cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Kurt Waldheim
Lewensloop
In 1941 word Waldheim 'n soldaat in die Duitse Wehrmacht, waar hy aan die oosfront dien. Hy is in Desember 1941 gewond, maar keer spoedig na aktiewe diens terug. Hy was tot 1945 'n soldaat, hoewel hy in sy outobiografie beweer dat hy die leër in 1942 verlaat het om aan die Universiteit van Wene te studeer.
As sekretaris van die minister van buitelandse sake maak hy opgang in die ministerie en werk hy later as 'n diplomaat in Parys, Toronto en New York. Van 1968 tot 1970 dien hy as Oostenryk se minister van buitelandse sake. In 1971 stel hy homself as kandidaat vir die presidensiële verkiesing beskikbaar, maar verloor teenoor Franz Jonas.
Van 1964 tot 1968 en van 1970 tot 1971 was hy Oostenryk se ambassadeur by die VN. In 1971 word hy tot sekretaris-generaal van die VN verkies. Hy dien twee termyne van vyf jaar, maar sy derde termyn is deur China geveto.
Voor die presidensiële verkiesing van 1986 word dit bekend dat hy tydens die Tweede Wêreldoorlog 'n intelligensie-beampte in die Wehrmacht was, wat internasionale omstredenheid veroorsaak. Hy wen tog die verkiesing en dien van 8 Julie 1986 tot 8 Julie 1992 as Oostenryk se bondspresident. 'n Kommissie is aangestel om sy betrokkenheid by die Wehrmacht te ondersoek. Daar was geen bewyse dat hy oorlogsmisdade gepleeg het nie, maar die kommissie bevind dat Waldheim meer weet as hy wou erken.
In 1990 reis Waldheim na Irak en om die vryheid van westerse gyselaars van Saddam Hoesein te eis. Dit lei tot die vrylating van Oostenrykse en Switserse burgers (beide lande was neutraal).
Waldheim is op 14 Junie 2007 in Wene aan 'n hartaanval oorlede. Hy was op 88 jaar oud.
Hemelliggaam
Die groot verskeidenheid van stervorms word feitlik geheel en al bepaal deur die massa, samestelling en evolusiefase van ’n ster. Hulle kan voorkom in veelvoudige stelsels wat om mekaar wentel, soos dubbelsterre en veelvoudige sterre.
Die verskillende soorte sterre kan gesien word in die Hertzsprung-Russell-diagram – ’n grafiek wat sterre se ligsterkte stel teenoor hul oppervlaktemperatuur. Elke ster volg ’n evolusiebaan deur die grafiek. Na gelang van die aanvanklike massa van ’n ster en die teenwoordigheid of afwesigheid van ’n metgesel, kan ’n ster die laaste fase van sy bestaan deurbring as ’n kompakte ster – óf ’n witdwerg óf ’n neutronster óf ’n swartkolk.
Kategorieë
Die tabel lys die mees algemene hemelliggame in die heelal na gelang van hul ligging.
Paul Wranitzky
Paul Wranitzky (30 Desember 1756 – 29 September 1808) was 'n Morawiese komponis. Hy was die halfbroer van die komponis Anton Wranitzky.
Leucandra sagmiana
Die spons behoort tot die genus Leucandra en tot die familie Grantiidae. Die wetenskaplike naam van die spesie is die eerste keer geldig gepubliseer in 1929 deur Hozawa.
Mieke Telkamp
Mieke Telkamp, gebore Maria Berendina Johanna (Mieke) Telgenkamp (* 14 Junie 1934 in Oldenzaal; † 20 Oktober 2016 in Zeist), was 'n Nederlandse sangeres. Sy is veral bekend vir die liedjie Waarheen, waarvoor ('n vertaling van Amazing Grace) waarmee sy haar terugkeer in 1971 maak.
Telkamp word in 1953 bekend met Here in my heart, 'n lied wat in 1952 deur Al Martino gesing is. Daarna het sy talle suksesvolle snitte opgeneem, soos Nooit op Zondag en Eb en Vloed. Sy was ook in Wes-Duitsland suksesvol, veral met Prego, prego gondeliere, wat bykans 'n miljoen eksemplare verkoop het. Sy het die verhoognaam Mieke Telkamp gebruik, omdat haar van, Telgenkamp, nie vir 'n loopbaan in Duitsland geskik was nie.
Sy wen die eerste prys, die sogenaamde Gouden Gondel, in 1957 tydens die Fees van Venesië. In 1962 neem sy aan die Liedjiefees van Knokke deel en in 1964 speel sy in die revue Snip en Snap.
Op advies van haar dokter onttrek sy haar in 1967 van die vermaaklikheidswêreld. In die 1970's besluit sy om nuwe lewe in haar loopbaan in te blaas. Sy tree egter nie meer op nie, maar beperk haar tot die opneem van plate, asook radio- en TV-optredes.
In 1978 word Telkamp die eerste persoon uit die vermaaklikheidswêreld om die Ridder in die Orde van Oranje-Nassau te ontvang. In 1990 tree sy vir die laaste keer amptelik op.
In Augustus 2008 verskyn 'n DVD met die titel Alles voor jou met 40 van haar liedjies uit die periode 1959 tot 1989. Op 13 Desember 2008 ontvang sy 'n diamant-toekenning op Omroep MAX vir die verkoop van 1 miljoen eksemplare van Waarheen, waarvoor. Op 10 Maart 2011 neem sy finaal op Omroep MAX van die publiek afskeid en leef daarna in afsondering in Zeist, waar sy in die ouderdom van 82 oorlede is.
Olympus Mons
Olympus Mons (Latyn vir Berg Olimpus) is ’n groot vulkaan op die planeet Mars. Volgens een meting is dit byna 22 km hoog. Dit maak dit die hoogste berg op enige planeet in die sonnestelsel en, sedert die ontdekking in 2011 van Rheasilvia Mons op 4 Vesta, die tweede hoogste op enige bekende ruimteliggaam. Dit is sowat drie keer so hoog soos Berg Everest se hoogte bo seespieël.
Die vulkaan is in die Tharsis-streek geleë, 'n enorme vulkaniese plato by Mars se ewenaar, naby Valles Marineris. Dit is die jongste van die groot vulkane op Mars; dit het binne die laaste 3 miljard jaar ontstaan. Dit is sedert die laat 19de eeu aan sterrekundiges bekend as Nix Olympica (Latyn vir "Olimpiese Sneeu"). Daar is vermoed dat dit ’n berg is lank voor ruimtetuie dit bevestig het.
Die vulkaan is in Mars se westelike halfrond geleë. Die IAU het aan twee impakkraters voorlopige name toegeken: die Karzok- (deursnee: 15,6 km) en die Pangboche-krater (deursnee: 10,4 km). Die kraters is vermoedelik die bron van die meeste Mars-meteoriete wat al die Aarde getref het.
