cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Leerproses
Pavlov se hond
So ŉ aangebore reaksie word ŉ natuurlike refleks genoem en hoef nie aangeleer te word nie. Terwyl die Russiese fisioloog Ivan Petrovitsj Pavlov (1849-1936) met hierdie reflekse geëksperimenteer het, het hy toevallig 'n opsienbarende ontdekking gedoen. Hy het reeds jare lank die werking van die spysverteringstelsel bestudeer, en was dus bewus daarvan dat 'n hond wat kos kry, meer speeksel afskei (ŉ natuurlike refleks). Om die afskeiding noukeurig te kon meet, het hy 'n buisie aan die proefdier se bek vasgemaak en die speeksel daarin opgevang.
Hy het gemerk dat die speekselafskeiding meer word wanneer die hond 'n oppasser met kos hoor aankom. Die dier het dus refleksmatig gereageer op stimuli (geluide) wat oorspronklik (van nature) geen reaksie uitgelok het nie. Die oorspronklike refleksreaksie (verhoogde speekselafskeiding by die in name van kos) het geleidelik aan 'n nuwe stimulus (geluide) gekoppel geraak.
Die dier het dus 'n nuwe S-R-koppeling aangeleer, wat Pavlov 'n gekondisioneerde refleks genoem het; dit was met ander woorde 'n voorwaardelike refleks omdat die refleks nie van nature bestaan het nie, maar onder 'n bepaalde voorwaarde ontstaan het.
Die kos wat die refleks oorspronklik veroorsaak het, is die ongekondisioneerde stimulus en die oorspronklike refleks (die speekselreaksie by die in name van kos) is die ongekondisioneerde refleks, terwyl die geluid van naderende voetstappe 'n gekondisioneerde stimulus is wat die speekselafskeiding wat daaraan gekoppel is, 'n gekondisioneerde refleks maak.
Die kondisioneringsprosesse
Net voordat die dier voedsel gekry het, is hy met 'n nuwe stimulus gekonfronteer, byvoorbeeld die lui van 'n klokkie. Na ŉ paar keer het hy reeds by slegs die aanhoor van die klokkie ŉ verhoogde speekselafskeiding gehad. By ondersoeke in klassieke kondisionering het 'n belangrike verskynsel aan die lig gekom, naamlik stimulusveralgemening.
Pavlov het gevind dat honde wat speeksel afskei by die lui van ŉ klokkie, ook speeksel afskei wanneer 'n klokkie met 'n hoër of laer toonhoogte gelui word of as ŉ soortgelyke geluid gemaak word. Hier het dus veralgemening plaasgevind, waar die gekondisioneerde refleks (speekselafskeiding) uitgebrei of veralgemeen is na stimuli wat verwant is aan die oorspronklike gekondisioneerde stimulus (lui van klokkie). Hoe minder ooreenkoms die nuwe stimulus met die oorspronklike een toon, hoe swakker sal die respons wees.
'n Aangeleerde gekondisioneerde refleks kan ook weer verdwyn, deur byvoorbeeld die gekondisioneerde stimulus (die lui van 'n klokkie) ŉ paar maat te herhaal sonder om die hond kos te gee. Die speekselafskeiding word elke keer minder en hierdie verskynsel· word uitwissing genoem. Uitwissing kan tydelik van aard wees, soos wanneer die gekondisioneerde stimulus (voedsel) weer na 'n rusperiode aan die hond gebied word nadat 'n klokkie gelui is. Die gekondisioneerde refleks (speekselafskeiding) sal weer voorkom, hoewel dit gewoonlik dan swakker is as voorheen.
Hierdie verskynsel staan as spontane herstel bekend. Dit het geblyk dat die verloop van die kondisioneringsproses wat na 'n rusperiode weer plaasvind, vinniger as die oorspronklike proses verloop. 'n Organisme kan byvoorbeeld met 'n bepaalde geluid gekondisioneer word, en meegekondisioneerde reflekse kan tegelykertyd op ander afwykende geluide uitgewis word. Op hierdie manier leer die organisme om tussen verskillende geluide te onderskei. Hierdie verskynsel word diskriminasie genoem.
Omdat kondisionering as 'n outonome proses beskryf kan word, kan hierdie vorm van diskriminasie nie vergelyk word met die onderskeid wat mense op bewuste vlak tussen verskillende stimuli maak nie. In diskriminasie by kondisionering sal kos byvoorbeeld slegs aangebied word as 'n sekere soort klokkie lui, terwyl die hond geen kos sal kry as enige ander verwante soort geluid gemaak word nie. Mettertyd sal die hond dus slegs speeksel afskei as hy die klokkie van 'n spesifieke toonhoogte hoor wat met voedselvoorsiening gepaard gaan.
Nog 'n moontlike verskynsel is hoër orde- of sekondêre kondisionering. Kos is tot dusver in Pavlov se eksperimente 'n ongekondisioneerde stimulus, terwyl die lui van 'n klokkie 'n gekondisioneerde stimulus is. Verder kan 'n elektriese lig geflits word net voordat die klokkie lui.
Die hond leer dat daar eers 'n lig geflits word, en dat ŉ klokkie direk daarna lui. Eers dan kry hy sy kos. Gevolglik skei hy reeds speeksel af as hy die lig sien flits. Die ligflits is nou die gekondisioneerde stimulus, terwyl die lui van die klokkie 'n ongekondisioneerde stimulus is. Hierdie proses kan uitgebrei word, maar uitwissing maak dit dikwels moeilik.
Klassieke kondisionering en menslike gedrag
Hoewel dit vanweë etiese en praktiese redes moeilik is om kondisioneringseksperimente op mense uit te voer, is 'n paar eksperimente in hierdie verband wel gedoen. Lipsitt het byvoorbeeld in 1971 met 5 dae oue babas proefnemings gedoen. Wanneer lug in die babas se oë geblaas is (ongekondisioneerde stimulus), het hulle hul oë geknip (ongekondisioneerde refleks - 'n natuurlike, aangebore reaksie).
'n Bepaalde geluid is ook gemaak (gekondisioneerde stimulus) net voordat lug in die babas se oë geblaas en hulle dit geknip het. Die babas was dus gekondisioneer om hulle oë te knip sodra hulle die geluid gehoor het, en in hierdie geval was die oogknippery 'n gekondisioneerde respons.
Russiese navorsers het getoon dat dit moontlik is om die werking van sekere interne organe, soos die hart, ingewande en bloedvate, te beïnvloed deur kondisioneringsprosesse onder beheer van eksterne stimuli te bring.
Operante kondisionering
By klassieke kondisionering is die veronderstelling altyd die aanwesigheid van natuurlike, aangebore reflekse. By operante kondisionering is dit nie die geval nie, en word aanvaar dat alle gedrag aangeleer is. Die belangrikste eksperimentele ondersoeke op die gebied van operante kondisionering is deur die Amerikaanse behavioris Burrhus F. Skinner (gebore 1904) gedoen. Skinner het met verskillende diere, veral duiwe en rotte, geëksperimenteer.
Die Skinner-kas
Om sy eksperimente te kon uitvoer, het Skinner ŉ hok gebou wat as die Skinner-kas bekend staan. Teen die een muur van die hokkie het hy 'n kosbakkie aangebring en die proefdier kon die kos bekom deur 'n hefboom met sy poot of snawel af te druk. Wanneer 'n rot in so 'n hokkie geplaas word, sal hy gewoonlik sy vreemde omgewing begin ondersoek. Hy sal rondloop en snuffel en krap, en op 'n gegewe oomblik sal hy toevallig aan die hefboom raak.
Die bakkie met kos sal dan verskyn en hy sal dit opeet, maar een porsie sal te min wees om sy honger te stil. As hy weer aan die hefboom raak, sal hy nog 'n porsie kos kry. Die frekwensie (die aantal kere per tydseenheid) waarmee hy die hefboom afdruk, sal geleidelik toeneem, sodat die rot, solank as wat hy honger is, voortdurend heen en weer tussen die hefboom en die kosbakkie sal hard loop.
Operante kondisionering het dus hier plaasgevind. Hierdie tipe kondisionering berus op die beginsel van beloning: 'n dier toon in 'n bepaalde situasie eers toevallige gedrag (hardloop rond in die hokkie). Per toe val trap hy die hefboom af en word met kos beloon. Deur die dier steeds te beloon as hy die gewenste gedrag uitvoer, kan die frekwensie van hierdie gedrag toeneem. Deur sy gedrag herhaaldelik te beloon, vind versterking van sy gedrag plaas. Die beloningsbeginsel kom ooreen met Edward Lee Thorndike (1874- 1946) se wet van effek, waarvolgens onder meer die kans op herhaling van ŉ bepaalde respons groter is wanneer beloning volg (positiewe versterking).
Straf en beloning
Response by die organisme neem af wanneer straf op sy reaksie volg (negatiewe versterking). In eksperimentele situasies word diere dikwels met ligte elektriese skokke gestraf. Soms leer 'n organisme om op ŉ onaangename stimulus die respons te gee wat die onaangename, bedreigende situasie sal uitwis. Dit staan as vermydings- of ontvlugtingsgedrag bekend. So kan 'n lig byvoorbeeld 'n paar sekondes voordat 'n rot 'n elektriese skok kry, aangeskakel word. Hy leer om, sodra die lig flits, uit die hokkie te spring en die elektriese skok so te vermy.
Die vorming van gedrag
Vir operante kondisionering moet gewag word totdat die vereiste respons toevallig plaasvind. Die kondisioneringsproses kan egter versnel word deur 'n gedragsvormingsprosedure toe te pas. Die rot in die Skinner-kas moet sy eerste beloning reeds kry wanneer hy in die rigting van die hefboom beweeg, en sy volgende beloning wanneer hy nog nader daaraan beweeg, ensovoorts. So kan die gewenste gedrag geleidelik opgebou word.
Dit blyk dus moontlik te wees om diere op 'n redelik eenvoudige wyse 'n sekere gedragsopeenvolging aan te leer deur hulle op die regte oomblik te beloon. Met behulp van operante kondisionering kan diere ook leer om 'n onderskeid tussen verskillende stimuli te maak (diskriminasie). Duiwe is byvoorbeeld geleer om op 'n rooi liggie te reageer en nie op 'n groen liggie nie. Hulle het slegs kos gekry as hulle teen ŉ rooi liggie pik, maar niks wanneer hulle teen 'n groen liggie gepik het nie. Dat die pikrespons aanvanklik ook by die groen liggie voorgekom het, is die gevolg van stimulusveralgemening.
Beloningskale
Nadat gedrag gevorm is, moet dit ook in stand gehou word, en dus moet dit deur beloning versterk word. Daar is 4 beloningskale of skedules van versterking, naamlik die vaste intervalskedule (VI), die wisselende intervalskedule (WI), die vaste ratio-skedule (VR) en die wisselende ratioskedule van versterking (WR).
By VI verloop daar na elke versterking 'n vaste tydsinterval waarop geen versterking volg nie, byvoorbeeld die loon wat 'n werker aan die einde van elke maand ontvang. By WI is die intervalle tussen elke versterking nie ewe lank nie, byvoorbeeld vis byt met onreëlmatige tussenposes aan die aas aan 'n hengelaar se lyn.
Volgens VR word elke vaste getal response versterk, byvoorbeeld 'n werker word elke keer as hy 20 items voltooi het, beloon. By WR kom versterking toevallig na 'n reeks intervalle voor, byvoorbeeld die dobbelaar wen sporadies geld en nie se maar elke tweede of vyfde keer nie.
Probeer-en-trefmetode
Volgens ŉ sekere groep behavioriste word gedrag geleidelik deur die probeer-en-trefmetode aangeleer. Thorndike het in hierdie verband proefnemings met katte gedoen. 'n Uitgehongerde kat is in 'n kas geplaas waaruit hy slegs kon ontsnap as hy aan ŉ toutjie sou trek.
Modelleringsgedrag
Modelleringsgedrag het veral te doen met die aanleer van sosiale gedrag: dit is leer wat deur middel van waarneming en nabootsing plaasvind. 'n Kind sal sy ouers byvoorbeeld dophou en hulle naboots, en namate hy groter word, sal hy veral heldefigure as voorbeeld vir sy gedrag neem. Tieners sal byvoorbeeld 'n popsanger naboots wat hulle kleredrag, haarstyle en gewoontes betref.
Leer deur insig
Veral die Gestalt-sielkundiges soos Köhler en Koffka het eksperimente oor leer deur insig gedoen. Insig word verkry as ŉ persoon skielik en spontaan begryp wat die verhouding tussen gegewe feite is. Wanneer 'n persoon op hierdie manier in leermateriaal insig kry, vind ontlading van spanning by hom plaas, en dit staan as die Aha-Erlebnis bekend. Köhler het eksperimente met sjimpansees gedoen. 'n Piesang is buite die bereik van 'n sjimpansee geplaas en 'n stok is in sy hok neergesit.
Hoe die sjimpansee ook al probeer het, kon hy nie die piesang in die hande kry nie. Skielik het hy egter die stok geneem en die piesang nadergekrap. Hierdie eksperiment is later heelwat uitgebrei. Geen kondisionering of ander leermetode kan enige verklaring vir hierdie skielike verkryging van insig bied nie. Insig veronderstel egter 'n sekere mate van rypheid (wat deur biologiese groet bereik word), wat beteken dat dit 'n doelgerigte leerproses is. ŉ Kleuter kan byvoorbeeld nie insig in die komplekse werking van ŉ rekenaarterminaal toon nie, maar hy sal in 'n later stadium van sy lewe, nadat hy 'n sekere rypheidsvlak bereik het, die nodige insig toon.
Verbale leerprosesse
Dit is wel moontlik om 'n reeks los woorde die een na die ander te memoriseer, maar dit is baie makliker om dieselfde hoeveelheid woorde in bepaalde sinsverband te leer. Reeds teen die einde van die 19e eeu is daar oor die rol van woordassosiasie in die leerproses bespiegel.
Die proefpersone moes reekse sinlose lettergrepe memoriseer, maar dit het duidelik moeilik geblyk te wees. Die proefpersone het baie energie bestee om die sinlose materiaal sinvol te pro beer maak, en alle leerstof, hoe sinloos ook al, is aan iets sinvols gekoppel - soms selfs aan visuele voorstellings. Hierdie kodering van leermateriaal dui daarop dat die leerproses in der waarheid baie ingewikkelder is as die werktuiglike ontstaan van S-R-koppelings by kondisionering.
Daar moet bowendien ook in ag geneem word dat mense se kognitiewe style verskil, met ander woorde hulle waarnemingsmetodes by die aanleer van leermateriaal stem nie ooreen nie. Sommige mense neem details waar, terwyl ander weer die geheet raaksien. Hierdie waarnemingsmetodes sal die manier waarop 'n persoon ŉ leertaak aanpak, beïnvloed.
Kondisionering in die praktyk
Volgens sekere sielkundiges, soos Skinner, is alle gedrag van die mens aangeleer, en word die mens dus geheel en af deur sy omgewing gevorm. Skinner se leerbeginsels word, ondanks kritiek daarteen, in die praktyk gebruik om menslike gedrag te beïnvloed.
Die beste voorbeeld hiervan is geprogrammeerde onderrig. Die uitgangspunt by hierdie soort onderrig is die behavioristiese opvatting dat kennis verwerf word wanneer die regte antwoorde (response) op gestelde vlae (stimuli) aangeleer word. Om hierdie beginsel prakties uit te voer, moet leermateriaal in 'n vorm gegiet word wat uit vraag plus antwoord bestaan, en die leerstof word gevolglik in 'n reeks kort omskrewe kenniseenhede ingedeel. Elke kenniseenheid gee aanleiding tot ŉ vraag wat aan die hand van die kenniseenheid beantwoord kan word.
2009 Formule Een-seisoen
Die 2009 Formule Een-seisoen was die 60ste FIA Formule Een Wêreldkampioenskapseisoen.
Leerproses
Kondisionering in die praktyk
'n Kenniseenheid en 'n toetsvraag vorm saam 'n skakel, en ŉ reeks skakels word op so 'n wyse georden dat 'n logiese, aanvaarbare opbou van feite moontlik is. Leerstof met so 'n logiese opeenvolging staan as 'n program bekend. ŉ Program impliseer dat die kennis-eenheid gelees en 'n toetsvraag beantwoord word. Onmiddellik daarna moet terugvoering volg, dit wil sê die regte antwoord op die toetsvraag moet beskikbaar gestel word sodat die persoon sy antwoord kan kontroleer. As sy antwoord korrek is, is die volgende skakel in die program aan die beurt.
Roosvlerk-ghieliemientjie
Die Roosvlerk-ghieliemientjie (Barbus argenteus) is 'n varswatervis wat in strome op die eskarp in die Pongola- en Inkomatiriviere voorkom. In Engels staan die vis bekend as Rosefin barb.
Leerproses
Kondisionering in die praktyk
As 'n fout gemaak word, moet dieselfde skakel weer oorgedoen word, totdat die regte antwoord gegee word. Skinner se opvatting dat leer hoofsaaklik deur middel van beloning plaasvind, is in hierdie soort leerprogramme aanwesig. Die programopstellers probeer gewoonlik 'n program opstel wat foute uitskakel, sodat soveel as moontlik positiewe versterking plaasvind. Soms word selfs die eerste letter of aantal letters wat in 'n antwoord nodig is, gegee. Hierdie metode staan as aansporing bekend.
2009 Formule Een-seisoen
Die seisoen is oor 17 byeenkomste beslis wat afgeskop het met die Australiese Grand Prix op 29 Maart 2009 en op 1 November 2009 afgesluit is met die nuwe Aboe Dhabi Grand Prix.
Roosvlerk-ghieliemientjie
Voorkoms
Die vis is gewoonlik silwerig van kleur met 'n ligte olyfkleur aan die rugkant. Volwasse visse se vinne is oranjerooi en die vis word 190 mm lank. Daar is twee pare baarde om die bek.
Leerproses
Kondisionering in die praktyk
'n Program wat bestaan uit skakels wat in 'n vaste, logiese volgorde gerangskik is, word ŉ lineêre program genoem. Die hoofkenmerk van die lineêre program is dat alle persone wat daarmee werk, onvermydelik dieselfde skakels moet deurwerk. Dit is nie die geval by vertakte programme nie. By die programme word 'n persoon nie outomaties na 'n voorafgaande skakel terugverwys nie, maar na ŉ nuwe skakel. Dit hang af van die aard van die fout wat begaan is.
2009 Formule Een-seisoen
2009-kalender
Na 'n hele paar hersienings het die FIA die 2009 Formule Een Wêreldkampioenskapskalender op 5 November 2008 gepubliseer.
Roosvlerk-ghieliemientjie
Habitat
Die vis leef in helder poele in die rotsagtige gedeeltes van strome. Hulle vreet waterinsekte en ander insekte en word ook gevang met forel kunsvlieë. Hierdie spesie kan dieselfde wees as die silwer-ghieliemientjie.
Leerproses
Kondisionering in die praktyk
Geprogrammeerde onderrig kan in die praktyk op verskillende maniere aangebied word. ŉ Algemene vorm is 'n program in boekvorm, waar die bladsye van die boek in stroke verdeel is wat elk ŉ afsonderlike skaker bevat. Skinner het self van so 'n geprogrammeerde teks vir 'n inleiding tot die sielkunde gebruik gemaak. Geprogrammeerde onderrig kan ook deur middel van 'n onderrigtoestel ('n mikrorekenaar) aangebied word. Hier word die afsonderlike skakels van die program op 'n videoskermpie geprojekteer.
Geprogrammeerde onderrig is taamlik duur en word nog nie baie in die onderwys gebruik nie. Die nadeel van hierdie onderrigmetode is dat feitelike, konkrete kennis weergegee word, en dit moeilik is om insig en begrip op hierdie manier te toets.
2009 Formule Een-seisoen
2009-kalender
† Nagren
Freddy Rodriguez (akteur)
Freddy Rodriguez (gebore 17 Januarie 1975) is 'n Amerikaanse akteur en vervaardiger. Hy is bekend vir sy rolle in die rolprente Harsh Times (2005), Poseidon (2006), Grindhouse (2007), en Planet Terror (2007).
2009 Formule Een-seisoen
2009-kalender
‡ Nuwe Ren/Baan
Bestuurders
† Bestuurders het nie die ren voltooi nie, maar is geklassifiseer omdat hul wel 90% van die ren voltooi het.
‡ Halwe punte was toegeken by die Maleisiese Grand Prix in 2009 omdat slegs 75% van die geskeduleerde afstand afgelê is.
Punteverloop vir renjaers
900px
Vervaardigers
† Bestuurders het nie die ren voltooi nie, maar is geklassifiseer omdat hul wel 90% van die ren voltooi het.
‡ Halwe punte was toegeken by die Maleisiese Grand Prix in 2009 omdat slegs 75% van die geskeduleerde afstand afgelê is.
Kaapse Patriotte
Die Kaapse Patriotte was 'n beweging in die Kaapkolonie in die laat 18de eeu wat beïnvloed is deur die Amerikaanse opstand teen Engeland sowel as die Franse Rewolusie. Die beweging het in 1779 begin toe 'n deputasie na Holland gestuur is om by die Nederlandse Oos-Indiese Kompanjie vir groter politieke vryheid te pleit. Die deputasie het gefaal en die beweging het stadig doodgeloop, maar het later aansienlike onregstreekse gevolge gehad toe die Hollandse adminstrasie teen die einde van die eeu in duie stort. Jacobus van Reenen het die deputasie vergesel.
Leerproses
Ander leermiddels
Buiten deur geprogrammeerde onderrig, kan leer ook met behulp van ander leermiddels geskied. In die skole speel die onderwyser as medium tot leer 'n groot rol. Die onderwyser kan leerstof aan kinders voordra, of met die leerlinge in gesprek tree, of die leerlinge 'n opdrag gee wat selfstudie impliseer.
In die huidige onderwysstelsel word die skryfbord en truprojektor baie gebruik, maar boeke is nog die belangrikste leermiddels. Leerstof word meer aanskoulik gemaak deur gebruik te maak van ander oudiovisuele middels soos films, plate, kaarte, modelle, ensovoorts, en daar word ook geprobeer om leerlinge meer aktief by die leerproses betrokke te maak, sodat hulle toenemend ontdekkend kan leer.
Faktore wat die leerproses by die mens beïnvloed
Die oordrag van leerstof, met ander woorde die nawerking van vroeëre leerprosesse, kan die vordering van die leerproses beïnvloed. As hierdie nawerking die leerproses bevorder, staan dit as positiewe oordrag bekend. 'n Voorbeeld van positiewe oordrag is die leesontwikkeling van die kind: hy begin deur eenvoudige boekies te lees, wat hom daartoe in staat stel om geleidelik al hoe ingewikkelder boeke te lees. Indien vorige leer remmend op die nuwe leerproses inwerk, word dit negatiewe oordrag genoem.
Dit vind byvoorbeeld plaas wanneer ŉ motorbestuurder wat gewoond is om aan die linkerkant van die pad te ry, skielik in 'n ander land aan die regterkant van die pad moet ry. Oordrag kan bewustelik of outomaties (onbewus) plaasvind. Baie leerprosesse, soos om te leer sit, loop en praat, vind natuurlik of spontaan plaas. Daarteenoor staan intensionele leer, wat die aanleer van geselekteerde leerstof behels. Hier is veral die skool en onderwys ter sprake.
Sommige mense is aktief by hulle leerstof betrokke, byvoorbeeld ŉ leerling wat sy leerstof hardop herhaal of neerskryf nadat hy dit geleer het. Die persoon wat slegs die leermateriaal deurlees, is nie aktief by sy leermateriaal betrokke nie, en sat sy volle aandag moeiliker by die leermateriaal bepaal. Hy sal die leerinhoud dus makliker vergeet. Indien 'n persoon teen 'n leertaak opsien, sal hy dit moeiliker vind om die leermateriaal te onthou as wanneer hy die leertaak gemotiveerd en met geesdrif aanpak.
Wanneer die leerder positief versterk word terwyl hy met die leertaak besig is, sal sy gemotiveerdheid hoog bly. So sal 'n kind wat gedurig prestasiepryse kry en goeie rapporte huis toe bring, ekstrinsiek versterk word (beloning). Ekstrinsieke versterking kan egter nadele inhou: die leerder leer byvoorbeeld nie meer vir die presier daarvan nie, maar omdat hy beloon sal word. Intrinsieke versterking, waar die leerder byvoorbeeld werk vir sy eie genot of om kennis te verwerf, het meer waarde en so 'n leerder het gewoonlik nie ekstrinsieke versterking nodig nie.
Party mense verkies om van die geheelmetode gebruik te maak wanneer hulle leer. Dit beteken dat die werk as 'n geheel beskou word. Hierdie metode is veral geslaagd waar die leerder intelligent is en die werk maklik leer, of waar die geheel van die leerstof 'n betekenisvolle samehang vorm. Ander mense verkies am die leermateriaal in dele op te deer en elke deel afsonderlik te leer. Hoewel dit nuttig kan wees waar leerstof baie moeilik is, kan die geheelbeeld van die leerstof op die manier dikwels verlore gaan.
Sielkundiges meen die beste metode is om eers die geheel van ŉ stuk leerstof deur te lees om die verband tussen die verskillende dele van die leermateriaal te kry, en die werk daarna op te deer en elke deel te leer. 'n Mens onthou sinvolle leermateriaal baie makliker as ongeordende woorde wat oënskynlik sinloos of verbandloos is. So sal ŉ stuk geskiedenis makliker onthou word as dieselfde aantal woorde wat uit losstaande begrippe bestaan.
Deur leertyd te versprei, word dikwels beter resultate behaal. Dit is byvoorbeeld sinvoller om 'n paar agtereenvolgende aande dieselfde werk te herhaal, as om die werk in een aand aanhoudend te herhaal. Die rusperiodes gee die leerder ŉ kans om te herstel van moegheid of verveling of verlies aan belangstelling, en hy kan weer gemotiveerd begin leer. Om te meet hoeveel 'n mens geleer het, is moeilik, aangesien sommige toetse op die feitelike weergawe van leermateriaal en ander op insig konsentreer.
Tog is dit belangrik dat leerlinge toetsresultate moet terugkry, omdat dit die leerproses gunstig kan beïnvloed. As 'n leerling byvoorbeeld 'n toets geskryf het en hy sy toets terugkry sonder dat dit gemerk is, het hy geen idee van hoe doeltreffend sy leermetode was nie, en of hy dieselfde of ander leermetodes vir 'n volgende toets moet toe pas nie. Die aanleer van take neem nie altyd ewe lank nie en kan deur middel van leerkrommes aangedui word.
'n Kind sal byvoorbeeld gouer leer om sy skoen vas te maak as om die basiese tegniek van klavierspeel te bemeester. In die aan leer van ŉ taak speel 'n hele aantal dinge, onder meer moegheid en motivering 'n rol. Gewoonlik leer ŉ persoon wat gemotiveerd is, 'n nuwe vaardigheid aanvanklik vinnig aan. Daarna bereik hy 'n plato waar dit lyk as of hy geen vordering maak nie, en soms neem sy vaardigheid selfs weer af. As hy egter voortgaan om die taak te probeer bemeester, neem die leertempo gewoonlik weer toe as gevolg van nuwe insigte en integrasies van response.
MER-prys
Die M.E.R.-prys vir jeuglektuur word toegeken aan publikasies uit die Nasionale Boekhandel-stal. Die toekenning van R5 000 en 'n goue medalje is in 1984 ingestel en is een van die jongste literêre pryse op die gebied van kinder- en jeuglektuur. Dit is na die skrywer Maria Elizabeth Rothmann (1875-1975), oftewel M.E.R. vernoem.
Leerproses
Faktore wat die leerproses by die mens beïnvloed
Die omgewing waarin 'n kind groot word, kan ook sy leervermoëns beïnvloed. As 'n kind byvoorbeeld in 'n omgewing opgroei waar hy min stimulasie kry en sy ondersoekende nuuskierigheid nie bevredig word nie, sal hy 'n agterstand hê by die kind wat sy eerste lewensjare in ŉ stimulerende omgewing deurbring.
Motoriese leerprosesse
Die aanleer van motoriese vaardighede word, wat die denke behels, gewoonlik apart van leerprosesse behandel. Motoriese vaardighede kan wissel van die soort koördinasie wat 'n horlosiemaker moet hê, tot by die soort koördinasie wat vir 'n vlugbalspeler nodig is. Sulke vaardighede berus dikwels op die gebruik van verskillende liggaamsdele, maar dieselfde liggaamsdele kan ook betrokke wees by uiteenlopende take.
MER-prys
Wenners
Die prys is aan die volgende skrywers toegeken: Vir jeugliteratuur: Anoeschka von Meck (Vaselinetjie) Vir jeuglektuur: Fanie Viljoen (Breinbliksem) – Tafelberg
Leerproses
Motoriese leerprosesse
So kan die koördinasie van beide arms belangrik wees, soos wanneer iemand klavier speel, terwyl veral een arm by ander take soos tennis speel belangrik is. Deur ondersoeke is gevind dat indien 'n persoon in taak A sowel as taak B goed presteer, hy oor dieselfde basiese motoriese vaardighede beskik. Voorts is daar gevind dat die inoefen van een taak dikwels bepaal hoe 'n persoon ander take gaan aanpak.
2009 Formule Een-seisoen
Punteverloop vir vervaardigers
links|900px
Leerproses
Motoriese ontwikkeling
By pasgebore babas is die motoriese handelinge nog baie onbeholpe. Die rede daarvoor is nie soseer ŉ gebrek aan leerervaring nie, as die feit dat die baba nog nie ryp is om allerlei motoriese vaardighede te bemeester nie.
Die senuweestelsel voldoen al hoe meer aan bepaalde eise en motoriese leerprosesse kan dienooreenkomstig plaasvind. Ryping (die natuurlike groei van die organisme) en leer beïnvloed mekaar dus wedersyds. Dit is interessant dat sekere motoriese vaardighede mekaar reëlmatig opvolg. 'n Baba leer byvoorbeeld eers sit, dan kruip, opstaan, loop en, namate die kind groter word, spring en hardloop.
Terugvoering
Net soos by alle ander leerprosesse, is dit vir die verloop van motoriese leer belangrik dat 'n persoon terugvoering oor die resultate van sy pogings moet kry. Soms vind hierdie terugvoering onmiddellik plaas, byvoorbeeld wanneer iemand 'n bal in of langs die doelpale gooi.
Ander kere is die resultaat nie so duidelik, byvoorbeeld wanneer iemand 'n plank skaaf en hy nie dadelik kan sien of die resultaat bevredigend gaan wees nie. Terugvoering kan ook op 'n ander manier geskied. Die afrigter sal byvoorbeeld aan die doelgooier se dat die bal te hoog of te ver na regs ensovoorts gegooi is. Die effek van terugvoering is groter as dit vinniger volg op die handeling waarop dit betrekking het.
Geheue
Die geheue stel die mens in staat om te onthou en dus om te leer.
Rol van die brein
Eksperimente met diere het getoon dat die leerproses in sekere gevalle ook deur die rugmurg moontlik gemaak word. Die brein self is egter die setel van die denke en geheue. Die geheue is nie slegs in een deel van die brein gesetel nie, maar in verskillende dele.
Dit het geblyk dat 'n bepaalde tipe inligting in verskillende dele van die brein bewaar word, sodat die vernietiging van een deel van die brein nie noodwendig beteken dat ŉ persoon daardie spesifieke inligting nie sal kan onthou nie. Dit wil ook voorkom asof chemiese prosesse in die brein leer en geheue beïnvloed. Veral RNS (ribonukleïensuur) speel heel waarskynlik 'n belangrike rol by die onthou van leermateriaal.
Onthou en vergeet
Dit kan egter later weer onthou word. Retensie (behoud) van aangeleerde ervarings vorm die kern van leer, omdat gedragsmoontlikhede daardeur bepaal word. Dit het geblyk dat leerstof wat ŉ persoon leer net voordat hy gaan slaap, beter onthou word, omdat slaap 'n passiewe aktiwiteit is waar inmenging en verdringing van indrukke deur nuwe indrukke nie so maklik kan plaasvind nie. Gemotiveerde vergeet kom dikwels voor. 'n Persoon sal eerder aangename herinnerings onthou en onaangenames vergeet.
Leermateriaal wat in 'n ontspanne atmosfeer geleer word en wat deur die leerder aan aangename ervarings gekoppel word, sal baie beter onthou word. Geheue word gemeet aan die prestasie wat 'n leerder lewer. Prestasie kan egter negatief beïnvloed word deur byvoorbeeld spanning. Daar is drie metodes om geheue te meet, naamlik herroeping (die herhaling van geleerde materiaal), herkenning (die uitken van materiaal wat geleer is, byvoorbeeld antwoorde op veelkeusige vrae in toetse) en die besparingsmetode (leerstof word deur herhaling geleer en daarna word vasgestel hoeveel uit die eerste sessie onthou is).
Drie soorte geheue kan onderskei word. Die eerste is die sensoriese geheue, wat indrukke van buite op die sintuie behels, en hoewel hier sprake van 'n massa inligting kan wees, is hierdie tipes indrukke van verbygaande aard en bly dit nie in die geheue vassteek nie. Die korttermyngeheue behels die retensie van leermateriaal op kort termyn, byvoorbeeld 'n reeks woorde wat iemand 'n minuut lank onthou. Die langtermyngeheue berg inligting betreklik permanent in die brein, en dit kan opgeroep word wanneer nodig. Inligting kan ook bygevoeg word. Alle inligting wat geberg word, kan egter nie altyd weer opgeroep word nie.
Leerprobleme
Tot dusver is die leerproses se normale verloop beskryf. Daar ontstaan egter dikwels versteuring in die leerproses. Die kind met leerprobleme het gewoonlik ŉ gemiddelde of bo-gemiddelde intelligensie en het geen fisieke gebreke nie, maar kan op skool nie sy volle potensiaal ontwikkel nie.
Die oorgrote meerderheid van hierdie kinders het emosionele en aanpassingsprobleme, asook agtergronds – en geleentheidsprobleme. Die kind met leerprobleme toon veral 5 tipiese kenmerke: 'n swak aandagspan, 'n negatiewe selfbeeld, 'n swak geheue, perseptuele distorsie en koördinasieprobleme.
Party toon slegs een van hierdie kenmerke, terwyl ander almal toon. Verskillende metodes word gebruik om sulke kinders te help. Medikasie en spesiale diëte met vitamienaanvullings is algemeen, hoewel die kinders dikwels nie positief op hierdie behandelings reageer nie. Verder word individuele remediërende onderrig ook gegee. Die belangrikste is egter om die kind se selfbeeld op te bou en daarna sy leerprobleem te probeer oplos. Gedragsterapie word dikwels toegepas om die kind se gedrag te verander.
Dit is 'n metode waardeur probeer word om ongewenste gedrag met behulp van kondisionering uit te wis en deur meer aanvaarbare gedrag te vervang. In die toekoms sal daar waarskynlik al hoe meer met geprogrammeerde onderrig as oplossingsmetode vir leerprobleme geëksperimenteer word.
Robert Hooke
Robert Hooke FRS (28 Julie 1635 – 3 Maart 1703) was 'n Engelse argitek, chemikus, filosoof, fisikus, sterrekundige en wiskundige.
7
Die jaar 7 was 'n gewone jaar wat volgens die Gregoriaanse kalender op 'n Maandag begin het. Dit was die 7de jaar van die 1ste eeu n.C. Soos ander gewone jare het die jaar 12 maande, 52 weke en 365 dae gehad.
Robert Hooke
In 1660 het Hooke die wet van elastisiteit ontdek wat sy naam dra en wat die lineêre variasie van spanning met die strekking in 'n elastiese veer beskryf. Vir praktiese doeleindes het Hooke se werk met elastisiteit dit vir die eerste keer moontlik gemaak dat draagbare horlosies met redelike akkuraatheid tyd kon hou.
Die eerste teleskoop en mikroskoop het heel waarskynlik in Nederland ontstaan iewers tussen 1590 en 1610. Hierdie kennis het gou na ander lande versprei.
Mikroskope wat baie makliker was om te gebruik, is deur Hooke gemaak terwyl hy die sekretaris van die Royal Society was. Hooke het egter gou agtergekom dat dit feitlik onmoontlik was om lense wat 'n werklike duidelike beeld by hoë vergroting kan gee, te slyp en te poleer. Gevolglik het hy glasballetjies gebruik, wat hy verkry het deur glasstawe in 'n vlam te smelt. Hierdie lense was uiters doeltreffend en was 'n groot stap voorwaarts in die ontwikkeling van die mikroskoop.
Jerofei Chabarof
Jerofei Chabarof (Russies: Ерофей Хабаров) (circa 1603 - 1671) was in die 17de eeu ’n ontdekkingsreisiger in Siberië. Hy het in 1641 na Siberië gereis om soutwerke aan die Lena-rivier te stig. In 1649 tot 1650 was hy die tweede Rus wat die Amoer-rivier verken het ná Wassili Pojarkof. Later is hy na die Lena-rivier teruggestuur. Hy het toe met die Amoer afgeseil en Atsjansk, wat die voorloper van die huidige Chabarofsk was, gestig. Op pad daarheen het hy verskeie leërs, onder andere Sjinese en Koreaanse magte, verslaan.
2017 Australiese Grand Prix
Die 2017 Formule Een Australiese Grand Prix het op 26 Maart 2017 by die Albert Park-straatrenbaan in Melbourne, Australië plaasgevind. Dit was die eerste wedren van die 2017-kampioenskapseisoen gewees.
Bande beskikbaar gestel
Pirelli het die volgende bande aan alle spanne in Melbourne verskaf:
Erica haematocodon
Erica haematocodon is 'n plant wat tot die genus Erica behoort en deel van die fynbos vorm. Die plant is inheems aan die Wes-Kaap en kom slegs voor in die Tafelberg Nasionale Park. Die plant se voorkomsgebied is 65 km2. Die subpopulasie by Noordhoekpiek word bedreig deur indringerplante. Die plant word as seldsaam beskou.
Nederlands-Brasilië
Nederlands-Brasilië (Nederlands-Brazilië) of Nieu-Holland (Nieuw-Holland) was 'n Nederlandse kolonie in die 17de eeu, van 1630 tot 1654. Brasilië is oorspronklik deur Portugal gekoloniseer, en 'n deel van die kolonie is oorgeneem deur die Republiek van die Sewe Verenigde Nederlande. Die verskillende goewerneurs van die kolonie het probeer om soveel moontlik immigrante na die gebied te lok, met gematigde sukses. Uiteindelik word die Nederlanders in 1654 uit die gebied verjaag deur die Portugese. Vandag is die gebied deel van Brasilië.
Geskiedenis
Na die kaping van die Spaanse silwervloot deur Piet Hein in die jaar 1628 het die Nederlandse Wes-Indiese Kompanjie genoeg geld gehad om die koloniale mag van die dominante koninkryke van die Iberiese skiereiland verder aan te tas.
Daar is besluit om die Portugese besitting in Brasilië te verower, aangesien die noordkus 'n goeie basis vir aanvalle op die Spaanse silwervlote gebied het. In 1630 het 'n ekspedisieleër onder leiding van Hendrick Lonck 'n groot gedeelte van Brasilië verower by die Portugese. Ondanks die vinnige en gemaklike oorwinning aan die noordkus slaag die Nederlanders nie daarin om die hele Portugese kolonie te verower nie, waardeur die Portugese 'n bedreiging bly. Deur die besit van vele plantasies word die Nederlanders verlei om die sisteem van slawerny en slawehandel, wat nog in 1623 as oneties afgewys is, in 1635 volledig oor te neem. In 1637 word Johan Maurits na die kolonie gestuur om die kolonie te bestuur. Hy stig Mauritsstad, voer godsdiensvryheid en 'n soort parlement in, stimuleer suikerrietproduksie en beveilig die land teen invallers. Verder het hy die landskap, inwoners, flora en fauna laat vaslê deur kunsskilders soos Frans Post en Albert Eckhout. 'n Wetenskaplike ondersoek na flora, fauna, tropiese siektes, meteorologie en geografie deur die astronoom Georg Markgraf en die arts Willem Piso lei tot die publikasie van die Historia Naturalis Brasiliae. Die werk is lank as die mees gesaghebbende wetenskaplike publikasie oor Brasilië beskou. In 1641 sluit Johan Maurits 'n verdrag met die Portugese. In April 1642 word hy egter deur die bewindhebbers van die WIC aangesê om in die voorjaar van 1643 terug te keer.
Die Nederlanders het tydens hulle 24 jaar van heerskappy oor die Brasiliaanse noordkus 'n minderheid gebly. As gevolg hiervan het 'n ongemaklike ewewig ontstaan tussen die Hollandse protestantse bestuurselite en die Portugese katolieke landadel. Uiteraard was die Hollandse calviniste nie populêr onder die Portugese katolieke nie. Dit lei tot verskeie bloedige opstande wat vanuit Suid-Brasilië ondersteun is. Tot 1640 was Portugal verenig met Spanje. Die Republiek van die Sewe Verenigde Nederlande het Portugal se onafhanklikheidstryd met Spanje gesteun en hulle het gepoog om met die nuwe bondgenote in Brasilië tot 'n verstandhouding te kom. Nadat die gewilde Johan Maurits egter vertrek het, het die spanning begin oplaai. In 1645 lei dit tot 'n algemene opstand wat begin oorgaan het in 'n moorddadige bosoorlog. In 1647, na die dood van admiraal Joost van Trappen Banckert, die "Gesel der Maranen" (toe 'n antisemitiese skelwoord vir Spanjaarde in die algemeen) en "Schrik der Portugezen", word vise-admiraal Witte de With met 'n vloot na die kolonie gestuur, maar hy het hom verset teen die plan van die Raad van Brasilië om sy matrose as landsoldate aan te wend. In 1649 ly die Nederlanders verskeie swaar nederlae en met moeite word voorkom dat die hele kolonie verlore gaan.
In 1654 word die Nederlanders, wat nie deur die moederland bygestaan kon word nie vanweë die Eerste Anglo-Nederlandse oorlog, verdryf deur die Portugese wat die gebied weer by hulle kolonie voeg. Op 26 Januarie gee die kolonie oor. Die Portugese heerskappy is egter nie as sodanig erken nie en nadat vrede met Engeland in Mei 1654 gesluit is, begin die Republiek te eis dat Brasilië teruggegee moet word; in 1656 breek oorlog met Portugal uit wat lei tot 'n blokkade van die Portugese weskus in 1657 (toe die Suikervloot uit Brasilië verower word) en 1658, terwyl die Portugese uit Ceylon en Indië verdryf word. Op 6 Augustus 1661 word vrede gesluit in Den Haag; Portugal erken die verliese in Asië en betaal 'n teenwaarde van 63 ton goud as vergoeding vir Brasilië, waarvan die Republiek nou vir goed afsien.
Vandag
Vandag behoort alle gebiede in Brasilië wat onder beheer van die Nederlanders was tot die Federale Republiek van Brasilië. Daar bestaan nog enkele forte en geboue wat herinner aan die toenmalige oorheersing van die WIC. Verder word die Nederlandse bevelvoerder Johan Maurits nog steeds herdenk. Skilderye wat tydens die Nederlandse bewind deur Nederlanders geskilder is, is ook nog te sien in verskillende museums.
Burgersdorp
Burgersdorp (vroeër Burghersdorp gespel) is 'n dorp in die Oos-Kaapse Middellande van groot geskiedkundige belang en vandag een van die mees vooruitstrewende dorpe in die Noordoos-Kaap en een van die min plattelandse dorpe wat in stand gehou word.
Ontstaan
Die dorp is aan die Stormbergspruit geleë, 359 km noordwes van Oos-Londen. Dit is oorspronklik op die plaas Klipfontein, wat op 27 Desember 1847 deur ene Gert Buytendach gekoop is, aangelê. Dit is so genoem ter ere van burgers wat diens gedoen het tydens die Sewende Grensoorlog van 1846 tot 1847, of moontlik omdat die burgers dit op hulself geneem het om die dorpie tot stand te bring en nie op die kerk of staat gewag het nie.
In 1869 is 'n Teologiese Seminarium hier tot stand gebring deur die Gereformeerde Kerke van Suid-Afrika met prof. Dirk Postma as die eerste rektor. Hy was ook die eerste leraar van die Gereformeerde kerk Burgersdorp, wat op 21 Januarie 1860 in die pakhuis van 'n winkel gestig is omdat daar groot teenkanting was teen die skeuring in die Kaapse Kerk. Dié teologiese skool het in 1905 na Potchefstroom verskuif, en daaruit het die Potchefstroomse Universiteitskollege in 1919 ontstaan en eindelik in 1951 (as die PUK) die Potchefstroomse Universiteit vir Christelike Hoër Onderwys (PU vir CHO). Vanweë die dorp se belangrikheid in die vroeë stryd om die erkenning van die Nederlandse taal, is hier 'n Taalmonument in 1893 opgerig. Tydens die Tweede Vryheidsoorlog was daar heelwat gevegte in die omgewing. Hier is 'n goed bewaarde blokhuis, wat bekendstaan as die Brandwag, wat in die oorlog deur die Britte gebou is. Nog 'n gedenkwaardigheid is die ou tronk. Die teologiese skool is gerestoureer en tot gedenkwaardigheid verklaar.
Hede
Vandag is Burgersdorp die administratiewe en handelsentrum van 'n distrik waar met wol en vee geboer word. Dit is ook een van die grootste spoorwegaansluitings tussen Oos-Londen en Bloemfontein. Burgersdorp het 'n goed-funksionerende provinsiale hospitaal.
Landskap en klimaat
Burgersdorp se klimaat is koel. Die gemiddelde temperatuur is 18 °C. Die warmste maand is Desember met 26 °C, en die koudste Junie, teen 7 °C. Die gemiddelde reënval is 604 millimeter per jaar. Die natste maand was Februarie, met 109 millimeter reën, en die droogste September, op 11 millimeter.
Ontspanning
Burgersdorp is wyd bekend vir sy uitstekende sportgeriewe met onder meer Shortenpark waar tennis, rolbal, jukskei, atletiek, krieket en swem beoefen kan word. Daar is ook 'n pretpark. Die Danie Craven-stadion met een van die beste rugbyvelde in die land bied sitplek aan 6 000 toeskouers. Die nege-putjie-gholfbaan het van die beste grassetperke in dié deel van die land.
Sirkadiese ritme
380px|thumb|Die menslike "sirkadiese horlosie". ’n Sirkadiese ritme is ’n natuurlike, interne proses wat die slaap-wakker-siklus reguleer en sowat elke 24 uur herhaal word. Dit kan na enige biologiese proses verwys wat ’n interne, aangepaste herhaling van sowat 24 uur toon. Dié ritmes van 24 uur word deur die sirkadiese horlosie beheer en is al waargeneem in plante, diere, swamme en sianobakterieë.
Die term "sirkadies" is afgelei van die Latynse circa ("omtrent") en diem ("dag"), want dit dui nie presies ’n dag aan as die organisme weggeneem word van eksterne aanwysers (soos die lig in die omgewing) nie. Die horlosies in mense in ’n laboratorium met ’n konstante dowwe lig sal byvoorbeeld sowat 24,2 uur per dag aandui, in plaas van presies 24 uur.
Hoewel sirkadiese ritmes intern is, word hulle ook deur die omgewing aangepas, soos lig en temperatuur. In geneeskunde is ’n abnormale sirkadiese ritme in mense bekend as sirkadieseritmesteuring.
In 2017 is die Nobelprys vir Fisiologie of Geneeskunde aan Jeffrey C. Hall, Michael Rosbash en Michael W. Young toegeken "vir hulle ontdekking van molekulêre meganismes wat die sirkadiese ritme beheer" in vrugtevlieë.
Massamiddelpunt
duimnael|Hierdie [[speelding gebruik die massamiddelpunt-beginsel om op ’n vinger te balanseer.]] Die massamiddelpunt van ’n voorwerp of ’n groep voorwerpe is in fisika die gemeenskaplike swaartepunt van die voorwerp(e), die unieke punt wat beweeg asof al die massa daar gekonsentreer is en al die eksterne kragte daar aangewend word. In sterrekunde word die massamiddelpunt van twee of meer liggame wat om mekaar wentel die barisentrum genoem.
In die geval van ’n enkele stabiele liggaam is die massamiddelpunt op ’n vasgestelde plek met betrekking tot die liggaam, en as die liggaam ’n eweredige digtheid het, sal dit by die geometriese swaartepunt geleë wees. Die massamiddelpunt kan buite die liggaam lê, soos by ’n hol liggaam of een met oop punte (soos ’n hoefyster). Waar verskeie liggame ter sprake is, soos by die planete om die Son, kan die punt buite enigeen van die afsonderlike liggame lê.
Berekening
Vir ’n stelsel van n materiële massapunte met koördinate  word die koördinate van die massamiddelpunt bereken met die formule
...waar M die totale massa is, die som van die massa van die voorwerpe:
Sterrekunde
Die massamiddelpunt speel ’n belangrike rol in sterrekunde, waar dit gewoonlik die barisentrum genoem word. Dit is die punt tussen twee voorwerpe waar hulle mekaar balanseer. Wanneer ’n natuurlike satelliet om ’n planeet wentel, of ’n planeet om ’n ster, wentel albei liggame om ’n punt wat weg van die grootste liggaam se middelpunt lê. Die maan wentel byvoorbeeld nie om die Aarde se middelpunt nie, maar om ’n punt tussen die twee voorwerpe se middelpunte, sowat 1 710 km onder die oppervlak van die Aarde waar hul onderskeie massas balanseer. Dit is die punt waarom die Aarde en die maan draai terwyl hulle om die Son wentel. As die massaverskil kleiner was, soos in die geval van Pluto en sy maan, Charon, sou die barisentrum buite albei liggame gelê het.
In die beelde hieronder dui die rooi kruis die massamiddelpunt van twee liggame met verskillende massaverskille aan wat om mekaar wentel.
Erica halicacaba
Erica halicacaba is 'n plant wat tot die genus Erica behoort en deel van die fynbos vorm. Die plant is inheems aan die Wes-Kaap en kom voor in die Kaapse Skiereiland aan die suidekant van Tafelberg. Die plant is seldsaam maar omrede dit in rotsskeure voorkom word dit nie bedreig deur veldbrande nie.
Tess Harper
Tess Harper (gebore 15 Augustus 1950) is 'n Amerikaanse aktrise. Sy is bekend vir haar rolle in die rolprente Tender Mercies (1983), Crimes of the Heart (1986), The Jackal (1997), en No Country for Old Men (2007).
Hilda Spong
Hilda Spong (14 Mei 1875 – 16 Mei 1955) was 'n Engelse aktrise. Sy was bekend vir haar rol in die rolprent Divorced (1915).
Rhodes, Oos-Kaap
Die dorpie Rhodes is aan die Bellrivier geleë, hoog in die Drakensberg en 54 km noordoos van Barkly-Oos. Die naam van die dorpie was straks vroeër Rossville, maar is hernoem ter ere van Cecil John Rhodes (1853 tot 1902), staatsman en politikus. Die plekkie is beroemd vir sy yskoue klimaat en sneeu in die winter.
Die NG gemeente hier het van 1906 tot en met sy ontbinding in die jare sewentig as Rossville bekend gestaan. Die R396-streeksroete verbind die dorp met Barkly-Oos in die weste en Maclear.
Matthew Leitch
Matthew Leitch (gebore 19 Maart 1975) is 'n Engelse akteur, vervaardiger, en regisseur. Hy is bekend vir sy rolle in die rolprent The Dark Knight (2008) en in die televisiereekse Renford Rejects (1998) en Strike Back (2010).
Erica hameriana
Erica hameriana is 'n plant wat tot die genus Erica behoort en deel van die fynbos vorm. Die plant is inheems aan die Wes-Kaap.
Nicholsonse koester
Die voël is 19 cm groot en weeg 30 gram. In Engels staan die voël bekend as die Long-billed pipit.
Koerbat Iwanof
Koerbat Iwanof was in die 17de eeu ’n ontdekkingsreisiger in Siberië. Hy was ’n Kosak wat in 1642 die eerste bekende kaart van die Russiese Verre-Ooste geteken het. Hy en sy geselskap het die Baikal-gebergte te voet oorgesteek en die Baikalmeer ontdek.
8
Die jaar 8 was 'n skrikkeljaar wat volgens die Gregoriaanse kalender op 'n Dinsdag begin het. Dit was die 8ste jaar van die 1ste eeu n.C. In teenstelling met normale jare het die jaar 366 dae en 'n 29 Februarie gehad.