cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Die Transvaler
Die ander destydse Nasionaalgesinde Afrikaanse dagblad in Transvaal, Die Vaderland, wat in 1936 gestig is, het genl. J.B.M. Hertzog tot in die Verenigde Party gevolg, maar met Hertzog se bedanking uit die V.P. omdat hy nie Suid-Afrika se deelname aan die Tweede Wêreldoorlog gesteun het nie, weer die Afrikanerparty en die (Herenigde) Nasionale Party gesteun. In Pretoria was die dagblad Die Volkstem tot en met sy verdwyning in 1951 'n stoere ondersteuner van die Verenigde Party.
Geprosesseerde kos
Wat is voedselverwerking?
Voedselverwerking is 'n menslike aktiwiteit. Vir duisende jare het mense uitgewerk en maniere probeer om die rou kos uit die natuur meer eetbaar te maak, langer te laat hou en veiliger, meer voedsaam en smaakliker te maak. Voor mense ys- en vrieskaste gehad het, moes hulle kos op ander maniere vars hou vir die wintermaande wanneer kos baie skaars was. Hulle het allerhande metodes daarvoor gebruik, soos om vleis in te sout, dit in speserye te laat lê en dan uit te droog. Dit is hoe mense die eerste keer biltong en bokkoms gemaak het.
Die Transvaler
Van 1951 tot met die koms 17 jaar later (in 1968) van Hoofstad, 'n gesamentlike poging deur die Afrikaanse Pers (1962) Beperk en Voortrekkerpers Beperk, was daar in die destydse Transvaal net twee Afrikaanse dagblaaie. Sedert 1993 is Beeld die enigste Afrikaanse dagblad vir Gauteng, Noordwes, Mpumalanga, Limpopo en KwaZulu-Natal.
Geprosesseerde kos
Wat is voedselverwerking?
Dié soort prosesse wat voedsel aanlokliker maak, noem ons voedselverwerking of -prosessering. Voedselverwerking is enige proses waar rou kosse – van groente en vrugte tot vleis en suiwelprodukte – verwerk word sodat mense dit kan eet of vir langer tye kan bêre.
Baie van die kos wat ons elke dag eet, moet eers verwerk word om kieme dood te maak en dit eetbaar te maak. Soms verwerk ons kossoorte om die voedingswaarde daarvan te verhoog, soos wanneer ons gewone melk in jogurt of kaas verander.
Deesdae probeer verskaffers ook om kosprodukte aantrekliker te maak. In vandag se wêreld, tensy jy rou groente of vrugte met die skil eet, eet jy verwerkte voedsel. Selfs die afslag, opsny en kook van geslagte diere is 'n manier van voedselverwerking.
Die Transvaler
Uit die Nasionale Party gebore
Dr. D.F. Malan, leier van die Nasionale Party en die Amptelike Opposisie in die Volksraad, volksraadslede Bruckner de Villiers en F.C. Erasmus, senator W.A. Hofmeyr en P.J.H. Hofmeyr was almal op pad terug Kaapstad toe nadat hulle die Kaaplandse kongres van die Nasionale Party op 17 en 18 September op Middelburg in die Noordoos-Kaap bygewoon het.
Geprosesseerde kos
Wat is voedselverwerking?
Alle vorme van voedselverwerking verander die eienskappe van die rou kos op een of ander manier. Sommige van hierdie veranderinge aan die rou kos is voordelig en kan die veiligheid van die kos verbeter, soos om rou vleis, vis, pluimvee en eiers te kook om potensieel skadelike bakterieë soos Salmonella, wat in rou kos kan voorkom en ernstige siektes by mense veroorsaak, uit te skakel.
Die Transvaler
Uit die Nasionale Party gebore
Verskeie afgevaardigdes op die kongres het op die behoefte aan 'n dagblad gewys om die party se saak in Transvaal te bevorder. Geen praktiese stappe is gedoen nie omdat die party die meeste van sy steun in die verarmde platteland geniet het waar 'n ernstige droogte kort op die Groot Depressie gevolg het. 'n Mate van welvaart het na die stedelike gebiede teruggekeer nadat Suid-Afrika afstand gedoen het van die Goudstandaard, maar hier het die party min steun gehad. Afgevaardigdes het nie veel hoop gehad dat die toestand gou sou verander nie, want die meeste Afrikaanssprekendes het bankvas agter genls. J.B.M. Hertzog en Jan Smuts se Verenigde Party gestaan.
Geprosesseerde kos
Wat is voedselverwerking?
Sommige maniere van voedselverwerking is egter nie so voordelig nie. Vitamiene in vrugte en groente, soos vitamien C, word negatief deur hitte geraak. Dit beteken dat jy baie minder vitamiene in vrugte of groente kry wat gaar of ingemaak is. Party mense moet sekere voedselbymiddels vermy, byvoorbeeld iemand wat aan swael-allergieë ly moenie gedroogde vrugte wat met swaeldioksied gepreserveer is, eet nie.
Die Transvaler
Uit die Nasionale Party gebore
Dr. D.F. Malan, toe minister van binnelandse sake in die Hertzog-kabinet en N.P.-leier in Kaapland, het met die stigting van die V.P. oorgestap om leier van die opposisie te word. 'n Invloedryke deel van die Kaapse Nasionaliste het die party, wat sy naam behou het, gesteun, maar in die ander drie provinsies was die party se steun ylverspreid. In Transvaal het slegs een Volksraadslid, adv. J.G. Strijdom van Waterberg, vir Malan gevolg. Soos sy mede-Nasionaliste het hy, ondanks genl. Hertzog se belofte van die teendeel, gereken dat die samesmelting van die N.P. en Suid-Afrikaanse Party sou lei tot die prysgawe van die republikeinse ideaal, dat Afrikaans onderploeg sou word en Afrikaners hulle aanspraak op nasieskap sou moes laat vaar.
Geprosesseerde kos
Geskiedenis
In die verlede was sekere metodes van voedselverwerking algemeen, en is vandag nog steeds, soos die preservering van vleis en vis met sout; die droog en sondroog van vleis, vis, vrugte en groente; die gissing van vrugte, groente en graan; die maal van graan vir pap en gebakte kosse; en gaarmaak deur kook, bak, rooster, braai, diepbraai, rook en stoom.
Die Transvaler
Uit die Nasionale Party gebore
In Kaapstad kon die Nasionale Party reken op die steun van Die Burger en in Bloemfontein op Die Volksblad. In Transvaal was daar hoegenaamd geen perssteun vir die party nie. Dr. Malan en sy kollegas het middele bespreek om dié toestand die hoof te bied toe W.A. Hofmeyr, wat in 1915 baie gedoen het om Die Burger te help oprig, sê: "Maar ons begin sommer hier!" Die vyf manne het daar en dan £500 belowe om die koerant, wat toe nog 'n naam moes kry, in die lewe te roep. Hulle het ander afgevaardigdes op die trein genader en voordat hulle Kaapstad bereik het, was daar beloftes van altesaam meer as £1 000.
