cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Fetale alkoholsindroom
Fetale alkoholsindroom (FAS) is 'n gebrek wat aan 'n menslike embrio toegedien word indien die gasmoeder tydens swangerskap oormatig alkohol inneem. Dit is die algemeenste voorkombare vorm van intellektuele gestremdheid in die wêreld, en tog is dit 'n ernstige openbaregesondheidsprobleem in Afrika en spesifiek in die Wes-Kaap.
FAS beskryf kinders wat groeivertraging en fisiese abnormaliteite en afwykings van die sentrale senuweestelsel vertoon as gevolg van blootstelling aan alkohol terwyl hul moeders hulle verwag het. Alkohol kan onomkeerbare skade aan die ontwikkelende fetus veroorsaak.
Fetale Alkoholsindroom dui op 'n aantal fisieke en geestelike gebreke wat by geboorte aanwesig is en die direkte gevolg is van die moeder se inname van alkohol tydens swangerskap. Die gebreke sluit in: verstandelike gestremdheid, wanfunksionering van die sentrale senustelsel, kraniofasiale abnormaliteite (afwykings van die skedel en gesig) sowel as gedragsprobleme en wanaanpassing.
Die skade wat die kind as gevolg van die moeder se inname van alkohol opdoen, is onomkeerbaar. Enige moeder wat alkohol inneem tydens swangerskap, plaas haar baba in gevaar om die siekte op te doen. Wanneer die moeder alkohol drink, neem die baba dit ook in. Geen aanduiding kon tot nou toe gevind word van 'n minimum-hoeveelheid alkohol wat ingeneem moet word voordat skade aangerig word nie. Daar bestaan egter ook geen bewyse dat klein hoeveelhede alkohol nie skadelik is nie.
Die tydskrif van die Amerikaanse Mediese Vereniging het in 1991 berig dat Fetale Alkoholsindroom die belangrikste bekende oorsaak van verstandelike gestremdheid is. Ten minste 5 000 - of een uit elke 750 babas wat lewend gebore word - word volgens dié tydskrif jaarliks met die sindroom gediagnoseer. Dertig tot veertig persent van babas wie se moeders tydens swangerskap swaar drink, ly aan die siekte en die probleem word aangetref by alle rasse- en sosio-ekonomiese groepe. Sommige navorsers is van mening dat een- tot twee-derdes van alle kinders wat spesiale onderrig ontvang, deur hierdie sindroom geaffekteer is.
Kinders wat aan Fetale Alkohol sindroom ly, ondervind ernstige leerprobleme en is stadig om te begin praat. Hulle toon ook gedragsprobleme soos hiperaktiwiteit, swak konsentrasievemoë en probleme met sosialisering. Die sindroom oefen 'n invloed uit op hul skoolloopbaan, sosiale gedrag en uiteindelik hul kanse om werk te kry. Dit beïnvloed dus hul ganse bestaan negatief en verdoem hulle voor geboorte reeds tot 'n minderwaardige lewe waarin hul biologiese potensiaal nooit gerealiseer sal word nie.
Daar is nog geen toetse beskikbaar om vas te stel of 'n baba aan Fetale Alkoholsindroom ly nie. 'n Diagnose word gemaak op grond van die geskiedenis van die moeder se alkoholinname en die aanwesigheid van simptome soos 'n lae IK, swak ontwikkeling van gelaatstrekke, hartprobleme, sig- en gehoorprobleme en belemmering van die immuunstelsel.
Die hoogste voorkoms van Fetale Alkoholsindroom ter wêreld word in Suid-Afrika aangeteken. Na raming ly een uit elke twintig kinders in die Wes-Kaap aan die sindroom. 'n Studie waartydens die alkoholinname van 625 vroue in hierdie gebied ondersoek is, het aan die lig gebring dat 26,4% uitermatige hoeveelhede alkohol ingeneem het tydens swangerskap. 'n Skokkende bevinding was ook dat hierdie vroue onbewus was van die gevare wat alkohol vir hul ongebore babas ingehou het.
Die Suid-Afrikaanse regering is besig om gesondheidswerkers op te lei, wat dan weer die algemene publiek opvoed omtrent die gevare van alkoholmisbruik tydens swangerskap. Nasionale bewusmakingsveldtogte word ook gevoer deur die verspreiding van pamflette, plakkate en video's.
The Wilds, Pretoria
The Wilds is 'n klein 65% Afrikaanse voorstad in die verre-ooste van Pretoria, Suid-Afrika.
André Arendse
André Arendse (1967-) is 'n voormalige doelwagter van die Suid-Afrikaanse nasionale sokkerspan. Sy eersterangse loopbaan strek oor 14 seisoene (1991–2004) en hy verteenwoordig sy land in 67 internasionale wedstryde (1995–2004). Omdat al Bidvest Wits se doelwagters beseer was, speel hy in 2013 in die Premier Sokkerliga (PSL) en word hy op 46 die oudste speler nóg in dié liga.
Kilogram
Die kilogram (simbool: kg) is die basiseenheid van massa in die internasionale eenheidstelsel (genoem SI-stelsel vanaf die Franse frase, Le Système International d'Unités) deel van die moderne standaard soos gebruik in die metrieke stelsel. Tot en met 19 Mei 2019, word die kilogram gedefinieer as gelykstaande aan die massa van die Internasionale Prototipe Kilogram (IPK).
André Arendse
Arendse maak sy debuut in 1991 vir die Cape Town Spurs in die destydse NSL (Nasionale Sokkerliga). In 1992 speel hy as leenspeler vir Santos Kaapstad. Hy het later professionele sokker vir Oxford United, Fulham (beide in Engeland), Santos, Mamelodi Sundowns en Supersport United gespeel.
Kilogram
Die kilogram is oorspronklik in 1795 gedefineer as die massa van een liter (1000 kubieke centimeter) water by die vriespunt van ys. Aangesien dit onprakties is vir akkurate metings, is 'n platinumsilinder in 1889 gemaak, en sedertdien as die definisie van die kilogram gebruik. Die massa van hierdie prototipe het egter oor tyd gewissel in vergelyking met replikas wat daarvan gemaak is, wat daartoe gelei het dat die CGPM in 2011 beslis het dat die kilogram toekomstig in terme van die Konstante van Planck gedefinieer moet word. Omdat die tegnologiese middele nog nie gereed was nie, is die finale besluit eers tot 2014 uitgestel, en toe weer tot 2018. Op 16 November 2018 is die verandering goedgekeur, en die nuwe definisies het op 20 Mei 2019 in werking getree.
Die nuwe definisie van die SI-basiseenhede spruit uit 'n herdefinisie van Planck se konstante as presies 6.626 kg⋅m2⋅s−1, sodat die kilogram in terme van die sekonde, die meter en Planck se konstante gedefinieer word.
André Arendse
Arendse maak sy internasionale debuut in 1995 en het 67 keer vir Suid-Afrika uitgedraf. Hy was aanvanklik in die groep vir die FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1998, maar moes as gevolg van 'n besering onttrek. Sy plaasvervanger, Paul Evans, het ook weens beserings onttrek en is deur Simon Gopane vervang. Hy het later aan die FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2002 deelgeneem, en tree in 2004 uit internasionale sokker uit. Hy was ook deel van die span wat die Afrikanasiesbeker in 1996 gewen het.
Kilogram
Dit is die enigste SI-basiseenheid met 'n SI-voorvoegsel as deel van die naam. Dit is ook die enigste SI-eenheid wat steeds gedefinieer word as 'n kunsproduk eerder as 'n fundamentele fisiese eienskap wat gereproduseer kan word in verskillende laboratoriums.
Staci Keanan
Staci Keanan (gebore 6 Junie 1975) is 'n Amerikaanse aktrise. Sy is bekend vir haar rolle in die rolprente Nowhere (1997) en You Again (2010), en in die televisiereekse My Two Dads (1987) en Step by Step (1991).
Groothertog Andrei Wladimirowitsj van Rusland
Groothertog Andrei Wladimirowitsj van Rusland (Russies: Андрей Владимирович; 14 Mei 1879 - 30 Oktober 1956) was die vierde seun van groothertog Wladimir Aleksandrowitsj van Rusland, die kleinseun van tsaar Aleksander II en ’n neef van Nikolaas II.
Lewe
In 1900 het hy ’n verhouding met die beroemde ballerina Matilda Ksjessinskaja aangeknoop; hy was die derde groothertog wat voor haar geswig het.
Groothertog Andrei het ’n militêre loopbaan gevolg. Hy het tydens Nikolaas II se bewind verskeie militêre posisies beklee, maar sonder enige onderskeiding. Hy het in 1911 ’n senator geword en is in 1915 tot generaal-majoor in die Russiese weermag bevorder. Hy het aan die Eerste Wêreldoorlog deelgeneem, maar het sy tyd weg van enige gevegte of in Sint Petersburg deurgebring.
In Februarie 1917, kort voor die val van die Russiese Keiserryk, het groothertog Andrei by sy ma in die Kaukasus aangesluit. Hy het drie jaar daar gebly. Ná die Oktober-rewolusie is hy vir ’n kort ruk saam met sy broer groothertog Boris gearresteer, maar hulle het ontsnap. Hy het Rusland in Maart 1920 verlaat en was die laaste groothertog wat in bannelingskap gegaan het. In 1921 is hy met sy minnares van ’n lang tyd, Matilda Ksjessinskaja, getroud en het hy haar seun as syne erken. Die paartjie het in die suide van Frankryk gewoon tot in 1929, toe hulle Parys toe getrek het waar Ksjessinskaja ’n balletskool geopen het. Tot met sy dood op 77 was groothertog Andrei die laaste oorlewende Russiese groothertog wat in die Russiese Keiserryk gebore is.
Koggelmandervoet
Koggelmandervoet (Limeum africanum) is 'n plant wat endemies aan Suid-Afrika is. Dit kom in die Wes- en Noord-Kaap, asook in Mpumalanga voor en is op die SANBI-rooilys as 'veilig' (LC) gelys.
SANBI gee twee subspesies:
Hierdie dwergstruikie is baie smaaklik vir die vee en sy teenwoordigheid gee aan dat die weidegrond nie oorbeweid word nie.
Dit is 'n vetplantjie. Sy relatiewe hidrouliese kapasitansie is 0,16 MPa-1; sy modulus. Die sukkulensie-indeks is taamlik hoog: 11,18.
Edward Andrews
Edward Andrews (9 Oktober 1914 – 8 Maart 1985) was 'n Amerikaanse akteur. Hy was bekend vir sy rolle in die rolprente The Glass Bottom Boat (1966), ''Tora! Tora! Tora! (1970), Gremlins (1984), en Sixteen Candles'' (1984).
Hans Frank
Hans Michael Frank (23 Mei 1900 - 16 Oktober 1946) was 'n Duitse politikus en advokaat wat gedurende die Tweede Wêreldoorlog as hoof van die Algemene Regering in Pole gedien het.
Frank was 'n vroeë lid van die Duitse Werkersparty, die voorloper van die Nazi-party (NSDAP). Hy neem deel aan die mislukte Biersaal-staatsgreep en word later Adolf Hitler se persoonlike regsadviseur asook die prokureur van die NSDAP. In 1933 tree Frank by die Hitler-kabinet aan as minister van Ryk sonder portefeulje.
Na die Duitse inval in Pole in 1939 word Frank aangestel as goewerneur-generaal van die besette Poolse gebiede. Tydens sy ampstermyn het hy 'n skrikbewind teen die burgerbevolking gevoer en direk by die massamoord op Jode betrokke geraak. Hy was besig met dwangarbeid en het toesig gehou oor vier van die uitwissingskampe; die beleid van slawerny en uitwissing sou later op groot skaal in verowerde gebiede van die Sowjetunie gebruik word. Teen 1942 het Frank die guns van Hitler verloor, maar het tot die ineenstorting van Duitsland in die begin van 1945 hoof van die Algemene Regering gebly.
Na die oorlog is Frank skuldig bevind aan oorlogsmisdade en misdade teen die mensdom tydens die Neurenberg-verhore. Hy is ter dood veroordeel en in Oktober 1946 tereggestel.
Seguenzia soyoae
Seguenzia soyoae is 'n spesie van 'n baie klein diep water seeslak, 'n mariene gastropod weekdier in die Seguenziidae familie.
Amerikaanse presidentsverkiesing 2016
Die Amerikaanse presidentsverkiesing van 2016 (Engels: United States presidential election, 2016) is op 8 November 2016 gehou om te bepaal wie Barack Obama as die 45ste President van die Verenigde State van Amerika sal opvolg. Volgens Amendement XXII van die Grondwet van die Verenigde State kon Obama nie vir 'n derde termyn verkies word nie. Donald Trump van die Republikeinse Party verslaan die Demokratiese Hillary Clinton in die verkiesing en word so dié land se eerste sakeman as president. Hy is op 20 Januarie 2017 in die amp beëdig.
Daar was 538 kieskollegestemme te verdeel. Die opkoms was 55,7 persent.
Kandidate
Hoofkandidate was:
Geoff Makhubo
Moloantoa Geoffrey "Geoff" Makhubo (8 Februarie 1968 – 9 Julie 2021) was 'n Suid-Afrikaanse politikus en burgemeester van die Stad Johannesburg Metropolitaanse Munisipaliteit tot sy afsterwe. Makhubo was 'n lid van die African National Congress en die party se streeksvoorsitter in Johannesburg. Hy was die lid van die burgemeesterskomitee vir finansies onder die burgemeesterskap van Parks Tau.
Lewensloop
Makhubo is op 8 Februarie 1968 in Soweto in die ou Transvaalprovinsie gebore. In 1990 het hy 'n BComm-graad aan die Universiteit van die Witwatersrand verwerf. Hy het ook talle gevorderde bestuurskursusse voltooi.
Makhubo het as lid van die burgemeesterskomitee vir finansies onder die burgemeesterskap van Parks Tau gedien. Die ANC het in 2016 beheer van die Johannesburgse metropolitaanse munisipaliteit verloor. Makhubo was die ANC se streekstesourier voordat hy in Julie 2018 as die streeksvoorsitter verkies is. Ná die bedanking van Parks Tau in Mei 2019, is Makhubo as die ANC se nuwe koukusleier in raad verkies.
Op 28 November 2019 het die ANC aangekondig dat Makhubo hul burgemeesterskandidaat is. Dit volg nadat die DA se Herman Mashaba uit die amp bedank het. Hy is as burgemeester verkies op 4 Desember 2019 nadat hy 137 uit 268 stemme ontvang het. Die DA se Funzela Ngobeni het 101 stemme gekry, terwyl die EFF se Musa Novela 30 stemme gekry het. Makhubo was van bedrog, korrupsie en geldwassery beskuldig.
Sterfte
Makhubo het op 9 Julie 2021 aan komplikasies van Covid-19 beswyk. Hy was vir 'n week lank gehospitaliseer.
Namibwoestyn
Die Namibwoestyn is 'n sanderige gebied in westelike Namibië en suidwestelike Angola. Dit is geleë in Suider-Afrika.
Sedert 21 Junie 2013 word groot dele van die woestyn deur Unesco as 'n wêrelderfenisgebied gelys.
Die Namib, aan die Weskus van Suider-Afrika, is 'n woestyn met ’n lengte van ongeveer 1 900 km en ’n breedte wat wissel van 24 tot 140 km. Die Weskus van Namibië vorm die grootste deel daarvan.
Vanweë die heersende antisiklonale windstelsel reën dit byna nooit nie, maar ligte seewinde wat snags oor die koue Benguela-stroom na die binneland waai, is verantwoordelik vir die vorming van mis langs die kus. Hierdie mis is lewens noodsaaklik vir die flora en fauna van die gebied.
Die Namib word op grond van sy geomorfologie in 5 streke onderverdeel – die Suidelike Namib, die duineveld, die Damara-Namib, die Kaoko-Namib en die Angola-Namib. Baie ou geologiese formasies kom in die Namib voor en 'n deel van die woestyn bestaan uit hoë duine. 'n Betreklik ryk en gespesialiseerde fauna word in die Namib aangetref.
Algemeen
Die totale lengte van die Namib (van die Olifantsriviermond tot by Mossamedes) is ongeveer 1 900 km, terwyl dit 'n oppervlakte van ongeveer 170 000 km2 beslaan Die woord Namib is 'n Khoi-woord wat "woestyn" beteken.
Klimaat
Met 'n reënval wat wissel van 11 mm per jaar by Walvisbaai tot 41 mm per jaar by Mossamedes is die Namib 'n ware woestyn. Dit is egter nie so warm soos ander woestyne nie. Die laagste en hoogste temperature wat reeds aangeteken is, is onderskeidelik 2 °C en 42 °C. Die gemiddelde jaarlikse temperatuur van Walvisbaai is 17 °C. By die kus bly die temperatuur betreklik konstant.
Die klimaat word bepaal deur die heersende windstelsel, wat antisiklonaal van aard is en onder meer suidoostelike passaatwinde langs die Weskus veroorsaak. Hierdie windstelsel is ook verantwoordelik vir die inbeweging van koue, Antarktiese water langs die Weskus – die koue Benguela-stroom. Die reënwinde waai vanuit die ooste en verloor die meeste vog voordat hulle die Namib bereik. Verder word die lug adiabaties (as gevolg van die verhoging van lugdruk) verwarm wanneer die wind oor die platorand sak.
Die waterhouvermoë van die lug verbeter sodoende en reën is dus nog minder geneig om uit te sak. Die heersende ooste- of suidoostewind gaan lê gewoonlik in die middag en 'n ligte suide- tot suidwestewind begin dan waai. Snags draai die wind noord. Hierdie seewind is verantwoordelik vir die koel klimaat langs die kus en die mis, wat vier tot agt dae per maand tot 50 km d iep in die binneland voorkom.
Hierdie mis is lewensnoodsaaklik vir die fauna en flora van die woestyn. Af en toe waai die noordewind so sterk dat die seestroom tydelik gaan stilstaan of selfs terugvloei. Wanneer dit gebeur, kan die seetemperatuur met 'n paar grade Celsius styg omdat warmer water na die kus gewaai word.
Geomorfologie
Die Namib kan geomorfologies in vyf streke onderverdeel word. Hulle is van suid na noord die Suid-Namib, die duineveld, die Damara-Namib, die Kaoko-Namib en die Angola-Namib. Die hele gebied word deur slegs twee groot, standhoudende riviere deurkruis, maar heelwat vloedwaterriviere, met ander woorde riviere wat net na reënstorms langs die platorand vloei, word aangetref. Verskeie van hulle loop in die woestyn dood as vleie. Van die oudste geologiese formasies ter wêreld word in die Namib aangetref.
Die Suid-Namib, die gedeelte van ongeveer die Olifantsriviermond tot net suid van Lüderitz, bestaan uit ’n verskeidenheid baie ou rotsformasies in die suide en graniet/gneis in die noorde. Die binnelandse grens is die plato rand van kwartsiet, wat in hierdie deet gemiddeld ongeveer 130 km van die kus af geleë is. Die maksimumhoogte bo seespieël is ongeveer 1800 m. Verskeie kwartsietriwwe het hul oorsprong te danke aan plooiing van die ou gesteentes, terwyl die Klingelhardtberge van vulkaniese oorsprong is. Nog 'n interessante verskynsel is die rotsboog by Bogenfels, wat uit die kalksteen langs die kus deur watererosie gevorm is. In hierdie gebied is betreklik min duine.
Dit is veral hierdie suidelike deel van die Namib wat bekend is vir sy diamante, wat op 'n paar plekke ontgin word. Die grootste delwery is aan die mond van die Oranjerivier. AI hierdie diamante was oorspronklik deel van kimberlietpype (vulkaniese gesteentes) in die binneland en het deur verwering van die gesteentes vrygekom en met die groot riviere afgespoel see toe. Omdat die seestroom noordwaarts vloei, is baie van die diamante noord van die riviere langs die kus op vervoer en het hulle op die strand uitgespoel.
Die riviere het ook gereeld van koers verander, sodat die diamante oor 'n tang strook van die kus versprei is. Hierdie proses het miljoene jare lank voortgeduur, en met die wisseling in seevlak en die voortdurende afsetting van grond is verskeie lae diamanthoudende gruis gevorm. Die gruis word op 'n hoogte van 9 tot 84 m bo die huidige seevlak aangetref. Van die noorde van die vorige streek tot by die Kuisebrivier bestaan die Namib hoofsaaklik uit duine, wat op plekke tot 140 km in die binneland in strek.
Noord van die Kuiseb is 'n smal strook duine tot by die Swakoprivier. In die binneland is die duine betreklik lank en stabiel, met lengteasse wat meestal in 'n noordelike tot noordwestelike rigting wys. Op sommige plekke, byvoorbeeld in die omgewing van Sossusvlei, is die duine meer as 300 m bo die duinstrate. Naby die kus word die duine baie meer beïnvloed deur die suide- tot suidwestewinde en vind baie beweging van die duine plaas. Dagsome van oergesteentes word hier en daar, veral naby die see, aangetref.
Die Uri-Hauchabberge suidwes van Sossusvlei is 'n voorbeeld van 'n groot graniet-dagsoom. Benewens die Kuisebrivier in die noorde is daar drie dreineringslyne in die duineveld, maar geeneen van hulle loop tot by die see nie. Net suid van die Kuisebrivier ontstaan die Tsondabrivier op die platorand en eindig as die Tsondabvlei. Die Tsauchabrivier nog verder suid ontstaan in die Naukluftberge en eindig in die bekende Sossusvlei. Die Tsauchabrivier is die grootste rivier in die duineveld en Sossusvlei het die meeste water; dit kan soms baie lank staan voordat dit opdroog.
Noordoos van Lüderitz is die Koichabpan, wat die eindpunt van ’n paar dreineringslyne is. Geen beweging van duine vind oor die Kuisebrivier plaas nie, en die rivier vorm 'n duidelike skeidslyn tussen rooi sand aan die suidekant en wit sand aan die noordekant. Die gebied tussen die Kuisebrivier en die Hoanibrivier is baie rotsagtig en staan bekend as die Damara-Namib. Hierdie deel van die Namib is topografies slegs 'n uitloper van die binnelandse plato, wat geleidelik afwaarts hel, want daar is geen platorand soos langs die res van die Namib nie.
Skis is die algemeenste tipe gesteente op die vlaktes, terwyl die riwwe wat in die gebied voorkom, meestal uit kwartsiet of marmer bestaan. Hier en daar is koppies van intrusiewe graniet. 'n Paar betreklik hoë berge word in die Damara-Namib aangetref, waarvan die bekende Brandberg van graniet die hoogste is. Die drie groot riviere wat op die binnelandse plato ontspring en deur hierdie deel van die Namib vloei, eindig almal, soos die Kuisebrivier, in die see, maar vloei ook bale selde.
Hulle is die Swakop-, die Omaruruen die Ugabrivier. Die Swakoprivier loop in 'n diep ravyn wat oor miljoene jare deur die water uitgekerf is, maar die ander 2 riviere vorm breë valleie. Groot hoeveelhede ondergrondse water kom in die meeste rivierbeddings van die Namib voor, met die gevolg dat baie bome en struike daar groei. By die mond van die Omarururivier is die soutgehalte van die grondwater besonder laag, sodat die water drinkbaar is, in teenstelling met die brak water van die meeste kuspanne tussen Swakopmund en Kruiskaap. Die hele noordwestelike deel van Namibië staan bekend as die Kaokoveld, en daarom word die westelike deel van die Namib, noord van die Hoanibrivier, die Kaoko-Namib genoem.
Aan die westekant van die deel van die Namib is die plato rand weer duidelik gevorm en bestaan dit uit kwartsiet en kalksteen. Direk suid van die Kunenerivier word die Namib in twee verdeel deur die gneisagtige Hartmannberge (waar die Hartmannse bergsebra sy naam vandaan kry), wat van noord na suid loop, en 'n ent suid van hierdie berge word die verdeling voortgesit deur 'n rif van Kaokolawa, bekend as die Orupembe-Kabererif. Die gebied van die Kunenerivier af suidwaarts is vir ongeveer 90 km een groot sandvlakte, feitlik sonder plantegroei.
Verder suid is daar meer graspolle. In die omgewing van Rocky Point (20˚ S) is die kusvlakte rotsagtig, 'n ent van die kus af is 'n reeks duine en agter die duine is daar weer 'n ruwe graniet/gneis-rotsmassa. Meer na die binneland is hier en daar ’n fontein, byvoorbeeld Sesfontein bo in die Hoanibvallei, waar landbou soms op 'n beperkte skaal beoefen word. Net soos die Kuisebrivier vorm ook die Kunenerivier 'n versperring vir die beweging van sand, maar in teenstelling met die Kuisebrivier is die Kunene 'n groot rivier wat altyd water het.
Suid van die Kunene is heelwat duine op die sandvlakte van die Kaoko-Namib, maar direk noord van die Kunene is daar slegs rotse. Verder noord begin die duine weer en strek dit tot ongeveer 80 km noord van Baia dos Tigres. Noord hiervan vorm die kusstrook ongeveer 45 m bo seespieël 'n verhewe vlakte. Die gesteentes van hierdie vlakte bestaan hoofsaaklik uit sandsteen, kalksteen en mergel (kalkagtige moddersteen). Tot by Mossamedes (15˚ S) is daar ’n duidelike, steil platorand aan die westekant van die Namib, maar daarna swaai die platorand na die binneland toe weg. Van Mossamedes af word die woestyn vinnig smaller en strek tot feitlik by Baja dos Elefantes. Die oorgang tussen die woestyn en die oop Acacia- en mopaniesavannes meer na die binneland is baie geleidelik, sodat dit moeilik is om 'n definitiewe grens vir die Namib te bepaal.
Flora en fauna
Vanweë die lae reënval is die plantegroei oor die Namibwoestyn as geheel baie yl en grotendeels beperk tot vleie en rivierbeddings. Die gereelde oggendmis dien egter as 'n bykomende bron van water en die totale neerslag as gevolg van die mis is op plekke ongeveer 40 mm per jaar. Langs die kus bestaan die plantegroei hoofsaaklik uit vet plante, veral van die genus Mesembryanthemum, en uit ligene, wat baie van hulle vog direk uit die lug kan absorbeer.
Verder van die see af bestaan die plantegroei hoofsaaklik uit 'n paar grasspesies, veral van die genus Aristida (steekgrasse), in die duine uit kokerbome (Aloidendron dichotoma) en in die rotsagtige dele uit vetplante van die familie Euphorbiaceae. Boesmankerse (Sarcocaulon burmannii) groei veral in die rotsagtige dele van die Suid-Namib. Noord van die Kuisebrivier tot ongeveer in die omgewing van Mossamedes in Angola groei die wêreldbekende welwitschia (Welwitschia mirabilis), ’n naaksadige plant wat sekere ooreenkomste met die blomplante toon.