Algemene beskrywing
Olympus Mons stem ooreen met die groot vulkane wat die Hawaise Eilande vorm. Dit is sowat 600 km breed en beslaan ’n gebied omtrent so groot soos die Amerikaanse staat Arizona. Van die voet van die rotse tot by die hoogste piek is dit sowat 22 km. Die buitekant van die vulkaan bestaan uit ’n eskarp van tot 8 km hoog. Buite die vulkaan se eskarp is 'n grag wat met lawa gevul is, waarskynlik afkomstig van Olympus Mons self.
Die helling is nie baie steil nie, en omdat die vulkaan so groot is, sal iemand wat op Mars staan, nie die hele profiel kan sien nie, selfs van ver af. Die kromming van die planeet en die lae helling sal dit verhoed. Net so sal iemand wat naby die piek staan, onbewus wees daarvan dat hy op ’n hoë berg staan omdat die helling van die vulkaan verder as die horison sal strek.
Olympus Mons is die resultaat van baie duisende uitbarstings van hoogs vloeibare lawa oor ’n lang tydperk. Sy buitengewone grootte is waarskynlik te danke aan die feit dat Mars nie tektoniese plate het nie. Anders as op Aarde bly Mars se kors op een plek en ’n vulkaan kan aanhou lawa uitstoot tot dit ’n enorme hoogte bereik.
By die piek is daar 'n kaldera, wat 80 km breed is. Dit bestaan uit ses oorvleuelende kraters, met ’n maksimum diepte van 3 km.
Carolus Tregardt
Carolus (Carel) Johannes Tregardt ook bekend as Carolus Trichardt (1811–1901), ontdekkingsreisiger en Voortrekker, was die oudste seun van Louis Tregardt (Trichardt) (1783–1838), Voortrekkerleier. Hy was die vader van Kolonel Stephanus Petrus Erasmus Trichard (23 Januarie 1847, Ohrigstad – Oktober 1907, Kenia) wat 'n groot kryger was.
Louis Tregardt het met sy gesin tot in Delagoabaai getrek, waar sy vrou Martha op 1 Mei 1838 aan malaria gesterf het. Hy is op 25 Oktober 1838 ook waarskynlik aan malaria oorlede, soos baie van sy trekgeselskap.
Carel het van Delagoabaai af 'n reis onderneem wat hom een van die vroegste blanke ontdekkers van die binneland van Oos-Afrika maak. Op aandrang van sy vader het hy in Junie 1838 met 'n Portugese kusvaarder noordwaarts vertrek. Van Inhambane af het hy sowat 500 km ver die binneland ingetrek en handelsartikels verruil vir ivoor, renosterhorings en goud.
Daarna is hy verder na Sofala, waarvandaan hy weer land in is en moontlik die Zimbabwe-bouvalle ontdek het (uit 'n Europese oogpunt). Die gebied rondom die huidige Salisbury het veral 'n baie goeie indruk op hom gemaak as 'n moontlike eindbestemming vir die Voortrekkers. Van Sofala is hy per skip na Quilemane, waarvandaan hy die loop van die Zambezirivier tot by die Cabora Bassa-stroomversnelling gevolg het. Die bewering dat hy die Victoria-waterval reeds 20 jaar voor Livingstone bereik het, lyk egter onwaarskynlik, veral as die tydsduur van sy tog in aanmerking geneem word.
Nadat hy ook nog Abessinië besoek het, het hy met 'n ander Portugese skip na Delgoabaai teruggekeer in Julie 1839. Hier het hy by die goewerneur tuisgegaan, aangesien die ander oorlewendes van sy vader se geselskap toe reeds na Port Natal vertrek het.
In die tweede helfte van Oktober het hy 'n reis na Madagaskar onderneem en daarna 'n tweede reis langs die Ooskus van Afrika. Nadat hy die Portugese in 'n botsing met die Zoeloes gehelp het, is hy oor land na Port Natal.
Die Voortrekker-ontdekker het hom later in Transvaal gevestig, waar hy in 1901 op 90 jarige leeftyd gesterf het.
Nieu-Swede
Nieu-Swede (Sweeds: Nya Sverige, Fins: Uusi Ruotsi, Latyns: Nova Svecia) is 'n voormalige Sweedse kolonie wat van 1638 tot 1655 in Noord-Amerika bestaan het. Die gebied is vandag deel van die Amerikaanse deelstate van Delaware, New Jersey en Pennsilvanië. Die kolonie se hoofstad was Fort Christina, die hedendaagse Wilmington.
Nieu-Swede is op 29 Maart 1638 deur Sweedse setlaars naby Delawarebaai gestig. Dit was Swede se eerste kolonie in die Amerikas en 'n strategies belangrike handelspos en nedersetting aan die benedeloop van die Delawarerivier. Dit is naas Swede en Finne ook deur Noord-Duitsers en Nederlanders bewoon.
Die kolonie is in 1655, ná 'n gewapende konflik, deur die Nederlander Peter Stuywesant geannekseer en by Nieu-Nederland ingelyf. Die Sweedse inwoners is toegelaat om hulle eie kultuur en taal uit te leef.
Goewerneurs
Die goewerneurs van die kolonie was:
Snawelvis
Die Snawelvis (Marcusenius macrolepidotus) is 'n varswatervis wat in die Okavango-, Kunene- en Zambezirivier voorkom. Hulle kom ook in riviere voor aan die ooskus van Afrika tot by die Umhlatuzirivier in KwaZulu-Natal. Die vis kom ook in die Kongorivier-stelsel voor. In Engels staan die vis as die Bulldog bekend.
Voorkoms
Die vis se lyf is redelik lank, met die dorsale en anale vinne agter op die lyf. Die dorsale vin is kleiner as die anale vin. Die vis se kleur wissel van lig goudbruin tot donker olyf of grys met donkerbruin vlekke en brons kolle op die lyf. Die vis word tot 300 mm lank en die Suid-Afrikaanse, Zimbabwe en Malawi hengelrekords is 0.333 kg, 0.318 kg en 0.2 kg onderskeidelik.
Habitat
Die vis leef in skole in riviere en vloedvlaktes wat vol plantegroei is met modderagtige bodems. Snags beweeg hulle na die kante. Hulle vreet ongewerweldes en broei in die reënseisoen in vlak water met baie plantegroei. Die wyfie dra tot 6 000 eiers. Hulle migreer stroomop maar dit is onbekend of dit vir broeidoeleindes is. In die Okavangorivier is hulle die prooi van die Clariidae-babers gedurende die jaarlikse stroomop migrasie.
