cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Sally Starr (aktrise)
Sally Starr (23 Januarie 1909 – 1996) was 'n Amerikaanse aktrise. Sy was bekend vir haar rolle in die rolprente So This Is College (1929), Personality (1930), Pardon My Gun (1930), en Night Work (1930).
Sada Thompson
Sada Thompson (27 September 1927 – 4 Mei 2011) was 'n Amerikaanse aktrise. Sy was bekend vir haar rolle in die televisiereekse Family (1976) en Cheers (1982).
Alan Wheatley
Alan Wheatley (19 April 1907 – 30 Augustus 1991) was 'n Engelse akteur. Hy was bekend vir sy rolle in die rolprente Caesar and Cleopatra (1945), Brighton Rock (1948), en The Pickwick Papers (1952), en in die televisiereeks The Adventures of Robin Hood (1955).
Danièle Gégauff
Danièle Gégauff (3 Julie 1939 – 29 November 2007) was 'n Franse aktrise en vervaardiger. Sy was bekend vir haar rolle in die rolprente Out 1 (1971), Pleasure Party (1975), Noroît (1976), en Une femme au bout de la nuit (1980).
Neurodiversiteit
Neurodiversiteit verwys na die variasies in die menslike brein wat betref sosiale gedrag, leervermoë, aandag, buie en ander geestelike werkinge in 'n niepatologiese sin. Die term is in 1998 geskep deur die sosioloog Judy Singer, wat saam met die joernalis Harvey Blume gehelp het om die begrip gewild te maak. Dit daag ander sienings uit, soos dat sekere neuro-ontwikkelingsteurings inherent patologies is, en aanvaar daarenteen die sosiale model van gestremdheid, waarin die gemeenskap se grense die grootste faktor is wat mense "gestremd" maak.
Geskiedenis
Die woord "neurodiversiteit" word toegeskryf aan die sosiale wetenskaplike Judy Singer, wat haarself beskryf as "waarskynlik iewers op die outistiese spektrum". Sy gebruik die term in haar sosiologie-honneurstesis wat in 1999 gepubliseer is.
Singer het met Blume gekorrespondeer vanweë hulle gedeelde belangstelling in outisme en hoewel hy nie aan Singer krediet gee nie, verskyn die woord die eerste keer in druk in 'n artikel op 30 September 1998 deur Blume in The Atlantic.
Viëtnamese
Die Viëtnamese of Kinh (Viëtnamees: người Việt [ŋɨəj˨˩ viət˩], Chữ nôm: 𠊛越 of người Kinh [ŋɨəj˨˩ kiɲ˧], Chữ nôm: 𠊛京) is 'n nasie en etniese groep inheems aan Viëtnam en die aangrensende lande van Suidoos-Asië met sy oorsprong in die hedendaagse noordelike Viëtnam en suidelike China. Hulle vorm die titulêre nasie van Viëtnam en maak volgens die sensus van 1999 86% van Viëtnam se bevolking uit. Viëtnamese staan amptelik bekend as Kinh om hulle van ander etniese groepe in Viëtnam te onderskei. Die vroegste opgetekende naam vir die ou Viëtnamese blyk Lạc of Lạc Việt (Chinees: 雒越; pinyin: Luòyuè) te wees.
Hoewel Viëtnamese weens geografiese en taalwetenskaplike redes as Suidoos-Asiërs geklassifiseer word, het lang tydperke van Chinese oorheersing en invloede die Viëtnamese kultuur nader aan die Oos-Asiatiese kultuur beweeg, of meer spesifiek hul onmiddellike noordelike bure, die Suider-Chinese en ander stamme van Suid-China. Die woord Việt is verkort van Bach Việt (Chinees: 百越; pinyin: Bǎiyuè), 'n naam wat in antieke tye gebruik is. Nam beteken "suid".
Neurodiversiteit
Geskiedenis
Die term "neurodiversiteit" is intussen ook vir ander toestande gebruik, soos ontwikkelingskoördinasiesteuring, AGHS en Aspergersindroom, en het 'n algemener betekenis aangeneem.
Viëtnamese
In die Volksrepubliek China behoort die Viëtnamese tot een van die 56 amptelik erkende etniese groepe ("nasionaliteite") en word Gin-mense (Chinees: 京族; pinyin: Jīngzú) genoem. Hulle leef veral in die Suid-Chinese provinsie van Guangxi aan die grens tot Viëtnam.
Manning Whiley
Manning Whiley (23 Januarie 1915 – 29 Januarie 1975) was 'n Engelse akteur en vervaardiger. Hy was bekend vir sy rolle in die rolprente Design for Murder (1939), Meet Sexton Blake! (1945), The Inheritance (1947), en Code of Scotland Yard (1947).
Noley Thornton
Noley Thornton (gebore 30 Desember 1983) is 'n Amerikaanse aktrise en regisseuse. Sy is bekend vir haar rolle in die televisiereekse Quantum Leap (1989), Beverly Hills, 90210 (1990), en Star Trek: Deep Space Nine (1993).
Mary Kay Stearns
Mary Kay Stearns (27 Oktober 1925 – 17 November 2018) was 'n Amerikaanse aktrise. Sy was bekend vir haar rolle in die rolprent Our Hearts Were Growing Up (1946) en in die televisiereekse Mary Kay and Johnny (1947) en Armstrong Circle Theatre (1950).
Gerhard Olschewski
Gerhard Olschewski (gebore 30 Mei 1942) is 'n Duitse akteur. Hy is bekend vir sy rolle in die rolprente A Lost Life (1976), Der Mörder (1979), en Strange Fruits (1983), en in die televisiereeks The Country Doctor (1987).
Koeberg (Vrystaat)
Die Koeberg is 'n bergpiek noordoos van Clarens in die Oos-Vrystaat, Suid-Afrika. Die bergpiek is 'n deel van die Rooiberge en lê net noordwes van Kiara Lodge by die weste-ingang van die Golden Gate-Hoogland- Nasionale Park.
Poliëtileen
Poliëtileen, afgekort as PE, is 'n polimeer van eteen wat 'n verskeidenheid gebruike het. Dit word onder andere vir die vervaardiging van vullissakke, buise en die isolasie van elektriese kabels gebruik.
Daar is verskeie tipes PE:
Die tipes verskil in hoe hulle gemaak word, maar ook in die kettingstruktuur en die morfologie en eienskappe. Poliëtileen is 'n semikristallyne stof. Die kristalstruktuur is gewoonlik ortorombies, hoewel daar ook 'n monokliniese en 'n heksagonale struktuur bestaan. Die ketting vou hom in 'n lamellêre struktuur wat geskei word van die volgende lamel deur 'n amorfe lagie. Die amorfe komponent gee die materiaal sy buigsaamheid, die kristallyne sy sterkte. Die afstand van lamel tot lamel word die lange periode genoem en bedra 50-300 Å afhanklik van die kettingstruktuur en die molekulêre massa (en sy verdeling).
Kruiptolbos
Die Kruiptolbos (Leucadendron arcuatum) is 'n blomdraende struik wat tot die genus Leucadendron behoort en deel van die fynbos-Bioom vorm. Die plant is endemies aan die Wes-Kaap, waar dit in die Sederberg, Olifantsrivier, Koue Bokkeveld, Groot-Winterhoekberge, Elandskloof, Hexrivierberge, Keeromsberg en Kwadouwberge voorkom. Die struik word 1.3 m hoog en dra blomme van September tot Oktober.
Poliëtileen
Die HDPE-vorm word met 'n bepaalde katalisator gemaak wat liniêre kettings oplewer. Afhanklik van die molêremassaverdeling kan die kristalliniteit hoog wees (~90%). Die stof is dan wit en taamlik hard en glad en die smeltpunt is hoog. Die katalisator word die Ziegler-Natta-katalisator genoem. Die meeste HDPE word gebruik vir blow molding van bottels vir bleikmiddels, seep, melk ens. maar byvoorbeeld ook vir implantasie in heupgewrigte by mense met artritis
Kruiptolbos
In Engels staan dit as die Red-edge Conebush bekend.
Galery
<Gallery> Leucadendron arcuatum 71326424.jpg Leucadendron arcuatum 28322145.jpg Leucadendron arcuatum 47252021.jpg </Gallery>
Pinus elliottii
Die basden (Pinus elliottii) is 'n indringerplant in Suid-Afrika wat deel is van die Pinaceae familie. Die plant is endemies aan Amerika en kom in die deelstate van Alabama, Florida, Georgië, Louisiana, Mississippi en Suid-Carolina voor.
Die spesie het twee subspesies:
Poliëtileen
Die LDPE-vorm word by hoë druk vervaardig en bevat lang-kettingvertakkings. Die kristaliniteit is laer as vir HDPE en die smeltpunt is ook laer.
LLDPE is 'n ko-polimeer met hekseen of okteen (afhangend van die produsent). Dit gee aan die kettingstruktuur kort-kettingvertakkings en 'n kort-kettingvertakkingverdeling naas die molêremassaverdeling. Die smeltpunt is laer dan vir HDPE en afhanklik van die verdelings kan die stof deursigtig wees pleks van wit. Met baie vertakkings voel die stof plakkerig en word dit vir kleefplastiek gebruik ("cling wrap").
UHMWPE is 'n lineêre PE met 'n baie groot molekulêre massa, tot 6.000.000 g/mol] wat tot vesels getrek kan word. Dit kristalliseer nie deur te vou in lamelle nie maar as uitgestrekte kettings. Dit maak die stof baie sterk, meer as staal. Hierdie vorm word ook HHPE genoem (High modulus, high performance)
Nobelsiekte
Nobelsiekte is 'n veronderstelde siekte van kritiese denkfoute wat veroorsaak dat sekere Nobelpryswenners vreemde of wetenskaplik ongesonde of foutiewe idees omhels, gewoonlik later in hul lewens. Daar is aangevoer dat die effek deels die gevolg is van 'n neiging dat Nobelpryswenners deur die toekenning bemagtig voel om oor onderwerpe buite hul spesifieke kundigheidsgebied te praat, gekombineer met 'n neiging dat Nobelpryswenners die soorte wetenskaplikes is wat op onkonvensionele maniere dink.
Implikasies
Alhoewel dit onduidelik is of Nobelpryswenners statisties meer geneig tot kritiese denkfoute as ander wetenskaplikes is, is die verskynsel van belang omdat dit 'n bestaansbewys lewer dat: (1) as 'n mens 'n gesag op een gebied is, is hy of sy nie noodwendig 'n gesag op 'n ander gebied nie, en (2) in die mate dat die wen van 'n Nobelprys as 'n volmaakte aanduiding van wetenskaplike uitnemendheid en hoë algemene intelligensie dien, is sulke eienskappe nie onverenigbaar met irrasionaliteit nie. Die Nobelsiekte toon ook dat dit vir sommige pryswenners om oor die algemeen as "reg" beskou word dié wenner se bevestigingsvooroordeel meer bevorder as hul skeptisisme.
Linus Pauling
Pauling het die Nobelprys vir Chemie in 1954 gewen. 'n Dekade voordat hy die prys gewen het, is hy met Bright se siekte ('n tipe niersiekte) gediagnoseer, wat hy deels behandel het deur vitamienaanvullings te neem, wat volgens hom sy toestand dramaties verbeter het. Hy het later aangevoer om hoë dosisse vitamien C te neem om die waarskynlikheid en erns van die verkoue te verminder. Pauling self het daagliks hoeveelhede vitamien C verbruik wat meer as 120 keer die aanbevole daaglikse inname was. Hy het verder aangevoer dat megadosisse van vitamien C terapeutiese waarde het vir die behandeling van skisofrenie en om die lewens van kankerpasiënte te verleng. Hierdie bewerings word nie ondersteun deur die beste beskikbare wetenskap nie.
Aspalathus psoraleoides
Aspalathus psoraleoides is 'n plant wat hoort tot die genus Aspalathus. Die spesie is endemies aan die Wes-Kaap en vorm deel van die fynbos. Dit plant kom op die Kaapse Skiereiland, Babilonstoringberge en die Kleinrivierberge bo Hermanus voor. Dit het 'n voorkomsgebied van 959 km² en daar is vyf subpopulasies waarvan drie deur indringerplante bedrieg word. Twee subpopulasies op die suidpunt van die Kaapse Skiereiland val onder die beskerming van die Tafelberg Nasionale Park. By die gedeeltes bokant Muizenberg en Simonstad moet die indringerplante gereeld verwyder word, terwyl die subpopulasie by Babilonstoringberge se indringerplante nie verwyder word nie en dit word ook bedreig deur gewasverbouing. Die subpopulasie by die Kleinrivierberge groei in 'n beskermde gebied en het tans geen bedreigings nie.
Nobelsiekte
Nikolaas Tinbergen
Tinbergen het die Nobelprys vir Fisiologie of Geneeskunde in 1973 gewen. Tydens sy Nobel-aanvaardingstoespraak bevorder Tinbergen die wyd gediskrediteerde "yskas-moeder"-hipotese oor die oorsaak van outisme, en stel daardeur 'n "byna onverbeterlike rekord vir die kortste tyd tussen die ontvangs van die Nobelprys en iets baie dom sê oor 'n gebied waarin die Nobelpryswenner min ervaring gehad het.” In 1985 het Tinbergen 'n boek saam met sy vrou geskryf wat die gebruik van "vashouterapie" vir outisme aanbeveel, 'n vorm van behandeling wat empiries nie ondersteun word nie en wat fisies gevaarlik kan wees.
Brian Josephson
Josephson het die Nobelprys vir Fisika in 1973 gewen. Josephson het 'n aantal oortuigings bevorder wat nie wetenskaplik gesteun word nie, insluitend die homeopatiese idee dat water die chemiese eienskappe van stowwe wat daarin verdun is, kan "onthou". Die siening dat transendentale meditasie nuttig is vir onbewuste traumatiese herinneringe tot bewuste bewustheid bring, en die moontlikheid dat mense met mekaar kan kommunikeer deur middel van telepatie.
