cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Engelenburghuis
In Oktober 2012 plaas die Akademie dié huis in die mark teen R7 miljoen. Uit besonderhede verstrek in Die Burger van 3 November 2012 blyk dit die huis beslaan 352 m² en die erf 1 500 m². Dit bestaan, ná die vergrotings van 1922, 1953 en 1999, uit drie portale, 'n ontvangs, vyf kantore, 'n kombuis, wynkelder, pakkamer en drie toilette. Die museumvleuel bestaan uit vier ruim vertrekke met houtvloere. Verder is daar 'n keldervlak, parkeerafdak vir ses voertuie en nog 'n pakkamer. Die artikel in Die Burger verstrek nie die rede vir die verkoop nie.
Gereformeerde kerk Burgersdorp
Die Gereformeerde kerk Burgersdorp is die oudste gemeente van die Gereformeerde Kerke in Suid-Afrika in die destydse Kaapprovinsie. Dit is op 21 Januarie 1860 gestig, sowat 11 maande ná die Kerk se stigting op Rustenburg op 11 Februarie 1859.
Burgersdorp was dekades lank die grootste Gereformeerde kerk in die Kaapkolonie en omdat die dorp van 1869 tot einde 1904 die Kerk se Teologiese Skool gehuisves het, ook die belangrikste. In 1872, toe daar nog net 10 gemeentes in die Boererepublieke en sewe in die Kolonie was, het Burgersdorp 'n lidmaattal van 989 gehad, vergeleke met Reddersburg in die Oranje-Vrystaat se 714. Vir daardie jaar het geen Transvaalse kerk statistieke na die Almanak ingestuur nie. Van die nege gemeentes wat wel statistieke verskaf het, was Middelburg, Kaap die derde grootste met 537 lidmate en Colesberg vierde met 225 lidmate. In die loop van 1872 is die ander gemeente in die Kolonie wat bestem was om 'n groot rol te speel danksy sy bemoeienis met die Gereformeerde en Christelik-nasionale onderwys, Steynsburg, van Burgersdorp afgestig.
Twintig jaar later, in die Almanak van 1892, het Burgersdorp 1 769 siele en 777 lidmate gehad (eerste in die Kolonie) en Steynsburg 840 en 417 (derde naas Middelburg). Die grootste Transvaalse kerk in daardie jaar was Rustenburg met 2 245 siele en 988 lidmate en die grootste in die Vrystaat Reddersburg met 1 284 en 575 onderskeidelik. Die verskuiwing van die Teologiese Skool begin 1905 na Potchefstroom het net 'n geringe uitwerking op die Burgersdorpse gemeente gehad, want in die Almanak van 1907 word dié kerk se sieletal nog as 1 221 en sy lidmaattal as 671 aangegee, vergeleke met Potchefstroom se 1 175 en 570 onderskeidelik. In die loop van die 20ste eeu het die verstedeliking van lidmate Burgersdorp se sieletal verminder tot 729 in 1931 en sy lidmaattal tot 460, en in 1960 tot 686 en 481 onderskeidelik. In 1998 was dit 290 en 210 en in 2002 229 en 170. Intussen het uit die Teologiese Skool op Potchefstroom 'n universiteit, die PU vir CHO, ontwikkel en het dié dorp mettertyd een van die grootste Gereformeerde sentrums geword. Die gemeentes op die dorp se sieletal het toegeneem van 1 811 in 1960 tot 3 322 in 1998, afgeneem tot 3 049 in 2002 en verder tot 2 945 in 2015.
Agtergrond
Dit spreek amper vanself dat dit wat aan die begin van 1859 in die Zuid-Afrikaansche Republiek gebeur het toe ds. Dirk Postma die eerste Gereformeerde kerk op Rustenburg gestig het, ook weerklank sou vind in ander dele van die land, veral onder die geesverwante van die mense wat daar tot kerkstigting oorgegaan het. So het Stefanus J. Kruger van Rustenburg aan sy familie in die Kaapkolonie geskryf: "Ons het 'n kerk gevind waarin ons die Here kan dien volgens sy Woord. O! hoe heerlik is dit, wat 'n vreugde is dit. Daar het 'n leraar uit Holland gekom. Nou het ons ons wens eenmaal verkry." Hierdie soort berigte is nie net met vreugde in die hart verneem nie, maar hulle het tot aksie aangevuur, want toe ds. Postma in Mei 1859 in die Vrystaat was vir die stigting van 'n gemeente in die buurt van Bloemfontein, is hy uitgenooi deur lidmate van die Nederduitse Gereformeerde Kerk van Burgersdorp om ook daarheen te kom en kerk te hou.
Hierdie uitnodiging het ds. Postma aanvaar en hy is van die Vrystaat af saam na die Kaapkolonie. Aangesien die kerkgebou op Burgersdorp nie vir die geleentheid verkry kon word nie, is diens bestel op die plaas van 'n sekere broeder Andries Kruger op die plaas Rietpoort (tydens die eeufees van Burgersdorp se kerk nog in besit van die Kruger-familie). Hier het baie mense die diens bygewoon en die predikant ontmoet. Daarna het ds. Postma ook kerk gehou by 'n sekere broeder Douw Venter. En nadat hulle hom hoor preek het, was daar vreugde in die hart van baie. Ds. Postma het by hierdie geleentheid gepreek oor Romeine 9:21: "Of het die pottebakker nie mag oor die klei, om uit dieselfde klomp die een voorwerp tot eer en die ander tot oneer te maak nie?" (Volgens die Statebybel: "Of heeft de pottenbakker geen macht over het leem, om uit denzelfden klomp te maken, het ene vat ter ere, en het andere ter onere?".
H.P. van Coller
Hennie van Coller (24 Maart 1949 - ) is professor in Afrikaans aan die Universiteit van die Vrystaat. Hy is ’n letterkundige en redakteur van die breed opgesette Afrikaanse literatuurgeskiedenis “Perspektief en profiel”, asook gepubliseerde digter.
Herkoms en vroeë lewe
Hendrik Petrus (Hennie) van Coller is op 24 Maart 1949 in Pretoria gebore as seun van Hendrik en Elizabeth van Coller. Hy matrikuleer in 1966 aan die Hoërskool Florida.
Gereformeerde kerk Burgersdorp
Gemeentestigting
Tydens hierdie eerste besoek van ds. Postma aan die Kaapkolonie het hy net kennisgemaak met die mense. Ná sy vertrek na Transvaal het die mense egter onder mekaar die moontlikheid bespreek om hom weer uit te nooi na Burgersdorp. Dit kon eers die volgende jaar gebeur. Van hierdie gebeurtenis is daar 'n relaas opgeneem in die notuleboek van die kerkraad van Burgersdorp: "In die maand Januarie 1860 is die weleerw. herder en leraar D. Postma deur die broeders vanuit die Vrystaat hierheen gebring en 'n talryke kommissie van ouderlinge en diakens van die gemeentes uit die Staat en uit die Suid-Afrikaanse Republiek het sy eerw. vergesel. Die menigte wat belangstellend vir daardie doel uit verskeie distrikte saamgekom het, het vergader op die plaas van die heer H. Coetzee, Roosterhoek, in die distrik Burgersdorp. Nadat een en andermaal met gebede en smekinge vergader is en hulle van weerskante mekaar goed begryp het, is hier 'n Gereformeerde gemeente gestig en naderhand het daar nog meer ander persone aangesluit, sodat die gemeente by die vertrek van ds. Postma, wat ses weke onder hulle verkeer het, meer as 600 lidmate getel het. Ouderlinge en diakens is deur die gemeente verkies en op gereformeerde wyse aangestel."
H.P. van Coller
Opleiding
Aan die Universiteit van die Witwatersrand behaal hy in 1969 die B.A.-graad in Regte en in 1970 die B.A. Honneurs-graad met lof. Hierna studeer hy verder aan die Randse Afrikaanse Universiteit waar hy in 1973 die M.A.-graad verwerf met ’n verhandeling oor Die nasionale element in die skeppende werk van N.P. van Wyk Louw. Tussen 1973 en 1975 studeer hy onder professor D.W. Fokkema vir die Doktoraal in Algemene Literatuurwetenskap en Nederlandse Letterkunde aan die Rijksuniversiteit van Utrecht in Nederland en behaal die Drs. Litt. et Phil.-graad. Sy hoofrigting is Comparistiek en sy byvakke is Theoretische Literatuurwetenschap en Nederlandse Letteren. Hierna promoveer hy in 1981 (D.Litt.-graad) aan die Randse Afrikaanse Universiteit met ’n proefskrif oor Etienne Leroux as siklusbouer. Hy doen ook in 1980–81 navorsing aan die Rijksuniversiteit van Utrecht. Vir sy studies word verskeie beurse aan hom toegeken, onder meer deur die Raad vir Geesteswetenskaplike Navorsing in 1969 vir sy honneurs studies, in 1970–71 vir sy meestersgraad studies, in 1973–75 vir sy doktorale studies, in 1979–80 vir sy proefskrif en in 1980–81 vir sy post-doktorale navorsing. Die Nederlands-Zuidafrikaanse Vereniging ken beurse aan hom toe in 1974–75 en 1980–81 vir navorsing in Utrecht, terwyl hy in 1971–72 die Seba-Cuylerbeurs van die Randse Afrikaanse Universiteit verwerf. Hy is op 18 Desember 1971 getroud met Elizabeth Magdalena van der Straaten en die egpaar het drie dogters, onder wie Karlien en Helena.
Gereformeerde kerk Burgersdorp
Gemeentestigting
In die notule van die eerste kerkraadsvergadering is geen motivering van hierdie stap nie, maar voor in die eerste notuleboek van die kerkraad is 'n geskiedkundige oorsig van die worsteling met die Nederduitse Gereformeerde Kerk voor die Gereformeerde kerk op Burgersdorp gestig is. Dit lui onder meer: "Reeds baie jare was talle lidmate van die Nederduitse Gereformeerde Kerk van die Kaapkolonie beswaard oor verskillende sake wat van tyd tot tyd in die kerk ingevoer is en wat afgewyk het van die eenvoudigheid van die Bybelleer en diens waaraan hulle hul bepaald en uitsluitend wou hou. En onder die dinge wat hulle beswaar het, het die invoering van die Evangeliese gesange nie die geringste plek beklee nie. Daarby die heerskappyvoering oor hulle gewete na menslike willekeur van kerklike weë. Lank het die beswaardes uitgesien na 'n gunstige wending en selfs pogings in dié rigting aangewend, maar hulle is daarin nie gehoor nie, veel liewer geminag en verdruk aangesien hulle beskou is as 'n groepie bekrompe misnoegdes. Hulle het wel iets gehoor van die Christelik Afgeskeie Gereformeerde Kerk in Nederland sodat hulle begeerte na die kerk opgewek was, maar as hulle hul leraars, wat ook in Nederland studeer het, daarna gevra het, dan het hulle die waarheid dienaangaande so veel moontlik verberg en wat hulle daarvan gesê het, was deurgaans 'n ongunstige voorstelling van genoemde kerk.
"So het hulle in die donker en twyfelmoedigheid gebly terwyl hulle tog gedors het na beter inligting aangaande die kerk en na uitkoms. Eindelik daag in die jaar 1858 'n enige ligstraal op vanuit Nederland: Uit openbare blaaie is verneem dat die Christelik Afgeskeie Gereformeerde Kerk in Nederland 'n leraar uit sy midde afgevaardig het na die Suid-Afrikaanse Republiek, naamlik ds. D. Postma."
H.P. van Coller
Loopbaan in die akademie
Tussen 1970 en 1972 werk hy as wetenskaplike assistent aan die Universiteit van die Witwatersrand en word dan in 1973 lektor in Afrikaans aan die Universiteit van Natal in Durban. Hy onderbreek sy loopbaan om verder te studeer in Nederland en word dan met sy terugkeer in 1976 lektor in Nederlands aan die Universiteit van Natal in Pietermaritzburg, ’n posisie wat hy tot aan die einde van 1978 beklee. In 1979 word hy senior lektor in die Departement Afrikaans-Nederlands aan die Universiteit van die Oranje-Vrystaat in Bloemfontein, in 1984 word hy bevorder tot professor, in 1988 tot departementshoof en in 1997 tot professor met spesiale meriete as hoof van die departement Afrikaans-Nederlands, Duits en Frans. Binne die universiteit is hy vir etlike jare lid van die Fakulteitskomitee en Navorsingskomitee van die Fakulteit Lettere, lei enkele ad hoc-komitees soos die taalkomitee, is lid van die universiteit se navorsingskomitee, eregraadkomitee, komitee vir kwaliteitsversekering en die Uitvoerende Bestuur. By drie geleenthede is hy gasprofessor aan die Katholieke Universiteit van Leuven en hy tree ook as gasprofessor op by verskeie ander buitelandse universiteite, waaronder ’n maand aan die Rijksuniversiteit van Groningen.
Gereformeerde kerk Burgersdorp
Gemeentestigting
Die eerste voorlopige kerkraadsvergadering is op 21 Januarie 1860 (die stigtingsdatum van Burgersdorp se gemeente, die eerste Gereformeerde kerk in die Kaapkolonie) gehou en op hierdie vergadering was, benewens ds. Postma en die kerkraadslede van Burgersdorp, ook teenwoordig oudl. Ph. Snyman, verteenwoordiger van die ZAR, en die volgende kerkraadslede van die Vrystaat: ouderlinge J.J. Venter en M.A. van der Walt en diakens R. van der Walt en D.J. Coetzee. Die name van die kerkraadslede van die gemeente was: ouderlinge Michiel Andries Pretorius, Jacobus Stephanus Kruger, Hendrik Johannes Jacob Kruger en Nicolaas Kruger; diakens Hendrik Bernardus Kruger, Willem Jacobus van Biljon, Gerrit Hendrik Jacobus Kruger en Philippus Christoffel Snyman.
Op hierdie eerste kerkraadsvergadering is belangrike besluite geneem in verband met die organisasie van die gemeente. 1. Die kerkorde wat gebruik moes word: Die kerkorde wat reeds in die ZAR en in die Oranje-Vrystaat aangeneem is, is op verlange van die kerkraad aan die gemeente van artikel tot artikel voorgelees en oorweeg saam met die formuliere van ondertekening en sonder verandering aangeneem, ook vir die Gereformeerde Kerk in die Kaapkolonie. 2. Diensreëling: In verband met die stigting van die gemeente op die dag van die Here is besluit dat onder teenswoordige omstandighede elke ouderling sy bes sal doen om dit op sy beurt waar te neem. 3. Konsulentskap: Die vergadering het ds. Postma gevra om as konsulent van die gemeente op te tree solank as die gemeente nog nie sy eie leraar het nie. Hy het dit aangeneem met die goedkeuring van die bedieningskommissie. 4. Beroeping van 'n predikant vir Burgersdorp: 'n Beroep is uitgebring op ds. J.W. te Bokkel, predikant van die Christelike Afgeskeie Gereformeerde Kerk te Ommen, en die beroepsbrief is deur die ouderlinge en diakens namens die gemeente onderteken, maar daarin is die traktement vir eers onbepaald gelaat, terwyl die bedrag van £200 gestem is vir die bestryding van die koste in verband met sy oorkoms. Die traktement sou bepaal word in oorleg met die leraar as hy teenwoordig is. 5. Noodsaaklike kennisgewings: Die vergadering het verder besluit om kennis te gee van die stigting van die gemeente sowel aan die goewerneur van die Kaapkolonie as aan die magistraat van die distrik. En van die goewerneur is kort daarna 'n brief van erkenning ontvang. Daar is ook besluit om die Nederduitse Gereformeerde kerk van Burgersdorp van die stigting op die hoogte te bring en terselfdertyd 'n volledige lys van die name van die lidmate wat aangesluit het, by te voeg. 6. Interne reëlings vir die gemeente: 'n Scriba vir die kerkraad asook 'n kassier en 'n boekhouer is aangewys.
H.P. van Coller
Betrokkenheid by Afrikaans
Hy is ’n lid van verskeie professionele organisasies, soos die Genootskap Nederland Suid-Afrika (waarvan hy ook as sekretaris optree), die Stichting Neerlandia (waarvan hy bestuurslid is), die Suid-Afrikaanse Akademie vir Wetenskap en Kuns (waarvan hy per geleentheid voorsitter is en op die letterkundekommissie dien), die Afrikaanse Letterkunde-vereniging (waarvan hy vir twee termyne voorsitter is), die Afrikaanse Skrywersgilde, die Raad van die Afrikaanse Taalmuseum en -monument, die National Arts Council, die Suid-Afrikaanse Vereniging vir Neerlandistiek, die International Comparative Literature Association, die African Literature Association, die Maatschappij der Nederlandse Letteren, die Wynproewersgilde en hy is ook hoofbestuurslid van die Afrikaanse Skrywerskring.
Verder dien hy op die redaksie van verskeie tydskrifte soos die S.A. Tydskrif vir letterkunde didaktiek, Journal for literary theory, Tijdschrift voor Nederlands en Afrikaans, Tydskrif vir Geesteswetenskappe en is hy redakteur van Stilet. Per geleentheid dien hy op die keurkomitee vir letterkundige pryse, soos die Louis Luyt-prys, die Rapportryersprys vir Letterkunde, die ATKV-prys vir prosa en die Departement van Nasionale Opvoeding se prosawedstryd. Meermale bespreek hy boeke oor die radioprogram Oor skrywers en boeke en hy lewer ook verskeie openbare lesings oor sy vakgebied. Die rubrieke Goeiemôre en Intrapslag in Volksblad word gereeld deur hom behartig.
Gereformeerde kerk Burgersdorp
Gemeentestigting
Voor ds. Postma terug is na Transvaal, het die kerkraad van Burgersdorp weer vergader, en wel op 24 Februarie 1860. Ook hierdie vergadering het belangrike sake behandel en daaroor besluit, aangesien die konsulent so ver van die gemeente af gewoon het. Op hierdie vergadering was daar ook verteenwoordigers van Middelburg, wat toe blykbaar as 'n deel van die gemeente Burgersdorp beskou is, aangesien die gemeente daar eers later in die jaar tot stand gekom het. Ds. Postma het by die geleentheid mededelinge gedoen aangaande sy rondreis in die kolonie, asook aangaande die inhoud van sy rapport na Nederland oor die verrigtinge tydens die tyd van sy verblyf in die Kaapkolonie. Daarna is beraadslaag oor die oprigting van 'n kerkgebou op Burgersdorp. Die kerkraad het saam met die gemeente hieroor gehandel en eenparig is besluit om 'n boukommissie te benoem wat inmiddels aan die saak aandag kon skenk. Intussen is 'n brief van die Nederduitse Gereformeerde Kerk van Burgersdorp ontvang waarin gevra is dat die stukke wat ds. Postma in die openbaar voorgelees het tydens die stigting, tog aan die kerkraad gestuur word. Hierop het die kerkraad besluit dat die NG kerk met ds. Postma self in verbinding moes tree. Hierna het ds. Postma vertrek na Transvaal en eers in November van daardie jaar kon hy, as konsulent, weer 'n reis onderneem na hierdie gedeelte van die land.
Ds. Postma het ook weer 'n erediens gelei. Nadat broer Hendrik Kruger van die plaas Plankfontein geen ander geskikte plek kon kry nie, is die diens gehou in die pakkamer van die winkel van Otto Pieters. Omdat die NG sendeling Hermann hier onrus gestook het, het die magistraat op versoek van die Gereformeerdes opdrag gegee dat polisiebeamptes beskerming verleen. In die annale staan opgeteken: "Zolang de dienstem dan duurden, stonden de politiedienaren gewapend op de wacht." Dié sendeling het met die stigting van die gemeente die maand vantevore ook kwaad gestook toe hy ds. Postma as 'n "sendeling", pleks van 'n volwaardige predikant, bestempel het. Hy het uit sy pad gegaan om ds. Postma te verkleineer en die Christelike Gereformeerde Kerk van Nederland te beledig.
Eerste ses jaar
Toe die konsulent weer die gemeente in November van daardie jaar besoek, was die bouery reeds sover gevorder dat die hoeksteenlegging kon plaasvind. Op 26 November 1860 was nie net die kerkraad en gemeente byeen nie, maar ook die resident magistraat en vrederegter. Ooreenkomstig die besluit van die kerkraad het ouderling N. Kruger die hoeksteenlegging waargeneem, terwyl ds. Postma by die geleentheid die rede gehou het. Onmiddellik ná die verrigtinge is 'n biduur gehou met die oog op die beroeping van 'n predikant.
Van ds. Te Bokkel is intussen berig ontvang dat hy die roeping nie aanvaar het nie; daarom is weer aandag geskenk aan hierdie belangrike saak. Ná bespreking is besluit om die beroepsbrief wel in te vul en te teken, dog nie 'n naam in te vul nie, maar om die beroepsbrief aan prof. H. de Cock te stuur met 'n behoorlike lasbrief om in naam van hierdie kerkraad 'n predikant te beroep. Waar, by die eerste geleentheid die beroep uitgebring is sonder vermelding van die traktement, is dit nou behoorlik vermeld, naamlik £250 per jaar, met vrye woning; en dat die bedrag vir die vervoer direk gereël sou word met ouderling Van Andel van 's-Hertogenbosch. Aan die konsulent is egter opdrag gegee om aan prof. De Cock te skryf dat hy nog 'n keer moes probeer om ds. Te Bokkel vir die gemeente te kry.
Op hierdie vergadering het die ouderling van Middelburg, Kaap, meegedeel dat daar op Middelburg baie mense gereed was om aan te sluit by die Gereformeerde Kerk en dat die begeerte bestaan om 'n gemeente gestig te kry. Hieroor het die vergadering hom verbly en aan ds. Postma opdrag gegee om daar 'n gemeente te stig, wat hy ook gewillig op hom geneem het. So het hy Middelburg op 1 Desember 1860 as die tweede Gereformeerde kerk in die Kaapkolonie gestig, en Colesberg presies 'n week later op 8 Desember.
H.P. van Coller
Poësie
Hy vertaal Luuk Gruwez se Vlaamse gedigte in Afrikaans as Bandelose gedigte en sommige van hierdie vertalings word opgeneem in Groot verseboek.
In 2008 vereer die Afrikanerbond hom vir sy ongepubliseerde debuutbundel gedigte, Grimlag, waarin hy gedigte in die tradisie van die vernufpoësie skryf. Na verdere verwerking verskyn die digbundel Soom in 2012, waar die titel verwys na die verband tussen die Vrystaat en Lae Lande. Die bundel word in nege onderafdelings verdeel, met ongeveer ’n kwart wat vertalings uit die Nederlandse poësie is. Hierdie bundel is ’n interessante mengsel van nostalgie, vernuf wat soms vervlak tot lawwigheid en intellektuele denke oor kernkwessies, met die sterkste gedigte wat uitmunt met raak sienings en kreatiewe gebruik van die cliché. Die reeks sonnette in die afdeling Diereriem is treffend, met veral Kreef ’n hoogtepunt oor die patetiese pogings van hierdie seedier om sy vyande te verskrik. Treffend is ook die beskrywing in ''Ds. Schoeman'' van die worstelende dominee, wat met fyn aanvoeling vir atmosfeer sonder sentimentaliteit geteken word. Die elegiese verse, jeugherinneringe en knap vertalings uit Nederlands is verder noemenswaardig. Teenoor hierdie gedigte staan die vernuftige en somtyds selfs lawwe gedigte, soos Goddelike oomblik: Leuven. ’n Windjie waai ’n meisie se rok op en almal sien sy dra ’n deurtrekker, met God wat in die wolke knik. Daar is ook ’n aantal gedigte oor wyn. Sy gedig Die digter word opgeneem in die versamelbundel Honderd jaar later.
Gereformeerde kerk Burgersdorp
Eerste ses jaar
Toe die eerwaarde kerkraad op 2 Mei 1861 weer onder voorsitterskap van die konsulent vergader, kon die boukommissie rapporteer dat die kerkgebou sover voltooi was dat die eredienste daarin gehou kon word. Ná bespreking van die rapport is besluit om die eredienste wel in die gebou te hou en dit meteens ook in gebruik te neem. Verder is besluit om die magistraat en die vrederegter vir die geleentheid uit te nooi. Ongelukkig is besonderhede in verband met hierdie funksie is nie in die notule van die kerkraad bewaar nie.
Van Stadenspas
Die Van Stadenspas (ook soms Van Stadensrivierpas) is 'n bergpas oor die ravyn van die Van Stadensrivier in die Oos-Kaap, Suid-Afrika. Die bergpas lê 37 km wes van Port Elizabeth op die R102 na Thornhill en Humansdorp. Die oorspronklike pas dateer uit 1834. Blykbaar is die pas effens verlê in 1867. In 1971 is die Van Stadensrivierbrug oor die rivier gebou en het die pas in onbruik geraak. Tot op daardie stadium het die N2 deur die pas gegaan.
Gereformeerde kerk Burgersdorp
Die opleidingsvraagstuk
Ds. Postma het opdrag van die kerkraad en die gemeente gehad om sodanige voorstel in naam van Burgersdorp op die Sinode te doen, maar of dit presies so geskied het, word nie in die handelinge van die Sinode vermeld nie. Die saak van die oprigting van 'n Teologiese Skool het wel die aandag van die Sinode geniet, maar die Sinode het nie daartoe besluit nie omdat die Kerk nog nie sterk genoeg was nie. Dit was egter maar die begin van hierdie saak, want hoewel die plan van die kerkraad nie deur die Sinode aanvaar is nie, het die kerkraad self dit nie laat vaar nie.
Net op die volgende Algemene Sinode, wat in 1863 gehou is, het die kerkraad weer aan sy afgevaardigdes opdrag gegee om voor te stel dat die Gereformeerde Kerk kragtig sal werk om 'n Teologiese Skool tot stand te bring en as die geldelike sake dit vir die teenswoordige nog nie mag toelaat nie, dat ten minste besluit moes word om gereeld vir die saak te kollekteer. Hierdie gedagte van die kerkraad is deur die Sinode bekragtig. Intussen is gereeld van prof. De Cock verneem dat hy geen sukses kon behaal met die verkryging van 'n predikant vir Burgersdorp nie. Dit het dus meer en meer vir die kerkraad duidelik geword dat daar geen hoop was op uitkoms vanuit Nederland nie.
Die behoefte aan 'n eie opleidingsaksie het dus gaandeweg dringender geword; daarom is op 'n kerk-raadsvergadering gehou op 25 Junie 1864 en waarop ds. Postma ook teenwoordig was, baie ernstig aandag geskenk aan die oprigting van 'n eie skool. Luidens die notule van die vergadering het ds. Postma 'n baie belangrike voorstel insake beter opleiding van predikante voorgedra en hy het hiervoor die steun van sowel die kerkraad as die gemeente verkry. Ds. Postma sou 'n paar weke in die geweste vertoef sodat die voorstel rustig oorweeg kon word. Sy gedagte het hierop neergekom dat die Kerk in die noodtoestand moes trag om ooreenkomstig art. 8 Kerkorde, dit wil sê langs die weg van singuliere gawes, manne toe te rus om as predikante op te tree, aangesien dit nou duidelik was dat die hulp vanuit die buiteland baie twyfelagtig was. Hierdie toerusting moes dan nog maar geskied deur middel van die diensdoende predikante tot tyd en wyl 'n eie Skool opgerig kon word. Hierdie gedagte van ds. Postma het ook die volle steun van ds. Beyer geniet.
Die oorweging van hierdie gedagte van ds. Postma het egter voor sy vertrek na Transvaal 'n wending geneem wat hy blykbaar nooit kon voorsien het nie en ongelukkig ook nie kon steun nie. Toe die kerkraad weer op 15 Julie 1864 byeenkom, is hulle versoek deur die waarnemende konsulent om die name van sekere persone te noem wat moontlik onder art. 8 Kerkorde kon aansoek doen om toelating tot die studie. Die kerkraad het inderdaad twee persone se name genoem, maar op versoek van ds. Postma is toe besluit dat eers gepoog sal word om 'n vergadering van alle kerkrade van die Kaapkolonie te hou en wel op 9 September 1864.
Op 'n Buitengewone Kerkraadsvergadering gehou op 20 Augustus 1864 het die kerkraad onverwags aan ds. Postma 'n beroepsbrief tot professor in die Teologie oorhandig. Dit was vir hom klaarblyklik 'n verrassing, maar hy wou hom nie daaroor uitspreek nie, aangesien daar 'n vergadering van die kerkrade hangende was en daar juis oor die saak van die opleiding gehandel sou word. Op 9 September 1864 het die kerkraad van Burgersdorp tesame met verteenwoordigers van Middelburg, Colesberg, Philipstown en Aliwal-Noord vergader en toe het dit geblyk dat ds. Postma ook van die ander kerkrade elk 'n beroepsbrief tot professor in die Teologie ontvang het.
Die kerkraad van Burgersdorp het die gewigtige saak formeel aan die orde gestel deur sy voorstel aan ds. Postma gedoen hier te herhaal, naamlik dat sy eerwaarde afgesonder moes word om die werk van die opleiding van aanstaande predikante te behartig. Dit is ook deur die kerkraad van Middelburg gedoen. Toe hierdie saak bespreek word, het ds. Postma ook briewe vanuit Transvaal voorgelees, sommige waarvan offisieel en ander partikulier was, maar in almal is gehandel oor hierdie saak. 'n Brief is ook van ds. Beyer voorgelees waaruit geblyk het dat hy van mening was dat die tyd nog nie ryp was vir die daarstelling van 'n algemene Skool van die Kerk nie, maar dat hulle maar moes voortgaan ooreenkomstig die besluit van die laas gehoue Sinode, naamlik dat die diensdoende predikante die voornemende studente in hulle studie moes lei en dat die Sinode die kandidate self sou ondersoek en toelaat al dan nie.
Nadat die gedagtes van die vergadering duidelik aan die lig gekom het, het ds. Postma homself skriftelik verklaar oor die hele aangeleentheid. Uit die stuk wat hy in die vergadering voorgedra het, blyk dit duidelik dat hy hom verbly oor die belangstelling wat in hierdie belangrike saak geopenbaar is, maar dat nie uit die oog verloor moet word nie dat die opleiding van predikante 'n saak is wat deur die Kerk in sy geheel moet behartig word en gevolglik deur die Algemene Sinode daargestel moet word. Wat sy persoon betref het hy onomwonde verklaar, trots die kerkrade van mening was dat hy afgesonder moes word vir die werk van die opleiding van predikante, hy hom hoegenaamd nie bekwaam daartoe beskou nie. Hy het die kerkrade egter versoek om hulle begeerte insake die opleiding van predikante aan die eersvolgende Sinode bekend te maak.
Ds. Postma beroep
Die opdrag van hierdie kerkraad aan prof. De Cock om namens hom op te tree vir die verkryging van 'n predikant vir die gemeente, en gedateer November 1860, was nog altyd van krag. Van tyd tot tyd het prof. De Cock berig gestuur dat hy geen sukses behaal het nie. Op die vergadering van die kerkraad van 12 Februarie 1866 is weer gehandel oor die beroeping van 'n predikant en toe is algemeen besluit om daartoe oor te gaan, sodra berig van prof. De Cock ontvang is. In die brief deur die kerkraad aan prof. De Cock na die laas gehoue vergadering moes ongetwyfeld vermeld gewees het dat hy die beroepery maar moes staak. Volgens die notule van 'n buitengewone vergadering van die kerkraad wat op Reddersburg op 19 Mei 1866 gehou is, het die konsulent gevra of daar berig van prof. De Cock was dat hy berig ontvang het aangaande die staking van die beroep in Nederland. Toe bevestigend geantwoord word is, is besluit om die beroepsbrief, waarin ds. Postma beroep word as predikant van Burgersdorp, formeel in orde te bring. Uit die bewoording van die beroepsbrief wat woordeliks in die notule voorkom, blyk dat ds. Postma nie net beroep word as herder en leraar van die gemeente Burgersdorp nie, maar dat hy ook by hulle die opleiding moes waarneem volgens die verlange van die Sinode. Ds. Postma het hierdie beroep aanvaar en is op 4 Augustus 1866 hier in die amp bevestig. So kon die gemeente Burgersdorp vir die eerste keer ná sy stigting sy eie predikant verwelkom en daarmee sou ook 'n nuwe periode die bestaan van die gemeente begin.
H.P. van Coller
Poësie
Van sy gedigte word in Tydskrif vir Letterkunde gepubliseer.
Kortverhale
Sy kortverhale word gepubliseer in Tydskrif vir Letterkunde en opgeneem in die versamelbundel Liefde loop ver onder redaksie van Jeanette Ferreira en ander versamelbundels soos Die bruid en ander verhale, Soort soek soort, Kort-kort en Lyfspel.
Artikels en resensies
Hy skryf verskeie artikels en resensies vir tydskrifte en koerante, soos Tydskrif vir Letterkunde, Klasgids, Standpunte, Tydskrif vir Geesteswetenskappe, Literator, Die Volksblad, Rapport, Hoofstad en Die Oosterlig.
Literêre werke
As redakteur versorg hy die driedelige Afrikaanse literatuurgeskiedenis Perspektief en profiel, waarin benewens ’n oorsig van die belangrikste letterkundige werke in Afrikaans verskeie skrywers se lewensloop en werk in aparte profiele bespreek word.
Saam met G.J. van Jaarsveld versorg hy Woorde as dade, waarin taalhandelinge en letterkunde bespreek word.
Hy lewer ook hoofstukke in verskeie ander boeke, terwyl hy saam met Charles Malan in 1987 die huldigingsbundel aan Etienne Leroux, Vanweë die onbewuste, versorg. Tussenstand bevat letterkundige opstelle, waarin hy veral aandag gee aan die roman as soort en ’n aantal individuele Afrikaanse romans (onder andere Die Jakkalsjagter van Alexander Strachan, Hierdie lewe van Karel Schoeman en Triomf van Marlene van Niekerk) in detail ontleed.
Vir die bloemlesing Tuinprovinsie Natal onder redaksie van C.J.M. Nienaber lewer hy ’n bydrae oor Kerndatums in die geskiedenis van hierdie provinsie.
Eerbewyse
In 2000 word hy deur die Suid-Afrikaanse Akademie vir Wetenskap en Kuns bekroon met die Gustav Prellerprys vir literatuurwetenskap en hierdie organisasie ken ook in 2002 die Elisabeth Eybersbeurs aan hom toe. In 2007 word hy aangewys as die Volksblad-Kunstefees se feeskunstenaar. In 2021 word van Coller saam met prof. Ina Wolfaardt-Grabe met die Jan H. Maraisprys, wat deur sommige as die Nobelprys vir Afrikaans beskou word, bekroon.
Gereformeerde kerk Burgersdorp
Burgersdorp en die kweekskool
Volgens die notule het die kerkraad eers weer op sy vergadering van 26 Desember 1867 met die saak van opleiding te doen gekry. Op daardie vergadering het die predikant verslag gedoen van die verrigtinge van die Algemene Vergadering en onder meer 'n uittreksel uit die notule van die Algemene Vergadering voorgelees, waarin gehandel word oor die moontlikheid van 'n Teologiese Skool vir die Kerk. Die kerkraad het die predikant opdrag gegee om genoemde stuk ook aan die gemeente voor te lees. Dit het geskied en as gevolg daarvan kon op die kerkraadsvergadering van 2 April 1868 bekendgemaak word dat die gemeente 'n jaarlikse som van £131.2.0 vir 'n Teologiese Skool gewaarborg het.
Op hierdie vergadering het die voorsitter ook gevra of die kerkraad van plan was om 'n voorstel te doen aan die Algemene Sinode wat die volgende jaar sou vergader, aangaande die plek waar die Teologiese Skool moontlik opgerig kon word en of dit geheel en al aan die Sinode oorgelaat moes word om daaroor te beslis. Hy het verder ook gevra of die kerkraad gewillig sou wees om aan die Sinode voor te stel dat die Sinode slegs uitbreiding moes gee aan die hier bestaande Skool. In afwesigheid van die voorsitter het die vergadering die saak bespreek en toe besluit dat aan die Sinode voorgestel sal word: 1. Dat die kweekskool op Burgersdorp opgerig sal word omdat dit die geskikste plek is, en 2. Verder bekend te stel wat die kerkraad reeds met betrekking tot die opleiding doen en te versoek dat dit slegs uitgebrei sal word.
Hierdie voorgenome voorstelle aan die Sinode is op 4 April 1868 ook voor die gemeente gelê en goedgekeur. Met die medewete van die kerkraad het ds. Postma ook nog verdere voorbereidings getref in verband met die moontlike oprigting van 'n algemene Teologiese Skool. Hy het ook finansieel so goed gevaar dat 'n gebou gekoop kon word vir 'n tweede pastorie wat later getransporteer kon word op die naam van die hele Kerk.
Op die kerkraadsvergadering van 15 Julie 1869 het ds. Postma kortliks verslag gedoen van die verrigtinge van die Sinode en onder meer verklaar dat die voorstelle insake die oprigting van 'n Skool gunstig ontvang is en dat besluit is om die Teologiese Skool hier op 29 November 1869 te open en dat die dosente sal wees Cachet en Postma. Die kerkraad het hierdie verslag met groot dankbaarheid aangehoor en toe verder aandag geskenk is aan die saak, is besluit om ds. Cachet bekend te stel dat hy op die gewone wyse volgens formulier voorgestel sal word in sy amp as herder en leraar van die gemeentes.
Hiermee het daar 'n ideaal van kerkraad en gemeente in vervulling gegaan en van toe af tot die Teologiese Skool na Potchefstroom verplaas is, sou daar 'n baie intieme kontak tussen die kerkraad van Burgersdorp en die Teologiese Skool wees. En van tyd tot tyd moes die kerkraad aandag skenk aan sake wat voortgespruit het uit hierdie besluit van die Sinode. So moes byvoorbeeld op die vergadering van 23 Desember 1869 besluit word dat 'n bank in die kerkgebou vir die studente toegeken word as gratis sitplekke en verder is besluit dat die teologiese studente die kerkraadsvergaderings mag bywoon. Dit het weer tot gevolg gehad dat die kerkraad jare lank die gebruik gehad het van die teologiese studente as skribas van die vergadering.
So het ook vir die gemeente Burgersdorp 'n nuwe periode in sy bestaan aangebreek, want van nou af sou daar twee predikante wees wat verantwoordelik was vir die bediening van Woord en Sakramente en die verdere bearbeiding van die gemeente. Die toedrag van sake het voortgeduur tot in Junie 1875 toe ds. Cachet 'n beroep na die gemeente Philipstown aangeneem het. En hierdie ontwikkeling is ook weer deur die kerkraad aangegryp om die verdere ontplooiing van die Teologiese Skool te help bevorder. Op die kerkraadsvergadering van 3 September 1875 het ds. Postma voorgestel: Die kerkraad verlang die gevoele van die gemeente te verneem aangaande 'n beskrywingspunt vir die Sinode: 1. Dat die Sinode twee professore sal aanstel vir die Teologiese Skool heeltemal vry van kerklike diens, behalwe miskien enige aandeel in die prediking in belang van die studente en 2. Die gemeente van Burgersdorp sal dan weer sy herder en leraar hê sonder verpligting aan die Skool. Die kerkraad het hierdie voorstel van ds. Postma eenparig goedgekeur en toe dit die volgende dag ook voor die gemeente gelê is, het dit ook daar algemene byval gevind.
Toe die Sinode van 1876 hierdie voorstel van die kerkraad van Burgersdorp oorweeg en bekragtig het, is weer op inisiatief van die kerkraad en predikant van Burgersdorp 'n uiters belangrike stap vooruit gedoen om die opleiding van aanstaande predikante doeltreffender te maak. Ná die bekragtiging van bogenoemde voorstel het die Sinode verder gegaan en 'n besonderse besluit geneem in verband met die gemeente Burgersdorp. "Ten eerste verklaar hierdie vergadering die Gemeente Burgersdorp van nou af onthef van sy besondere betrekking tot die Skool waarin dit in die Sinode van 1869 gestel is, sodat dit van nou af tot die Teologiese Skool in geen ander betrekking staan as al die ander gemeentes nie. Vanuit hierdie vergadering sal, per spesiale missive, 'n dankbetuiging aan die Gemeente Burgersdorp gaan vir die liefde wat dit geopenbaar het, toe die leraars daarvoor as gevolg van hulle werksaamhede aan die Skool nie soveel kon doen nie ..."
Die onderwyssaak geniet aandag
Volgens artikel 21 van die kerkorde moes die kerkrade toesien dat daar goeie onderwysers is wat die kinders nie alleen leer lees en skryf en hulle in tale en ander kundighede onderrig nie, maar ook in die Godsaligheid en in die Kategismus. Dit was dus nie 'n opdrag aan die kerkraad om te sorg dat daar skole tot stand kom waar die kinders van die gemeente onderrig kon word nie; nogtans het die kerkraad baie aandag aan die onderwys as sodanig gegee. Die presiese getal is nie bekend nie, maar daar was wel destyds ’n aantal privaat skole in die gemeente, want op die vergadering van 15 Augustus 1868 het daar 'n voorstel gedien van 'n sekere meester De Ridder waarin hy gevra het dat 'n skooleksamen van die buiteskole op die dorp moes plaasvind en dat die voorsitter toe versoek het dat die kerkgebou vir 'n Saterdag daarvoor afgestaan moes word. (Johannes de Ridder, het in 1858 as jong onderwyser uit Nederland na Suid-Afrika gekom. Van 1880 tot 1896 was hy Gereformeerde predikant op Rustenburg. Sy kleinseun Johan de Ridder was ’n argitek wat veral onthou word vir die kerke wat hy ontwerp het, waarvan baie dié van Gereformeerde gemeentes.)
Op 15 Junie 1869 het die kerkraad weer, blykens die notule, aandag geskenk aan 'n versoek van meester De Ridder. Hy het toe verlof gevra om gebruik te maak van die konsistorie vir 'n Vrye Christelike Skool onder toesig van die voorsitter. Hierdie verlof is vir ses maande aan hom verleen op voorwaarde dat alles onbeskadig terugbesorg word. Die kerkraad het dus wel aandag geskenk aan onderwyssake, maar sover nog nie self opgetree om skole te stig nie. Dit het egter nie lank daarna nie wel gebeur, want op die vergadering van 30 September 1870 spreek ds. Cachet die kerkraad toe oor die skool onder leiding van meester De Ridder met die doel om planne te beraam om die skool uit te brei, veral omdat die Hollandse skool op Middelburg, Kaap, so goed vooruitgegaan het. Hy het verder ook verlof gevra om die gemeente toe te spreek oor hierdie saak. Dit het ongetwyfeld gebeur, want op 1 Oktober is 'n byeenkoms van die gemeente saam met die kerkraad gehou en toe het ds. Cachet inderdaad 'n plan voorgelê om die skool uit te brei en 'n gemeenteskool daarvan te maak. Vir hierdie doel sou voorlopig £200 per jaar nodig wees. Die skool sou dan in drie klasse verdeel word en die betalings sal wees vir die eersteklas 8 s., vir die tweede 10 s. en vir die derde 12 s. per maand.
Die plan het byval gevind, want die kerkraadslede het onderneem om met die gemeente te spreek om hulle kinders in die skool te plaas of om ook iets by te dra; ook sou die kerkraad sorg dat albei leraars vóór die laaste Sondag in Oktober bekendmaak hoeveel geld daarvoor beloof is en hoeveel kinders na die skool sou kom. En as die getal dit regverdig het, kon di. Postma en Cachet die skool laat begin tot die kerkraad by sy eerste sitting self handelend kon optree. Ds. Cachet het ook nog by die geleentheid die gemeente opgewek om iets by te dra vir die traktement van meester De Ridder.
Hierdie skoolaksie het egter nie lank voortgeduur nie, want reeds op die vergadering van 25 November 1870 het die skoolkommissie by monde van ds. Cachet gerapporteer dat die skool nie verder voortgeset kan word nie en dat daar nog 'n tekort van £25 bestaan op die traktement van meester De Ridder. Hierdie rapport is ook aan die gemeente voorgelê en daar is onomwonde verklaar dat die Hollandse Skool gestaak moes word weens gebrek aan ondersteuning. Die einde van die skool van meester De Ridder was egter nie die einde van die kerkraad van Burgersdorp se bemoeiing met die onderwys van die jeug nie.
President
President is 'n titel van 'n leier van een of ander organisasie, soos 'n land of maatskappy. Die term se Latynse oorsprong beteken letterlik "voorsitter", maar die woord dui deesdae gewoonlik op 'n beampte met uitvoerende bevoegdhede.
Presidentskap in 'n land dui gereeld op 'n demokraties verkose leier in 'n republiek wat die rol van regeringsleier en staatshoof vervul, maar daar is wel uitsonderings. In Israel en Duitsland, byvoorbeeld, is die presidente nie so magtig nie, en word hulle deur die parlement gekies en vervul hoofsaaklik 'n seremoniële rol. Soms gebruik diktators ook die titel vir hulself, soms met die titel "Lewenslange President".
Parlementêre stelsel
Ander state het 'n parlementêre stelsel van regering waar die president slegs die staatshoof is en die Eerste Minister die hoof van die regering is. Lande met sulke stelsels is Namibië, Finland, Duitsland, Indië, Ierland, Israel, Italië en Singapoer. Die president in 'n parlementêre stelsel vervul dus primêr 'n seremoniële rol.
Semi-presidensiële stelsel
'n Derde stelsel is die semi-presidensiële stelsel, ook bekend as die Franse stelsel, waarin daar ook 'n president en 'n eerste minister is. Anders as met die parlementêre stelsel kan die president noemenswaardige dag-tot-dag mag hê. Die verhouding tussen die president en die eerste minister kan grootliks afhang van die politieke samestelling van die nasionale vergadering, wat bepaal van watter politieke party die eerste minister aangestel moet word deur die president. Hierdie stelsel kan gesien word as 'n kombinasie van die presidensiële en parlementêre stelsels en is ontwikkel aan die begin van die Vyfde Republiek van Frankryk deur Charles de Gaulle. Verder word dit ook gebruik in Rusland, Sri Lanka en ander post-koloniale lande wat die Franse model nagemaak het.
Gesamentlike presidentskap
Slegs 'n klein minderheid van moderne republieke het nie 'n enkele staatshoof nie, byvoorbeeld:
Gereformeerde kerk Burgersdorp
Die onderwyssaak geniet aandag
Op die Algemene Sinode van 1869 het die onderwyssaak ernstige aandag geniet en toe is besluit dat die Kollege van Kuratore opdrag kry om 'n onderwysplan uit te werk en op die volgende Sinode voor te dra. As gevolg van hierdie besluit het die Sinode van 1873 die onderwyssaak grondig behandel, want die Kuratore het reeds op hulle vergadering van 4 Julie 1870 'n plan uitgewerk en dit ook aan die verskillende Algemene Vergaderinge gestuur sodat as die rapport voor die Sinode gedien het, die Kerk reeds deeglik kennis geneem het van die inhoud daarvan. Die Sinode van 1873 het hierdie rapport van die Kuratore behandel en goedgekeur en dit daardeur as 'n soort onderwysbeleid vir die verskillende kerkrade voorgehou.
Taconic-berge
duimnael|regs|350px|Kaart van die hoofstreke van die noordoostelike Appalache Die Taconic-berge is 'n bergreeks in Nieu-Engeland, wat deel uitmaak van die Appalache en langs die oosgrens van die Amerikaanse deelstaat New York loop. Die bergreeks strek tot in die suidweste van Vermont, Connecticut, die weste van Massachusetts en Suidwes-Vermont.
Die Taconic-berge loop sowat 240 kilometer (150 myl) in noord-suidelike rigting en behels 'n kleiner bergreeks, die Berkshire-berge in Wes-Massachusetts. Die hoogste bergpiek is Mount Equinox teen die noordelike einde van die bergreeks in Manchester (Vermont) op 'n hoogte van 1 163 meter (3 816 voet) bo seevlak. Die Indiaanse naam van die berge is vroeër weergegee as Taghkanic. Die Taconic State Park langs die grens van New York met Massachusetts en Connecticut is 'n gewilde toeristebestemming.
Gereformeerde kerk Burgersdorp
Die onderwyssaak geniet aandag
Daarom het ds. Postma reeds op die kerkraadsvergadering van 26 Desember 1873 hierdie stuk, wat as Bylaag 4 van die sinodale acta verskyn het, voorgelees en die kerkraad daaroor laat handel. Die inhoud van die stuk kom op die volgende neer: Die Sinode moedig die kerkrade aan om soveel moontlik gemeenteskole op te rig; die gemeentes word vermaan om geen ander onderwysers te neem as die wat 'n goeie naam by die kerkraad het nie; elke ouderling doen by geleentheid van elke Nagmaal verslag van die toestand van die skole in sy wyk; die leraar hou gereeld eksamen, ook van die buiteskole as hy huisbesoek doen en as dit enigsins moontlik is, sal daar 'n "vrywillige" kas opgerig word waaruit volgens bevinding van die kerkraad aan die onderwysers in die distrik 'n beloning gegee sal word en waaruit enkele klein pryse vir die beste leerlinge bekostig kan word.
Toe die kerkraad hierdie beleid verneem, is besluit dat hy vir die hede nie sy weg oop sien om 'n gemeenteskool te stig nie, bes moontlik weens hul ervaring met meester De Ridder se Vrye Christelike skool. Die verdere punt van die beleid dat die ouderlinge voor elke Nagmaal verslag moes doen van die skole in hulle wyke, het die kerkraad direk begin toepas.
Die Sinode van 1873 het ook nog aandag geskenk aan 'n ander stuk wat gehandel het oor die onderwys van die jeug, naamlik die rapport van die Hoofkommissie wat namens die Kerk in sy geheel moes optree in verband met die onderwysplan en aan wie die kommissies van die verskillende Algemene Vergadering verslag moes doen in verband met die onderwyssaak binne hulle gebied. In hierdie rapport is 'n plan aangebied ter bevordering van die onderwys in die gemeentes: Waar die kommissie van oortuiging was dat dit vergeefs was vir kerkrade om te probeer om gemeenteskole op dorpe op te rig, het hulle aan die hand gedoen dat die kerkrade aandag moes skenk aan die stigting van buurtskole en met die oog daarop is 'n vry breedvoerige plan daarvoor uitgewerk.
Die kommissie het die volgende wenke daarvoor gegee: 1. Die kerkraad benoem uit sy midde 'n kommissie waaraan die sake van die onderwys in die gemeente besonder opgedra sal wees en wat met die subkommissie deur die Algemene Vergadering benoem, sal korrespondeer. 2. In die verskillende wyke van die gemeentes probeer die ouderlinge hulle bure opwek om die volgende plan gesamentlik tot stand te bring. 3. Daar word 'n plaas of 'n deel van 'n plaas gehuur wat kon dien as 'n geskikte woning vir die onderwyser en as 'n skoollokaal. Die woning moet so ingerig wees dat die onderwyser vir die huisvesting van die kinders kan sorg. 4. Die aandeelhouers verbind hulle tot vaste bydraes vir nie minder as twee jaar nie. 5. Die „deelhebbers" kies uit hulle midde 'n paar lede wat saam met die ouderling die toesig oor die skool sal hê en die kontrak met die meester sal aangaan. 6. In geval van verskil tussen die meester en die lede beslis die kommissie van die kerkraad. 7. In die buurtskole sal ten minste onderwys word: Hollands, lees en skrywe, syferkunde, die beginsels van die Engelse taal, aardrykskunde, algemene en besondere Bybelse geskiedenis. 8. Die volgende is 'n beraming van die onkoste van so 'n skool : Vir die onderwyser £150-£200. Vir die huur van die woning £50. Vir skoolbehoeftes £25. Die ouers moet in die lewensbehoeftes van hulle kinders voorsien deur die verskaffing van die nodige middels en ware bestaande uit hamels, meel, ens. As daar 30 kinders op skool is, sou die koste vir een kind in geld nie meer as £9 per jaar wees nie.