piekels is komkommers en suurkool, maar ander gepiekelde groente, insluitend pruime en pampoen, kom ook algemeen voor.
Piekels van Rusland, die Oekraïne en Belarusland word gemaak van onder meer beet, sampioene, tamaties, suurkool, komkommers, wildeknoffel, knoffel, eierplant (gewoonlik volgestop met wortels in blokkies gesny), vla-skorsies en waatlemoen. In hierdie lande word tuingroente en -vrugte dikwels gepiekel met sout, dille, swartbessieblare, lourierblare en knoffel en in 'n koel, donker plek gebêre.
Suid-Europa
Giardiniera is 'n Italiaanse groentegereg wat uie, wortels, seldery en blomkool insluit. Baie plekke in Italië, veral in Sisilië, piekel eiervrug en soetrissies.
Toshiba
Toshiba Corporation (Japannees: 株式会社東芝 Kabushiki-gaisha Tōshiba) is 'n multinasionale maatskappy wat hom op hoë-tegnologieprodukte, elektriese en elektroniese goedere toespits. Die maatskappy is tans een van die wêreld se twintig leidende vervaardigers van halfgeleiers asook die sewende grootste produsent van elektriese en elektroniese goedere. Die onderneming vervaardig 'n wye verskeidenheid produkte wat van televisietoestelle, blu-rayspelers en skootrekenaars tot kernaanlegte en spoorwegstelsels strek.
Piekel-inmaak
Suid-Europa
In Albanië, Bulgarye, Serwië, Masedonië en Turkye is gemengde piekels, wat bekend staan as turshi, tursija of turshu, gewilde aptytwekkers wat gewoonlik saam met rakia (vrugtebrandewyn) genuttig word. Gepiekelde groen tamaties, komkommers, wortels, soetrissies, eiervrug en suurkool is ook gewild.
Turkse piekels, wat turşu genoem word, word gemaak van groente, knolle en vrugte soos soetrissies, komkommer, Armeense komkommer, kool, tamaties, eiervrug, wortels, rape, beet, groen amandels, babawaatlemoen, babaspanspek, knoffel, blomkool, boontjies en groen pruime. 'n Mengsel van speserye geur die piekels.
In Griekeland word piekels, τουρσί(α), gemaak van wortels, seldery, eiervrug wat met wortelblokkies gestop is, blomkool, tamaties en soetrissies.
Toshiba
Toshiba is daarnaas een van die wêreld se twintig belangrikste ontwikkelaars van gepatenteerde tegnologiese innovasies, en het op verskillende terreine deurbrake gemaak. Dit word in die Nikkei 225 gelys en het sy hoofkwartier in die Japannese hoofstad Tokio. Die huidige onderneming het as gevolg van 'n samesmelting van maatskappye in 1938/1939 ontstaan, terwyl sy historiese wortels terugstrek tot 1875. Toshiba was een van die dryfkragte agter die nywerheidsomwenteling in Japan en word steeds onder dié land se tien grootste maatskappye volgens markwaarde gereken.
Piekel-inmaak
Noord-Europa
In Brittanje word gepiekelde uie en gepiekelde eiers dikwels in kroeë en vis-en-tjipswinkels verkoop. Gepiekelde beet, okkerneute en babakomkommers, en pikante souse soos Branston-piekel en piccalilli, word gewoonlik geëet saam met varkvleispasteie en koue vleis, toebroodjies en 'n ploughman's lunch (brood en kaas met piekels en slaai). Ander gewilde piekels in Brittanje is gepiekelde mossels, kammossels, rooikool, mangoblatjang, suurkool en olywe. Rolmops is algemeen beskikbaar onder verskillende name van verskeie produsente van sowel binne as buite Brittanje.
Toshiba
Die hoof uitvoerende beampte van Toshiba, Hisao Tanaka, het in Julie 2015 bedank nadat nuus oor 'n bedrogspul bekend gemaak is waarby topbestuurders betrokke was en waarin rekeningkundige inligting jare lank vervals is in 'n poging om die groep se inkomste beter te laat lyk. Die gerapporteerde bedryfsinkomste was 152 miljard jen (15 miljard ZAR) hoër as die werklike inkomste.
Piekel-inmaak
Noord-Europa
Gepiekelde haring, rolmops en salm is gewild in Skandinawië. Gepiekelde komkommers en beet is belangrik as byvoegings tot talle tradisionele geregte. Gepiekelde kappertjiesaad kom ook algemeen voor in die Skandinawiese kookkuns.
Verenigde State en Kanada
In die VSA en Kanada is gepiekelde komkommers (gewoonlik bloot genoem "pickles" in die VSA en Kanada), olywe en suurkool die gewildste, hoewel piekels wat in ander lande gewild is ook beskikbaar is.
Piekels in Kanada is soortgelyk aan die in Brittanje. In die winter is dit 'n belangrike metode om kos te preserveer. Gepiekelde komkommers, uie en eiers is baie gewild. Chow chow is 'n pikante groentemengsel, wat amper soos piccalilli is, en is gewild in die seeprovinsies en in die suidelike dele van die VSA. Gepiekelde vis is baie gewild, net soos in Skotland. Vleis word dikwels regdeur die winter gepiekel of in soutwater ingelê, veral in die strawwe klimaat van Newfoundland.
Giardiniera, 'n mengsel van gepiekelde soetrissies, seldery en olywe, is 'n gewilde pikante sous in Chicago en ander stede met baie Italiaans-Amerikaanse inwoners, en word dikwels saam met Italiaanse bieftoebroodjies geëet. Gepiekelde eiers kom algemeen voor in Michigan. In die suidelike dele van die VSA is gepiekelde okra en waatlemoenskil gewild, asook diepgebraaide piekels en gepiekelde varkpote, hoendereiers, kwarteleiers, tuingroente en worsies. In Mexiko is brandrissies, veral die jalapeño- en serrano-variëteite, wat ingelê word saam met uie, wortels en kruie, 'n gewilde pikante sous. Verskeie gepiekelde groente, vis en eiers is bykosse by 'n Kanadese middag- of aandete. Gewilde piekels in die Pasifiese Noordweste is aspersie- en groenboon-piekels. Gepiekelde vrugte soos bloubessies en aarbeie word in restaurante saam met vleisgeregte voorgesit.
In die VSA word nasionale piekeldag elke jaar op 14 November gevier.