Geprosesseerde kos
Geskiedenis
Baie van hierdie maniere van voedselverwerking sou in mense se huise en gemeenskappe plaasvind. Soos wat gemeenskappe tegnologies gevorder het, het voedselverwerking toenemend in fabrieke eerder as huise plaasgevind, en nuwe maniere van voedselverwerking is gebruik, soos om rou en gaar vleis, vis, vrugte, groente en gebakte kosse te vries. Gebottelde vrugte en groente in die vorm van konfyt, atjar, kruie en speserye en souse is ook vandag algemeen, asook geblikte vis, vleis, vrugte en groente, en gepasteuriseerde melk. Geblikte voedsel is in die 19de eeu ontwikkel, hoofsaaklik vir militêre gebruik, en het gedurende die Tweede Wêreldoorlog gewild geraak. Die uitbreiding van geblikte voedsel was grootliks van masjienontwikkeling afhanklik, om sodoende groot hoeveelhede blikkies baie goedkoop te vervaardig.
Een van die vroegste industriële-skaal verwerkte voedsels was vleisverpakking. Na die uitvinding van 'n stelsel van vragwaens met ingeboude koelkaste in 1878, kon vleis duisende kilometers van die verbruiker af mee geboer en geslag word.
Die Transvaler
Geldinsameling
Die bedrag was hopeloos te min om 'n maatskappy te stig met personeel en 'n rolpers om 'n dagblad uit te bring. Op 30 September 1935 kom 19 mense Kapenaars en Bolanders in die Uitspan-koffiehuis in Van Riebeeckstraat op Stellenbosch byeen om die Transvaalse koerant se stigting te bespreek. W.A. Hofmeyr was die voorsitter. Op die vergadering sê hy daar is "'n noodkreet uit die noorde wat ons toeroep: Kom oor en help ons in ons stryd . . . Die Nasionale Pers is meermale reeds versoek om 'n dagblad in Transvaal in die lewe te roep, maar hy besit nie die nodige middele daartoe nie. Die direksie sal egter alles in sy vermoë doen om die saak te help bevorder."
Kat Graham
Kat Graham (gebore 5 September 1989) is 'n Amerikaanse aktrise en vervaardiger. Sy is bekend vir haar rolle in die rolprente 17 Again (2009), All Eyez on Me (2017), en How It Ends (2018), en in die televisiereeks The Vampire Diaries (2009).
Die Transvaler
Geldinsameling
Die vergadering vaardig 'n komitee af om Pieter Neethling (een van die stigters van Naspers) nog dieselfde dag op die dorp te gaan spreek en sy geldelike bystand te verkry. Hy was 'n vermoënde man en lewenslange Nasionalis wat nooit geskroom het om tot die Afrikanersaak by te dra nie. Neethling neem £5 000 se aandele op en die Nasionale Pers later dieselfde bedrag, wat die begin was van 'n fonds waarmee die stigter gehoop het om £150 000 (by wyse van £1-pond-aandele) in te samel. Op Stellenbosch is 'n komitee gestig met die mag om onderkomitees in ander provinsies te stig, maar aanvanklik het geen Transvaler in die komitees gedien nie. Uit die eerste £13 450 wat vir die fonds beloof is, het ook net £300 uit Transvaal gekom.
Geprosesseerde kos
Geskiedenis
Ervaring wat gedurende die Tweede Wêreldoorlog opgedoen is, het tot die ontwikkeling van die bevrore voedselbedryf gelei. Moderne geriefskos het sy wortels in die Verenigde State in die periode reg na die Tweede Wêreldoorlog. Talle van hierdie produkte het hul oorsprong in militêr-ontwikkelde voedsel wat ontwerp is vir 'n lang raklewe en maklike voorbereiding op die oorlogsfront. Na afloop van die oorlog het 'n klomp kommersiële voedselmaatskappye nog die vervaardigingsfasiliteite gehad, waarmee party van hulle nuwe vriesgedroogte en geblikte voedsel vir huishoudelike gebruik gemaak het.
Die Transvaler
Geldinsameling
Op 22 Oktober 1935 doen Die Burger en Die Volksblad 'n beroep op hulle lesers om ook by te dra. Dr. Malan skryf daardie dag dat daar 'n ernstige behoefte aan 'n Nasionale dagblad in Transvaal bestaan. Daar "kry ons die grootste saamtrek van ons bevolking. Op die Witwatersrand woon daar vermoedelik 'n 120 000 Afrikaanssprekendes in een soliede blok aanmekaar en hul getal groei nog steeds vinnig aan." Hy beskuldig die bestaande pers in die Noorde daarvan dat hulle die Afrikaner se "Nasionale siel" wil verderf. In die nadraai van die depressie was geld skaars en al het Nasionaliste in alle uithoeke van die land gereageer, kon die meeste net 10 £1-aandele opneem in die te stigte maatskappy. Die reaksie was nietemin bemoedigend en daarom is planne beraam vir die registrasie van die maatskappy en die werwing van personeel.
Om veral drie redes kon die Nasionale Pers nie self oorgaan tot die stigting van 'n Transvaalse dagblad nie. "Die Transvalers moes voel dat hulle hul eie dagblad kry en nie 'n verlengstuk van Keeromstraat (soos destyds na die Nasionale Pers verwys is) nie. Om self 'n nuwe dagblad in die Noorde uit te gee, het die Nasionale Pers buitendien destyds as 'n te groot onderneming beskou. Van 1936 af het hy met die mededinging van die Unie-Volkspers te doen gehad: met sy middagblad Die Suiderstem en sy tydskrif Die Naweek. En 'n jaar later het die Nasionale Pers self 'n sprong na Port Elizabeth gewaag met sy halfweeklikse Die Oosterlig".
Voortrekkerpers Beperk gestig
Die sertifikaat om sake te doen is op 23 April 1936 uitgereik en die Voortrekkerpers Beperk geregistreer met 'n nominale kapitaal van £150 000 aan £1-aandele. Sen. W.A. Hofmeyr was die eerste voorsitter met A.J. van Zyl die eerste besturende direkteur. Hy was tot in daardie stadium 'n senior personeellid van die Nasionale Pers in Bloemfontein. Die eerste redakteur was die 36-jarige dr. H.F. Verwoerd, wat van 1933 af professor in sosiologie en maatskaplike werk asook die eerste hoof van die departement aan die Universiteit van Stellenbosch was.
Hy was tydens sy studentejare voorsitter van die U.S. se studenteraad en baie aktief in Nasionale Partykringe. So kom hy onder die aandag van die party se leiers en is hy aangestel as hooforganiseerder van die Volkskongres oor die Armblankevraagstuk in Kimberley in 1934 en later ook voorsitter van die Voortsettingskomitee.
P.W. Coetzer en J.H. le Roux beweer in hul geskiedenis van die Nasionale Party dat dr. D.F. Malan vir Verwoerd aangestel het oor meer as net sy akademiese prestasies. "Dr. Malan het, deur die aanstelling van 'n Kaaplandse hoofredakteur, op 'n heel besondere wyse die republikeinse geesdrif en entoesiasme in die Noorde probeer demp. Malan sou hom egter hierin vergis, want Verwoerd het hom heelhartig met die Transvaalse republikeinse strewe vereenselwig."
Al was daar eers agterdog by Transvaalse Nasionaliste oor dié Kaapse aanstelling, het hy mettertyd alle twyfel uit die weg geruim en "meer Transvaler geword as die Transvaler self". Die republikeinse strewe het by hom byna 'n lewenswyse geword. So is Verwoerd en Strijdom, leier van die Gesuiwerde Nasionale Party in Transvaal, saamgebind in 'n hegte eenheidsfront.
Aanloop tot die eerste uitgawe
Die volgende dag – Vrydag 1 Oktober 1937 – verskyn Die Transvaler se eerste uitgawe op straat. In sy hoofartikel in dié uitgawe skryf dr. Verwoerd oor die koerant: "Hy is gebore uit 'n diepgevoelde behoefte by 'n groot deel van die Afrikanerdom." Die meerderheid van die Transvaalse kiesers, trouens die Afrikaanse bevolking ook, het egter geensins dié behoefte gevoel nie, soos duidelik geblyk het uit die uitslag van die algemene verkiesing skaars agt maande later toe Transvaal slegs een Nasionalis parlement toe kon stuur – die jeugdige adv. J.G. Strijdom, wat sy setel Waterberg met 'n meerderheid van minder as 500 behou het en wat later vir dr. D.F. Malan as eerste minister van die Unie sou opvolg.
Strijdom was in sy oorsig van die getal stemme wat die Nasionale Party in die provinsie gekry het, tevrede met die uitslag, maar sommige partyleiers was bekommerd omdat dr. Verwoerd teenkanting uit 'n onverwagte oord gekry het. Later jare skryf hy: "Tot my verstomming het dr. Malan en ander Direkteure my betig en gesê dat hulle dan juis gereken het dat ek die Transvaalse geesdrif vir 'n Republiek 'n bietjie sou help demp. Ek het my sterk geloof hierin gestel en aangebied om liewer dadelik weer uit te tree aangesien ek nie kans gesien het om iets anders te doen as om steeds 'n sterk Republikeinse klank in Die Transvaler te laat hoor nie. Gelukkig het senator Willie Hofmeyr, wat toe Voorsitter van die Direksie was, my en my standpunt onder beskerming geneem en kon ons so voortgaan."
Geprosesseerde kos
Geskiedenis
Soos talle produkbekendstellings, was nie alles suksesvol nie – stapelgeriefskos soos visvingers en geblikte perskes is uitgebalanseer deur mislukkings soos hamstokkies en kaasburgers-in-'n-blikkie. Tog het hierdie nuwe fokus op geriefskos en die gebruik van tegnologie in die kombuis die werkslas van vroue verlig, sodat vroue beter beheer oor hul tyd kon uitoefen.
Vandag is daar nog baie meer tegnologiese vooruitgang en voedselwetenskap het gelei tot nog meer maniere om kos te verwerk. So sproei- of vriesdroog ons voedsel soos melkpoeier, kitskoffie, tee, eiers, graan, babakos, vrugte, groente, speserye, kruie, kitssop en souse. Ons maak ook sapkonsentrate en gebruik voedselbymiddels soos nievoedsame versoeters (wat ook na verwys word as kunsmatige versoeters), kleurmiddels, geurmiddels, preserveermiddels, emulsifiseerders, teenskuim- en klontweermiddels.
Die Transvaler
Kwaai mededinging
As enigste republikeinsgesinde koerant in Transvaal het Die Transvaler en Verwoerd se beginselvaste beleid 'n opdraande stryd gevoer teen die teenkanting van ses dagblaaie en twee Sondagkoerante: die Rand Daily Mail, The Star, die Daily Express, Die Vaderland, die Pretoria News, Die Volkstem en die Sunday Times en Sunday Express. Tussen die Engelse koerante het egter 'n hewige persstryd gewoed en so verdwyn die Daily Express kort na die nuwe Afrikaanse koerant se toetrede tot die mark. In 1951, drie jaar ná die verrassende nederlaag van die Verenigde Party in die algemene verkiesing, verdwyn sy Transvaalse lyfblad, Die Volkstem, ook van die toneel. Die Vaderland het hom egter in 1939 by Die Transvaler in sy teenkanting teen deelname aan die Tweede Wêreldoorlog geskaar.
Geprosesseerde kos
Geskiedenis
Vanaf om en by 2010 het die aanvaarbaarheid van verwerkte voedsel vir verbruikers in die Verenigde State afgeneem, danksy die toenemende voorkeur vir vars, “natuurlike” en organiese voedsel, asook gesondheidsvraagstukke. Die reputasie van groot handelsname van verwerkte voedsel is daarmee geskend. Dié maatskappye en gereageer deur “gesonder” formulerings aan te bied en handelsname met beter reputasies aan te koop.
Die Transvaler
Kwaai mededinging
Vandat die Voortrekkerpers Beperk in 1936 geregistreer is, sou dit 19 jaar duur voordat hy sy eerste dividend in 1955 kon verklaar. Deurentyd het die koerant die vaandel van die Nasionale Party in Transvaal hoog gedra en kon die N.P. in 1938 sy tweede lid Volksraad toe stuur toe 'n Nasionalis 'n tussenverkiesing in die kiesafdeling Marico wen. Toe Suid-Afrika in 1939 oorlog teen Duitsland verklaar, het die Nasionale Party 29 lede in die Volksraad gehad. Genl. Hertzog se neutraliteitsmosie is met 'n skraal meerderheid van 13 verslaan en so stap hy met 35 volgelinge oor na die N.P. Die krag van die opposisie groei sodoende onmiddellik tot 67 lede.
Geprosesseerde kos
Vlakke van voedselverwerking
Enige kos wat van sy natuurlike, heel toestand verander is, is in 'n mate verwerk. Sodra dit op enige manier verander of verwerk is, met ander woorde nie meer heel, rou en vars is nie, begin dit van sy voedingstowwe verloor.
Minimaalverwerkte voedsel
Vars vrugte en groente, neute, vleis en melk word baie min verwerk van waar dit in hul natuurlike omgewing was tot waar dit in jou bord beland. Tog moet dit geoes en gewas word, en daarna word dit geskil, gesny of versap.
Die Transvaler
Kwaai mededinging
Hertzog aanvaar dr. Malan se uitnodiging om die party, wat herdoop is tot die Herenigde Nasionale Party, te lei. Dié hereniging was egter van korte duur, want in 1940 stap genl. Hertzog en sy volgeling, wat toe heelwat minder was as die vorige jaar, maar die voormalige minister van finansies N.C. Havenga ingesluit het, uit die partykongres in Bloemfontein met die klag dat hy uitgedryf is. Klasie Havenga sou genl. Hertzog later jare opvolg as voorsitter van die Afrikaanse Pers Beperk. Albei bedank hul setel in die Volksraad, waarna die Verenigde Party albei in tussenverkiesings verower. Weereens is die opposisie en sy pers verdeel, met Die Vaderland wat Hertzog steeds steun.
Geprosesseerde kos
Verwerkte voedselbestandele
Die oorspronklike produk is soveel verander dat die eindproduk nie meer soos die oorspronklike boon, graan of plantdeel lyk nie. Dit sluit in bestanddele soos meel, olies, suiker, stroop en vette soos margarien.
Die Transvaler
Strijdom volg Hofmeyr op
Senator Hofmeyr se sakebelange in die Kaap het hom genoodsaak om die voorsitterskap van Voortrekkerpers in Februarie 1940 te laat vaar. Die direktuere verkies adv. Strijdom eenparig in sy plek. Hy was 'n vriend, leier en raadgewer van dr. Verwoerd en iemand wat die republikeinse ideaal ewe toegewyd nagestreef het. Die Transvaler se teenkanting teen die oorlog bly dus onveranderd. Die koerant was dit met Die Vaderland hieroor eens, maar weens die skeuring in die Herenigde Nasionale Party het hulle oor heelwat ander sake verskil.
Hanna María Karlsdóttir
Hanna María Karlsdóttir (gebore 19 November 1948) is 'n Yslandse aktrise. Sy is bekend vir haar rolle in die rolprente 101 Reykjavík (2000), Cold Trail (2006), en Dead Snow 2: Red vs. Dead (2014).
Japan Nasionale Roete 505
Japan Nasionale Roete 505 is 'n nasionale snelweg in Japan.
Die Transvaler
Strijdom volg Hofmeyr op
Tydens die oorlog is genl. Smuts, eerste minister, verskeie male versoek om Die Transvaler se papierkwota op te hef weens die koerant se teenkanting teen die oorlogspoging. Hy wou egter nie sodanige inmenging in persvryheid toelaat nie. Gemoedere het nietemin hoog geloop, veral toe die oorlogskanse die Spilmoonthede (Duitsland en sy bondgenote) begunstig. Op die aand van 31 Januarie 1941 ontstaan 'n bakleiery in die Johannesburgse stadsaal tussen soldate en afgevaardigdes wat die Transvaalse kongres van die Herenigde Nasionale Party bygewoon het.
Geprosesseerde kos
Hoogsverwerkte voedsel
Aartappelskyfies, sjokolade, pasteie, koekies en gaskoeldrank is alles hoogs verwerkte voedsel. Die eindproduk lyk glad nie soos die oorspronklike nie en is dikwels met ander dinge gemeng om 'n heel nuwe kossoort te maak.
Fiat Ducato
Die Fiat Ducato is 'n ligte handelsvoertuig wat ontwikkel is deur die Sevel gesamentlike onderneming tussen Fiat en PSA Peugeot Citroën, vervaardig sedert 1981. Dit was ook verkoop as die Citroën C25, Peugeot J5, Alfa Romeo AR6 en Talbot Express vir die eerste generasie, terwyl die tweede en derde geslagte bemark is as die Fiat Ducato, Citroën Jumper, Peugeot en as die Ram ProMaster vir die derde generasie vir die Verenigde State van Amerika en Kanadese mark sedert 2013.
Geprosesseerde kos
'n Gebalanseerde dieet
Vir 'n gesonde leefstyl is dit belangrik om nie te veel hoogsverwerkte kossoorte te eet nie. Maak seker jy eet elke dag minstens vyf groentes en vrugte en dat jy genoeg water drink. Hou verwerkte lekkernye soos sjokolade, koek, gaskoeldrank en aartappelskyfies vir spesiale geleenthede.
Die Transvaler
Strijdom volg Hofmeyr op
Die volgende dag bestorm 'n skare soldate die perseel van die Afrikaanse Pers by Pleinstraat 3 en laat dit in 'n chaos. Op pad na die Voortrekkergebou het afdelings militêre en burgerlike polisiemanne, wat hulle na die toneel gehaas het, hulle in De Villiersstraat gestuit. Die toonvensters van die Transvaler-Boekhandel is nietemin stukkend geslaan en alles in die winkel verniel. 'n Aanslag op die drukwerkmasjinerie is afgeweer en op adv. Strijdom se uitnodiging het Die Vaderland die perse benut, hoewel Die Vaderland se rolperse volgens 'n ander bron niks oorgekom het nie.
Terugslag en swaarkry
Op dié tydstip was die Voortrekkerpers se geldelike toestand van so 'n aard dat die direkteure hulle by die bank vir die maatskappy se skuld verantwoordelik moes stel. Redaksielede se salaris is ook verminder en soms moes hulle skuldbriewe onderteken sodat die tegniese afdeling se lone eerse betaal kon word. Met die Herenigde Nasionale Party het dit eweneens beroerd gegaan. In 1943 se algemene verkiesing het die Verenigde Party, Arbeidersparty en Dominiumparty kragte saamgesnoer en 'n onbetwiste oorwinning behaal. Die H.N.P. se setels neem af tot 43 en N.C. Havenga se pasgestigte Afrikanerparty kon nie 'n enkele setel wen nie. Die H.N.P. was weliswaar toe die enigste opposisie in die parlement terwyl dit vir Die Transvaler van belang was dat 11 van die Nasionaliste Transvalers was.
Ondanks die terugslae pleit die koerant steeds vir die beëindiging van Suid-Afrika se oorlogsdeelname. Dr. Verwoerd voel so sterk oor die saak dat hy, die koerant se geldnood ten spyt, weier om werwingsadvertensies vir die Verdedigingsmag te aanvaar. Ewe onverbiddelik bly hy in sy strewe na 'n republiek. Hy word kort na die oorlog tot ondervoorsitter van die party in Transvaal verkies, maar bly aan as redakteur. Met die besoek van die Britse koninklike gesin in 1947 kritiseer die Engelse pers Die Transvaler heftig vir die wyse waarop Verwoerd net kortliks na die koninklike gesin se uitgebreide toer deur die land verwys het. Selfs in sommige Nasionale Partykringe was daar mense wat gereken het die koerant het met sy standpunt oor die besoek min gedoen om die party se voortuitsig te bevorder.
Nasionale oorwinning van 1948
Ondanks dié ontevredenheid wen die Nasionale Party teen 1948 drie parlementêre en twee provinsiale tussenverkiesings en stap twee parlementslede oor om hulle by die N.P. aan te sluit. Al het die oorlogskoalisie enkele maande na die vredesluiting tot niet geloop, sluit die Verenigde Party en die Arbeidersparty in die aanloop tot die 1948-verkiesing 'n ooreenkoms. Die Dominiumparty, wat in 1943 sewe setels, een minder as in 1938, kon wen, ontbind in 1947 en vorm saam met afvalliges van die Arbeidersparty die Suid-Afrikaanse Party, wat net tot 1948 bestaan. Op hulle beurt bereik Malan en Havenga 'n ooreenkoms om 'n verdeling van die Nasionale stem te vermy.
Ondanks volle indiensneming en tekens van ongekende ekonomiese vooruitgang, was die gewildheid van die Smutsregering teen 1947, soos by die meeste oorlogstydse administrasies wêreldwyd, vinnig aan die kwyn. Die Transvaler het die samewerking tussen die H.N.P. en Afrikanerparty welkom. Malan voorspel 'n wins vir die opposisie van 20 setels, maar selfs hy kon nie die omvang van die swaai weg van die Verenigde Party voorsien nie wat die Nasionale Party en sy bondgenoot met 'n minderheid van slegs vyf setels sou stel.
Van die 79 Nasionaliste in die nuwe Volksraad was nege lede van die Afrikanerparty en 'n volle 36 verteenwoordigers van Transvaalse kiesafdelings. Hiervan was 32 lede van die H.N.P. Skielik was die Transvaalse party die grootste komponent in die Volksraad. Dit was hoofsaaklik te danke aan die "vasbeslote leierskap van die onvermoeibare Hans Strijdom"
Die Transvaler se vreugde oor sy party se oorwinning is net getemper deur die nuus van sy redakteur, dr. Verwoerd, se nederlaag in die kiesafdeling Alberton waar hy met 171 stemme teen Marais Steyn van die Verenigde Party verloor het. Nogtans kon die koerant nou met gesag spreek, want hy was mondstuk van die regerende party in Transvaal en sy mening is aanvaar as regeringsmening.
H.L. du Toit neem oor
Die Transvaler se sirkulasie het vinnig toegeneem, maar die advertensieinkomste was so ontoereikend dat die Voortrekkerpers Beperk in 1947 feitlik op sy knieë was. Dit kan deels aan die koerant se sterk partypolitieke aanslag toegeskryf word asook sy teenkanting teen die Unie se deelname aan die Tweede Wêreldoorlog. Die grootste deel van die sakewêreld was destyds in Engelse hande, wat sterk oorlogsgesind was,en dit moes noodwendig nadelig inwerk op die koerant se advertensies.
Die maatskappy se balansstaat vir die boekjaar 1946-'47 het 'm opgehoopte verlies van £84 110 getoon. Daar was geen reserwes nie – net 'n groot oortrokke bankrekening – en hoewel die vaste eiendom teen £137 193 gewaardeer was, het die verbande daarop £138 000 beloop. 'n Deurtastende ondersoek na die doeltreffendheid en toekomsmoontlikhede van die pers was dringend noodsaaklik, maar voordat dit voltooi kon word, is mnr. A.J. van Zyl, die eerste besturende direkteur, oorlede.
Sy opvolger was die 30-jarige H.L. du Toit, wat vroeg in 1948 in 'n waarnemende hoedanigheid aangestel is en in 1950 in die pos bevestig is. Onmiddellik nadat hy oorgeneem het, het Du Toit, wat die ouditeursprofessie verlaat het om na Voortrekkerpers toe te kom, 'n algehele herorganisasie van die maatskappy se finansies en administrasie begin. Voortrekkergebou is kort tevore aan die Johannesburgse stadsraad verkoop, maar die opbrengs was nie eers genoeg om die verbande af te los en die agent se kommissie te betaal nie. Nog geld moes verkry word vir die maatskappy se verpligtinge en die oprigting van die nuwe gebou. Voortrekkerpers het grond in Jorissenstraat, Braamfontein, besit, maar destyds was die waarde van die eiendom met die twee bouvallige geboutjies daarop 'n skamele £10 000 en die verband daarop £9 000.
Du Toit het besef dat Johannesburg se nuwe snelbrûe, wat die middestad en die noorde oor die spoorlyn sou verbind, toegang tot die tot dusver verwaarloosde voorstad aansienlik sou vergemaklik. Sodoende sou dit 'n uiters geskikte gebied wees vir die bou van die maatskappy se hoofkantoor, koerantkantore en drukwerkafdeling. Die direksie magtig dus die oprigting van die nuwe Transvalergebou in Jorissenstraat en in 1950 betrek Voortrekkerpers en Die Transvaler hul nuwe kantoor.
Tweede Transvalergebou
Die oorspronklike Transvalergebou moes die onderneming vir die volgende tien jaar huisves, maar die koerant se sirkulasie het gestyg en die direksie het gereken die maatskappy se uitgewers-, boekhandel- en klein- en groothandelafdeling staan op die vooraand van reuse-uitbreidings. Toenemende bestellings vir drukwerkbestellings vir tydskrifte, ander blaaie en smoutwerk het ook begin instroom. Dit het steeds meer personeel, masjinerie en groter ruimte geverg.
Die maatskappy het aanhou dividende vermy en kon dus die jongste toerusting vir sy drukwerkafdeling bekostig, terwyl hy aangrensende eiendomme met verdrag bekom het totdat Voortrekkerpers amper die hele straatblok tussen Jorissen-, De Korte-, Simmonds- en Biccardstraat besit het. Van 1962 af is dele van die grond wat aan Jorissen- en Simmondsstraat front in stadiums benut vir groot uitbreidings aan die oorspronklike perseel. In die middel jare sestig het dié kant 'n nuwe vooraansig gekry (wat tot teen 2011 grotendeels onveranderd gebly het) terwyl aansienlike veranderinge ook binne aangebring is.
Dr. Verwoerd as direkteur, voorsitter
duimnael|links|200px|Dr. [[Hendrik Verwoerd, omstreeks 1962.]] duimnael|links|180px|[[Jannie Kruger, hoofredakteur van 1949 tot 1960.]]
Al het dr. H.F. Verwoerd die onderspit in Alberton gedelf in die 1948-verkiesing, het hy besluit hy sou van toe af sy party se belange die beste in die parlement kon dien. Hy bedank as redakteur van Die Transvaler en neem in Januarie 1949 sitting in die Senaat in. Twee jaar later word hy tot leier van die huis verkies. In 1950 is hy aangestel as minister van naturellesake, 'n portefeulje wat hy amper agt jaar lank sou beklee tot hy eerste minister geword het. J.J. Kruger, wat later voorsitter van die Publikasieraad sou word, het hom as redakteur opgevolg.
Verwoerd se verbintenis met Die Transvaler en Voortrekkerpers is skaars drie jaar lank onderbreek, want in 1951 sterf dr. Stals, kabinetsminister en 'n direkteur van die maatskappy. Verwoerd neem sy plek in op 'n tydstip toe die koerant alles in die stryd gewerp het vir die 1953-verkiesing, toe die Nasionale Party moes bewys sy oorwinning in 1948 was meer as net 'n gelukskoot. Die party wen die verkiesing met 'n grote getal setels én stemme as in 1948. Adv. J.G. Strijdom, wat voorsitter van die direksie was, se posisie is in so 'n mate deur die getal Transvaalse Nasionaliste in die Volksraad versterk dat hy verseker was van die premierskap toe dr. D.F. Malan in Desember 1954 bedank.
So kon Voortrekkerpers hom daarop roem dat sy voorsitter ook die eerste minister was. Toe reeds was Strijdom se gesondheid nie na wense nie en hy sterf in die amp in Augustus 1958. Die koukus kies Verwoerd as sy opvolger en kort daarna word hy ook die nuwe voorsitter van Voortrekkerpers Beperk.
In April 1960 was dit dr. G.D. Scholtz, wat Jannie Kruger enkele maande tevore as redakteur opgevolg het en wat in 1937 saam met dr. Verwoerd by Die Transvaler begin werk het, se taak om die nuus aan te bied van die aanslag op Verwoerd se lewe toe iemand twee koeëls op hom geskiet het onmiddellik nadat hy die Unieskou geopen het. Die koerant het sy lesers met Verwoerd se eie woorde bemoedig: "Uit elke krisis is 'n groot triomf gebore". Dr. Verwoerd het ten volle herstel en kon sy party lei tydens die volkstemming (referendum) in Oktober 1960 toe 'n meerderheid van 74 580 uit 1 626 336 kiesers ten gunste van republiekwording besluit het.
Die Transvaler se strewe dat Suid-Afrika sy grondwetlike bande met Brittanje moes verbreek, is op 31 Mei 1961 verwesenlik toe die koerant Verwoerd geloof het as "vader van die Republiek". Die koerant het tegelykertyd eer betoon aan 'n direkteur van Voortrekkerpers en voormalige minister van justisie, C.R. Swart, wat die land se eerste staatspresident geword het nadat hy die laaste goewerneur-generaal was.
Onder leiding van sy hoofredakteur, dr. Scholtz, en medehoofredakteur, J.J. van Rooyen, het die koerant die daaropvolgende vyf jaar die regering elke greintjie steun gegee, vanselfsprekend gegewe dat die eerste minister voorsitter van die direksie was en talle ministers daarin gedien het. Omstreeks 1970 skryf die maatskappy nietemin in "Die verhaal van Johannesburg": "Maar toe (1966), soos tans, was beleid een ding en kommentaar 'n ander, en Die Transvaler weifel nie om sy mening te lug as die hantering van 'n betrokke saak nie na wense geskied nie. Die tradisie word voortgesit deur sy huidige redakteur, mnr. Carl Nöffke, wat dr. Scholtz onlangs opgevolg het." Hy is op sy beurt opgevolg deur Willem de Klerk, seun van senator Jan de Klerk en broer van F.W. de Klerk.
Verwoerd se dood
Om 14:14 op 6 September 1966 is dr. Verwoerd in die Volksraad deur die bode Demetrios Tsafendas om die lewe gebring toe hy hom vier keer met 'n dolk gesteek het. Die Transvaler het hulde aan die eerste minister en direksievoorsitter gebring met 'n plakkaat waarop net die naam "Verwoerd" gestaan het en wat omsoom was met 'n swart rand en 'n krans. As huldeblyk het die Voortrekkerpers 'n fotobiografie in Afrikaans en Engels gepubliseer wat twee personeellede, N.F. Hefer en G.C. Basson saamgestel het.
Kort ná Verwoerd se dood het die nuwe eerste minister, B.J. Vorster, die direksie se uitnodiging aanvaar om ook in die hoedanigheid van voorsitter van Voortrekkerpers sy voorganger se voetspoor te volg. Hy het egter laat in die jare sestig bedank om sy volle aandag aan sy pligte as eerste minister te wy. Die direksie verkies hierop vir M.C. Botha, 'n senior kabinetslid, in Vorster se plek. Drie van sy kabinetskollegas, dr. Nic Diederichs, Marais Viljoen en dr. C. de Wet, het destyds ook in die direksie gedien.
Al die voorste Nasionale politici in sy direksie kon die Voortrekkerpers egter nie noodwendig help sukses behaal nie. Die eerste dividend is eers sewe jaar nadat die Nasionale Party aan bewind gekom het, verklaar. Teen omstreeks 1970 het dit gestyg tot 8 persent en die kapitaal tot R1 600 000. Danksy besparing, beplanning en die aankoop van grond in Braamfontein toe dit daar nog goedkoop was, het die maatskappy se bates op die vooraand van die sewentigerjare op R4 650 000 gestaan.
Nuwe rigting
Jan J. van Rooyen, vir wie dr. Verwoerd in 1946 as joernalis by Die Transvaler aangestel het en wat aan die koerante verbonde was tot 1968, buiten van 1948 tot 1962 toe hy parlementêre beriggewer van die Nasionale Pers in Kaapstad en Pretoria was, skryf in sy boek "Ons politiek van naby" dit het hom van die eerste dag hy aangestel is as verslaggewer by Die Transvaler opgeval dat Verwoerd "nooit die verband tussen die grote en die kleine uit die oog verloor het nie. Hy het bedagsaam die werkure van die koerant verduidelik, en gesê ek hoef nie vóór 9.30 te kom nie, want die nuusredakteur val dan eers in. Later weer, toe hy my in 1962 nader om mede-hoofredakteur van Die Transvaler te word, het hy my tot in die geringste detail oor die werkinge en posisie van die maatskappy (Voortrekkerpers) en die koerant ingelig. Hy was voorsitter van die direksie."
Van Rooyen vervolg: "In dié verband is dit belangrik om te sê dat dit dr. Verwoerd se standpunt was dat Die Transvaler, wat hy begin het en wat net soveel deel van hom was as sy posisie in die party en in die staatsopset, 'n nuwe aanslag en aanskyn moes kry. Dit was hy self wat die koerant, in die tyd toe dit nodig was, 'n politieke koerant gemaak het. Nou het hy dit nodig geag dat die koerant ook as moderne nuusblad mededingend met die beste koerante in die land moes word, natuurlik met behoud van die partyverband. Ek kon dr. Verwoerd se nuwe visie vir die koerant van harte steun, en daarom het ek sy opdrag aanvaar om dit te kom uitvoer – wie kon aan Verwoerd ongehoorsaam wees?
"Net 'n maand vóór sy oorlyde het hy in ons laaste gesprek baie duidelik aan my gesê dat aan sy verwagtinge voldoen word, en dat hy hoogs tevrede is met die koerant wat die politiek en die nuus betref."
Aanloop tot redakteurskap van Willem de Klerk
Carl Nöffke het in sy laaste hoofartikel as redakteur op 13 Augustus 1973 geskryf staatkundige afsonderlikheid is 'n beginsel wat voor elke vierskaar van moraliteit en regverdigheid verdedig kan word. Verdedig dit net gereeld en sonder enige toegewings. Die volgende dag skryf Willem de Klerk, wat van die Potchefstroomse Universiteit vir CHO Johannesburg toe gekom het om redakteur van Die Transvaler te word, die verwantskap van die koerant met die Nasionale Party is 'n vrywillige vennootskap op die raamwerk van basiese beleidstroom. "Dis nie napraat nie, maar saampraat – en as dit verantwoord is, teenpraat."
De Klerk is as redder van Perskor se vlagskip verwelkom wat die aanslag uit die Suide (van Nasionale Pers) moes afweer. Van hom skryf Dirk Richard: "Willem de Klerk het 'n skerp brein en aanpassingsvermoë, hy weet hoe om te werk en hy het 'n innemende geaardheid wat mense na hom toe aantrek." Hy het in 'n politieke huis grootgeword. Sy vader, sen. Jan de Klerk, het as partysekretaris van die N.P. in Transvaal begin en later minister geword. Sy oom was adv. J.G. Strijdom en sy jonger broer, F.W. de Klerk, was vroeg reeds op 'n politieke koers wat uiteindelik tot minister- en presidentskap gelei het.
De Klerk het dikwels in stryd met sy vader gekom oor sy verligte uitkyk, maar sen. De Klerk was later een van sy grootste ondersteuners toe hy dikwels omstrede standpunte ingeneem het as Transvaler-redakteur. Voor sy aanstelling het De Klerk baie toesprake gehou en 'n verligte standpunt ingeneem in die Calvinistiese maandblad Woord en Daad. In 1966 was hy in die oog van die storm toe hy met die benamings "verlig" en "verkramp" vorendag gekom het tydens 'n toespraak voor die SABRA-jeugkongres op Warmbad. Hy het albei soort Afrikaners bygekom en die gematigde voorgehou as die positiewe, ideale Afrikaner. Die toespraak het by die koerante uitgekom en De Klerk is as liberalis uitgeskel.
Die Transvaler onder Nöffke was een van die platforms vir sy verguising. In Die Vaderland het A.M. van Schoor in 'n hoofartikel 'n gek van hom probeer maak deur hom as die "nuwe verlosser" voor te stel – die wyse man en redder wat deur sy nek praat en Afrikanerskap beledig het. Hierna is hy oorval deur uitnodigings om toesprake te lewer en sodoende het die derde begrip – die ideale Afrikaner – heeltemal verdwyn weens die bohaai oor "verlig" en "verkramp".
Ondanks sy verligte standpunte het hy amptelik min moeilikheid met die Potchefstroomse universiteitsrektor, prof. Bingle, of die Gereformeerde Kerk gehad. Aan die universiteit was daar egter teologiese onmin aan die broei onder De Klerk se fakulteitskollegas wat ontevrede was met die sogenaamde nuwe klanke wat hy van oorsee af sou inbring. Hy het later gesê: "Dit alles het in my 'n onbehaaglikheid wakker gemaak en ek was ryp om uit die akademiese wêreld pad te gee." Twee persmaatskappye het hom gretig ingewag.
Nasionale Pers was eerste in die veld nadat hulle te hore gekom het van die luimverandering aan die universiteit op Potchefstroom. De Klerk het self 'n brief aan adv. David de Villiers, Naspers se besturende direkteur, geskryf en gesê hy verneem van Naspers se plan met 'n nuwe dagblad in Transvaal, naamlik Beeld, en dat sy kop joernalistiek toe staan. Tydens 'n onderhoud in die Carlton-hotel het Naspers hom mede-hoofredakteurskap saam met Schalk Pienaar, gewese redakteur van die Sondagkoerant Die Beeld, aangebied. De Klerk se pa was ontevrede hieroor en het die noord-suid-klemverskille aan sy seun voorgehou.
Toe bel Marius Jooste, besturende direkteur van Perskor, een oggend vir De Klerk en bied hom die redakteurskap van Die Transvaler aan. Hy het vier dae uitgestel gevra om te antwoord, maar die volgende oggend bulder Jooste in sy kenmerkende styl oor die telefoon: "Wanneer sê jy dan?" De Klerk het op die grasietyd gewys, maar die volgende middag dringend Johannesburg toe ontbied omdat iets glo gebeur het. Binne 'n halfuur het Jooste vir De Klerk heeltemal oordonder en hom, voor hy nog die aanbod aanvaar het, aan die redaksie gaan voorstel. 'n Jaar later bel adv. De Villiers weer en bied De Klerk die hoofredakteurskap van Beeld aan, want dit was duidelik dat Schalk PIenaar se gesondheid vinnig aan die verswak was. De Klerk het later gesê hy het dadelik geweier omdat De Villiers se aanbod eintlik 'n belediging was.
Willem de Klerk aan die stuur
De Klerk se eerste dag was 14 Augustus 1973. Met een slag is die koerant uit sy ou weë en knegskapverbintenis aan die Nasionale Party geruk. Dit het hom gereeld in stryd met die eerste minister, mnr. B.J. Vorster, gebring, wat geglo het sy kommentaar is te verlig, geleerd en teoreties. Oor verskeie vraagstukke het diep meningsverskille ontstaan. De Klerk was byvoorbeeld ten gunste van grys gebiede en dat die deel van openbare geriewe voorsiening moes maak vir wit, swart en grys vlakke. De Klerk het ook aangedring op die ontwerp van 'n grondwetlike grondplan met 'n verklaring van voorneme en perspektief op sekere basiese ontwikkelinge vorentoe. Vir Vorster was dit 'n belediging omdat die grondplan volgens reeds daar was en uit afsonderlike ontwikkeling bestaan het.
Nog 'n haakpunt was die posisie van stedelike swart mense. Die koerant se standpunt onder De Klerk was dat hulle nie net tydelike stadsbewoners was nie. Vorster het by sy bekende standpunt gehou: "Oor die stedelike swart man is klaar gedink." Hulle was ook haaks oor geskille in die Nasionale Party, want Vorster het geglo Die Transvaler gee te veel aandag aan "aksentverskille".
So het De Klerk se stryd om Die Transvaler 'n beter koerant, vry van die ou lojaliteitsjoernalistiek te maak, die wind van voor gekry. Sy standpunt was dat hy 'n "lojale vriend" was, maar geen "propagandis" nie. Dr. Connie Mulder, Transvaalse leier van die N.P., het op 23 Januarie 1975 op Naboomspruit in 'n toespraak gewaarsku dat geen koerant in Suid-Afrika die voorreg het om die N.P. se standpunt te verkondig nie. Die Transvaler het dit verwelkom, maar Mulder was omgekrap oor die redakteur se astrantheid en beplan 'n vergadering vir 25 Augustus 1975 met die vier dagbladredakteurs van Perskor: Willem de Klerk, Harald Pakendorf van Oggendblad, Arthur Lake van Hoofstad en Dirk Richard van Die Vaderland. Beeld is van die gesprek uitgesluit.
Die voorwendsel was 'n vriendelike gesprek tussen pers en party, maar eintlik was dit, volgens Richard, 'n slim set om die redakteurs bloot te stel aan 'n saal vol politici wat van die seldsame vergunning gebruik gemaak het om die persmense by te kom. So erg het die klipgooiery geword dat adjunkminister Louis le Grange moes vra dat die byeenkoms verdaag word. Willem de Klerk het die ergste deurgeloop en is selfs daarvan beskuldig dat Die Transvaler met Swapo heul. Die gevolg was dat die redakteurs hulle verder verhard het teen inmenging van buite. Dr. Mulder was ook 'n direkteur van Perskor, maar sy politieke ambisie het swaarder geweeg as direkteurskap. De Klerk het uit die dagbestuur van die Nasionale Party bedank, die einde van 'n lang tradisie van redakteur van Die Transvaler.
Aan die einde van 1976 kom daar verdere botsings tussen die koerant en die N.P. toe dr. Andries Treurnicht, adjunkminister, in 'n warm debat ná sy toespraak oor gedeelde geriewe sê die oopstelling van teaters, kerke ens. rym nie met die regering se beleid van afsonderlike ontwikkeling nie. Rapport, Beeld en Die Transvaler het op hom toegesak. Laasgenoemde het selfs 'n spotprent geplaas waarin Treurnicht agterstevoor op 'n perd sit. Vorster was woedend. De Klerk is na die Uniegebou ontbied. Later het Vorster in die openbaar verklaar Treurnicht se uitsprake strook met die partybeleid.
Kort hierna het die Volksraadslid vir Vryheid, mnr. Joos le Roux, De Klerk voor 'n gehoor op Greytown aangeval. Rapport, Die Vaderland en Die Transvaler het teruggekap. Oor die politikus se stelling dat Afrikaanse redakteurs net in privaat gesprekke van politici mag verskil, maar dat hulle openbare standpunte nie dislojaal mag wees nie, het De Klerk gesê: "Dit is 'n onbekookte standpunt wat openbaarheid of privaatheid en die rol van die koerant in dié verband nie oordink het nie."
De Klerk het met sy voortreflike politieke joernalistiek groot aansien verwerf en sy koerant het een van die invloedrykste media in die land geword – veral nadat Die Burger in die laat Vorster-era al hoe flouer in sy verskille geword het. Buiten dat Die Transvaler 'n gerespekteerde meningsvormer geword het, het hy ook oneindig leesbaarder en nuuswaardiger as voorheen geword. Van die begin van die De Klerk-tyd het Perskor die "beste porsies" vir Die Transvaler afgeskep. Geld, personeel en sirkulasie-bouende reekse en wedstryde is na hom toe gekeer.
Ondanks die haaksheid met die Transvaalse en Natalse politici, het die N.P. in die noorde hom sedert die koms van Beeld vir die welsyn van Die Transvaler beywer. Van Nöffke se tyd het die verkoopsyfer gestyg van 43 000 tot 50 000 vir die tydperk van Januarie tot Junie 1975. Beeld het destyds op 33 000 gestaan, 'n derde van wat sy stigters van hom verwag het. Toe kom 'n kunsmatige inspuiting met die plasing van 'n reeks oor die berugte skêrmoordenares van die Kaap, Marlene Lehnberg. Sy het die hele moordverhaal onder haar eie naam onthul. Min. Jimmy Kruger het probeer walgooi en met die wet gedreig, maar Marius Jooste het hom nie daardeur laat afskrik nie. Die reeks het in Januarie 1976 begin en teen die einde van die jaar staan die verkope op 'n ongekende 65 000. Perskor was in sy noppies. Skielik het dit gelyk of dit moontlik sou wees om Beeld te klop.
Die mededinger het nie op hom laat wag nie en begin met woordbouwedstryde met aanloklike pryse. Die Transvaler antwoord toe met woordbouspeletjies en stoot sy prysgeld hoër op as Beeld s'n. Albei se verkope het gestyg. Op 27 Augustus 1978 kondig Die Transvaler in Rapport aan dat hy die volgende vier maande 'n verstommende R304 000 aan wedstrydpryse sou weggee. Nasionale Pers se Kaapse uitdager het klein begin vertoon in die verte, aldus Richard.
Persstryd
Die stryd om lesers tussen Beeld en Die Transvaler het daartoe gelei dat Perskor se bestuur fiktiewe syfers vir hulle drie Johannesburgse dagblaaie, Die Vaderland, Die Transvaler en The Citizen, geskep het. Dirk Richard skryf in Moedswillig die uwe dat dit onseker is presies wanneer met die gekonkel begin is. Dit kon so vroeg as 1976 gewees het toe Beeld die eerste keer meer as 50 000 koerante oor 'n sesmaandetydperk verkoop het. Die hoogtepunt van die fiktiewe syfers was toe Die Transvaler op 1 Augustus 1980 op sy voorblad spog dat hy toe die grootste Afrikaanse dagblad in Suid-Afrika was met 'n sirkulasiesyfer vir die ses maande van Januarie tot Junie daardie jaar van 75 287.
Beeld se werklike syfer was toe 64 901. Minder as twee maande later kom 'n Perskor-amptenaar in die geheim met die bedrog vorendag. Die Sirkulasie-Ouditburo (later Audit Bureau of Circulation – ABC) het die saak ondersoek en op 22 September 1980 bekendgemaak dat die jongste sesmaandesyfer vir Die Transvaler 21 306 hoër as die werklike was en Die Vaderland s'n 9 367. The Citizen s'n is met 6 999 verhoog. By verdere ondersoek blyk dit dat die werklike en fiktiewe verkoopsyfers selfs meer verskil het: