cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Faroëreilande
Kultuur
So word die Faroëreilande ondanks hul relatief klein bevolking deur 'n omvangryke literêre, musikale en kunsproduksie en 'n publiek, wat groot belangstelling in die kunslewe toon, gekenmerk. Naas die Faroëse taal is die Wiking-erfenis en die plaaslike natuur kulturele kernelemente.
Faroëes is een van drie insulêre Skandinawiese tale, saam met Yslands en die uitgestorwe Norn, wat van die Oudnoorse gesproke taal afstam wat in die Wiking-leeftyd in Skandinawië gepraat is. Tot die 15de eeu het Faroëes ’n soortgelyke skryfwyse aan Yslands en Noors gehad, maar ná die Hervorming in 1538 het die regerende Dene die gebruik van Faroëes in skole, kerke en amptelike dokumente onwettig verklaar.
’n Ryk gesproke tradisie het egter behoue gebly in die 300 jaar wat die taal nie geskryf mog word nie. Dit beteken dat alle gedigte en stories mondelings oorgedra is. Hierdie werke is verdeel in die volgende afdelings: sagnir (histories), ævintýr (stories) en kvæði (ballades), dikwels op musiek en die middeleeuse kettingdans geset. Dit is uiteindelik in die 19de eeu neergeskryf.
Faroëse kettingdans en ballades
Die Faroëse kettingdans, 'n soort rondedans, vorm saam met ou ballades (soos die Faroëse Sigurdliedere), wat as begeleiding voorgedra word, 'n eersterangse kultuurgoed wat uniek in Europa is. In geen ander land is middeleeuse tradisies op 'n soortgelyke outentieke manier tot in die moderne tyd bewaar nie. Dit was juis die ballades wat die Faroëse taal, wat ná 1540 nie meer as skryftaal gebruik is nie, van uitwissing gered het.
Jens Christian Djurhuus was 'n tradisionele skald wat nog in die 19de eeu ballades in die oorgelewerde styl geskryf het. Die bekendste Faroëse ballade, Ormurin Langi, het uit sy pen gekom. 'n Meer onlangse voorbeeld is die Grindavísan ("Grindwalvis-wysie") wat deur Christian Pløyen, 'n Deense amptenaar, geskryf is. Alhoewel hierdie ballade uit die pen van 'n buitelander gekom het en in Deens geskryf is, word dit op elke Grindadráp (Grindwalvis-jagtog) gesing.
Die Faroëse kettingdans is nie beperk tot volkspele nie maar vorm 'n vaste bestanddeel van die alledaagse kultuur wat nie vir gehore opgevoer nie, maar as 'n gemeenskaplike dans waaraan elkeen deelneem.
Die gemeenskaplike sang is 'n tweede tradisie wat steeds voortleef, onder meer wanneer mense by familiefeeste saamkuier om ure lank ou en nuwe liedere te sing. Die belangrikste fees is Ólavsøka waartydens duisende om middernag in Tórshavn onder vrye hemel vergader.
Ólavsøka
Die nasionale vakansiedag, Ólavsøka, is op 29 Julie en gedenk die afsterwe van Sint Olaf. Die vieringe word in Tórshavn gehou, begin op die aand van 28 Julie en hou aan tot 31 Julie.
Die amptelike viering begin op 29 Julie met die opening van die Faroëse parlement, ’n gebruik wat 900 jaar terug dateer. Dit begin met ’n diens wat gehou word in die Tórshavn-katedraal; alle parlementslede asook burgerlike en kerkamptenare loop in ’n stoet die kerk binne. Die dominees gee om die beurt ’n preek. Ná die diens keer die stoet terug na die parlement vir die openingseremonie.
Ander vieringe word gekenmerk deur verskillende sportkompetisies, die roeikompetisie (in Tórshavn-hawe) is die gewildste, kunsuitstallings, popkonserte en die bekende Faroëse Dans. Die dag word verder gevier deur verskeie ander fasette. Die Faroëse volksdrag word ook tydens die geleentheid gedra.
Die Nordiese Huis
Die Nordiese Huis (Norðurlandahúsið) is die belangrikste kulturele instelling in die Faroëreilande. Die doel daarvan is om die Skandinawiese en Faroëse kultuur plaaslik en in die Nordiese streek te ondersteun en bevorder. Erlendur Patursson (1913–1986), ’n Faroëse lid van die Nordiese Raad, het die idee van die Nordiese kultuurhuis in die Faroëreilande aangespreek. ’n Nordiese kompetisie vir argitekte is in 1977 gehou waaraan 158 argitekte deelgeneem het. Die wenners was Ola Steen van Noorweë en Kolbrún Ragnasdóttir van Ysland.
Deur aan die volkstradisies getrou te bly, het die argitekte die Nordiese Huis ontwerp om soos ’n betowerde heuwel van elwe te lyk. Die huis is in 1983 in Tórshavn geopen. Dit is ook ’n kulturele organisasie onder die Nordiese Raad van Ministers. Die nordiese Huis word beheer deur ’n beheerkomitee van agt waarvan drie van die Faroëreilande is en die vyf ander van ander Nordiese lande. Daar is ook ’n raadgewende liggaam van vyftien lede wat Faroëse kultuurorganisasies verteenwoordig. Die Huis word bestuur deur ’n direkteur wat aangestel word deur die beheerkomitee vir ’n termyn van vier jaar.
Faroëse literatuur
Faroëse literatuur in die tradisionale sin van die woord het eers werklik ontwikkel in die laaste 100–200 jare. Dit is hoofsaaklik as gevolg van die isolasie van die eiland en ook omdat die Faroëse taal eers in 1890 in ’n gestandaardiseerde vorm neergeskryf is. Die Deense taal is ook bevorder ten gunste van Faroëes. Die Faroërs het nietemin verskeie digters en skrywers opgelewer.
Musiek
Die Faroëreilande het ’n musiekbedryf. Die eilande het ’n eie simfonie-orkes, die klassieke ensemble Aldubáran en vele verskillende kore; die bekendste een is Havnarkórið. Die bekendste Faroëse komponiste is Sunleif Rasmussen en die Deen Kristian Blak. Blak is ook die hoof van die platemaatskappy Tutl.
Die eerste Faroëse opera is geskryf deur Sunleif Rasmussen. Dit is getiteld Die Tuin van ’n Mal Man (Í Óðamansgarði) en die eerste vertoning het op 12 Oktober 2006 plaasgevind by die Nordiese Operahuis. Die opera is gebaseer op ’n kortverhaal deur die skrywer William Heinesen.
Jong Faroëse musikante wat onlangs gewildheid verwerf het is Eivør Pálsdóttir, Anna Katrin Egilstrøð, Annika av Matras, Lena Andersen, Teitur Lassen, Høgni Reistrup, Høgni Lisberg, Heiðrik á Heygum, Guðrið Hansdóttir en Brandur Enni.
Die fees van kontemporêre en klassieke musiek, Summartónar word elke somer gehou. Groot opelud musiekfeeste vir populêre musiek met plaaslike en internasionale kunstenaars is G! Festival in Gøta in Julie en Summarfestivalurin in Klaksvík in Augustus.
Tradisionele kos
Tradisionele Faroëse kos is hoofsaaklik gebaseer op vleis, seekos en aartappels en gebruik min vars groente. Skaapvleis is die basis van baie maaltye en een van die gewildste trakterings is skerpikjøt, gerypte, windgedroogte skaapvleis wat effens taai is. Die droogskuur, bekend as ’n hjallur, is ’n standaardkenmerk in baie Faroëse huise, veral in die klein nedersettings. Ander tradisionele kosse is ræst kjøt (half-gedroogte skaapvleis) en ræstur fiskur (gerypte vis). ’n Ander Faroëse spesialiteit is Grind og spik (loodswalvisvleis en -spek). ’n Soortgelyke vleis/spekdis gemaak met harslag is garnatálg. In die vorige eeu het die vleis en spek van ’n loodswalvis kos vir ’n lang tyd voorsien. Vars vis en seevoëls soos die Faroëse papegaaiduiker en sy eiers, maak ook ’n groot deel uit van die plaaslike dieet. Gedroogde vis word ook graag geëet.
Lynn Whitfield
Lynn Whitfield (gebore 6 Mei 1953) is 'n Amerikaanse aktrise en vervaardiger. Sy is bekend vir haar rolle in die rolprente Eve's Bayou (1997), Head of State (2003), en Madea's Family Reunion (2006).
Faroëreilande
Tradisionele kos
Daar is een brouery genaamd Föroya Bjór wat sedert 1888 bier maak wat hoofsaaklik na Ysland en Denemarke uitgevoer word. ’n Plaaslike spesialiteit is fredrikk, ’n spesiale brousel wat in Nólsoy gemaak word. Die produksie van sterk alkohol soos snaps word nie op die eilande toegelaat nie, daarom word die Faroëse brandewyn Aqua Vita in die buiteland gemaak.
Sedert die besetting deur die Britte het die Faroërs al hoe meer Britse kos begin eet, veral vis-en-tjips en lekkergoed wat in winkels regoor die eiland te vinde is.
Walvisjag
Daar is rekords van dryfjagte in die eilande wat tot 1584 terugdateer. Dit word deur Faroëse owerhede beheer maar nie deur die Internasionale Walvisjagkommissie nie aangesien daar nie ooreenstemming is oor die Kommissie se wetlike outoroteit om klein walvisagtiges te jag nie. Honderde langvinloodswalvisse (Globicephala malaena) word jaarliks hoofsaaklik gedurende die somer doodgemaak. Die jagtogte, wat grindadráp genoem word, is nie-kommersieel en word deur ’n gemeenskap georganiseer; dit beteken dat enigeen daaraan kan deelneem. Die jagters omsingel eers die loodswalvisse in ’n groot halfsirkel van bote. Daarna dryf hulle die walvisse stadig in ’n baai of die vlakwater van ’n fjord. Wanneer ’n walvis in die vlak water is, word ’n haak in sy luggat gehaak sodat die dier aan wal getrek kan word. Sodra die dier op land is, of in kniediep water geïmmobiliseer is, word ’n snit dwarsoor die bokant naby die luggat gemaak om die kop gedeeltelik af te sny. Die dooie dier word dan verder aan wal gesleep nadat die oorblywende walvisse op dieselfde manier doodgemaak is.
Sommige Faroërs beskou die jagtogte as ’n belangrike deel van hulle kultuur en geskiedenis. Diereregtegroepe, soos die Sea Shepherd-organisasie kritiseer dit egter as wreed en onnodig, terwyl die jagters meen dat die meeste joernaliste nie genoegsame kennis van die vangmetode of die ekonomiese betekenis ten toon stel nie. Sea Shepherd-organisasie het ’n veldtog in die Faroëreilande geloods, bekend as Operation Ferocious Isles. Op hul webblad noem hulle dat “soveel as 1 000 bedreigde langvinloodswalvisse jaarliks brutaal doodgemaak word in die Faroëreilande. Die slagting vind hoofsaaklik gedurende die somermaande plaas gedurende sogenaamde “tradisionele” gemeenskapsjagte waarna die plaaslike bewoners verwys as grindadráp of eenvoudig die maling. Hierdie aktiwiteit moet egter genoem word wat dit werklik is — massaslagting.”
Hierdie grindadráp is wettig en verskaf kos aan baie mense in die Faroëreilande.
Sport
Die Faroëreilande ding mee in die tweejaarlikse Eilandspele wat in 1989 daar plaasgevind het. Tien sokkerspanne ding mee om die Faroëreilande Premierliga, tans op nommer 51 volgens UEFA se Liga-koëffisiënt. Die Faroëreilande is ’n volle lid van UEFA en die Faroëreilande se nasioanle sokkerspan ding mee in die kwalifiserende wedstryde vir die UEFA Europese Sokkerkampioenskap. Die Faroëreilande is ook ’n volle lid van FIFA en ding daarom ook mee in die kwalifiserende rondes vir die Sokker-Wêreldbeker. Die land het sy heel eerste mededingende wedstryd gewen toe hulle die span van Oostenryk met 1-0 geklop het in ’n kwalifiserende wedstryd vir die 1992-UEFA Europa-beker. Op 7 Junie 2011 het die Faroëreilande sy eerste oorwinning in die UEFA Europa-beker se kwalifiserende ronde in 16 jaar gekry deur die span van Estland met 2-0 in Toftir te wen. Die Faroëreilande ding ook mee in die Paralimpiese Spele maar het nog nie aan die Olimpiese Spele deelgeneem nie aangesien hy daar saam met Denemarke moet deelneem.
Handewerk
Hekel is ’n tradisionele handwerk. Die mees kenmerkende eienskape van Faroëse kanttjalies is die midde-agter knoopplaatvorm. Elke tjalie bestaan uit twee driehoekige sypanele, ’n trapesiumvormige rugknoopplaat, ’n rantafverking en ’n skouervorm.
Nissan Magnite
Die Nissan Magnite is 'n subkompakte oorkruis-sportnutsvoertuig wat deur Nissan vervaardig word. Die Magnite is in Oktober 2020 vrygestel en onder die Kicks geplaas in Nissan se wêreldwye SNV-reeks, wat dit Nissan se kleinste oorkruis-SNV wêreldwyd maak. Dit word in Chennai, Indië, vervaardig en gebruik dieselfde platform as die Renault Triber en sal na verskeie markte wêreldwyd uitgevoer word.
Voor-produksie
Gedurende sy ontwikkelingsfase is die Magnite beplan as 'n vlagskip-sportnutsvoertuig vir die Datsun-handelsmerk. Aangesien dit in 2020 bekend geword het dat die Datsun-merk gestaak sal word, is die Magnite in die laaste fase van sy ontwikkeling aan die Nissan-handelsnaam oorgedra.