Mexiko, Sentraal-Amerika en Suid-Amerika
In die Mesoamerikaanse streek staan piekel-inmaak bekend as "encurtido" of kortweg "curtido". Die piekels in Latyns-Amerika word koud bedien as 'n aptytwekker, as 'n bykos of as 'n tapasgereg in Spanje. In etlike Sentraal-Amerikaanse lande word dit berei met kool, uie, wortels, suurlemoen, asyn, origanum en sout. In Mexiko bestaan "curtido" uit wortels, uie en jalapeño-rissies en word as bykos voorgesit. 'n Voorbeeld van 'n vleispiekel is die "escabeche" en van 'n vispiekel is die "ceviches", wat gewild is in Peru, Ecuador en regdeur Latyns-Amerika en die Karibiese Eilande. Dié geregte sluit die piekel-inmaak in van varkpote, varkore en hoendermagies wat berei word as 'n "escabeche" met speserye om dit mee te geur. Ceviches bestaan uit garnale, seekat en verskeie visse waaroor speserye gegooi word en wat koud voorgesit word.
Die proses
In die tradisionele maak van piekels word vrugte of groente ondergedompel in soutwater (20 tot 40 gram sout per liter) of gerasper en gesout soos in die bereiding van suurkool en word onder die water gehou met 'n plat klip wat bo-op geplaas word. Andersins kan 'n deksel met 'n lugafsluiter of 'n deksel wat dig toemaak gebruik word, as die deksel druk kan vrylaat in die geval van die opbou van koolsuurgas. As 'n oop houer gebruik word, moet dit met 'n lap bedek word om insekte uit te hou. Muf of kahm-suurdeeg kan op die oppervlak vorm en moet verwyder word. Kahm-suurdeeg is meestal skadeloos, maar kan 'n vreemde smaak aan die piekels gee.
In chemiese piekel-inmaak word die fles en die deksel eers gekook om hulle te steriliseer. Die vrugte of groente wat gepiekel word, word saam met die soutwater of asyn, of albei, asook speserye bygevoeg, en word dan laat staan om te verouder totdat die verlangde smaak verkry is.
NG gemeente Delmas
duimnael|regs|170px|Ds. T.D. Potgieter, van 1919 tot 1926 die eerste leraar. Hy was voorheen spoorwegleraar van Transvaal. duimnael|links|230px|Ds. M.J. van Niekerk het die kerkgebou, ontwerp deur [[Gerard Moerdyk, se hoeksteen op 18 Maart 1944 gelê.]]
Piekel-inmaak
Die proses
Die kos kan vooraf in soutwater geweek word voordat dit in die asyn geplaas word. Dit sal die waterinhoud van die kos verlaag, wat andersins die asyn sal verdun. Dié metode is veral nuttig vir vrugte en groente met 'n hoë natuurlike waterinhoud.
NG gemeente Delmas
duimnael|regs|170px|Ds. M.J. van Niekerk, leraar van 1937 tot 1946. regs|170px|duimnael|Ds. M.J.P. Olivier. Die NG gemeente Delmas is ’n gemeente in die Nederduitse Gereformeerde Kerk se Hoëveld Sinode met sy setel op die dorp Delmas in Mpumalanga aan dié provinsie se grens met Gauteng. Die gemeente verleen sy naam aan die Ring van Delmas, waartoe die gemeentes op Springs aan die Verre-Oos-Rand ook behoort.
Stigting
Delmas is op 22 Mei 1918 van die gemeente Benoni afgestig, so lui die amptelike kennisgewing van die Scriba Synodi in De Kerkbode. Die gemeente het geen bruidskat ontvang nie en moes maar self die hand aan die ploeg slaan. Daar was geen kerksaal, geen pastorie, totaal niks. Daar moes van onder af begin word. Die gemeente moes in 'n ou graanskuur byeenkom. Die eerste kerkraadsvergadering is op 10 Junie 1918 gehou.
Jenny Shipley
Dame Jennifer Mary Shipley (née Robson; gebore op 4 Februarie 1952) is 'n voormalige Nieu-Seelandse politikus wat van 1997 tot 1999 die 36ste premier van Nieu-Seeland gedien het. Sy was die eerste vroulike premier van Nieu-Seeland, en is die enigste vrou wat die Nasionale Party gelei het.
NG gemeente Delmas
Eerste leraars
Ds. T.D. Potgieter, destyds spoorwegleraar van die Transvaalse Kerk, het die beroep hierheen aangeneem en op Saterdag 19 April 1919 (die geboortedag van die latere leraar ds. M.J.P. Olivier) is ds. Potgieter om elfuur die oggend bevestig en het hy sy intreepreek om tweeuur die middag gelewer. So het die dienstyd van hierdie dienskneg van die Here begin en het dit tot 1926 geduur. Gedurende ds. Potgieter se bediening is die pastorie, wat jare lank nog in gebruik was, gebou, asook die kerksaal wat baie jare lank as kerk gedien het.
Piekel-inmaak
Die proses
In kommersiële piekel-inmaak kan preserveermiddels soos natriumbensoaat of EDTA bygevoeg word om die raklewe te verleng. In fermentasie-piekel-inmaak produseer die voedsel self die preserveermiddel, gewoonlik in 'n proses wat Lactobacillus-bakterieë insluit wat melksuur as die preserveermiddel produseer.
Jenny Shipley
Shipley is in Gore, Suidland, gebore. Sy het op die platteland van Canterbury grootgeword en het Marlborough Girls 'College en die Christchurch College of Education bygewoon. Voordat sy die politiek betree het, het sy as onderwyser gewerk en was sy betrokke by verskillende gemeenskapsorganisasies. Shipley is tydens die verkiesing in 1987 tot die parlement verkies en die kiesers van Ashburton (later herdoop tot Rakaia) gewen. Toe die Nasionale Party in 1990 weer aan bewind kom, is sy onder Jim Bolger in die kabinet aangestel. Shipley was daarna Minister van Maatskaplike Welsyn (1990–1996), Minister van Vroue (1990–1996), Minister van Gesondheid (1993–1996) en Minister van Vervoer (1996–1997).
NG gemeente Delmas
Eerste leraars
In die plek van ds. Potgieter is prop. J.C. Cronjé beroep en het hy van 1926 tot 1928 in die gemeente gearbei, totdat hy 'n beroep na Rustenburg aangeneem het. Op 27 April 1929 is ds. H.J. de Villiers van Umtali in Rhodesië tot herder en leraar van die gemeente beroep en het hy dit aanvaar. Die derde predikant van hierdie gemeente het hier gearbei totdat die Here hom op 28 Junie 1936 tot hoër diens opgeroep het.
Jenny Shipley
In Desember 1997 bedank Bolger as premier nadat hy die vertroue van sy party verloor het. Shipley is verkies as sy plaasvervanger en word Nieu-Seeland se eerste vroulike regeringshoof. Sy het 'n ongemaklike koalisie by New Zealand First geërf, gelei deur Winston Peters. Die koalisie is in Augustus 1998 ontbind, maar Shipley kon aan bewind bly met die hulp van Mauri Pacific, 'n NZ First-splintergroep. By die verkiesing in 1999 is Shipley se regering verslaan deur die Arbeidersparty, gelei deur Helen Clark. Sy het voortgegaan as leier van die opposisie tot Oktober 2001. Shipley het haar sedert die politiek verlaat by die sakewêreld en liefdadigheidsbelange en is lid van die Raad van Vroue Wêreldleiers.
NG gemeente Delmas
Eerste leraars
Op 12 Junie 1948 het Sundra as aparte gemeente van Delmas afgestig. Later het Delmas-Wes op die dorp ook van die moedergemeente afgestig. “So het hierdie gemeente op stoflike gebied tot een van die boeiendste gemeentes van Transvaal gegroei,” skryf Ons gemeentelike feesalbum in 1952. “Of dit op geestelike gebied ook die geval is, dit sal die ewigheid eendag openbaar. Mag God ons genadig wees sodat ons voortdurend sal stry vir die geloof wat eenmaal aan die heiliges oorgelewer is.”
Burn Gorman
Burn Gorman (gebore op 1 September 1974) is 'n Britse akteur. Hy is bekend vir sy rolle in die rolprente The Oxford Murders (2008), The Dark Knight Rises (2012), Pacific Rim (2013), en Crimson Peak (2015).
80ste Oscar-toekenningsaand
Die 80ste Oscar-toekenningsaand is op 24 Februarie 2008 deur die Academy of Motion Picture Arts and Sciences in Hollywood gehou om erkenning te gee aan die rolprente van 2007. Jon Stewart was die aanbieder.
No Country for Old Men het die meeste Oscars gewen (vier), onder meer vir beste prent en regisseur. Ander wenners sluit in The Bourne Ultimatum (drie) en La Vie en Rose en There Will Be Blood (twee elk).
Skrywerstaking
’n Staking deur die Amerikaanse Skrywersgilde, wat op 5 November 2007 begin het, het gedreig om die Oscars in die wiele te ry. Die staking het gegaan oor die betaling van draaiboekskrywers vir die vertoning van hul werk op DVD's, die internet en ander moderne media.
Omdat gevrees is die staking kan op Oscar-aand nog voortduur, is ’n tweede seremonie beplan waar draaiboekskrywers se werk nie vertoon sou word en wat nie vereis het dat akteurs hul pryse self moet ontvang nie. Dit sou baie musieknommers insluit asook historiese rolprentgrepe om die 80ste jaar van die Oscars te beklemtoon.
Die staking is egter op 12 Februarie beëindig ná ’n voorlopige ooreenkoms met die Alliance of Motion Picture and Television Producers, en die seremonie kon normaalweg voortgaan.
Pryse
Hier volg ’n lys van die belangrikste wenners en benoemdes (die wenners word eerste genoem en is in vet druk):
Yoshirō Mori
Yoshirō Mori (森 喜朗, Mori Yoshirō, gebore 14 Julie 1937) is 'n Japannese politikus wat tussen April 2000 en April 2001 as die Eerste minister van Japan gedien het. Hy is beskryf as om die "die hart van 'n vlooi en die brein van 'n haai" te besit, en was ongewild in meningspeilings tydens sy ampstermyn.
Guillaume
Guillaume is 'n Suid-Afrikaanse sanger. Hy het hoofsaaklik bekend geword na sy treffer "Da-idi".
Zaïre
Die Republiek Zaïre (Frans: République du Zaïre) is die voormalige naam vir die Demokratiese Republiek die Kongo, 'n land in Afrika wat in 1960 van België onafhanklik geword het. Mobutu Sese Seko was sedert 'n staatsgreep in 1965 die president van die land gewees. Die land het in die periode van 27 Oktober 1971 tot 17 Mei 1997 as Zaïre bekend gestaan. Die naam Zaïre is die Franse spelling van die Portugese woord "zaire", wat weer ontleen is van die naam van die Kongorivier in Kikongo, een van die plaaslike tale. Die betekenis van die woord is "Groot rivier".
Vroeë geskiedenis
Toe Portugese seevaarders in 1482 die mond van die Kongorivier ontdek, was die gebied 'n los federasie van ses gebiede met 'n heerser bekend as die manikongo. Hoewel die Portugese noue betrekkinge met die sogenaamde Kongoryk gehandhaaf het, het hulle die gebied nooit diep binnegedring nie. Ná die ontdekkingsreise van Stanley en ander in die 19de eeu het België in 1885 gesag oor die gebied verkry. België het hom toegelê op die ekonomiese ontwikkeling van die Kongo-gebied en sy mense, sonder om hulle veel politieke opleiding te gee.
Onafhanklikheid (1960)
Onder druk  van die wêreldmening het België die gebied op 30 Junie 1960 onafhanklik verklaar. Die bevolking was totaal onvoorbereid hiervoor, en binne 'n week het algehele chaos in die land geheers. Onder leiding van Moise Tshombe het die mineraalryke suidelike provinsie Katanga hom van die staat probeer afskei. Patrice Lumumba, die eerste premier, is vermoor, en wanorde en opstande het byna oral uitgebreek.
Nadat Katanga met die hulp van die destydse Verenigde Nasies-troepe aan die sentrale regering onderwerp is, word Tshombe na 'n verbasende politieke omswaai in 1964 premier van die hele land. Onluste breek egter weer uit en Tshombe word deur die president, Joseph Kasavubu, afgedank en sterf in 1969 in ballingskap in Algerië.
Ná 'n staatsgreep in November 1965 kom Joseph (Sese Seko) Mobutu, die leërstafhoof, aan bewind. Hy vestig sy gesag op soms hardhandige wyse en skakel mettertyd alle politieke mededingers uit. Onder sy outoritêre bewind het 'n redelike mate van rus en orde  teruggekeer en het die landsekonomie ook geleidelik herstel. In 1971 verander hy die naam van sy land na Zaïre.
Mobutu het oor die jare die hulp van Westerse lande aanvaar en het hom sterk uitgespreek teen die Kommunistiese indringing van Afrika. Tydens die Angolese burgeroorlog het hy die FNLA gesteun. In 1977 en 1978 is die voormalige Katanga uit Angola binnegeval deur voormalige ondersteuners van Tshombe wat ná sy val na Angola uitgewyk het. Volgens Zaïre het die invallers onder Kubaans-Russiese leiding gestaan. Met die hulp van troepe uit lande soos Frankryk, België en Marokko en wapens van onder meer die V.S.A. slaag Mobutu daarin om die aanslag af te weer.