Masels-entstof
Masels-entstof is 'n entstof wat masels voorkom. Immuniteit teen masels word ontwikkel na toediening van een of twee dosisse van die entstof. As meer as 92% van 'n bevolking ingeënt is, is daar gewoonlik nie meer 'n uitbreek van masels nie. Dit kan egter weer voorkom as die inentingsvlakke daal. Die effektiwiteit van die entstof duur baie jare, maar dit is onduidelik of dit mettertyd minder effektief raak. Die entstof kan ook teen masels beskerm as dit binne 'n paar dae na blootstelling aan masels gegee word.
Die entstof is oor die algemeen veilig, selfs vir mense met MIV-infeksie. Newe-effekte is gewoonlik lig en van korte duur. Dit kan pyn op die plek van inspuiting of ligte koors insluit. Anafilakse ('n ernstige allergiese reaksie) is in ongeveer 3,5 tot 10 gevalle per miljoen dosisse gedokumenteer. Die voorkoms van Guillain-Barré-sindroom (vinnige spierverswakking veroorsaak deur die immuunstelsel wat die perifere senuweestelsel beskadig), outisme en inflammatoriese dermsiekte word nie verhoog deur inenting teen masels nie. Die entstof is op sigself beskikbaar en in kombinasies soos die MMR-entstof ('n kombinasie met die inenting teen rubella en pampoentjies) of die MMRV-entstof ('n kombinasie van MMR met die waterpokkies-entstof). Die inenting teen masels is ewe effektief in alle formulerings om masels te voorkom, maar newe-effekte wissel na gelang van die kombinasie. Die Wêreldgesondheidsorganisasie (WGO) beveel aan dat maselsinspuiting op nege maande ouderdom gegee word in gebiede ter wêreld waar die siekte algemeen is, of op twaalf maande waar die siekte nie algemeen voorkom nie. In Suid-Afrika word die entstof teen 6 maande en 12 maande volgens die inentingskedule voorgeskryf. Inenting teen masels is gebaseer op 'n lewendige maar verswakte stam van masels. Dit kom as 'n gedroogde poeier wat met 'n spesifieke vloeistof gemeng word voordat dit onder die vel of in 'n spier ingespuit word. Verifiëring dat die entstof doeltreffend was, kan deur bloedtoetse bepaal word.
Inenting teen masels is die eerste keer in 1963 ingestel. Ongeveer 85% van kinders wêreldwyd het hierdie entstof vanaf 2013 ontvang. In 2015 het ten minste 160 lande twee dosisse voorsien in hul roetine-immunisering. Dit is op die Wêreldgesondheidsorganisasie se lys van essensiële medisyne, die veiligste en doeltreffendste medisyne wat in 'n gesondheidstelsel benodig word.
Pieter van Reede van Oudtshoorn
Baron Pieter van Reede van Oudtshoorn (ook bekend as Pieter van Rheede van Oudtshoorn) was goewerneur van die Kaap die Goeie Hoop, alhoewel hy tydens sy reis na Suid-Afrika gesterf het.
Hy is op 8 Julie 1714 in Utrecht gebore en geniet 'n baie goeie opleiding. Hy tree in 1741 in diens van die Verenigde Oos-Indiese Kompanjie en vertrek met die skip Duifje na die Kaap uit Amsterdam, waar hy as opperkoopman en independente fiskaal optree. In 1766 was hy die enigste erfgenaam van sy oom, die Engelse edelman William Ferdinand Cary, lord Hunston, maar toe hy na 'n paar jaar verneem dat die betrekking as sekunde van die Kaap nog vakant is, aanvaar hy dit.
Hy is in 1772, nog voor sy vertrek na die Kaap, as goewerneur aangestel, maar sterf op 23 Januarie 1773 ter see en word in Kaapstad begrawe.
Leucandra schauinslandi
Leucandra schauinslandi is 'n sponsspesie in die taksonomiese indeling van die kalksponse (Calcarea). Die spons leef in die see en sy steenselle bestaan uit kalsiumkarbonaat.
Die spons behoort tot die genus Leucandra en tot die familie Grantiidae. Die wetenskaplike naam van die spesie is die eerste keer geldig gepubliseer in 1904 deur Preiwisch.
Cynthia Gibb
Cynthia Gibb (gebore 14 Desember 1963) is 'n Amerikaanse aktrise. Sy is bekend vir haar rolle in die rolprente Salvador (1986) en Death Warrant (1990), en in die televisiereeks Fame (1982).
Allie Trimm
Allie Trimm (gebore 25 Oktober 1994) is 'n Amerikaanse aktrise. Sy is bekend vir haar rolle in die rolprente Prom (2011) en Saints Rest (2018), en in die televisiereekse 30 Rock (2006) en Redheads Anonymous (2015).
279
Die jaar 279 was 'n gewone jaar wat volgens die Gregoriaanse kalender op 'n Woensdag begin het. Dit was die 79ste jaar van die 3de eeu n.C. Soos ander gewone jare het die jaar 12 maande, 52 weke en 365 dae gehad.
Beechcraft King Air
Die Beechcraft King Air is 'n familie van Amerikaansvervaardigde veeldoelvliegtuie wat deur Beechcraft vervaardig word. Die King Air-reeks bestaan uit 'n aantal turboskroefaangedrewe modelle wat in twee families verdeel kan word. Die Model 90- en 100-reeks is vanaf die 1960's as 'n King Air ontwikkel, terwyl die T-stert modelle 200- en 300-reeks aanvanklik as die Super King Air bemark is. In 1996 het Beechcraft die Super uit die name verwyder; tog word dit nog gebruik om die 200- en 300-reeks te onderskei van hulle kleiner stalmaats.
Die King Air was die eerste vliegtuig in sy klas en is in produksie sedert 1964. Daar is meer eenhede van die King Air verkoop as al die eenhede saam wat deur die kompeterende vervaardigers van turboskroefvliegtuie verkoop is. Deesdae is die kompeterende vliegtuie die Embraer Phenom 100, Honda HA-420 HondaJet en Cessna Citation Mustang; asook nog nuwer modelle soos die Piaggio P.180 Avanti en enkelmotormodelle soos die Piper Malibu Meridian, Pilatus PC-12 en Socata TBM.
Lenin-mausoleum
Die Lenin-mausoleum (Russies: Мавзолей В.И. Ленина, Mawzolei W.I. Lenina) aan die westekant van Rooiplein is ’n belangrike monument uit die Sowjettyd. Dit staan teen die Kremlinmuur onder die Senatskaja-toring. Binne-in word die gebalsemde lyk van die rewolusionêr en stigter van die Sowjetunie, Wladimir Lenin, uitgestal.
Geskiedenis
Kort ná die dood van Lenin is duisende telegramme ontvang van mense wat gevra het dat sy liggaam behoue bly. Op die oggend van 23 Januarie het prof. Aleksei Abrikosof, ’n vooraanstaande patoloog, Lenin se lyk gebalsem om dit ongeskonde te hou tot met sy begrafnis. In die nag van 23 Januarie is die argitek Aleksei Sjtsjoessef opdrag gegee om binne drie dae ’n graftome te bou sodat mense ’n laaste huldeblyk aan Lenin kon bring.