Michael Levitt
Levitt het die Nobelprys vir Chemie in 2013 gewen. Hy is opvallend vir sy wanopvattings en voorspellings rakende Koronavirussiekte-2019. In een debat het hy gesê dat koronavirussiekte-2019 "presies net so gevaarlik is as griep", ondanks CDC-data wat anders aandui. Op grond van Sweedse data beweer Levitt dat die sterftesyfer vir infeksie vir koronavirussiekte-2019 0,06% was toe 0,12% van die Sweedse bevolking reeds aan koronavirussiekte-2019 gesterf het. As oorspronklike ondertekenaar van die Great Barrington-verklaring, pleit hy vir kudde-immuniteit deur natuurlike infeksie, 'n strategie wat die WGO "eenvoudig oneties" noem. Levitt het ook verskeie voorspellings gemaak oor lande se geprojekteerde koronavirussiekte-2019-sterftes. Hierdie voorspellings was almal onakkuraat.
John William Strutt, Lord Rayleigh
(Fisika, 1904) Paranormaal
Kalsiumoksied
Kalsiumoksied of ongebluste kalk is 'n belangrike grondstof wat baie toepassings het.
Nobelsiekte
Joseph Thomson
(Fisika, 1906) Psigiese magte, waterwiggelary en paranormaal
Kalsiumoksied
Vorming
Ongebluste kalk word uit kalksteen (wat uit kalsiumkarbonaat bestaan) deur 'n ontbindingsreaksie by hoë temperature vervaardig.
Nobelsiekte
Charles Richet
(Fisiologie of Geneeskunde, 1913) Buitesensoriese persepsie, paranormaal, waterwiggelary, spoke
Kalsiumoksied
Blusreaksie
Ongebluste kalk gee die gebluste vorm in 'n reaksie met water wat baie hitte vrystel.
Nobelsiekte
William Shockley
(Fisika, 1956) Rassisme en eugenetika
Lachenalia
Lachenalia is 'n genus van bladwisselende plante wat tot die Hyacinthaceae-familie behoort en inheems aan Suid-Afrika en Namibië is. Die plante is ook geofiete.
Nobelsiekte
Richard Smalley
(Chemie, 1996) Skeppingsleer, Intelligente Ontwerp en evolusie ontkenning
Kalsiumoksied
Eienskappe en gebruik
Ongebluste kalk is 'n korrosiewe stof wat heftig met water reageer. Dit is 'n sterk Lewis-basis. Die produksie van ongebluste kalk deur kalsinering is een van die oudste chemiese prosesse. Die eienskappe van die produk hang af van die kalsineringstemperatuur. Gewoonlik is dit ongeveer 850 °C, maar die spesifieke oppervlak van 'n produk wat by 1250 °C gekalsineer is, is laer (ong. 4 cm²/g) en by 1750 °C is die produk amper volledig gesinter met 'n relatiewe digtheid van 91-92%. Die sintering verminder die gevoeligheid vir vog.
Glas
Ongebluste kalk word saam met silika (sand) en natriumkarbonaat (soda) gesmelt om glas te vervaardig. Hierdie proses is ook baie oud (ongeveer 12 000 jaar).
Slagyster
'n Slagyster is 'n apparaat waarmee diere (maar ook soms mense) gevang word. 'n Tipiese slagyster het 'n snellerplaat (of trapplaat) met twee geveerde kake. Sommige het verstelbare snellerplate om te verhoed dat kleiner diere dit nie aftrap nie. 'n Anker word gebruik om die slagyster vas te pen, sodat diere wat gevang is nie daarmee wegloop nie.
Kalsiumoksied
Silikate
'n Ander belangrike toepassing is in die ysterproduksie. Ystererts bevat silikate. Kalsiumoksied word toegevoeg (ongeveer 40 kg per 1000 kg yster) om kalsiumsilikate te vorm. Hierdie slak is nie mengbaar met die vloeibare yster nie en kan afgetap word. Dieselfde word ook gedoen tydens aluminiumproduksie.
Slagyster
Die slagyster se kake word oopgerek om die slagyster te stel. Lokaas word op die plaat gelaat om die spesie wat geteiken word te lok. Dit word dan in 'n lokval verskans sodat dit nie opsigtelik is nie. Sodra dit afgetrap word, slaan die kake om die slagoffer se been vas. Om pyn en skade aan diere te beperk word die kake soms met skaapvel of 'n binnebandrubber oorgetrek.
In Suid-Afrika word slagysters soms teen rooikatte en rooijakkalse ingespan om veeverliese te beperk. 'n Permit moet bekom word alvorens 'n slagyster gebruik mag word.
Kalsiumoksied
Karbied
Saam met water gee karbied etyn, wat gebruik word as grondstof vir polimere en as brandstof.
Sulfate en fosfate
Uitlaatgasse van elektrisiteitsprodusente bevat dikwels swawel in die vorm van swaeldioksied. Ongebluste kalk word gebruik om die gasse daarvan te suiwer. Dié reaksie produseer kalsiumsulfiet:
Op dieselfde wyse kan fosfate uit afvalwater verwyder word:
Lachenalia adamii
Lachenalia adamii is 'n meerjarige blomdraende plant en geofiet wat op die Bokkeveld-eskarp, in die Oorlogskloof-natuurreservaat naby Nieuwoudtville, voorkom. Die spesie is eers in 2017 beskryf.
Hartoorplanting
'n Weergalose prestasie in die mediese geskiedenis van die wêreld is die nag van Saterdag, 3 Desember 1967 in Suid-Afrika behaal. In 'n middernagtelike operasie van langer as vyf uur het 'n span hartchirurge en mediese tegnoloë van die Groote Schuur-hospitaal in Kaapstad die eerste hartoorplanting in 'n mens gedoen.
'n Joodse sakeman van Seepunt, Louis Washkansky (53) was die eerste ontvanger van 'n oorgeplante hart. Weldra sou sy naam in groot opskrifte in elke nuusblad van die wêreld verskyn, saam met die van die leier van die hartspan, prof. dr. Christiaan Neethling Barnard.
Die eerste hartskenker was mej. Denise Darvall. Sy en haar moeder is die Saterdagmiddag omtrent 'n kilometer van die Groote Schuur-hospitaal deur 'n motor omgery. Haar moeder is op slag dood. Daardie middag was die bewustelose Denise bestem om onwetend 'n rol in een van die grootste mediese dramas van alle tye te speel. Haar brein was onherstelbaar beskadig, maar haar hart het nog geklop. Kort voor middernag het twee dokters die gebroke mnr. Edward Darvall, Denise se vader, in die hospitaal genader. "Ons het ons bes gedoen, niks kan u dogter se lewe red nie." Toe vra hulle hom of hy sou toelaat dat sy dogter se hart op 'n sterwende man oorgeplant word. Mnr. Darvall het ingestem.