Geografie
Die Demokratiese Republiek van die Kongo was naas Soedan en Algerië die grootste land in Afrika en die 11de grootste in die wêreld. Die suidooste (Shaba) is een van die mineraalrykste gebiede ter wêreld, en die land voer koper, diamante, kobalt, uraan en ander minerale uit. Tussen die hoofstad en rivierhawe Kinshasa (vroeër Leopoldville) en die hawestede nader aan die see, Matadi en Boma, stort die magtige Kongorivier met stroomversnellings na benede. Dié groot stroomversnellings en watervalle kan ingespan word om hidroëlektriese krag te lewer. Die land het ook groot bosbou- en landboupotensiaal, maar hoewel koffie, kakao en ander tropiese produkte uitgevoer word, is die landbou en die nywerheidswese nog
Téa Leoni
Téa Leoni (gebore 25 Februarie 1966) is 'n Amerikaanse aktrise en vervaardiger. Sy is bekend vir haar rolle in die rolprente Deep Impact (1998), The Family Man (2000), Jurassic Park III (2001), en Spanglish (2004).
Marionwalvisvoël
Die Marionwalvisvoël (Pachyptila salvini) is 'n walvisvoël wat seldsaam is aan die kus van Suid-Afrika. Die voël is 26 – 29 cm groot en weeg 120 - 200 g met 'n vlerkspan van 54 - 64 sentimeter. Die voël is in grootte en kleur tussen die Breëbekwalvisvoël en Antarktiese walvisvoël. Daar is vyf miljoen pare wat broei op Prins Eduard-eiland en die Crozeteilande. In Engels staan die voël bekend as Salvin's prion.
Jaco Venter
Jaco Venter (* 13 Februarie 1987 in Stellenbosch) is 'n Suid-Afrikaanse fietsryer. Hy maak sy eerste internasionale deurbraak in 2007 deur die Dome2Dome-eendagfietswedren te gewen. In 2009 stel hy die beste individuele tydtoetse op en word as die Suid-Afrikaanse kampioen bekroon.
Julia Brown (aktrise)
Julia Brown is 'n Skotse aktrise. Sy is bekend vir haar rolle in die televisiereekse M.I.High (2007), Shetland (2013), The Last Kingdom (2015), en World on Fire (2019).
Karikatuur
Karikature word veral in strokiesprente gebruik, maar word ook in poppespel en in die teater ingespan.
Brisighella
Brisighella is 'n dorpie in die noorde van Italië, in die Provinsie Ravenna. In 2011 was die bevolking ongeveer 7 672.
Patrick Tull
Patrick Tull is 'n Amerikaanse akteur. Hy is bekend vir sy rolle in die rolprente Parting Glances (1986) en Sleepers (1996), en in die televisiereeks Doctor Who (1963).
Grondwet
'n Grondwet of konstitusie is 'n wet wat onder alle omstandighede geldend is of waarop ander wette gegrond is. In terme van regerings is dit die wet wat in hooftrekke die regeringsvorm (monargie of republiek) van die staat, die hooffunksies van staatsorgane, die amptelike taal/tale, die verpligtinge en regte van die burgers bepaal.
’n Grondwet is ’n versameling van fundamentele beginsels of vasgestelde reëls wat die regsbasis van 'n staat, organisasie of enige ander soort entiteit vorm en bepaal hoe daardie entiteit bestuur word.
Wanneer hierdie beginsels in 'n enkele dokument of 'n stel regsdokumente opgeteken word, kan daardie dokumente 'n geskrewe grondwet beliggaam; as dit in 'n enkele omvattende dokument weergegee word, beliggaam dit 'n gekodifiseerde grondwet. Sommige grondwette, soos die grondwet van die Verenigde Koninkryk, is nie gekodifiseer nie maar in verskeie fundamentele wette van 'n parlement, hofsake of verdrae opgeteken.
'n Grondwet is van toepassing op verskillende vlakke van organisasies, van soewereine lande tot maatskappye en verenigings. 'n Verdrag wat 'n internasionale organisasie stig, is oor daardie organisasie se grondwet, aangesien dit definieer hoe daardie organisasie saamgestel is. Binne state definieer 'n grondwet die beginsels waarop die staat gegrond is, die prosedures waarvolgens wette gemaak word en deur wie. Party grondwette, veral gekodifiseerde grondwette, dien ook as beperkers van staatsmag deur grense wat 'n staat se regeerders nie mag oorskry nie, daar te stel, soos fundamentele regte.
Indië se grondwet is die langste geskrewe grondwet ter wêreld, met 444 artikels in 22 dele, 12 skedules en 118 wysigings, met 146 385 woorde in sy Engelse weergawe. Monaco se grondwet is die kortste ter wêreld, bestaande uit 10 hoofstukke met 97 artikels en 'n totaal van 3 814 woorde.
Etimologie
Die term konstitusie is afkomstig deur Frans van die Latynse woord constitutio, wat vir regulasies en ordes soos die imperiale verordenings gebruik is. Later is die term wyd in kerkwette gebruik vir 'n belangrike vasstelling, veral 'n dekreet wat deur die Pous uitgevaardig is.
Algemene kenmerke
In die algemeen ken elke moderne geskrewe grondwet spesifieke magte aan 'n organisasie of entiteit toe, met die primêre voorwaarde dat dit by die grondwet se beperkings hou. Volgens Scott Gordon is 'n politieke organisasie grondwetlik tot die mate wat dit “vasgestelde meganismes van magsbeheer vir die beskerming van die burgerlike gemeenskap se belange en vryhede bevat, insluitend die minderhede”.
Aktiwiteite van amptenare in 'n organisasie of staat wat deel van die konstitusionele of statutêre outoriteit van daardie amptenare vorm, staan as “binne magte” bekend; aktiwiteite wat nie binne hul outoriteit val nie, is “buite magte”.
Antieke tye
Opgrawing in die hedendaagse Irak deur Ernest de Sarzec in 1877 het bewyse van die vroegste bekende regskode opgelewer, wat deur die Sumeriese koning Urukagina van Lagash in omstreeks 2300 v.C. uitgereik is. Hoewel die dokument self nie ontdek is nie, het dit blykbaar bepaalde regte aan burgers toegeken, soos om weduwees en weeskinders van belasting te vrywaar.