In 1929 is vasgestel dat Lenin se liggaam vir ’n baie langer tydperk behoue kon bly. Daar is toe besluit om die houtmausoleum met een van stene te vervang. Dit is in Oktober 1930 voltooi. Dit het van buite die vorm van ’n meervlakkige piramide wat geskoei is op die ontwerp van antieke graftomes. Dit is ook deur Sjtsjoessef ontwerp. In 1973 het die beeldhouer Nikolai Tomski ’n nuwe sarkofaag ontwerp.
Tydens Sowjet-parades het staatshoofde en ander hoogwaardigheidsbekleërs die parades vanaf die dak van die mausoleum dopgehou.
Tussen 1924 en 1972 het meer as 10 miljoen mense die mausoleum besoek. Die lyk van Josef Stalin het langs dié van Lenin gelê van sy dood in 1953 tot op 31 Oktober 1961, toe dit verwyder is en buite die Kremlin-mure begrawe is.
Die Lenin-mausoleum vandag
Die mausoleum is elke dag behalwe Maandae en Vrydae oop van 10:00 tot 13:00. Toegang is gratis en mense wag steeds in lang rye om Lenin se liggaam te sien. Besoekers moenie praat of stilstaan nie terwyl hulle die mausoleum en Lenin se sterflike oorskot besigtig. Geen kamera's word in die mausoleum toegelaat nie.
Die gebou is die afgelope paar jaar in omstredenheid gehul. Baie mense, soos die laaste Sowjet-staatshoof Michail Gorbatsjof, wil hê dat Lenin se lyk eindelik begrawe word.
Hendrik Johannes van Eck
Dr. Hendrik Johannes van Eck (27 April 1902 – 19 Februarie, 1970 ) was 'n Suid-Afrikaanse ingenieur en nyweraar. Hy is naby Kimberley gebore en studeer aan die Universiteit van Stellenbosch, in Leipzig, Duitsland asook in Berlyn. By laasgenoemde spesialiseer hy in chemiese ingenieurswese. Hy sluit aan by Yskor as werkbestuurder. In 1940 word hy aangestel as een van die uitvoerende hoofde by die Nywerheid-Ontwikkelingskorporasie (NOK) toe dié gestig word. Hy het later vir dr. H.J. van der Bijl as voorsitter opgevolg. Onder sy leiding het die NOK groot sukses en voorspoed behaal. In 1965 is hy tot voorsitter van Yskor benoem.
Tylstrup
Tylstrup is ’n plek in die Deense Noord-Jutlandstreek van die Aalborg-munisipaliteit. Daar bly 1292 inwoners (2008).
Anton Wranitzky
Anton Wranitzky (13 Junie 1761 – 6 Augustus 1820) was 'n Tsjeggiese komponis. Hy was die halfbroer van die komponis Paul Wranitzky.
Valles Marineris
Valles Marineris is 'n enorme kloofstelsel op Mars. Dit is in 1971 deur die Amerikaanse ruimtesonde Mariner 9 ontdek en ook na dié tuig vernoem: "Valles Marineris" is Latyn vir "Mariner-vallei". Die kloofstelsel is by Mars se ewenaar geleë, net oos van die Tharsis-streek. Valles Marineris is meer as 4000 km lank, 200 km wyd en tot 7 km diep, wat dit die grootste diepkloof in die sonnestelsel maak.
Die stelsel strek oor byna 'n kwart van die planeet se oppervlakte en meeste wetenskaplikes is dit eens dat dit 'n groot tektoniese bars in die kors van Mars is. Hierdie bars het moontlik gevorm soos die planeet afgekoel het en is beïnvloed deur die stygende kors in die Tharsis-streek na die weste en daarna wyer gemaak deur erosie. Daar is egter ook kanale naby die oostelike kante wat lyk of hulle deur water of koolstofdioksied gevorm is.
duimnael|links|450px|Valles Marineris van naderby
Elektronika
Elektronika is die studie van die vloei van ladings deur verskeie materiale en toestelle soos halfgeleiers, resistors, induktors, kapasitors, nano strukture en vakuumbuise. Alle toepassings van elektronika behels die oordra van elektriese seine en/of inligting. Elektronika word beskou as 'n teoretiese vertakking van fisika, maar die ontwerp en konstruksie van elektroniese stroombane om praktiese probleme op te los is tegnieke in elektroniese- en rekenaaringenieurswese.
Die studie van halfgeleiertoestelle en verwante tegnologie word ook as 'n vertakking van fisika beskou. Hierdie artikel fokus op die ingenieursaspekte van elektronika. Ander belangrike onderwerpe ook van toepassing is elektroniese afval en beroepsgesondheidsaspekte met die vervaardiging van halfgeleiertoestelle.
Oorsig van elektroniese stelsels en -stroombane
Beide hierdie toepassings behels die skep en/of bespeuring van elektromagnetiese velde en elektriese strome. Al is elektriese energie al vir 'n geruime tyd voor die laat 19de eeu gebruik vir die versending van data oor telegraaf- en telefoonlyne, het die ontwikkeling van elektronika eers eksponensieël begin groei na die uitvinding van die radio.
Een benadering tot die studie van 'n elektroniese stelsel is om dit as volg in drie dele te verdeel:
'n Televisiestel is 'n voorbeeld van 'n stelsel wat die drie dele bevat. Die televisie se toevoer bestaan uit 'n uitsending (wat deur 'n antenne ontvang word en deur 'n kabel na die stel gevoer word) wat na 'n stroom-/spanningsein omgeskakel word wat deur die toestel gebruik kan word. Seinverwerkingstroombane binne-in die televisie onttrek inligting vanuit die sein wat helderheid, kleur en klankvlakke bepaal. Afvoertoestelle skakel dan hierdie inligting weer om na 'n fisiese vorm. 'n Katodestraalbuis skakel elektroniese seine om na 'n beeld op die skerm. Magneetgedrewe luidsprekers skakel seine om na hoorbare klanke.
Elektroniese toestelle en komponente
'n Elektroniese komponent is enige fisiese eenheid in 'n elektroniese stelsel waarvan die doel is om die elektrone of hul betrokke velde te beïnvloed op 'n manier wat konsekwent is met die beoogde funksie van die elektroniese stelsel. Komponente word gewoonlik aan mekaar verbind deur dit op 'n gedrukte stroombaan vas te soldeer om 'n elektroniese stroombaan te skep met 'n spesifieke funksie (soos bv. 'n versterker, radio-ontvanger of ossilleerder). Komponente kan individueel of in minder of meer komplekse groepe as geïntegreerde stroombane verpak word.