In Desember 2019 is die naam "Datsun Magnite" as handelsmerk geregistreer in Indië, gevolg deur die naam "Nissan Magnite" in Maart 2020.
Die voertuig is in Februarie 2020 vir die eerste keer in 'n syaansig-silhoeëtvorm vertoon. Die nabyproduksie-konsepweergawe is op 17 Julie 2020 bekendgestel as die Magnite Concept.
Produksiemodel
Die produksiemodel is op 21 Oktober 2020 bekendgestel en produksie het op 30 Oktober 2020 'n aanvang geneem.
Lughawe Schiphol
Schiphol, of Lughawe Schiphol (Schiphol Airport, Amsterdam Airport of Amsterdam Airport Schiphol in Engels; IATA: AMS, ICAO: EHAM), is die grootste Nederlandse lughawe. Schiphol lê in die munisipaliteit Haarlemmermeer suidwes van Amsterdam, in die provinsie Noord-Holland.
Spoorweg Aliwal-Noord–Barkly-Oos
Die spoorweg van Aliwal-Noord na Barkly-Oos was 'n spoorlyn in Suid-Afrika, wat van die voormalige skeidingstasie te Aliwal-Noord van die hooflyn (Burgersdorp –) Dreunberg – Aliwal-Noord, Zastron – Sannaspos (– Bloemfontein) afgesplits het. Deur middel van sy agt omkeerhaltes het hierdie roete later nasionaal bekend geraak. In 2001 is dit egter finaal buite werking gestel.
Beplanning
Soos baie ander Suid-Afrikaanse taklyne wat gebou moes word teen 'n lae koste vir die spoorlyn, moes die konstruksie, indien moontlik, sonder die gebruik van kunsmatige strukture soos groter walle, insnydings of brûe voltooi word. In plaas daarvan, moes die spoorlyn by die eienskappe van die landskap aanpas om elke heuwel, berg en rivier te bemeester. Die gevolglike nadeel is 'n baie kronkelende spoor, wat die tydsduur van die konstruksiewerk verleng het. Die vallei van die Karnmelkspruit, 'n klein rivier, moes egter oorkom word; en so is ook die afdaal na die vallei van die Kraairivier bemeester. Hierdie hinderisse is deur die gebruik van die agt omkeerhaltes oorkom.
Lughawe Schiphol
Die lughawe is die eiendom van die Schiphol Groep (statutêre naam: "N.V. Luchthaven Schiphol"), met as aandeelhouers die Nederlandse Staat, en die munisipaliteite Amsterdam en Rotterdam.
Spoorweg Aliwal-Noord–Barkly-Oos
Eerste gedeelte
Reeds in 1902 is die makliker gedeelte van die roete van Aliwal-Noord–Lady Grey geopen. Die basis vir die verdere konstruksie van die roete van daar was die Kaapse Spoorwegwet, No. 34 van 1906. Daar is beplan om na Melk 'n groot oorbrug oor die kloof van die Karnmelkspruit te bou en die roete dan deur 'n tonnel te lei. Oorspronklik was slegs aan die vervoer van boumateriaal gedink, en ses omkeerhaltes is ingesluit om die kloof te oorbrug. Die tonnel bo die vallei is in 1911 voltooi, op die teenoorgestelde kloofkant was 'n insnyding, en die toekoms van die roete is so uitgewerk. Die amptelike trajekopening te Melkhalte het op 1 Desember 1911 plaasgevind.
Ingevoerde brugdele sink ter see
Die dele van die brug, wat met 'n skip vanuit die Verenigde Koninkryk afgelewer sou word, het nooit hul bestemming bereik nie, want die skip het in 'n storm vergaan. Die ses haarnaalde was dus 'n permanente oplossing, aangesien die brug as gevolg van die naderende Eerste Wêreldoorlog nie meer voorsien kon word nie. Selfs al sou die volume van verkeer dit later regverdig, was geen implementering van duur projekte soos 'n brug beplan nie; dit het gelei tot die tonnel, wat egter nooit in bedryf gestel is nie.
Die spoorlyn het die klein dorpie van New England in 1913 bereik, en die eindpunt by Barkly-Oos teen die jaar 1925.
Roetebeskrywing
Die roete begin by die stasie te Aliwal-Noord, waar dit die eerste 2,4 km van die spoorlyn (weswaarts) in die rigting van Dreunberg deel. Kort daarna draai die taklyn suidwaarts uit na Maletswai, en dan vir 57 km ooswaarts tot by Lady Grey, kronkelend en voortdurend matig stygend deur vrugbare landbougrond. Net 16 km anderkant Lady Grey begin die trein by Melkhalte die eerste omkeerhaarnaald. Hier het die treine die eerste keer rigting verander, die lokomotief stoot nou die trein voor homself uit. Die trein kruis die lae rivierbrug oor die Karnmelkspruit, en direk na die brug klim die roete weer.
Die Watertenk se bedryfspunt was vir al die stoomtreine 'n verpligte stilhouplek op die roete. Dit het na die waterbehoefte van die lokomotiewe omgesien. Van hier was hoog in die bergmassief die Noord-tonnelportaal sigbaar – die Tonnel, waardeur nooit 'n trein gery het nie. Na die aanvulling van water lei dit tot nr. 4-haarnaald. Na 'n verdere verandering in rigting, klim die spoor met 'n helling van 1:30, die steilste deel van die roete, tot by nr. 5. Van hier gaan die roete voort met baie kurwes in 'n suid-oostelike rigting. Die hoogste punt was Drizzly op 1991 meter.
Vir 'n lang tyd was die stasie by New England die spoorlyn se eindpunt, die rede waarom daar 'n spoordriehoek, sowel as geskikte infrastruktuur vir die lewering van water en steenkool aan stoomlokomotiewe was. Slegs 14 km verder was die neerdaal in die vallei van die Kraairivier met twee ander haarnaalde. Net na die trein die Tierkranshalte verlaat het, kruis die spoorlyn die rivier en klim dan tot by die roete se eindpunt, Barkly-Oos. Hier was 'n spoordriehoek, 'n klein lokomotiefdepot met twee aparte lokomotiefskure, die werkswinkel, 'n watertoring en fasiliteite vir die hantering van steenkool geleë.
Lokomotiewe
Vir byna 40 jaar lank is Garratts van die klas GB op die roete gebruik. Hulle is later vervang deur die stoomlokomotiewe van klas 19D. In die laaste jaar van operasie is diesellokomotiewe ingespan.
Herman Kahn
Herman Kahn (15 Februarie 1922 – 7 Julie 1983) was 'n stigter van die Hudson Instituut en een van die voorste futuriste van die laaste deel van die twintigste eeu. Hy het oorspronklik bekend geword as 'n militêre strateeg en stelselsteoretikus terwyl hy by die RAND Korporasie betrokke was. Hy was ook bekend weens sy analise van die moontlike gevolge van kernoorlog en die maniere wat hy aanbeveel het om oorleefbaarheid daarvan te verbeter. Dit maak hom een van drie historiese inspirasies vir die titelkarakter van Stanley Kubrick se klassieke swart komediefilm-satire Dr Strangelove.