Talle regerings daarna het met behulp van spesiale kodes van geskrewe wetgewing regeer. Die oudste so 'n dokument wat nog bestaan is die Kode van Ur-Nammu van Ur (ca 2050 v.C.). 'n Skriba genaamd Draco het in 621 v.C. die wrede mondelike wette van die stadstaat Atene gekodifiseer. Hierdie kode het die doodstraf vir talle oortredings voorgeskryf – vandaar die gebruik tot vandag toe om erge reëls as “drakonies” nie beskryf.
Aristoteles (ca 350 v.C.) was die eerste om 'n formele onderskeid tussen gewone wetgewing en konstitusionele wetgewing te tref. Sodoende het hy die idees van grondwet en grondwetlike bedelings gevestig en gepoog om die verskillende vorme van grondwetlike regering te klassifiseer. Die mees basiese definisie wat hy gebruik het om 'n konstitusie of grondwet in algemene terme te beskryf, was “die rangskikking van ampte in 'n staat”. Hy het klassifikasies van sy verstaan van goeie en slegte state gegee en tot die slotsom gekom dat die beste konstitusie 'n gemengde stelsel is, wat monargiese, aristokratiese en demokratiese elemente insluit.
Middeleeue
Talle van die Germane wat die magsvakuum wat die Westelike Romeinse Ryk in die vroeë Middeleeue gelaat het, gevul het, het hul wette gekodifiseer. Een van die eerste Germaanse regskodes wat neergeskryf is, was die Visigotiese Kode van Euric (471). Japan se Sewentien artikel grondwet wat in 604 geskryf is, na bewering deur Prins Shōtoku,is 'n vroeë voorbeeld van 'n Asiese grondwet. Dit is deur Boeddhistiese lering beïnvloed en fokus meer op sosiale moraliteit as regeringsinstellings per se. Die grondwet van Medina is deur die Islamitiese profeet Mohammed opgestel na sy reis na Yathrib, waar hy die politieke leier geword het. Dit bevat 'n formele ooreenkoms tussen Mohammed en al die belangrike groepe en families van Yathrib (later as Medina bekend), insluitend Moslems, Jode en heidene. Die presiese datering van Medina se grondwet word nog gedebatteer, maar akademici stem in die algemeen saam dit moes kort na die Hijra (reis) van 622 plaasgevind het.
Moderne grondwetgewing
Die kolonie van Connecticut het die Fundamentele Ordes in 1639 aangeneem, wat die eerste Noord-Amerikaanse grondwet was en as basis van elke volgende grondwet in Connecticut gedien het sederdien.
Die Engelse protektoraat wat na die Engelse burgeroorlog deur Oliver Cromwell daargestel is, het die eerste gedetailleerde geskrewe wetgewing wat deur 'n moderne staat aangeneem is, gepromulgeer. Dit is die ‘Instrument of Government’ genoem en het die basis vir die republiek van 1653 tot 1657 gevorm deur 'n wettiese rasionaal vir Cromwell se toenemende mag te verskaf, nadat parlement keer op keer daarin gefaal het om effektief te regeer. Die meerste konsepte en idees wat in moderne konstitusionele teorie te vinde is, kan tot die eksperimente van daardie tyd teruggeneem word.
Die Instrument of Government is in Mei 1657 deur Engeland se tweede en laaste gekodifiseerde grondwet vervang, die Humble Petition and Advice, wat deur Sir Christopher Packe voorgestel is. 'n Aangepaste weergawe van die Humble Petition waarvan die klousule oor koningskap verwyder is, is op 25 Mei in werking gestel. Dit het egter saam met Cromwell gesterf en die monargie is hervestig.
Al die Britse kolonies in Noord-Amerika wat die 13 oorspronklike Verenigde State sou word, het hul eie konstitusies in 1776 en 1777 aangeneem, gedurende die Amerikaanse Rewolusie en voor die latere Artikels van Konfederasie en Verenigde State Grondwet, met die uitsondering van Massachusetts, Connecticut en Rhode Island. Die Statebond van Massachusetts het sy grondwet in 1780 aangeneem – die oudste steeds funksionerende grondwet van enige VS-staat – terwyl Connecticut en Rhode Island hul eerste grondwette eers amptelik in 1818 en 1843 onderskeidelik aangeneem het.
Demokratiese konstitusies
Wat soms die “verligte grondwetmodel” genoem word, is deur filosowe soos Thomas Hobbes, Jean-Jacques Rousseau en John Locke in die tyd van die Verligting ontwikkel. Die model het voorgestel dat grondwetlike regerings stabiel moet wees, asook toerekeningsvatbaar, oop en deursigtig, en die mense moet verteenwoordig. Die VS-grondwet, wat op 21 Junie 1788 aangeneem is, is deur die skrywes van Polybius, Locke, Montesquieu en ander beïnvloed. Die dokument het as maatstaf vir die republikeinse gedagte en gekodifiseerde grondwette wat daarna geskryf wou word, gedien.
Die Pools-Litause Statebond-konstitusie is op 3 Mei 1791 aangeneem en die Franse grondwet op 3 September van dieselfde jaar. Die Spaanse grondwet is op 19 Maart 1812 aangeneem en Brasilië se grondwet in 1824. Noorweë se grondwet is van 1814 van krag en Switserland s'n van 1848 af. In 1835 het Serwië 'n grondwet gekry, terwyl Kanada se grondwet van 1867 af geld.
Beginsels van grondwetlike ontwerp
Nadat inheemse groepe begin het om in stede te woon en nasies te vorm, het talle van hulle volgens ongeskrewe gebruike gefunksioneer, terwyl ander outokratiese, selfs tiranniese monargieë ontwikkel het. Hierdie soort heerskappy het sommige denkers gelei tot die idee dat die ontwerp van regeringsinstellings nie so belangrik was as die karakter van die heersers nie. Hierdie gedagtegang is by Plato, Aristoteles, Cicero en Plutarchus te vinde.
Die Renaissance het 'n reeks politieke filosowe opgelewer wat geïmpliseerde kritiek op die praktyke van monarge gelewer het en beginsels van grondwetlike ontwerp geïdentifiseer het wat waarskynlik meer effektiewe en regverdige regerings tot gevolg sou hê.
'n Keerpunt in hierdie debat het uit Engeland gekom in die era na die burgeroorlog, die Cromwell-protektoraat, en die skrywes van Thomas Hobbes, Samuel Rutherford, die Levellers, John Milton en James Harrington, wat tot die debat tussen Robert Filmer, wat geargumenteer het vir die heilige reg van monarge, aan die een kant, en Henry Neville, James Tyrrell, Algernon Sidney, en John Locke aan die ander kant gelei het. Laasgenoemdes het 'n konsep van regering voorgestel wat op die fondament van natuurwette in die eerste plek geskoei is, en op gemeenskap in die tweede plek, wat sosiale kontak en samehorigheid behels.