Analoë stroombane
Sommige analoë stroombane kan digitale of selfs mikroverwerkertegnieke benut om hul basiese werkverrigting te verbeter. Hierdie soort stroombaan word dan gewoonlik ook 'n 'gemengde sein' stroombaan genoem. Daar bestaan heelwat stroombane waar die onderskeid tussen analoog en digitale verwerking nie so duidelik is nie omdat die stroombane elemente van beide bevat.
Boustene van analoë stroombane:
Digitale stroombane
Digitale stroombane is elektriese stroombane wat gebaseer word op 'n diskrete aantal spanningsvlakke. Digitale stroombane word dikwels gebruik om Boolse algebra fisies voor te stel en vorm die basis van alle digitale rekenaars. Baie ingenieurs gebruik die begrippe "digitale stroombaan", "digitale stelsel" en "logika" as sinonieme wanneer hulle oor digitale stroombane praat.
In die meeste gevalle word kan 'n nodus in 'n stelsel twee toestande voorstel, dikwels voorgestel deur twee spanningsvlakke wat "Laag" of "Hoog" genoem word. Dikwels sal "Laag" naby nul volt wees en "Hoog" by 'n hoër spanningsvlak wees wat afhang van die spanningsbron wat gebruik word.
Rekenaars, elektroniese horlosies en programeerbare logiese beheerders (wat gebruik word om nywerheidsprosesse te beheer) word gebou met digitale stroombane. Digitale Seinverwerkers is 'n ander voorbeeld.
Boustene van digitale stroombane:
Geïntegreerde toestelle:
<!-- Moet nog vertaal word
Mixed-signal circuits
Mixed-signal circuits refers to integrated circuits (ICs) which have both analog circuits and digital circuits combined on a single semiconductor die or on the same circuit board. Mixed-signal circuits are becoming increasingly common. Mixed circuits are usually used to control an analog device using digital logic, for example the speed of a motor. Analog to digital converters and digital to analog converters are the primary examples. Other examples are transmission gates and buffers.
Heat dissipation and thermal management
Heat generated by electronic circuitry must be dissipated to prevent immediate failure and improve long term reliability. Techniques for heat dissipation can include heatsinks and fans for air cooling, and other forms of computer cooling such as water cooling. These techniques use convection, conduction, & radiation of heat energy.
Noise
Noise is associated with all electronic circuits. Noise is defined as unwanted disturbances superposed on a useful signal that tend to obscure its information content. Noise is not the same as signal distortion caused by a circuit.
Electronics theory
Mathematical methods are integral to the study of electronics. To become proficient in electronics it is also necessary to become proficient in the mathematics of circuit analysis.
Circuit analysis is the study of methods of solving generally linear systems for unknown variables such as the voltage at a certain node or the current though a certain branch of a network. A common analytical tool for this is the SPICE circuit simulator.
Also important to electronics is the study and understanding of electromagnetic field theory.
Electronic test equipment
Electronic test equipment is used to create stimulus signals and capture responses from electronic Devices Under Test (DUTs). In this way, the proper operation of the DUT can be proven or faults in the device can be traced and repaired.
Practical electronics engineering and assembly requires the use of many different kinds of electronic test equipment ranging from the very simple and inexpensive (such as a test light consisting of just a light bulb and a test lead) to extremely complex and sophisticated such as Automatic Test Equipment.
Computer aided design (CAD)
Today's electronics engineers have the ability to design circuits using premanufactured building blocks such as power supplies, semiconductors (such as transistors), and integrated circuits. Electronic design automation software programs include schematic capture programs and pcb design programs. Popular names in the EDA software world are NI Multisim, Cadence (ORCAD), Eagle PCB and Schematic, Mentor (PADS PCB and LOGIC Schematic), Altium (Protel), LabCentre Electronics (Proteus) and many others.
Construction methods
Many different methods of connecting components have been used over the years. For instance, in the beginning point to point wiring using tag boards attached to chassis were used to connect various electrical innards. Cordwood construction and wire wraps were other methods used. Most modern day electronics now use printed circuit boards (made of FR4), and highly integrated circuits. Health and environmental concerns associated with electronics assembly have gained increased attention in recent years, especially for products destined to the European Union, with its Restriction of Hazardous Substances Directive (RoHS) and Waste Electrical and Electronic Equipment Directive (WEEE), which went into force in July 2006.
Eksterne skakels
-->
Buck Jones
Buck Jones (12 Desember 1891 – 30 November 1942) was 'n Amerikaanse akteur, vervaardiger, en regisseur. Hy was bekend vir sy rolle in die rolprente The Dawn Trail (1930), Branded (1931), Law for Tombstone (1937), en Black Aces (1937).
Viljoenshof
Viljoenshof is 'n gehuggie sowat 45 km suidwes van Bredasdorp in die Wes-Kaap geleë. Dit is eers Wolfgat of Wolvengat genoem en is later hernoem ter ere van ds. D.J. Viljoen, predikant van die NG gemeente Bredasdorp van 1904 tot 1934.
Die aanvanklike naam Wolvengat verwys na die bruinhiëna of beter bekend as die strandwolf, wat volop was in die omgewing.
Die skool is in die tagtigerjare gesluit en die laaste skoolhoof was mnr. Wessel Moolman, wat terselfdertyd ook die onderwyser was vir sy ses leerlinge van Sub A tot Standerd 5. Hy was ook die koster van die kerk, Kommissaris van Ede en moes dikwels die kerkdiens lei wanneer die predikant nie teenwoordig kon wees nie.
281
Die jaar 281 was 'n gewone jaar wat volgens die Gregoriaanse kalender op 'n Saterdag begin het. Dit was die 81ste jaar van die 3de eeu n.C. Soos ander gewone jare het die jaar 12 maande, 52 weke en 365 dae gehad.
280
Die jaar 280 was 'n skrikkeljaar wat volgens die Gregoriaanse kalender op 'n Donderdag begin het. Dit was die 80ste jaar van die 3de eeu n.C. In teenstelling met gewone jare het die jaar 366 dae en 'n 29 Februarie gehad.
Santa Cruz de la Sierra
Santa Cruz de la Sierra is die grootste stad van Bolivië voor die regeringsetel La Paz en die hoofstad Sucre en is op 26 Februarie 1561 van Ñuflo de Chaves gestig. Die stad het 'n bevolking van 1 594 926 en van 1 862 911 in die metropolitaanse gebied in 2009 gehad en het 'n oppervlakte van 325,57 km². Die stad is die hoofstad van die gelyknamige suid-westelike department.
Nywerheid-Ontwikkelingskorporasie
Die Nywerheid-Ontwikkelingskorporasie (NOK) is 'n staatsondersteunde organisasie wat in 1940 ingestel is ingevolge die Nywerheids-Ontwikkelingswet Nr. 22 van 1940. Die doel van die organisasie was om fabrieke en soortgelyke ondernemings te finansier en aan te moedig. Die eerste voorsitter was dr. Hendrik van der Bijl en die onder-voorsitter was Hendrik Johannes van Eck. Die korporasie se aanvangskapitaal was £ 5,000,000 en teen 1967 was dit £ 270,000,000.