Denise se hart het kort voor middernag gaan staan. Narkose is op Louis Washkansky toegedien. Denise se hart is eers met koue bloed uit 'n hart-longmasjien verkoel, en toe verwyder. Dit is ondersoek en onbeskadig bevind. In die operasiesaal langsaan het prof. Chris Barnard sonder tydsverspilling Washkansky se borsholte oopgesny en sy ou hart verwyder. "Dit was my die oomblik van waarheid," sou prof. Barnard later sê, "pas nadat ek Washkansky se hart uitgehaal het. Voor my het 'n man sonder hart gelê, maar wat tog leef. "
Die nuwe, verkoelde hart was veel kleiner as Washkansky se oue, en moes reg geknip en gemeet word om in sy borskas te kom. Toe is die bloedstroom geleidelik verwarm. Die hart het nie geklop nie. Almal was baie gespanne. Eensklaps het die nuwe hart begin fibrilleer. Die senuvesels in die hartkamer het die hartspier begin opwek. Maar die hart het nie geklop nie, en daar is besluit om 'n elektriese skok toe te dien. Met die eerste skok het die hart begin klop.
"Hemel, dit gaan werk!" was Chris Barnard se verheugde uitroep. Die hart het bestendig geklop. Die wêreld se eerste hartoorplanting het geslaag. Na verdere toetse was die operasie afgehandel en dr. Barnard het uitgestap. Later is die lede van die hartspan huis toe. Dit was Sondagmore. Een van hulle, dr. Marius Barnard, Chris Barnard se broer, is eers kerk toe, na die Nederduitse Gereformeerde Kerk, die kerk van sy sendelingvader.
"Ek het altyd geglo," het Marius gesê. "Nou glo ek sterker as ooit." Prof. Chris en dr. Marius Barnard het in die sendingpastorie op die Karoodorp Beaufort-Wes grootgeword. Die Barnards het 'n eenvoudige, byna armoedige bestaan gevoer. Adam, vader van die twee beroemde dokters, het hom die lewensdoel gestel om die Evangelie onder die Kleurlinge te verkondig en om sy vier seuns 'n behoorlike opvoeding te gee. Op R40 per maand het hy nie alleen vir sy vrou en seuns gesorg nie, maar dit ook reggekry om drie van hulle universiteit toe te stuur.
Die vraagstuk van verwerping
Die witbloedselle van die liggaam is die "soldate" van die bloed. Hul taak is om enige vreemde stowwe wat in die liggaam kom, aan te val. Die wit selle kan ongelukkig nie onderskei tussen 'n nadelige siekte en 'n vreemde orgaan wat met die beste bedoelings oorgeplant word nie. Nou het medici daarin geslaag om weefsels te tipeer, sodat vooruit vasgestel kan word of een liggaam se weefsel met 'n ander versoenbaar sal wees of nie. Die tegniek van weefseltipering is een van die-maniere om verwerping te bekamp.
Nog hartoorplantings
Agtien dae na sy operasie is Louis Washkansky oorlede -aan longontsteking, nie aan die verwerping van sy nuwe hart nie. In die V.S.A. is intussen 'n hart in 'n baba oorgeplant, wat net 60 uur daarna geleef het. Die derde hartoorplanting was die in dr. Philip Blaiberg, weer deur prof. Barnard. Hierdie keer was die skenker 'n Kleurling, Clive Haupt. 'n Tyd lank was dr. Blaiberg die wêreld se enigste oorlewende hartoorplantingspasiënt, maar hy is·oorlede negentien maande nadat hy sy nuwe hart ontvang het. Prof. Barnard se derde hartoorplantingspasiënt, mnr. Pieter Smith, het 21 maande na die operasie gesterf.
Teen daardie tyd is hartoorplantings al in verskeie lande van die wêreld gedoen, ook in Durban. Altesame 101 hiervan was in 1968, toe dit 'n prestige-operasie begin word het, maar die resultate was nie altyd goed nie.
Prof. Barnard se vierde hartoorplanting is op 7 April 1969 gedoen, maar die pasiënt het net 'n maand met sy nuwe hart gelewe. Net daarna, op 17 April 1969, het mej. Dorothy Fisher (38), tot dusver Suid-Afrika se langste oorlewende hartoorplantingspasiënt, die hart van 'n onbekende 58-jarige Kleurling ontvang. Sy was die eerste vrou in Suid-Afrika wat 'n hart ontvang het, en het op 17 April 1978 reeds nege jaar na die oorplanting gelewe. Einde 1974 was reeds meer as 200 hartoorplantings in die wêreld gedoen. Op 25 November 1974 het die Barnard-span in Kaapstad 'n nuwe prestasie behaal toe hulle die hart van 'n tienjarige meisie in 'n 58-jarige ingenieur oorgeplant het sonder om sy siek hart te verwyder. Die operasie, waarin die twee voorste linkeratriums asook die twee groot are van die linkeronderhartkamers aan mekaar gekoppel is, was die eerste van sy soort in die wêreld. Die nuwe hart, wat as "hulp" vir die siek hart gedien het, het langs die oue geklop. Drie jaar later was daar al 17 van hierdie sg. "abbaharte" oorgeplant, en het dertien van die ontvangers nog gelewe. In die vierde abbahartoorplanting is ook twee gangmakers in die pasiënt oorgeplant om sy twee harte te beheer. Een van die gangmakers is later uitgehaal.
In November 1977 het prof. Barnard weer opspraak verwek deur 'n bobbejaanhart in 'n Italiaanse vrouepasient oor te plant in 'n laaste poging om haar lewe te red. Sy is 'n paar uur later oorlede omdat die hart te klein was. 'n Sjimpanseehart sou groter en sterker wees, het prof. Barnard verklaar, en dieselfde jaar een oorgeplant in 'n 59-jarige geoktrooieerde rekenmeester van Kaapstad. Ook hy is vyf dae later oorlede. Weens die intense verwerping van die vreemde weefsel was dit duidelik dat bobbejaan- of sjimpanseeharte selfs nie eens tydelik van enige nut kan wees nie, en prof. Barnard het dus besluit om hierdie tegniek te laat vaar.
Die weg wat prof. Chris Barnard ingeslaan het, was 'n gevaarlike een, wat hom baie kritiek op die hals gehaal het. Maar die tyd het bewys dat hy reg gehandel het en tereg as een van die grootste baanbrekers van die mediese wetenskap beskou kan word.
Hoe 'n hart oorgeplant word
Die hart is maar net 'n pomp. Dit het geen ander funksie in die liggaam nie en mens kan dus sy pompaksie op twee maniere vervang: of deur 'n ander, gesonde hart in die siek hart se plek te sit, of deur 'n meganiese pomp te maak wat die hart vervang. Laasgenoemde moontlikheid word tans ondersoek en daar is baie kenners wat dit as die uiteindelik beste metode beskou.
Nadat daar besluit is om 'n hartoorplanting te doen, moet 'n skenker gevind word wat tot dieselfde bloed- en weefselgroep as die ontvanger behoort. Soos verwag kan word, neem dit soms dae of weke voor so 'n geskikte skenker eindelik opdaag. Die hartspan moet gereed staan, en elke ernstig-beseerde persoon wat as skenker in aanmerking kom, word haastig ondersoek om te sien of sy bloed geskik is. As die regte persoon gevind word, moet toestemming eers van sy naasbestaandes verkry word. Dan kan die hartspan begin werk.
Sodra die dokters vasgestel het dat die skenker wel dood is, word die borskas baie vinnig oopgemaak en die hart uitgehaal. Die skenker se bloed word met 'n soutoplossing uitgespoel en· die hart word verkoel om te voorkom dat die weefsel degenereer. Nou is die hart gereed vir oorplasing.
Die slagare word aanmekaar geheg met fyn sydraadjies, en wanneer alles goed dig is, word die klemme op die are verwyder en die bloed vloei deur die nuwe hart. In hierdie stadium word die hart-longmasjien nog nie afgeskakel nie; dit word geleidelik gedoen eers wanneer dit seker is dat die nuwe hart goed klop. Om die nuwe hart aan die gang te sit, is 'n elektriese skokkie dikwels nodig. Die pasiënt se bloeddruk word noukeurig dopgehou en wanneer alles weer goed lyk, word die buise uitgehaal en die borskas toegewerk.
Na afloop van die operasie begin die chirurg se groot probleme eers. Die nuwe hart word deur die liggaam beskou as 'n vreemde voorwerp, en die liggaam sal probeer om dit te verwerp. Hierdie verwerpingsneiging is permanent, en die pasiënt moet vir die res van sy lewe medisyne neem wat die verwerpingsmeganisme van sy liggaam onderdruk. As hy ophou, sal sy nuwe hart dadelik vir sy weefsels onaanvaarbaar word. Ongelukkig is die verwerpingsmeganisme dieselfde as die verdedigingsapparaat teen kieme, en dus is die pasiënt wat die onderdrukkingsmiddels drink, nie teen infeksie bestand nie. Die geringste ontstekinkie, wat vir 'n normale persoon onbenullig sou wees, is vir hierdie pasiënte lewensgevaarlik.
Die eerste paar weke na die operasie word die pasiënt in 'n absoluut steriele kamer gehou. Selfs die mense wat hom verpleeg, word gereeld elke dag ondersoek om te verseker dat hulle geen infeksies dra nie.
Asjkenasiese Jode
Asjkenasiese Jode (Hebreeus: אַשְׁכְּנַזִּים‬, Asjkenasim, [ˌaʃkəˈnazim]; eenvoud: Asjkenasi, [ˌaʃkəˈnazi]; Moderne Hebreeus: [aʃkenaˈzim] of [aʃkenaˈzi]; ook יְהוּדֵי אַשְׁכְּנַז‬, Jehoedéj Asjkenas, letterlik: "Jode van Asjkenas") is 'n Joodse diasporabevolking wat rondom die einde van die eerste millennium in die Heilige Romeinse Ryk ontstaan het. Die naam is afgelei van Asjkenas (אשכְּנז), 'n seun van Gomer, kleinseun van Jafet en agterkleinseun van Noag in Genesis van die Hebreeuse Bybel. Jeremia verwys egter na 'n koninkryk Asjkenas wat saam met Ararat (Urartu) en Minni (Manneërs) oorlog teen Babilon moes voer om dié stad te vernietig. In die Middeleeuse Rabbynse literatuur het dié term na Duitsland verwys.
[[Lêer:Jews 1490.png|duimnael|links|Onakkurate verteenwoordiging van beweerde blygebiede van die Joodse diaspora rondom 1490: Europa:
Afrika:
Aspalathus puberula
Aspalathus puberula is 'n plant wat hoort tot die genus Aspalathus. Die spesie is endemies aan die Wes-Kaap en vorm deel van die renosterveld. Dit plant kom van Tygerberg tot by Darling voor. Die plant het reeds 94% van sy habitat verloor aan gewasverbouing soos koring, wingerde, ontwikkeling en indringerplante. Die voorkomsgebied is tans 337–450 km². Die bestaande subpopulasies is gefragmenteer en die eienaars beskerm dit teen brande terwyl dit vuur benodig om voort te plant.
Asjkenasiese Jode
Midde-Ooste/Kaukasus (gewoonlik saam met Mizrachi-Jode gegroepeer):
Indië en China (vir latere tydperke: Bagdadse Jode):
Soldeerbaarheid
Die soldeerbaarheid van 'n substraat is 'n maatstaf van die gemak waarmee 'n soldeerlas aan daardie materiaal gemaak kan word. Goeie soldeerbaarheid vereis benatting (lae kontakhoek) van die substraat deur die soldeersel.
Asjkenasiese Jode
]] Asjkenasiese Jode vorm die grootste en derde oudste groep binne die Joodse diaspora (Jode buite Israel) met 'n geskiedenis van meer as 2000 jaar. Rondom 200 v.C. het Palestynse Jode 'n gemeente in Rome gestig. As gevolg van die nederlae tydens die Joodse oorlog (70 n.C.) en die Bar Kochba-opstand (130 n.C.) is nog meer Palestynse Jode as slawe na Italië gebring. Baie van hul nasate het hulle later in gebiede noord van die Alpe gevestig, terwyl ander na die Islamitiese verowering van Jerusalem in die 7de eeu na Palestina teruggekeer het. Met die verowering van Germania Inferior en Germania Superior onder keiser Augustus het Jode hulle saam met Romeine in dié twee provinsies gevestig. Die riviere Ryn en Donau het grense van die Romeinse Ryk geword en dus was die Joodse vestiging in stede suid en wes van dié riviere beperk. Vroeë sentra was Augusta Treverorum (Trier), Mogontiacum (Mainz), Colonia Claudia Ara Agrippinensium (Keulen), Borbetomagus (Worms) en Noviomagus Nemetum (Speyer).
Soldeerbaarheid
Metale
Soldeerbaarheid hang af van die tipe soldeerlegering onder oorweging. Die bespreking wat volg is slegs van toepassing op ongespesifiseerde elektroniese soldeersels (wat soldeersels kan insluit wat lood bevat, en wat nou verbied is vir gebruik in byna alle elektroniese toerusting wat in die EU vervaardig of verkoop word). Soldeerbaarheid met loodvrye legerings kan aansienlik verskil van soldeerbaarheid met loodbevattende legerings.
Asjkenasiese Jode
Die tradisionele diasporataal van Asjkenasiese Jode is Jiddisj ('n Germaanse taal met elemente van Hebreeus en Aramees) wat ontwikkel nadat hulle in Noord-Europa ingetrek het: Beginnende met Duitsland en Frankryk in die Middeleeue. Oor eeue heen het hulle Hebreeus slegs as 'n liturgiese taal gebruik, tot die herlewing van Hebreeus as 'n amptelike taal in Israel. Dwarsdeur hul tyd in Europa het Asjkenasiese Jode baie belangrike bydraes tot filosofie, geleerdheid, letterkunde, kuns, musiek en wetenskap gelewer.
Soldeerbaarheid
Metale
Edelmetale kan maklik wees om te soldeer, maar hulle het bros lasse. Die metale in die goeie groep benodig 'n groot hoeveelheid hitte, daarom is oksidasie 'n probleem. Om dit te oorkom, is 'n vloeimiddel nodig. Vir koolstofstaal, laelegeringsstaal, sink en nikkel skep die teenwoordigheid van swael bros verbindings; laer temperature word gebruik om hierdie probleem te oorkom. Die oksiede op die oppervlak van aluminium veroorsaak benattingsprobleme en spesiale soldeersels moet gebruik word om galvaniese korrosieprobleme te voorkom. Vlekvrye staal en hoëlegeringstaal het 'n lae soldeerbaarheid omdat die chroomlegeringselement oksiede skep wat aggressiewe vloeimiddels vereis. Die enigste manier waarop die groep gesoldeer kan word, is deur voorafplatering met 'n metaal wat soldeerbaar is.
Asjkenasiese Jode
Die term "Asjkenasiese Jode" verwys na Joodse setlaars wat tydens die Middeleeue gemeentes tussen die riviere Loire in Noord-Frankryk en die Rynrivier in Wes-Duitsland gestig het. Toe hulle hulle daar gevestig het, het hulle hul tradisies aangepas wat van Babilon, die Heilige Land en die Wes-Mediterreense gebied na hul nuwe omgewing saamgeneem is. Die Asjkenasiese ritus het in stede soos Mainz, Worms en Trier ontwikkel. Die vooraanstaande rabbi Shlomo Itzhaki (Rashi) sou 'n beduidende invloed op die Joodse godsdiens hê.
Soldeerbaarheid
Toets van soldeerbaarheid
Beide kwantitatiewe en kwalitatiewe toetse vir soldeerbaarheid bestaan. Die twee mees algemene toetsmetodes is die 'doen en kyk'-metode en benattingsbalansanalise. In albei hierdie toetse ondergaan die gesoldeerde stukke 'n versnelde verouderingsproses voordat dit vir soldeerbaarheid getoets word, om die tyd wat 'n komponent gestoor was in ag te neem voor finale montering in 'n samestelling. Die doen en kyk metode is 'n kwalitatiewe toets. Een vorm daarvan word gespesifiseer as Mil-Std-883 Method 2003. Aan die ander kant is die benattingsbalansanalise 'n kwantitatiewe toets wat die benattingskragte tussen gesmelte soldeersel en die toetsoppervlak as 'n funksie van tyd meet.
Asjkenasiese Jode
In die laat Middeleeue, as gevolg van godsdienstige vervolging soos tydens die Kruistogte en ander pogromme, het die meerderheid van die Asjkenasiese bevolking geleidelik ooswaarts verskuif en uit die Heilige Romeinse Ryk na die gebiede van die latere Pools-Litause Gemenebes (bestaande uit dele van die hedendaagse Wit-Rusland, Letland, Litaue, Pole, Rusland en Oekraïne) beweeg. In die loop van die laat 18de en 19de eeu het daardie Jode wat in die Duitse lande gebly of teruggekeer het, 'n kulturele heroriëntering opgedoen; onder die invloed van die Haskalá en die stryd om emansipasie sowel as die intellektuele en kulturele gis in stedelike sentrums het hulle geleidelik die gebruik van Jiddisj laat vaar en Duits as taal aangeneem en gelyktydig nuwe vorme van Joodse godsdienstige lewe en kulturele identiteit ontwikkel.
Die Holocaust van die Tweede Wêreldoorlog het die Asjkenasiese Jode probeer vernietig en lede van feitlik elke Joodse familie is vermoor. Volgens ramings het die Asjkenasiese Jode in die 11de eeu drie persent van die totale wêreldwye Joodse bevolking gevorm, terwyl volgens 'n skatting van 1930 (naby dié bevolking se piek) hulle 92 persent van die wêreldwye Jode gevorm het. Onmiddellik voor die Holocaust was die getal Jode wêreldwyd ongeveer 16,7 miljoen. Statistiese syfers wissel vir die kontemporêre demografie van Asjkenasiese Jode en streek van 10 tot 11,2 miljoen. Sergio Della Pergola het in 'n ruwe skatting van Sefardiese en Mizrachi-Jode geraam dat Asjkenasiese Jode nie meer as 74% van die Joodse bevolking wêreldwyd verteenwoordig nie. Volgens ander ramings maak die Asjkenasiese Jode sowat 75% van die Jode wêreldwyd uit. Die meeste Jode in Suid-Afrika is van Asjkenasiese Jode afkomstig.
Volgens genetiese studies oor Asjkenasiese Jode – wat beide hul vaderlike en moederlike afstamming ondersoek het – beskik hulle oor 'n oorheersende hoeveelheid gedeelde Midde-Oosterse voorgeslagte, aangevul deur verskillende persentasies van Europese invloed. Hierdie studies het aangekom by uiteenlopende gevolgtrekkings met betrekking tot beide die graad en die bronne van hul Europese afkoms en het oor die algemeen gefokus op die mate van die Europese genetiese oorsprong wat in Asjkenasiese Jode se moederstamme waargeneem is.
Asjkenasiese Jode (met hul tradisionele taal Jiddisj) word onderskei van Sefardiese Jode (met hul tradisionele taal Ladino), wat afstam van Jode wat hulle in die Iberiese Skiereiland gevestig het, en Mizrachi-Jode (met tradisionele tale soos Aramees, Arabies en Persies), wat afstam van Jode wat in die Midde-Ooste gebly het. Die belangrikste verbindende elemente is die gemeenskaplike geloof, Judaïsme, en die gebruik van Hebreeus as liturgiese taal.
Bekende Asjkenasiese Jode
Asjkenasiese Jode het 'n noemenswaardige geskiedenis van prestasie in Westerse samelewings op die gebied van natuur- en sosiale wetenskappe, wiskunde, letterkunde, finansies, politiek en die media. In hierdie samelewings waar hulle vry is om enige beroep te betree, het hulle 'n rekord van hoë beroepsprestasie, en betree beroepe en handelsrigtings waar hoër onderwys vereis word. Asjkenasiese Jode het al 'n groot aantal Nobel-toekennings gewen.
Die tydskrif Time se persoon van die 20ste eeu, Albert Einstein, was 'n Asjkenasiese Jood. Volgens 'n studie wat deur die Universiteit van Cambridge gedoen is, is 21% van Ivy League-studente, 25% van Turing-toekenningwenners, 23% van die rykste Amerikaners, 38% van Oscar-bekroonde filmregisseurs en 29% van Oslo-toekennings Asjkenasiese Jode.
Die prestasies van soveel Asjkenasiese Jode,    die feit dat hul gemiddelde IK 'n halwe tot een volle standaardafwyking bo die gemiddelde IK van ander wit Europeërs is, het sommige gelei tot die siening dat Asjkenasiese Jode 'n hoër as gemiddelde intelligensie het.
Farley Granger
Farley Granger (1 Julie 1925 – 27 Maart 2011) was 'n Amerikaanse akteur. Hy was bekend vir sy rolle in die rolprente Rope (1948), They Live by Night (1948), Strangers on a Train (1951), en The Prowler (1981).
