cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Diglossie
Standaardisering
Binne diglossiegemeenskappe, geniet H voorrang by die grammatikale bestudering van die taal. Daar bestaan grammatika handboeke, woordeboeke, riglyne vir uitspraak, styl ensovoorts vir H. Daar is dus 'n vasgestelde norm vir uitspraak, grammatika en woordeskat vir H (wat variasie alleen in 'n beperkte mate toelaat). Die spelling is goed gevestig en vertoon min variasie. Hierteenoor bestaan daar nie deskriptiewe en normatiewe riglyne vir die L vorm nie, of byna nie, of is dit is betreklik resent.
Openbare redevoering
Geskiedenis
Van die vroegste geskrewe rekords van opleiding in openbare redevoering kan na Egipte teruggevoer word. Die eerste Griekse werk oor redenaarskuns, wat meer as 2 000 jaar gelede geskryf is, het op beginsels uitgebrei wat uit die praktyke en ervarings van orators in die antieke Griekse stadstate geput is. In klassieke Griekeland en Rome was retoriek (die komposisie en lewering van toespraak) die hoofkomponent en ’n belangrike vaardigheid in die openbare en privaatlewe. Aristoteles en Quintilian het oor redenaarskuns geskryf, en die onderwerp, kompleet met spesifieke reëls en modelle, is gedurende die Middeleeue en Renaissance as deel van ’n vrye kunste-opvoeding beklemboon.
Diglossie
Grammatika
Een van die treffendste verskille tussen H en L is die grammatikale struktuur. H beskik oor grammatikale kategorieë, wat nie in L voorkom nie, en het 'n verbuigingsisteem van naamwoorde en werkwoorde wat in L vereenvoudig is, of geheel afwesig is. Dit is ook opmerklik dat in diglossiegemeenskappe daar altyd uitgebreide verskille bestaan tussen die grammatikale strukture van H en L.
Leksikon
Die grootste gros van woordeskat van H en L word gedeel, met variasies in vorm en met verskille in betekenis. In H kom daar tegniese terme en aangeleerde uitdrukkings in die leksikon voor, wat nie in L voorkom nie. Aan die ander kant beskik L oor populêre uitdrukkings en die name van huishoudelike voorwerpe, wat nie in die leksikon van H voorkom nie.
Openbare redevoering
Geskiedenis
Met die politieke opkoms van die Romeinse Republiek het Romeinse orators Griekse redenaarstegnieke oorgeneem en gewysig. Onder Romeinse invloed het retoriek as vak in ’n volledige kurrikulum ontwikkel, insluitend onderrig in spraakkuns (studie van die digters), inleidende oefeninge (progymnasmata), en die voorbereiding van openbare toesprake (deklamasie) in forensiese sowel as beraadslagende genres. Die Latynse styl is grootliks deur Cicero beïnvloed, en daar was ’n sterk klem op opleiding in alle areas van humanistiese studies, sowel as die gebruik van gevatheid en humor, ’n beroep op die luisteraar se emosies en op uitweiding. Alhoewel retoriek gedurende die Romeinse ryk ’n minder prominente rol in die politieke wêreld as in die dae van die Republiek vervul het, het dit op regsgebied belangrik gebly, en ’n gewilde vorm van vermaak geword. Beroemde orators of voordraers het groot rykdom en prestige vir hulle vaardighede verwerf.
Diglossie
Leksikon
'n Verrassende kenmerk van diglossie is die voorkoms van gepaarde items, een H en een L wat verwys na gemeenskaplike konsepte, wat dikwels in H en L voorkom. Die betekenis van die items is dan ook min of meer dieselfde, en dui onmiddellik by gebruik aan dat H of L die bedoeling van die gebruiker is. Voorbeelde hiervan in Nederlands-Afrikaans is vlees (L = vleis), soep (L = sop), ezel (L = donkie), hoofd (L = kop), gij of u (L = jy), ensovoorts.
Fonologie
Ook op fonologiese gebied bestaan daar soms duidelike verskille tussen H en L. Die fonologiese verskille tussen H en L mag heel klein wees, soos in byvoorbeeld Grieks, of groter verskil toon soos in byvoorbeeld Arabies of Haïti Kreools, of daar mag drastiese verskille wees, soos in Switserduits.
Diglossie en die Afrikaanse Beweging
Diglossie is deur die Afrikaanse Taalbeweging beskou as ’n ongesonde taaltoestand, terwyl dit deur die Nederlandse Taalbeweging beskou is as normaal.
Openbare redevoering
Geskiedenis
Hierdie Latynse styl het tot aan die begin van die twintigste eeu die primêre vorm van redevoering in die wêreld gebly. Met die opkoms van die wetenskaplike metode en die klem op ’n “eenvoudige” praat- en skryfstyl het selfs formele redenaarskuns minder verfynd en bloemryk as in die Klassieke tydperk geword. Politici kan hulle loopbane vandag egter steeds op grond van ’n suksesvolle (of onsuksesvolle) toespraak maak of breek.
Sommige van die beste voorbeelde van openbare redevoering word jare nadat dit gelewer is, steeds bestudeer. Voorbeelde is Pericles se begrafnisrede in 427 v.C. oor die dood van die Peloponnesiese Oorlog; Abraham Lincoln se Gettysburg-rede in 1863 kort ná Sojourner Truth se identifisering van rasseprobleem in “Ain't I a Woman?" en Mahatma Gandhi se boodskap van niegewelddadige weerstand in Indië, wat as inspirasie vir Martin Luther King, Jr. se "I Have a Dream"-toespraak by die Washington Monument in 1963 gedien het. Leiers soos Martin Luther King jr. en Winston Churchill is belangrike voorbeelde van effektiewe orators wie se redevoering ’n merkwaardige impak op die samelewing gehad het.
Tegnieke
Die doel van ’n openbare spreker se aanbieding wissel van die eenvoudig oordrag van inligting tot motivering, tot die vertel van ’n storie. Professionele openbare sprekers belê dikwels in voortgesette opleiding om hulle ambag te verfyn. Dit behels die aanleer van beter vertelkunstegnieke, of om te leer hoe om humor as ’n kommunikasiemiddel aan te wend, sowel as voortgesette navorsing in hulle fokusarea. ’n Algemene vrees vir openbare redevoering word glossofobie (of meer algemeen, verhoogvrees) genoem, en word van die normale senuweeagtigheid en angs voor ’n praatjie onderskei. Klubs soos Toastmasters International bied ’n forum waar lede deur middel van praktiese en toegeskrewe oefeninge hulle redenaarsvaardighede ontwikkel om hindernisse effektief aan te pak.
Hulpmimddels
Alhoewel die basiese redenaarsbeginsels sekere wysigings ondergaan het namate samelewings en kulture verander het, het dit verrassend eenvormig gebly. Die tegnologie en metodes van hierdie vorm van kommunikasie het tradisioneel binne ’n oratoriese struktuur plaasgevind en het die teenwoordigheid van ’n gehoor vereis. Nuwe tegnologiese ontwikkelings het meer gesofistikeerde kommunikasie vir sprekers en openbare redenaars moontlik gemaak. Die tegnologiese en mediabronne wat die openbare redevoeringsatmosfeer fasiliteer, sluit videokonferensies sowel as telekommunikasie in. Videokonferensies is een van die meer onlangse tegnologieë wat openbare sprekers se kommunikasie met die massas gerevolusioneer het. David M. Fetterman van Stanford University het in sy 1997-artikel, Videoconferencing over the Internet, geskryf: "Videokonferensietegnologie … dat geografies verwyderde partye mekaar kan hoor en sien, gewoonlik deur middel van satelliet- of telefoonkommunikasiestelsels.” Hierdie tegnologie is ideaal vir groot konferensiebyeenkomste en persoonlike kommunikasie, en word toenemend regoor die wêreld gebruik. Sprekers plaas hulle aantekeninge op rostrums. Openbare redenaars kan ook van openbare responsstelsels (audience response systems) gebruik maak. By groot byeenkomste sal die spreker gewoonlik met behulp van ’n klankstelsels of mikrofoon en luidspreker praat. Die gebruik van kopstukke soos Google Cardboard, ’n virtuele realiteitsplatform waardeur gebruikers hulle in ’n verskeidenheid realistiese omgewings "bevind" en dienooreenkomstig opgelei kan word, is ’n nuwe hulpmiddel.
Nieskolasties
Toastmasters International, Association of Speakers Clubs (ASC) en POWERtalk International is opvoedkundige organisasies sonder winsbejag wat wêreldwyd as klubs dien ten einde lede te help om hulle kommunikasie, openbare redevoering en leierskapsvaardighede te verbeter. Deur hulle ledeklubs help organisasies soos Toastmasters, Association of Speakers Clubs, en POWERtalk International individue om die praat-, luister- en dinkkuns te bemeester.
Interskolasties
In Suid-Afrika is dit veral die ATKV, die Afrikaanse Kultuur- en Taalvereniging, wat openbare redevoering onder skoolkinders bevorder. Hulle bied jaarliks ’n landwye Redenaarskompetisie vir laerskool- sowel as hoërskoolleerders aan, sowel as kursusse oor die lewering en skryf van toesprake. Ook hier is die hoofdoel nie die oordra van kennis nie, maar om die gehoor tot die spreker se standpunt te beïnvloed en te oorreed.
Daar word voortdurend druk op openbare sowel as privaatskole geplaas om meer openbare redevoeringskursusse by hulle kurrikulums in te sluit. Die beklemtoon die belangrikheid van die vermoë om reeds op ’n jong ouderdom ’n deurdagte argument te kan stel. Studies dui daarop dat hoërskoolleerders nie effektiewe onderrig in openbare redevoering ontvang waarby hulle akademies, persoonlik en professioneel sal baat nie.
Hoër onderwys en professionele redevoering
Persone wat in ’n professionele hoedanigheid in die openbaar optree, word dikwels ’n sprekersfooi betaal. Professionele openbare sprekers kan voormalige politici, sportsterre, ander openbare figure en predikante insluit. In die geval van hoëprofielpersoonlikhede kan die bedrag baie hoog wees.
Filosofie
Histories het 'filosofie' enige kennisversameling omvat. Vanaf die tyd van die Antieke Griekse filosoof Aristoteles tot die 19de eeu, het 'natuurfilosofie' sterrekunde, geneeskunde en fisika behels. Isaac Newton se wiskundige beginsels van natuurfilosofie uit 1687 word byvoorbeeld later as 'n fisikaboek geklassifiseer. In die 19de eeu het die groei van moderne navorsingsuniversiteite gelei tot die professionalisering en spesialisering van akademiese filosofie en ander dissiplines. In die moderne era het sommige ondersoeke wat tradisioneel deel van die filosofie was, afsonderlike akademiese dissiplines geword, waaronder sielkunde, sosiologie, taalkunde en ekonomie.
Ander ondersoeke wat nou verband hou met kuns, wetenskap, politiek of ander beroepe, was steeds deel van die filosofie. Byvoorbeeld is skoonheid objektief of subjektief? Is daar baie wetenskaplike metodes of net een. Is politieke utopie 'n hoopvolle droom of hopelose fantasie? Belangrike subvelde van akademiese filosofie sluit in metafisika ("gemoeid met die fundamentele aard van werklikheid en wese"), epistemologie (oor die "aard en grond van kennis [en] ... die grense en geldigheid daarvan" ), etiek, estetika, politieke filosofie, logika en wetenskapfilosofie.
Kennis
In die eerste deel van die eerste boek van sy Academica het Cicero die verdeling van filosofie in logika, fisika en etiek bekendgestel. Hy kopieer Epikurus se verdeling van sy leer in kanon, fisika en etiek. In afdeling dertien van die eerste boek van sy Vitae Philosophorum het die derde-eeuse Diogenes Laërtius, die eerste filosofiese historikus, die tradisionele verdeling van filosofiese ondersoek in drie dele aangebied:
Hierdie verdeling is nie uitgedien nie, maar het verander. Die natuurfilosofie is verdeel in die verskillende natuurwetenskappe, veral sterrekunde, fisika, chemie, biologie en kosmologie. Vanuit die morele filosofie het die sosiale wetenskappe ontstaan, maar sluit steeds waardeteorie in (insluitend estetika, etiek, politieke filosofie, ens.). Vanuit die metafisiese filosofie het formele wetenskappe soos logika, wiskunde en wetenskapsfilosofie ontstaan, maar dit sluit steeds epistemologie, kosmologie en andere in.
Filosofiese vooruitgang
Baie filosofiese debatte wat in antieke tye begin het, word vandag nog bespreek. Colin McGinn en andere beweer dat geen filosofiese vooruitgang gedurende daardie periode plaasgevind het nie. David Chalmers en ander sien daarenteen vooruitgang in filosofie soortgelyk aan dié in die wetenskap, terwyl Talbot Brewer aangevoer het dat 'vooruitgang' die verkeerde standaard is om filosofiese aktiwiteite mee te beoordeel.
Die geskiedenis van die filosofie
Sien hoofartikel geskiedenis van die filosofie
Die geskiedenis van die filosofie verwys na die totaliteit van teorieë en dokrines wat deur die eeue heen deur denkers geformuleer word. Volgens The Oxford Dictionary of Philosophy begin die wetenskap van die filosofie met die Indo-Iraniërs vanaf 1500 voor Christus. In die Weste verskyn vanaf die 6e eeu v.C. die eerste tekens van wat filosofie genoem word met die Oud-Griekse pre-Sokratiese denkers, gevolg deur Sokrates, wat beskou word as die ware vader van hierdie dissipline, en wie in sy voetspore volg: Plato, Aristoteles en die sokratiese skole. Die filosofie as dissipline bly groei tydens die Hellenistiese tydperk, in die besonder die stoïsisme, die epikurisme, die sinisme en die skeptiese skool, wat ook in die Romeinse tyd voortgesit word. Vanaf die latere oudheid en die middeleeue staan die neoplatonisme en die Christelike filosofie as 'n brug tussen filosofie en religie, en dié is in noue verhouding met die teologie en die Grieks-Arabiese filosofie wat in die middeleeuse filosofie ontwikkel, wat blyk uit die belangrikheid van die skolastiek in hierdie periode. Probleme wat spesifiek betrekking het op die geskiedenis van die filosofie omvat onder meer: "Hoe kan veranderinge in die filosofie histories verantwoord word?" "Hoe is die ontwikkeling van die denke uiteindelik histories te verklaar?" "In welke mate kan filosofiese tekste uit voorafgaande historiese tydperke vandag nog begryp word?"
Filosofiese tradisies
Filosofiese vrae is oorweeg deur mense van baie tye, volkere en kulture. Die term "filosofie" in 'n Europese of Amerikaanse akademiese konteks verwys oor die algemeen na die tradisies van die westerse beskawing en word gevolglik "westerse filosofie" genoem. In die weste word die term "oosterse filosofie" meestal gebruik as omvattende term om te verwys na die filosofiese tradisies van Asië en die ooste.
Filosofiese tradisies uit spesifieke tye en geloofsrigtings word gereeld apart gesien, byvoorbeeld Antieke filosofie, Christelike filosofie, Hindoe-filosofie, ensovoorts.
Suid-Afrikaanse filosofie uit westerse tradisies word meestal gesien as deel van westerse filosofie. Die bestaan van iets soos Afrikafilosofie (of ander filosofiese tradisies) as onderskeibare tradisie word soms bespreek, maar is gewoonlik afwesig of sleg verteenwoordig in meeste akademiese besprekings oor filosofie.
Westerse filosofie
Sien hoofartikel Westerse filosofie
Westerse filosofie verwys na die filosofiese denke en werk van die Westerse wêreld. Histories verwys die term na die filosofiese denke van die Westerse kultuur, beginnend met die Griekse filosofie van die pre-Sokratici soos Thales van Milete (ca. 624 - ca. 546 vC) en Pythagoras (ca. 570 - ca. 495 vC), en wat uiteindelik 'n groot deel van die wêreld dek. Die woord filosofie self is afkomstig van die Antieke Griekse filosofie (φιλοσοφία), letterlik, "die liefde van wysheid" (φιλεῖν phileîn, "om lief te hê" en σοφία sophía, "wysheid").
Daar is verskeie hoofstrome in die moderne Westerse filosofie. Van die mees bekende hoofstrome is:
Analitiese filosofie word gekarakteriseer deur bewyse en argumente, aandag aan detail, en 'n presiese benadering tot die analise van die taal van filosofiese vrae om onduidelikheid uit die weg te ruim. Hierdie benadering domineer Engels-Amerikaanse filosofie. Dit het begin met Gottlob Frege, Bertrand Russell, G. E. Moore en Ludwig Wittgenstein met die draai van die 20ste eeu.
Kontinentale filosofie is 'n versamelnaam vir verskeie uiteenlopende denkrigtings, hoofsaaklik uit kontinentale Europa. Dit is gevolglik moeilik om die tradisie as sodanig te beskryf. Dit kan gekontrasteer word met die tradisie van analitiese filosofie in sommige opsigte. Waar analitiese filosowe byvoorbeeld spesifieke probleme analiseer, fokus kontinentale filosowe soms meer op die werk van sleuteldenkers en die verwantskap tussen verskillendes se werk.
Die metodes van analitiese filosofie word soms beskou as nader verwant aan dié van die wiskunde (veral wat formele argumentasie betref), terwyl kontinentale filosofie weer dikwels metodes uit die letterkunde gebruik.
Eksistensialisme word gekenmerk as 'n filosofiese beweging waar die individu homself bemoei met filosofiese vrae soos "wat is die sin van die lewe?", "wie is ek?", "wat maak ek in hierdie wêreld en hoe kan ek sin vind in realiteit?". Soren Kierkegaard word meestal beskou as die vader van eksistensialisme, maar dit is egter noodsaaklik om te besef dat daar twee vertakkinge van eksistensialisme is: Christelike eksistensialisme en Ateistiese eksistensialisme. Kierkegaard is die groot sentrale denker van die Christelike eksistensialisme en Jean-Paul Sartre word weer as die sleutelfiguur van die ateistiese eksistensialisme beskou. Hoewel Friedrich Nietzsche ook beskryf word as 'n eksistensialis kom hy eintlik meer in die beweging van nihilisme voor, hoewel hy tog 'n impak op eksistensialisme gemaak het.
Dekonstruksie is 'n beweging waarvan Jacques Derrida hoofsaaklik die sleutelfiguur was. Derrida se sentrale idee was dat die hele wêreld in werklikheid 'n "teks" is. Dekonstruksie gaan baie sterk gepaard met die beweging van poststrukturalisme.
Midde-Oosterse filosofie
Die vroegste bekende filosofiese wysheidsliteratuur is in die streke van die vrugbare halfmaan-gebied, Iran en Arabië, en word vandag meestal deur die Islamitiese kultuur oorheers. Vroeë wysheidsliteratuur vanaf die vrugbare halfmaan was 'n genre wat probeer het om mense te onderrig oor etiese optrede, praktiese lewe en deugde deur verhale en spreekwoorde. In Antieke Egipte het hierdie tekste bekend gestaan as sebayt ('leringe') en is dit sentraal tot ons verstaan van die Antieke Egiptiese filosofie. Die Babiloniese sterrekunde bevat ook baie filosofiese bespiegelinge oor kosmologie wat die Antieke Grieke beïnvloed het. Joodse filosofie en Christelike filosofie is religio-filosofiese tradisies wat ontwikkel het in die Midde-Ooste en in Europa, wat albei sekere vroeë Judaïstiese tekste (hoofsaaklik die Tanakh) en monoteïstiese oortuigings deel. Joodse denkers soos die Geonim van die Talmudic Academies in Babilonië en Maimonides het hul besig gehou met die Griekse en Islamitiese filosofie. Later het die Joodse filosofie onder Westerse intellektuele invloede gekom en sluit die werke van Moses Mendelssohn in wat die Haskalah (die Joodse Verligting), die Joodse eksistensialisme en die Hervormde Judaïsme ingelei het.
Die pre-Islamitiese Iraanse filosofie begin met die werk van Zoroaster, een van die eerste bevorderaars van monoteïsme en van die dualisme tussen goed en kwaad. Hierdie dualistiese kosmogonie het latere Iranse ontwikkelings soos Manichaeïsme, Mazdakisme en Zurvanisme beïnvloed.
In Iran het verskeie skole van Islamitiese filosofie na die Goue Eeu voortgegaan en het strome soos Illuminasionistiese filosofie, Soefi-filosofie en Transendentale teosofie ingesluit. In die 19de en 20ste eeu het die Nahda-beweging (ontwaking of renaissance) die hedendaagse Islamitiese filosofie beïnvloed.
Indiese filosofie
Indiese filosofie (Sanskrit: darśana; 'wêreldbeskouings', 'lering') verwys na die uiteenlopende filosofiese tradisies wat sedert die antieke tyd op die Indiese subkontinent ontstaan het. Jainisme en Boeddhisme het ontstaan aan die einde van die Vediese periode, terwyl Hindoeïsme na vore gekom het na die einde van die Vediese periode as 'n samesmelting van uiteenlopende tradisies.
Hindoes klassifiseer hierdie tradisies meestal as ortodoks of heterodoks - -āstika of nāstika - afhangend van of hulle die gesag van die Vedas en die teorieë van Brahman en Atman (siel, self) daarin aanvaar. Die ortodokse skole sluit die Hindoe-tradisies van denke in, terwyl die heterodokse skole die Boeddhistiese en die Djain-tradisies insluit. Ander skole sluit in die Ajñana, Ajivika en Cārvāka wat oor die geskiedenis uitgesterf het.
Belangrike Indiese filosofiese konsepte wat deur die Indiese filosofieë gedeel word, is dharma, karma, artha, kama, dukkha (lyding), anitya (anicca-verganklikheid), dhyana (jhana, meditasie), verloëning (met of sonder monastisisme of askese), verskillende samsara's met siklusse van wedergeboorte, moksha (nirvana, kaivalya, bevryding van wedergeboorte), en deugde soos ahimsa.
Djain filosfie
Djain-filosofie aanvaar die konsep van 'n permanente siel (jiva) as een van die vyf astikayas, of ewige oneindige kategorieë wat die substansie van die bestaan vorm. Die ander vier is dharma, adharma, akasha (ruimte) en pudgala (materie). Die Djain-gedagte skei materie heeltemal van die siel. Dit het twee belangrike subtradisies: Digambara (lug geklee, naak) en Svetambara (wit geklee), saam met 'n aantal kleiner tradisies soos Terapanthis. Asketisme is 'n groot monastiese deugd in die Djainisme. Uit Djain-tekste soos die Tattvartha Sutra word verklaar dat regte geloof, regte kennis en regte gedrag die weg na bevryding is. Die Djain-gedagte beweer dat alle bestaan siklies, ewig en ongeskape is. Die Tattvartha Sutra is die vroegste, mees omvattende en gesaghebbende samestelling van die Djain-filosofie.
Boeddhistiese filosofie
Boeddhistiese filosofie begin met die denke van Gautama Boeddha (Tussen sesde en vierde eeu vC) en word in die vroeë Boeddhistiese tekste bewaar. Dit het sy oorsprong in Indië en het later na Oos-Asië, Tibet, Sentraal-Asië en Suidoos-Asië versprei en verskillende tradisies in hierdie streke ontwikkel. Mahayana-vorme is die oorheersende Boeddhistiese filosofiese tradisies in Oos-Asiatiese streke soos China, Korea en Japan. Die Theravada-vorme is oorheersend in Suidoos-Asiatiese lande, soos Sri Lanka, Birma en Thailand.
Na die dood van die Boeddha, het verskeie groepe begin om sy belangrikste leringe sistematies te orden, wat uiteindelik tot die ontwikkeling van omvattende filosofiese stelsels genoem "Abhidharma”aanleiding gegee. Na die Abhidharma skole, het Mahayana filosowe soos Nagarjuna en Vasubandhu die teorieë van sunyata (leegheid van alle verskynsels) en vijñapti-matra (slegs voorkoms) ontwikkel, 'n vorm van fenomenologie of transendentale idealisme. Die Dignāga skool van pramāṇa (letterlike vetraling, kennis) het 'n gesofistikeerde vorm van Boeddhistiese logika-epistemologie bevorder.
Na die verdwyning van Boeddhisme uit Indië, het sommige van hierdie filosofiese tradisies voortgegaan om te ontwikkel in die Tibetaanse Boeddhistiese, Oos-Asiatiese Boeddhistiese en Theravada Boeddhistiese tradisies.
Hindoeïstiese filosofie
Die Vedas-gebaseerde ortodokse skole vorm deel van die Hindoe-tradisies en word tradisioneel in ses darsanas geklassifiseer: Nyaya, Vaisheshika, Samkhya, Yoga, Mīmāṃsā en Vedanta. Die Vedas as kennisbron is verskillend geïnterpreteer deur hierdie ses skole van Hindoe-filosofie, met verskillende vlakke van oorvleueling. Volgens Chadha is dit 'n versameling filosofiese sienings wat 'n tekstuele verband het'. Dit weerspieël ook 'n verdraagsaamheid vir 'n verskeidenheid filosofiese interpretasies binne Hindoeïsme terwyl hulle dieselfde grondslag deel.
Van die vroegste oorlewende Hindoe-mistieke en filosofiese tekste is die Upanishads uit die latere Vediese periode (1000–500 vC). Hindoe-filosowe van die ses skole het stelsels epistemologie (pramana) ontwikkel en onderwerpe soos metafisika, etiek, sielkunde (guna), hermeneutiek en soteriologie ondersoek binne die raamwerk van die Vediese kennis, terwyl hulle 'n uiteenlopende versameling interpretasies aangebied het.
Oos-Asiatiese filosofie
Oos-Asiatiese filosofiese denke het in Antieke China begin, en Chinese filosofie begin gedurende die Westerse Zhou-dinastie en die daaropvolgende periodes na die val daarvan toe die 'Honderd Skole van denke' gefloreer het (6de eeu tot 221 vC). Hierdie periode is gekenmerk deur beduidende intellektuele en kulturele ontwikkelings en die opkoms van die belangrikste filosofiese skole van China, Konfusianisme, Legalisme en Daoïsme asook talle ander minder invloedryke skole. Hierdie filosofiese tradisies het metafisiese, politieke en etiese teorieë ontwikkel soos Tao, Jin en jang, Ren en Li, wat saam met die Chinese Boeddhisme die Koreaanse filosofie, die Vietnamese filosofie en die Japannese filosofie (wat ook die inheemse Shinto-tradisie insluit) direk beïnvloed het. Boeddhisme het gedurende die Han-dinastie (206 vC - 220 nC) in China aangekom, deur middel van 'n geleidelike transmissie deur die Syroete en deur inheemse invloede verskillende Chinese vorme (soos Chan / Zen) ontwikkel wat versprei het oor die Oos-Asiatiese kulturele sfeer. Gedurende latere Chinese dinastieë soos die Ming-dinastie (1368–1644) sowel as in die Koreaanse Joseon-dinastie (1392–1897) het 'n herlewende Neo-Konfusianisme onder leiding van denkers soos Wang Yangming (1472–1529) die dominante denkskool geword, en is deur die keiserlike staat bevorder.
In die moderne era het Chinese denkers idees uit die Westerse filosofie opgeneem. Chinese Marxistiese filosofie het ontwikkel onder die invloed van Mao Zedong, terwyl 'n Chinese pragmatisme onder Hu Shih en die opkoms van Neo-Konfusianisme deur Xiong Shili beïnvloed is. Moderne Japannese denke het intussen ontwikkel onder sterk Westerse invloede soos die bestudering van die Westerse wetenskappe (Rangaku) en die modernistiese Meirokusha-intellektuele samelewing wat voortvloei uit die Europese verligtingsgedagtes. In die 20ste eeu het die staat Shinto en ook Japanese nasionalisme ontstaan. Die Kyoto-skool, 'n invloedryke en unieke Japannese filosofiese skool, het ontwikkel uit Westerse fenomenologie en Middeleeuse Japannese Boeddhistiese filosofie soos dié van Dogen.
Afrika filosofie
Afrika filosofie is filosofie wat geproduseer word deur Afrikane, filosofie wat Afrika-wêreldbeskouings, idees en temas aanbied, of filosofie wat spesifieke Afrika-filosofiese metodes gebruik. Die moderne Afrika-denke is besig met etnofilosofie, veral met die definisie van die betekenis van Afrika filosofie en die unieke eienskappe daarvan en wat dit beteken om 'n Afrikaan te wees. Gedurende die 17de eeu het die Ethiopiese filosofie 'n robuuste literêre tradisie ontwikkel soos deur Zera Yacob geïllustreer. 'n Ander vroeë Afrikaanse filosoof was Anton Wilhelm Amo (ca. 1703–1759) wat 'n gerespekteerde filosoof in Duitsland geword het. Spesifieke filosofiese idees in Afrika sluit in Ujamaa, die Bantoe-idee van 'Magte', Négritude, Pan-Afrikanisme en Ubuntu. Hedendaagse Afrika-denke het ook die ontwikkeling van die professionele filosofie en die Africana-filosofie gesien, die filosofiese literatuur van die Afrika-diaspora wat strome soos swart eksistensialisme deur Afro-Amerikaners insluit. Sommige moderne Afrika-denkers is beïnvloed deur marxisme, Afro-Amerikaanse literatuur, kritiese teorie, kritiese rasteorie, postkolonialisme en feminisme.
Inheemse Amerikaanse filosofie
Inheemse Amerikaanse filosofiese denke bestaan uit 'n wye verskeidenheid oortuigings en tradisies tussen verskillende Amerikaanse kulture. Onder sommige Inheemse Amerikaanse gemeenskappe is daar 'n geloof in 'n metafisiese beginsel wat die 'Groot Gees' genoem word (Siouan: wakȟáŋ tȟáŋka; Algonquian: gitche manitou). 'n Ander wyd gedeelde konsep was die van orenda ('geestelike krag'). Volgens Whiteley (1998) word vir die inheemse Amerikaanse gemeenskappe die gees krities ingelig deur "transendentale ervaring (drome, visioene, ensovoorts), sowel as deur rede.”  Die praktyke om toegang tot hierdie transendentale ervarings te kry, word shamanisme genoem. 'n Ander kenmerk van die inheemse Amerikaanse wêreldbeskouings was die uitbreiding van etiek tot nie-menslike diere en plante.
In Meso-Amerika was die Asteke-filosofie 'n intellektuele tradisie wat ontwikkel is deur individue genaamd Tlamatini ('die wat iets weet') en die idees daarvan word in verskillende Asteke-kodes gehou. Die Asteke-wêreldbeskouing stel die konsep van 'n uiteindelike universele energie of krag genaamd Ōmeteōtl ('dualistiese kosmiese energie') voor, wat 'n manier gesoek het om in balans te leef met 'n voortdurend veranderende, 'gladde' wêreld.
Die teorie van Teotl kan gesien word as 'n vorm van panteïsme. Asteek-filosowe het teorieë oor metafisika, epistemologie, waardes en estetika ontwikkel. Asteke-etiek was gefokus op die soek na tlamatiliztli ('kennis', 'wysheid') wat gebaseer was op matigheid en balans in alle handelinge, soos in die Nahua-spreekwoord "die middelste goed is nodig."
Die Inka-beskawing het ook 'n elite-klas filosoofgeleerdes genoem, die Amawtakuna, wat belangrik was in die Inka-onderwysstelsel as onderwysers van godsdiens, tradisie, geskiedenis en etiek. Sleutelkonsepte van die Andes-denke is Yanantin en Masintin, wat 'n teorie bevat van 'komplementêre teenoorgesteldes' wat polariteite (soos manlik / vroulik, donker / lig) as interafhanklike dele van 'n harmonieuse geheel beskou.
Vroue in filosofie
Alhoewel mans oor die algemeen die filosofiese diskoers oorheers het, het vrouefilosowe dwarsdeur die geskiedenis betrokke geraak. Antieke voorbeelde is Hipparchia van Maroneia (aktief ongeveer 325 vC) en Arete van Cyrene (aktief 5 tot 4de eeu vC). Sommige vrouefilosowe is aanvaar gedurende die Middeleeuse en moderne eras, maar geeneen het deel geword van die Westerse kanon tot in die 20ste en 21ste eeu toe baie mense daarop dui dat G.E.M. Anscombe, Hannah Arendt, Simone de Beauvoir en Susanne Langer die kanon binnegegaan het. <section end="women-in-philosophy-intro" />
In die vroeë 1800's het sommige kolleges en universiteite in die Verenigde Koninkryk en die VSA vroue begin toelaat en meer vroulike akademici opgelewer. Nietemin dui die Amerikaanse onderwysdepartemente uit die negentigerjare aan dat min vroue in die filosofie beland het, en dat filosofie een van die minste gelyke geslagsverdeling in die geesteswetenskappe aandui, terwyl vroue êrens tussen 17% en 30% van die filosofiese fakulteit uitmaak volgens enkele studies.
Velde van filosofie
Filosofiese vraagstukke kan in verskillende velde gegroepeer word. Hierdie groeperings laat filosowe toe om op 'n stel soortgelyke onderwerpe te konsentreer en met ander denkers wat in dieselfde vrae belangstel, te kommunikeer. Die groeperinge vergemaklik ook filosofie vir studente om te benader. Studente kan die basiese beginsels wat by een aspek van die veld betrokke is, leer sonder om oorweldig te word met die hele stel filosofiese teorieë.
Verskeie bronne bied verskillende skemas van kategorisering aan. Die kategorieë wat in hierdie artikel aangeneem word, streef na breedte en eenvoud. Hierdie vyf hoofvertakkings kan in ondervertakkings geskei word en elke ondervertakking bevat baie spesifieke studierigtings:
Hierdie indelings is nie volledig nie, en ook nie onderling uitsluitend nie. ('n Filosoof kan spesialiseer in Kantiaanse epistemologie, of Platoniese estetika, of moderne politieke filosofie). Verder oorvleuel hierdie filosofiese ondersoeke soms met mekaar en met ander navrae soos wetenskap, godsdiens of wiskunde.
Epistemologie
Sien hoofartikel Epistemologie
Een van die opvallendste epistemologiese debatte in die vroeë moderne periode was tussen empirisme en rasionalisme. Empirisme plaas klem op waarnemingsbewyse via sensoriese ervaring as die bron van kennis. Empirisme word geassosieer met 'n posteriori-kennis wat verkry word deur ervaring (soos wetenskaplike kennis). Rasionalisme plaas klem op rede as 'n bron van kennis. Rasionalisme word geassosieer met a priori-kennis, wat onafhanklik is van ervaring (soos logika en wiskunde).
Filosofiese skeptisisme, wat sommige of alle aansprake op kennis betwyfel, was dwarsdeur die geskiedenis van die filosofie 'n onderwerp van belang. Filosofiese skeptisisme dateer duisende jare terug uit antieke filosowe soos Pyrrho van Elis, en verskyn prominent in die werke van die moderne filosowe René Descartes en David Hume. Skeptisisme is 'n sentrale onderwerp in hedendaagse epistemologiese debatte.
Een sentrale debat in die hedendaagse epistemologie is oor die voorwaardes wat nodig is vir 'n opvatting om as kennis gereken te word, wat waarheid en regverdiging kan insluit. Hierdie debat was grotendeels die resultaat van pogings om die Gettier-probleem op te los. 'n Ander algemene onderwerp van kontemporêre debatte is die terugvalprobleem, wat voorkom wanneer jy probeer om enige opvatting, stelling of voorstel te bewys of te regverdig. Die probleem is dat die bron van die regverdiging ookal mag wees, die bron moet óf sonder regverdiging wees (in welke geval dit as 'n arbitrêre grondslag vir geloof moet beskou word), of dit moet 'n verdere regverdiging hê (in welke geval die regverdiging óf moet wees die resultaat van sirkulêre redenering, soos in samehang, of die resultaat van 'n oneindige terugval, soos in oneindigheid).
Metafisika
Sien hoofartikel Metafisika
Metafisika is die bestudering van die algemeenste kenmerke van die werklikheid, soos bestaan, tyd, voorwerpe en hul eienskappe, omvang en hul dele, gebeure, prosesse en oorsaak en die verhouding tussen gees en liggaam. Metafisika sluit kosmologie in, die bestudering van die wêreld in sy geheel en ontologie, die studie van wese.
'n Groot besprekingspunt is tussen realisme, wat die standpunt handhaaf dat daar entiteite is wat onafhanklik van hul geestelike persepsie bestaan en idealisme, wat meen dat die werklikheid geestelik gekonstrueer of andersins immaterieel is. Metafisika fokus op die onderwerp van identiteit. Essensie is die stel eienskappe wat 'n objek maak wat dit fundamenteel is en waarsonder dit sy identiteit verloor terwyl 'n geluk 'n eienskap is wat die voorwerp het, waarsonder die voorwerp steeds sy identiteit kan behou. Die konkrete is voorwerpe wat beweer word dat hulle in ruimte en tyd bestaan, in teenstelling met abstrakte voorwerpe, soos getalle en universele beginsels, wat eienskappe is wat gehou word deur veelvuldige besonderhede, soos rooiheid of geslag. Die tipe bestaan, indien enige, van universele beginsels en abstrakte voorwerpe is 'n debatspunt.
Logika
Sien hoofartikel Logika
Logika is die studie van redenasie en argumente.
Deduktiewe redenasie is wanneer gevolgtrekkings onvermydelik geïmpliseer word, gegewe sekere uitgangspunte. Afleidingsreëls word gebruik om gevolgtrekkings soos modus ponens af te lei, waar gegee word dat "A" en "As A dan B", dan moet "B" afgelei word.
Omdat gesonde redenering 'n noodsaaklike element van alle wetenskappe, sosiale wetenskappe en geesteswetenskappe, is, het logika 'n formele wetenskap geword. Subvelde sluit in wiskundige logika, filosofiese logika, modale logika, berekeningslogika en nie-klassieke logika. 'n Belangrike vraag in die filosofie van wiskunde is of wiskundige entiteite objektief is en ontdek word, wat wiskundige realisme genoem word, of uitgedink word, wat wiskundige antirealisme genoem word.
Erica colorans
Erica colorans is 'n plant wat tot die genus Erica behoort en deel van die fynbos vorm. Die plant is inheems aan die Wes-Kaap en kom voor van Stanford tot by Elim. Die plant se habitat is stadig besig om agteruit te gaan en indringerplante is ook 'n bedreiging.
Poekoe
Die poekoe (Kobus vardonii) is 'n wildsbok wat in die noorde van Botswana voorkom. Dit is 'n middelslagbok met 'n horisontale rug. In Engels staan dit bekend as Puku.
Kleur
Die bok is feitlik oor sy hele lyf goudbruin en die pens is wit. Die voorkop is donkerder as die lyf. Dele bokant die oë en om die mond is wit. Agter die ore is 'n breë donkerbruin rand. Die horings lyk amper soos dié van 'n rooilechwe, maar is korter en meer regop.
Geslagsverskille
Die ramme weeg tot 91 kg en die horings word gemiddeld 45 cm lank; die rekord is 56,2 cm. Die ooie weeg tot 80 kg en het nie horings nie. Een lammetjie word jaarliks gebore na 'n dratyd van 8 maande; die spitstyd is tussen Mei en September.
Ander feite
Die bok is 'n kuddedier met troppe van 6 tot 28 diere. Die troppe bestaan uit ooie en jong diere. Die ramme is territoriaal en loop alleen. Hulle maak in die paartyd 'n paar ooie bymekaar. Die bokke kom voor in grasvlaktes tussen die vloedvlaktes en omliggende boomveld. Hulle vreet hoofsaaklik gras en hulle natuurlike vyande is die jagluiperd, luiperd, leeu en wildehond.
Thermiet
duimnael|'n Thermiet mengsel wat Yster-(III)-Oksied gebruik
Metale kan onder die regte toestande ook brand net soos hout of petrol. Roes is om die waarheid te sê bloot die oksidasie van staal of yster teen lae tempos. Thermiet is 'n samestelling wat die korrekte mengsel van metaalbrandstowwe om verbranding te ondersteun wanneer dit aangesteek word. Ontsteking vereis gewoonlik hoë temperature.
Die aluminium word geoksideer deur 'n ander metaal, gewoonlik ysteroksied (roes). Die produkte wat gevorm word is aluminiumoksied, vrye elementêre yster en 'n baie groot hoeveelheid warmte. Die reagense word gewoonlik verpoeier en met 'n bindmiddel vermeng om te verseker dat die materiaal bymekaar bly.
Die reaksie word gebruik in thermietsweiswerk wat dikwels gebruik word om treinspore aanmekaar te las. Ander metaaloksiede kan ook gebruik word soos chroomoksied om elementêre metaal te lewer. Koperthermiet, wat koperoksied gebruik, word gebruik om elektriese verbindings te vervaardig. Sommige thermietagtige mengsels word gebruik as pirotegniese ontstekers soos in die geval van vuurwerke.
Geskiedenis
duimnael|regs|'n Thermietreaksie met ongeveer 110 gram poeier. Die gietysterpot is uiteindelik vernietig deur die reaksie. Thermiet is in 1893 ontdek en in 1895 deur die Duitse skeikundige, Hans Goldschmidt gepatenteer. Die reaksie word daarom ook soms die "Goldschmidt reaksie" of "Goldschmidt proses" genoem. Dr. Goldschmidt se doelwit was aanvanklik gewees om suiwer metale te vervaardig sonder om koolstof in die smeltproses te gebruik, maar hy het vinnig die waarde in sweiswerk raakgesien.
Die eerste kommersiële toepassings was die sweis van tremspore in Essen in 1899. Degussa, 'n maatskappy wat afkomstig is van Goldschmidt se firma, is steeds een van die wêreld se grootste produsente van sweisthermiet.
Harold Haasvoet
Harold Haasvoet (Engels: Harold Harefoot) was van 12 November 1035 tot met sy dood koning van Engeland. Hy was die seun van koning Knoet die Grote en Elgifa van Northampton. Sy bynaam "Haasvoet" het hy gekry omdat hy so vlugvoetig was op jagtogte.
Thermiet
Soorte
Swart- of blou ysteroksied (Fe3O4), wat ontstaan wanneer yster in 'n suurstofryke omgewing onder hoë hitte geoksideer word is die mees gebruikte oksideermiddel wat in thermiet gebruik word omdat dit goedkoop is en maklik vervaardig kan word. Rooi yster-(III)-oksied (Fe2O3, algemeen bekend as roes) kan ook gebruik word. Ander oksiede word ook so nou en dan in spesiale toepassings gebruik, soos onder andere MnO2, Cr2O3 en koperoksied. Almal gebruik aluminium as reaktiewe metaal. Fluoropolimere kan ook gebruik word in spesiale formulerings; Teflon met magnesium of aluminium is ook relatief algemeen.
Harold Haasvoet
Opvolgingskrisis
Met Knoet se dood was Harold se jonger broer, Hartaknoet – Knoet se seun by Emma van Normandië – die amptelike erfgenaam en opvolger van die Deense en die Engelse troon. Hy kon egter nie na Engeland reis vir sy kroning nie omdat Noorweë en Swede Denemarke wou binneval.
Thermiet
Soorte
In beginsel kan enige reaktiewe metaal in plaas van aluminium gebruik word. Dit word egter selde gedoen omdat die eienskappe van aluminium ideaal is vir hierdie reaksie. Dit is by verre die goedkoopste van die hoogs reaktiewe metale; dit vorm ook 'n passiveringslagie wat dit veiliger maak om te hanteer as enige ander reaktiewe metaal. Die smelt- en kookpunte van aluminium maak dit ook ideaal vir thermiet-reaksies. Dit is 'n relatief laagsmeltende (660 °C) metaal wat beteken dat dit maklik is om die metaal te smelt wat meebring dat die reaksie hoofsaaklik in die vloeistoffase plaasvind en daarom ook vinnig reageer. Terselfdertyd verseker sy hoë kookpunt dat die reaksie baie hoë temperature kan bereik, aangesien verskeie prosesse neig om die maksimum temperatuur tot net onder die kookpunt te beperk. So 'n hoë kookpunt is algemeen onder oorgangsmetale (soos yster en koper wat teen 2887 °C en 2582 °C respektiewelik kook) maar is veral buitengewoon onder die hoogs reaktiewe metale (magnesium en natrium kook teen laer temperature van 1090 °C en 883 °C respektiewelik).
Harold Haasvoet
Opvolgingskrisis
Harold is intussen ondanks teenkanting as regent aangestel.
Thermiet
Soorte
Alhoewel die reagense stabiel is by kamertemperatuur, brand dit tydens 'n intense eksotermiese reaksie as hulle verhit word tot ontbrandingstemperature. Die produkte wat gevorm word is in die vloeistoffase as gevolg van die hoë temperature wat bereik word (so hoog as 2500 °C met yster-(III)-oksied)—die werklike temperatuur wat bereik word hang egter af van hoe vinnig die warmte na die omliggende omgewing kan ontsnap. Thermiet bevat suurstof en daarom is 'n uitwendige bron van lug nie nodig om die reaksie te onderhou nie. Dus kan die reaksie nie gesmoor word en kan dit in enige omgewing ontbrand, gegewe dat daar voldoende hitte aanvanklik beskikbaar is om die mengsel te ontsteek. Thermiet brand goed as dit nat is en kan nie met water geblus word nie. Klein hoeveelhede water sal kook voordat dit die reaksie bereik. As thermiet onder water ontbrand word, sal die gesmelte yster suurstof uit die water onttrek en waterstofgas vrystel in 'n enkelverplasingsreaksie. Hierdie vrygestelde gas kan dan op sy beurt ontbrand deur met die suurstof in die lug te reageer.
Harold Haasvoet
Bewind
In 1036 het Harold ’n poging afgeweer om hom te onttroon. Dit is gelei deur Ethelred II en Emma van Normandië se twee seuns, Alfred Adeling en Eduard die Belyer. In die volgende jaar het Emma uit die land gevlug en Harold is "oral as koning gekies". Daar is min oor hom bekend en die historikus Frank Stenton beweer dis moontlik dat sy ma, Elgifa, "die ware heerser van Engeland" was tydens sy bewind.
Hartaknoet het beplan om Engeland binne te val, maar voor hy tot aksie kon oorgaan, is Harold dood. Nadat Hartaknoet koning geword het, is Harold se lyk opgegrawe, onthoof en in ’n moeras gegooi.
Harold het blykbaar ’n seun, Elfwine, gehad wat ’n monnik geword het. Elgifa van Northampton het ná 1040 skynbaar spoorloos verdwyn.
Brigate Rosse
Die Brigate Rosse (BR; Rooi Brigades) was 'n linkse terroriste-organisasie, gebaseer in Italië, wat verantwoordelik is vir talle gewelddadige voorvalle, insluitende moord, ontvoering en roof tydens die sogenaamde "Jare van Lood". Die organisasie is in 1970 gestig om 'n "revolusionêre" staat te skep deur gewapende stryd, en om Italië uit die Noord-Atlantiese Verdragsorganisasie (NAVO) te dwing. Die Rooi Brigades het in die 1970's en vroeë tagtigerjare bekendheid verwerf deur hul gewelddadige pogings om Italië te destabiliseer deur sabotasie, bankrooftogte, ontvoering en moorde.
Voorbeelde vir die Rooi Brigades sluit in die Latyns-Amerikaanse stedelike guerrilla bewegings en die Tweede Wêreldoorlogse Italiaanse partisan beweging, wat self 'n meestal linkse, anti-fascistiese revolusionêre beweging was. Die groep is beïnvloed deur boeke oor die Tupamaros, gepubliseer deur Giangiacomo Feltrinelli, "'n soort doen-dit-self handboekhandleiding vir die vroeë Rooi Brigades", en was beïnvloed deur en beskou hulleself as 'n voortsetting van die Italiaanse partisaan weerstandsbeweging van die 1940's, wat geïnterpreteer word as 'n voorbeeld van 'n jeugdige anti-fascistiese minderheid wat gewelddadige middele gebruik vir geregverdigde uitkomstes.
Die groep se mees berugte daad het in 1978 plaasgevind toe die tweede groep van die Rooi Brigades, onder leiding van Mario Moretti, die voormalige Christen-Demokratiese premier Aldo Moro ontvoer het. Hy was op daardie stadium besig om 'n compromesso storico of 'historiese kompromie' met die Kommuniste te onderhandel. Die ontvoerders vermoor vyf lede van Moro se polisiebeskerming en het Moro self 54 dae later vermoor.
In die 1980's is die groep opgebreek deur die Italiaanse veiligheidsmagte, met die hulp van verskeie leiers wat in hegtenis geneem is, wat informante geword het en die owerhede bygestaan het om die ander lede vas te trek.
Terreuraksies
Die Rooi Brigades is in Augustus 1970 gestig deur Renato Curcio en Margherita (Mara) Cagol, wat as studente aan die Universiteit van Trento ontmoet en later getroud is, en Alberto Franceschini. Franceschini se ouma was 'n leier van die boereligas, sy pa 'n werker en anti-fascis wat na Auschwitz gedeporteer is.
In 1978 is Aldo Moro, destyds president van die Democrazia Cristiana en voormalige premier van Italië, deur die Rooi Brigades ontvoer. Die Rooi Brigades eis die vrylating van 13 van hul lede wat deur die polisie aangehou word. Die regering het geweier om met die ontvoerders te onderhandel, terwyl Italiaanse politieke magte 'n harde posisie (linea del fermezza) of 'n meer pragmatiese benadering (linea del negoziato) gevolg het. Van sy gevangeniskap het Moro briewe aan sy familie, aan sy politieke vriende en aan die Pous gestuur, om te pleit vir 'n onderhandelde uitkoms. Aldo Moro is vermoor en 54 dae na sy ontvoering teruggevind in 'n Renault 4 in Via Caetani, Rome.
In 1984 neem die Rooi Brigades die verantwoordelikheid vir die moord op Leamon Hunt, die Amerikaanse bevelvoeder van die Sinai Multinational Force and Observer Group (MFO), 'n VN-organisasie wat toesig hou op die nakoming van die vrede-ooreenkoms tussen Egipte en Israel.
Teen die middel van die jare tagtig was die meeste leidinggewende lede van die Rooi Brigades gearresteer.
In Februarie 1986 vermoor die wegbreek faksie van die Rooi Brigades, die BR-PCC (Brigate Rosse per l'Unione dei Comunisti Combattenti), die voormalige burgemeester van Florence en probeer die adjudant van premier Bettino Craxi te vermoor. In Maart 1987 vermoor 'n ander faksie, die BR-UCC (Brigate Rosse Partito Comunista Combattente), generaal Licio Giorgieri in Rome. Op 16 April 1988 vermoor die BR-PCC die Italiaanse senator Roberto Ruffilli.
Gereformeerde kerk Parys
Die Gereformeerde kerk Parys is ’n gemeente van die Gereformeerde Kerke in Suid-Afrika met sy middelpunt op die gelyknamige Vrystaatse dorp. In 2015 was dit die grootste Afrikaanse gemeente in die GKSA se Klassis Noord-Vrystaat met 270 belydende en 36 dooplidmate.
Die gemeente is in 1872 gestig en dus die oudste van enige gemeente van die Drie Susterkerke (NG Kerk, Hervormde Kerk en Gereformeerde Kerk) in die Noord-Vrystaat. Die oudste NG gemeentes in die streek noord van Kroonstad is Frankfort (1873), Heilbron (1873), Hoopstad (1876), Vredefort (1882), Vrede (1882) en Parys (1884), almal jonger as die Gereformeerde kerk Parys (1872). Die Hervormde Kerk het dié gebied eers byna 40 jaar ná die Gereformeerde Kerk betree: Heilbron is in 1911 gestig, Parys in 1925, Sasolburg in 1955 en Vredefort in 1959.
Die ontstaan van Vredefort
links|300px|duimnael|Parys se Gereformeerde kerk, 2012.
Die distrik Vredefort was vroeër deel van die distrik Kroonstad. Die afstand na die naaste dorp vir sake- en kerklike doeleindes was groot; daarom het die inwoners ’n kommissie benoem, bestaande uit F. van Niekerk, Jac. Scheepers en H. Malan (van wie laasgenoemde twee waarskynlik albei Doppers was), om na ’n geskikte terrein vir ’n dorp te soek. Daar was wel geskikte plase, maar die eienaars wou nie verkoop nie sodat Scheepers verplig was om sy gedeelte van die plaas Vischgat vir ’n dorp af te staan. Die ander gedeelte het aan ’n sekere Henning behoort, en hy het dit ook afgestaan. Erwe is opgemeet en in 1876 is ’n aantal verkoop.