Duitse Argitektuurmuseum
Gebou
Die museum, wat in 1994 ingewy is, het in 'n dubbelhuis-villa in die Frankfurtse stadsdeel Sachsenhausen-Nord ontstaan. Die villa is omgebou en van 'n wit konstruksie van gewapende beton in sy binnedeel voorsien om die museum te kan huisves. In die voormalige tuin is 'n uitstallingsaal opgerig, terwyl die ingangsaal langs die oewer van die Mainrivier gebou is. Die laasgenoemde is 'n argitektoniese byvoeging wat die villa se geskiedkundige karakter ingrypend verander het en steeds omstrede bly. Die argitek, wat vir die ontwerp verantwoordelik was, Oswald Mathias Ungers, het ook die opdrag gekry om die bekende Berlynse Pergamonmuseum om te bou.
Geskiedenis
Die DAM maak deel uit van Frankfurt se sogenaamde Museumsmeile langs Sachsenhausen se Mainoewer wat deur die leier van Frankfurt se Departement van Kultuur, Hilmar Hoffmann, beplan en verwesenlik is.
Nadat die museum in die 1990's steeds minder besoekers gelok het, was daar sprake van 'n inkorting van befondsing en selfs 'n sluiting of verskuiwing na Berlyn. Ten spyte van moeilikhede is die DAM in 2001 gerenoveer en heropen. Die restourasiewerk het met 'n heroriëntering ten opsigte van die museum se funksie en doelwitte gepaard gegaan. Voortaan sou ook uitstallings oor eietydse argitekte hier gehou word, die museum se inligting en aanbiedings sou vir sowel deskundiges asook leke verstaanbaar oorgedra word, vermaak en opwinding sou meer aandag geniet en die museum daarnaas ook tot 'n ontmoetingsplek vir die nywerheidsektor, die sakewêreld en argitekte ontwikkel word.
In die periode tussen 2000 en 2005 het Ingeborg Flagge as direkteur van die DAM gedien. Sy het daarin geslaag om die aantal besoekers te verdriedubbel. Teen die einde van 2005 het sy afgetree. Sedert 1 April 2006 word die museum deur Peter Cachola Schmal bestuur.
Konsep
Die DAM beskou homself tans nie as 'n museum nie, maar as 'n uitstallingsaal. Die museum beskik nie net oor sy eie permanente versameling nie, maar bied ook steeds wisselende uitstallings aan. Die DAM se sinlike en aantreklike benadering tot argitektuur sluit die hele proses van ontwerp en uitvoering in en vertoon nie net die boukundige eindresultaat nie.
Die kloof tussen argitektuur as estetiese boukuns en argitektuur as 'n onderwerp vir die breë publiek stel 'n besondere uitdaging aan die DAM. Die klassieke kulturele elites oorheers die boukuns ng steeds met hul eie estetiese waardes, tog word opwinding en vermaak by die proses van kulturele steeds belangriker.
As 'n stedelike museum huisves die DAM wisselende uitstallings oor internasionale boukuns, alhoewel dit nie deur die deelstaat Hesse of federale Duitse owerhede befonds word nie. Die Stad Frankfurt dra die koste vir die twee geboue (museum en argief), personeel en lopende uitgawes. Alle uitstallings, publikasies en ander aktiwiteite moet egter deur borge gedra word.
Uitstallings
''Jaarliks word meerdere uitstallings deur die DAM georganiseer. Die onderstaande lys noem net enkele belangrike projekte.''
Marla Gibbs
Marla Gibbs (gebore 14 Junie 1931) is 'n Amerikaanse aktrise. Sy is bekend vir haar rolle in die rolprent The Visit (2000) en in die televisiereekse The Jeffersons (1975), 227 (1985), en Martin (1992).
Kennetjie
Kennetjie is 'n kinderspel wat gewoonlik deur kinders gespeel word. Aangesien die spel redelik gevaarlik is, is dit gereeld deur skoolhoofde van die speelgrond verban. Dit is 'n ingewikkelde spel met baie reëls. Kennetjie is moontlik gedeeltelik afkomstig van een of meer van die weergawes van Tip-cat.
Reëls en speelwyse
Die spel word gespeel met 'n dun stok wat 1 voet (±30.5 cm) lank is wat as kolf dien. 'n Korter stok van 4 duim (±10cm) lank word die kennetjie genoem en dien as die bal. Die kolf en kennetjie word gewoonlik uit 'n ou besemstok gesaag. 'n Slootjie, gewoonlik die gaatjie genoem, so 6 duim lank en nie dieper as een duim nie word in die grond gemaak en die kennetjie daaroor geplaas. Die gaatjie se punte moet skuins uitloop. Die eerste speler (kolwer) slaan dan die kennetjie met die langer stok van die gaatjie af so ver as moontlik, as die kennetjie gevang word sonder om die grond te raak is die kolwer se beurt verby. Een van die veldwerkers gooi die kennetjie terug en probeer om so na as moontlik aan die gaatjie te land, as hy in die gaatjie land is die kolwer se beurt verby. Die kolwer kan die kennetjie wegslaan voor dit te ruste kom, maar sodra dit stop meet hy met sy slaanstok hoeveel lengtes van die gaatjie die kennetjie is. Hoe nader die kennetjie aan die gaatjie is, hoe moeiliker hou moet die kolwer dan uitvoer wanneer hy die volgende hou moet uitvoer. As die kolwer die kennetjie mis slaan tydens die uitvoer van 'n hou is sy beurt verby.
Christopher Jones (akteur)
Christopher Jones (18 Augustus 1941 – 31 Januarie 2014) was 'n Amerikaanse akteur. Hy was bekend vir sy rolle in die rolprente Wild in the Streets (1968), The Looking Glass War (1970), en Ryan's Daughter (1970), en in die televisiereeks The Legend of Jesse James (1965).
Botswana
Die eerste inwoners van die hedendaagse Botswana was sedert 25 000 v.C. die Boesmans wat vir hul rotstekeninge orals in Suider-Afrika bekend staan en veral jagter-versamelaars was. Die Bantoevolke het sowat 1000 jaar gelede Suider-Afrika binne beweeg en hulle hier as landbouers en veewagters gevestig. Die land se bevolking bestaan veral uit Batswana en hul taal is Setswana, ook bekend as Tswana. Tydens die Wedloop om Afrika het die hedendaagse Botswana in 1885 ’n Britse protektoraat geword, Betsjoeanaland, om te verhoed dat die gebied by die Zuid-Afrikaansche Republiek of Duits-Suidwes-Afrika ingelyf word. Op 30 September 1966 het die land van die Verenigde Koninkryk onafhanklik geword en sy naam na Botswana (“land van die Tswanas”) verander.
Jukskei
Jukskei is 'n spansport wat inheems aan Suid-Afrika is en word deur mans, vrouens en kinders gespeel. Die spel is 'n somersport en word deur twee spanne van vier spelers elk met twee rubber- of houtskeie gespeel wat tussen 11 en 16 meter na 'n houtpen in 'n sandput gegooi word. Sedert die ontstaan van jukskei het dit ontwikkel tot 'n sport wat 'n hoë mate van kundigheid en vaardigheid van die speler vereis. Die spel word vandag ook in Namibië, Zimbabwe en Amerika gespeel.
Geskiedenis
In die dae toe die eerste wit setlaars Suid-Afrika ingetrek het, was hulle afhanklik van transportryers vir voorraad. Die transportryers het met hulle ossewaens van die Kaaplandse kus na die binneland gereis en op uitspanplekke op hulle transportroetes gestop sodat die diere kon wei en hulle kon ontspan na 'n lang tog. In hierdie tyd was soortgelyke speletjies soos kegelspel en ringgooi gewild in Suid-Afrika en Europa en alhoewel daar gespekuleer word dat 'n vorm van jukskei reeds voor dié tyd aan die Kaap gespeel is, was dit die transportryers wat jukskei in sy herkenbare basiese vorm geskep het. Om ledige ure te vul het hulle die skeie uit die juk getrek en na hul teiken gegooi: gewoonlik die langkopskei (ook genoem die "pen") van die hotvooros, wat in die grond geplant is. Die afstand tussen die pen en die gooi posisie is afgetree en slegs "skoon" penne het getel, met ander woorde, punte kon slegs behaal word deur die omgooi van 'n pen. Buiten kegelspel en ringgooi, is die spel waarskynlik ook beïnvloed deur ringtennis ("quoits") en rolbal, wat ook deur immigrante aan Suid-Afrika voorgestel is.
Botswana
Botswana is ’n lidland van die Afrika-unie, Suider-Afrikaanse Doeane-unie, Suider-Afrikaanse Ontwikkelingsgemeenskap, Beweging van Onverbonde Lande, Britse Statebond en die Verenigde Nasies. Die land word erg deur die MIV/Vigs-epidemie geraak. Ten spyte van die sukses om behandelings beskikbaar te stel aan diegene wat besmet is, en om die bevolking algemeen in te lig oor hoe om die verspreiding van MIV/vigs te stop, het die aantal mense met MIV/Vigs van 290 000 in 2005 tot 320 000 in 2013 gestyg. Soos in 2014 het Botswana die derde hoogste voorkomsskoers vir MIV/vigs, aangesien ongeveer 20% van die bevolking besmet is. Daarbenewens sal in die nabye toekoms veral die aardverwarming en die tekort aan vars water die grootste uitdagings vir Botswana wees.
Jukskei
Geskiedenis
Die spel se gewildheid het toegeneem onder die Voortrekkers van die Groot Trek en latere transportryers wat steeds dieper die binneland moes in reis, maar ná die tyd en met die ingebruikneming van treine het die rol van transportryers van die toneel verdwyn en jukskei byna ook. Die spel is vir 'n tyd lang slegs op die strande van Suid- en Wes-Kaapland, veral Somersetstrand en Gordonsbaai, gespeel, waar bolandse boere met hulle gesinne gaan vakansie hou het. By 'n gebrek aan skeie is boomtakke afgesaag en met 'n byl afgewerk om 'n handvatsel aan een punt te verkry.
Botswana
Etimologie
Die landsnaam beteken “land van die Tswanas” en verwys na die dominerende etniese groep van Botswana. Die term Batswana is oorspronklik op die Tswanas toegepas, wat nog steeds die geval is. Dit word egter ook algemeen as ’n demoniem vir alle burgers van Botswana gebruik, ongeag hul etniese agtergrond.
Jukskei
Geskiedenis
In 1938 het die eeufeesherdenking van die Groot Trek plaasgevind en is 'n simboliese ossewatrek deur ossewaens uit alle dele van die land het op 15 verskillende trekroetes na Pretoria gereis. Weereens is saans uitgespan en die skeie uit die juk gehaal en die spel het weereens in gewildheid toegeneem. Die terminologie van jukskei het ook 'n noue verband met dié van ossewaens: die "agtergooier" is die laaste gooier in die "span"; om "slegte of goeie boedel te erg" beteken dat 'n span punte teen hom het, of om "die skeie te laat wei" beteken dat die opponente se skeie (wat om die pen lê) uitmekaar gegooi moet word. "Julle span saal af met die volgende trek" beteken dat 'n span 'n loslootjie het.
Botswana
Vroeë geskiedenis
Volgens argeologiese opgrawings is Botswana sedert sowat twee miljoen jaar deur hominidae bevolk. Klipwerktuie en fauna-oorblyfsels getuig daarvan, dat alle dele van die land minstens sedert 400 000 jaar bevolk is. In Oktober 2019 het navorsers bekend gemaak dat Botswana sowat 200 000 jaar gelede die Wieg van die moderne mens was. Getuienisse van moderne mense soos rotstekeninge is sowat 73 000 jaar oud. Die oorspronklike inwoners van Suider-Afrika is die Boesman (San) en Khoikhoi-volke, wat dikwels onder die sambreelterm Khoisan saamgevat word. Albei praat Khoisan-tale, en hulle het oor lang afstande gejag, versamel en verhandel. Toe beeste ongeveer 2000 jaar gelede vir die eerste keer na Suider-Afrika gebring is, het pastoralisme ’n belangrike kenmerk van die ekonomie geword, aangesien die gebied oor groot grasvlaktes, vry van die tsetsevlieg, beskik.
Jukskei
Geskiedenis
Ná die eeufees is "laers" (klubs) regoor die land gestig. Sommige laers het 'n wyksbond gevorm en sommige wyksbonde het weer saamgesmelt om 'n bond of unie te vorm. Die eerste bond is in 1939 in die Paarl gestig en dis ook in hierdie gebied waar die eerste georganiseerde wedstryd tussen laers op 4 November 1939 plaasgevind het. 'n Span van die K.W.V., onder leiding van Dan Grobbelaar, het meegeding teen Keerweder, onder leiding van Niklaas Retief. Die wedstryd het op Retief se plaas Keerweder in Klein Drakenstein, Paarl, plaasgevind.
Botswana
Vroeë geskiedenis
Dit is onbekend wanneer Bantoevolke hulle vanaf die noorde in die land gevestig het, alhoewel 600 n.C. algemeen aanvaar word. Destyds het die voorvaders van die hedendaagse Kalanga hulle in die noordoostelike gebiede van die land gevestig. Hierdie proto-Kalanga was nou verbonde aan state in Zimbabwe, maar ook aan Mapungubwe in Suid-Afrika. Dié state, wat buite die huidige Botswana geleë was, het blykbaar groot veekuddes in die sentrale distrik aangehou — glo in getalle soortgelyk aan dié van die moderne veedigtheid. Hierdie massiewe veeteeltkompleks het tot 1300 n.C. voorspoedig geword en blykbaar ná die agteruitgaan van Mapungubwe ineengestort. Gedurende hierdie tydperk het die eerste Tswana-sprekende groepe, die Bakgalagadi, na die suide van die Kalahari beweeg. Al hierdie verskillende volke is deur handelsroetes langs die Limpoporivier met die Indiese Oseaan verbind, en handelsgoedere uit Asië soos krale het in ruil vir ivoor, goud en renosterhoring waarskynlik hul weg na Botswana gevind.
Jukskei
Geskiedenis
Die Suid-Afrikaanse Jukskei Raad (nou Jukskei SA) is op 25 Oktober 1940 tydens 'n kongres in Bloemfontein gestig om beheer oor al die bonde uit te oefen en die spel op landswye en uniforme grondslag as somersport te vestig. Veterane uit die Paarl het byeengekom om die grondbeginsels van jukskei neer te lê en in 1942 het die Jukskeiraad die volledige stel reëls opgestel. Die setel van jukskei is tans Kroonstad, waar die nasionale en juniorkampioenskap elke jaar plaasvind en ook 'n jukskeimuseum geleë is.
Botswana
Vroeë geskiedenis
Die koms van die Tswana-sprekers se voorouers wat die streek kom beheer het, is nog nie presies gedateer nie. Lede van die Bakwena, ’n kapteinskap onder die legendariese leier Kgabo II, het hulle teen 1500 n.C. in die suidelike Kalahari gevestig, en sy volk het die Bakgalagadi in ’n westelike rigting in die woestyn verdring. Oor die jare heen het verskeie nasate van die Bakwena na aangrensende gebiede beweeg. Die Bangwaketse het gebiede in die weste bevolk, terwyl die Bangwato hulle in die noordooste, in voormalige Kalanga-gebiede, gevestig het. Nie lank daarna nie, dalk in die 1790’s, het nasate van die Bangwato, die Batawana, na die Okavangodelta beweeg.
Jukskei
Geskiedenis
Jukskei is aanvanklik slegs deur die Suid-Afrikaanse Jukskeiraad beheer, maar met die uitbreiding van die spel na ander lande is die Internasionale Jukskeivereniging (IJV, vroeër die Internasionale Jukskei-assosiasie) in 1984 in Johannesburg gestig, deur vier nasionale jukskeibeheerrade: die Suid-Afrikaanse Jukskeiraad (nou Jukskei Suid-Afrika), die Jukskei-assosiasie van die Verenigde State van Amerika, die Namibiese Jukskeiraad en die Jukskeiraad van Zimbabwe. Die IJV is 'n internasionaal erkende sportfederasie wat jukskei op 'n internasionale vlak beheer en bevorder deur o.a. die organisering van internasionale wedstryde, toernooie en toere.
Botswana
Uitwerking van die Mfecane
Die eerste skriftelike optekeninge rakende die hedendaagse Botswana het in 1824 verskyn. Volgens dié optekeninge het die Bangwaketse die hersende mag in die gebied geword. Onder Makaba II het die Bangwaketse hul groot troppe beeste in goed beskermde woestyngebiede aangehou en hul militêre mag benut om hul bure aan te val. Ander destydse kapteinskappe in die gebied het oor bevolkings van sowat 10 000 beskik en was redelik welvarend. Dié balans is gedurende die Mfecane (1823–1843) beëindig, toe ’n opeenvolging van indringende mense uit Suid-Afrika die land binnegekom het. Alhoewel die Bangwaketse in staat was om in 1826 die aanvallende Bakololo te verslaan, is oor die tyd heen al die groot kapteinskappe in Botswana aangeval, verswak en verarm. Beide die Bakololo en Amandebele het herhaaldelik strooptogte onderneem, en beeste, vroue en kinders in groot getalle van die Batswana gevat — waarvan die meeste in die woestyn of na heiligdomgebiede soos heuwels en grotte verdryf is. Eers na 1843, toe die Amandebele na die weste van Zimbabwe verhuis het, het hierdie bedreiging bedaar.
Gedurende die 1840’s en 1850’s het die handel met die Kaapkolonie toegeneem en die Batswana-kapteinskappe in staat gestel om te herbou. Die Bakwena, Bangwaketse, Bangwato en Batawana het saamgespan om die winsgewende ivoorhandel te beheer, en toe die inkomste benut om perde en wapens in te voer, en sodoende beheer oor die hedendaagse Botswana te verkry. Dié proses is teen 1880 afgesluit, en sodoende is die Boesmanne, Kalanga, Bakgalagadi en ander hedendaagse minderhede deur die Batswana onderwerp.
Jukskei
Spelreëls
Die baan is in geheel 28x3,6 m; die sandputte het elk 'n lengte van 3 m, en die grasbaan tussenin is 5,4 m. Elke pen is 1,8 m van put se voorkant en 1,2 m van ander kante. Mans staan op die 7 m-lyn, vrouens, veterane en penkoppe bo 14 jaar op die 5 m-lyn, penkoppe tussen 10 en 14 jaar op die 4 m-lyn en penkoppe onder 10 jaar op die 2 m-lyn. Hierdie lengtes word gemeet vanaf die naaste pen.
Botswana
Uitwerking van die Mfecane
Ná die Groot Trek het Afrikaners van die Kaapkolonie hulle in Transvaal langs die grens van Botswana gevestig. In 1852 het ’n koalisie van Tswana-kapteinskappe onder Sechele I tydens die Slag van Dimawe Afrikaner-invalle afgeweer en in 1860, ná sowat agt jaar se onderbroke spanning en vyandigheid, in Potchefstroom uiteindelik ’n vredesooreenkoms gesluit. Met dié ooreenkoms is die hedendaagse grens tussen Suid-Afrika en Botswana vasgelê, en die Afrikaners en Batswana het vreedsaam handel gedryf en saamgewerk.
Jukskei
Spelreëls
Elke speler het twee skeie en beide skeie word in dieselfde beurt gegooi. Spanne gooi beurtelings, met speler 1 van span A en dan speler 1 van span B, daarna speler 2 van span A, dan speler 2 van span B, ensovoorts. Die kaptein mag die volgorde van die spelers in sy span bepaal, indien hy wil. Ná elke speler van beide spanne 'n beurt gehad het, is die eerste "gooibeurt" om. Om te bepaal watter span eerste gooi met die volgende gooibeurt, word na die volgende gelet: