cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Cape Times
Die Cape Times is 'n Kaapstadse oggendblad wat op 27 Maart 1876 deur F.Y. St. Leger as die eerste dagblad in die land opgerig is. Dit was die eerste dagblad in Suid-Afrika en die enigste tot en met die verskyning van die Natal Mercantile Advertiser (tans die Daily News) twee jaar later.
Sirkulasie
Die koerant het jare lank om sirkulasie met Die Burger meegeding, maar die stryd uiteindelik laat in die 20ste eeu verloor. Die sirkulasie was in 1974 byvoorbeeld 77 262 (toe een uit elke 14 Kapenaars dit gekoop het), maar in 2008 net 51 258 (toe net een uit elke 68 Kapenaars dit nog gekoop het). In die derde kwartaal van 2012 het dit 'n nuwe laagtepunt in die naoorlogse tydperk bereik met gemiddelde daaglikse verkope van 34 523
Die koerant het tradisioneel die Verenigde Party en met die party se verdwyning die Progressiewe Federale Party ondersteun, hoewel sy huidige standpunt meer onafhanklik is. Dit word tans uitgegee deur Independent News & Media.
Céret
Céret is ’n dorp in die Franse département Pyrénées-Orientales en die gewes Languedoc-Roussillon met ’n oppervlakte van 37,86 vierkante kilometer en 7663 inwoners (2013). Sy inwoners word in Frans Cérétans genoem.
Sport
Die belangrikste sportvereniging is Céret Sportif, wat veral vir sy rugbyspan bekend staan.
Rob Reiner
Rob Reiner is 'n Amerikaanse akteur, skrywer, en vervaardiger. Hy is bekend vir sy rolle in die rolprente This Is Spinal Tap (1984), A Few Good Men (1992), en The Wolf of Wall Street (2013), en in die televisiereeks All in the Family (1971).
Bokwark
Die bokwark of t-kwark (simbool: t, van die Engelse top quark) is die swaarste van al die kwarke, ’n soort elementêre deeltjie, en ’n hoofbestanddeel van materie. Nes ander kwarke is die bokwark ’n elementêre fermion wat al vier fundamentele kragte: swaartekrag, elektromagnetisme, swak kernkrag en sterk kernkrag ervaar. Die antideeltjie van die bokwark is die anti-bokwark (of anti-bo), waarvan sekere eienskappe dieselfde magnitude maar teenoorgestelde teken het. Bokwarke het ’n spin van +1⁄2, 'n elektriese lading van +2⁄3 e en ’n massa van 172.9 GeV/c2.
Vesterø Havn
Vesterø Havn is ’n plek in die Deense Noord-Jutlandstreek in die Læsø-munisipaliteit. Dit het 409 inwoners (2008).
Roelof Botha
Roelof F. Botha (gebore op 19 September 1973 ) is 'n Suid-Afrikaanse aktuaris, waagkapitalis en direkteur van maatskappye.
Botha is 'n vennoot by Sequoia Capital en dien tans in die direksies van MongoDB, Jawbone, Eventbrite, Evernote, Bird, Ethos, Mahalo, Natera, Nimbula, Square, Tokbox, Tumblr, Weebly, Unity, Whisper en Xoom. Hy werk ook saam met AssureRX, FutureAdvisor, Instagram, Mixpanel en MuSigma. Hy het voorheen in die direksie van Meebo en YouTube gedien voordat hulle deur Google aangekoop is.
Op Forbes se Midas-lys, 'n jaarlikse ranglys van waagkapitaalprofessionele spelers, beklee hy die 22ste plek in 2008 en 26ste in 2009. Hy is 'n gereelde lid van die Midas-lys en het in 2018 voortgegaan om na die nommer 14 op te beweeg.
Onderwys en loopbaan
Botha is gebore in Pretoria, Suid-Afrika, en op die ouderdom van ses het hy saam met sy ouers na Kaapstad verhuis. Hy het in Houtbaai grootgeword en aan die Hoërskool Jan van Riebeeck skool gegaan. Botha het 'n BSc in Aktuariële Wetenskap, Ekonomie en Statistiek aan die Universiteit van Kaapstad behaal, en in 1996 gegradueer met die hoogste GPA in die geskiedenis van die program. Botha het van Augustus 1996 tot Junie 1998 as 'n bedryfsontleder by McKinsey & Co., Johannesburg gewerk. Hy het daarna na die Verenigde State verhuis, waar hy van 1998 tot 2000 die Stanford University Graduate School of Business gestudeer het en 'n MBA behaal het, waar hy was die Henry Ford II-Geleerde as Stanford GSB-valedictorian. In 2000, voor sy studies aan Stanford, word Botha direkteur van korporatiewe ontwikkeling vir PayPal. Hy is aangestel as vise-president van finansies en is in September 2001 as finansiële hoof aangestel. Botha was 28 toe PayPal in Februarie 2002 'n openbare maatskappy geword het. Die maatskappy is in Oktober 2002 aan eBay verkoop. Botha het in Januarie 2003 by Sequoia Capital aangesluit. By Sequoia het Botha toesig gehou oor die onderneming se belegging in onder meer YouTube, Instagram en Square. Hy het ook gehelp om die verkryging van Xoom deur PayPal te beplan. In 2017 het Botha die hoofverantwoordelikheid vir Sequoia se Amerikaanse bedrywighede oorgeneem van Jim Goetz.
Familie
Botha se vader, ook met die naam Roelof, is 'n ekonoom. Sy oupa was Pik Botha, 'n Suid-Afrikaanse politikus wat meer as 'n dekade as die minister van buitelandse sake gedien het voordat hy gehelp het met die aftakeling van apartheid en in die kabinet van Nelson Mandela gedien het. Sy oom was die rockmusikant Piet Botha.
Leucosolenia botryoides
Leucosolenia botryoides is 'n sponsspesie in die taksonomiese indeling van die kalksponse (Calcarea). Die spons leef in die see en sy steenselle bestaan uit kalsiumkarbonaat.
Die spons behoort tot die genus Leucosolenia en tot die familie Leucosoleniidae. Die wetenskaplike naam van die spesie is die eerste keer geldig gepubliseer in 1786 deur Ellis & Solander.
Springhaas
Voorkoms
Die springhaas lyk meer soos 'n kangaroe as 'n haas; die voorste bene is baie kort en die agterste bene is baie lank en sterk. Die kleur varieer van ligte vaalbruin tot geelbruin terwyl die ken wit en die onderkant vuilwit is. Die stert het 'n breë swart kwas op die punt en is verder rooierig van kleur. Die oë is opvallend groot en die ore is smal en regop. Volwasse springhase het 'n gemiddelde massa van 4 kg en 'n lengte van ongeveer 80 cm.
Habitat en gewoontes
Die soogdier hou langs riviere of panne met afsettings van sanderige slikgrond. Hulle vermy swaar en harde grond. Hierdie diere is snags aktief en vreet hoofsaaklik plantmateriaal, maar sal soms ook insekte vreet. Oordag skuil hulle in gate in die grond. Drie tot vier kleintjies word telkens gebore. Springhase het 'n moontlike lewensduur van 7,5 jaar. Springhase se natuurlike vyande is die witkwasjakkals, Bruin hiëna, luiperd, gevlekte hiëna, leeu, rooikat, rooijakkals en jagluiperd.
Utahmeer
Die Utahmeer (Engels: Utah Lake) is 'n vlak varswatermeer (met 'n maksimale diepte van tien voet) in die sentrale gedeelte van Utah County, 'n administratiewe distrik van die Amerikaanse deelstaat Utah. Dit is wes van Provo en 48 myl suid van Salt Lake City in die Utah Valley geleë waar dit deur die metropolitaanse gebied van Provo-Orem omring word. Sy enigste natuurlike uitvloei is die Jordanrivier wat noordwaarts deur die Soutmeervallei vloei om in die Groot Soutmeer uit te mond. Net soos die Groot Soutmeer is ook die Utahmeer 'n klein oorblyfsel van die magtige Lake Bonneville en het sedert sy ontstaan steeds 'n varswatermeer gebly. Dit word gevoed deur bergstroompies.
Die Utahmeer is die derde grootste meer in Utah en die deelstaat se grootste varswatermeer met 'n oppervlakte van 150 vierkante myl. Die meer is 'n gewilde bestemming vir watersport-geesdriftiges en hengelaars. Daar is boothawens in Provo, Saratoga Springs, American Fork en Lindon sowel as ’n strand en kampeerplek. Vir fietsryers is daar 'n fietspad rondom die meer met 'n lengte van 100 myl, die Utah Lake Loop. Die roete loop deur plat terrein en bied aan die weskant van die meer uitsigte oor die Wasatch Front-bergreeks.
Golf van Lion
Die Golf van Lion (Frans: golfe du Lion, Spaans: golfo de León, Italiaans: Golfo del Leone, Oksitaans: golf del/dau Leon, Katalaans: golf del Lleó, Middeleeuse Latyns: sinus Leonis, mare Leonis, Klassiese Latyns: sinus Gallicus) is 'n baai langs die Mediterreense kuslyn van Suid-Frankryk. Die golf strek oor die kuslyne van die geweste Languedoc-Roussillon en Provence, van die Frans-Spaanse grensgebied in Katalonië in die weste tot by die hawestad Toulon in die ooste. 'n Groot deel van die kusgebiede word deur strandmere en soutvleie oorheers. Naas die Rhône mond ook 'n aantal kleiner riviere soos die Tech, Têt, Aude, Orb, Hérault en Vidourle in die Golf van Lion uit.
Die gebied van die golf staan bekend vir sy koue Mistralwind.
Die kontinentale plaat van Europa word hier as 'n uitgestrekte kusvlakte sigbaar, wat hier digby die kuslyn met 'n skerp afwaartse helling teen die vlaktes van die Mediterreense bekken begin daal.
Ekonomie
Marseille en Toulon is die belangrikste hawens langs die Golf van Lion. Die visvangs langs die kus steun veral op die stokvis (Merluccius merluccius), tog het die visbronne intussen uitgeput geraak.
Tru-osmose
Tru-osmose is 'n filtrasieproses wat gebruik word om water te suiwer. Dit behels die toepassing van 'n hoë druk om 'n oplossing deur 'n halfdeurlaatbare membraan te dwing en sodoende die opgeloste stof aan die een kant te hou en die suiwer oplosmiddel deur te laat na die ander kant van die membraan. Dit is dus basies die omgekeerde van wat gebeur met gewone osmose, waar die natuurlike neiging van die oplosmiddel is om deur 'n membraan van die laer konsentrasie na die hoër konsentrasie te beweeg wanneer daar geen druk toegepas word nie.
Prosedure
Formeel gedefinieer is tru-osmose die proses om 'n oplosmiddel te dwing vanaf 'n gebied van hoë konsentrasie van die opgeloste stof deur 'n membraan na 'n gebied waar daar 'n laer konsentrasie van die opgeloste stof is deur druk toe te pas wat hoër is as die osmotiese druk.
Hierdie proses is bekend veral vir die gebruik daarvan in die ontsouting van seewater om vars water te produseer, maar dit is ook al gebruik om vars water te suiwer vir mediese, nywerheids- en huishoudelike toepassings sedert die vroeë 1970's.
As twee oplossings met verskillende konsentrasies van 'n opgeloste stof gemeng word, sal die hoeveelheid opgeloste stof in die twee oplossings eweredig versprei wees in die gesamentlike oplosmiddel van die twee oplossings.
In plaas daarvan om die twee oplossings te meng kan hulle in twee kompartemente geplaas word wat van mekaar geskei word deur 'n halfdeurlaatbare membraan. Die halfdeurlaatbare membraan laat nie die opgeloste stowwe toe om van een kompartement na die ander te beweeg nie, maar laat wel die oplosmiddel toe om te beweeg. Aangesien ewewig nie bereik kan word deur die beweging van die opgeloste stowwe soos in die geval waar die oplossings vermeng word nie, word ewewig bereik deur die beweging van die oplosmiddel vanaf die lae konsentrasie van die opgeloste stof na die gebied waar die konsentrasie van die opgeloste stof hoog is. Die beweging van die oplosmiddel vanaf die kant met die lae konsentrasie veroorsaak dat die konsentrasie aan daar een kant toeneem terwyl die konsentrasie aan die ander kant afneem. Hierdie proses word osmose genoem. Hierdie proses sal voortduur so lank as die druk aan die hoë konsentrasie kant laer is as die "osmotiese druk".
Die tru-osmoseproses behels 'n soortgelyke opstelling behalwe dat daar 'n druk aan die kant met die hoë konsentrasie toegepas word wat hoër is as die osmotiese druk. Sodoende word die proses dus in die truwaartse rigting geforseer, d.w.s. die oplosmiddel word gedwing om vanaf die kant met die hoë konsentrasie na die kant met die laer konsentrasie te vloei.
Suiwering van drinkwater
Regoor die wêreld word tru-osmose algemeen as 'n stap ingesluit in stelsels vir die suiwering van drinkwater.
Sulke stelsels sluit tipies die volgende dele in:
In sommige stelsels word die koolstoffilter uitgelaat en word 'n sellulosetriasetaat- (STA) membraan in plek daarvan gebruik. Dié membraan is geneig om te verrot as dit nie deur gechloreerde water beskerm word nie, terwyl die dun film membraan deur die chloor afgebreek word. In STA-stelsels is 'n koolstof -filter dikwels nodig om die chloor uit die finale produk te verwyder.
Draagbare tru-osmosewaterbehandelingstelsels is ook in die mark beskikbaar vir persoonlike gebruik. Hierdie stelsels word dikwels gebruik deur mense wat in plattelandse gebiede woon waar skoon drinkwater nie geredelik beskikbaar is nie. Gewoonlik word rivier- of seewater gebruik om hierdie stelsels te voer. Sommige reisigers wat lang bootritte onderneem of op eilande gaan kamp of na lande reis waar die watervoorraad besoedel en nie op standaard is nie, gebruik dikwels hierdie draagbare stelsels saam met een of meer Ultraviolet steriliseerders. Tru-osmosestelsels word ook baie gebruik deur mense wat seewaterakwariums as stokperdjie aanhou. Gebottelde mineraalwater word ook dikwels vervaardig deur 'n tru-osmosestap in die proses in te sluit om besoedeling en mikro-organismes te verwyder. Sodanige verwerking van natuurlike mineraalwater word egter in sekere Europese lande verbied.
In die waterbehandelingsnywerheid word daar tipies van 'n kaart gebruik gemaak waar die grootte van en soort kontaminante gelys word wat deur die verskillende soorte membrane deurgelaat sal word. Die verskeie filtrasieprosesse word volgens hierdie kaarte geklassifiseer – gewone partikelfiltrasie om deeltjies van 10 000 Ångström of groter te verwyder. Mikrofiltrasie verwyder partikels van 500 Ångström of groter. Ultrafiltrasie word gebruik om partikels van 30 Ångström of groter te verwyder. Nanofiltrasie word gebruik om partikels van 10 Ångström of groter te verwyder. Tru-osmose is die finale kategorie van membraanfiltrasie en verwyder partikels wat groter as 1 Ångström is.
Water- en afvalwater suiwering
Reënwater wat vanaf stormwaterdreineringstelsels versamel word, word gesuiwer deur middel van tru-osmose en word in Los Angeles en ander stede as 'n oplossing tot watertekorte vir besproeiing en nywerheidsverkoeling gebruik.
In nywerhede word tru-osmose gebruik om minerale uit water te verwyder vir ketelvoerwater by kragstasies. Dié water word herhaaldelik verdamp en gekondenseer. Dit moet daarom so suiwer moontlik wees sodat daar nie soutneerslae op masjinerie gelaat word of korrosie veroorsaak word nie. Dit word ook gebruik om afvalwater en brak grondwater te suiwer.
In Julie 2005 het die regering van Singapoer aangekondig dat 'n proses genaamd NEWater 'n betekenisvolle deel sou vorm van hulle toekomstige watervoorsieningstrategie. Dit behels grootliks die gebruik van tru-osmose om huishoudelike afvalwater te suiwer en na die reservoirs te hersirkuleer.
In Suid-Afrika bestuur SASOL verskeie tru-osmoseaanlegte vir die suiwering van afvalwater.
Eksterne skakels
Ósmosis
Skotse Wikipedia
Die Skotse Wikipedia is die Skotse uitgawe van Wikipedia, 'n gratis aanlynensiklopedie. Dit het tans ongeveer 0 artikels, en is die grootste Wikipedia. Die Skotse Wikipedia is een van agt Wikipedia's geskryf in 'n Engelse taal of in Engelsgebaseerde kreools, die ander is die Engelse Wikipedia, die Eenvoudige Engelse Wikipedia, die Ou Engelse Wikipedia, die Pitkern-Norfuk Wikipedia, die Tok Pisin Wikipedia, die Jamaikaanse Patois Wikipedia en die Sranan Tongo Wikipedia.
Ontvangs
Teen Februarie 2008 het die webwerf 2 200 artikels bevat en die Maori Wikipedia en Kashmiri Wikipedia verbygesteek. Berigte oor die wikipedia was egter gemeng, met Scotland on Sunday se literêre redakteur wat dit beskryf het as 'op sy beste' ingewikkeld en 'n absolute parodie op sy slegste', terwyl Ted Brocklebank, kultuurwoordvoerder van die Skotse Tories, dit as 'n "goedkoop" manier om 'n taal te probeer skep, beskryf. Dr Chris Robinson, direkteur van die Woordeboek van die Skotse taal, het egter meer positief oor die webwerf gepraat en opgemerk: "Die feit dat dit goed gaan, bewys al die mense wat die Skotte bedrieg en probeer om dit te doen verkeerd." In 2014 het Jane C. Hu van Slate.com die webwerf beskryf as "soos 'n transkripsie van 'n persoon met 'n Skotse aksent", en het opgemerk dat 'n Mediawiki-gebruiker een keer voorgestel het dat die webwerf geskrap moet word, met die verkeerde opvatting dat die projek bloot 'n poets was.