Domrémy-la-Pucelle
Domrémy-la-Pucelle is 'n Franse dorpie en munisipaliteit in die département Vosges in die gewes Grand Est. Die dorpie het 'n bevolking van 153 inwoners (2008) en 'n oppervlakte van 8,99 km². Die inwoners word in Frans Domrémois genoem.
Geografie
Domrémy is in die vallei van die Maas-rivier (Frans: Meuse) noord van Coussey geleë. Die westelike dorpsgebied behels 'n heuwelagtige bosgebied met 'n maksimale hoogte van 407 meter bo seevlak wat bo-oor die nabygeleë dorpie Les Roises verrys.
Geskiedenis
Domrémy staan bekend as die geboortedorp van Frankryk se nasionale heldin Johanna van Arkel en het die bynaam 'la Pucelle' gekry wat in Frans as 'n sinoniem vir die Jonkvrou van Orléans (la Pucelle d'Orléans) gebruik word. Die dorp se omgewing staan bekend as die Pays de Jeanne ('Johannaland').
In die 15de eeu – die tydperk van Johanna van Arkel – was die parogie in twee gedeeltes verdeel, waarvan een deur die graafskap Champagne oorheers is, terwyl die ander deel uitgemaak het van die Franse gedeelte van die hertogdom Bar. Johanna het bekend gestaan vir haar vroomheid en haar gewoonte om elke Saterdag na die kapel van Bermont naby Greux te gaan waar sy gebid het.
Die noordelike gedeelte van Domrémy, waar die geboortehuis van Johanna staan, is ter geleentheid van haar verheffing tot die adelstand deur koning Karel VII van Frankryk net ná sy bekroning tot by die jaar 1571 van alle belastings bevry. Die stad Greux het tot by die jaar 1766 hierdie voorreg geniet aangesien dit steeds op Franse gebied geleë was, terwyl Domrémy, wat in 1571 amptelik by die Hertogdom Opper-Lotaringe ingelyf is, op hierdie tydstip sy belastingvryheid weer kwytgeraak het – Lotaringe het destyds nog deel van die Heilige Romeinse Ryk uitgemaak en het eers sowat twee eeue later onder koning Lodewyk XV van Frankryk weer 'n Franse gebied geword. Die parogie van Domrémy is in 1578 amptelik herdoop tot Domrémy-la-Pucelle.
Erica pillansii
Erica pillansii is 'n plant wat tot die genus Erica behoort en is deel van die fynbos. Die plant is inheems aan die Wes-Kaap waar dit voorkom op die lae heuwels tussen Pringlebaai en Kleinmond. Die spesie was eers gewild as snyblomme maar die gebruik is nou gestaak en die plant word beskerm in die Kogelberg-natuurreservaat.
Die plant het een subspesie: ''Erica pillansii subsp. fervida'' (L.Bolus) E.G.H.Oliv. & I.M.Oliv.
Ryutaro Hashimoto
Ryutaro Hashimoto (橋本 龍太郎, Hashimoto Ryūtarō, 29 Julie 1937 - 1 Julie 2006) was 'n Japannese politikus wat van 1996 tot 1998 as premier van Japan gedien het.
Hy was die leier van een van die grootste faksies binne die regerende LDP deur die grootste deel van die negentigerjare en het 'n magtige speler in die Japanse politiek gebly totdat 'n skandaal hom gedwing het om in 2004 sy leierskapsposisie te bedank. In skande het hy verkies om nie in die algemene verkiesing van 2005 te staan nie en het hy effektief uit die politiek getree.
Hy is op 1 Julie 2006 in 'n hospitaal in Tokio oorlede.
Drama
Die twee maskers geassosieer met drama verteenwoordig die tradisionele genre-onderskeiding tussen komedie en tragedie. Dit is simbole vir die Ou Griekse muses, Talia en Melpomene. Talia was die muse van komedie (laggende gesig), terwyl Melpomene die muse van tragedie was (huilende gesig). Drama is algemeen as ’n poësie-genre beskou en het gestaan teenoor die Epiek en Liriek sedert Aristoteles se Poëtika (circa 335 v.C.)—die vroegste werk oor dramateorie.
Die gebruik van "drama" in die beperkte sin om ’n spesifieke soort toneelstuk aan te dui, dateer uit die 19de eeu. Drama in hierdie sin verwys na ’n toneelstuk wat nie ’n komedie of tragedie is nie — byvoorbeeld, Zola se Thérèse Raquin (1873) of Tsjechof se Ivanov (1887). Dit is hierdie beperkte sin wat die rolprent- en televisiebedryf asook rolprentstudies aangeneem het om "drama" te beskryf as ’n genre binne hulle onderskeie rigtings. "Radiodrama" is in beide sinne gebruik — oorspronklik uitgesaai as lewendige optrede, en ook al gebruik om die ernstiger kant van dramatiese uitsette van radio te beskryf.
Drama word dikwels met musiek en dans gekombineer: die drama in opera word algemeen enduit gesing; musiekspele sluit gewoonlik beide gesproke dialoog en liedere in; en sekere vorme van drama het bykomende musiek of musikale begeleiding wat die dialoog ondersteun (byvoorbeeld melodrama en Japannese No-spel). Gedurende sekere periodes in die geskiedenis (Ou Roomse en moderne romantiek) is sekere dramas geskryf om gelees eerder as om opgevoer te word. Met improvisasie bestaan die drama nie vooraf nie en kunstenaars maak spontaan ’n dramateks op tydens uitvoering voor die gehoor.
Klassieke Griekse drama
Westerse drama se oorsprong lê in Klassieke Griekeland. Die teaterkultuur van die Atheense stad-staat het drie genres in drama opgelewer: tragedie, komedie en die saterspel. Hul oorsprong is duister, hoewel dit teen die vyfde eeu v.C. geïnstitusionaliseer is in wedstryde wat gehou is as deel van feesvieringe vir die god Dionysos. Historici is bekend met die name van heelwat Ou Griekse dramaturge, onder andere Thespis, wat die krediet kry vir die skep van akteurs ("hipokriete") wat praat (eerder as sing) en ’n karakter (eerder as homself) vertolk, in wisselwerking met die koor en die se leier ("coryphaeus"), tradisioneel deel van die opvoering van nie-dramatiese poësie (ditirambes, liriek en epiek).
Slegs ’n klein gedeelte van die werke van vyf dramatici het egter tot vandag oorleef: ons het ’n klein aantal volledige tekste deur die tragici Aeschylus, Sophokles en Euripides, en die komedieskrywers Aristofanes en, vanaf die laat 4de eeu, Menander. Aeschylus se geskiedkundige tragedie  Die Perse  is die oudste oorlewende drama, alhoewel toe dit eerste prys gewen het by die Stads-Dionysia in 472 v.C., was hy alreeds 25 jaar lank aan die skryf. Die kompetisie ("agon") vir tragedies kon so ver terug as vroeg 534 v.C. begin het; amptelike dokumente ("didaskaliai") kom vanaf 501 v.C. te voorskyn, met die saterspel se bekendstelling. Daar is van tragedieskrywers vereis om ’n tetralogie van toneelstukke te lewer (hoewel die individuele werke nie noodwendig aan mekaar gekoppel is deur storie of tema nie), wat gewoonlik uit drie tragedies bestaan het en een saterspel (hoewel uitsonderings gemaak is, soos Euripides se Alkestis in 438 v.C.). Komedie is amptelik met ’n prys erken in die kompetisie vanaf 487 tot 486 v.C.
Vyf komedieskrywers het aan die Groot Dionysia deelgeneem (hoewel dit tydens die Peloponnesiese oorlog tot drie verminder kon gewees het), elk met ’n enkele komedie. Attiese komedie word tradisioneel verdeel tussen "ou komedie" (5de eeu v.C.), "middelkomedie" (4de eeu v.C.) en "nuwe komedie" (laat 4de eeu tot 2de eeu v.C.).
Klassieke Romeinse drama
Met die uitbreiding van die Romeinse Republiek (509-27 v.C.) tot in verskeie Griekse gebiede tussen 270-240 v.C., kom Rome in aanraking met Griekse drama. In die later jare van die Republiek en deur middel van die Romeinse ryk (27 v.C.-476 n.C.), versprei teater weswaarts deur Europa, rondom die Middellandse See en bereik Engeland; Romeinse teater was meer afwisselend, uitgebreid en gesofistikeerd as die van enige voorafgaande kultuur.
Hoewel daar voortgegaan is met die opvoer van Griekse drama regdeur die Romeinse periode, merk die jaar 240 v.C. die begin van gereelde Romeinse drama. Sedert die ontstaan van die Ryk het belangstelling in vollengte drama afgeneem ten gunste van ’n groter verskeidenheid teatrale vermaaklikhede. Die eerste vername werke van Romeinse letterkunde is die tragedies en komedies wat Livius Andronikus vanaf 240 v.C. neergepen het. Vyf jaar later begin Gnaius Naevius ook met die skryf van dramas. Geen toneelstukke van die twee het egter oorleef nie. Hoewel beide dramatici in die twee genres werke gelewer het word Andronikus meeste vereer vir sy tragedies en Naevius vir sy komedies; hulle opvolgers was geneig om in een van die twee te spesialiseer, wat gelei het tot ’n skeiding in die daaropvolgende ontwikkeling van die twee soorte drama.
Met die begin van die 2de eeu v.C. was drama stewig gevestig in Rome en ’n skrywersgilde (collegium poetarum) was reeds gevestig. Die oorlewende Romeinse komedies is alles fabula palliata (komedies gebaseer op Griekse onderwerpe) en is afkomstig van twee dramaturge: Titus Maccius Plautus (Plautus) en Publius Terentius Afer (Terentius). Met die herverwerking van die oorspronklike Griekse dramas het die Romeinse komedieskrywers die rol van die koor afgeskaf deur die drama in episodes te verdeel en musikale begeleiding tot die dialoog (tussen ’n derde van die dialoog in Plautus se komedies en twee derdes in die van Terentius) bekend te stel. Die aksie van al die tonele geskied in die buitelug soos ’n straat en die verwikkelinge was dikwels die gevolg van afluistery.
Plautus, die gewilder een onder die twee, skryf tussen 205 en 184 v.C., en twintig van sy komedies bly behoue, waarvan sy klugte die bekendste is; hy is bewonder vir die vernuf van sy dialoog en sy gebruik van ’n verskeidenheid poëtiese metrums. Al ses van Terentius se komedies, tussen 166 en 160 v.C. geskryf, het behoue gebly; die kompleksiteit van sy plotte, waarin hy dikwels verskeie oorspronklik Griekse temas verweef het, is soms afgeskiet, maar sy dubbele plotte het ’n ingewikkelde vertoning van kontrasterende menslike optrede aangehelp. Geen vroeë Romeinse tragedies het behoue gebly nie, hoewel dit hoogs aangeskrewe was in hulle dag; historici is bewus van drie vroeë tragedieskrywers — Quintus Ennius, Marcus Pacuvius en Lucius Accius.
Mynie Grové
Tydens KykNET se 2006-Idols reeks het Mynie saam met Taliep Petersen en Deon Maas as beoordelaar opgetree.
Drama
Klassieke Romeinse drama
Uit die Ryk se tyd het die werke van twee tragedieskrywers behoue gebly — een onbekend en die ander die werk van die Stoïsynse filosoof, Lucius Annaeus Seneca. Nege van Seneca se tragedies bly behoue, waarvan almal fabula crepidata is (tragedies aangepas vanuit Griekse oorspronklikes); sy Phaedra is byvoorbeeld gebaseer op Euripides se Hippolutos. Historici weet nie wie die enigste nog bestaande voorbeeld van die fabula praetexta (tragedies gebaseer op Romeinse onderwerpe), Oktavia, geskryf het nie, maar dit is vroeër verkeerdelik aan Seneca toegedeel omrede sy verskyning as karakter in die tragedie.
Mynie Grové
Albums
Van Mynie Grové se plate en albums:
Drama
Middeleeue
Tydens die Middeleeue het drama binne die Europese omgangstale moontlik ontwikkel vanuit godsdienstige uitbeeldings van die liturgie. Misteriespele is opgevoer in die buiteportale van katedrale of deur rondlopende spelers tydens feesdae. Mirakel- en misteriespele, saam met moraliteitspele en tussenspele ontwikkel later tot meer breedvoerige vorme van drama, soos wat op die Elisabethaanse verhoë gesien kon word.
Elizabethaanse en Jakobeaanse era
Een van die groter bloeitydperke in Engelse drama het in die 16de en 17de eeu voorgekom. Heelwat van die toneelstukke is in versformaat geskryf, spesifiek jambiese pentameter. Bykomend tot Shakespeare was skrywers soos Christopher Marlowe, Thomas Middleton,en Ben Jonson prominente toneelskrywers uit die tydperk. Net soos in die Middeleeue, het historiese spele die lewens van afgestorwe konings gevier en so die beeld van die Tudorvorste versterk. Outeurs uit die tydperk verkry van hulle storielyne uit Griekse en Romeinse mitologie of toneelstukke van gevierde Romeinse dramatici soos Plautus en Terentius.
Moderne en postmoderne era
Die vername en innoverende bydraes van die 19de-eeuse Noorse dramaturg Henrik Ibsen en die 20ste-eeuse Duitse teaterpraktisyn Bertolt Brecht domineer moderne drama; elk inspireer ’n tradisie van nabootsers, wat heelwat van die grootste dramatici van moderne tye insluit. Die werke van beide dramaturge is, op hulle verskillende wyses, beide modernisties en realisties, en inkorporeer formele eksperimentalisme, Meta-teatrale en sosiale kritiek. In terme van die tradisionele teoretiese diskoers van genre is Ibsen se werk al beskryf as die hoogtepunt van "verligte tragedie", terwyl Brecht s'n weer vereenselwig is met ’n histories egte komedie.
Ander belangrike moderne dramaturge sluit in Antonin Artaud, August Strindberg, Anton Tsjechof, Frank Wedekind, Maurice Maeterlinck, Federico García Lorca, Eugene O'Neill, Luigi Pirandello, George Bernard Shaw, Ernst Toller, Wladimir Majakofski, Arthur Miller, Tennessee Williams, Jean Genet, Eugène Ionesco, Samuel Beckett, Harold Pinter, Friedrich Dürrenmatt, Dario Fo, Heiner Müller, en Caryl Churchill.
Indië
Die vroegste vorm van Indiese drama is die Sanskrit drama, wat volgens oorlewering sy raamwerk direk vanaf Shiva ontvang het en hierdie tegnieke gebruik het om tot Vishnu te bid. Tussen die 1ste en 10de eeu n.C. heers daar ’n periode van relatiewe vrede in die Indiese geskiedenis waartydens honderde moderne toneelstukke geskryf is. Met die Islamitiese verowerings wat begin het in die 10de en 11de eeu, is teater ontmoedig of algeheel verbied. Later, in ’n poging om inheemse waardes en idees te hervestig, is dorpsteater aangemoedig regoor die subkontinent en ontwikkel dit binne ’n groot aantal streekstale vanaf die 15de tot die 19de eeu. Moderne Indiese teater ontwikkel in die tydperk van koloniale heerskappy onder die Britse Ryk, vanaf die middel-19de tot middel-20ste eeu.
Sanskrit teater
Die vroegste oorlewende fragmente van Sanskrit drama dateer uit die 1ste eeu n.C. Die oorvloed van argeologiese bewyse vanuit vroeëre tydperke lewer geen tekens op van die bestaan van ’n teatertradisie nie.
Die outydse Vedas (himnes van tussen 1500 tot 1000 v.C. wat van die vroegste voorbeelde is van literatuur in die wêreld) bevat geen leidraad daarvan nie (hoewel ’n klein aantal in die vorm van dialoog saamgestel is), en dit wil nie voorkom of die rituele uit die Vediese periode ontwikkel het tot die teater nie. Die Mahābhāṣya deur Patañjali bevat die vroegste verwysing na wat miskien as die oorsprong van Sanskrit-drama genoem kan word. Hierdie verhandeling oor grammatika uit 140 v.C. verskaf ’n aanvaarbare datum vir die begin van Indiese teater.
Die belangrikste bron van bewyse vir Sanskrit-teater is ’n Verhandeling oor teater (Nātyaśāstra), ’n kompendium waarvan die datum van samestelling onbevestig is (skattings strek vanaf 200 v.C. tot 200 n.C.) en waarvan die outeurskap toegedig word aan Bharata Muni. Die verhandeling is die volledigste werk van dramaturgie in die Ou Wêreld. Dit spreek toneelspel, dans, musiek, toneelsamestelling, argitektuur, kostuumontwerp, teatergrimering, rekwisiete, organisering van geselskappe, die gehoor en kompetisies aan en gee ’n mitologiese rekenskap van die ontstaan van teater.
Sy drama word beskou as die grootste prestasie van Sanskrit-literatuur. Dit maak gebruik van stereotipe karakters, soos die held (nayaka), heldin (nayika), of nar (vidusaka). Akteurs het moontlik in een spesifieke karakter gespesialiseer. Dit is deur konings sowel as dorpsvergaderings bevorder. Bekende vroeë dramatici sluit in Bhasa, Kalidasa (befaam vir Vikrama en Urvashi, Malavika en Agnimitra, en Die erkenning van Shakuntala), Śudraka (bekend vir Die klein kleiwa), Asvaghosa, Daṇḍin, en Keiser Harsha (beroemd vir Nagananda, Ratnavali en Priyadarsika). Śakuntalā (Engelse vertaling) beïnvloed Goethe se Faust (1808–1832).
Moderne Indiese drama
Rabindranath Tagore, was ’n baanbrekende moderne toneelskrywer wat werke gelewer het bekend vir hul verkenning en vrae rondom nasionalisme, identiteit, spiritualisme en materiële hebsug. Sy toneelstukke is in Bengaals geskryf en sluit in Chitra (Chitrangada, 1892), Die koning van die donker kamer (Raja, 1910), Die poskantoor (Dakghar, 1913), en Rooi oleander (Raktakarabi, 1924). Girish Karnad is ’n vername toneelskrywer wat ’n hele aantal toneelstukke geskryf het en geskiedenis en mitologie gebruik om kritiek te lewer op idees en ideale van kontemporêre relevansie. Karnad se talle toneelstukke soos Tughlaq, Hayavadana, Taledanda en Naga-Mandala lewer ’n belangrike bydra tot Indiese drama.
China
Sjinese teater het ’n lang en komplekse geskiedenis. Dit word deesdae dikwels Chinese opera genoem hoewel dit normaalweg spesifiek verwys na die populêre vorm bekend as Beijing-opera en Kunqu; daar is ook vele ander teatervorme in China, soos zaju.
Japan
Japannese No-spel is ’n ernstige dramavorm wat drama, musiek en dans kombineer vir die lewering van ’n volledige estetiese vertoning. Dit ontwikkel in die 14de en 15de eeu en maak gebruik van eie musiekinstrumente en toneelspeltegnieke, wat dikwels van pa na seun oorgedra is. Die akteurs was gewoonlik manlik (beide vir manlike en vroulike rolle), hoewel vroulike amateurs in No-spele opgetree het. No-spele is deur die regering ondersteun, spesifiek die weermag, met heelwat militêre bevelvoerders wat hulle eie geselskappe gehad het en soms self opgetree het.