cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Geskiedenis van erotiese afbeeldings
Rolprente
Ná die oorlog het die uitvinding van 8 mm-film daartoe gelei dat amateur-kinematografie algemeen geword het. In Brittanje was die produksies van Harrison Marks "sagte" porno, maar vir die 1950's was dit waaghalsig. Op die Europese vasteland was sulke prente meer eksplisiet. Lasse Braun was ’n pionier in kleurproduksies van gehalte, wat hy versprei het deur sy pa se diplomatieke voorregte te gebruik. Pornografie is die eerste keer in Julie 1969 in Denemarke gewettig, en kort daarna in Nederland in dieselfde jaar en Swede in 1971. Dit het gelei tot ’n ontploffing van kommersieel vervaardigde pornografie in dié lande. Die Color Climax Corporation het gou die voorste pornografievervaardiger geword en dit vir die volgende paar dekades gebly. Daar was skielik nie meer ’n tekort aan sakelui wat belê het in toerusting waarmee massavervaardigde en goedkoop produkte, maar van goeie gehalte, gemaak is nie. Groot hoeveelhede van hierdie pornografie – tydskrifte én rolprente – is na ander dele van Europa gesmokkel waar dit van onder die toonbank verkoop of soms in "slegs lede"-rolprentklubs vertoon is.
Die eerste openlik pornografiese rolprent met ’n storielyn wat algemeen in teaters in Amerika vertoon is, was waarskynlik Mona the Virgin Nymph (ook bekend as Mona), ’n 1970-rolprent van 59 minute deur Bill Osco en Howard Ziehm. Hulle het daarna met ’n redelik groot begroting die sagteporno-/hardeporno-rolprent (hang af van die eksemplaar) Flesh Gordon gemaak. Die 1971-prent Boys in the Sand het vir ’n paar pornografiedeurbrake gesorg. Dit was die eerste algemeen beskikbare gay pornoprent, die eerste wat erkenning aan die akteurs en rolprentspan op die skerm vertoon het – ’n parodie op hoofstroomprente (in hierdie geval The Boys in the Band) – asook die eerste wat in The New York Times geresenseer is.
In 1972 het pornoprente ’n hoogtepunt in die VSA bereik met Deep Throat en Behind the Green Door. Albei het algemeen byval gevind en het sosiale fenomene geword. The Devil in Miss Jones het in 1973 gevolg en baie mense het voorspel dat die openlike uitbeelding van seks op die skerm algemeen sou word, maar ’n meer konserwatiewe houding het gevolg en die fantasie het nooit werklikheid geword nie.
Die teenoorgestelde was ook waar: die volledige weergawe van Deep Throat is eers in 2000 in Brittanje goedgekeur en is in Junie 2005 vir die eerste keer in die openbaar vertoon.
Video en digitale afbeeldings
Teen 1982 is die meeste pornoprente op goedkoper en geriefliker video's vervaardig. Hoewel baie regisseurs dit probeer teenstaan het weens die laer gehalte, het die publiek dit verkies en het dié wat gou na die nuwe formaat oorgeslaan het, ’n groot wins gemaak. Video's het gou toegeneem toe regisseurs besef rolprente op gewone film is nie meer winsgewend nie. Dit het daartoe gelei dat pornofilms uit teaters na mense se huise geskuif het, waar dit in privaatheid gekyk kon word. Dit was die einde van hoofstroom-pornografie en die begin van ’n terugkeer na ou waardes waar video's gemaak is vir elke denkbare fetisj omdat die vervaardiging daarvan nou so goedkoop was. In plaas van honderde pornoprente jaarliks, is nou duisende gemaak, onder meer samestellings van sekstonele uit verskillende prente.
Erotiese CD-ROM's was gewild in die laat 1980's en vroeë 1990's omdat daar ’n groter mate van interaktiwiteit en fantasie was. Hul swak gehalte was egter ’n probleem en toe die internet algemeen raak in huise, het hul verkope afgeneem. Die internet het vir baie mense die verkose bron van pornografie geword omdat hulle dit privaat kon kyk en met ander mense kon kommunikeer. Die toename van nuwer tegnologie soos digitale kameras het veroorsaak dat die grense vervaag het tussen erotiese rolprente, foto's en amateurproduksies. Enigiemand met die regte toerusting kan pornografie maak. Foto's en prente kan ook gemanipuleer word om dit meer dramaties of meer eroties te maak op ’n manier wat voorheen onmoontlik was.
Anne-Li Norberg
Anne-Li Norberg (5 Oktober 1953 – 17 Augustus 2018) was 'n Sweedse aktrise. Sy was bekend vir haar rolle in die rolprent The Girl with the Dragon Tattoo (2011) en in die televisiereekse Rederiet (1992) en Äkta människor (2012).
Persoonlike rekenaar
'n Persoonlike rekenaar is 'n tipe rekenaar wat algemeen in kantore en huise aangetref word. Hulle word tipies deur 'n enkele persoon gebruik, maar word soms deur 'n paar persone gedeel. Die eerste persoonlike rekenaar, die "IBM PC", is in 1981 deur IBM vervaardig, hoewel verskeie rekenaars voor dit gemaak is.
Persoonlike rekenaars kan gebruik word vir werk, insluitend navorsing met behulp van die Internet (met 'n webblaaier), om rekord te hou, of om dokumente te skryf (met 'n woordverwerker). Ander gebruike sluit in kommunikasie met mense dwarsoor die wêreld (met behulp van programme soos e-pos, Skype, ens.) Dit kan ook vir ontspanning, soos die speel van rekenaarspeletjies, aangewend word.
Moderne rekenaars bestaan gewoonlik uit verskeie komponente (hardeware). Die rekenaar self word in 'n rekenaarkas gehuisves. 'n Muis en 'n sleutelbord word vir toevoer gebruik. 'n Monitor (rekenaarskerm) word benodig om die afvoer te sien. Afvoer kan ook deur middel van 'n drukker op papier uitgedruk word.
Meeste moderne rekenaars het 'n basiese stel programme wat die bedryfstelsel genoem word. Die bedryfstelsel is verantwoordelik vir verskeie take, insluitend die verskaffing van 'n gebruikerskoppelvlak. Die gewildste bedryfstelsel vir persoonlike rekenaars is Windows, wat deur Microsoft verkoop word. Die persoonlike rekenaars wat deur Apple Inc. vervaardig word, gebruik Mac OS as bedryfstelsel, wat ook kommersieel beskikbaar is.
Daar is ook 'n aantal vrye bedryfstelsels beskikbaar, wat Linux-bedryfstelsels genoem word. Daar is meer as 300 verskillende Linux-verspreidings. Elkeen het 'n ander doel. Die gewildste vrye bedryfstelsel is Ubuntu, omdat dit relatief maklik is om te gebruik.
Binne die rekenaarkas is 'n verskeidenheid van elektroniese komponente. Die belangrikste hiervan is die moederbord, SVE, die hardeskyf en geheue (RAM). Die SVE (sentrale verwerkingseenheid) voer die bedryfstelsel en toepassingsagteware se instruksies uit. Die geheue (ewetoeganklike geheue), berg inligting (of data) tydelik sodat dit vinnig van en na die verwerker geskuif kan word. Die hardeskyf stoor programme en data, selfs as die rekenaar afgeskakel is. Data kan ook op verwyderbare media, soos USB-toestelle, slapskywe en laserskywe gestoor word.
Persoonlike rekenaars kan aan 'n rekenaarnetwerk gekoppel word. Modems word tipies hiervoor ingespan, wat data oor 'n telefoonlyn kan ontvang en stuur, of aan 'n sellulêre netwerk konnekteer.
Henry Lehrman
Henry Lehrman (21 April 1886 – 7 November 1946) was 'n Amerikaanse vervaardiger, regisseur, en akteur. Hy was bekend vir sy rolle in die rolprente Reported Missing (1922), On Time (1924), The Fighting Edge (1926), en Sailor Izzy Murphy (1927).
Marais Viljoen
Marais Viljoen (2 Desember 1915, Robertson – 4 Januarie 2007, Pretoria) het tussen 4 Junie 1979 en 3 September 1984 as Suid-Afrika se laaste seremoniële (nie-uitvoerende) staatshoof gedien. Dié amp is met die grondwetwysiging van 1983 verander in een met uitvoerende magte. Hy is opgevolg deur P. W. Botha. Hy het voorheen waargeneem as staatspresident tussen 21 Augustus 1978 en 10 Oktober 1978, waarna B.J. Vorster tot die amp verkies is.
Viljoen is op 2 Desember 1915 op die plaas Takkap buite Robertson in die Wes-Kaap gebore as die jongste van die ses kinders van Gabriel Francois (Blits) Viljoen en Magdalena Debora (Lenie) de Villiers, en het aan die Hoërskool Jan van Riebeeck in Kaapstad skoolgegaan. Hy moes weens geldnood (sy vader is oorlede toe Viljoen vier maande oud was) sy skoolloopbaan kortknip, maar het later sy matriek buitemuurs voltooi.
Hy het by die Maitland-poskantoor as telegrafis begin werk en was later ’n vertaler by die Poskantoor se hoofkantoor in Pretoria. Op 1 Oktober 1937 het hy hom as verslaggewer aangesluit by Die Transvaler, wat toe onder die redakteurskap van dr. H.F. Verwoerd was.
Op 20 April 1940 is hy met Dorothea Maria (Marietjie) Brink, ’n musiekonderwyseres en boorling van Potchefstroom, getroud. Hulle het 'n dogter, Elna Meyers, gehad. Brink is op 10 Mei 2005 oorlede.
Viljoen was van 1958 Volksraadslid vir Alberton en het later onder meer gedien as adjunkminister van arbeid en mynwese (1958-1966), minister van arbeid en kleurlingsake (1966-1970), minister van arbeid en pos- en telekommunikasiewese (1970-1976), en ook as president van die Senaat (1976-1979). Hy was tussen Augustus en Oktober 1978 twee maande lank waarnemende staatspresident ná die afsterwe van Nicolaas Johannes Diederichs en voor John Vorster president geword het.
Viljoen is op 4 Januarie 2007 in Pretoria aan hartversaking oorlede. Ingevolge regeringsbeleid is 'n staatsbegrafnis op Saterdag 13 Januarie gehou wat bestaan het uit 'n gedenkdiens in Pretoria en 'n teraardebestelling in Bloemfontein wat volgens die familie se versoek beperk is in skaal. Adjunkpresident Phumzile Mlambo-Ngcuka het die begrafnisdiens namens President Thabo Mbeki bygewoon.
FC Tokyo
FC Tokyo (FC東京) is 'n Japannese sokkerklub in die stad Tokio, Japan.
Sentour
Sentoure, kentoure of perdmense (Grieks: Κένταυροι; Kéntauroi) is in die Griekse mitologie wesens wat half mens, half perd is. In die pottebakkerskuns van antieke Griekeland is hulle uitgebeeld met die onderlywe van perde aan hulle vas; in latere weergawes het hulle die bolyf van ’n mens en die onderlyf van ’n perd.
Hierdie uiterlike samesmelting het daartoe gelei dat baie skrywers hulle beskou het as wesens wat vasgevang is tussen die aard van die mens en dié van die perd. Hulle is uitgebeeld as óf die verpersoonliking van die ongetemde natuur, soos in hul stryd teen die Lapiete, óf as onderwysers, soos Chiron. The sentoure was meestal die kinders van Ixion en Nephele (die wolk wat gemaak is om soos Hera te lyk). Volgens ’n ander weergawe was hulle die kinders van ene Centaurus wat met die merries van Magnesië gepaar het. Sentourus was óf self die seun van Ixion en Nephele (wat ’n bykomende geslag tussenin voeg) óf van Apollo en Stilbe, dogter van die riviergod Peneus. In die latere weergawe van die verhaal is sy tweelingbroer Lapitos, voorvader van die Lapiete (dus was die strydende volke neefs.
Sentoure het die Magnesië-gebied, die berg Pelion in Thessalië, die berg Pholoe in Arkadië en die Maleaanse Skiereiland in Suid-Lakonië bewoon.
Sentoure-stryd
Die sentoure is die bekendste vir hul stryd teen die Lapiete wat ontstaan het ná hul poging om Hippodamia en die res van die Lapiete-vroue te ontvoer op die dag van Hippodamia se bruilof met Pirithous, koning van die Lapiete wat self ’n seun van Ixion was. Nes die stryd tussen die Olimpiese gode en die Titane, is dié stryd tussen die twee neefs ’n metafoor vir die konflik tussen die beskawing en barbaarsheid. Theseus, ’n held en stigter van stede wat toevallig daar was, het Pirithous gehelp en dus die stryd na die regte kant help vorder. Die sentoure is verdryf of vernietig.
Die bekendste uitbeelding van die sentoure-stryd is in die Parthenon (Elgin-marmerbeelde), metope deur Phidias en ’n beeld uit die Renaissance-era deur Michelangelo.
Teorieë oor die ontstaan
Die mees algemene teorie is dat die mite van die sentoure ontstaan het weens die eerste reaksie van die plaaslike bevolking, wat nie perde geken het nie, op die perdryende nomades. Volgens dié teorie het die mense op hul perde vir die plaaslike bevolking soos half mens, half dier gelyk – soos ook met die Asteke en die ruiters van die Spaanse kavallerie gebeur het. Perde is vir die eerste keer getem in die suidelike steppe van Sentraal-Asië, dalk min of meer in die hedendaagse Kazachstan.
Die Lapiete-stam van Thessalië, wat familie van die mitiese sentoure was, word deur Griekse skrywers beskou as die uitvinders van perdry. Die Thessaliese stamme beweer dan ook hul perde is afstammelinge van die sentoure.
Urologie
Urologie (uit Grieks οὖρον ouron "urine" en -λογία -logia "studie van") is die mediese studie van die urienwegstelsel en die manlike voortplantingsorgane. Organe binne die bestek van urologie sluit in die niere, byniere, die ureter, urienblaas, uretra en die manlike voortplantingsorgane (testes, newetestes, saadbuis, saadblaas, prostaat, en penis). 'n Deskundige op die gebied van urologie word 'n uroloog genoem.
Vonzell Solomon
Vonzell Solomon (gebore 18 Maart 1984) is 'n Amerikaanse aktrise. Sy is bekend vir haar rolle in die rolprent Still Green (2007) en in die televisiereekse American Idol (2002) en Shortcomings (2018).
Tripoli
Tripoli (Arabies: طرابلس Ṭarābulus, Tripoli afgelei van die Griekse term vir "drie stede": Τρίπολη, Turks: Trablus) is die hoofstad en grootste stad van Libië.
Tripoli is die grootste stad, hoofhawe en die grootste kommersiële en vervaardigingsentrum in Libië. Dit huisves ook die Al-Fateh Universiteit. As gevolg van die stad se lang geskiedenis is daar talle belangrike argeologiese terreine in Tripoli. Die klimaat is tipies Mediterreens met warm droë somers en koel winters en beskeie reënval.
"Tripoli" kan ook verwys na 'n "Sha'biyah", die hoogste vlak administratiewe onderafdeling in die huidige Libiese regeringstelsel.
Sleutelbord
'n Sleutelbord of toetsbord is 'n rekenaar toestel, soortgelyk aan 'n tikmasjien, wat gebruik word om 'n rekenaar mee te beheer.
Kardiologie
Kardiologie is dié mediese wetenskap wat betrekking het op die hart en sy funksionering. 'n Spesialis op die gebied van kardiologie word 'n kardioloog genoem.
Sleutelbord
Fisies bestaan 'n sleutelbord uit 'n versameling reghoekige knoppies, of sleutels. Sleutelborde het tipies karakters op die sleutels wat aandui watter simbool geproduseer gaan word as die sleutel gedruk word. Meeste sleutels produseer 'n enkele simbool, minder algemene simbole kan geproduseer word deur sekere sleutels gelyktydig of in sekwensie te druk.
Jan F.E. Celliers
Celliers het in 1874 met 'n ossewa na Pretoria getrek, waar sy vader, Jan F. Celliers oprigter en eerste redakteur van De Volksstem geword het. Hy studeer in Pretoria, Stellenbosch, Wellington en Delft (1887–1890). Daarna het hy as landmeter en later as staatsbibliotekaris in Pretoria (1894–1899) gewerk. Tydens die Anglo-Boereoorlog was hy op kommando en het hy 'n oorlogsdagboek gehou, wat later gepubliseer is. Ná die oorlog het hy saam met sy gesin na Europa verhuis, waar hy hom in die letterkunde verdiep het. In 1907 keer het hy en sy gesin na Suid-Afrika terug.
Sleutelbord
Ongeveer 50% van alle sleutels produseer letters, nommers of tekens (karakters). Ander sleutels kan aksies uitvoer wanneer hulle gedruk word. Sekere aksies is beskikbaar deur een of meer aksie sleutels gelyktydig te druk.
Sagteware
Sagteware (ook programmatuur genoem, teenoor "apparatuur" of "hardeware") is 'n generiese begrip vir 'n georganiseerde groep(e) kode wat instruksies verteenwoordig wat uitgevoer word deur 'n rekenaar. Sagteware word gewoonlik eers geskryf as bronkode, en dan verwerk na binêre formaat wat spesifiek is aan die verwerker of omgewing waarin die kode uitgevoer word.
Sagteware word gewoonlik verdeel in twee hoofkategorieë: stelselsagteware wat die basiese nie-taak-spesifieke funksies van die rekenaar verskaf, en toepassingsagteware wat gebruik word om spesifieke gebruiker-verwante take uit te voer.
Die begrip is die eerste keer in hierdie konteks gebruik deur John W. Tukey in 1957.
Toitskraal
Toitskraal is 'n dorpie in Dr. J.S. Moroka Plaaslike Munisipaliteit, Nkangala-distriksmunisipaliteit in Mpumalanga, Suid-Afrika.
Jan F.E. Celliers
Hy was die medestigter van Die Brandwag, wat bedoel was om Afrikaans as taal te bevorder. Hy was in hierdie tyd ook in die departement van binnelandse sake in Pretoria werksaam. Van 1918 tot met sy aftrede was hy professor aan die Universiteit van Stellenbosch. Ná sy aftrede vestig hy hom eers in Kaapstad, maar later op Harrismith in die Vrystaat.
Sagteware
Stelselsagteware
Stelselsagteware is verantwoordelik vir die beheer, integrasie en bestuur van die individuele hardewarekomponente van 'n rekenaarstelsel so dat ander sagteware en die gebruikers van die stelsel dit sien as 'n funksionele eenheid sonder om besorgd hoef te wees oor die lae-vlak details soos byvoorbeeld die verskuiwing van data vanaf die geheue na die hardeskyf, of die vertoon daarvan op die skerm.
Jan F.E. Celliers
Vroeë lewe en herkoms
Johannes Francois Elias Celliers is op 12 Januarie 1865 op die plaas Wagenmakersvallei in die distrik Wellington (destyds in die Kaapkolonie) gebore as die oudste kind in die gesin. Hy het ’n broer, Isaac Bisseaux, en drie susters, Susanna Wilhelmina (Sannie), Anna Sibella Magdalena en Hester Maria. Sy suster Sannie trou later met die bekende beeldhouer Anton van Wouw. Sy vader is die joernalis Jean Francois Celliers en sy moeder is Magdalena Bisseaux. Sy oupa aan moederskant is die bekende sendeling van die Paryse Sendinggenootskap te Wellington, Isaac Bisseaux, wat in 1829 na Suid-Afrika gekom het. Aan vaderskant is hy ’n afstammeling van Josué Sellier (’n ou spelling van Celliers) en Elisabeth Couvret, beide Franse Hugenote wat na die herroeping van die Edik van Nantes uit Orleans gevlug het en na enkele jare in Nederland in 1700 na die Kaap gekom het. Skaars drie jaar na Jan se geboorte trek die familie van Wellington na Kaapstad, waar sy vader subredakteur word van Het Volksblad en hy begin skoolgaan aan ’n Engelse skool en later aan ’n Skotse kerkskool. Van sy agste jaar af begin hy geleidelik doof word. Hierdie doofheid is ’n aangebore gebrek waaraan hy sy hele lewe lank ly en wat veroorsaak dat hy sy latere lewe in eensaamheid slyt.
Sagteware
Stelselsagteware
Stelselsagteware bestaan uit dinge soos 'n bedryfstelsel en 'n aantal fundamentele nutsprogramme, soos programme wat lêers manipuleer, stelseladministrasie verrig en wat hardeware- en netwerkkonfigurasie doen.
Toepassingsagteware
Toepassingsagteware word gebruik om ander take, buiten die bestuur van die rekenaarstelsel, uit te voer. Toepassingsagteware kan bestaan uit 'n enkele program, byvoorbeeld 'n teksredigeerder; 'n aantal programme (gewoonlik genoem 'n sagteware pakket wat saam werk om 'n taak uit te voer, byvoorbeeld 'n sigblad; 'n groter versameling (of suite) van onafhanklike programme wat vir verwante take gebruik word soos byvoorbeeld 'n kantoorproduktiwiteit-suite wat bestaan uit 'n woordverwerker, sigblad, ens.
Sagtewareontwikkeling
Sagteware word amper altyd ontwikkel met behulp van een of meer programeertale. Verskeie nutsprogramme word moontlik gebruik in die proses:
Jan F.E. Celliers
Oorsese lewe
Hy keer op 9 Junie 1902 terug na Pretoria, waar hy uitvind dat hy sy pos as Staatsbibliotekaris kwyt is. Gelukkig het hy voor die oorlog ’n trommel met goue Kruger-ponde in die agterplaas van sy huis begrawe. Hierdie geld stel die gesin (sy vrou en twee kinders op daardie stadium) in staat om nog in 1902 na Nederland te vertrek. Hiervandaan gaan hulle na Switserland, waar hy verder in die letterkunde studeer. Hulle bly eers in Maison Gatti en verhuis dan in 1903 na die dorpie Pallens sur Montreux, digby Clarens aan die meer van Genève. Hier kom hulle in aanraking met president Kruger en verskeie ander Boere-vlugtelinge en skenk sy vrou geboorte aan hulle twee jongste seuns. In 1907 keer die gesin aan boord die skip Gascon terug na Suid-Afrika en die gesin bly weer in die huis in Sunnyside. Aanvanklik is hy werkloos en kry dan werk as liasseerder en later vertaler by die Departement van Binnelandse Sake, waarna hy vertaler word in die Departement van Landbou. Hy vertaal enigiets van slaghuisregulasies en pluimveevoer tot “resepte vir varkenskos”, ’n betrekking wat vir hom sieldodend is en hy is dan ook uitermate ongelukkig in sy werk. In hierdie tyd word hy saam met Gustav Preller een van die oprigters van Die Brandwag (wat op 31 Mei 1910 die eerste keer verskyn) en dien vir tien jaar in die redaksie.
Loopbaan as skrywer
Die Universiteit van Stellenbosch benoem hom met behulp van die Jan Marais-fonds van die begin van 1920 tot buitengewone hoogleraar om hom sodoende in staat te stel om meer aandag aan sy skryfwerk te wy en hom so van die verveling van sy werk as vertaler te vrywaar. Volgens aanduidings is hierdie betrekking egter nie ’n sukses nie. Sy doofheid skep ’n hindernis tussen hom en sy studente en sy buitengewone professoraat het geen vaste plek in die erkende leerplan nie, met die gevolg dat sy lesings swak bygewoon word. Hy is verder geen goeie orator wat stimulerende lesings kan gee nie. Reeds in Januarie 1922 keer hy weens die woningnood terug na sy huis in Pretoria en kom hierna elke jaar vir sowat ’n maand tot ses weke na Stellenbosch om sy doseerwerk af te handel. Die vergoeding vir die posisie is nie sodanig dat dit sy finansiële probleme oplos nie en hierdie stres het waarskynlik belemmerend ingewerk op sy literêre produksie. Sy vrou is onverwags in 1926 oorlede en dit is vir hom ’n groot emosionele slag, wat hy sukkel om te verwerk. Bowendien was sy vrou weens sy toenemende doofheid die skakel tussen hom en die buitewêreld. Haar dood beteken ook die desintegrasie van die gesin. Sy dogter Marie is op 2 November 1922 met die mediese student Hugo Stegmann getroud, maar hulle eerste kind en Celliers se eerste kleinkind, Marietjie, is baie jonk dood. Sy oudste seun Johan vertrek in 1919 na Europa om hom in die skilderkuns toe te lê en hy werk en woon onder meer tien jaar in Parys in Frankryk. By sy terugkeer na Suid-Afrika leef hy ’n kluisenaarslewe op ’n plaas buite Johannesburg. Sy seun Henri studeer klavier in Europa en trou hier met ’n Tsjeggiese pianiste, hoewel hy nie self groot sukses as musikant behaal nie. By sy terugkeer na Suid-Afrika blink hy uit as belowende toneelspeler, maar pleeg vroeg selfmoord. Celliers se jongste seun Albert is nooit getroud nie en bly in Kaapstad, waar hy op jeugdige ouderdom reeds begin blind word.
Persoonlike lewe en sterfte
Na die dood van sy vrou skryf Celliers niks meer nie en kort ná haar dood onderneem hy saam met sy seun Henri ’n reis na Parys in Frankryk. In 1929 lê hy die professoraat neer en woon hierna vir ’n ruk op Harrismith. Die laaste tiental jare van sy lewe lei hy ’n betreklik eensame bestaan in die woning Veredic bokant Leeuwenhof in Tamboerskloof in Kaapstad, waar hy by die skilder John Esterhuizen en sy vrou inwoon. Op 1 Junie 1940 is hy tydens besoek aan sy dogter in Aucklandpark in Johannesburg oorlede en hy word begrawe in die Heldeakker van die ou kerkhof in Pretoria.
Poësie
Hoewel sy gedigte van groot literêr-historiese waarde is, word dit reeds in sy leeftyd laer aangeslaan as dié van sy tydgenote soos Totius, Leipoldt en Marais, hoofsaaklik vanweë die beperkte ervaringswêreld en werklike diepgang daarin, asook die verouderde woordgebruik, verstegniek en rymdwang. Sy kreatiewe bron is die leefwyse van die Afrikaner met sy vaste waardesisteem en ongekompliseerde siening van die lewe. Uiterlike gebeurtenisse soos die Anglo-Boereoorlog of die Rebellie spoor hom aan tot sterk nasionalistiese verse, maar dit lei nie noodwendig tot ’n grootse opstand of konflik nie. In sy latere gedigte is daar wel ’n wegbeweeg van die eng nasionale en Afrikaanse temas, maar dit lei ongelukkig nie tot ’n betekenisvolle verdieping nie. Hierdie gedigte verval meestal in moralisasie.
Hierna volg Die revier, ’n simboliese behandeling van die mens se lewe en die sirkelgang tussen lewe en dood. Dit is dertien sange wat die loop van die stroom uitbeeld van sy ontstaan, deur sy vloei deur verskillende landstreke, tot met sy uitvloei in die oseaan. Hierdie nimmereindigende beweging van die water word dan gestel as simbool van die kringloop van lewe en dood, waar die mens se lewe op misterieuse wyse ontstaan en eindelik verdwyn in die geheimenis van die ewigheid. Die murasie is die sterkste van hierdie sange. Die opdragwerk Unie-kantate is geskryf vir die Uniewording in 1910 en word deur Henri ten Brink getoonset. Hierin poog die digter om in ’n aantal feesliedere die Suid-Afrikaanse geskiedenis in allegorievorm weer te gee, vanaf die koms van die seevaarders en die eerste setlaars, deur die Groot Trek en die Anglo-Boereoorlog tot met Uniewording. Dit word deur ’n Afrikaanse koor van mans en vroue opgevoer op die fees tydens die besoek van die hertog van Connaught aan Pretoria in 1910. Unie-kantate word deur H.G. Rawson in Engels vertaal as Union cantate sodat die hertog dit kan verstaan en die gedrukte uitgawe bevat dan beide tale langs mekaar. Beide Die rivier en Unie-kantate word vanaf die vyfde druk van Die vlakte en ander gedigte by hierdie bundel ingesluit.
Martjie is die heel eerste idille in versvorm in Afrikaans en vorm saam met Die vlakte en ander gedigte ’n hoogtepunt in Celliers se oeuvre. Waar sy ander werk gekenmerk is deur navolging van ’n rigiede versvorm en metrum, maak hy hier gebruik van rymlose verse van ongelyke lengte (met halfrym, assonansie en alliterasie as klankbinding), wat die inhoud baie meer spontaan maak. Dit vertel ’n liefdesverhaal in sewentien eenhede van wisselende lengte. Die jong meisie Martjie se ontluikende liefde vir die jongman Roelf word roerend geteken binne ’n landelike omgewing waar die atmosfeer van aanvanklike rustigheid feitlik tasbaar word. Dit is veral hierdie eerste gedeelte van die gedig waarin Celliers groot hoogtes bereik in sy weergawe van ’n ontasbare maar tog werklike atmosfeer van hitte en stilte en die impak van die hoofkarakters (Martjie en Roelf) op die omgewing. Hiervandaan ontwikkel die vers deur gesprekke en geskerts om die etenstafel en by ’n piekniek vir jongmense tot die verborge hartstog. Die verhaal sluit af met die troostelose weemoed van Martjie se onbeantwoorde liefde, wat uitloop op die rampspoedige einde. Die verhaal word beurtelings beskrywend, verhalend en beskouend aangebied. Hoewel die gedig deur herhaalde insinkings, te groot toeval in die verhaal en verstegniese lomphede nie as geheel geslaag beskou kan word nie, is dit tog ’n vroeë mylpaal in die ontwikkeling van ons digkuns.
Celliers se latere digwerk bereik nie besondere hoogtepunte nie. Die saaier en ander gedigte bevat merendeel bepeinsende verse, met die oorlog en die natuur as vernaamste temas, en die eerste literêre prys van HAUM word in 1918 aan hierdie bundel toegeken. Meeste van die gedigte het reeds voor hierdie bundel in tydskrifte verskyn. Stille werkers bevat ’n treffende beskrywing van ’n ou man op sy perd. Van die jeugverse in hierdie bundel word bekend deurdat hulle gereeld op skool behandel word, soos veral Waghondjies oor die getrouheid van die waghonde en die besielende Komaan!, laasgenoemde aanvanklik geskryf as boodskap aan die studente van die Transvaalse Universiteitskollege, wat in hulle eerste jaarblad verskyn het.
Jopie Fourie en ander nuwe gedigte bevat ’n aantal gemoedelike, huislike verse en bring in ’n hele aantal gedigte hulde aan heldefigure soos Jopie Fourie, Krisjan Beyers, generaal De Wet en President Steyn. Dit is veral die gebeure van die Rebellie van 1914 en die vernaamste rolspelers hierin wat betrag word, met die titelgedig wat ’n mooi beskrywing bevat van hoe die koeël oor die jare sy boodskap sal verkondig en opnuut sal tref. Onafhanklikheid bring die gestorwe helde van die verlede saam in die voortdurende strewe na onafhanklikheid. Mooi is die ritme wat die digter in Klokke lui bewerkstellig, terwyl die kindergedig Ma en Pietjie, oor twee makoue, bekoorlik is in sy eenvoud. Hierdie gedig vat ook op eenvoudige wyse die essensie van ouerskap vas op so ’n wyse dat die kind die essensie daarvan sal verstaan. Celliers se heldedigte tendens word voortgesit in Die lewenstuin en ander nuwe gedigte, waarin onder andere Paul Kruger en Christiaan de Wet in die gedigte vereer word. Kruger beïndruk met sy klankrykheid, terwyl die oratoriese in Generaal de Wet ook treffend is. Die titelgedig stel die menselewe voor as ’n lewenstuin, met die opbrengste wat deur vele nood en smart voortgebring word en die ontvanger van die opbrengs wat nie die offers besef nie.
Die blinde ou Voortrekker se ritme is ook geslaagd. Hierdie bundel bevat naas liedjies hoofsaaklik vaderlandse verse.
In Die groot geheim word daar op digterlike wyse gesoek na die geheim van alle dinge. Geskoei op ’n optimistiese wêreldbeeld probeer die spreker aantoon hoe skynbaar onversoenlike opvattings en strewes inderwaarheid op soek is na dieselfde “groot geheim” van die lewe en dus versoenbaar is, ’n opvatting wat nie tred hou nie met die geskiedkundige besef dat die groot botsings in die wêreld volkome botsings is wat altyd sal sorg dat daar konflik is. Dit is ’n lang allegoriese gedig in rymlose verse.
Liefdelewe behandel die filosofiese onderbou van die mens se geestesontwikkeling vanaf geboorte, deur skool en werk, liefde, huwelik en ouderdom. Hierdie ambisieuse filosofiese tema kom egter weens gebrek aan ontroering en diepte van mening nie tot sy reg in hierdie werk nie, ten spyte van mooi onderdele. Van die beste vroeë Afrikaanse kinderverse lê versprei in sy bundels, soos die bekende Waghondjies. Saam met P.L. Louw en G.B.A. Gerdener publiseer hy verder die Proewe van oorsetting van die Gesange-bundel in Afrikaans.
C.M. van den Heever en P.J. Nienaber stel in 1948 Bloemlesing uit die gedigte van Jan F.E. Celliers saam, waarin hulle ’n keur uit sy gedigte bundel, terwyl Driesprong van 1978 ’n bloemlesing is met ’n keuse deur W.E.G. Louw van die gedigte van hom, Totius en Leipoldt. Sy gedigte word in talle versamelbundels opgeneem, waaronder Groot verseboek, Die Afrikaanse poësie in ’n duisend en enkele gedigte, Digters en digkuns, Woordpaljas, Uit ons digkuns, Afrikaanse verse, Afrikaanse letterkunde, Afrikaanse natuurpoësie, Digters en digkuns, Digterstemme, Digters en digsoorte, Junior verseboek, Die junior digbundel, Nuwe Kleinverseboek, Nuwe Kleuterverseboek, Faune, Stories op rym, Pitkos, Uit ons letterkunde, My Afrikaanse verseboek, Voorspraak en Die tweede gerf.
Drama
Benewens gedigte skryf hy ook enkele dramas en sy voordrag Jan Onverschillig word reeds in 1893 by die Rederykerskamer Onze Taal opgevoer. Oor die algemeen is sy dramas nie van dieselfde gehalte as sy beste gedigte nie en is dit weinig meer as avontuurverhale wat vir die verhoog verwerk is, met die stereotipiese karakters, soms onwaarskynlike intrige en gelukkige afloop wat die avontuurverhaal kenmerk. Liefde en plig is die eerste versdrama in Afrikaans en daarom van literêr-historiese belang. Teen die agtergrond van die Anglo-Boereoorlog beeld dit die botsing uit tussen ’n jongman se liefde vir sy meisie en sy plig om in die oorlog te veg. Die verse is egter onbevredigend en die karakters is nie onderhewig aan enige groei nie. Die tweede bedryf uit hierdie drama word deur D.F. Malherbe in die versamelbundel Afrikaanse letterkunde opgeneem.
Reg bo reg beeld die stryd in ’n liefdesdriehoek uit, waar die titel die reg van ware liefde om te seëvier bo alle ander regte plaas. Die drama poog doelbewus om weg te beweeg van geskiedkundige en historiese temas wat in hierdie tyd die Afrikaanse drama oorheers. Kor Brincker kan nie saam met sy verloofde, Bella Behm, en haar ouers met vakansie na die see gaan nie. Hy woon by mevrou Frank en raak dan op haar dogter, Louise, verlief. Hierna volg die verliefdes se aksies en planne en die inmenging van vriende wat elkeen haar of sy eie oplossing wil sien. Die drama gaan nog mank aan melodramatiese intrige en ’n geforseerde ontknoping, maar maak tog gebruik van lewendige dialoog waarin die karakters se persoonlikhede en die agtergrond gebeure sinvol ontbloot word. Die innerlike konflik van Kor en Louise word ook oor die algemeen op sensitiewe wyse geskets. Celliers sorg hier vir ’n vroeë Afrikaanse stuk wat die mensbeelding van sommige karakters bevredigend hanteer.
Heldinne van die oorlog, hoewel eers in 1924 gepubliseer, is reeds in 1913 voltooi as opdragstuk vir die onthulling van die Vrouemonument en behandel die afbrand van die plase en die ontberinge van die vroue en kinders in die konsentrasiekampe. Die intrige is egter geskoei op die voorbeeld van die spanningsverhaal, terwyl die dominee se moraliserende lang rede in die slot die stuk op onbevredigende wyse laat eindig. Hierdie drama is bedoel as ’n soort “vervolg” op S.J. du Toit se drama Magrieta Prinsloo en volg dieselfde episodiese en vertellende trant.
Te laat is ’n sketsmatige drama wat in 1911 in Die Brandwag verskyn maar nie apart gepubliseer word nie.
Prosa
Celliers lewer ook verdienstelike werk op prosagebied. Die insiggewende artikel oor eie werk, Hoe ek begin skryf het, verskyn in Die Huisgenoot van 1 Desember 1933. In Die Brandwag verskyn onder sy eie naam en verskeie skuilname (minstens 22, waaronder Bram, Tonie, Petrus, C.C.P. en verskeie ander letters) artikels waarin hy op populêre wyse allerlei historiese, sosiale en wetenskaplike onderwerpe behandel. Sy prosastyl is helder met ’n logiese gedagtegang, wat die inhoud dan ontsluit selfs vir onontwikkelde lesers. Die meeste van hierdie stukke word later herdruk in Afrikaanse leesboek. Ou Gawie en ander verhale en sketse bestaan ook uit ’n keuse van sy talle bydraes aan Die Brandwag, waarvan baie ’n sterk liriese en moraliserende inslag het. Sy ontvlugting uit Pretoria gedurende die Anglo-Boereoorlog, ’n hoogtepunt in die bundel, en ander herinnerings uit sy lewe word beskryf. In sy natuurbeskrywings raak hy liries oor die skoonheid en soek telkens na ’n dieper waarheid in sy waarnemings.
In die Kangogrotte uit hierdie bundel word deur D.F. Malherbe in die versamelbundel Afrikaanse letterkunde opgeneem, terwyl Stil soos die nag, diep soos die see deur Daniel Hugo in Tydskrif opgeneem word. Laasgenoemde verhaal handel oor twee jongmense wat uitmekaar gehou is deur vooroordeel.
Ika Nord
Ika Nord (gebore 29 April 1960) is 'n Sweedse aktrise en skryfster. Sy is bekend vir haar rolle in die televisiereekse Ika i rutan (1988), Ikas TV-kalas (1990), en Tomtemaskinen (1993).
Jan F.E. Celliers
Prosa
Celliers skryf die artikelreeks oor literêre begrippe Lewe en lettere in Die Burger in 1921 en sit hierdie reeks daarna vanaf 1922 in Die Huisgenoot voort. Hierdie besprekings word later in Kuns in lewe en kultuur saamgebundel. Vir oningewyde lesers beskryf hy hier grondbegrippe oor die kuns en kuns se doel, skoonheid en lelikheid en die wese van poësie en prosa. Hierdie sake illustreer hy telkens met toepaslike voorbeelde uit die daaglikse lewe.
Sy Oorlogsdagboek is veral van kultuur-historiese belang, aangesien dit lig werp op gebeurtenisse tydens die Anglo-Boereoorlog wat andersins nie welbekend sou wees nie. Dit word selfs deur Siegfried Huigen bestempel as die belangrikste dagboek uit die oorlog. Die boek bestaan uit briewe aan sy vrou en sy dagboekaantekeninge wat hy periodiek kon maak. Hierin gee hy sy persoonlike indrukke tydens sy deelname aan die oorlog op die Suid-Vrystaatse front, die terugtog van die Boere uit die Kaapkolonie en die guerrillastryd in Transvaal. Uittreksels van hierdie dagboek word aanvanklik in die dertigerjare in Die Huisgenoot gepubliseer, waarna dit eers in 1978 in boekvorm verskyn. J.C. Steyn neem ’n stuk wat op 7 Desember 1934 in Die Huisgenoot verskyn het, onder die titel Jan F.E. Celliers vlug as vrou in die versamelbundel Veg en vlug op.
Terwyl hy op kommando is, raak hy bewus van sy minder bevoorregte medeburgers se dors na kennis. Reeds in 1905, terwyl hy nog in Switserland woon, stel hy dan die versamelbundel Ons leesboek saam om te voorsien in die groot behoefte aan geskikte leesstof by sy volk. Daar is ook onder andere gedigte van hom wat in Nederlands geskryf is. Hierdie bundel word in ’n tweede uitgawe in 1920 gepubliseer as Afrikaanse leesboek vir huis en skool. Benewens gedigte is daar ook artikels van opvoedkundige aard (soos Warmte en lig, Swaarte en lugdrukking) wat ten doel het om as inligtingsbron vir die leser te dien en die volk so op te voed. Verder vertaal hy drie Franse romans in Afrikaans, naamlik Bang vir die lewe van Henri Bordeaux, Colomba van Prosper Mérimée en Mannie van M.R. Halt. Hy is ook behulpsaam met die oorsetting van die Gesange in Afrikaans en Proewe van oorsetting van die gesangebundel in Afrikaans, waarin van sy oorsettings saam met dié van Paul Louw (die digter Lodovikus) en G.B.A. Gerdener verskyn, wat in 1924 gepubliseer is.
In 1912 verwerk hy Johanna van Warmelo Brandt se Hollands-Afrikaanse dagboek wat sy van die Anglo-Boereoorlog gehou het, in ’n suiwerder Afrikaans. Die titel hiervan was Die Kappie Kommando of Boerevrouwen in Geheime Dienst. Dit word dan as ’n reeks artikels in Die Brandwag gepubliseer en word kort daarna ook as ’n hardebandboek uitgegee.
Eerbewyse
Jan Celliers is in 1909 een van die stigterlede van die Suid-Afrikaanse Akademie vir Wetenskap en Kuns en in 1930 word hy verkies tot erelid van die Akademie. Hy word in 1919 verkies tot buitelandse erelid van die Vlaamsche Academie voor Taal en Letterkunde. Op 20 Maart 1936 huldig die Oranjeklub in Kaapstad hom met die opvoering van liedere en voordragte uit sy werk. Die Suid-Afrikaanse Akademie vereer hom in Mei 1936 met ’n erepenning vir sy baanbrekerswerk vir die Afrikaanse taal. In Maart 1937 hou die Afrikaanse Skrywerskring in Johannesburg ’n eetmaal tot sy eer. Die bekende Jan Celliers Laerskool by die Dieretuinmeer in Johannesburg word na hom genoem en ’n borsbeeld van hom deur Coert Steynberg word in die skoolterrein opgerig, terwyl ’n olieverfskildery van hom deur W.H. Coetzer in die skoolsaal opgehang is. Jan Cellierspark in Groenkloof, Pretoria is na hom genoem.
Ząbrowo (Woiwodskap Pommere)
Ząbrowo (Duits: Sommerau) is 'n dorp in die Woiwodskap Pommere in die Malbork-distrik. Die dorp is deel van die munisipaliteit Stare Pole en het 423 inwoners.
Ortodonsie
Ortodonsie is 'n afdeling van die tandheelkunde wat fokus op die regbuig van onreëlmatige groeiende tande. 'n Spesialis in ortodonsie is 'n ortodontis.
Johann Lodewyk Marais
Johannes Lodewyk Marais (gebore 1956) is ’n navorser en Afrikaanse digter, wat met sy poësie verskeie pryse verwerf.
Ortodonsie
Geskiedenis
Die geskiedenis van ortodonsie hou sterk verband met die geskiedenis van tandheelkunde vir meer as 2000 jaar.
Johann Lodewyk Marais
Lewe en werk
Johannes Lodewyk Marais is op 21 Desember 1956 in die Koningin Victoria Kraaminrigting in Hillbrow in Johannesburg gebore. Hy is die enigste kind van Hendrik Salomon Marais en Johanna Herculina Oosthuizen. Slegs drie maande na sy geboorte verhuis die gesin in 1957 na die familieplaas Sans Souci in die distrik Harrismith aan die voet van die Drakensberge, waar sy pa die boerdery by sy ouers moes oorneem. Hier op die plaas leer hy vroeg reeds om Sesotho te praat. Hy spandeer sy eerste ses skooljare in ’n plaasskool op Mont Pelaan tussen Harrismith en Memel in die Oos-Vrystaat. Wanneer sy pa siek word aan leukemie, moet die gesin die plaas teen die einde van 1969 verlaat en in Harrismith gaan woon, waar hy na die Laerskool Harrismith gaan. Sy pa is in 1970 op Kroonstad in die plaaslike hospitaal oorlede. Aan die Hoërskool Harrismith word sy belangstelling in die letterkunde geprikkel deur sy Engels onderwyseres, mev. E.R. Bedford (suster van sir Laurens van der Post en die ma van die Springbokrugbyspeler Tommy Bedford). Hy matrikuleer in 1975 aan die Hoërskool Harrismith en vanaf 1976 studeer hy verder aan die Universiteit van Pretoria, waar hy ’n B.A.-graad verwerf met hoofvakke Germanistiek en Filosofie. Hier is hy redaksielid van Vlieg en ’n jaar lank kunsredakteur van Die Perdeby. Hy behaal sy B.A. Honneurs-graad in Afrikaans in 1980. Vanaf Julie 1981 tot Junie 1983 doen hy sy verpligte militêre diensplig. Hy sit later sy studies deeltyds voort aan die Universiteit van Pretoria en verwerf in 1994 sy M.A.-graad met lof met ’n verhandeling oor “Opleiding in skeppende skryfwerk vir volwassenes in Afrikaans”, waarvoor hy die Marius Jooste-medalje ontvang. In 2001 verwerf hy sy D.Litt.-graad met ’n proefskrif oor “’n Ondersoek na die aard van en opvattings oor Eugène N. Marais se wetenskaplike prosa”. In 2013 voltooi hy ’n verdere doktorale proefskrif (D.Phil.-graad) in Geskiedenis oor reisliteratuur oor Kenia en die ervarings in hierdie land sedert onafhanklikheid in 1963.
Hy werk vanaf 1983 by die Raad vir Geesteswetenskaplike Navorsing (RGN), aanvanklik as letterkundige navorser by die Sentrum vir Suid-Afrikaanse Letterkunde Navorsing (Sensal). In hierdie hoedanigheid skryf hy heelparty vakkundige publikasies, waaronder die boek “Opleiding in skeppende skryfwerk in Suid-Afrika: ’n Sisteembeskrywing”. Later word hy by die RGN hoofnavorser by die Groep Samelewingsdinamika. Hy doen hier baie ervaring op van volhoubare ontwikkeling en doen selfs navorsing ter voorbereiding vir die bou van ’n dam in die Lomatirivier in Mpumalanga in die tydperk 1991 tot 1993. Hierdie ervarings vind neerslag in sy digkuns. Vanaf 1986 tot 1993 is hy as deeltydse dosent aan die Universiteit van Suid-Afrika se Instituut vir Voortgesette Opleiding verantwoordelik vir die aanbied van kursusse in skeppende skryfwerk vir prosaskrywers en digters. Gedurende 1997 neem hy deel aan die Dichter-aan-huis byeenkoms in Den Haag, Nederland. Hy word later hooftaalpraktisyn in Pretoria en in 2003 word hy aangestel as ’n navorsingsgenoot van die Eenheid vir Akademiese Geletterdheid aan die Universiteit van Pretoria. Vanaf 2014 is hy ook direkteur van die Eugène Marais Stigting.
Poësie
Reeds op laerskool skryf hy sy eerste gedig, geïnspireer deur ’n donkerkop meisie wat hy by ’n volkspelebyeenkoms sien. In standerd nege word sy eerste gedig gepubliseer in ’n spesiale bylae van “Ons jong digters” tot Die Vaderland. In sy matriekjaar in 1975 lê hy sy eerste bundel voor vir publikasie, maar dit word afgekeur. Op universiteit verskyn verskeie van sy gedigte in die studentetydskrif Vlieg. In 1979 word Vlieg verbied en dit het vir ’n ruk ’n negatiewe uitwerking op sy produktiwiteit, aangesien hy nie normaal kan voortgaan om te skryf waaroor hy ook al wil nie en veral versigtig moet wees met polities betrokke verse.
Sy eerste drie bundels verwys in groot mate na sy grootwordjare op die plaas, waar die verval van die platteland en die agteruitgang van die omgewing weens droogtes, oorbeweiding en onoordeelkundige jag- en boerderypraktyke ’n groot indruk op hom maak. Sy debuutbundel, “Die somer is ’n dag oud”, trek onmiddellik die aandag met die suiwer eenvoud van die jeugherinneringe. Daar is ook ’n paar liefdesverse en politieke verse in hierdie bundel en ervarings as soldaat op die grens word verken. Reeds in hierdie bundel is sy tegniese vaardigheid opvallend en skryf hy etlike kompakte gedigte wat knap sluit sonder brak kolle. Die titel van die bundel kom uit N.P. van Wyk Louw se bundel “Tristia”, vers “XXXVII”. Die bundel word in vier genommerde afdelings verdeel. Die eerste afdeling bevat liefdesverse, met “Es la día Ilena” (na ’n vers van Pablo Neruda) wat blyke gee van besondere beeldingsvermoë. Afdeling twee se jeugherinneringe is van die mooiste gedigte in die bundel. “Vakansie” is ’n herinnering aan ’n vakansie by die grootouers, met treffende teenstellings tussen dit wat is en wat nie (meer) is nie, met die tevergeefse poging om die dors te les as treffende afsluiting. “Stamboom” stel die opeenvolgende geslagte op deurgekomponeerde wyse voor as vonke uit die vlam van die vorige geslag se vuurmaakmiddel, terwyl “Sondag” ook tref met ongewone beelde. “Flits uit 'n jeug” verbeeld die vergeefse poging van die hings om weg te kom en nie mak gemaak te word nie, maar hy moet eindelik sy verset laat staan. Die derde afdeling is politieke verse, met “Knipsel” wat verwys na die gevangeneming van die Tsjeggiese dramaturg Václav Havel weens politieke aktivisme en “Op die eiland (naby die land) vir digters” wat die militêre lewe en die digkuns geslaagd kombineer. Hierdie gedig sluit ten nouste aan by die vierde afdeling se herinneringe aan die grenslewe van die soldaat, met “Op pad na die grens” wat die voorbereidings vir aktiewe militêre diens en die moontlikheid om nie terug te kom nie, bevredigend laat sluit met die beeld van die gesnoeide roos. “Volle militêre eerbewys” kombineer op ironiese wyse die aardse sterfte met die kosmiese bewussyn van die wolke. Hierdie bundel word in 1985 met die Ingrid Jonker-prys bekroon.
“Aves” (Latyn vir “voëls”) het voëls as sentrale tema en bevat gedigte oor voëls en plekke en waarnemings rondom voëllewe. Die titel suggereer ook ’n loflied, soos in die Ave Maria, wat hier ’n loflied word aan die natuur en die interafhanklikheid tussen alle dinge van die natuur. Op vernuftige wyse word die lewens van voëls en bome aan die menslike bestaan gekoppel. Die betreklik eenvoudige onderwerp word in Marais se hande ’n komplekse waarneming van deernis, onselfsugtigheid, andersheid en ’n bewuswording van misterie en oorsprong. Die bundel bevat vyf genommerde afdelings. Die eerste afdeling is ’n inleiding waarin die bundeltemas sy oorsprong het, met die gedig oor “Charles Darwin” wat die evolusie-teorie se oorsprong skets en “In die begin” wat die jeugherinnering aan die begin van die spreker se belangstelling in voëls skets. “Voëlkyk” nooi die leser uit om die wetenskap agterweë te laat en eerder deel te neem aan die ervaring van die wonder van voëls. Die langste afdeling is die tweede, waar ’n groot aantal voëls op diverse wyse beskryf word. Soms is dit die atmosfeer en indruk wat neergepen word (“Volstruis”, “Driebandstrandkiewiet”), soms ’n beskrywing van die voël en sy gewoontes (“Kraai”, “Gewone tarentaal”), soms word die verband tussen die voël en spreker aangedui (“Grootheuningwyser”), soms vind klanknabootsing plaas (“Gewone vleiloerie”) en enkele kere is die voël selfs ’n dramatiese spreker (“Kleinpelikaan”, “Witborsspreeu”). In “Lelkraanvoël” word die wanverhouding en vrees tussen mens en voël gesuggereer. Die gevaar van hierdie beskrywings is dat die fyn waarnemings soms nie tot ’n groter diepte ontwikkel nie, hoewel die ongestoorde gang van die natuur en die voëls se verbondenheid daarmee akkuraat weerspieël word. Die derde afdeling is verse oor plekke in die natuur, die vierde behandel voëlkenners en die laaste afdeling bevat die enkele gedig “Boom”. In hierdie laaste afdelings is die religieuse element opvallend, met die verband tussen die natuur en die goddelike wat subtiel beskryf word. In die slotgedig is daar die beskrywing van die mens as ’n voël van ’n ander streek, met die implikasie van ’n ander wêreld en dus nie van hierdie wêreld nie, vervreem van die natuur. Hierdie gedig word gevolg deur die aanhaling uit Matteus 6:26, waarin die Skepper se sorg vir die voëls en mens duidelik blyk.