Suid van die Kuiseb is Acanthosicyos horrida, ’n lid van die komkommerfamilie, betreklik volop. Die komkommeragtige vrugte van hierdie plant is ’n belangrike bron van voedsel vir die paar San en Khoi wat nog in die gebied woon, asook vir heel party diere. Rondom vleie en langs rivierbeddings kom kameeldoringbome (Acacia erioloba) en anabome (Acacia albida) algemeen voor. Groot soogdiere is betreklik skaars langs die kus van die Namib, maar in die binneland, waar die reënval hoër is, kom daar meer voor. Gemsbokke en springbokke trek meestal agter die reëns aan.
Klipspringers is geneig om naby die rivierbeddings te hou, aangesien hulle baie afhanklik van die blare van anabome as bron van voedsel en water is. Van die Damara-Namib af noordwaarts word die besonder klein dik-dik (Rhynchotragus kirki) aangetref. In die Kaokoveld word soms onwettig jag gemaak op die paar oorblywende olifante en renosters in die gebied. Hierdie diere is uitsonderlik omdat hulle hulle so goed by die droë toestande aangepas het. Die olifante trek tussen die kus en die binneland en kan tot 80 km per dag aflê.
Hoewel olifante normaalweg rotsagtige omgewings vermy, loop hierdie olifante met gemak oor baie ruwe terrein. Roofdiere soos jakkalse, leeus, luiperds en hiënas word ook nog algemeen in die Namib aangetref, en soos die meeste groot woestynsoogdiere beweeg hulle oor lang afstande. Kruiskaap (noord van Swakopmund) is bekend vir die kolonie van meer as 100 000 robbe (Arctocephalus pusillus) wat daar aangetref word. Deur die voortdurende beweging van die robbe is die rotse in die omgewing van die kolonie al heeltemal glad geskuur.
Plekke soos Walvisbaai en Sandwichbaai net suid van Walvisbaai is alom bekend vir die groot hoeveelhede voëls wat in die lagunes daar aangetref word. Groot swerms flaminke, pelikane en kormorane kan daar gesien word. Ook langs die kus is groot hoeveelhede seevoëls soos pikkewyne en malgasse, wat van die ryk visbevolking van die koue Benguela-stroom leef. Die Namib is meer bekend vir die groot verskeidenheid klein diertjies met hulle spesiale aanpassings vir lewe in die woestyn as vir groot soogdiere. Die meeste diere is naglewend en grawe hulle bedags in die sand in. Twee interessante geitjies (akkedisse) is Chondrodactylus angulifer en Palmatogecko rangei, wat die prooi van die namibwoestynadder (Bitis peringueyi) vorm.
Die adders lê die meeste van die tyd onder die sand, en wanneer die geitjies aktief is, laat hulle die swart punte van hul sterte bo die sand uitsteek en effens beweeg. Die geitjies sien dit aan vir insekte en wanneer hulle nader kom om dié "insekte" te vang, slaan die adders vinnig toe. Hierdie slange is bekend vir hul eienaardige manier van voortbeweging oor die sand, bekend as die sywikkelgang. Die spoor wat hulle nalaat, lyk soos dié van ’n spiraal wat gerol het.
Die ander interessante werweldier van die Namib is die Namibkruipmol – 'n soort goue mol – (Eremitalpa granti namibensis), wat onlangs herontdek is nadat dit 125 jaar nooit opgemerk is nie. Hierdie goue mol is die enigste soogdier wat in los sand kan beweeg en asemhaal; ander soogdiere kan dit slegs in tonnels doen, maar in die los sand van die duine van die Namib is die bou van tonnels onmoontlik. 'n Groot verskeidenheid ongewerwelde diere soos kewers, spinnekoppe en skerpioene kom in die Namib voor, maar die bekendstes is die kewers van die familie Tenebrionidae, omdat hulle so volop is en die verskillende spesies soveel verskillende vorme, kleure en gewoontes het.
Baie van hulle is geweldig afgeplat sodat hulle deur die sand kan "swem" net soos waterkewers wat ook so afgeplat is, in die water swem. Dr. Charles Koch, die eerste direkteur van die navorsingstasie by Gobabeb, is een van die eerste persone wat gewys het op die groot ooreenkoms tussen lewe in die water en lewe in die sand. Ander kewers het weer baie lang pote waarmee hulle vinnig oor die sand kan hardloop. Die kewer Stenocara phafangium rufofemoratum het byvoorbeeld die langste pote van al die kewers in die wêreld. Hierdie kewers is bedags aktief en kruip snags agter klippe of graspolle weg. Sommige kewers het kort, plat pote wat hulle as "roeispane" gebruik.
Baie van die kewers en ander diere het nie oë nie, of hul oë is baie klein en nie meer funksioneel nie omdat hulle onder die sand nie oë nodig het nie. Die enigste kewers met wit dekskilde of elytra word in die Namib aangetref. Hierdie kleur word veroorsaak deur lugborrels wat in die dekskilde teenwoordig is en wat die lig wat daarop val, weerkaats en versprei. Sodoende raak hierdie kewers nie so gou oorverhit as diė met ander kleure nie. Ander kleure word egter wel aangetref en sommige woestynkewers is baie kleurryk.
Die mens en die Namib
Hoofsaaklik vanweë die gebrek aan water is die Namib tot baie onlangs deur mense vermy. Die gebied is nog altyd bewoon deur 'n paar San en Khoi wat van veldvrugte, bolle en diere geleef het, maar hulle het nooit enige invloed op die woestyn as geheel gehad nie. In die noorde van die Namib is 'n paar honderd Ovahimba en Ovatjimba-Herero's wat met hul vee van watergat tot watergat trek. Hierdie mense en hul vee het in die laaste paar jaar geleidelik begin toeneem.
Die plantegroei van die Namib is baie gevoelig vir oorbeweiding, en die toename in veegetalle is reeds besig om tot die agteruitgang van die veld te lei. Die absolute verlatenheid en onherbergsaamheid van die Namib word weerspieël in die benaming Kus van die Dood, wat aan die Namibkus gegee is. Die rede vir hierdie benaming is dat baie skepe al langs die kus gesink het en dat die oorlewendes geen kans op oorlewing in die woestyn gehad het nie. Talle skeepswrakke word vandag langs die kus aangetref.
Drie dorpe het langs die kus van die Namib tot stand gekom, waarvan Walvisbaai die grootste en belangrikste is. Walvisbaai is ’n moderne hawestad waardeur die meeste van Namibië se in- en uitvoer verskeep word en is ook ’n belangrike vissentrum. Lüderitz is die sentrum van die kreefbedryf, terwyl Swakopmund weer ’n vakansieoord is. 'n Gedeelte van ongeveer 1 300 000 ha tussen die Kuiseb- en Swakoprivier is tot natuurreservaat verklaar en staan bekend as die Namibwoestynpark. Binne hierdie park, op 'n plek bekend as Gobabeb, het die WNNR in 1966 ’n navorsingstasie opgerig wat in 1970 deur die Departement van Natuurbewaring en Toerisme van Suidwes-Afrika oorgeneem is.
Die stigter en eerste direkteur van die stasie was die wêreldberoemde entomoloog dr. Charles Koch. Hy is opgevolg deur dr. Mary Seely. Talle wetenskaplikes het reeds daar navorsing gedoen en 'n groot hoeveelheid inligting oor die ekologie van die Namib het sedert 1966 beskikbaar geraak. Die werk wat daar gedoen word, word wêreldwyd erken. Die diamante en halfedelgesteentes van Namibië is alom bekend. Diamante is reeds in 1903 in die duineveld van die Namib ontdek, en in 1904 is die hele duineveld tot sogenaamde Sperrgebiet (verbode gebied) verklaar en mag dit nie sonder permit betree word nie. By Oranjemund (die mond van die Oranjerivier) word diamante op baie groot skaal gedelf, terwyl kleiner delwerye op 'n paar plekke, hoofsaaklik langs die Namakwalandse kus, begin is.
Ekologie
Die sentrale en suidelike deel van die woestyn tot by Lüderitz word tot die WWF-Namib-ekostreek (AT1315) gereken. Die suidelikste deel behoort aan die sukkulente Karoo. Die noordelike Namib word by die Kaokoveld-streek ingedeel.
Olivier Gourmet
Olivier Gourmet (gebore 22 Julie 1963) is 'n Belgiese akteur.
NG gemeente Victoria-Wes
duimnael|295px|links|Die NG kerk op [[Victoria-Wes is omstreeks 1850 opgerig met 'n strooidak, wat omstreeks 1880 deur 'n sinkdak vervang is.]]
NG gemeente Brakpan-Wes
duimnael|links|300px|Die saal en kerkgebou van die NG gemeente Brakpan-Wes. Die kerkgebou se hoeksteen is gelê op [[20 Augustus 1960. Die bouaannemer was F.P. van Heerden, maar die hoeksteen vermeld nie die argitek nie.]]
NG gemeente Victoria-Wes
regs|270px|duimnael|Die kerk op Victoria-Wes soos dit omstreeks 1917 gelyk het.
NG gemeente Brakpan-Wes
duimnael|regs|170px|Ds. Z.H. van der Westhuizen.
NG gemeente Victoria-Wes
duimnael|regs|160px|Ds.[[Willem Adolph Krige|W.A. Krige, van 1844 tot 1859 die eerste NG leraar op Victoria-Wes.]]
NG gemeente Brakpan-Wes
duimnael|regs|160px|Ds. Jeremia Jacobus Struwig het die huidige kerkgebou se hoeksteen gelê.
Die NG gemeente Brakpan-Wes is een van die vier gemeentes van die Nederduitse Gereformeerde Kerk op Brakpan wat tans (2015) nog dié Oos-Randse dorp se naam dra.
NG gemeente Victoria-Wes
regs|160px|duimnael|Ds. [[Hendrik Leibbrandt, plaaslike predikant van 1860 - 1877.]]
duimnael|regs|160px|Ds. [[Marthinus Daneel|Marthinus Smuts Daneel het in drie gemeentes gearbei: Calvinia van 1898 tot 1906, Fraserburg van 1906 tot 1914 en toe Victoria-Wes tot sy aftrede in 1934. Hy is oorlede op 26 Junie 1937.]]
NG gemeente Brakpan-Wes
Stigting
Hierdie gemeente is in die eeufeesjaar 1938 van die moedergemeente Brakpan afgestig, toe daar gebeurtenisse in Suid-Afrika, trouens die hele wêreld, plaasgevind het wat vir die mensdom en vir Afrikaners in besonder van die grootste betekenis was. Drie maande ná die uitbreek van die Tweede Wêreldoorlog in 1939 is ons eerste leraar, da. Z.H. van der Westhuizen, wat nog tot in die vyftigerjare hier gestaan het, in die nuwe gemeente bevestig.
Beginjare
In November die volgende jaar is die hoeksteen van die kerkgebou gelê en reeds vyf maande daarna het die inwydingsplegtigheid, wat deur ongeveer drieduisend mense bygewoon is, op indrukwekkende wyse plaasgevind, nadat die gemeente afskeid geneem het van die President Brandskool waar die dienste intussen gehou is. Reeds in die tweede jaar van sy bestaan het die gemeente tot 1 300 lidmate aangegroei en was daar agt Sondagskole met 52 onderwysers(esse) en 620 kinders, asook 'n bloeiende Kinderkrans met 125 lede. Die groei van die gemeente het so vinnig toegeneem, dat reeds in 1945 die afstigting van die gemeente Brakpan-Suid moes plaasvind.
NG gemeente Victoria-Wes
duimnael|regs|160px|Dr. D.J. Louw, leraar van 1934 tot 1938.
NG gemeente Brakpan-Wes
Beginjare
Ten spyte hiervan het die gemeente in getal steeds toegeneem sodat dit in 1952 weer oor die 1 300 was. Ondanks die moeilike oorlogsjare het die gemeente ook op finansiële gebied aanmerklik vooruitgegaan. Reeds in die tweede jaar van sy bestaan is 'n kerkskuld van oor die £9 000 gedelg. Die gemeente se enigste bron van inkomste was die geldelike opbrengste van die jaarlikse dankofferlyste wat in 1951 die pragtige bedrag van £3 225 opgelewer het, waarvan die Sondagskole alleen £280 bygedra het.
In 1951 berig Ons gemeentelike feesalbum: “Op geestelike gebied word hierdie gemeente sedert sy stigting gekenmerk, nie alleen deur 'n uitermate goeie bywoning van die ere- en Pinksterdienste en die bidure ens. nie, maar ook deur 'n besondere mate van gehegtheid en getrouheid aan die Kerk, die Woord van God en deur 'n sterk afkeur van sektariese bewegings. Besonder bemoedigend is die pragtige voorbeeld wat die jongere lidmate en selfs die kinders nog altyd in hierdie opsig gestel het. Ongetwyfeld het daar in die afgelope 13 jaar 'n merkbare geestelike groei in al die vertakkinge van die kerklike lewe plaasgevind, danksy die besielende leiding wat altyd vanuit die pastorie uitgegaan het, die ywer en opofferende werk van 'n getroue kerkraad en, ten slotte, die goeie gesindheid en hartlike samewerking van die kant van 'n waarderende gemeente. Melding dien nog gemaak te word van die feit dat sendingwerk onder die nie-blankes van die gemeente onder baie moeilike omstandighede op uiters bekwame wyse behartig is. Op die oomblik staan ds. J.A. Olivier, Ringsendeling, wat ook by hierdie gemeente inwoon, aan die spits van hierdie belangrike werk, wat voorheen deur eerww. P.P. Stander en A. de Klerk behartig is.”
NG gemeente Victoria-Wes
Die NG gemeente Victoria-Wes is 'n gemeente van die Nederduitse Gereformeerde Kerk in die provinsie Noord-Kaap. Dit is die 31se oudste gemeente in die Kerk.
Stigting
In 1843 het die uitgestrekte wyke Nieuwveld en Uitvlucht aan die groot gemeente Beaufort-Wes behoort. Die ywerige ds. Colin Fraser het die plaas Kapoksfontein van tyd tot besoek en daar buitekerk gehou. Na aanleiding van ’n memorie ingedien by die kerkraad om Zeekoegat tot ’n afsonderlike gemeente verklaar, het die Ringskommissie van Graaff-Reinet dié plaas op 17 Augustus 1844 vir 23 000 riksdaalders aangekoop en die woning in ’n noodkerk omskep. Op 24 Augustus 1844 is die parogie Victoria genoem ter ere van die toe jeugdige Britse koningin. Erwe is vir die dorp verkoop en 9 000 morg grond in 1845 op die kerkraad se naam getransporteer.
Beginjare
Die goewerneur het ds. W.A. Krige as die nuwe gemeente se eerste predikant benoen en so is hy op 24 Oktober 1844 deur die konsulent (waarskynlik ds. Fraser) bevestig. Ds. Krige was "enigsins haastig van humeur ... diesniettemin door de gemeente bemind. Hy het hom beywer vir die oprigting van ’n kerk en pastorie. Die kerkgebou wat hy laat bou het, staan vandag nog in die middel van die dorp, hoewel in gewysigde vorm nadat die ou, vierkantige toring vervang is deur een wat beter vertoon, want in 1917 het ’n oudpredikant van die gemeente, ds. G.A. Maeder in Ons Kerk Album, waarvan hy medesamesteller was, geskryf: "(H)oewel niet een prachtig vertoon makende, met haar hoge vierkantige toren, waartegende de zwaluwen (swaaltjies) nog altijd de nesten aanbouwen (wat men ook aanwenden ze te vedrijven) is het een van de gerieflikste en gemakkelikste om erin te preken."
Ds. Leibbrandt se bediening
Ds. Krige het op 30 Julie 1859 na Prins Albert vertrek en is op 5 Mei 1860 opgevolg deur ds. H.C.V Leibbrandt. Sy troue ondersteuners was die here G.W.F. van Heerden en Jer. Auret. Ds. Leibbrandt was gewild onder blank en gekleurd, Engelse sowel as Hollands-Afrikaners. Spoedig het hy ’n pragtige traliewerk om die kerkgebou laat aanbring en ’n deeglike orrel laat installeer. Omdat hy dikwels uithuisig moes wees om Carnarvon, Modderfontein en ander plekke te behartig, het hy nie genoegsaam tyd gekry om getrou huisbesoek te doen nie. Weens die uitgestrektheid van sy gemeente, moedig hy die stigting van nuwe gemeentes aan, en die vestiging van gemeentes op Carnarvon (1874) en Prieska (1878, Modderfontein) is die gevolg van sy werk in hierdie verband. Op 23 Februarie 1872 het die groot oorstroming deur die poort by die dorp plaasgevind toe nie minder nie as 60 mense hul lewe verloor het. Ongelukkig het juis in dié tyd ’n hewige stryd in die Kaapse kerk tussen die sogenaamde ortodokse en liberale geword. Ds. Leibbrandt, wat tot laasgenoemde behoort het, is in die kerkraad teengestaan deur G. van Nieker, P.J. van Niekerk, Hans van Heerden en N. Keyser. Die gemeente het gevaar geloop om in twee te skeur, maar dis verhoed deurdat die predikant uitgekoop is vir £2 500 en so lê hy die bediening neer op 24 Junie 1877.
Di. Jordaan, Maeder en Daneel
Ds. G.A. Maeder, predikant van Ladybrand, volg hom op op 19 April 1884. In sy 23 en ’n half jaar in die gemeente het hy veel gedoen vir die onderwys, die Jongeliedesaal gebou, gesorg vir die pragtige nuwe orrel en ’n sustentasiefonds van amper £2 000 help daarstel. Ondersy leiding is ook die sendinggemeente versorg van eerw. J.M. Marais, want jare lank "een getrouw luitenant" van die predikante van die moedergemeente) was. Ds. Maeder moes weens swak gesondheid, veroorsaak deur sy werksaamheid, op bevel van die moderator van die Kaapse Kerk te Lüderitzbucht in Duits-Suidwes-Afrika "nolens volens" sy emeritaat op 3 November 1907 ontvang. Sy tweede eggenote, wat vir hom ’n groot hulp op geestelike sowel as tydelike gebied was, lê begrawe in die kerkhof op Victoria-Wes.
Net drie maande ná sy vertrek is die hulpprediker van die Paar, ds. J.G. Perold, hier bevestig. Van hom het sy voorganger in 1916 geskryf: "Dese wakkere leraar heeft de gave gehad om de jeugd tot grote zegen te wezen, en bidstonden zo warm te houden, dat men soms tot 75 korte gebed had binnen het uur. Hij heeft de enigsins karige gemeente geleerd om mild te geven, en de Mannen Zendingbond alhier ondersteunt een eigen zendeling."
Ná sy vertrek is ds. M.S. Daneel van Calvinia op 21 Februarie 1913 deur ds. Maeder bevestig. Hy moes die bittere kelk ledig om sy godvrugtige en ywerige eerste vrou te sien wegdra na die kerkhof waar binne ’n tydperk van slegs 30 jaar nie minder nie as vier predikantsvroue begrawe is. Ná sy eerste vrou, het ook sy tweede en derde eggenote hier gesterf. Victoria-Wes was sy laaste standplaas waar hy onafgebroke meer as 20 jaar sou dien tot hy in Julie 1934 sy emeritaat aanvaar het. Hy was nog nie 60 jaar oud nie. In sy dienstyd het die gemeente van sy donkerste tye beleef weens die Rebellie van 1914, die Eerste Wêreldoorlog en die Groot Depressie, en tog is die grootste skemas vir vooruitgang van die dorp en gemeente in hierdie tyd aangepak en voltooi.
Parallelle teks
Groot versamelings van parallelle tekste word parallelle korpora genoem (sien tekskorpus). Belynings van parallelle korpora op sinsvlak is ’n voorvereiste vir baie areas van taalkundige navorsing. Tydens die proses van vertaling kan sinne verdeel word, of saamgevoeg, verwyder, ingevoeg of geherrangskik word deur die vertaler. Belyning word derhalwe beskou as ’n nie-triviale taak.
Tipes parallelle korpora
Vier hooftipes korpora kan onderskei word.
’n Parallelle korpus met geruis bevat tweetalige sinne wat nie perfek belyn is nie of wat swak vertaal is. Die grootste deel van die inhoud is egter tweetalige vertalings van ’n spesifieke dokument.
’n Vergelykbare korpus word gebou uit onbelynde (op sinsvlak) en onvertaalde tweetalige dokumente, maar die dokumente is belyn op die vlak van die onderwerp.
’n Deels vergelykbare korpus sluit baie heterogene en nie-parallelle tweetalige dokumente in wat moontlik op onderwerpsvlak belyn mag wees of nie.
Die seldsaamste parallelle korpora is korpora wat vertalings van dieselfde dokument in twee of meer tale bevat en ten minste belyn is op sinsvlak.
Geruis in die korpora
Groot korpora wat gebruik word as opleidingstelle vir masjienvertaalalgoritmes word gewoonlik onttrek uit groot liggame van soortgelyke bronne, soos databasisse van nuusartikels wat in die eerste en tweede tale geskryf is en wat soortgelyke gebeure beskryf.
Onttrekte fragmente kan geruis bevat, met ekstra elemente wat by elke korpus bygevoeg kan word. Onttrekkingstegnieke kan onderskei tussen tweetalige elemente wat in beide korpora voorkom en eentalige elemente wat in slegs een korpus voorkom, sodat skoner parallelle fragmente van tweetalige elemente onttrek kan word. Vergelykbare korpora word gebruik om direk kennis te onttrek vir vertalingsdoeleindes. Parallelle data van ’n hoë gehalte is egter moeilik om te bekom, veral vir tale wat oor weinig taalhulpbronne beskik.
Biteks
’n Biteks is, in die veld van vertaalstudies, ’n saamgevoegde dokument wat bestaan uit weergawes van beide die bron- en die teikentale van ’n gegewe teks.
Bitekste word gegenereer deur ’n stuk sagteware wat ’n belynings- of 'n biteks-instrument genoem word, wat outomaties die oorspronklike en vertaalde weergawes van dieselfde teks belyn. Die instrument belyn gewoonlik die twee tekste sin vir sin. ’n Versameling bitekste staan bekend as ’n biteks-databasis of ’n tweetalige korpus, en kan geraadpleeg word deur middel van ’n soekinstrument.
Bitekste en vertaalgeheues
Die konsep van die biteks toon sekere ooreenkomste met dié van die vertaalgeheue. Oor die algemeen is daar een belangrike verskil tussen ’n biteks en ’n vertaalgeheue:
Sommige implementasies van die vertaalgeheue, soos Translation Memory eXchange (TMX) (’n standaard XML-formaat vir die uitruil van vertaalgeheues tussen rekenaargesteunde vertaalprogramme (sogenaamde CAT-programme), maak voorsiening vir die behoud van die oorspronklike sinsorde.
Bitekste is ontwerp om geraadpleeg te word deur ’n menslike vertaler, nie deur ’n masjien nie. As sulks is klein belyningsfoute of geringe verskille wat sou veroorsaak dat ’n vertaalgeheue misluk, van geen belang nie.
In sy oorspronklike artikel van 1988 stel Brian Harris dat bitekste ’n verteenwoordiging is van hoe vertalers hul bron- en teikentekste in hul werkende herinneringe bymekaarhou soos hulle vorder. Hierdie hipotese is egter nie opgevolg nie.
Berlynwaterval
Die Berlynwaterval is in Mpumalanga, Suid-Afrika op die R532-streeksroete, naby die Lisbonwaterval. Die waterval is genoem na buitelandse mynwerkers se tuisstad, Berlyn in Duitsland. Die waterval word gevoed deur die Watervalspruit en val 80 m na benede tot in 'n sirkelvormige waterpoel wat deur rooi rotskranse afgesper word. Die val het die vorm van 'n kers, met die eerste kort val die pit, en die res ondertoe die kers se lyf.
Betty Ford
Elizabeth Ann Bloomer Warren Ford (* 8 April 1918 in Chicago, Illinois; † 8 Julie 2011 in Rancho Mirage, Kalifornië), beter bekend as Betty Ford, was die eggenote van die voormalige Amerikaanse president Gerald Ford en het tussen 1974 en 1977 as die Verenigde State se Eerste Dame gefungeer. As Eerste Dame was Betty Ford aktief betrokke by die Verenigde State se sosiale beleid.
Gedurende haar man se ampstermyn het sy steeds wye steun van die publiek geniet, ongeag die kritiek wat deur sommige meer behoudende Republikeine op haar meer gematigde en liberale standpunte oor sosiale vraagstukke gelewer is. Betty Ford het groot opspraak gemaak toe sy in 1974 'n mastektomie ondergaan het en die publiek bewus gemaak het van die belangrikheid van vroeë opsporing van borskanker.
Sy was 'n hartstogtelike ondersteuner en aktivis van die Equal Rights Amendment (ERA) waardeur gelyke regte vir vroue in die Amerikaanse grondwet verskans sou word. In die aborsie-kwessie het sy vrye keuse voorgestaan en as een van die leiers van die vrouebeweging was sy openhartig en uitgesproke genoeg om kommentaar op enige brandende kwessie te lewer, waaronder feminisme, gelyke betaling vir gelyke werk, die ERA en gelyke regte vir vroue, geslagsomgang, dwelmmiddels, aborsie en wapenbeheer. Toe sy die publiek oor haar eie langdurige stryd teen drank- en medisynemisbruik gedurende die 1970's ingelig het, het sy die aandag op dié kwessie gevestig.
Ook ná haar tyd in die Withuis het sy haar ten gunste van die ERA uitgespreek en was sy ook aktief by die vrouebeweging betrokke. Sy is die stigter van die "Betty Ford-sentrum vir dwelmmisbruik en -verslawing" en het as dié sentrum se eerste vroulike voorsitter gefungeer. Saam met haar eggenoot Gerald Ford het sy op 21 Oktober 1998 die Amerikaanse Kongres se Goudmedalje ontvang en is in 1991 deur die destydse president George H.W. Bush met die Presidensiële Vryheidsmedalje vereer.
Msinga-broodboom
Die broodboom groei in struikgroepe en kort grasveld, gewoonlik tussen rotse op noordelike berghellings en sandsteenkranse op hoogtes van 900 tot 1 200 m bo seevlak. Daar is tans ongeveer 250 bome oor in hul natuurlike omgewing.