cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
R26 (Suid-Afrika)
Roete
Vanaf die R714-aansluiting gaan die R26 48 km noordwaarts, omseil Reitz en kruis die R57-pad. 58 km noordwaarts word Tweeling omseil en die R26 en R34 word een pad ooswaarts en kruis die Wilgerivier oppad na Frankfort.
Oos van Frankfort word die R26 sy eie pad en gaan 28 km noord-noordoos tot by die dorp Villiers, waar dit eindig by 'n afrit met die N3 Nasionale roete en die R103-roete net noord van die Villiers-tolplaza op die N3.
Kristin Chenoweth
Kristin Chenoweth (gebore 24 Julie 1968) is 'n Amerikaanse aktrise en vervaardiger. Sy is bekend vir haar rolle in die rolprente Bewitched (2005), Hit and Run (2012), en Rio 2 (2014), en in die televisiereeks Pushing Daisies (2007).
Suid-Afrikaanse algemene verkiesing van 1977
Die Suid-Afrikaanse parlementsverkiesing van 1977 het op 30 November 1977 plaasgevind. Die regerende Nasionale Party onder die leierskap van Eerste Minister John Vorster het weer sy meerderheid verbeter. Die party het 134 setels behaal, 11 meer as 1974, en meer as enige party vantevore.
Die belangrikste opposisieparty was die Progressiewe Federale Party (PFP), opvolger van die Progressiewe Reformisteparty (en vroeër Progressiewe Party), wat 16,7% van die stemme, en 17 setels, behaal het. Die Nuwe Republiekparty (NRP), die opvolger van die Verenigde Party en voorheen die amptelike opposisie, het net 6,1% van die stemme behaal, 31 setels verloor en met net 10 setels beëindig.
De verregse Herstigte Nasionale Party van Jaap Marais het weer geen setels behaal.
Uitslag
duimnael|links|Setels in die [[Volksraad van Suid-Afrika na die 1977-verkiesing
]]
Nasleep
Minder as 'n jaar na die verkiesing het adv. Vorster op 20 September 1978 om gesondheidsredes bedank. Hy is deur sy partygenoot Pieter Willem Botha opgevolg. Vorster het staatspresident geword, maar in 1979 moes hy as gevolg van sy aandeel in die Inligtingsdebakel bedank.
Nagpur
Nagpur (Marathi: नागपुर, Nāgpur) is 'n groot stad aan die oewer van die Nagrivier en die winterhoofstad van die Indiese deelstaat van Maharasjtra. Die stad lê in die sentrum van die land en is 'n nywerheids-, vervoer- en kultuursentrum. Nagpur het 'n bevolking van 2 405 421 in 2011 gehad en het 'n oppervlakte van 218 km².
Sport
Nagpur beskik met Vidarbha Krieketverenigingveld en Vidarbha Krieketverenigingstadion oor twee toetskrieketstadions. In die stad speel die Indiese nasionale krieketspan van sy tuiswedstryde. In Nagpur is onder andere wedstryde tydens die krieketwêreldbekertoernooie in 1987, 1996 en 2011, asook die T20I-wêreldbeker 2016, aangebied.
Tienie Holloway
Tienie Holloway (*5 Desember 1888, Lindley – † 17 Junie 1967, Johannesburg ; née Purchase) was ’n Afrikaanse skrywer van kleuterliteratuur en het veral bekend geword vir die versies wat sy geskryf het. Sy was getroud met John Holloway, Suid-Afrikaanse ambassadeur na die Verenigde State van Amerika en die Verenigde Koninkryk.
Herkoms en vroeë lewe
Christina Maria Purchase is op 5 Desember 1888 as die derde van twaalf kinders op die plaas Kraalpunt in die distrik Lindley in die Vrystaat gebore. George Purchase (1859–1935), seun van ’n Engelse sendeling, is haar vader en haar moeder is Susanna Jacoba (Sannie) Stander (1861–1937) van George. Haar vader het twee plase in die Lindley-distrik besit asook ’n florerende wamakery.
Opleiding en begin van loopbaan
duimnael|regs|300px|Die [[Bloemfonteinse Normaalkollege, 1907.]]
Tienie gaan hier skool op die plaasskooltjie. Toe die Anglo-Boereoorlog dreig, vestig die gesin hulle in Johannesburg, waar die Protestantse meisies weens gebrek aan alternatiewe noodgedwonge die Katolieke Ursuline Convent moet bywoon. Hier blink sy uit in kunsnaaldwerk, ’n stokperdjie wat sy haar lewe lank beoefen. Na die oorlog keer die gesin terug na Lindley, waar alles op die plaas verwoes is en die gesin lank in ’n tent moet bly. Haar vader slaag daarin om ’n plaaslike staatskooltjie op die plaas Chicago opgerig te kry. Van die plaasskooltjie gaan sy na The Seminary op Bethlehem waar sy onder dr. Clark studeer en matrikuleer. Sy studeer dan verder aan die Normaalkollege in Bloemfontein en sy kwalifiseer na ’n jaar as ’n onderwyser, waarna sy ’n pos aanvaar as kindertuinonderwyser aan die Practising School in Bloemfontein. Hier gee sy onderwys deur middel van beide Engels en Afrikaans ingevolge die Hertzog Onderwyswet van 1908.
Lewe in Europa
In 1911 maak sy kennis met die onderwyser John Edward Holloway (1890–1979) wat toe pas by Grey Kollege aangestel is. Sy trou op 17 Desember 1913 met hom en onmiddellik daarna vertrek hulle na Gent in België, waar hy verder gaan studeer in Geskiedenis. Uit die huwelik word vyf kinders gebore, naamlik Susan Ellen (op dertienjarige ouderdom oorlede), Hester Margaret, Leonie, Alida en John Edward.
In 1919 vestig die gesin hulle in Pretoria, waar dr. Holloway eers senior lektor en later professor is aan die Transvaalse Universiteitskollege, maar dan tot die Staatsdiens toetree. In 1925 word hy Direkteur van Sensus en Statistiek, in 1935 Ekonomiese Adviseur van die Tesourie en in 1937 Sekretaris van Finansies. Later word hy aangestel as ambassadeur na Washington (1954–1956) en Londen (1956–1958). As ambassadeursvrou speel sy ’n vername rol in die diplomatieke sosiale lewe.
Persoonlike lewe en sterfte
Tienie woon tot haar dood op die kleinhoewe Skuilkrans langs die Moreletaspruit in Pretoria. Sy is op 17 Junie 1967 in Johannesburg oorlede.
Holloway se dogter Alida was getroud met Gerard Michel Tomby Moerdyk, 'n seun van die argitek Gerard Moerdyk en sy vrou, Sylva, 'n suster van die politikus Oswald Pirow. Uit Alida en Michel Moerdyk se huwelik is ses kinders gebore, van wie die skrywer Irma Joubert die oudste is.
Skryfwerk
Vir laerskoolkinders skryf sy langer gedigte, soos die gediggie Haasbekkies oor die melktande wat uitval. Haar verse word in ’n aantal bundels gepubliseer, waaronder Die haasbekkies, Hasie kalbassie, Nuwe kleuterversies, Doempie Domkop, Martha-hulle en Nuwe kinderversies.
Jan Kromhout maak ’n keur uit hierdie bundels asook haar diereverse wat in C.S. Stokes se Toevlugsoord verskyn het en publiseer dit as Versies wat vonkel. Daarna word twee bloemlesings uit haar oeuvre saamgestel, naamlik Rympies van Tienie Holloway en Versies van Tienie Holloway.
Na haar dood verskyn daar op ’n wenk van Anna Smith, die stadsbibliotekaresse van Johannesburg, ’n privaat uitgegewe bundel getitel Die forellevisser en ander versies. Hierdie bundel bevat sewe gedigte oor lede van die familie, insluitende haarself.
Haar verse word opgeneem in verskeie versamelbundels, waaronder Die Afrikaanse poësie in ’n duisend en enkele gedigte, Nuwe Kleinverseboek en Nuwe Kleuterverseboek. Sy laat ook twee ongepubliseerde manuskripte agter, naamlik Ragab in Jerigo (’n Bybeldrama) en Ellen and her family (’n Engelse boek gebaseer op die lewe van die oudste dogter wat op dertienjarige leeftyd oorlede is).
Drie versies wat per abuis uit die manuskrip van Versies van Tienie Holloway gelaat is, word in Standpunte van Augustus 1980 gepubliseer.
Van haar versies word deur Anna van Niekerk getoonset en die bladmusiek word in 1984 gepubliseer as Twaalf kinderliedjies.
Eerbewyse
Die Suid-Afrikaanse Akademie vereer haar deur op die inisiatief van haar man die Tienie Hollowaymedalje vir Kleuterliteratuur in te stel. Hierdie is ’n toekenning vir oorspronklike Afrikaanse kleuterlektuur vir kinders onder agt jaar, spesifiek gerig op kinderverse.
In 1979 verower sy self postuum hierdie medalje vir Rympies van Tienie Holloway en Versies van Tienie Holloway.
Werke
Werke uit haar pen sluit in:
Katharine Hepburn
Katharine Houghton Hepburn (12 Mei 1907 - 29 Junie 2003) was 'n Amerikaanse aktrise van films, televisie en die verhoog. Tot dusver is sy die persoon met die meeste Oscar benoemings van enige akteur of aktrise, 'n rekord 4 toekennings uit 'n totaal van 12 nominasies. In 1999 is sy deur die American Film Institute bestempel as die grootste aktrise in die geskiedenis van die Amerikaanse filmbedryf. Sy is veral bekend vir haar verhouding met die akteur Spencer Tracy.
Jeug
Katharine Hepburn is gebore in Hartford, Connecticut in die Verenigde State van Amerika. Daar is soms verwarring oor haar geboortedatum; die aktrise het vir 'n lang tyd die waarheid oor haar ouderdom verduister deur voor te gee dat sy op 8 November 1909 gebore is, maar sy het uiteindelik in haar outobiografie erken dat sy twee jaar ouer is.
Haar pa Thomas Norval Hepburn was 'n uroloog en haar ma Katharine Martha Houghton was 'n voorstaander van vroueregte. Altwee ouers is voorstaanders van Margaret Sanger se beweging vir geboortebeplanning, wat dit net ironies maak dat Hepburn die tweede kind van ses is. Sy neem wel die rol van 'n ouer aan teenoor haar jonger broers en susters in 1921 nadat haar oudste broer Tom sterf in 1921, heel waarskynlik weens selfmoord. Daar is wye spekulasie dat Kate na Tom se dood begin het om sommige van sy karaktereienskappe as haar eie aan te neem.
In Hartford het sy skoolgegaan by die Oxford School en toe ingekryf by Bryn Mawr, 'n bekende Ivy League universiteit vir dames. Daar het sy gegradueer in 1928; in dieselfde jaar het sy ook getrou met 'n man wie in haar laaste studentejaar ontmoet het, Ludlow Ogden Smith. Hulle huwelik was nie van lange duur nie, maar hulle vriendskap was.
Jong aktrise
Hepburn se loopbaan as aktrise het begin op die verhoë van New York in toneelstukke soos Night Hostess, Death Takes a Holiday, These Days en Art and Mrs. Bottle. Haar rol in The Warrior's Husband was 'n deurbraak vir die jong aktrise; in die toneelstuk speel sy Antiope, 'n prinses uit die Amasone. Die rol het vir 'n baie fisiese vertolking gevra, een wat Hepburn met atletiese presiesheid kon oordra.
RKO
In Julie van 1932 is Hepburn na Hollywood toe waar sy onder kontrak met RKO begin werk het in Hollywood se filmbedryf. Haar agent, Leland Hayward, kry dit reg om te onderhandel dat Hepburn alreeds $1500 per week betaal word deur die studio. Haar eerste rolprent is teenoor John Barrymore in A Bill of Divorcement. Die regisseur van hierdie rolprent, George Cukor, het 'n lewenslange vriend van Hepburn geword en ook was ook vorentoe betrokke b die regie van menige van haar rolprente. in 1933 het sy reeds haar eerste Oscar gewen vir Morning Glory. Ander van haar rolprente uit hierdie vroeë dae is Little Women, Alice Adams, Spitfire, The Little Minister, Bringing Up Baby, Holiday, Mary of Scotland, en Sylvia Scarlett waarin haar eie androgene voorkoms ten volle ontbloot was vir die titelrol. Terwyl sy hierdie rolprent opgeneem het ontmoet sy vir Howard Hughes.
Box Office Poison
Teen die einde van die 1930's lyk die sukses van Hepburn se loopbaan nie meer belowend nie, dit nadat sy klaarblyklik Box Office Poison verklaar is Die jong Shirley Temple is skielik die mees gesogte aktrise van die dertigerjare, teenoor wie Hepburn, met haar rykmansagtergornd en haar gesofistikeerde androgene voorkoms, sukkel om te kompeteer in 'n vermaaklikheidsmark waarin 'n globale depressie die oorhand het.
Internasionale Styl
Die Internasionale Styl, waarna aanvanklik as Rasionalisme verwys is, was 'n beduidende stroming in die internasionale moderne boukuns wat vanaf die 1920's en 1930's oor die hele wêreld versprei het.
Die klem is hierby op estetiese en stilistiese kenmerke gelê - so het die modernistiese boukuns homself losgemaak van alle historiserende of assosiatiewe tendense om in die rigting van 'n "nuwe saaklikheid" te beweeg. Dit het die klem op volume eerder as op massa gelê, op balans eerder as op simmetrie, en ook alle tradisionele vorme van toegepaste oppervlakversiering laat vaar. Modernistiese boukuns het die voorkeur aan uitgesoekte oppervlakboustowwe gegee om volgehoue en egalige bedekkings vir fasades te skep.
