cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Sterrekunde
Sterrewagte
Die sterrewag is sedertdien na 'n plek buite Londen verskuif. Die oorspronklike terrein was presies op die 0° lengtelyn, van waar alle lengtelyne gemeet word, geleë. Mount Wilson, naby Los Angeles in die VSA, is in 1904 opgerig. Die waarnemings wat deur sy 2,54 -m-reflektorteleskoop gedoen is, was die eerste bewyse van die aard van sterrestelsels (voorheen is hulle as newels beskou) en die eerste aanduiding van die ontsaglike grootte van die heelal.
Mount Palomar in Kalifornië (VSA) en Mount Wilson word ook die Hale-sterrewagte genoem, na die sterrekundige George Hale, onder wie se leiding hulle opgerig is. Mount Palomar (gebou in 1928) se 5-m-reflektorteleskoop was tot in 1976 die grootste teleskoop ter wêreld. Die grootste teleskoop vandag behoort aan die USSR. Dit het ŉ enorme reflektor met 'n deursnee van 6 m en 'n massa van 70 ton wat in 1976 in 'n sterrewag in die Kaukasiese gebergte geïnstalleer is Die teleskoop is so sterk dat 'n kersvlam op 'n afstand van 24 000 km waargeneem kan word. Die grootste enkeleenheid-radioteleskoop is by die Arecibo-sterrewag in Porto Rico geleë. Dit is 'n skottel met 'n deursnee van 300 m wat in 'n natuurlike kom in die berge ingebou is.
Die teleskoop word vir radio- en radarsterrekunde gebruik. Sterrewagte word deesdae sover moontlik op afgeleë plekke of hoë berge opgerig om lugbesoedeling en ander steurings te vermy. Die hoogste sterrewag is die Mauna Kea-sterrewag op 'n uitgedoofde vulkaan in Hawaii. Dit le 4 205 m bo seevlak. Die Cerro Tololo Inter-american- sterrewag (2 200 m) is in die Andesgebergte in Chili geleë. Verskeie sterrewagte is gedurende die afgelope eeu in Suid-Afrika opgerig: Boyden (Maselspoort), Lamont-Hussey (Bloemfontein), Redcliffe-sterrewag (Pretoria), Union, wat later Republiek geword het (Johannesburg), die Natal-sterrewag (Durban), ensovoorts.
Sommige is deur buitelandse universiteite of institute opgerig en later weer gesluit. In 1972 is 'n ooreenkoms deur die WNNR en die SRC (Science Research Council) van Brittanje aangegaan om gesamentlike sterrekundige navorsing te onderneem. Sutherland in die Karoo is gekies as sent rum van die SAAO, die Suid-Afrikaanse Astronomiese Observatorium, en in 1973 is 'n groot sterrewag by die dorp in gebruik geneem. Een van die teleskope, ŉ reflektor met 'n deursnee van 1,85 m, is die grootste in Afrika. Die weersomstandighede van Sutherland is ideaal vir sterrekundige waarnemings: dit is ver van stede se lig en besoedeling geleë, daar is geen radiosteurings nie en die getal onbewolkte dae per jaar is besonder hoog.
Hartebeesthoek naby Pretoria het 'n radioteleskoop. Van hier af word onder meer satellietopsporing gedoen. Deur die eeue het die doel van sterrewagte oorgeskakel van die praktiese (posisiebepalings van hemelliggame vir navigasie en tyd- meting) na 'n wetenskaplike studie van die sterre. 'n Sekere mate van spesialisering het ook by die verskillende sterrewagte ontstaan. By Jodrell Bank (Brittanje) word byvoorbeeld navorsing gedoen om die aard van verafgeleë radiobronne te bepaal.
Die studie van veranderlike sterre is een van die hoofrigtings van die Sutherland-sterrewag. Sterrewagte bly in verbinding met mekaar, sodat nuwe inligting so gou moontlik uitgeruil kan word. Hulle is ook internasionaal van karakter omdat instrumente van 'n sterrewag dikwels deur sterrekundiges van ander lande vir 'n sekere tydperk "bespreek" kan word. In 1909 is die Internasionale Astronomiese Uni e (IAU) gestig om alle sake rakende die sterrekunde te koordineer.
Radiosterrekunde
Die radiosterrekunde is 'n betreklik nuwe vertakking van die sterrekunde. Dit behels die ontleding van elektromagnetiese straling in golflengtes wat wissel tussen 'n paar millimeter en 20 tot 30 m, met behulp van radioteleskope. Die bestaan van radiobronne in die ruimte is in 1931 toevallig deur Karl Jansky, 'n Amerikaanse radioingenieur, ontdek. Jansky het swak, gereelde seine opgevang en gevind dat hulle uit die rigting van die Melkweg se middelpunt kom. Reber, 'n radio-amateur, het Jansky se werk voortgesit en in 1942 het hy die eerste "radiokaart" van die lugruim gepubliseer.
Daar was 4 gebiede van waar sterk radiostraling gekom het: die Melkwegmiddelpunt en die konstellasies Cygnus, Cassiopeia en Puppis. Intussen het Hey die radiostraling vanaf die son ontdek. In 1944 het Van de Hulst beweer dat die neutrale waterstofgas in die ruimte radiogolwe met 'n golflengte van 21 cm moet uitstraal, maar dit is eers in 1951 deur Ewen en Purcell opgespoor. Die Australiërs Kerr en Hindemann het ook 21-cm-straling van albei Magellaanse Wolke opgevang.
Na die Tweede Wêreldoorlog het radio-interferometrie vinnig ontwikkel. Die tegniek maak dit moontlik om radiobronne in besonderhede te bestudeer en hul posisies noukeurig te bepaal. In 1951 het Baade en Minkowski 2 sterk radiobronne gevind en ontdek dat hulle ooreenstem met optiese (sigbare) voorwerpe. Die een, Cygnus A, was 'n buitegalaktiese sterrestelsel en die ander, Cassiopeia A, was 'n dowwe newel in die Melkweg. Radiostraling kom dus van oral in die heelal.
Radio-sterrestelsels, soos Cygnus A, straal 1 000 000 keer meer radiogolwe as gewone sterrestelsels uit. Enorme ontploffings is blykbaar in hul kerne aan die gang. In 1960 is radiostraling vanaf kwasars ontdek. Kwasars is voorwerpe wat opties soos sterre lyk, maar sommige sterrekundiges meen dat hulle sterrestelsels is wat ontsaglik ver van ons geleë is. Pulsarradiostraling is in 1967 ontdek. Pulsars is vinnig roterende neutronsterre wat reëlmatige radiopulse uitstraal.
Radiogolwe word opgewek wanneer gelaaide deeltjies versnel of vertraag word. Termiese radio-emissie word veroorsaak wanneer vrye elektrone uit hul bane gedwing word, byvoorbeeld deur hoë temperature. Die son se korona is ook verantwoordelik vir termiese radio-emissie. Nie-termiese radio-emissie word op verskillende maniere veroorsaak, byvoorbeeld deur sinchrotronstraling, wat opgewek word wanneer uiters vinnig bewegende elektrone in 'n wisselende magneetveld beland.
Hierdie tipe straling kom van pulsars. Die vinnige elektrone is blykbaar van hewige ontploffings, soos supernova- uitbarstings, afkomstig. Termiese en nie-termiese radio-emissie is voorbeelde van aaneenlopende radio-emissie wat oor die hele radiospektrum geregistreer word. Wolke van neutrale waterstof in die ruimte straal radiogolwe van 21-cm-golflengte uit en dit veroorsaak emissielyne op die radiospektrum. Hierdie straling het sterrekundiges in staat gestel om vas te stel hoe die waterstofwolke in die Melkwegstelsel versprei is. Die verspreiding van die wolke het die vermoede dat die Melkweg spiraalvormig is, bevestig.
Radarsterrekunde
Radarsterrekunde word gebruik om die lede van die sonnestelsel te bestudeer. Radiopulse word met behulp van 'n sterk sender na ŉ voorwerp (die maan, 'n planetoïed, ensovoorts) gestuur en die weerkaatste straal word dan geanaliseer. Dit verskaf inligting oor die afstand na die voorwerp en besonderhede van sy oppervlak. Radarseine se golflengtes wissel van 10 cm tot 'n paar meter. Die sein se eggo is gewoonlik baie swak omdat die intensiteit van die weerkaatste straal omgekeerd eweredig is aan die vierde mag van die afstand.
Om hierdie rede word senders met 'n vermoë van 1 000 kW gebruik om die seine uit te send. Sterk gerigte antennes word ook gebruik om 'n bundel strale wat so dun moontlik is, uit te straal. Die meeste antennas is parabolies van vorm, met 'n deursnee van tientalle meter. Radioteleskope, soos die massiewe skottel by Arecibo in Porto Rico, word gebruik om die radarstrale uit te send. Die totale afstand wat die radiopuls trek (heen en terug), is gelyk aan die tydverskil tussen die uitsending en die ontvangs van die sein, vermenigvuldig met sy snelheid, dit wil sê die snelheid van lig.
Die afstand van die voorwerp (byvoorbeeld die maan) is gelyk aan die helfte van die totale afstand. Reeds in die vroeë sestigerjare is die afstand na Venus op hierdie manier akkuraat bepaal. Ruimtesondes met radarapparaat word deesdae gebruik om 'n beeld te verkry van die bodemreliëf van ŉ planeet soos Venus, wat vanweë sy wolkbedekking onsigbaar is. Soortgelyke radarreliëfkaarte is van die maan, Mars en ander planete en mane gemaak.
Ontstaan van die heelal
Kosmologie (die ondersoek van die oorsprong, struktuur en evolusie van die heelal) het veral in die 20e eeu ontwikkel, namate groot teleskope en moderne meetinstrumente beskikbaar geword het. Een van die belangrikste ontdekkings (ongeveer 1924) was dat die Melkweg nie die enigste sterrestelsel is nie, maar dat daar miljoene ander stelsels in die ruimte is. Die heelal is dus baie groter as wat enigeen ooit gedroom het. In 1929 het Edwin Hubble, ŉ Amerikaanse sterrekundige, ontdek dat al die sterrestelsels blykbaar met ontsaglike snelhede van ons af wegbeweeg.
Hy het ook gevind dat die radiale snelheid (die snelheid van die beweging in die gesigslyn) van 'n sterrestelsel eweredig met die afstand van die stelsel toeneem, met ander woorde, hoe verder die stelsel geleë is, hoe vinniger beweeg dit. Hubble het dit uitgedruk as:
uitdyingsnelheid = en \frac{1}{T}
word Hubble se Konstante genoem. Die omgekeerde van Hubble se Konstante, T, is 'n aanduiding van die ouderdom van die heelal. T lê tussen 1010 en 2 X 1010 jaar, dit wil sê, tussen 10 miljard en 20 miljard jaar (as die uitdyingsnelheid altyd konstant was). Die snelheid van ŉ sterrestelsel kan uit die dopplereffek (die rooiverskuiwing van sy spektraallyne) bepaal word. Verskeie heelalmodelle is opgestel om die oorsprong en die evolusie van die heelal te verklaar.
Einstein het vroeg reeds 'n statiese, gekromde heelal voorgestel, maar nadat Hubble ontdek het dat die heelal besig is om uit te dy, is dit verwerp. Alexander Friedman en Georges Lemaître se nie-statiese modelle het aanleiding gegee tot George Gamow se oerontploffingsteorie ("big-bang theory"). Volgens hierdie teorie was al die materie in die heelal oorspronklik in 'n "oeratoom" gekonsentreer. In 'n ondenkbare groot ontploffing is al die materie en energie uitgeskiet.
Dit kan aanleiding gee tot die volgende "oerontploffing" en die hele siklus word oor 'n tydperk van triljoene jare herhaal. In 1948 het Hoyle, Bondi en Gold met die bestendigetoestandhipotese vorendag gekom. Volgens hierdie model word die yler wordende, uitdyende heelal gedurig aangevul deur nuwe materie wat geskep word. In 1965 het hierdie teorie 'n knou gekry nadat swartstraling met 'n temperatuur van 3 K in die ruimte ontdek is. George Gamow en andere het in die veertigerjare verklaar dat indien 'n oerontploffing plaasgevind het, daar nog laetemperatuuroorblyfsels van die energie-uitstraling te vinde moet wees. Die ontdekking van swartstraling het hul teorie versterk.
Kyk ook
Sterrekundeportaal
Ruïne Baldingen
Die Kasteel Baldingen, ook bekend as die Ruine Baldingen verwys na die oorblyfsels van 'n middeleeuse kasteel in die munisipaliteit van Baldingen in die Kanton van Aargau.
Geskiedenis
Oor die ruïne self is amper niks bekend nie. Die familie "van Baldingen", wie se verteenwoordiger Heini von Baldingen in 'n dokument uit die jaar 1317 genoem word, was 'n beamptefamilie  van die Habsburgers. Hulle het waarskynlik in Baldingen 'n klein kasteel gehad. Die presiese ligging daarvan is egter tot vandag toe onbekend.
Fort Nongqayi
Die fort is in 1883 'n 2 km van die middedorp gebou op 'n hooggeleë punt wat 'n uitsig na alle kante toe bied. Hierdie polisie-eenheid was tot 1904 hier gevestig en toe ontbind, maar in 1906 weer byeengeroep om die owerheid te help om die Bambata-rebellie te onderdruk. Daarna is dit finaal ontbind.
Die gebou het drie torings en 'n ruim binneplaas. In die mure is skietgate ingebou om moontlike aanvallers af te weer.
Sedert 1961 is die dorpsmuseum in en rondom die fort gevestig. Dit gee veral aandag aan die militêre, kulturele en sendinggeskiedenis van die streek.
Nagaland
Nagaland (Engels: [ˈnɑːɡəlænd]) is een van die kleiner deelstate in die noordooste van Indië. Die hoofstad is Kohima en die grootste nedersetting is Dimapur. Die deelstaat het 'n bevolking van sowat 2 miljoen en beslaan 'n oppervlakte van 16 579 km².
Gamkaskloof
duimnael|250px|Die pas af na die Gamkaskloof.
Die Gamkaskloof (ook bekend as "Die Hel") is 'n smal, afgesonderde vallei omtrent 20 kilometer lank en 'n maksimum van 600 meter wyd geleë in die Swartberge in die provinsie Wes-Kaap, Suid-Afrika.
Geskiedenis
Die Gamkaskloof is vermoedelik in die vroeë 19de eeu ontdek deur trekboere, maar die eerste inwoner (Petrus Swanepoel) het hom eers in 1830 permanent in die kloof gevestig. Ná hom het die Marais, Cordier, Joubert, Mostert en Nel hulle ook in die kloof gevestig, en die gemeenskap het 'n maksimum grootte van ongeveer 160 bereik. Die inwoners moes altyd te perd oor die Swartberge gaan na Prins Albert en Calitzdorp. Daar was later 'n skool met 'n onderwyser wat op Sondae as kerk gedien het.
Hulle het hul eie koring, groente, vrugte, tee en tabak verbou. Verder het hulle ook witblits gestook en bier van wilde heuning gemaak.
Hulle het lank die regering gevra om 'n pad na die kloof te bou, en die uiteindelike voltooiing in 1962 was sekerlik die begin van die einde vir die gemeenskap. Die kinders het skoolgegaan by hoërskole in die nabygeleë dorpe en meeste het nie teruggekeer na die bestaanslewe in die vallei nie. Bejaardes het ook na aftreeoorde buite die kloof getrek en so het die getal inwoners verminder totdat die laaste persoon, Piet Swanepoel, sy huis in 1991 aan Kaapse Natuurbewaring verkoop het.
Die kloof is in 1997 tot nasionale erfenisgebied verklaar en ingelyf by die Swartberg Natuurreservaat. Die huisies is opgeknap en toegerus met sonkrag en badkamers.
Die Hel
Niemand is seker waar die naam vandaan kom nie. 'n Gewilde storie is dat ene Piet Botha ('n veeinspekteur) die vallei in die 1940's besoek het en 'n besonder moeilike pad bekend as "die leer" geneem het. Hy het die ondervinding as "hel" beskryf. Maar in 1901 tydens die Anglo-Boereoorlog het Deneys Reitz en sy kommando die kloof besoek en toe reeds daarna as "Die Hel" verwys.
Ralambo
Ralambo was van 1575 tot 1612 die heerser van die Koninkryk Imerina op die sentrale plato van Madagaskar. Hy het van die heuwel Ambohidrabiby af regeer en sy pa, Andriamanelo, se ryk uitgebrei. Hy het eerste die naam Imerina aan die streek gegee.
Bewind
Oorlewering skryf talle legendes aan dié koning toe, onder meer verskeie dramatiese militêre oorwinnings, en dit het bygedra tot sy heroïese en byna mitiese status. Die omstandighede om sy geboorte, op die gelukkige eerste dag van die jaar, is glo bonatuurlik en dit dra verder by tot sy mistieke kultus.
Oorlewering verbind hom met verskeie belangrike en blywende politieke en kulturele innoverings. Hy kry die lof dat hy die eet van beesvleis in die koninkryk gewild gemaak het en die nuwejaarsfees fandroana ingestel het om dit te vier – dit vind dus op sy geboortedag plaas. Volgens legende is besnydenis en poligamie ook tydens sy bewind ingestel, asook die verdeling van die adellikes (andriana) in vier sub-kastes en die tradisie van koninklike idole (sampy) in Imerina. Ralambo het glo algemeen van hierdie bonatuurlike voorwerpe gebruik gemaak om sy ryk uit te brei en die geloof in die goddelike aard van sy heerskappy te versterk.
duimnael|Ralambo se graftome in Ambohitrabiby. Vanweë die blywende kulturele nalatenskap van hierdie koning word hy dikwels beskou as ’n sleutelfiguur in die ontwikkeling van die Merina se kulturele identiteit.
Dood en opvolging
Ralambo het vermoedelik omstreeks 1612 gesterf. Hy is in die tradisionele steengraf van sy oupa, koning Rabiby, begrawe wat steeds op die dorp Ambohidrabiby te sien is. Volgens ’n bron uit die 19de eeu is daar ’n jaar lank oor hom gerou. Hy is glo in die nag begrawe en ’n koninklike mausoleum (trano masina) is oor sy graf gebou – ’n koninklike Merina-tradisie wat sou voortduur tot die val van die Koninkryk Madagaskar in die 19de eeu. Die reëls van opvolging wat deur sy pa, Andriamanelo, neergelê is, het Ralambo genoop om nie sy oudste seun by sy tweede vrou as sy opvolger aan te wys nie, maar sy jonger seun Andrianjaka by sy eerste vrou, Rafotsindrindramanjaka.
SASOL
SASOL (oorspronklik Suid-Afrikaanse Steenkool-, Olie- en Gasmaatskappy) is 'n Suid-Afrikaanse maatskappy met belange in mynbou, energie, chemikalië en sintetiese brandstowwe. SASOL se hoofkwartier is in Sandton, Johannesburg, sy aandele word op die Johannesburgse en New Yorkse Effektebeurs genoteer. SASOL het 34 000 werknemers in 33 lande dwarsoor die wêreld. Dit is tans die tweede grootste nywerheidsmaatskappy in die land en een van die grootste multinasionale maatskappye wat hulle oorsprong in Suid-Afrika het, met 'n jaarlikse omset van meer as VS$ 12 miljard.
Gamkaskloof
Die Hel
Die inwoners het nooit van die naam gehou nie en na hulle self as "Kloovers" verwys.
Die benaming Hel kan moontlik n inkrimping van die term "helling" wees. Iets wat teen 'n hoek lê, en moontlik verwys na die vorm van die klowe en berge.
SASOL
Geskiedenis
SASOL se oorsprong dateer terug na die twintigerjare van die 20ste eeu toe die verwerking van steenkool na vloeibare brandstowwe wêreldwyd ondersoek is. Die regering van Suid-Afrika het die bevindings van 'n sodanige studie in 1927 aan die publiek voorgelê, en die Anglovaal-korporasie het in die dertigerjare met die pionierswerk begin. In 1947 het die regering met 'n wetsontwerp voorsiening gemaak vir die stigting van SASOL wat in 1950 as 'n staatsbeheerde maatskappy in die lewe geroep is.
Die perseel in die noordelike Vrystaat, wat vir die oprigting van die SASOL I-aanleg gekies is, was strategies baie gunstig naby die steenkoolmyne langs die Vaalrivier en die belangrike nywerheidsgebiede van die Witwatersrand rondom Johannesburg geleë. In 1951 is met die bou van SASOL se eie steenkoolmyn Sigma, die dorp Sasolburg en die aanleg SASOL I begin. Vier jaar later is die eerste brandstof vervaardig, en sintetiese petrol was laat in 1955 reeds by die eerste Suid-Afrikaanse petrolstasies beskikbaar.
Die boubedrywighede vir twee nuwe projekte het in 1976 en 1979 naby die dorpe Evander en Trichardt se steenkoolvelde in die destydse provinsie Transvaal begin en is in onderskeidelik 1980 en 1982 voltooi. Net soos in die geval van SASOL I is 'n nuwe dorp, Secunda, vir SASOL se sowat 16 000 plaaslike werknemers en hul gesinne gestig. SASOL se plaaslike steenkoolmyn Bosjesspruit het tot een van die grootstes ter wêreld ontwikkel. Die SASOL II- en III-projekte is destyds ten 'n koste van onderskeidelik 2,5 en 3,3 miljard rand opgerig, maar danksy die besluit om twee soortgelyke projekte digby mekaar te bou kon SASOL II en III voordeel trek uit 'n gemeenskaplike infrastruktuur, personeel en materiaalbasis, en 'n geskatte bedrag van 500 miljoen rand is sodoende bespaar.
Sowat sestig present van die boukoste van SASOL II en III is plaaslik bestee en het werkgeleenthede vir 20 000 bouwerkers geskep. Die projekte is deur lenings, die heffing van 'n toeslag op die petrolprys (2c per liter vanaf 1975 en 4c vanaf 1977 tot en met 1988) en uitvoerkrediete gefinansieer. Vir SASOL III is in Oktober 1979 daarnaas ook andele ter waarde van ZAR 525 miljoen uitgereik, waarvan ZAR 35 miljoen vir die algemene publiek beskikbaar was. Weens die geweldige aanvraag het die aandele se koers op die Johannesburgse effektebeurs binne enkele ure met meer as vyftig persent gestyg, en SASOL het die belangrikste maatskappy op die effektebeurs geword.
Belangrike mylpale van SASOL se aktiwiteite was die bou van 'n raffinadery in 1967, die stigting van die eerste internasionale bemarkingsmaatskappy (Sasol Chemicals Europe) in 1990 en die oorname van die Duitse CONDEA-groep in 2001. SASOL is tans een van die vyf grootste maatskappye op die Johannesburgse effektebeurs, en sy aandele word ook op die New Yorkse effektebeurs genoteer. SASOL het sakebelange in meer as dertig lande en voer sy produkte na meer as honderd lande uit.
Oliekrisis
Tot in 1973 was die prys van ru-olie nog betreklik laag, maar toe het die Organisasie van Petroleum-uitvoerlande (OPEC) besluit om die prys daarvan van 3,50 dollar tot 17 dollar per vat te verhoog.
Daarna het dit aanvanklik op 11,04 dollar gestabiliseer en sedertdien nog nooit weer gedaal nie; trouens, in die vroeë tagtigerjare was die gemiddelde olieprys ongeveer 40 dollar per vat. 'n Suid-Afrikaanse kabinetskomitee het na die drastiese prysverhogings bevind dat dit lonend sou wees om op groot skaal olie uit Suid-Afrikaanse steenkool te vervaardig en daar is besluit om Sasol II hoofsaaklik vir die vervaardiging van motorbrandstof op te rig.
In Januarie 1979 is die bewind van die sjah van Iran omvergewerp en die onrus in Iran het die oliekrisis verder vererger, sodat daar besluit is om 'n verdere aanleg, Sasol III, by Secunda op te rig.
Sosiale verantwoordelikhede
SASOL tree op as borg vir sportspanne en sporttoernooie in Suid-Afrika, asook die lugskouspan Sasol Tigers. Hulle is ook betrokke by natuurbewaring en die redding van bedreigde of skaars spesies, bv. baardaasvoëls en renosters.
Haarwurm
Haarwurm (Haemonchus contortus) is 'n rondewurm en parasiet wat algemeen by herkouers soos skape en bokke voorkom. Die volwasse wurms leef in die gasheer se melkpens (abomasum) en veroorsaak bloedarmoede, kwakkeel, lusteloosheid en dood in erge gevalle.
Gashere
Hoofsaaklik skape maar ook ander herkouers wêreldwyd.
Morfologie
Volwasse manlike wurms is 10-20 mm lank terwyl volwasse wyfies 18-30 mm lank is. Die wyfie se wit eiergevulde baarmoeder vleg rondom 'n rooi dermkanaal wat die wurm op nadere ondersoek 'n kenmerkende patroon gee – vandaar die Engelse naam 'barber's pole worm'.
Lewensiklus
Onder gunstige omstandighede (warm temperatuur, genoeg vogtigheid en suurstof) broei eiers binne ongeveer 24 uur uit op die weiding. Die larwes vervel twee keer voordat die besmetlike derde larf (L3) stadium deur die gasheer saam met die weiding ingeneem word. Die L3's vestig hulself in die melkpens (abomasum) waar hulle nog twee keer vervel tot 'n vyfde stadium (L5) wat later 'n volwasse wurm word. Die periode vanaf inname van inname van die L3's tot eierlegging deur L5's duur ongeveer 18-21 dae.
Patogenese
Die volwasse wurms penetreer die slymvlies van die melkpens en suig bloed. In hiperakute gevalle kan die wurmlading so hoog wees dat 'n skaap tot 600mL bloed 'n dag verloor, en die dier kan binne sewe dae nadat die wurms begin voer het vrek. In akute gevalle kan 'n skaap tussen 50-200mL bloed 'n dag verloor. Die dier toon proteïentekort (wys as kwakkeel), bloedarmoede en gewigsverlies en kan vrek sonder behandeling.
Op nadoodse ondersoek kan veelvoudige (tussen 100 tot 35 000) 4de stadium en volwasse wurms in die melkpens waargeneem word. In akute en chroniese gevalle kan anemie en vermaering van die karkas ook gesien word.
Behandeling en beheer
Verskeie rondewurmmiddels op die mark is beskikbaar vir haarwurm behandeling. Nietemin is al hoe minder van hierdie middels steeds effektief weens wurmweerstand, en in sommige gevalle veelvoudige wurmmiddel weerstand. Deesdae is weidingsbestuur en doseringsprogramme wat doserings beperk 'n belangrike deel van 'n boer se arsenaal teen haarwurm. Wurmmiddel kombinasies asook entstowwe toon potensiaal vir verdere ontwikkeling, maar die gebruik daarvan bly kontroversieel.
Benghazi
Benghazi (Arabies: بنغازي‎, Italiaans: Bengasi) is, met sowat 760,000 inwoners, die tweede grootste stad van die Noord-Afrika land Libië. Volgens die 2011-sensus het die stad 'n bevolking van 631 555 gehad.
Nasrec
Nasrec is 'n voorstad van Johannesburg, Suid-Afrika. Dit is in Johannesburg se F-streek geleë.
William Frawley
William Frawley (26 Februarie 1887 – 3 Maart 1966) was 'n Amerikaanse akteur. Hy was bekend vir sy rolle in die rolprente Footsteps in the Dark (1941), Crime Doctor's Man Hunt (1946), en Miracle on 34th Street (1947), en in die televisiereeks I Love Lucy (1951).
Barnsteenkus
Die Barnsteenkus is 'n kusstrook aan die Oossee noordwes van Kaliningrad (Koningsberg in die voormalige Oos-Pruise, tans in die Russiese eksklawe Oblast Kaliningrad geleë) wat vanweë sy beduidende barnsteen-voorkomste só vernoem is. Barnsteen word hier in dagmynbou ontgin.
Die gebied het reeds in die antieke tydperk as 'n belangrike verskaffer van barngesteen bekend gestaan – die Romeinse skrywer Tacitus verwys in een van sy hoofwerke, Germania, na die Aesti, 'n inheemse volk wat met barnsteen (Latyns: glesum) handel gedryf het.
In Duitsland kom barnsteen veral in die Mark Brandenburg, byvoorbeeld in die gebied tussen Berlyn en Szczecin naby die huidige Natuurpark Barnim en naby die stad Eberswalde voor. In teenstelling met Oos-Pruise is hierdie barnsteen-voorkomste toevallig ontdek toe in die plaaslike geologiese Oerstroomvallei, wat miljoene jare gelede suid van die Duitse Oosseekus tot by die huidige Poolse stad Toruń geloop het, damme en kanale aangelê is. Argeoloë neem aan dat naby die huidige grens met Pole 'n handelsplek vir barnsteen ontstaan het. Die edelstene is vermoedelik as gevolg van tektoniese prosesse uit die noorde na hierdie gebied verskuif.
Die handelsroetes vir barnsteen, wat as sieraad, wierook en geneesmiddel gewild was, staan as Barnsteenroete bekend en het vanuit Noordoos-Europa deur Oostenryk tot in die Mediterreense lande, veral die Adriatiese kus, geloop. 'n Westelike vertakking het vanuit Hamburg na Marseille gelei. By die kruispunte van hierdie roetes met beduidende handelspaaie (byvoorbeeld naby die Weichsel- en Donou-riviere) het al vroeg handelsplekke ontstaan. Die Romeine het sommige van die geskiedkundige roetes in die gebied van die huidige Neder-Oostenryk sowat 2 000 jaar gelede tot vaste paaie uitgebou.
Whip Wilson
Whip Wilson (16 Junie 1911 – 22 Oktober 1964) was 'n Amerikaanse akteur. Hy was bekend vir sy rolle in die rolprente Range Land (1949), Wanted: Dead or Alive (1951), Abilene Trail (1951), en Montana Incident (1952).
Deon Opperman
Deon Opperman (15 Maart 1962, Uitenhage-) is akteur en dramaturg, wat naas verskeie ander toekennings twee keer die Hertzogprys vir sy dramas ontvang. Hy lewer ook 'n beduidende bydrae tot die Afrikaanse televisie met reekse soos Hartland, Kruispad, Bloedbroers en Getroud met rugby.
Hy is 'n suksesvolle sakeman en is ook die stigter van die South African School of Film, Television and Drama (AFDA) in Milpark, Johannesburg, die teatertrust, die Independent Theatre Trust en Tanstaafl. Laasgenoemde sluit Packed House Productions (wat professionele opvoerings aanbied), eQ2 Corporate Services (’n korporatiewe konsultantbesigheid) en Bottom Line Entertainment (’n televisie-produksiehuis) in.
Vroeë lewe en opleiding
Hy word groot in Oos-Londen en matrikuleer aan die Engelstalige Selborne College in Oos-Londen. Op skool word hy gekeur om na die Drakensberg-seunskoor te gaan, maar sy ouers dink nie dit is ’n goeie idee nie. Sy verpligte twee jaar militêre diensplig ondergaan hy op Oudtshoorn, waarna hy ook twee kampe as seiner op die grens deurbring. Vanaf 1982 studeer hy aan die Rhodes Universiteit in Grahamstad en hy behaal in 1984 die B.A.-graad met hoofvakke Engels en Drama. As akteur verower hy in 1982 die Michael Atkinson-toekenning as mees belowende eerstejaarstudent en in 1983 ontvang hy die Beste Akteur-toekenning vir sy vertolking van Boesman in Boesman and Lena. Hy kry ook ’n AA Life Vita-toekenning as mees belowende akteur in 1985. In hierdie tyd skryf hy sy eerste drama, Môre is ŉ lang dag, vir die ATKV Kampustoneel omdat hulle R1000 betaal vir die beste nuwe teks en hy die geld nodig het vir ’n verloofring. Wanneer hy die prysgeld wen, lei dit tot sy verlowing en latere troue met Bridget Fitzhenry van Grahamstad, ’n plaasmeisie oorspronklik vanaf Jansenville uit die Karoo.
Terugkeer na Suid-Afrika
By sy terugkeer uit Amerika vestig hy hom in Johannesburg, waar hy aktief betrokke is by die toneel as skrywer, akteur en regisseur. Hy begin ook in 1996 om opleiding in die skryfkuns te gee by die ATKV-skryfkursusse. As entrepreneur stig hy in 1994 AFDA, die South African School of Film, Television and Drama in Milpark, Johannesburg waar hy spoedig honderde studente het. Van die studente se werk word vanaf 2000 op die grootste kortrolprentfees in die wêreld by Claremont-Ferrand vertoon.
Independent Theatre Trust en Tanstaafl
In 2003 staak hy sy betrokkenheid by AFDA. Hy begin ook ’n teatertrust, die Independent Theatre Trust, saam met ander stigterslede soos Lizz Meiring, Eric Nobbs, Hannes Muller, Susan Danford, Garth Holmes, Stephen Jennings, David Clatworthy, Wilmien Rossouw en André Odendaal. Sy belangstelling in besigheidsbeginsels laat hom vir 'n Meestersgraad in Besigheidsadministrasie inskryf wat hy in 2006 by die Universiteit van die Witwatersrand verwerf.
Hy begin Tanstaafl (“There ain’t such thing as a free lunch”) in 2004, wat die maatskappy Packed House Productions (wat professionele opvoerings aanbied), eQ2 Corporate Services (’n korporatiewe konsultantbesigheid) en Bottom Line Entertainment (’n televisie-produksiehuis) insluit. Packed House Productions bied verhoogtreffers soos The sound of music, My fair lady, Fiddler on the roof en A funny thing happened on the way to the forum vir groot gehore in groot ouditoriums aan, wat populêre sterre soos Steve Hofmeyr in die vername rolle gebruik om die loketinkomste verder te verhoog.
Werk as akteur
Deon is ook steeds gereeld bedrywig as akteur en speel verskeie rolle in sy eie dramas asook in 1983 die titelrol in Tom Stoppard se The real inspector by die Grahamstadse Kunstefees. As toorkunstenaar bied hy ook The Mister Magic Man Show vir kinders by die Grahamstadse Kunstefees aan.
Persoonlike lewe
Sy huwelik met Bridget word in September 2001 ontbind en hy trou dan met die aktrise Hanli Rolfes. Hulle bly in ’n meenthuis in Melville, maar hierdie huwelik eindig in 2010 ook in ’n egskeiding. Beide hierdie huwelike is kinderloos. Hierna is hy betrokke in ’n verhouding met Marelize Landman.
Intussen ondervind hy groot materiële welvaart weens die sukses van sy sake-ondernemings en hy koop vir hom ’n huis in die rykmansbuurt Saxonwold. Hy skryf ook in vir ’n doktorsgraad in bedryfsbestuur met die doel om ’n model te ontwikkel wat empiries sal voorspel hoeveel mense na ’n produksie sal gaan kyk, terwyl hy selfs planne maak om sy sakeryk op die effektebeurs te noteer. Hy is in 2014 getroud met die musikant en komponis Janine Neethling, wat ’n seun, Sammy, uit haar vorige huwelik met die akteur Dale Cutts het. Hulle koop ’n huis in Onrus in die Kaap, waar hulle merendeels bly.
Publieke figuur
Hy is ’n omstrede figuur in die bedryf, wat gereeld in polemiek betrokke raak. Sy beswaar teen die burokratiese keuringsproses van die Klein Karoo Nasionale Kunstefees (KKNK) in 2003 lei tot planne van hom om in 2003 ’n kompeterende eie fees op George te hou. Hierdie geskil word egter na onderhandelinge opgelos en hy tree weer in 2004 by die KKNK op.
Die musiekspele Ons vir jou (oor die Anglo-Boereoorlog, met generaal De la Rey as hoofkarakter kort nadat die lied van Bok van Blerk oor De la Rey kultusstatus bereik het); en Tree aan!, oor verpligte militêre diensplig tydens apartheid, word deur baie gesien as polities onsensitief in ’n tyd wat die Afrikaner al meer geteiken word deur die populistiese uitsprake van politici en lok hewige reaksie in die briewekolomme van daaglikse nuusblaaie en die webwerf LitNet uit.
Afrikaanse Drama
Vir die verhoog skryf hy meer as vyftig dramas wat opgevoer word, terwyl hy ook vir die televisie produseer. Sy eerste drama, Môre is ’n lang dag, beskryf die konflik tussen vyf jong manne op militêre diens aan die grens en maak indruk met lewendige dialoog en die wyse waarop die tema universele waarhede uitbeeld. Die stuk speel af op ’n Sondagaand in ’n Weermagtent tydens die grensoorlog  op die Angolese grens. Die skynbaar onbenullige aktiwiteite en doellose gepraat van die karakters geskied teen die agtergrond van die gebeurtenis wat almal doelbewus vermy, naamlik die medesoldaat (Willie) wat dood is terwyl twee van die vyf manne in die tent tydens ’n wagbeurt geslaap het. Hierdie gebeurtenis bring dan die bestaanskwessies van die futiele oorlog, redelose geweld en ook die lewe sonder sin te berde. Die vyf dienspligtiges is Lappies, ’n eenogige rassis; Van wat onder Lappies se invloed is; Christo, ’n seun met goeie opvoeding en tradisionele waardes; Kosie, die bangbroek en vredemaker; en die Engelse Neil, ’n siniese jongman wat die Afrikaners se nasionalisme en geloof bevraagteken. Die uiteenlopende politieke oortuigings, persoonlikheidsverskille en huistale van die dienspligtiges word dramaties ontgin. Vele vrae word gevra oor oorlog, die doel van die lewe, geloof, die verlede, die toekoms en die dood, maar daar is nie klaarblyklike antwoorde nie. Terselfdertyd is die doellose gesprekke en die repetisie van aksies ’n teruggryp na die teater van die absurde en die implikasie van die sinloosheid van alles. In 1985 deel Opperman met Môre is ’n lang dag die AA Life Vita-toekenning vir dramaturg van die jaar en hierdie drama word ook vir die televisie verfilm.
Die teken is ’n drama waarin ’n jong dogter, Anna-Marie, bely dat sy die Christus van die herkoms verwag. Dit skep spanning tussen haar moeder, die dogmatiese vader en die onsekere predikant en ontbloot die vrese en vooroordele van die gemeenskap. Dit lei dan tot die dramatiese einde, waar die pa sy kleinkind vermoor omdat hy hom as ’n Antichris beskou. Anna-Marie sterf kort na geboorte, om so die belofte van redding in die kiem te smoor en die geloofskrisis te vererger. Onderliggend aan hierdie drama is baie Afrikaners se blinde navolging van Calvinisme en hulle onwilligheid om godsdienstige voorskrifte en waardes te bevraagteken. Hierdie twee dramas (Môre is ’n lang dag en Die teken) word saam gepubliseer en besorg aan Opperman in 1987 die Eugène Marais-prys, terwyl beide ook in 2006 as deel van sy gepubliseerde oeuvre in 2006 met die Hertzogprys bekroon word. Môre is ’n lang dag word later in Vyfmylpaal opgeneem, ’n versamelbundel van sy beste dramas.
Stille nag is ’n politieke konflik in die boesem van ’n gesin en word in 1989 vir die eerste keer by die Grahamstad Kunstefees en daarna by verskeie teaters landswyd opgevoer en ook vir televisie verfilm. Die stuk handel oor eietydse politieke problematiek, wat algemeen menslike toepaslikheid verkry. Oukersaand by die Van der Hovens word die Kersboom se liggies nie aangeskakel nie, want Gerhard is nog nie tuis nie. Pa en Ma, en die ander seuns, die vertraagde Daantjie en Adriaan (met sy vrou Antoinette) wag vir hom. Gerhard was vir ondervraging oor sy betrokkenheid by die vryheidstryd in Suid-Afrika en sy tuiskoms roep die gelykenis van die verlore seun op. Daarenteen is Adriaan deel van die regse politiek en oortuigde AWB-lid. Die gesin word in twee kampe geskeur, met Daantjie wat die perspektief van onskuld verteenwoordig en Antoinette, wat in haar verhouding met Adriaan verdruk word, wat die motiewe van selfgelding en bevryding vanuit ’n ander hoek benader. Die moeder, Fransie, probeer om eensgesindheid te bewerkstellig en die vrede te bewaar, waarin sy gesteun word deur die naïewe Daantjie. Daarenteen is die pa, Christiaan, aanvanklik skynbaar aan Adriaan se kant, maar hy hel gaandeweg meer oor na Gerhard se argumente. Die ware rede vir Daantjie se vertraagdheid verhoog die konflik. ’n Sterkpunt van die drama is die gebruik van ironie. Die dag van vrede en liefde word ’n dag van geweld en haat, die gesin waar mens op jou veiligste moet voel, word juis die plek waar jy oorgelewer word aan geweld, die gesinstafel wat simbool is van eenheid word werktuig van verdeeldheid. Stille nag verower die Fleur du Cap-prys vir beste inheemse toneelteks, die AA Lewens Vita-toekenning as beste produksie en Natalse Vita-prys in 1990 en Opperman kry die prys vir die beste regisseur. Hierdie drama word ook in 1990 genomineer vir die Rapportprys. Stille nag word ook in Vyfmylpaal opgeneem en in 2006 as deel van sy gepubliseerde oeuvre met die Hertzogprys bekroon.
Donkerland se titel verwys na die naam van die plaas waarop die aksie afspeel, maar ook na die duister toekoms wat vir witmense in hierdie land wag en die simboliese konflik tussen lig en donker. Die kernbelangrikheid van die grond word ook deur die titel van die drama beklemtoon. Die drama het sy première in 1996 by die Klein Karoo Nasionale Kunstefees. Dit is ’n epiese drama oor sewe geslagte van ’n Afrikanergesin (die De Witts – simboliese naam) van ’n plaas in Noord-Natal wat die periode van 1838 tot 1996 dek. Die verhaal beslaan tien tonele (eintlik kleiner dramas) elk van tussen 20 en 45 minute, wat die totale drama dan sowat vyf uur neem om op te voer. In hierdie tonele word op kernmomente uit die geskiedenis gefokus, soos die Groot Trek, die vryheidsoorloë, die depressie van die dertigerjare, die 1948-verkiesing, die onluste van 1976, die grensoorlog en die oorgang na die ANC-bewind. Teen hierdie agtergrond word die familie De Witt se persoonlike geskiedenis ook uitgebeeld. Dit begin wanneer die stamvader sy plaas met die inplant van stokke in alle windrigtings afmeet en eindig waar sy verre afstammeling ná die koms van demokrasie die eiendomsreg op die plaas moet afteken aan die nasate van die oorspronklike bewoners van meer as 150 jaar vroeër. Die psige van die Afrikaner en sy geskiedenis en toekoms vorm die kern van hierdie drama, waarin die Afrikaner stry om ’n holte vir sy voet te vind, kortstondig in totale beheer van sake is (met die magsvergrype en onmenslikheid wat daaraan gekoppel is) en dan mag verloor met die vooruitsig om eindelik totaal te verdwyn en slegs ’n bietjie geskiedenis na te laat. Opvallend is dat elke geslag Afrikaner se eiesoortige stryd vasgevang word, wisselend van die militêre stryd teen Brit en swart, die politieke stryd ook teen Brit en swart en die ekonomiese stryd van verstedeliking en industrialisering. Waar die patriargale hiërargie, verknogtheid aan grond en natuurlike konserwatisme van die Afrikaner deurentyd in die De Witt-familie uitgebeeld word, sorg Opperman vir genoeg nuanses en uitbeelding van Afrikaners met ’n ruimer visie om ’n gebalanseerde beeld te skep. Hierdie drama word later vir KykNet in ’n televisiereeks omskep en verower in 2014 vier van die vyf televisiepryse by die jaarlikse ATKV-Mediaveertjie toekennings. Die pryse is vir beste dramareeks, beste draaiboek vir ’n dramareeks, beste regisseur en beste aktrise. Die televisiereeks word in 2015 met drie Safta-pryse (Suid-Afrikaanse rolprent- en televisiepryse) bekroon, nadat dit vir twaalf Safta-pryse benoem is. Die drama word ook opgeneem in Vyfmylpaal en in 2006 as deel van sy gepubliseerde oeuvre met die Hertzogprys bekroon. Donkerland word deur Kerneels Breytenbach in ’n roman verwerk.
Vyfmylpaal bevat die reeds gepubliseerde dramas Môre is ’n lang dag, Stille nag en Donkerland, asook die voorheen ongepubliseerde dramas Magspel en Boesman my seun.
Magspel debuteer by die KKNK van 2000 en het as tema die geknoei van die Dé Medici-familie in sestiende-eeuse Italië om die hef in die hand te hou, met Machiavelli wat ook betrek word. Op vernuftige wyse word temas en intriges ineengeskakel en beplande booshede belig, wat dan in wreedheid en wellus uitgevoer word. Sodoende word die drama ook ’n kommentaar op die huidige politieke bestel en open dit perspektiewe op moraliteit en etiek. Dit belig die tendens tot korrupsie en die misbruik van mag om selfsugtige ambisies te verwesenlik, sonder inagneming van ander mense se belange. Die De Medici-familie kry in die vroeg sestiende eeu weer beheer oor die stad Florence. Giovanni de Medici staan ’n goeie kans om in 1513 as die nuwe pous verkies te word, maar hy moet op een of ander manier die steun van die kieskollege van kardinale in die Vatikaan verkry. Om dit reg te kry moet hy kardinaal Soderini, wie se broer hy na Florence verban het, omkoop met die belofte dat sy neef Lorenzo met ’n Soderini-dogter sal trou. Lorenzo staan in lyn om beheer oor die De Medici-familie se ryk te erf, maar is reeds verloof aan Maria uit Venesië. Giovanni betrek dan vir Alfonsina, Lorenzo se weduwee-moeder, by sy planne om Lorenzo te probeer oorreed om saam te speel, terwyl hy intussen tot nadeel van die stad Florence se vooruitgang ook die professionele politikus Machiavelli uitskakel.
Boesman my seun word in 2003 by Aardklop opgevoer en ontgin die konflik binne gesinsverband wanneer ’n vervreemde seun ná sy ma se dood sy pa konfronteer. Hierdie drama speel in die huidige tyd af, maar deur slegs die draai van ’n lyf word een van die twee akteurs ’n ander karakter uit ’n ander tyd, sodat die pa byvoorbeeld ook by tye die ma en die predikant is. Die generasiekonflik vind uitbeelding in ’n outokratiese pa wat deurlopend sy wil op die seun afgedwing het en geweier het om bevraagteken te word, terwyl die seun gerebelleer het teen hierdie verstikkende omgewing en dit van hom afgegooi het, al het hy en sy ma steeds ’n sterk verhouding gehad. Vir die pa is die oorlewing van die volk sy dryfveer, maar die seun het ’n totaal ander ingesteldheid omdat hy die jare van apartheid en militêre diensplig se mees negatiewe aspekte aan eie lyf ervaar het. Opperman ontgin hier die sin en betekenis van die ouer-kind verhouding en gryp ook weer terug na die grensoorlog en ander vormende invloede op die karakters se ontwikkeling. Opperman erken dat hierdie drama sy mees outobiografiese drama is. In 2006 word Opperman bekroon met die Hertzogprys vir sy gepubliseerde oeuvre, wat al die dramas in Vyfmylpaal insluit, naamlik Boesman, my seun, Stille nag, Magspel, Môre is ’n lang dag en Donkerland, asook die drama Die teken, wat vroeër gepubliseer is.
Kaburu (die Swahili-woord vir die Afrikaanse boere) ontgin ’n Afrikaner-gesin se stryd in die nuwe Suid-Afrika, met die temas van emigrasie en aanpassing, misdaad, die grensoorlog, angs en wonde wat nooit genees het nie. Bertus en Elna emigreer na Kanada ná Bertus se ouers se wrede moord en keer kortstondig terug vir Elna se pa, Jan, se verjaarsdag. Jan en sy vrou Rika het behalwe Elna nog ’n kind, Boetjan. In die karakters word die kontemporêre Suid-Afrikaanse kwessies direk aangespreek: Elna is nie gelukkig in Kanada nie maar Bertus wil weer nie terugkeer nie; die Ouma glo dat ’n volwasse boom nie verplant kan word nie; Jan is sterwend aan kanker en Elna en Bertus sal die erfporsie en ’n besigheidsgeleentheid misloop as hulle nie terugkeer nie. Elna se ander broer Francois is vyftien jaar gelede aan die grens dood en hierdie skaduwee hang steeds oor die familie. Rika is onder die indruk dat haar seun Francois tydens die bosoorlog in ’n veldslag gesneuwel het. Die waarheid is egter dat die mortier wat hy gebruik het om ’n tentpen mee in te slaan, afgegaan en hom aan flarde geskiet het. Francois was die een offer wat Rika nie gewillig was om te bring nie. Die toneel waartydens die waarheid oor Francois se dood uitkom is ’n hoogtepunt in die drama se verloop. Dit word voorafgegaan deur Bertus se verduidelikings waarom hulle die land verlaat het en Jan se verwysings na toestande wat hom in hierdie verband bekommer. Hul verduidelikings en verwysings hou meestal met aktualiteite van die dag verband, maar kan ook as heenwysings na geestelike letsels beskou word wat as gevolg van uiterlike trauma agtergebly het. Die vernaamste tema van die drama is die diaspora van die Afrikaner, soos verteenwoordig deur Elna en Bertus se emigrasie Kanada toe. Ook Rika se onvermoë om haar na Francois se dood met Suid-Afrika as ruimte te assosieer is ’n vorm van inwaartse diaspora. Ander temas is die voorstelling van identiteit (Bertus wat sy seun, Neil, as ’n Kanadees wil grootmaak) en die rol van die geskiedenis in die opbou van daardie identiteit (Ouma wat haar Krugerrand vasklem en later simbolies aan Elna gee). Daarmee saam gaan voorstellings wat verband hou met magsvorme, soos patriargale mag waar Boetjan in beheer van Jan se maatskappy geplaas word na sy dood, alhoewel Elna beter as hy gekwalifiseer is, of staatsmag. Die rol wat taal en spesifiek Afrikaans speel in die konstruksie van identiteite kom ook sterk na vore. Die toekoms van die Afrikaners en Suid-Afrika word uitgespeel binne die mikro-wêreld van die huisgesin. Hierdie drama debuteer by die Aardklop Kunstefees van 2007. In 2009 word die Hertzogprys aan Kaburu toegeken.
Aantrekkingskrag, wat in 2011 by die Aardklop Kunstefees op Potchefstroom debuteer, fokus op die verwikkeldheid van verhoudings. Aantrekkingskrag is ’n kosmiese wet wat vir beide hemelliggame as mense geld. Professor Zak de Villiers is een van die land se leidende denkers en vooraanstaande wiskundige en kenner van die kosmos. Hy en sy vrou Leonor is in hulle sitkamer nadat hulle ’n studente-opvoering van Hamlet bygewoon het waarin hulle seun gespeel het. Zak het ook vir Martin uitgenooi, die regisseur en hoof van die dramadepartement. Martin was eers met Leonor se suster, die televisiester Sandy, getroud. Hy is daar saam met die oud-dramastudent met wie hy nou ’n verhouding het, Suzzi. Leonor het op haar beurt vir einste Sandy uitgenooi. Die komplekse verhoudings tussen die mense kom duidelik uit in hulle gesprekke. Zak is die wetenskaplike wat die gaste oor sterrekunde toespreek en sy toevlug tot wiskundige verklarings neem. Hy laat sy emosies nie maklik blyk nie. Martin is as teatermens soos Sandy en Leonor openliker emosioneel. Die jeugdige Suzzi voel haar soms verlore in die nydige woordestryd, maar gee tog interessante insigte. In die proses word denke teenoor emosies gestel, met die gevolgtrekking dat emosies eerder as denke lei tot aksie. Dit word ’n lang nag, waar die botsings tussen die partye hewiger word soos die tyd aanstap, en daar ook ’n aantal onthullings en erkennings is. Dit blyk byvoorbeeld dat Johan nie Zak se seun by Leonor is nie, maar dat Martin ’n verhouding met Leonor gehad het. Op vernuftige wyse word die ooreenkomste tussen die mens en die kosmos regdeur die gesprek volgehou. Ten spyte van die onvoorspelbaarheid van die mens en die kosmos, is daar die besef dat alles rondom liefde wentel, as een van die onverklaarbare onveranderlikes. Hierdie drama word deur Evert Snyman ook vir die radio verwerk en word op 18 Junie 2015 oor Radiosondergrense uitgesaai.
Ongepubliseerde dramas
Meeste van sy dramas word nie gepubliseer nie. Die klug Aap in die mou word in 1986 opgevoer en is in hierdie jaar een van die finaliste vir die SAKRUK-prys. Twee egpare het buite-egtelike verhoudings en twee privaatspeurders word dan aangestel om die eggenote se sekskapades te onthul.
G.A.T., wat in ’n weermagbasis in Angola afspeel, open in 1987 by die Grahamstad Kunstefees. ’n Terroris word in ’n gat aangehou en met ’n verskeidenheid grusame metodes gemartel om inligting uit hom te kry. Die drama word ’n sterk aanklag teen die verontmensliking en sinlose geweld binne militêre verband en bied ’n universele ontleding van die mens se mag oor ’n ander.
Sonder vlerke is ’n drama oor vergifnis, versoening en verlossing en word in 1997 opgevoer. Twee broers, Dawid en Hennie, word as kinders gereeld deur hulle dronklap pa aangerand, terwyl die ma swyg oor wat in die huis gebeur. Die gesin spat eindelik uitmekaar en Dawid neem vir Hennie saam stad toe, waar hulle onderdak vind by Dawid se vriendin Lydia. Hennie swyg as gevolg van die trauma in die verlede en ontvlug in sy verbeeldingswêreld, waar hy met vlieg behep is.