Mary Thurman
Mary Thurman (27 April 1895 – 22 Desember 1925) was 'n Amerikaanse aktrise. Sy was bekend vir haar rolle in die rolprente The Scoffer (1920), Zaza (1923), en A Bride for a Knight (1923).
Las
Dei woord las kan verwys na:
Jim Wiggins (akteur)
Jim Wiggins (13 Maart 1922 – 1999) was 'n Engelse akteur. Hy was bekend vir sy rolle in die rolprente Five Days from Home (1978) en The Return of Swamp Thing (1989), en in die televisiereekse Kinvig (1981) en Brookside (1982).
Geografie van Azerbeidjan
Azerbeidjan is een van net twee lande wat deur land omring word wat op twee kontinente (Asië en Europa) geleë is; die ander is Kasakstan. Azerbeidjan se staatsgebied beslaan die suidoostelike deel van Transkaukasië op die landbrug tussen die Swart- en die Kaspiese See. Dit strek van die Groot Kaukasus-bergreeks in die noorde tot by die Ararat-hooglande in die suidweste en die kusgebied van die Kaspiese See in die ooste.
Azerbeidjan se 86 600 km² maak dit effens groter as die Suid-Afrikaanse provinsie Mpumalanga. 5 500 km² word deur die outonome Republiek Nachitsjewan beslaan. Sedert die vroeë 1990's is sowat 'n vyfde van Azerbeidjan se staatsgebied deur Karabach-Armeense eenhede beset, waaronder die hele Nagorno-Karabakh-streek asook dié gebied se landverbindings met Armenië.
Azerbeidjan se buurlande is Armenië in die weste, Georgië en die Russiese Federasie (die outonome Republiek Dagestan) in respektiewelik die noord-weste en noorde, Iran en – langs 'n grenslyn van net nege kilometer – Turkye in die suide en suid-weste. Die Kaspiese See vorm 'n natuurlike grens in die ooste.
Die hartland van Azerbeidjan word deur die Koera-Araks-laagland oorheers – 'n landskap wat grotendeels nie hoër as 200 meter bo seevlak nie en in sy oostelike dele selfs enkele meter benede seevlak geleë is. Die Koera-riviervlakte het 'n halfdroë steppeklimaat met gematigde winters en warm somers. Die streek ontvang jaarlikse gemiddelde neerslae van tussen 200 en 350 millimeter, maar danksy besproeiing kan die vrugbare grond vir landboudoeleindes gebruik word.
Die oostelike hoof- asook kleiner bergkamme van die Groot Kaukasus-bergreeks loop deur die noorde van die land. Die hoogste piek in dié reeks, Bazardüzü, is 4 466 meter bo seevlak. Die Klein Kaukasus-reeks met die vulkaniese Karabach-hooglande is eweneens in Noord-Azerbeidjan geleë. Laer bergreekse strek vanuit die noord-ooste tot by die Abşeron-skiereiland en die Kaspiese See.
Die Koera vorm met sy takriviere Araks en Arasani die grootste rivierstelsel in die land. Daar is sowat 1 000 riviere in Azerbeidjan, maar geeneen van hulle is bevaarbaar. Behalwe vir die lentetyd, wanneer hulle deur smeltende sneeu gevoed word, is die meeste riviere maar klein stroompies.
Alhoewel Azerbeidjan in die subtropiese sone geleë is, en ondanks sy relatief klein oppervlakte, word hier as gevolg van sy reliëf nie minder as agt van die wêreld se elf klimaatsones aangetref. Die laer geleë landsdele het meestal 'n halfwoestyn- of steppe-klimaat, terwyl die laagvlaktes van Lenkoran 'n subtropies-humiede klimaatsone vorm waar sitrusvrugte soos lemoene en suurlemoene, tee en rys gekweek word. Die groot verskeidenheid fauna en flora word in nasionale parke bewaar, waaronder Gizilagach met meer as 220 voëlspesies en Gircan met sy rare boomspesies.
Die Lenkoran-vlaktes is die mees suidelike kusgebied in die Koera-Araks-streek wat deur die Talisj-gebergte begrens word. Hierdie reeks strek tot in Iran. Die Abşeron-skiereiland met die hoofstad Bakoe steek in die Kaspiese See uit en is een van die droogste streke in Azerbeidjan. Net soos in ander landsdele word hier soutmere aangetref wat in die somertyd volledig uitdroog en op sneeulandskappe lyk. Sodra hulle met water begin vul, verander hulle hul kleur voortdurend na gelang van die wisselende lig- en weerstoestande.
Sowat elf persent van die oppervlakte is bebos. Die tipiese flora sluit eike, beuke- en kastaiingbome asook struikgewasse in. Halfwoestyne, soms ook woestyne, bedek groot dele van die Koera-Araks-vlakte.
Die Kaspiese See
Die Kaspiese See vorm met 'n oppervlakte van 370 000 km² die grootste natuurlike binnelandse waterreservoir ter wêreld. Dit ontvang water vanuit 'n aantal groot riviere, waaronder Wolga, Koera, Gorgan en Atrek. Daar is geen natuurlike afloop van water uit die see nie. Aangesien die waterliggaam geen verbinding met die groot oseane het nie en deur 'n lae soutgehalte gekenmerk word (net in sy mees suidelike gedeelte is die waardes van die soutgehalte met 30 persent relatief hoog), is die Kaspiese See streng genome 'n meer.
Naas sy olie- en aardgasvelde, wat onder die grootstes ter wêreld getel word, het die Kaspiese See ekonomiese betekenis as visgrond. Sowat tagtig persent van die wêreld se steurvoorrade is hier gekonsentreer en lewer waardevolle beloega-kaviaar. Ondanks Azerbeidjan se groot seehawe in Bakoe is daar min skeepsverkeer in die Kaspiese See. Kazakstan as buurland het voorgestel om 'n Eurasiese kanaal te bou wat die Kaspiese met die Swartsee sal verbind en vaartyd in vergelyking met die huidige Wolga-Don-kanaalroete aansienlik sal verkort.
Azerbeijan se vakansieoorde langs die Kaspiese See is noord van die olie- en gasvelde geleë, soos byvoorbeeld die Nabran-strande naby die stad Khoedat (180 kilometer noord van Bakoe). Warm- en mineraalwaterbronne is volop in die gebied, net soos watervalle en bosgebiede.
Natuurbewaring
Azerbeidjan is baie ryk aan dier- en plantspesies, maar ook aan ongerepte natuurlandskappe. In die Sowjet-tydperk is reeds veertien natuurbewaringsgebiede geproklameer om die land se verskillende ekostelsels te beskerm. Die konsep van hierdie Sowjet-Russiese zapovedniks het egter voorsiening gemaak vir 'n skeiding van mens en natuur wat vandag nie meer nagevolg word nie.
Vir Azerbeidjan se agt nuwe nasionale parke is 'n nuwe integratiewe konsep ontwikkel. Elke park beskik oor 'n besoekersentrum wat inligting oor die plaaslike fauna en flora beskikbaar stel en toere reël. Terwyl die infrastruktuur van bestaande parke nog verder ontwikkel word, word drie nuwe parke in die Groot en Klein Kaukasus-bergreeks rondom die Göygöl-meer, die bergpiek Şahdağ en naby Nabran beplan. Op die lang termyn sal sowat elf persent van die land se oppervlakte as parke en natuurbewaringsgebiede beskerm word.
Indira Stefanianna
Indira Stefanianna (gebore 15 Desember 1946) is 'n Amerikaanse aktrise. Sy is bekend vir haar rolle in die rolprente Wicked, Wicked (1973) en Star Crystal (1986), en in die televisiereeks Scooby Doo, Where Are You! (1969).
David Marshall Grant
David Marshall Grant (gebore 21 Junie 1955) is 'n Amerikaanse vervaardiger, akteur, en skrywer. Hy is bekend vir sy rolle in die rolprente Air America (1990), Forever Young (1992), The Stepford Wives (2004), en The Devil Wears Prada (2006).
G.F. Angas
George French Angas (gebore 24 April 1822 in Durham, Engeland – 8 Oktober 1886, Londen) was ‘n Britse en Australiese kunstenaar, reisiger, dierkundige en skrywer wat die Kaapkolonie en Natal in 1846-1847 besoek het.
In Suid-Afrika maak Angas tekeninge van die inheemse bevolking, veral van die Khoikhoi, Kaapse Maleiers en die Zoeloes, hul koning, sy krygsmanne, hul dorpies, gewoontes en lewenswyse sowel as waterverfskilderye van landskappe en tonele rondom Durban, Kaapstad, Wynberg, Genadendal, Paarl en Somerset-Wes. Hierdie kunswerke is van besondere kultuur-historiese belang vir Suid-Afrika.
Sy oorspronklike sketse en skilderye word in die Parlementsbiblioteek in Kaapstad, die William Fehr-versameling in Rust-en-Vreugd, die Britse Museum en die Suid-Australiese Museum gehuisves.
In 1849 het Angas ‘n boek gepubliseer, getiteld The Kaffirs illustrated in a series of drawings taken among the Amazulu, Amapondo and Amakosa tribes, also portraits of the Hottentot, Malay, Fingo and other races inhabiting Southern Africa, together with sketches of landscape scenery in the Zulu country, Natal and the Cape Colony. Die boek het slegs 52 bladsye, is 55 cm hoog en bestaan uit 30 groot litografieë en 11 gravures. Die litografieë is dikwels met die hand ingekleur.
Die boek het ‘n klein oplaag gehad en is ‘n kosbare besit van sekere Africana-biblioteke.
Lachenalia algoensis
Lachenalia algoensis is 'n meerjarige blomdraende plant en geofiet en deel is van die fynbos. Die plant is endemies aan die Oos-Kaap en die Wes-Kaap en kom vanaf Kaap Agulhas tot by Bathurst voor. Die spesie het van sy habitat afgestaan aan kus ontwikkeling, veral in die Tuinroete, en word ook bedreig deur indringerplante in die weste.
Nowgorodse Kodeks
duimnael|180px|Die eerste bladsy van die Nowgorodse Kodeks soos dit gelyk het toe dit ontdek is.
Die Nowgorodse Kodeks (Russies: Новгородский кодекс, Nowgorodski kodeks) is die oudste boek uit die tyd van Kiëf-Roes wat bewaar gebly het. Dit is op 13 Julie 2000 in Nowgorod ontdek. Dit is ’n palimpses wat uit drie gebinde houttablette bestaan, met vier bladsye wat met was gevul is. Daarop het die vorige eienaar oor twee of drie dekades tientalle, of moontlik honderde, tekste geskryf nadat hy elke keer die vorige teks uitgevee het.
Volgens inligting wat verkry is met stratigrafie, radiokoolstofdatering en uit die teks self (waarin die jaar 999 verskeie kere voorkom) is die waskodeks in die eerste kwart van die 11de eeu en dalk al in die laaste jare van die 10de eeu gebruik. Dit is dus ouer as die Ostromir-evangelie, die vroegste Oos-Slawiese boek waarvan die presiese datum vasgestel is.
Ontdekking en beskrywing
Sedert 1932 word konstante uitgrawings in Nowgorod gedoen deur die stad se argeologiese ekspedisie. Sedert die vroeë 1970's word gefokus op die Troitza (Drie-eenheid)-gebied van die antieke Loedin-deel van die stad wat byna 6 000 m2 beslaan. Die gebied wat opgegrawe is, bevat weelderige huise en ’n groot gemeenskapsgebou van 1 200 m2 met ’n hofgebou en stadstesourie. Die meeste tekste wat in Nowgorod ontdek is, is manuskripte op boombas; wastablette was uiters skaars.
Peter Wight (akteur)
Peter Wight (gebore 1950) is 'n Engelse akteur en skrywer. Hy is bekend vir sy rolle in die rolprente Naked (1993), Atonement (2007), Hot Fuzz (2007), en Another Year (2010).
Nowgorodse Kodeks
Ontdekking en beskrywing
Op 13 Julie het ’n ekspedisie drie houtwastablette in die grond ontdek. Hulle is 19 x 15 x 1 cm groot en het inkepings van 15 x 11,5 cm wat met was gevul is. Twee van die tablette het een waslaag en ’n skoon kant en die derde tablet het twee waskante. Die tablette het ronde gate in die een hoek waarmee hulle as ’n boek met vier bladsye gebind is.
Die tablette is gevind in ’n aardlaag 50 cm weg en 30 cm onder ’n plankpad wat uit 1036 dateer. Aangesien die aardlae in Nowgorod na raming teen sowat 1 cm per jaar gegroei het, is geraam dat die dokument omstreeks 1015-1020 n.C. daar beland het. Radiokoolstofdatering van die was by die Uppsala-universiteit in Swede dui op ’n omvang van 760 tot 1030 n.C., met ’n sekerheid van 95,4%. Vanweë die Christelike teks op die tablette word datums voor die kerstening van Kiëf-Roes as onwaarskynlik beskou. Daar kan dus aangeneem word die wastablette dateer van 988-1030 n.C.
Basiese teks
Die was van die kodeks self bevat psalms 75 en 76 (en ’n klein deel van Psalm 67). Dit is die sogenaamde basiese teks van die kodeks. Dus is die boek ook bekend as die Nowgorodse Psalmboek. Die vertaling van die Psalms lees effens anders as die Slawiese vertalings wat tot dusver bekend is.
Taal
Die taal van die Nowgorodse Kodeks is algemene Ou Kerkslawies, hoewel met ’n paar "foute" in die skryf van die Joes-letters, wat die skrywer se Oos-Slawiese oorsprong verklap. Die hele teks is in dieselfde handskrif en ’n sogenaamde "enkeljeriese" ortografie – dit beteken in plaas van die twee "jer"-letters (ь en ъ) is net ъ gebruik, Voor die ontdekking van die kodeks is die enkeljeriese stelsel beskou as ’n laat uitvindsel en die dubbeljeriese stelsel as die oorspronklike; dié ontdekking het twyfel daaroor geskep.