Sy teorieë het besonders bygedra tot die ontwikkeling van die kernstrategie van die Verenigde State.
Ronel Nel
Ronel Nel (27 Augustus 1964 – 27 Maart 2022) was 'n Afrikaanse skrywer, digter en joernalis. Sy was die jongste van drie kinders en het twee ouer broers, Wilkie (Willem) en Pieter gehad. Haar ouers was Pieter en Christa Nel (oorlede in 2009 en 2011).
Lewe en werk
Ronel Nel is in Pretoria gebore op en het in Monument Park grootgeword. Sy het skoolgegaan by die Laerskool Monumentpark en Afrikaanse Hoër Meisieskool.
Herman Kahn
Koue Oorlogteorieë
Kahn se belangrikste bydraes was die verskillende strategieë wat hy tydens die Koue Oorlog ontwikkel het om die "ondenkbare" – naamlik kernoorlogvoering – te oorweeg deur toepassings van spelteorie te gebruik. Kahn word dikwels genoem (met Pierre Wack) as 'n vader van scenario-beplanning. Gedurende die middel van die 1950's was die Eisenhower-administrasie se heersende kernstrategie een van "massiewe vergelding", afgekondig deur die staatssekretaris John Foster Dulles. Volgens hierdie teorie, wat die New Look genoem word, was die Sowjet-weermag aansienlik groter as dié van die Verenigde State en het dit dus 'n potensiële veiligheidsbedreiging op te veel gebiede voorgestel sodat die Amerikaners nie dadelik doeltreffend kon optree nie. Gevolglik het die Verenigde State geen ander keuse as om te verklaar dat sy reaksie op enige Sowjet-aggressie enige plek 'n kernaanval sou wees.
Ronel Nel
Lewe en werk
Vanaf 1983 studeer sy aan die Universiteit van Stellenbosch, eers vir 'n BSc met Chemie en Rekenaarwetenskap, maar verander van studierigting in 1985 met die oog op joernalistiek nadat sy in 1984 by die SAUK (Suid-Afrikaanse Uitsaai Korporasie, tans die SABC) as beeldmenger in die nuusateljee gewerk het.
Herman Kahn
Koue Oorlogteorieë
In 1960, soos die Koue Oorlogspannings ná die Spoetnik 1-krisis naby hul spits was en te midde van 'n toenemende "missielgaping" tussen die Verenigde State en die Sowjetunie, het Kahn On Thermonuclear War gepubliseer, waarvan die titel duidelik verwys na oorlog, soortgelyk soos die klassieke 19de-eeuse verhandeling deur die Duitse militêre strateeg Carl von Clausewitz.
Ronel Nel
Lewe en werk
In 1988 verwerf sy die B.A. Honneurs-graad in joernalistiek Cum Laude en eindig eerste in haar klas. Daarna reis sy wyd en besoek onder andere die Verenigde State van Amerika, Europa en die Verre-Ooste, waar sy van Desember 1990 tot April 1992 in Japan in Engels, Nederlands en Afrikaans klasgee en in Jokohama woon.
In 1993 keer sy terug na Amerika op 'n Fulbright-beurs om aan Boston Universiteit verder te studeer aan 'n Meestersgraad in Internasionale Verhoudings en Kommunikasie, met 'n fokus op wetenskap en virtuele realiteit (VR) spesifiek. Daarvoor neem sy bykomende kursusse aan Harvard Universiteit en MIT (Massachusettes Institute of Technology) en word ook toegelaat om in MIT se VR-laboratorium praktiese ondervinding op te doen,
Herman Kahn
Koue Oorlogteorieë
Kahn het sy teorie berus op twee premise, een voor die hand liggend, een hoogs omstrede. Eerstens was die kernoorlog natuurlik haalbaar, aangesien die Verenigde State en die Sowjetunie het massiewe kernarsenale op mekaar gerig gehad het. Tweedens, soos enige ander oorlog, was dit wenbaar.
Ronel Nel
Lewe en werk
Vir haar internskappe werk sy in die noordelike somer van 1994 drie maande in Parys, Frankryk, as assistent vir 'n professionele fotograaf; en in 1995 vir drie maande in Praag, Tsjeggiese Republiek om 'n dokumentêre program getitel “The New Bohemians” vir Ceska Televiže te maak. Dit is in November 1995 nasionaal uitgesaai met Engelse onderskrifte.
Herman Kahn
Koue Oorlogteorieë
Kahn het geargumenteer vir afskrikking en het geglo dat indien die Sowjetunie geglo het dat die Verenigde State 'n tweede aanvalsvermoeë gehad het, sou dit groter afskrikkings waarde bied, wat hy in sy referaat "The Nature and Feasibility of War and Deterrence" geskryf het.
Ronel Nel
Lewe en werk
Haar PhD-tesis oor 'Die toekomsige impak van virtuele realiteit op kommunikasie en sosiale gedrag' is egter nooit voltooi nie, as gevolg van gesondheidsprobleme.
Terug in Suid-Afrika werk sy ses maande by Penduka Safaris in Botswana, voordat sy die Suid-Afrikaanse bestuurder van die gholfspeler Gary Player word.
Daartydens begin sy en die digter Gert Vlok Nel 'n verhouding, wat later haar digwerk sterk sou beïnvloed. Sy stig ook Haiku House, wat openbare skakelwerk doen en kreatiewe en kommunikasiestukke vir organisasies skryf.
Herman Kahn
Koue Oorlogteorieë
Of honderde miljoene mense gesterf het of 'n paar groot stede vernietig is, het Kahn aangevoer, die lewe sal aangaan – soos byvoorbeeld na die Swart Dood in Europa gedurende die 14de eeu, of in Japan na die beperkte kernaanval in 1945 – in teenstelling met die konvensionele, heersende oordeelsdag scenarios. Verskeie uitkomste kan veel verskrikliker wees as wat tot dusver getuig of voorgestel is, maar sommige van hulle kan egter veel erger wees as ander. Maak nie saak hoe versriklik die verwoesting was nie, Kahn het geargumenteer dat die oorlewendes uiteindelik nie die dooies sal "beny nie" en om anders te glo sal beteken dat afskrikking in die eerste plek onnodig was. As Amerikaners onwillig was om die gevolge van 'n kernuitruil te aanvaar, maak nie saak hoe verskriklik nie, dan het hulle beslis geen besigheid gehad om hul gewilligheid verklaar om aan te val nie. Sonder 'n onbeperkte, onambivalente bereidwilligheid "om die knoppie te druk", was die hele reeks voorbereidings en militêre ontplooiings bloot 'n uitgebreide bluff.
Ronel Nel
Lewe en werk
Van 1999 tot 2005 is sy die Bemarkings- en Mediabestuurder van die Aardklop Kunstefees op Potchefstroom. Op vryskutbasis lewer sy steeds deurentyd artikels vir Sarie, Beeld, Insig, Rapport en Weg en sy is ook agent vir verskeie bekende Afrikaanse kunstenaars saam met Lydia Steffens onder die vaandel van Pentatonik Artist Solutions.
In 2006 koördineer sy die Pendoringkompetisie vir uitnemende Afrikaanse reklame en word sy ook vir 'n Mondi-prys benoem vir haar artikel oor gay leerlinge op hoërskool, “In die klas”, wat in Insig verskyn het.
Herman Kahn
Koue Oorlogteorieë
Die basis van sy werk was stelselteorie en spelteorie soos toegepas op ekonomiese en militêre strategie. Kahn het geargumenteer dat die Sowjetunie vir die afskrikking oortuig moes wees dat die Verenigde State 'n tweede aanvalvermoeë gehad het om die Politburo in geen onduidelikheid te laat dat daar selfs 'n volkome gekoördineerde massale aanval 'n mate van vergelding sou wees wat hulle ook verwoes sou laat:
Ronel Nel
Lewe en werk
Saam met Charlene McKenzie (bekend vir haar ikoniese Music Pub and Restaurant  Steak 'n Ale ) vestig sy later die artikel 21-maatskappy Moonprint Concerts for the Earth by groot feeste soos Oppikopi en Aardklop, wat herwinning by feeste, skole en gemeenskappe fasiliteer en groot skoonmaakaksies loods, dikwels by taxihaltes waar daar nie dienste is nie, hoofsaaklik in townships.
Herman Kahn
Koue Oorlogteorieë
Op die minimum moet 'n voldoende afskrikmiddel vir die Verenigde State 'n objektiewe grondslag vir 'n Sowjet-berekening gee wat hulle sal oortuig dat, ongeag hoe vaardig of vernuftig hulle is, 'n aanval op die Verenigde State sou lei tot 'n baie hoë risiko indien nie sekerheid van grootskaalse vernietiging aan die Sowjet-burgerlike samelewing en militêre magte nie.
Oppervlakkig lyk hierdie redenasie soos die ouer leerstelling van wedersydse versekerde vernietiging (WVV) (Engels: Mutual Assured Destruction – MAD) as gevolg van John von Neumann, hoewel Kahn een van sy vokale kritici was. Sterk konvensionele magte was ook 'n belangrike element in Kahn se strategiese denke, want hy het aangevoer dat die spanning gegenereer deur relatief klein flitspunte wêreldwyd opgelos kan word sonder om die kernopsie te gebruik.
Ronel Nel
Lewe en werk
Sy het as beoordelaar en mentor opgetree by die Sanlam/LitNet aanlynskryfskool, en as aanbieder by die ATKV-skryfskool op Potchefstroom. Sy was ook resensent van boeke en flieks, asook artikelskrywer vir publikasies soos Beeld, Rooi Rose, Taalgenoot, Sawubona, Getaway en ander publikasies.
Herman Kahn
"Die ondenkbare"
Vanweë sy bereidwilligheid om die mees brutale moontlikhede te verwoord, het sommige individue Kahn verwerp, hoewel hy bekend was as 'n liefdevolle mens in die privaat. In teenstelling met die meeste strateë was hy heeltemal bereid om oor die aard van wat in 'n na-kernoorlog-wêreld sou voorkom te spekuleer. Radioaktiewe afval, byvoorbeeld, sou eenvoudig nog 'n onaangenaamhede en ongerief in die lewe wees, terwyl die "groot ophef" oor die styging in geboorte afwykings nie tot die uitwissing van die mens sal lei nie omdat 'n meerderheid van die oorlewendes nie daardeur beïnvloed sou word nie. Besmette voedsel kan aangewys word vir verbruik deur bejaardes, wat vermoedelik sal sterf voor die vertraagde aanvang van kankers wat deur radioaktiwiteit veroorsaak word. 'n Graad van selfs beskeie voorbereiding – naamlik die bou van uitval skuilings, ontruiming scenarios en burgerlike verdediging oefeninge word gesien as eie aan die "Koue Oorlog" – sou die bevolking die aansporing en die aanmoediging gee om te herbou. Hy het selfs aanbeveel dat die regering huiseienaarsversekering teen kernbombeskadiging bied. Kahn het gevoel dat 'n sterk burgerlikebeskermingprogram in plek sal dien as 'n addisionele afskrikmiddel omdat dit die ander kant se potensiaal om vernietiging te bewerkstellig sou verhoed en sodoende die aantrekkingskrag van die kernwapenopsie verminder. 'n Gewilligheid om sulke moontlikhede te verdra, het Kahn aangevoer, is die moeite werd om Europa van 'n massiewe kernoorlog te beskerm, wat waarskynlik onder die voor-WVV-leerstelling sou kon plaasvind.
Ronel Nel
Lewe en werk
In 2013 ontvang sy die ATKV Woordveertjie vir in-diepte joernalistiek vir haar artikel in Rooi Rose: “Dagboek uit Denmar”.
Herman Kahn
"Die ondenkbare"
'n Aantal pasifiste, insluitende A.J. Muste en Bertrand Russell, het Kahn se werk bewonder en geprys omdat hulle van mening was dat dit 'n sterk saak vir volledige ontwapening aangebied het deur te suggereer dat die kernoorlog alles behalwe onvermydelik was. Ander kritiseer Kahn heftig en beweer dat sy voorspelling van 'n "wenbare" kernoorlog so 'n oorlog – of dit later as "gewen", "verlore" of nie een nie – meer waarskynlik maak.
Anglo-Normandies
Anglo-Normandies (Frans: anglo-normand, Normandies: anglio-nouormand, Engels: Anglo-Norman) of Anglo-Frans, is die naam van die vorm van Frans wat tydens die Middeleeue vier eeue lank in Brittanje gebruik is. Die taal het 'n groot invloed op Engels gehad en sowat 10 000 woorde van Normandiese of Franse oorsprong is in Engels opgeneem.
Ronel Nel
Lewe en werk
Sy het sedert 2002 saam met haar lewensmaat, die joernalis, skrywer en musikant (Hollowbody is sy groep se naam) Dirk Jordaan, in Rietfontein, Pretoria, gewoon.
Anglo-Normandies
Geskiedenis
Die term Anglo-Normandies het ontstaan uit die opvatting dat dit 'n variasie van Oudnormandies is wat saam met Willem die Veroweraar in Engeland aangekom het. Daar word egter gemeen Willem se weermag was heterogeen en dat mense van oral uit Frankryk hulle in Engeland gevestig het. Uit geskrifte wat behoue gebly het, blyk dit ook dat die taal gebruik is deur 'n groot verskeidenheid mense, wat gestrek het van eerstetaalsprekers tot mense wat slegs 'n geringe kennis van die taal gehad het. Sommige vakkundiges meen dus dat die taal eerder as Anglo-Frans behoort bekend te staan.
Ronel Nel
Lewe en werk
Sy is op 27 Maart 2022 in die ouderdom van 57 jaar oorlede nadat sy drie dae lank in die intensiewesorgeenheid teen ’n bakteriële infeksie en orgaanversaking geveg het.
Anglo-Normandies
Geskiedenis
Anglo-Normandies is in 1066 na Engeland ingevoer nadat die Hertog van Normandië, Willem die Veroweraar, die Saksiese leër van koning Harold II in die Slag van Hastings verslaan het. Baie van die Angel-Saksiese adellikes het op die slagveld gesneuwel, terwyl die oorlewendes dikwels as verraaiers beskou is. Normandiese adellikes het nou vinnig hulle plekke ingeneem sodat die Engelse adelklas byna heeltemal deur Normandiërs vervang is. In 1072 was daar nog net een Angel-Saksiese adellike onder Engeland se twaalf grawe oor, wat vier jaar later tereggestel is.
Ronel Nel
Skryfwerk
Reeds as kind begin sy skryf en dig. Op twintigjarige ouderdom lê sy haar eerste digbundel aan 'n uitgewer voor. Wanneer sy verkeerdelik aanneem dat dit afgekeur is - terwyl die manuskrip slegs redigeringsvoorstelle bevat het - is sy in so 'n mate ontmoedig dat sy sewentien jaar later eers weer probeer, hierdie keer met sukses. Die ontvangs was grootliks positief, met een uitsondering.
Anglo-Normandies
Geskiedenis
Die nuwe adel het Normandies as die taal van die heersende klas ingevoer, en dié taal het sodoende 'n baie hoër prestige gehad as Engels, wat slegs deur die laer klasse gepraat is. Die verskil in prestige het die gebruik van albei tale bepaal: Anglo-Normandies het groot agting geniet en is saam met Latyn as skryftaal gebruik en was die administratiewe en hoftaal, terwyl Engels slegs mondelings as omgangstaal deur die laer klasse gebruik is. Aangesien die Anglo-Normandiese adellikes en die Engelse bevolking min kontak gehad het, het die Franse dialek aanvanklik min invloed op Engels uitgeoefen. Tussen 1066 en ongeveer 1120 is daar dus slegs 900 Anglo-Normandies woorde in Engels opgeneem.
Ronel Nel
Skryfwerk
Sy skryf vrye verse met 'n inherente rymstruktuur, oftewel binnerym; talle alliterasie en allegoriese verwysings. Meeste van die gedigte is outo-biografies van aard.
Anglo-Normandies
Geskiedenis
Binne vyftig jaar het die twee bevolkingsgroepe egter begin vermeng. Normandiese soldate wat na Engeland gebring is, het aangebly en met Engelse vroue getrou, en die Engelse het gewoond geraak aan hulle heersers. Engelse dienaars moes die taal van hulle Normandiese here leer en kinders uit gemengde huwelike het tweetalig grootgeword. Ongeveer 10 000 Anglo-Normandiese en Sentraal-Franse woorde is sodoende voor die 15de eeu in Engels opgeneem. Die taal se invloed op Engels was veral sterk in gebiede soos godsdiens, regering, die reg, weermag, mode, onderwys, kultuur, sosiale lewe, kuns, kookkuns en medisyne. As gevolg van die Normandiërs se Skandinawiese bande is ook Oud-Noorse woorde soos kanna (koppie) deur Anglo-Normandies as can in Engels opgeneem. Ander voorbeelde sluit in cabbage van caboche, fashion van faichon, mug van mogue, catch van cachi, cater van acater en baie ander.
Ronel Nel
Skryfwerk
Haar digbundel “[en die here het foto’s geneem oor vanderbijlpark]” is in 2003 op die kortlys vir die toekenning van die Ingrid Jonkerprys. Die titel verwys na weerligstrale wat sy waarneem tydens 'n seminale padreis saam met haar geliefde op die snelweg naby Vanderbijlpark. Die bundel word oorheers deur reis, beide in 'n fisiese sin waar nuwe geografiese landskappe verken word, as 'n geestelike reis deur talle liefdesverhoudings en verlies. Ervarings van haar reise na Japan en haar verblyf in onder meer Praag, Londen, Boston en Parys word ook ingesluit. Die gedigte stroom van plek tot plek, van een situasie na 'n volgende en omdat meeste gedigte nie titels het nie en onsekerheid skep oor waar dit ophou, versterk dit die stromende gevoel en die tema van die lewe as 'n nimmereindige reis. Daar is ook gedigte oor die spreker se verhouding met die digter Gert Vlok Nel. Haar gedigte word onder andere in tydskrifte soos Karapaks en Ons Klyntji opgeneem en ook in die “Groot Afrikaanse Verseboek”. In 2020 word haar gedigte ‘ek is een van daai vroue wat drink’ en ‘ontredderd het ek voor jou gestaan en klein’ in Vers en vrou opgeneem.
Die Hollandse musikant en digter Stef Bos se boek “Gebroke sinne” is deur haar vertaal.
Sy stel ook kort daarna 'n CD saam met gedigte en musiek van verskeie digters en kunstenaars, getitel “In die begin was die woord”. Die CD sluit werke in van digters en musikante soos Andries Bezuidenhout, Danie Marais, Gert Vlok Nel, Ronel Nel, Paul Riekert, Hanru Niemand, Charl-Pierre Naude, Robert Bolton, Johnathan Martin, Brenda Burnitt, Riku Lätti en Neil Sandilands.
In 2009 is sy een van ses Afrikaanse digters (saam met verskeie Vlaamse en Nederlandse digters) in die Vlaams-Afrikaanse projek “Woord in Steen” van wie 'n versreël in klip uitgekap en in Brugge in België opgeveil word – haar woorde-op-klip behaal die tweede beste verkoopprys algeheel en die beste van die Afrikaanse digters.
Sedertdien het sy verskeie kinderboeke vir Die SA Departement van Onderwys se doeleindes deur Vivlia gepubliseer, asook haar eerste roman, “Pelgrimshoop” deur LAPA Uitgewers, wat in 2018 vir die ATKV Veertjie as een van drie finaliste (enigste debuutboek) vir die beste roman benoem is.
Twee opvolgboeke verskyn kort hierna, uitgegee deur Tafelberg Uitgewers.
Signi Grenness
Signi Grenness (21 Augustus 1919 – 6 April 2003) was 'n Deense aktrise. Sy was bekend vir haar rolle in die rolprente Guds mærkelige veje (1944), Det gælder os alle (1949), Komtessen (1961), en Hooray for the Blue Hussars (1970).
Ortodokse Kerk in Amerika
Die Ortodokse Kerk in Amerika is ’n outokefale Oosters-Ortodokse Kerk in Noord-Amerika wat in volle gemeenskap met die ander Oosters-Ortodokse kerke is, hoewel nie almal sy outokefalie aanvaar nie. Die primaat van die kerk het die titel Aartsbiskop van Washington, Metropoliet van die Hele Amerika en Kanada. Die Kerk se hoofkantoor is in Syosset, New York, en bestaan uit meer as 700 gemeentes, sendings, gemeenskappe en kloosters hoofsaaklik in die VSA en Kanada, met bykomende gemeentes en sendings in Meksiko en Australië. Skattings van die aantale lidmate wissel tussen 27 169 en 1 064 000.
Geskiedenis
In 1970 het die Russiese Kerk die outokefalie van die Russies-Ortodokse Grieks-Katolieke Kerk in Amerika erken en dit is hernoem na die Ortodokse Kerk in Amerika. Hoewel al die Oosters-Ortodokse Kerke nie die Amerikaanse kerk se outokefalie erken nie, is die kerk in volle gemeenskap met hulle.
Sonsverduistering van 15 Januarie 2010
Die sonverduistering van 15 Januarie 2010 was 'n ringvormige verduistering van die Son met 'n grootte van 0.9190. 'N Sonverduistering vind plaas wanneer die Maan tussen Aarde en die Son verbygaan en sodoende die beeld van die Son vir 'n kyker op Aarde heeltemal of gedeeltelik verberg. 'N Annulêre sonverduistering vind plaas wanneer die Maan se skynbare deursnee kleiner is as die Son, wat die meeste van die son se lig blokkeer en veroorsaak dat die son soos 'n ring ring lyk. 'N Annulêre verduistering verskyn as 'n gedeeltelike verduistering oor 'n gebied van die Aarde, duisende kilometers wyd. Dit was die langste ringvormige sonsverduistering van die millennium [1] en die langste tot 23 Desember 3043, met die lengte van die maksimum verduistering van 11 minute, 7,8 sekondes en die langste duur van 11 minute, 10,7 sekondes. [2] Dit is ongeveer 4 minute langer as die totale sonverduisterings ooit kon kry. (Die sonverduistering van 4 Januarie 1992 was langer as 11 minute, 41 sekondes, wat in die middel van die Stille Oseaan voorkom.) [3]
Die verduistering was sigbaar as slegs 'n gedeeltelike verduistering in baie van Afrika, Oos-Europa, die Midde-Ooste en Asië. Dit is gesien as 'n ringvormige verduistering binne 'n smal strook van 300 km (190 myl) breedte oor Sentraal-Afrika, Maldive, Suid-Kerala (Indië), Suid-Tamil Nadu (Indië), Sri Lanka en dele van Bangladesh, Birma en China.
Herman Kahn
Hudson Instituut en Viëtnamoorlog
In 1961 het Kahn, Max Singer en Oscar Ruebhausen die Hudson-instituut gestig, 'n beleidnavorsingsorganisasie wat oorspronklik in Croton-on-Hudson, New York, geleë is, waar Kahn destyds gewoon het. Bekendes soos sosioloog Daniel Bell, politieke filosoof Raymond Aron en romanskrywer Ralph Ellison (skrywer van die 1952 klassieke Invisible Man) is gewerf.
Kahn het sy standpunte ietwat versag in reaksie op sy kritici, en het gereageer op hul punte in Thinking About the Unthinkable (1962) en On Escalation (1965). Tussen 1966 en 1968, tydens die hoogtepunt van die Viëtnamoorlog, het Kahn as konsultant van die Departement van Verdediging gedien en die toenemende druk om direk met Noord-Vietnam te onderhandel teengestaan, deur te argumenteer dat die enigste militêre oplossing skerp eskalasie was. As dit misluk, het hy gesê, het die VSA-regering 'n uittreestrategie nodig gehad. Hy het krediet geëis vir die bekendstelling van die term "Viëtnamisasie" (Vietnamization).
Kahn en die Hudson-instituut het afgeraai dat 'n teeninsurgensieoorlog in Viëtnam begin moes word, maar nadat dit begin het, het hulle raad gegee oor hoe om dit te voer. In 'n onderhoud het hy en die Instituut verkies om nie aan die Sekretaris van Verdediging raad te gee nie, aangesien meningsverskil op so 'n hoë vlak as verraad beskou kan word, terwyl die meningsverskil met die Adjunk-Sekretarisbloot beskou word as tegnies van aard. Wat 'n plan betref, is Britse adviseurs, met ondervinding van die Statebond se suksesvolle teeninsurgensieoorlog in Maleisië, geraadpleeg. Kahn en die Instituut het egter geoordeel dat 'n belangrike verskil tussen die Viëtnamese en Maleisiese situasies die Britse landelike polisie in Maleisië was. 'n Instituutstudie van die belangrikste teeninsurgensieoorloë in die onlangse geskiedenis het 'n 100% korrelasie tussen suksesvolle oorloë en effektiewe polisiemagte gevind. Kahn het gesê: "Die doel van 'n weermag is om jou polisiemag te beskerm. Ons het 'n weermag in Viëtnam sonder 'n doel gehad."
Die Jaar 2000
In 1967 het Herman Kahn en Anthony J. Wiener The Year 2000: A Framework for Speculation on the Next Thirty-Three Years, wat bydraes ingesluit het van personeel van die Hudson-instituut en 'n inleiding deur Daniel Bell. Tabel XVIII in die dokument bevat 'n lys oor die honderd tegniese innovasies wat baie waarskynlik in die laaste derde van die twintigste eeu sal voorkom. Die eerste tien voorspellings was:
Later jare
Met die verslapping van die kernspanning tussen die Verenigde State en die Sowjetunie gedurende die détente jare van die 1970's, het Kahn sy toekomsnavorsing werk voortgesit en spekulasies oor die potensiaal vir 'n Armagéddon. Hy en die Hudson instituut wou populêre essays soos Paul Ehrlich se The Population Bomb (1968), Garrett Hardin se soortgelyke redenasie The Tragedy of Commons (ook 1968) en die Club of Rome se Limits to Growth (1972) weerspreek. In Kahn se siening het kapitalisme en tegnologie bykans grenslose potensiaal vir vooruitgang gehad, terwyl die kolonisasie van die ruimte in die nabye en nie die verre toekoms lê nie. Kahn se 1976 boek The Next 200 Years, geskryf met William Brown en Leon Martel, het in die jaar 2176 'n optimistiese scenario van ekonomiese toestande aangebied. Hy het ook 'n aantal boeke geskryf wat die toekoms van die Amerikaanse, Japannese en Australiese ekonomieë ekstrapolleer en verskeie werke oor stelselteorie, insluitende die well-ontvangde 1956 monografie Techniques of System Analysis.
Gedurende die middel van die 1970's, toe Suid-Korea se BBP per capita een van die laagste ter wêreld was, het Kahn voorspel dat die land teen 2000 een van die top tien magtigste lande in die wêreld sal word.
In sy laaste jaar, 1983, skryf Kahn goedkeurend van Ronald Reagan se politieke agenda in The Coming Boom: Economic, Political, and Social en het Jonathan Schell se beweringe oor die langtermyn gevolge van die kernoorlog skerp verwerp. Op 7 Julie daardie jaar het hy gesterf aan 'n beroerte, 61 jaar oud.
Kulturele invloed
Saam met John von Neumann, Edward Teller en Wernher von Braun, was Kahn na bewering 'n inspirasie vir die karakter "Dr. Strangelove" in die gelyknamige rolprent van Stanley Kubrick wat in 1964 vrygestel is. Daar is ook gesê dat Kubrick Kahn se boek On Thermonuclear War bestudeer het. In die film verwys dr. Strangelove na 'n verslag oor die "Doomsday Machine" deur die "BLAND Corporation". Kahn het Kubrick ontmoet en het hom die idee gegee vir die "Doomsday Machine", 'n toestel wat onmiddellik die vernietiging van die hele planeet sal veroorsaak in die geval van 'n kernaanval. Beide die naam en die konsep van die wapen word bekom uit die teks van On Thermonuclear War. Louis Menand merk op: "In Kahn se boek is die Doomsday Machine 'n voorbeeld van die soort afskrikmiddel wat die militêre denke aanspreek, maar dit is gevaarlik destabiliserend. Aangesien nasies nie selfmoord geneig is nie, kan dit net gebruik word om te dreig."
Walter Matthau se "maverick"-karakter "Professor Groeteschele" in die film Fail-Safe, wat ook in 1964 vrygestel is, is ook gebaseer op Kahn. In hierdie film probeer die Amerikaanse president om 'n kernholocaust te voorkom wanneer 'n meganiese wanfunksie kernwapens stuur na Moskou.
Publikasies
Buiten vir fisika en statistieke, sluit die werke geskryf deur Kahn in: Frank E.
Werke gepubliseer deur die RAND Korporasie waaraan Kahn meegewerk het:
Anglo-Normandies
Geskiedenis
Alhoewel Anglo-Normandies slegs deur 'n klein deel van die Engelse bevolking gepraat is, het dit vier eeue lank oorleef en 'n groot invloed op die meerderheidstaal gehad as gevolg van die hoë prestige van die taal. Die Engelse kroon se verlies van Normandië in 1204, toe die Franse koning Filips II die Hertogdom van Normandië geannekseer het en die vastelandse Normandië van Normandiese Engeland geskei het, het egter die agteruitgang van die taal in Engeland ingelui. In gesinne van Normandiese oorsprong, en selfs onder die koninklikes, was Anglo-Normandies baiekeer nie meer die kinders se moedertaal nie en is dit as 'n vreemde taal aan hulle geleer. Verder is die Sentraal-Frans van Parys van die 13de eeu af al hoe meer beskou as die taal van die onderwys en kultuur en is Anglo-Normandies as 'n snaakse Franse dialek beskou. Aangesien die taal se instandhouding juis van sy prestige afhanklik was, het die taal se ondergang dus waarskynlik vinnig plaasgevind. Sommige Anglo-Normandies leenwoorde is deur Sentraal-Franse woorde vervang. Terselfdertyd was die prestige van die Engelse taal aan die opkoms danksy die verbeterende toestande van die Engelse werkersklas. Engels is nou ook as skryftaal en in regeringsdokumente gebruik. Teen die 14de eeu is Engels wyd gebruik en deur almal verstaan. Selfs in die koningshuis was Frans nie meer die moedertaal nie en Hendrik IV was die eerste Engelse koning wat net Engels gepraat het.
In behoudende kringe soos dié van sekere adellikes en kerklui asook in universiteite is pogings aangewend om die taal te behou. Dit het die aanleer van Frans as tweede taal ingelui asook reëls dat studente in Frans of Latyn met mekaar moes praat en parlementêre uitvaardigings dat adellikes hulle kinders Frans moes leer. Frans het egter geleidelik sy status as administratiewe en hoftaal verloor en teen die 15de eeu was dit 'n vreemde taal in Engeland. Vandag is die enigste oorblyfsels van die taal onder die Engelse kroon te vinde in die hoogs bedreigde tale van die Kanaaleilande: Auregnais, Guernésiais, Jèrriais en Sercquiais.
Veii
Veii (Etruskies: Vei(s), Uentia; Italiaans: Veio) was 'n belangrike stad van die Etruskers wat in 396 v.C. deur die Romeine ingelyf is. Dit was 17 km noord van Rome geleë en sy verowering vorm die eerste groot uitbreiding van die gebied van die Romeinse staat.
Die stad is op 'n plato geleë wat met steil oewers deur twee riviere begrens word, die Cremera (vandag: Valchetta) en die Mola. Die sitadel is in die suide en dit word deur duisende grafte in kringe omring. Opgrawings het 'n indrukwekkende tempel gewys wat omtrent 510 v.C. gebou is en dalk aan Apollo en Hercules gewy is. Veii is saam met die ander stede van Suid-Etrurië Cerveteri, Tarquinia, Vulci en Orvieto een van die mees gevorderde nedersettings van die Etruskers. Die vroegste beskilderde graf (laat 8ste/ vroeg 7de eeu v.C.) is hier aangetref. Dit wys dieselfde soort leeus wat ook op aardewerk gevind word.
Veii en Rome
Daar is reeds vroeg met die koninkryk Rome gebaklei oor die mag oor die regteroewer van die ripa veis oftwel die Tiber. In 477 v.C. het die Fabii op die Cremera 'n groot nederlaag gely en sowat dertig jaar later het A. Cornelius Cossus die koning van Veii Lars Tolumnius gedood.
Tradisioneel word aangeneem dat daar drie oorloë was:
Livius sê dat die ander Etruskiese stede by die Fanum Voltumnae (naby Volsinii) saamgekom het en geweier het om Veii te help, maar dit is nie seker dat daar iewers politieke samewerking tussen die Etruskiese stede was.
Die stad word in 396 v.C. verwoes en ritueel begrawe. Die Romeine beweer dat die beeld van die godin Juno geknik het toe sy 'genooi' is om na Rome te kom om daar, pleks van in Veii, vereer te word. Dit wys hoe die Romeine die stad as mededinger wou uitskakel, ook in religieuse opsigte. Daar word geraam dat ná die inlywing Veii se gebied 60% van Rome se totale oppervlak behels het. Die Romeine het dit altyd as 'n belangrike stap in hulle geskiedenis gesien en die oorlog teen Veii is dikwels soos die tienjarige oorlog tussen die Grieke en Troje beskryf, maar oor die ware toedrag van sake is min bekend. Rome het ná Veii se inlywing amper opgehou om sy Cappellaccio tufa as boumateriaal te gebruik omrede Veii se Grotta Oscura tufa baie beter was. Daar het ook baie meer grond bygekom waar met slawe geboer is. Ná die inname van die stad deur Camillus is die burgers van Veii as slawe verkoop.
Isabella Hofmann
Isabella Hofmann (gebore 11 Desember 1958) is 'n Amerikaanse aktrise. Sy is bekend vir haar rolle in die rolprent Burlesque (2010) en in die televisiereekse Homicide: Life on the Street (1993), The Flash (2014), en Legends of Tomorrow (2016).
Kristian Ayre
Kristian Ayre (gebore 19 November 1977) is 'n Engelse akteur en skrywer. Hy is bekend vir sy rolle in die rolprent Elf (2003) en in die televisiereekse Space Cases (1996) en Nothing Too Good for a Cowboy (1998).