Konstantyn VI van Bisantium
Konstantyn VI (Grieks: Κωνσταντῖνος Ϛ΄; 14 Januarie 771 – voor 805) was die Bisantynse keiser van 780 tot 797.
Hy was die enigste kind van keiser Leo IV en Irene. Hy is in 776 deur sy pa as medekeiser gekroon en het hom in 780 as alleenheerser opgevolg toe hy nege jaar oud was. Omdat hy minderjarig was, het hy saam met Irene en haar hoofminister, die eunug Staurakios, regeer.
Toe Konstantyn 16 word, het sy ma steeds die mag oor hom behou. Nadat ’n opstand teen haar in die lente van 790 onderduk is, het sy probeer om amptelike erkenning as keiserin te kry. Dit het geboemerang en Konstantyn het in 790 met militêre steun aan die bewind gekom. Irene het egter die titel keiserin behou.
Op 19 April 797 is Konstantyn deur ondersteuners van sy ma gevange geneem en verblind en Irene is as eerste heersende keiserin gekroon. Dit is onseker wanneer Konstantyn dood is; dit was beslis voor 805, maar hy is waarskynlik aan sy wonde dood nadat hy verblind is.
Gesin
Konstantyn en sy eerste vrou, Maria, het twee dogters gehad: By sy minnares en later tweede vrou, Theodote, het hy twee seuns gehad, wat albei jonk dood is:
5 Oktober
5 Oktober is die 278ste dag van die jaar in die Gregoriaanse kalender (279ste in skrikkeljare). Daar volg nog 87 dae in die res van die jaar.
Stephen E. Ambrose
Stephen Edward Ambrose (* 10 Januarie 1936 – † 13 Oktober 2002) was 'n Amerikaanse geskiedkundige, en biograaf van die voormalige Amerikaanse Presidente Dwight D. Eisenhower en Richard Nixon. Hy was 'n professor in geskiedenis by die Universiteit van New Orleans en die skrywer van vele gewilde Amerikaanse geskiedenisboeke.
Daar was eertyds beweringe van plagiaat teen Ambrose gerig, asook kritiek betreffende onakkuraathede in sy werk. In 'n resensie van To America: Personal Reflections of an Historian vir die New York Times het William Everdell egter geskryf dat "hy sekerlik beter verdien het van sommige van sy afgunstige tydgenote"
Kgalagadidistrik
Die Kgalagadidistrik is die suidwestelike distrik van die Suider-Afrikaanse land Botswana. Dit grens in die weste aan sy buurland Namibië en in die suide aan Suid-Afrika. Kgalagadi grens in die noorde aan die Ghanzidistrik, in die suide aan Kweneng en die Suiddistrik. Die hoofstad is Tshabong. 'n Groot deel van die distrik word deur die Kalaharihalfwoestyn in beslag geneem. Die Kgalagadi-vredespark beslaan ongeveer 'n derde van Kgalagadi en lê ten dele ook in Suid-Afrika. Veral in die suide van die Kgalagadidistrik, langs die grens tussen Suid-Afrika en Botswana, vind mens baie dorpe met Afrikaanse name.
Worsie Visser
Hermias Cornelis (Worsie) Visser (3 September 1963 – 4 Mei 1998) was 'n bekende Afrikaanse sanger. Visser was bekend vir liedjies soos Lekker ou Jan, Ek en My Meisie, Boesmanland, Gee die Hond Wind en Osbraai op Kromdraai. Hy is op 35-jarige ouderdom in 'n vliegtuigongeluk by Saldanha oorlede. Ná sy dood het dit bekend geword dat sy stembande besig was om in te gee en dat sy sangloopbaan waarskynlik verby was.
Visser se broer, Michiel, het die baskitaar in Worsie se Boesmanland-orkes gespeel. Hy het later self 'n paar CD's uitgereik, onder andere Kom kuier by my, Lekker Boesmanland, Hier's ek weer en Bitter snare.
Een van Worsie se kitaarspelers, Zirk Bergh, later 'n sanger uit eie reg, het homself en verskeie ander op 14 Desember 2013 om die lewe gebring.
Henry Gibson
Henry Gibson (21 September 1935 – 14 September 2009) was 'n Amerikaanse akteur. Hy was bekend vir sy rolle in die rolprente Nashville (1975), The Blues Brothers (1980), Innerspace (1987), en Magnolia (1999).
6 Desember
6 Desember is 340ste dag van die jaar in die Gregoriaanse kalender (341ste in skrikkeljare). Daar volg nog 25 dae in die res van die jaar.
Suiderkruis-dekorasie
Die Suiderkruis-dekorasie (SD) is 'n dekorasie van die Suid-Afrikaanse Weermag wat in die tydperk tussen 1975 en 2003 "vir uitnemende diens van die hoogste gehalte en uiterste toegewydheid" aan offisiere toegeken is.
Witrugeend
Identifikasie
Dit is 'n ronde, stewige eendjie van 38–40 cm. Sy massa is ongeveer 625 tot 800 gram.
Habitat
Die habitat is hoofsaaklik varswaterdamme en vleiland. Hierdie eende is goed aangepas vir duik en duiktye tot 'n halfminuut is al waargeneem waarby soveel as 65 meter afgelê word. Hulle is sku en hou gewoonlik van riete om agter te skuil.
Dieet
Die eende eet hoofsaaklik plantmateriaal, veral sade en blare, jong eende eet ook ruspes en inseklarwes.
Verspreiding
Die witrugeend kom veral in die oostelike dele van Suider-Afrika voor.
Hierdie taamlik seldsame eende kom ook voor in Wes-Afrika tussen Senegal en Tsjad en in Oos-Afrika vanaf Ethiopië tot in Suid-Afrika en Madagaskar.
Geluid
Die eend uiter 'n lae-noot fluit.
Kwenengdistrik
Die Kwenengdistrik is 'n distrik in die Suider-Afrikaanse land Botswana. Dit het in 2001 'n bevolking van 230 335 gehad en sy hoofstad is Molepolole.
Slowakye
Slowakye (Slowaaks: Slovensko, [ˈsloʋensko], ), amptelik die Slowaakse Republiek (Slovenská republika, [ˈsloʋenskaː ˈrepublika], ), is 'n landingeslote land en jong republiek in Sentraal-Europa wat op 1 Januarie 1993 met die ontbinding van Tsjeggo-Slowakye gevorm is.
Alexandra Cheron
Alexandra Cheron (16 Januarie 1983 – 21 Mei 2011) was 'n Amerikaanse aktrise. Sy is bekend vir haar rolle in die rolprente This Is Not a Test (2008), Talento de barrio (2008), Coco (2009), en Mama I Want to Sing (2011).
Slowakye
Die land word begrens deur Tsjeggië (die tweede opvolgerstaat van Tsjeggo-Slowakye) in die weste, Pole in die noorde, Oekraïne in die ooste, Hongarye in die suide en Oostenryk in die suidweste. Die hoofstad Bratislava is ook die grootste nedersetting in die land.
Die land is grotendeels bergagtige gebied, wat tydens die twintigste eeu 'n geheel gevorm het met die taalkundige en kulturele nou-verwante Tsjeggië, wat egter 'n heel ander ontwikkeling meegemaak het. Tussen die laat 5de en vroeë 6de eeu n.C. het Slawiërs hulle in die gebied gevestig. Hul vroegste politieke entiteit was die 7de eeuse Ryk van Samo, 'n Frankiese koopman. Later was Slowakye een van die kerngebiede van die vroeg-Middeleeuse Morawiese Ryk.
Slowakye het vanaf die 10de eeu die noordelike deel van die Koninkryk Hongarye gevorm. Ná die Mongole-inval van 1241 het Duitse setlaars hulle in die gebied gevestig. Saam met Hongarye het Slowakye in 1526 deel van die Habsburgse monargie, in 1804 van die Keiserryk Oostenryk en in 1867 van die Oostenryks-Hongaarse dubbelmonargie geword. Die emansipasie van die Slowaakse volk, wat vir die grootste deel van sy geskiedenis onder Hongaarse bewind was, het betreklik laat ontwikkel, en eers vanaf die 16de eeu het die Slawiese bewoners na hulself as Slowake begin verwys.
Slowakye was tot in die 18de eeu 'n gebied van groot politieke, ekonomiese en kulturele belang vir Hongarye, veral nadat baie ander landsdele deur die Ottomaanse Ryk beset is. Hongaarse konings is in Bratislava gekroon, terwyl Sentraal-Slowakye tot 'n beduidende mynbougebied ontwikkel het. Nog tot die middel van die 19de eeu was Slowakye die mees ontwikkelde streek in Hongarye. Die industrialisering van die gebied was egter beperk tot enkele streke en het ook nie gepaard gegaan met 'n verstedelikingsproses nie. Die landelike karakter van Slowakye het sodoende bewaar gebly.
'n Nasionale Slowaakse beweging het gaandeweg in die 19de eeu ontstaan, alhoewel baie Tsjegge die Slowaakse volk indertyd nie as 'n selfstandige nasie erken het nie. Gewoonlik is hulle as deel van die Tsjeggiese volk beskou.
Slowakye is tans een van die lidstate van die Europese Unie. Die bevolking het op 18 Mei 2003 in 'n referendum vir toetreding gestem. Dit het uiteindelik plaasgevind op 1 Mei 2004. Sedert 29 Maart 2004 is Slowakye ook 'n lidstaat van die Noord-Atlantiese Verdragsorganisasie (NAVO).
Aleksei Petrowitsj, tsarewitsj van Rusland
Aleksei Petrowitsj Romanof (Russies: Алексе́й Петро́вич; – ) was ’n Russiese tsarewitsj. Hy is in Moskou gebore as die seun van tsaar Pieter die Grote en sy eerste vrou, Ewdokia Lopoechina. Aleksei en sy pa het nie langs dieselfde vuur gesit nie en nadat Pieter druk op hom geplaas het om óf sy pligte ordentlik na te kom óf afstand van die troon te doen, het Aleksei na Wene gevlug, waar hy die beskerming van sy swaer, die Romeinse keiser, gevra het.
Slowakye
Etimologie
Reeds in die 15de eeu is na die gebied van die huidige Slowakye as Slováky verwys, en in die 18de eeu het benamings soos Slovakia, Slavonia, Sclavonic en Slowakey/Slowakei in die plaaslike Slawiese en die Duitse taalgebied gebruiklik geraak.
Aangesien die gebied van Slowakye al in die laat 5de eeu deur Slawiese stamme bewoon is, wat vanaf die 9de eeu na hulself as Slověne verwys het, is die benaming Slowakye vermoedelik reeds vroeër gebruik. Die oorspronklike Slawiese woordvorm leef voort in afleidings soos die plaaslike eiename Slovák (manlik) en Slovenka (vroulik) en die byvoeglike naamwoord slovenský.
Aleksei Petrowitsj, tsarewitsj van Rusland
Dit was vir Pieter ’n groot vernedering en hy het iemand gestuur om Aleksei terug te bring Rusland toe op voorwaarde dat hy hom sou vergewe en toelaat om ’n rustige lewe te lei. Aleksei is egter met sy aankoms in Rusland in hegtenis geneem, gemartel en ondervra. Nadat hy "beken" en sy vriende geïmpliseer het, is hulle tydens ’n terreurveldtog wreed vermoor. Pieter het ’n raad van hooggeplaastes gevra om oor sy seun se toekoms te besluit, en hulle het hom aan verraad skuldig bevind en ter dood veroordeel. Voor sy teregstelling is Aleksei agter aan wonde dood wat hy tydens sy marteling opgedoen het.
Slowakye
Etimologie
Die Hongare het sedert die 18de eeu na die gebiede van die Koninkryk Hongarye, wat noord van die Theiss- en Donauriviere geleë was, in nie-amptelike taalgebruik dikwels as Bo-Hongarye verwys, terwyl die res van die land Neder-Hongarye genoem is.
Tussen die 16de en 18de eeu het die term Bo-Hongarye in geografiese opsig net die ooste van Slowakye en die aangrensende gebiede van die huidige Noord-Hongarye ingesluit wat nie deur die Turkse Ottomane beset was nie. Die term Neder-Hongarye het na Wes- en Sentraal-Slowakye), maar soms ook na die res van die land verwys.
Aleksei Petrowitsj, tsarewitsj van Rusland
Kinderlewe
Die jong Aleksei is deur sy ma grootgemaak, wat ’n atmosfeer van minagting vir Pieter die Grote, Aleksei se pa, geskep het. Aleksei het as gevolg daarvan nie ’n goeie verhouding met Pieter gehad nie. Nadat Pieter sy vrou na ’n klooster weggestuur het, het Aleksei buitelandse onderwysers gehad wat hom geskiedenis, aardsrykskunde, wiskunde en Frans geleer het.
Slowakye
Geografie
Slowakye is 'n landingeslote land en het gemeenskaplike grense met Oostenryk (91 kilometer), Pole (444 kilometer), Tsjeggië (215 kilometer), Hongarye (515 kilometer) en Oekraïne (90 kilometer). Sy maksimale lengte in wes-oostelike rigting beloop 428 kilometer, sy maksimale wydte in noord-suidelike rigting 195 kilometer.
Aleksei Petrowitsj, tsarewitsj van Rusland
Latere lewe
duimnael|links|180px|Groothertogin Charlotte van Rusland.
Slowakye
Geografie
Die land word in die noorde en in sy sentrum oorheers deur die Hoë Tatra (Vysoké Tatry) en Lae Tatra (Nízke Tatry), wat albei deel uitmaak van die Karpate, die Klein en Groot Fatraberge (Malá Fatra en Veľká Fatra), die Slowaakse Ertsgebergte (Slovenské rudohorie) en baie ander kleiner bergreekse. Veral in die Tatra word Slowakye deur Alpynse landskapsvorme gekenmerk. Slowakye beslaan 'n klein gedeelte van die Bieszczady langs die grens met Pole en Oekraïne.
In die suide strek die land tot by die Hongaarse Laagvlakte. Die grootste riviere is die middelloop van die Donau met 'n lengte van 170 kilometer, wat grotendeels ook die grens met Hongarye vorm, Tisa, Waag (Váh, met 'n lengte van 400 kilometer vloei dit deur sowat die helfte van Slowakye se grondgebied), Morava en Hron. Gerlachovský štít in die Hoë Tatra is die hoogste bergspits (2 655 meter bo seevlak).
Aleksei Petrowitsj, tsarewitsj van Rusland
Latere lewe
In 1703 is Aleksei gelas om by die weermag aan te sluit. Pieter het van sy seun en erfgenaam verwag om sy lewe aan Rusland te wy en die land se nuwe rykdom en mag te bevorder. Gou was daar verdere konflik tussen pa en seun.
Slowakye
Geografie
Die Slowaakse klimaat is kontinentaal en gematig, met warm en droë somers en koue, vogtige winters. Die gemiddelde temperature is 0 °C in Januarie, die koudste maand, en 21 °C in Julie en Augustus, die warmste maande. Die hoër geleë gebiede is gewoonlik 130 dae per jaar met sneeu bedek.
Aleksei Petrowitsj, tsarewitsj van Rusland
Latere lewe
Nadat hy sy opvoeding voltooi het, is Aleksei op 14 Oktober 1711 met prinses Charlotte Christine van Brunswyk-Lüneburg getroud. Een van die huweliksvoorwaardes was dat hul kinders in die Ortodokse geloof grootgemaak sou word, maar dat sy Protestants kon bly – ’n ooreenkoms wat nie gewild was by Aleksei se volgelinge nie.
Aanvanklik het dit goed gegaan, maar ná net ses maande het die krake begin wys. Aleksei was permanent dronk en het sy vrou beledig en in die openbaar geïgnoreer. Kort daarna het sy pa hom na Toruń in Pole gestuur en hy was die volgende 12 maande voortdurend aan die beweeg. In April 1712 is hy gelas om na Pommere te gaan en in die herfs van dieselfde jaar is hy saam met sy pa op ’n toer deur Finland.
Slowakye
Riviere
Die Váh is die langste Slowaakse rivier met 403 km. Dit vloei deur die hele noorde en weste van die land. Ander belangrike riviere is Morava aan die grense met Tsjeggië en Oostenryk, Hron in Sentraal-Slowakye, Ipel' aan die grens met Hongarye, en Sajó, Hornád, Laborec, Latorica en Bodrog in Oos-Slowakye. Die Tisarivier vloei deur die suidoostelike uithoek van die land. Poprad en Dunajec, wat oos van die Tatra-bergreeks langs die grens met Pole vloei, is die enigste twee riviere wat binne die Vistula se stroomgebied val.
Aleksei Petrowitsj, tsarewitsj van Rusland
Latere lewe
duimnael|180px|Aleksis in 1703. Hy en Charlotte het twee kinders gehad: Natalia Aleksejewna en Pieter Akleksejewitsj. Pieter sou later keiser Pieter II van Rusland word. Sy dood in 1730 het ’n einde gebring aan die regstreekse manlike lyn van die Huis van Romanof.
Slowakye
Mere
Die meeste Slowaakse mere word in die Hoë Tatra-bergreeks aangetref waar gedurende die ystydperk talle bergmere as gevolg van vergletsering gevorm het. Die grootste van hierdie mere, waarvan die getal op 175 beraam word, is Veľké Hincovo pleso met 'n wateroppervlak van 20 hektaar en 'n diepte van 53 meter. In ander landsdele kom natuurlike mere nouliks voor. Mensgemaakte damme vir vloedbeheer en hidroëlektriese kraglewering het orals in Slowakye, veral langs die Váh-rivierloop, ontstaan.
17de Golden Globe-toekenningsaand
Die 17de Golden Globe-toekenningsaand, wat uitnemendheid in die rolprente van 1959 vereer het, is op 10 Maart 1960 gehou.
Aleksei Petrowitsj, tsarewitsj van Rusland
Latere lewe
Ná die geboorte van Natalia in 1714 het Aleksei sy Finse lyfeiene-minnares, Afrosinia, na die paleis gebring om daar te kom woon.
Jacaranda
Die Griekse vragskip Jacaranda het op 18 September 1971 suidwes van Kobonqabapunt, noord van die mond van die Qholorharivier en effens noordoos van Keimond in Galekaland (Oos-Kaap) vergaan. Tydens 'n stormwind het die leë skip enjinprobleme ondervind. Twee ankers kon die skip van 1 591 ton nie teenhou nie. Die wrak is 'n toeristiese besienswaardigheid aan die kus van die Transkei.
Aleksei Petrowitsj, tsarewitsj van Rusland
Selfbannelingskap
Onmiddellik ná hul terugkeer van Finland af het Pieter die Grote Aleksei na Staraja Roessa en die Ladogameer gestuur om toesig te hou oor die bou van skepe. Dit was die laaste kommissie van Aleksei omdat sy pa ontevrede met sy prestasie en sy gebrek aan entoesiasme was. Charlotte is op 11 Oktober 1715 dood nadat sy die lewe aan hul seun, Pieter, geskenk het. Op die dag van die begrafnis het Pieter vir Aleksei ’n streng brief gestuur waarin hy hom gevra het om te begin belangstel in staatsake en gedreig het om hom te onterf. Aleksei het in sy antwoord aangebied om afstand van die troon te doen ten gunste van sy babaseun. Pieter het ingestem, maar op voorwaarde dat Aleksei ’n monnik word sodat hy nie ’n bedreiging vir die troon inhou nie.
17de Golden Globe-toekenningsaand
Wenners en benoemdes
Ben-Hur
Aleksei Petrowitsj, tsarewitsj van Rusland
Selfbannelingskap
Terwyl Aleksei besluit het wat om te doen, het sy pa op 26 Augustus 1716 van oorsee aan hom geskryf en gesê as hy tsarewitsj wil bly, moet hy dadelik by hom en die weermag aansluit. Aleksei het besluit om eerder saam met Afrosinia na Wene te vlug en het daar die beskerming van sy swaer, keiser Karel VI van die Heilige Romeinse Ryk gevra. Uit ’n brief van die keiser aan George I van Groot-Brittanje waarin hy sy raad vra, blyk die keiser het simpatie met Aleksei gehad en vermoed Pieter het moordgedagtes jeens sy seun.
