cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Charles Fourie
Afrikaans
Die res van sy oeuvre is meer ernstig van aard. Sy eerste drama, “Speel-speel”, word in 1984 by die Potchefstroom Universiteitsteater en die Windybrow-teater in Hillbrow opgevoer en is politieke kommentaar op die destydse driekamer-parlement. Hiervoor verwerf hy die Henk Wybenga-beurs vir toneelskryf. “Grot van die kaalkoppe” word in 1985 deur TRUK se Potpourri aanvaar vir opvoering en in die Staatsteater in Pretoria en die Windybrow-teater in Hillbrow opgevoer. Dit beeld op bisarre wyse uit hoe jongmense dissipline en gesag ervaar. Die grot is ’n heenkome vir drie adolessente wat ontsnap uit die verwoesting van die werklike wêreld en om die beurt kan nie een van hulle hoor, sien of praat nie. Hulle oorkom hierdie teisteringe deur die Niet, ’n gedissiplineerde aangang van ’n Oosterse mistisisme, wat niks is nie en terselfdertyd alles omvat. Deur die Niet kry hulle die krag van telepatie en ekstra-sensoriese persepsie.
Maria Elizabeth Rothmann
Herkoms en vroeë lewe
M.E.R. ontvang haar gehele skoolloopbaan onderrig deur die medium van Engels. Sy begin op vyfjarige ouderdom skoolgaan by ’n klein Sendingskooltjie op haar tuisdorp, die Christ Church Mission School. Hier is miss Ella Bramley, dogter van die Engelse predikant, haar eerste onderwyseres. Die opvoeding hier is uiteraard gebrekkig en dit belemmer M.E.R. se vooruitgang. Op tienjarige ouderdom gaan sy dan na die meisieskool op die dorp, die Hugenote-seminarie, waar miss Etta Colby van Amerika eers die hoof was en later opgevolg is deur die Britse miss Ellen Middleton. Die openbare eksamens is destyds afgeneem deur die University of the Cape of Good Hope en sy slaag in April 1889 die eksamens vir die “elementary subjects”. In Januarie 1891 slaag sy die eksamens vir die vyfde en sesde standerds met lof en in Julie 1891 slaag sy die School Higher eksamen (ekwivalent van standerd agt) in die eerste klas, met vakke Engels, Geskiedenis, Nederlands, Rekenkunde, Algebra en Plantkunde. Weens haar puik uitslae verwerf sy ’n beurs en studeer verder aan die Rynse Meisies-Instituut op Stellenbosch, waar sy in die koshuis bly. Hier matrikuleer sy in Junie 1893 in die eerste klas en behaal die tiende beste resultate in die land, en verwerf terselfdertyd die tweedegraadse onderwysdiploma. Twee beurse word op grond van haar goeie resultate aan haar toegeken, naamlik die Queens Scholarship en die Webb Scholarship en sy studeer dan van Julie 1893 tot 1896 aan die South African College in Kaapstad (nou die Universiteit van Kaapstad).
Destyds was graadkursusse verdeel in ’n intermediêre deel vir die eerste jaar, wat deur alle studente geneem is, ongeag of hulle verder sou studeer in ’n geestes- of natuurwetenskaplike rigting. Die vakke was Grieks, Latyn, Letterkunde, Nederlands, Engels, Konstitusionele Geskiedenis, Fisika, Rekenkunde, Driehoeksmeetkunde, Algebra en Meetkunde. In haar eerste jaar verwerf sy die tweede prys vir Nederlands, ’n prys uitgeloof deur Marie Koopmans-de Wet. Hierna begin sy met die studies vir die B.A.-graad in die afdeling lettere en filosofie, met vakke Grieks, Latyn, Engels en Nederlandse letterkunde, Sielkunde en Logika. Sy slaag eindelik in die eerste klas en is een van die eerste vroue in die land om ’n B.A.-graad te behaal. In hierdie tyd neem sy ook vir ’n kort rukkie tekenklasse by die bekende skrywer Melt Brink in Kaapstad.
Charles Fourie
Afrikaans
“Die papegaaivrou” het sy eerste opvoering in Junie 1988 by die Dalro-teater in die Staatsteater in Pretoria en word ook in die Windybrow-teater in Hillbrow opgevoer. Die stuk speel af in 1900 tydens die Anglo-Boereoorlog in ’n konsentrasiekamp naby Bethulie in die Vrystaat. Hier word ’n Boervrou saam met haar papegaai aangehou. Sy word aangekla van moord nadat sy tussen die lyke van haar man en kinders gevind is. Die Engelse soldate skiet die ontstelde papegaai dood, sodat slegs sy koutjie oorbly. Die agtergrond word onthul in die gesprekke wat die vrou met haar hanskakie bewaarder voer. In haar gedagtes ontsnap die vrou egter saam met haar papegaai, terwyl haar bewaarder steeds gevange gehou word deur sy verlede. Op oorspronklike wyse belig Fourie hier die familiemoorde wat so endemies is in die Afrikaanse gemeenskap. “Demjanjuk” is gebaseer op die hofsaak van “Ivan die Verskriklike”, wat in die Tweede Wêreldoorlog die gaskamers in die Treblinka kamp beheer het. Veertig jaar later word hy gevang en verhoor, maar die aangeklaagde beweer dit is ’n geval van identiteitsverwarring. Hierdie drama debuteer in 1992 in die Kleinteater in Kaapstad en word in 2004 by die KKNK op die planke gebring.
Maria Elizabeth Rothmann
Loopbaan in die onderwys
Hierna gee sy vanaf die tweede deel van 1896 skool by haar alma mater op Swellendam, met miss Ellen Middleton steeds as hoof. Teen die einde van 1897 vertrek sy na Johannesburg, waar sy en haar suster Annie, ’n onderwyseres, eers in ’n huis in Eloffstraat en dan in Fordsburg saamwoon. Haar broer Frits werk in hierdie tyd op die myne net buite Johannesburg en die susters sien hom gereeld. M.E.R. het nie van skoolhou gehou nie en soek dus ander werk, wat sy as klerk by ’n prokureurskantoor kry. Hier ontmoet sy die prokureur Matthys Roux, aan wie sy later verloof raak. Na slegs sowat ’n maand bedank sy egter die sieldodende werk as klerk en kry ’n aanstelling as onderwyseres by die openbare skool in Fordsburg. Hier is die amptelike onderwystaal Hollands, maar die opvoeding geskied in werklikheid in Afrikaans as die algemene omgangstaal. Later sluit sy haar by haar suster Annie aan as onderwyser by ’n Engelse nie-staatskool van die Simmer & Jack-myn en hulle bly ook op die myn. Na sowat ’n jaar, toe die leerlingtal daal, aanvaar M.E.R. ’n pos by ’n Engelse skool in Boksburg, waar sy die enigste onderwyseres was. Sy ry elke dag per fiets die sowat twintig kilometer skool toe en terug. Nadat Annie ’n pos kry by ’n Joodse skool in Johannesburg, trek die susters weer, Anna na Johannesburg en M.E.R. na Boksburg. Met die uitbreek van die Anglo-Boereoorlog daal die leerlingtal van die skool waar sy onderwys gee en sluit vroeg in 1900, waarna sy by haar suster Annie in Johannesburg gaan woon.
Anglo-Boereoorlog
Teen September 1900, tydens die Anglo-Boereoorlog, keer sy terug Kaap toe en vertoef ’n paar maande op Worcester, waar haar suster Annie later by haar aansluit. Hiervandaan keer hulle terug na hulle moeder op Swellendam. Vroeg in 1901 kry sy ’n pos by ’n plaasskooltjie in die Montagu-distrik, maar na ’n kwartaal word sy verplig om te bedank. Die Kaapse regering was nie geneë met die aanstelling van onderwysers met ’n Transvaalse gesindheid in staatskole nie en hoewel sy aanstellings by verskeie skole kry, word toestemming deur die owerhede telkens geweier. Hierdie deur word dan effektief vir haar en haar suster toegemaak. Sy keer dus terug na Swellendam. In 1901 gaan sy na Grahamstad waar sy by haar broer Hendrik en sy familie inwoon. Sy aanvaar ’n pos om skool te hou by ’n Engelse privaatlaerskool, waar Herbert Charles Gordon Oakshott die hoof was. Hulle raak verlief op mekaar en nadat sy haar verlowing verbreek, tree sy op 18 September 1902 in die huwelik met Oakshott. Uit die huwelik word twee kinders gebore. James Rothmann (wat sy later laat verander na Jacobus Rothmann, met noemnaam Koos) word gebore op 14 Augustus 1903 in Grahamstad en Anna Wilhelmina op 11 Julie 1904 in Swellendam. Anna word later ook ’n bekende en bekroonde jeugverhaalskryfster.
Hazop
Parameters en gidswoorde
Die volgende tabel gee 'n oorsig van algemeen gebruikte gidswoorde – parameter pare en die algemene interpretasies daarvan.
Maria Elizabeth Rothmann
Lewe op Swellendam
M.E.R. se huwelik vaar vroeg reeds in troebel waters omdat haar man nie in staat is om met geld te werk nie en groot skulde aangaan wat onmoontlik terugbetaal kon word, wat hulle finansieel ruïneer. Reeds aan die einde van 1903 is die skool genoodsaak om toe te maak en keer sy terug na Swellendam, met haar man wat veral in Kaapstad as boorman werk en soms Swellendam aandoen om by haar te wees. Die huwelik word informeel in 1905 ontbind, waarna M.E.R. haar nooiensvan vir haar en haar kinders terugneem. Op 4 Julie 1911 skei hulle formeel in die hooggeregshof in Bloemfontein. Na die egskeiding sien sy haar gewese man nooit weer nie. Hy het reeds voor die egskeiding ’n verhouding met ’n ander vrou en aanvaar vaderskap vir die twee kinders wat uit die verhouding gebore is. Op 13 Junie 1925 is hy in Pretoria oorlede. Die impak van die egskeiding op M.E.R. was erg, omdat dit in daardie dae nog as ’n groot skande beskou is. Sy put egter inspirasie uit die voorbeeld van haar eertydse onderwyseres, Etta Colby, wat ook ’n geskeide vrou was maar desnieteenstaande lewensblyheid uitgestraal het en voortgegaan het met waardevolle diens aan die gemeenskap.
Charles Fourie
Afrikaans
“Jobias” is ’n moderne verwerking van die verhaal van Job in die Bybel, wat hierdie keer afspeel in ’n plaaswerkersgemeenskap. Oubaas het altyd na Jobias omgesien, maar gee hom dan oor aan Swerwer. Jobias verloor al sy besittings en kom in konflik met sy vrou, sy vriende en God in sy soeke na ’n antwoord. Die stuk is ’n moderne kommentaar op kwessies soos grondeienaarskap en die lot van plaaswerkers. “Jobias” debuteer in 1998 by die Kunstekaap in Kaapstad en word in dieselfde jaar by die KKNK opgevoer. “Stander” is gebaseer op die verhaal van die berugte André Stander, leier van die bankroofbende wat Suid-Afrika in die laat sewentigerjare op horings geneem het. Die aksie speel af in die laaste paar uur van sy lewe voordat hy deur polisie in Fort Lauderdale in Amerika doodgeskiet word. In hierdie eenmanvertoning word die karakter gedwing om sy storie oor en oor te vertel, terwyl hy simbool word van die bose en Azazel en die hotelkamer waar hy vasgevang is in die hel verander. Die akteur speel ’n groot aantal rolle wat insluit Stander en sy makkers, kollegas in die polisiemag en slagoffers van die Stander-bende. Die drama trek verskeie strominge saam en lewer veral sosiale kommentaar op die invloed van ’n heersende ideologie op individue se vorming. “Stander” debuteer in 1999 by die KKNK en beleef ’n lang speelvak in onder andere die Baxter Teater in Kaapstad. Dit word later verfilm, op M-Net uitgesaai en op DVD vrygestel.
Hazop
Parameters en gidswoorde
As die oorsake en gevolge van enige moontlike gevare vasgestel is, word die stelsel bestudeer en kan dan verander word om die veiligheid daarvan te verbeter. Die veranderde ontwerp moet dan weer aan 'n Hazop onderwerp word om te verseker dat daar geen nuwe probleme bygekom het nie.
Span
'n Hazop word gewoonlik deur 'n span mense uitgevoer, met die volgende rolle:
Vroeëre publikasies het voorgestel dat die studieleier ook die opnemer moet wees maar afsonderlike rolle word deesdae aanbeveel. Die aanbevole minimum grootte van die span is 5 mense. In 'n groot proses sal daar vele Hazop-vergaderings plaasvind en kan die span verander soos spesialiste ingebring word vir die verskillende areas wat oorweeg word en selfs moontlik ander lede van die ontwerpspan, die studieleier en skriba bly gewoonlik dieselfde mense. Soveel as 20 indiwidue kan betrokke wees maar daar word aanbeveel dat daar nooit meer as 8 mense op enige gegewe oomblik betrokke is nie. Programmatuur is deesdae beskikbaar vanaf verskeie verskaffers om die studieleier en skriba/opnemer by te staan.
Geskiedenis
Hierdie tegniek het sy oorsprong by die Swaar organiese chemikalieë afdeling van ICI, wat toe 'n groot Britse en internasionale maatskappy was. Die geskiedenis is opgeteken deur Trevor Kletz wat dié maatskappy se veiligheidsverteenwoordiger was vanaf 1968 tot 1982 en waaruit die volgende aangehaal word:
In 1963 het ' span van 3 mense vir 3 dae elke week vir 4 maande lank ontmoet om die ontwerp van 'n nuwe Fenol-aanleg te bestudeer. Hulle het begin met 'n tegniek wat as kritiese ondersoek bekend gestaan het wat die soeke na alternatiewe vereis het, maar wat hulle aangepas het om te soek na afwykings. Die metode is toe verder in die maatskappy verfyn onder die naam bedryfbaarheidstudies en het 'n derde stap uitgemaak van hulle gevaaranalise prosedure (die eerste stappe was die konsepsuele en spesifikasie stadiums) wanneer die detaïlontwerp voorgelê is. In 1974 is 'n weeklange veiligheidskursus wat hierdie prosedure ingesluit het aangebied by die Instituut vir Chemiese Ingenieurs (IChemE) by Teesside Polytechnic. Aangesien die kursus kort op die hakke van die Flixborough-ramp gevolg het, was die kursus vol bespreek, soos ook die kursusse in die daaropvolgende jare. In dieselfde jaar is die eerste verhandeling gepubliseer. Op hierdie tydstip was die term Hazop nog nie gebruik in formele publikasies nie. Die eerste persoon wat dit gedoen het was Kletz in 1983 met wat in wese die kursusnotas (hersien en opgedateer) was van die IChemE kursusse. Teen hierdie tyd was gevaar- en bedryfbaarheidstudies 'n vereiste in alle chemiese ingenieursgraadkursusse in die Verenigde Koninkryk.
Tsuneyasu Miyamoto
Tsuneyasu Miyamoto (gebore 7 Februarie 1977) is 'n voormalige Japannese sokkerspeler. Hy het vir die Japanse nasionale sokkerspan uitgedraf.
Charles Fourie
Afrikaans
“Cussons se kombuis” is ’n solostuk wat in 1998 by die KKNK debuteer. Hierin bou hy rondom ’n aantal van Sheila Cussons se gedigte ’n dramatiese struktuur wat haar werk en lewe belig. “Eiland” word eers in Engels opgevoer onder die titels “Sodom” en “The lighthouse keeper’s wife” en beeld verskeie mense se soeke na vryheid en ontvlugting uit. Die drama speel in die 1920’s op ’n eiland af, waar ’n vrou poog om van haar jaloerse man te ontsnap. Die eiland huisves ook ’n inrigting vir melaatses en ’n tronk vir geestelik gestremdes en misdadigers. Sy vind ’n sielsgenoot in die vorm van ’n swart, geestelik versteurde man, wat haar met sy poëtiese woorde aantrek. Die swart man het planne van sy eie om met ’n lendelam boot na die vasteland te ontsnap. Hierdie drama word verfilm en in 2005 gebeeldsend in KykNet se reeks “van die verhoog af”, op M-Net uitgesaai en op DVD vrygestel. Onder die titel “Sodom” is dit in 1998 ’n finalis vir die Fleur du Cap-prys vir die beste nuwe toneelstuk van die jaar, terwyl dit as “The lighthouse keeper’s wife” in 2008 die Maskew Miller Longman Drama Award verower.
“Vrededorp” neem ons terug na die 1994 verkiesing, waar diverse karakters met vrees die toekoms afwag terwyl hulle worstel met hulle eie persoonlike pyn en verlies. Die verlede speel ’n groot rol, soos die spoke van die oorspronklike Moslem-inwoners van hierdie voorstad wat verskuif is om plek te maak vir ’n suiwer wit gemeenskap, die Nazi konsentrasiekampe van die Tweede Wêreldoorlog en die vergrype van apartheid. Hierdie drama gebruik onder andere ook die tegniek van die teater van die absurde, waar die wag op niks uitloop nie. Die hoofkarakter is die werklose Bart Nel, wat duidelik intertekstueel ook van Van Melle se bekende roman betrek. Sy vrou is verwagtend en hy en ’n swart akteur (Zandile) repeteer aan sy weergawe van Beckett se “Waiting for Godot”, wat nou die vorm aanneem van twee boemelaars onder ’n boom wat probeer om ’n bierbottel met hulle tande oop te maak. Hierdie interteks word dus herskryf om van groter toepassing te wees op die Suid-Afrikaanse opset. Die verkiesing en die reg om te stem bring geen verandering in die vooruitsigte nie. Die intertekste en assosiasies wat daarmee getref word, is reeds duidelik uit die name van die karakters en die opvoering van Beckett se drama. Bart Nel is hier, soos in Van Melle se roman, ook ’n alleenstryder, “die laaste wit man in Vrededorp”. Die twee akteurs word omring deur ’n diverse groep. Daar is Morrie en Neels (soort Lucky en Pozzo-karakters), ’n Joodse vrou wat die Holocaust oorleef het en van alles foto’s neem, ’n aggressiewe Chinese buurman en Louw Groenewald en sy seuns. Bart Nel se vrou Emma is verwagtend (in aansluiting by die tema van wag op iets om te gebeur), maar die kind is gestremd en beland in ’n inrigting, tiperend van die lewe ná die demokratiese verkiesing. Hierdie drama word in 2004 bekroon met die Nagtegaal-prys vir nuutgeskrewe verhoogtekste en is vir die eerste keer in 2005 by die KKNK opgevoer.
Tom Bateman (akteur)
Tom Bateman (gebore 15 Maart 1989) is 'n Britse akteur. Hy is bekend vir sy rolle in die rolprente Murder on the Orient Express (2017), Snatched (2017), B&B (2017), en Cold Pursuit (2019).
Charles Fourie
Afrikaans
“Kurtz” is die verhaal van ’n oud weermag-recce, wat glo hy is die gelyknamige karakter Kurtz van Joseph Conrad se novelle “Heart of Darkness”. ’n Jong uitgewer gaan soek na die enigmatiese oud-weermagsoldaat majoor John Milton Coetzee in Angola, nadat hy ’n obskure gedig in die pos vanuit Luanda ontvang. Teen die agtergrond van ’n post-apokaliptiese Suid-Afrika waar Afrikaans as taal gemarginaliseer is, en ’n groep neo-trekkers in die Noord-Kaap skuil, word Coetzee se verlede as soldaat blootgelê, asook sy planne om Suider-Afrika te bevry. “Kurtz” is in 2005, waar dit op die Aardklop Kunstefees op Potchefstroom sy buiging maak,  ’n aanspraakmaker op die AngloGold Ashanti Aardklop Smeltkroesprys. “Ella se perde” debuteer in 2007 by Hermanus se Kalfiefees. Dit vertel die verhaal van die aktrise Ella Gordon Dove Colston, wat in die 1920’s saam met ’n sirkus uit Skotland in Suid-Afrika aangeland het. Sy boer alleen op die plaas Karweiderskraal naby Caledon en word bekend as die “perdevrou van Overberg” as gevolg van haar liefde vir perde en honde. Weens haar homoseksuele oriëntasie word sy egter deur die gemeenskap uitgestoot. Die konflik in die drama spruit uit haar versoek aan die Morawiese priester om haar testament op te stel. Sy en die priester wissel dan menings oor die rol van diere in die hiernamaals en die sondigheid al dan nie van homoseksuele verhoudings. Die tema van die stuk is of God se liefde wyd genoeg is om honde, perde en lesbiërs in die hemel toe te laat. Die drama word ook by Aardklop opgevoer. Dit word later vir die radio verwerk en in 2014 oor Radiosondergrense uitgesaai. “Agterplaas” is in 2009 ’n finalis vir die Nagtegaalprys vir beste nuwe drama en is in 2010 op die kortlys vir die toekenning van die ATKV se prys vir dramatekste. Dit debuteer by die KKNK van 2011. Die drama beeld die lewe in ’n arm Afrikaner-huis uit en die drama word in die buitelug opgevoer, waar die gesin in ’n woonwa in Tannie Klets se agterplaas plak. Pa Frans en Ma Sannie is alkoholiste en werkloos en poog om op te hou drink. Sus Rachel het nie matriek nie en word deur ’n man met geld na die verderf gelok. Alle hoop is op Pietertjie, wat slim is en droom van universiteit. Hierdie drama bring die probleem van wit armoede en die gevolge daarvan in post-demokratiese Suid-Afrika onder algemene aandag. In 2012 word “Agterplaas” benoem vir ’n Fiesta-toekenning vir beste aanbieding en ook vir beste nuut geskepte Afrikaanse aanbieding. Die drama word ook tot rolprent verwerk vir KykNet.
Ander Afrikaanse dramas uit sy pen sluit in “Ek is wat ek is” (wat in 1985 in die Potchefstroom Universiteitsteater debuteer), “Langs ’n spoorweg” (wat by die Grahamstadse Kunstefees van 1985 debuteer), “Ringe ringe rêrig” (in 1986 opgevoer by die ATKV Kunsfees in Pretoria), “Doedelmanse” (in 1987 in die Blacksun-teater in Pretoria opgevoer), “Hier’s Vannermerwe” (wat sy debuut in 1988 maak in die Sand du Plessis-teater in Bloemfontein), “Die groot vrot” (in 1993 by die Grahamstadse Kunstefees opgevoer), “Hier’s Vannermerwe II” (met sy première by die KKNK in Oudtshoorn in 1996), “My Verwoerd” (in 2001 by die KKNK opgevoer), “Stywe lyne” (wat in 2003 by die KKNK debuteer), “Tussen hemel en aarde” (première in 2004 in die Stadskouburg in Hermanus) en “Trourock” (wat in 2005 by die KKNK debuteer).
Verder vertaal hy ook dramas in Afrikaans, insluitende die komedie “Lawwe geluide”. Dit is ’n verwerking van Michael Frayn se klassieke klug “Noises off”, wat op sy dag aangewys is as komedie van die jaar in Brittanje. ’n Span akteurs repeteer aan ’n klug. In die eerste bedryf raak hulle regisseur al meer raadop, in die tweede bedryf sien die gehoor die dekor van agter af en beleef van agter die skerms hoe die stuk opgevoer word, terwyl die derde bedryf die slotopvoering van die klug is. Verskeie dinge loop op hoogs vermaaklike wyse skeef. Hierdie drama word in 2007 vir die eerste keer by die KKNK opgevoer. “Die soet trane van Petrus Pansegrouw” beleef sy première by die KKNK van 2012 in Oudtshoorn. Dit is ’n vertaling van Rainer Werner Fassbinder se “Die Bitteren Tränen der Petra von Kant” en handel oor die bepeinsings van ’n middeljarige man.
Hy skryf ook radiodramas. “Praatmaar” word in 2000 deur Radiosondergrense uitgesaai en verower in hierdie jaar die derde plek in die beginnerkategorie van die Sanlam en Radiosondergrense radiodramakompetisie. “Beseringstyd” word in 2004 uitgesaai en hierdie radiodrama word opgeneem in die versamelbundel “Droomskip en ander radiodramas”. Hierin worstel ’n rugbyspeler met liefdesprobleme wat sy spel beïnvloed en die sielkundiges se hulp word ingeroep. Die radiodrama “Selfportret” is nog nie uitgesaai nie. In 2012 is “Offer” een van die finaliste in Radiosondergrense en Sanlam se radiodramakompetisie. Die koue word hier regdeur die drama effektief as simbool gebruik, met die lewensverhale van die hoofkarakters wat afspeel in ’n koue tydperk in menseverhoudings in Suid-Afrika. Errol Hendriks is ’n aktivis in die apartheidsera en onder andere verantwoordelik vir die plant van ’n bom wat hom blind laat. Na jare keer hy terug na sy land vir heling en maak toevallig kennis met Japie van Blerk. Japie en sy suster Rachel het in ’n koue, liefdelose huis groot geword en Japie vermoor later vyf swart mense, waarna hy in die tronk op ’n eetstaking gaan. Lourens de Waal is as joernalis die blinde Errol se stok, wat vir Errol deur blootstelling aan die Van Blerk-gesin se situasie lei na insig en versoening, maar vir albei partye gaan dit gepaard met erge verlies en diep opoffering. Hierdie is ’n filosofiese drama oor sinlose geweld en verkragting wat die luisteraar laat dink oor wat was, wat is en wat nooit weer behoort te gebeur nie. Dit is veral die konsepte van wraak en vergifnis wat ondersoek word. “Offer” word in 2014 deur die Suid-Afrikaanse Akademie vir Wetenskap en Kuns bekroon met hulle Erepenning vir Radiohoorspele in Afrikaans. Die drama word ook op die verhoog opgevoer en debuteer in 2013 by die KKNK. “Vergifnis” wen in 2015 die jaarlikse Sanlam en Radiosondergrense se radiodramakompetisie. ’n Bejaarde vrou in ’n rolstoel lei ’n protesoptog van Touwsrivier na die Parlement in Kaapstad. Sy word gestoot deur ’n jong man wat haar in haar huis beroof het, sodat sy die toenemende misdaad en gebrek aan werksgeleenthede vir jongmense onder die regering se aandag kan bring. Al hoe meer mense sluit op pad by hulle aan.
Maria Elizabeth Rothmann
Lewe op Swellendam
M.E.R. hou aanvanklik op Swellendam vir Annie huis en doen vertalings en afskryfwerk, terwyl sy ook op doodkiste die naam, ouderdom en ’n skrifwoord in olieverf skilder. Oom Tommie Ravenscroft, ’n bekende fotograaf, het haar sy kuns geleer en met haar broer Frits se hulp is ’n donkerkamer in die agterplaas gebou en goed toegerus, sodat sy ook hieruit ’n verdienste kon kry. In 1907 was haar suster Annie assistente in die groot skool onder prinsipaal Bowes, wat lojaal was teenoor die Engelse regering. Annie en haar kollega Marthinus Siebert reël ’n konsert en koop met die inkomste Nederlandse boeke vir die skool se biblioteek, onder meer dertien van D’Arbez se boeke. Mnr. Bowes het die inspekteur laat kom en dié het beslis dat elf van hierdie dertien onskadelike boeke ongewenste leesstof is. Anna en Marthinus is by die skoolkomitee en Departement aangekla, verhoor en gevonnis, en Annie is ontslaan. Saam met Annie begin M.E.R. dan in 1907 ’n “opposisie skooltjie” op Swellendam om die verengelsingsbeleid teen te werk, wat so suksesvol is dat dit later ’n derde van die dorp se kinders oplei. Hulle kan dit egter nie bekostig om skoolgelde te hoog te maak nie en na drie jaar word hulle in April 1910 weens finansiële druk genoop om, op weliswaar voordelige terme vir hulle, weer met die staatskool saam te smelt. M.E.R. word aangestel op die personeel van die verenigde skool, waar sy voortaan gedwing word om in Nederlands en Engels klas te gee. Haar moeder se gesondheid gaan intussen agteruit en in 1915 neem sy haar intrek by M.E.R. aan huis. In 1917 word deur bemiddeling van haar suster Lettie ’n tak van die Afrikaanse Christen Vrouevereniging (ACVV) op Swellendam gestig, waarvan M.E.R. lid word.
Loopbaan as skrywer
Vroeg in 1917 bedank sy haar onderwyspos omdat sy weer trouplanne kry, hierdie keer met die boer Pieter Arnoldus (Nols) Uys van die plaas Bontebokskloof buite Swellendam. Nols is ’n broer van Uys Krige se ma, Sannie Uys. M.E.R. verbreek egter die verlowing en gaan na haar moeder se dood op 13 Julie 1917 na die Laeveld, waar haar broer Frits op die plaas Dzoeaan in die distrik Barberton woon. Hier begin sy vir die eerste keer ernstig skryf en verskyn die gedig Disperis capensis (oor ’n soort orgidee) en artikels oor Die Boland se blomme, Die suikerkane en tolbosse, Die heide en Vroeë somer in die Laeveld in Die Brandwag. Die boerdery sukkel egter met ’n gebrek aan infrastruktuur, tekort aan toepaslike werkers en Frits se kwynende gesondheid, sodat sy weer noodgedwonge ’n ander uitkoms moet soek. In 1919 word sy na Ermelo genooi om private klasse aan kinders te gee en terwyl sy daar is, ontstaan ’n tydelike vakature aan die hoërskool (waar haar seun Koos intussen ook in die koshuis tuisgaan). Sy gee dus hier tydelik tot 1920 klasse in onder meer Latyn en woon in die seunskoshuis in. Rita Hubregtse, wat onder die skuilnaam Eva Walter later ook romans skryf, is een van haar kollegas.
Vanuit Ermelo stuur M.E.R. bydraes aan die nuutgestigte tydskrif Die Boerevrou in Pretoria, waar Mabel Malherbe, dogter van een van Eugène Marais se susters, die redaktrise was. Die gehalte van hierdie insendings trek Malherbe se aandag en sy versoek nog meer, waarna sy vir M.E.R. per brief uitnooi om vir ’n proeftydperk van ’n maand na Pretoria te kom, met die oop op ’n permanente aanstelling. So word M.E.R. dan joernalis, vanaf einde 1920 tot begin 1922 by Die Boerevrou in Pretoria. In hierdie tyd leer sy vir Eugène Marais goed ken en werk nou saam met hom vir die bydraes wat hy aan Die Boerevrou lewer, wat Margriet van Laastelust en Dwaalstories ingesluit het. Die tydskrif sukkel egter om finansieel kop bo water te hou en Malherbe is verplig om M.E.R. om hierdie rede af te dank. Sy verhuis Kaap toe (waar sy in Muizenberg woon) en dien vanaf Maart 1922 tot 1928 op die redaksie by Die Burger in Kaapstad, waar sy as die eerste redaktrise van die vroue-afdeling aangestel word. Sy behartig onder andere vanaf 10 Mei 1922 die gereelde rubriek Vrouesake in die koerant en lewer vanaf 1922 ook gereelde bydraes tot Die Huisgenoot, wanneer sy ook die vroue-afdeling van hierdie tydskrif oorneem. Later word sy ook betrek by die kinderafdeling van Die Huisgenoot, wat bekend gestaan het as Die Kleinspan. Hierdie afdeling word vanaf Februarie 1925 in los formaat tot die tydskrif bygevoeg onder die titel Die Kleinspan, met M.E.R. as redakteur.
Betrokkenheid by die politiek en Afrikanerkultuur
Sy begin in hierdie tyd deelneem aan die politiek en is in Maart 1923 een van die stigterslede van die Nasionale Vroueparty, wat in die lewe geroep is veral om vrouestemreg te bevorder. Sy word ook as een van die bestuurslede verkies. Die aksie om vrouestemreg is na vele kongresse en vertoë suksesvol wanneer die vroue in April 1930 amptelik stemreg verkry. Sy maak ook voorbrand vir vroueregte op ander gebiede, soos gelyke betaling vir gelyke werk. Verder lewer sy kritiek op ’n voorstel dat vroue wat rook, afgedank moet word, terwyl hulle manlike eweknieë in die openbaar mag rook en drink. Saam met ’n klompie ander vroue stig sy op 17 Maart 1925 die organisasie Handhawers van die Afrikaanse Taal, wat daarop aandring om oral hulle eie taal te praat en ook in Afrikaans bedien te word. Haar beriggewing in die koerant help ook om die volk bewus te maak van die omvang van die armblanke-probleem.
Aan die begin van 1928 bedank sy as redaksielid van Die Burger en Die Huisgenoot en verlaat die diens op 31 Maart 1928, hoewel sy hierna steeds gereelde bydraes tot hierdie publikasies lewer. Sy laat dan vir haar ’n huis op Swellendam bou, wat sy Komnader noem en waar sy die res van haar lewe bly. Haar broer Frits kom vanaf 1929 by haar inwoon, nadat hy sy boerdery laat vaar het, en hier is hy op 5 Februarie 1932 oorlede. In 1922 het M.E.R. reeds aangesluit by die Afrikaanse Christelike Vroue Vereniging (ACVV) se tak in Kaapstad en sy word dan van 1928 tot 1938 die eerste reisende en organiserende sekretaresse van hierdie organisasie. Vir die ACVV se blad Eendrag skryf sy artikels, terwyl sy by die vyf en twintigste en vyftigste herdenkingsjare van hierdie vereniging die feesuitgawes Ons saamreis (1930) en Ons voortgang (1954) versorg. Sy dien terselfdertyd vanaf 1928 in die Carnegie-kommissie wat die armblanke-vraagstuk ondersoek. Hierdeur kry sy geleentheid om in alle streke van die land te reis en die verarming van gesinne waar te neem, waaruit haar besonder insiggewende verslag oor die armblanke vraagstuk voortspruit. Dr. Svend Riemer van Stockholm in Swede beskou haar deel van die verslag as die heel beste bydrae in ’n resensie wat in 1934 in die ekonomiese publikasie Weltwirtschaftliches Archiv verskyn het. In 1931 is sy saam met onder andere Ida Theron behulpsaam met die stigting van die Voortrekkerbeweging en in Maart en April 1933 stel sy op versoek van die Departement van Bosbou ondersoek in na die toestande van die boswerker-gesinne van Knysna en George.
In Oktober 1933 word sy verkies tot ondervoorsitter van die Kaaplandse Nasionale Party, ’n pos wat sy vir ses maande tot April 1934 beklee. Hierdie pos kry sy omdat die Vroue Nasionale Party by die Nasionale Party ingelyf is en daar ooreengekom is dat die voorsitter ’n man sal wees en die ondervoorsitter ’n vrou. Sy neem in hierdie tyd sterk standpunt in teen die samesmelting van die Nasionale Party met die Suid-Afrikaanse Party en die Kaaplandse kongres. Sy is dan ook die enigste wat nie die samesmelting goedkeur nie. Sy bedank in April 1934 om gesondheidsredes uit die hoofbestuur van die Nasionale Party en ook omdat sy vertroue verloor in die leierskap van D.F. Malan, wat sonder om sy kollegas te raadpleeg, op sy eie samesprekings met generaal Hertzog hou om samesmelting te probeer keer. In hierdie jaar onderneem sy saam met Ida Theron vanaf Mei tot Oktober ’n uitgebreide reis deur Europa en besoek Duitsland, Italië, Denemarke en Noorweë. Op reis skryf sy ’n groot aantal artikels vir Die Burger waarin sy haar indrukke van die lande, hulle mense en gewoontes beskryf. Op hierdie wyse word die reis dan ook gedeeltelik gefinansier. In April 1938 gaan sy saam met haar dogter Anna op uitnodiging met ’n Carnegie-beurs na die Verenigde State van Amerika vir die bestudering van verarmingsvraagstukke in die berge van Kentucky. Hulle doen ook New York en Washington aan en vertrek ná die Amerikaanse been van die reis na Nederland, waar hulle die land deurreis en dan na Duitsland en Italië gaan voor hulle op 1 Oktober 1938 weer in Kaapstad aan wal stap. Na aanleiding van hierdie besoek publiseer sy in 1940 onder die titel “A comparison” ’n vergelykende studie oor die verarmingsprobleme in Leslie County, Kentucky teenoor dieselfde probleme in Knysna. In die studie vind sy groot ooreenkomste in die oorsake van verarming. Teen die einde van 1938 lê sy haar amp as reisende sekretaresse van die ACVV neer, hoewel sy aanbly as lid van die ACVV-hoofbestuur.
In Februarie 1939 word die Ossewabrandwag as kultuurorganisasie gestig, wat sy ontstaan het in die Afrikaans-nasionale geesdrif van die simboliese Ossewatrek van 1938 en die strewe na eenheid onder die Afrikaners. Dit word op militêre grondslag georganiseer. M.E.R. sluit aan en word streekskommandant van die Swellendamse vroue. Daar kom egter in 1941 skeuring tussen die Ossewabrandwag en die Nasionale Party en dr. D.F. Malan versoek alle Nasionale Party-lede om uit die Ossewabrandwag te bedank. M.E.R. voel egter sterk oor eensgesindheid en behou lidmaatskap van albei, waarna sy uit die Nasionale Party geskors word. Weens die swak gesondheid van Ida Theron neem sy in 1943 en 1944 tydelik die redaksie van Eendrag, die mondstuk van die ACVV, waar. Sy is in hierdie jare ook voorsitter van die Federale Vroueraad. Na haar aftrede spandeer sy veral tyd aan haar skryfwerk en verskeie van haar werke het hulle ontstaan in hierdie tydperk.
Teen ongeveer 1945 het Anna, M.E.R. se dogter, die plan gekry om ’n kind aan te neem en in Oktober 1948 kry sy ’n dogtertjie van vier maande. Die dogtertjie word na M.E.R. vernoem en is ook Miemie genoem. Anna en die klein Miemie woon in hierdie tyd op Grahamstad, waar hulle goed bevriend was met die digter W.E.G. Louw en sy vrou, die komponiste Rosa Nepgen. Die dogtertjie was baie klein en tingerig en het spesiale sorg vereis, sodat Anna vir die res van die jaar by M.E.R. op Swellendam kom bly. Wanneer Anna in Januarie 1949 weer moet begin werk, gaan M.E.R. saam na Grahamstad om vir die volgende klompie maande te help met die kind se oppas. Hierna bring sy gereelde besoeke aan Grahamstad om verder met die kind behulpsaam te wees. In 1954 verhuis Anna en Miemie egter na Swellendam, waar hulle voortaan by M.E.R. aan huis bly.
Latere jare en sterfte
In die vyftigerjare begin sy met die skryf van haar outobiografie wat veel later as My beskeie deel gepubliseer is. Van die herinnerings word vanaf 24 Maart 1954 as ’n reeks onder die titel Van vanslewe in Sarie Marais gepubliseer. Sy behou steeds haar belangstelling in politieke en aktuele sake en is byvoorbeeld sterk gekant teen die  verwydering van die bruin mense van die gesamentlike kieserslys in die vroeë vyftigerjare. In April 1962 lewer sy ’n persoonlike pleidooi teen die verskuiwing van die bruin inwoners uit Lemmetjiesdorp, aangrensend aan Swellendam. Hoewel sy die beleid van die onafhanklikwording van die tuislande steun, was sy nie ten gunste van onderwerping van veral die bruin mense en die toepassing van die Groepsgebiedewet binne Suid-Afrika nie.
In haar 95ste jaar val sy en breek ’n heup, maar herstel nietemin sodanig dat sy weer op haar eie kan regkom. M.E.R. is op Sondag, 7 September 1975, tien dae na haar honderdste verjaarsdag, in haar huis in Swellendam oorlede. Haar letterkundige dokumente (briewe en ander belangrike stukke) word in die Carnegie-biblioteek van die Universiteit Stellenbosch gehuisves.
Jeugverhale en kinderlektuur
Haar aanvanklike kreatiewe fokus is op die kinders en jeug gerig, vir wie sy prosaverhale, dramas en rympies lewer. Weens die tekort aan toepaslike leesstof vir Afrikaanse kinders begin sy deur stories oor ons Nederlandse en Franse voorouers te skryf, wat in Amsterdam, Frankryk en Suid-Afrika afspeel. Hierdie stories (onder die naam Sannie) word van 28 Desember 1912 tot 15 Februarie 1913 in Die Voorloper gepubliseer. Dit verskyn ook later in Die Huisgenoot en word heelwat later (in 1926) onder die titel Vanmelewe: Stories van die voorouers in boekvorm uitgegee. Hierin maak sy reeds gebruik van die besonder moderne tegniek om die vertelling te fokus op die dertienjarige Sannie en dan die verlede van haar voorouers deur middel van terugflitse weer te gee.
Nadat sy in 1917 na die Laeveld verhuis, begin sy gereelde bydraes vir Die Brandwag lewer, waaronder verskeie artikels oor die natuur en plante- en dierelewe. Hier skryf sy ook Kinders van die Voortrek (wat later as Die tweeling trek saam hersien word), waarin die lotgevalle van die kinders Gert en Mina tydens die Groot Trek uitgebeeld word. Benewens die verhaal self is die aandag aan die besonderhede van die lewenswyse van die Trekkers insiggewend. Só word daar byvoorbeeld beskryf hoe die waens ingepak en opgelaai is, hoe daar in die veld gekook is, skool gehou is en godsdiens gehou is, sodat die leser homself kan inleef in die atmosfeer van die tyd. Baie van die detail oor waens en osse, die veldlewe, die oorstaan op geskikte veld vir saai en oes, die kook en bak, die brei van velle, die maak van skoene en veldklere, die smouse se besoeke by die trekkers, die swart mense en hulle gewoontes, die jag en wild verkry M.E.R. van haar broer Frits, wat ’n intieme kennis hiervan opgedoen het. Die verhaal strek vanaf die wegtrek van die Oosgrens tot net voor die Slag van Bloedrivier, met die Bloukransmoorde as die klimaks. Die tweeling trek saam word in 1960 met die Scheepersprys vir Jeugliteratuur bekroon en uittreksels hieruit word deur F.V. Lategan opgeneem in die versamelbundel Voorsmaak, waarin bydraes verskyn van Scheepersprys-wenners.
In 1922 publiseer sy Die Sondagskind, ’n boek vir kleuters, waarin die hoofkarakter Boetie op ’n Sondag gebore is en dus volgens die oumense baie gelukkig was. Saam met koning Wysewit onderneem die baba dan ’n fantasiereis na ’n klawerland, ’n waterpoel, ’n dennebos, die see en ’n bessiebos, terwyl hy allerlei fantasiefigure ontmoet. Hierdie boek is ’n verwerking van ’n Nederlandse boek. Hansie en die bessiekinders is ook vir kleuters bedoel en is ’n vertaling van die Duitse werk van die Sweedse illustreerder, Elsa Beskow, wie se oorspronklike illustrasies sy vir haar vertaling gebruik – dit is die eerste gekleurde prenteboek in Afrikaans.
Vanaf 28 Augustus 1925 tot 6 November 1925 verskyn in dertien aflewerings Die Nommer Tieners: ’n storie vir ouer meisies in Die Kleinspan, wat sy later verwerk en as Jong dae laat publiseer. Hierdie boek is gedeeltelik outobiografies en beskryf op fiksionele manier haar tyd aan die einde van die negentiende eeu by die Rynse Meisies-Instituut op Stellenbosch, terwyl Swellendamse besonderhede ook hierby ingewerk word. Die boek beskryf twee jare op kosskool in die lewe van die hoofkarakter Magrieta van de Velden, die arm jongmeisie wat op ’n belangrike skool tog ’n leiersposisie verwerf met haar karakter en intelligensie. Die eerste jaar sentreer rondom aanpassing, nuwe vriendskappe en die koshuislewe. In die tweede jaar word die aandag verdeel tussen die koshuis en reise en vakansies, met jong manne wat nou ook op die toneel verskyn.
M.E.R. lewer ook ’n bydrae om die kind van sy geskiedenis bewus te maak deur die boek Die oorwinnaar: Stories van President Steyn, wat eers vanaf 21 Oktober 1927 as vervolgreeks in Die Kleinspan verskyn het.
Die Stoute Bengel is ’n kinderboek wat in die reeks Verhaaltjies vir die laer skole verskyn. Katootjie is die hoofkarakter, wat van silwerskoon uitgevat in haar nuwe skoolklere verander na ’n inkbesmeerde spektakel. Uit die Engels vertaal sy Ella McKenzie se Die sprinkaanvoël en ander verhale.
Sy lewer verskeie toneelstukke en sangspelletjies (operettes) vir kinders. Die toneelstukkie Die veldskinders (vir vyf seuns en sewe dogters) verskyn reeds op 25 April 1910 in Die Brandwag. Hierin maak sy voorbrand vir die behoud van Afrikaanse name vir die voëls, blomme en insekte in die veld. Die mieliedogter is ’n sangspel, wat een van die eerste werklike kinderdramas in Afrikaans is, veral omdat dit aanpas by die kindersiel. Vir skoolkonserte skryf sy ook sangspelletjies (met musiek deur Johanna Luyt, musiekkritikus van Die Burger). Hierdie spelletjies is Die berg en die see, Die verlore speelmaat (wat aanvanklik in Die Huisgenoot van April 1923 verskyn) en Die veldkinders, wat saam onder die titel Drie sangspelletjies vir kinders gepubliseer word. Nog ’n sangspelletjie van haar is “Die silwerbome”, wat nooit in boekvorm gepubliseer word nie, maar wel in Die Huisgenoot verskyn. Dit was ’n geleentheidstuk wat sy vir haar dogter Anna Rothmann geskryf het, na aanleiding van die Kirstenbosch Nasionale Tuin se bekommernis oor die silwerbome. Hierdie bome het ’n siekte gekry en is veral deur die uitheemse denne en basbome bedreig. In hierdie spelletjie word die bome dan die hoofkarakters. Anna voer daarna die toneelstukkie met haar skoolkinders op.
Talle kinderverse van haar verskyn hoofsaaklik vanaf 1926 tot 1928 in Die Jongspan. Die Karlien en Kandas versies vir kinders word oor ’n tydperk in hierdie tydskrif gepubliseer en dan later saamgevat vir publikasie in ’n boek. Versies soos Kitaar speel en Sondagskool lewer ’n belangrike bydrae tot die kinderpoësie en die speelsheid en lewendigheid van haar versies sluit aan by die volkspoësie voor 1900 en die latere werk van N.P. van Wyk Louw en Boerneef. Hierdie bundel verower in 1970 die heel eerste Tienie Hollowaymedalje vir Kleuterliteratuur en word in 1981 deur Elsabe Steenberg beskryf as ’n “bundeltjie waarvan die gehalte nog nie daarna oortref of selfs geëwenaar is in ons taal nie” (Tydskrif vir Letterkunde, November 1981). Haar versies word later saamgebundel in Versebundel. Die illustrasie op die stofomslag van hierdie boek is ’n afbeelding van een van M.E.R. se eie skilderye. Sommige van die verse is getoonset deur Awie van Wyk. Van hierdie verse word ook in die versamelbundels Die Afrikaanse poësie in ’n duisend en enkele gedigte en Nuwe klein verseboek opgeneem.
Prosa
Dit is egter met haar werk vir volwassenes wat M.E.R. die grootste bydrae tot die letterkunde maak. In haar korter werk bereik sy groot hoogtes deur die soberheid van aanbieding, keurige taalgebruik en diep mensekennis wat tot helder psigologiese uitbeelding lei. Dit is moeilik om die verhale te tipeer, omdat sy gereeld gebruik maak van ’n uitvoerige inleiding wat nie noodwendig die kerntema ondersteun nie. Verder werk sy ook telkens ’n aantal bymotiewe in die verhaal in, wat eweneens in die streng dissipline van ’n kortverhaal agterweë kon gebly het, ten spyte van die interessantheid daarvan en die gesellige toonaard van die vloei van die storie. Dit is daarom insiggewend dat sy as titel van een van haar bekendste boeke self die term “vertelling” gebruik, want haar prosa sluit baie keer ten nouste aan by die persoonlike aard van die vertelkuns. Soos in ’n vertelling loop die verhaal dan soms ’n paar draaie wat nie noodwendig die kern van die verhaal ondersteun nie, maar wat die persoonlike meelewing van die leser en die atmosfeer van intimiteit verhoog.
Kortverhale en novelle
Van Augustus tot Desember 1923 verskyn haar Laeveld-novelle Goedgeluk in Die Huisgenoot, onder die skuilnaam V.v.d.V. wat staan vir “Vriendin van die Vrou”. Dit is ’n verhaal in briefvorm wat die tragiese liefdesgeskiedenis vertel van ’n goeie meisie, Regina, en die dronkaard Rheede wat homself aan vele vergrype skuldig maak. Hy word dan eindelik deur sy sondes ingehaal en tragies in ’n swart stat doodgeslaan. Die verhaal word vertel in ses briewe van ’n jong boervrou, klein Siena, aan ’n vriendin, ou Siena. Uniek, veral vir sy tyd, is die realistiese vertelwyse, waarin daar in die briewe uitgewei word oor die boerderylewe, die geestesaanraking tussen vriende, die mens se geldingsdrang, vriendskap, menslike eienskappe soos selfliefde en die mens se ervaring van teenspoed en smart. Dit is teen hierdie agtergrond wat die verhaal dan sy beslag kry. Opvallend is die knap wyse waarop die skrywer hier die uitsonderlike tegniek van ’n briefroman beheers. So ’n roman is gerig op een leser en die keuse van ou Siena as leser regverdig die noukeurige uiteensetting van lewenspatrone en beskrywing van die mense in die omgewing. Klein Siena wil in die lig van hulle verhouding en wat hulle saam deurgemaak het, graag vir ou Siena laat weet hoe haar omstandighede nou gesteld is. So word hierdie noodsaaklike inligting dan op natuurlike wyse ook aan die werklike leser bekend gestel. Die ordenende hand van die skrywer is ook duidelik daarin dat die verhaal ’n besonder hegte eenheid vorm en heg gesluit word, sodat alle verhaaldrade saamgetrek word. Hierdie novelle word later opgeneem in die verhaalbundel Onweershoogte en word ook in klein oplaag apart uitgegee en later in die versamelbundel Kwartet opgeneem. In 1959 verskyn dit as najaarsuitgawe van die Wereld-Bibliotheek-Vereniging, wat die verhaal onmiddellik in tien duisend Nederlandse en Vlaamse huise inbring. Die Nederlandse uitgawe het ’n voorwoord van Jan Greshoff gehad en ’n kort verklarende woordelys vir Nederlandse en Vlaamse lesers agterin.
Die verhale in Onweershoogte en ander verhale het almal oorspronklik voorheen in tydskrifte soos Die Brandwag, Die Boerevrou en Die Huisgenoot verskyn. Die drie kortverhale Die boodskap, Goedgeluk en Geld wat stom is word later verwerk en in Kwartet opgeneem. Die bundel bevat verhale wat gekenmerk word deur ’n spannende verloop, met klem op uiterlike gebeure, al gee sy reeds in hierdie verhale ook telkens aandag aan die karakters se persoonlikhede. In Onweershoogte tel die armoedige boer oom Hans Moll ’n groot diamant op, maar dit word deur ’n vreemdeling wat verby trek gesteel. Die dief kom egter tot bekering tydens ’n hewige donderstorm waarin al sy osse doodgeslaan word en bring die diamant berouvol terug. Geld wat stom is vertel van ’n verborge skat in ’n huis wat gevind word op die tydstip dat die mense wat jarelank daarna gesoek het, dit nie meer nodig het nie. Ellie is nou 75 jaar oud en haar man Herman en dogter Nonnie lankal reeds oorlede. Ellie besluit om nie die geld vir die oorblywende kinders te gee nie, omdat dit vir hulle net ’n versoeking sal wees en gee die geld vir ’n weeshuis. Ten spyte van voortreflike vertelling is die struktuur van die verhaal nie heg genoeg om die gebeure wat oor baie jare plaasgevind het, te bind nie. In Om die Draai betreur ’n jong vrou wat reddingswerk in ’n stad doen die feit dat daar soveel verborgenheid in die menslike hart is. Sy wil graag die vermoë besit om elke mens se gedagte te kan lees en kry dan ’n visioen op die toestand na die dood. Daar verstaan die mense mekaar omdat geloof en liefde hul harte vervul. Sy moet egter terug na die ou wêreld om eers haar leertyd uit te dien. Kinddoop: ’n verhaal van Oujaarsdag berus op historiese feite en behandel die doop van ’n tweeling by die sterfbed van die moeder. Die moeder en haar kinders is deur ’n moordenaarsbende aangeval, wat gehuur is deur ’n vrou wat ’n wrok teen die gesin gehad het. Die bende rand die moeder en haar oudste seun aan en laat hulle vir dood agter, maar ’n oppasster red die tweeling deur met hulle in ’n bakoond weg te kruip. Die verhaal gee ’n goeie insig in die toestande aan die Kaap omstreeks 1800. Die boodskap uit die doderyk se tema wys dat selfsugtige optrede waarby ander nie in ag geneem word nie, geen geluk kan bring nie. Hier word die spanning uitstekend volgehou en opgebou tot met die indrukwekkende slot. Dit is die verhaal van ’n jong vrou in Swede wat met ’n ouer man trou net vir sy geld. Sy raak dan verlief op haar man se voorman, met wie sy ’n jaar na haar man se dood trou. Ook met hom is sy nie gelukkig nie. Baie jare na haar man se dood bring die pastoor ’n boodskap uit die doderyk in die vorm van haar eerste man se kopbeen, waarin daar ’n lang verroeste spyker steek. Onweershoogte en ander verhale word spesiaal vermeld met die toekenning van die Hertzogprys aan M.E.R. se oeuvre in 1953.