Pieter het beledig gevoel. Die vlug van die tsarewitsj na ’n ander land was ’n skandaal en hy moes tot elke prys na Rusland teruggebring word. Dié moeilike taak is oorgelaat aan graaf Pieter Tolstoi, sy mees geslepe en gewetenlose dienaar.
duimnael|regs|280px|Pieter I ondervra Aleksei tsarewitsj Aleksei Petrowitsj by Peterhof, ’n historiese skildery deur Nikolai Ge, 1871, Tretjakof-galery, Moskou.
Terugkeer
Aleksei was bereid om terug te keer op voorwaarde dat sy pa plegtig sweer hy sou hom nie straf nie, maar as ’n seun koester en hom toelaat om met Afrosinia te trou en ’n rustige lewe te lei.
Op 31 Januarie 1718 het die tsarewitsj in Moskou aangekom. Pieter het toe reeds besluit om ’n inkwisisie te hou. Op 18 Februarie is ’n "bekentenis" uit Aleksei gekry wat die meeste van sy vriende impliseer en daarna het hy in die openbaar afstand van die troon gedoen ten gunste van sy seun. ’n Wrede terreurveldtog het gevolg waarin die gewese tsarina, Ewdokia, uit haar klooster gesleep en in die openbaar verhoor is vir beweerde owerspel. Almal wat Aleksei op die een of ander manier bevriend het, is met pale deurboor of op die wiel gebreek terwyl hul vlees met rooiwarm tange geskeur of hul kaal rûe of voete stadig oor brandende kole gerooster is. Dit is alles gedoen om die reaksionêre te terroriseer en die tsarewitsj te isoleer.
In April 1718 is nog bekentenisse uit en oor Aleksei verkry. Dit sluit die woorde van Afrosinia in nadat sy ’n staatsgetuie geword het. Volgens haar met Aleksei vir haar gesê:
"'Ek sal die ou burgers terugbring en vir my nuwes kies volgens my wil; wanneer ek die heerser word, sal ek in Moskou woon en Sint Petersburg verlaat sodat dit net nog ’n dorp is; ek sal nie skepe uitstuur nie; ek sal net vir verdediging troepe aanhou en teen niemand oorlog maak nie; ek sal tevrede wees met die ou grondgebiede. In die winter sal ek in Moskou woon en in die somer in Jaroslawl.'"
17de Golden Globe-toekenningsaand
Wenners en benoemdes
Komedie: Some Like It Hot
Musiekspel: Porgy and Bess
Aleksei Petrowitsj, tsarewitsj van Rusland
Terugkeer
Die kerkhoofde het onder meer verklaar Aleksei "het sy steun aan mense toegesê wat die antieke gebruike voorstaan en het met minagting gepraat van die nuwe gebruike wat sy pa ingestel het". Hulle het gereken dis ’n siviele saak en nie ’n kerklike een nie, en het die finale besluit aan die tsaar oorgelaat. Op 24 Junie het die senatore en die hof se landdroste Aleksei skuldig bevind en ter dood veroordeel. Maar Pieter was so desperaat om ’n sameswering te ontdek dat Aleksei se marteling en ondervraging voortgeduur het.
Op 19 Junie het die verswakte tsarewitsj 25 houe met die knoet gekry en op die 24ste nog 15. Op 26 Junie is Aleksei in die Fort van Petrus en Paulus in Sint Petersburg dood, twee dae nadat hy die doodstraf opgelê is omdat hy rebellie teen sy pa aangehits het en gehoop het op die samewerking van die gewone burgers en die gewapende ingryping van sy swaer, die Romeinse keiser.
17de Golden Globe-toekenningsaand
Wenners en benoemdes
Anthony Franciosa – Career
Jack Lemmon – Some Like It Hot
Elizabeth Taylor – Suddenly, Last Summer
Marilyn Monroe – Some Like It Hot
Stephen Boyd – Ben-Hur
Slowakye
Mere
Štrbské pleso is 'n bergmeer in die Hoë Tatra wat deur gletsersmeltwater gevorm is en net soos die Oravadam tot 'n gewilde toeristeoord ontwikkel het. Die meer is 1 346 m bo seevlak geleë, met 'n oppervlak van byna 20 hektaar en 'n maksimale diepte van 20 meter. Die meer is op 'n gemiddeld van 155 dae per jaar met ys bedek, en daar is geen natuurlike bogrondse wateraf- of -toevloei nie.
17de Golden Globe-toekenningsaand
Wenners en benoemdes
Susan Kohner – Imitation of Life
On the Beach – Ernest Gold
Slowakye
Etniese groepe
Slowakye se bevolking het sedert onafhanklikwording op sowat 5,4 miljoen gestagneer. Met 'n gemiddelde ouderdom van 35,5 jaar behoort Slowakye tot die jonger lande in Europa.
In die laaste sensus van 2011 het 106 000 inwoners hulself as etniese Roma beskryf. Volgens meer realistiese beramings is daar egter tussen 300 000 en 'n halfmiljoen Roma in Slowakye. Hulle is veral in die ooste van die land as gevolg van hul relatief lae opleidingsvlakke, hoë werkloosheid en die gebrek aan integrasie in die Slowaakse samelewing aan diskriminasie blootgestel.
Godsdiens
Volgens die sensus van 2001 is 68,9 persent van die bevolking Rooms-Katolieke, 12,9 persent ongebondes, 6,9 persent Lutherane (Augsburgse Kerk), 4,09 persent Grieks-Katolieke, 2,04 persent Gereformeerdes, 1,24 persent Jode en 0,94 persent Oosters-Ortodokses. Die Joodse bevolking, wat tans op sowat 2 300 beraam word, het skerp gedaal in vergelyking met die 120 000 mense voor die Tweede Wêreldoorlog. Daar is ook minderhede van onder meer 5 000 Moslems.
Taal
Slowaaks, wat deel uitmaak van die Wes-Slawiese taalfamilie, is die amptelike taal van Slowakye. Hongaars word veral in die suide gepraat en word, net soos Tsjeggies, Bulgaars, Kroaties, Duits, Pools, Romani, Rusyn en Oekraïens amptelik as minderheidstaal erken. Nedersettings, waar 'n nie-Slowaakse minderheid in twee of meer sensusse 'n aandeel van ten minste 20 persent van die totale bevolking bereik, kwalifiseer vir die status van "nedersettings met 'n minderheid". Hier word die betrokke taal of tale naas Slowaaks as ampstaal gebruik, terwyl ook inskripsies op openbare geboue twee- of meertalig is. Ondanks die teenkanting van opposisiepartye is die minimum-persentasie Slowaakssprekendes vir die status van "nedersetting met minderhede" in 'n wet van 2011 verlaag tot 15 persent.
Verstedeliking
Alhoewel Slowakye sedert die negentigerjare van die 20ste eeu tot 'n moderne Europese ekonomie ontwikkel het, beskik dit nogtans oor 'n aansienlike plattelandse bevolking. Sowat 45 persent van die Slowake woon in nedersettings met minder as 5 000 inwoners, en 14 persent in dorpe met minder as 1 000 inwoners.
Voor die 5de eeu
Die Romeinse Ryk het in die loop van sy uitbreiding na Sentraal-Europa vanaf die jaar 6 n.C. 'n aantal militêre voorposte langs die Donau opgerig. In die tydperk tussen 20 en 50 het 'n Germaanse volk, die Quadi, die sogenaamde Koninkryk van Vannius in die westelike en sentrale gebiede van die huidige Slowakye bewoon.
Sedert omtrent 450 n.C. is die gebied van die huidige Slowakye deur Kelte bewoon, wat in Bratislava en Liptov magtige oppida (versterkte dorpe) opgerig het. Silwermunte met die name van Keltiese konings verteenwoordig die oudste bekende gebruik van 'n alfabet in die gebied.
Slawiese state
Die Slawiese bevolking het hulle in die 5de eeu in die gebied gevestig. Wes-Slowakye was in die 7de eeu die sentrum van Samo se Ryk. 'n Proto-Slawiese staat, wat as die Vorstedom van Nitra bekend gestaan het, het in die 8ste eeu ontwikkel, en sy heerser Pribina het in 828 die eerste Christelike kerk in Slowakye gewy. Saam met die aangrensende Morawië het die vorstedom sedert 833 die hartland van die Groot Morawiese Ryk gevorm. Hierdie (Proto-)Slowaakse ryk het die hoogtepunt van sy mag en kulturele ontwikkeling tydens die heerskappy van Vors Rastislav met die aankoms van die Slawiese sendelinge en heiliges Cyrillus en Methodius in 863 bereik. Koning Swatopluk I het die ryk se magsgebied uitgebrei.
Koninkryk Hongarye
Ná die ontbinding van die Groot Morawiese Ryk in die vroeë 10de eeu het die Hongare die gebied van die huidige Slowakye geleidelik begin beset. Nogtans het Slowakye weens die hoë peil van sy ekonomiese en kulturele ontwikkeling steeds 'n belangrike posisie in hierdie nuwe staat gehandhaaf. Dit is byna twee eeue lank as die outonome Vorstedom van Nitra binne die Hongaarse staatsverband geregeer. Slowaakse nedersettings het na die noordelike helfte van die huidige Hongarye uitgebrei, terwyl Hongaarse setlaars hulle in die suidelike deel van Slowakye gevestig het. Die etniese samestelling het met die aankoms van die Karpatiese Duitsers (sedert die 13de eeu), die Vlachs (sedert die 14de eeu) en Jode nog komplekser geword.
Die Mongole-inval van die jaar 1241 en 'n hongersnood, wat daarop gevolg het, het tot 'n dramatiese verlies van menselewens gelei. Desondanks was die Middeleeuse Slowakye veral gekenmerk deur 'n aantal groeiende stede, die oprigting van talle steenkastele en die ontwikkeling van 'n eie kunslewe. Matthias Corvinus het in 1467 die eerste Slowaakse universiteit in Bratislava gestig, wat egter net 'n kortstondige instelling geblyk te wees het.
Met die uitbreiding van die Ottomaanse Ryk na die huidige Hongarye en die besetting van die stad Boeda in die vroeë 16de eeu, het die magsentrum van die Koninkryk van Hongarye, wat nou as die Koninklike Hongarye bekend gestaan het, na Slowakye begin verskuif, en Bratislava, wat destyds ook Pressburg, Pressporek, Posonium of Posony genoem is, het in 1536 die hoofstad van die Koninklike Hongarye geword.
Die Ottomaanse Oorloë en opstande teen die Habsburgse monargie het egter ook tot grootskaalse verwoestings van veral plattelandse gebiede gelei. Met die Turkse terugtog uit Hongarye in die 18de eeu het ook Slowakye se invloed binne die koninkryk geleidelik afgeneem, alhoewel Bratislava sy posisie as Hongaarse hoofstad tot by die jaar 1848 kon handhaaf. Die regeringsetel is toe na Boedapest verskuif.
Tydens die rewolusie in die Habsburgse gebiede in die jare 1848 en 1849 het die Slowake die kant van die Oostenrykse keiser gekies, veral met die hoop op 'n afskeiding van die Hongaarse deel van die ryk. Uiteindelik het hierdie pogings egter gefaal. In die tydperk van die Oostenryks-Hongaarse Ryk het die Slowake tussen 1867 en 1918 onder toenemende druk van Hongarisering gekom. Die Hongaarse regering het onder meer Slowakye se drie hoërskole en die Matica slovenská in die jare 1874 en 1875 gesluit.
Die 20ste eeu
Slowakye het in 1918 by die geweste Boheme en die aangrensende Morawië aangesluit om die nuwe onafhanklike staat Tsjeggo-Slowakye te vorm. Die provisionele Hongaarse Sowjetrepubliek het die chaos, wat ná die ontbinding van die Keiserryk van Oostenryk-Hongarye geheers het, benut om Slowakye in 1919 aan te val. Sowat 'n derde van die land het tydelik die Slowaakse Sowjetrepubliek geword.
In die tydperk tussen die Eerste en Tweede Wêreldoorlog is die demokratiese en welvarende Republiek Tsjeggo-Slowakye voortdurend deur die revisionistiese regerings van Duitsland en Hongarye bedreig. Die staat is uiteindelik met die Ooreenkoms van München in die jaar 1938 opgedeel; Slowakye het destyds 'n onafhanklike staat onder die leierskap van president Jozef Tiso geword en nou bande met Nazi-Duitsland gehandhaaf. Die anti-Nazi-weerstandsbeweging het in 1944 'n gewapende stryd, wat as die Nasionale Slowaakse Opstand bekend staan, begin.
Die einde van die Kommunistiese bewind in Tsjeggo-Slowakye in die sogenaamde fluweelrewolusie van die jaar 1989 het weer tot die verdeling van die land gelei. Op 1 Januarie 1993 het Tsjeggië en Slowakye weer aparte en onafhanklike state geword – 'n gebeurtenis wat indertyd ook die "fluweelskeiding" genoem is. Slowakye het egter binne die Visegrad-Groep steeds nou bande met Tsjeggië en ander Sentraal-Europese lande gehandhaaf. Op 29 Maart 2004 het Slowakye by die Noord-Atlantiese Verdragsorganisasie (NAVO) en enkele weke later op 1 Mei ook by die Europese Unie aangesluit. Op 1 Januarie 2009 is die Euro as geldeenheid ingevoer.
Onafhanklikwording
Die Slowaakse Republiek is, naas die Tsjeggiese Republiek, een van die twee opvolgerstate van Tsjeggo-Slowakye.
Kort ná die sogenaamde Fluweelrewolusie in 1989 en die eerste vrye verkiesings in die Slowaakse deel van die Tsjeggiese en Slowaakse Federatiewe Republiek (ČSFR) het diegene politieke strominge in Slowakye die opperhand gekry wat hulle ten gunste van 'n meer outonome status binne die bestek van die politieke federasie uitgespreek het. Alhoewel 'n meerderheid van die bevolking in albei landsdele teen die opsegging van die politieke unie tussen Tsjeggië en Slowakye gekant was, was die skeidingsproses in die somer van 1992 reeds onomkeerbaar. Dit was veral die Slowaakse eerste minister Mečiar wat as kampvegter vir die onafhanklikwording van Slowakye opgetree het.
Die regerings van albei deelstate het ooreengekom om die ontbinding van die federasie as die enigste oplossing vir die politieke krisis in die ČSFR voor te stel. Die Slowaakse Republiek is op 1 Januarie 1993 geproklameer.
Regeringsvorm
Die Slowaakse Republiek is 'n parlementêre en grondwetlike demokrasie met 'n eenkamerstelsel. Die 150 afgevaardigdes in die parlement, die Slowaakse Nasionale Raad, word vir 'n periode van vier jaar verkies.
Die staatspresident dien as staatshoof met wye bevoegdhede en opperbevelhebber van die gewapende magte. Hy word sedert 1999 vir 'n ampstermyn van vyf jaar regstreeks deur die volk verkies en benoem die eerste minister, regeringslede en die voorsitter van Slowakye se konstitusionele hof asook die rektore en professore van universiteite en ander tersiêre onderwysinstellings. Slegs indien hy enige politieke skade vir die Slowaakse politieke stelsel of die territoriale integriteit van die land berokken, mag die president met 'n drie-vyfdes-meerderheid in die parlement uit sy amp ontslaan word.
Die huidige president, Zuzana Čaputová, het die ampseed in 2019 afgelê. Sedert Mei 2023 dien Ľudovít Ódor as eerste minister van Slowakye.
Administratiewe streke
In 1996 is Slowakye vir administratiewe doeleindes in agt selfregerende streke (Slowaaks: samosprávny kraj) ingedeel wat na hulle hoofstede genoem is – Bratislava, Trnava, Trenčín, Nitra, Zilina, Banská Bistrica, Prešov en Košice.
Voor 1918, toe 'n selfstandige Tsjeggo-Slowaakse republiek gevorm is, was daar in die gebied van Slowakye 20 (oorspronklik 21) graafskappe van die Koninkryk Hongarye waarvan sommige ook buite die Slowaakse taalgebied gestrek het. Hierdie provinsies het in Hongaars as Vármegye of "kasteelgraafskappe" bekend gestaan aangesien hulle gewoonlik na die plaaslike hoofkasteel genoem is. Lede van die adellike families, wat hierdie kastele bewoon het, het dikwels self as afgevaardigdes in die parlement gedien.
Ekonomiese struktuur
Slowakye is 'n hoogs geïndustrialiseerde land met 'n sterk uitvoergerigte ekonomie.
In die tydperk van Tsjeggo-Slowakye was die energie-intensiewe metaal- en chemiese nywerhede, die wapenbedryf en kragopwekking sedert die 1950's die steunpilare van die Slowaakse ekonomie. Slowakye was een van die vernaamste wapenverskaffers van die Warskouverdragstate. Sowat sestig persent van die ondernemings, wat by die metaalverwerkende sektor gereken is, was in werklikheid wapenvervaardigers.
Met die politieke veranderings van die jaar 1989 het hierdie prentjie begin verander, en veral die dienstesektor het sindsdien sterk groei getoon, terwyl swaar nywerhede in 'n krisis gedompel het. Die nywerheidsektor se bydrae tot die bruto binnelandse produk (BBP) het van 61 persent in die jaar 1991 tot 24,3 persent in 2003 gedaal. Danksy grootskaalse beleggings het hierdie sektor egter weer 'n opswaai beleef, en sy bydrae tot die BBP beloop tans weer sowat 35 persent (met insluiting van die boubedryf). Die dienste- en landbousektor dra respektiewelik meer as 60 en drie persent tot die BBP by.
Danksy die stigting van talle klein privaat ondernemings het die dienstesektor se bydrae tussen 1991 en 2011 byna verdubbel van 33 tot 61,5 persent. Die primêre sektor het 2,1 persent tot die BBP bygedra.
Tans vorm die motorbedryf die basis van Slowakye se industriële sektor, en internasionale vervaardigers met fabrieke in die land sluit Volkswagen, Groupe PSA en Hyundai/Kia in. Land Rover Jaguar sal eweneens 'n aanleg in Slowakye vestig. Die motorbedryf, wat voertuie vir die nasionale en wêreldmark produseer en in 2012 'n rekordgroei van 43,7 persent beleef het, het in 2015 vir die eerste keer meer as een miljoen voertuie vervaardig. Dit is die hoogste per capita-voertuigproduksie ter wêreld.
Ekonomiese transformasie
Slowakye het 'n oorwegend suksesvolle oorgang van 'n sentraal-beplande na 'n mark- en uitvoergerigte ekonomie gemaak, en die regering het al in 2001 goed met sy omvattende program van makroekonomiese stabilisering en strukturele hervormings gevorder. Groot dele van die voormalige staatsekonomie is reeds geprivatiseer, en buitelandse beleggings het duidelik gegroei. Die bankesektor word nou deur buitelandse ondernemings beheer. Volgens die Heritage Foundation se Ekonomiese Vryheidsindeks vir 2019 (2019 Index of Economic Freedom) word Slowakye as die 32ste vrye van Europa se 44 ekonomieë geranglys – laer as die gemiddelde vir Europa, maar bo die wêreldgemiddelde.
Die Heritage Foundation verwys na wydverspreide korrupsie en 'n swak juridiese stelsel wat bowendien as ondoeltreffend en kwesbaar vir politieke inmenging beskryf word. As rede hiervoor word die politieke instabiliteit genoem wat Slowaakse instellings ná sy skeiding van die Tsjeggiese Republiek nadelig geraak het. Voortgesette transformasie en ekonomiese herstrukturering word aanbeveel sodat die land sy beskikbare mannekragbronne in hooggeskoolde beroepe effektief kan benut. Hervormings, wat die gehalte van openbare dienslewering sou kon verbeter het, is tot dusver deur politici belemmer.
Die Slowaakse ekonomie was nogtans tussen 2004 (toe die land tot die Europese Unie toegetree het) en 2015 die mees dinamiese van alle EU-lidlande met 'n gemiddelde jaarlikse groeikoers van die binnelandse bruto produk van vier persent. Slowakye se ekonomie het sodoende binne 'n dekade verdubbel. Bratislava is naas die Tsjeggiese hoofstad Praag die welvarendste gebied van die EU se nuwe lidstate in Oos-Europa, en sy gewildheid bedreig selfs die Oostenrykse hoofstad Wene se status as die belangrikste hoofkwartier vir ondernemings wat sake op die Oos-Europese markte doen.