In 2020 het die webwerf aandag getrek nadat 'n Reddit-plasing opgemerk het dat die projek 'n buitengewone groot aantal artikels bevat wat in 'n baie lae gehalte Skots geskryf is deur 'n enkele bydraer. Minstens 20 000 artikels is deur 'n Amerikaanse tiener geskep wat nie vlot in die Skotse taal is nie, sonder om egte Skotse idiome of grammatikale struktuur te gebruik en aanvaar dat hy 'n aanlyn Engels-Skotse woordeboek kan gebruik om die Engelse Wikipedia-artikelsegmente te vertaal. Professor Robert McColl Millar, die voorsitter van taalkunde en Skotse taal aan die Universiteit van Aberdeen, het gesê dat die artikels waarna verwys word, 'n baie beperkte kennis van sowel die moderne Skots as die vroeëre manifestasies het. Michael Dempster, direkteur van die Skotse-taalsentrum, het na Wikimedia uitgereik oor die moontlikheid om voort te bou op die bestaande infrastruktuur van die Skotse Wikipedia, en beskryf die hernieude belangstelling in die webwerf as "potensiaal om 'n groot aanlynfokus" vir die Skotse taal te word.
Robin Peterson
Robin John Peterson (* 4 Augustus 1979 in Port Elizabeth, Kaapprovinsie) is 'n Suid-Afrikaanse krieketspeler. Hy is 'n linkerarm-bouler en veelsydige speler. Hy het by Alexander Road High School in Port Elizabeth gematrikuleer in 1997. Hy speel vir die Kaapse Kobras in plaaslike Suid-Afrikaanse krieket.
Peterson maak sy EDI-debuut op 25 September 2002, teen Indië in Colombo. Hy het 15 toetse en meer as 70 eendagwedstryde vir Suid-Afrika gespeel. Hy het onder meer tydens die Krieketwêreldbeker 2003, Krieketwêreldbeker 2007 en Krieketwêreldbeker 2011 vir Suid-Afrika gespeel.
Hy hou die twyfelagtige rekord as die bouler van wie Brian Lara 'n wêreldrekord van 28 lopies in 'n enkele boulbeurt gemoker het.
In Desember 2009 word daar aangekondig dat hy 'n Kolpak-kontrak onderteken het om vir Derbyshire graafskapskrieket te speel.
Hy is in die 2012 Indiese Premier League spelersveiling deur die Mumbai Indians vir $ 100 000 gekoop.
Toetskrieket
Hy was die laaste bouler om Ricky Ponting uit te haal in toetskrieket, op glip gevang deur Jacques Kallis, ná Ponting net 8 lopies in sy laaste toetsbeurt kon aanteken.
Beste vertonings van sy loopbaan
soos op 1 Februarie 2014
Amy Van Nostrand
Amy Van Nostrand (gebore 11 April 1953) is 'n Amerikaanse aktrise en vervaardiger. Sy is bekend vir haar rol in die rolprent Year by the Sea (2016).
Kweper
'n Kweper (of Kweperboom) (Engels: Quince, Nederlands: Kweepeer, Latyn: Cydonia oblonga) is 'n plant uit die roosfamilie (Rosaceae). Die plant is vrugdraend en die vrugte word ook na verwys as kwepers.
Dit is vroeër jare algemeen in tuine aangeplant vir die vrugte wat vir konfyt gebruik is. Kwepers word veral vars in Suid-Afrika van die boom af geëet, geskil en met sout bestrooi. Dit word ook gekook in suiker en in pasteie gebruik. Dit kan ook heel en ongeskil by 160 grade in 'n oond gebak word tot dit sag is (+/- 1 tot 1 1/2 uur). Bedien dan met room of kondensmelk.
Brian Kelly (akteur)
Brian Kelly (14 Februarie 1931 – 12 Februarie 2005) was 'n Amerikaanse akteur, regisseur, en vervaardiger. Hy was bekend vir sy rolle in die rolprente Thunder Island (1963), Around the World Under the Sea (1966), en Blade Runner (1982), en in die televisiereeks Flipper (1964).
Leucosolenia clarkii
Leucosolenia clarkii is 'n sponsspesie in die taksonomiese indeling van die kalksponse (Calcarea). Die spons leef in die see en sy steenselle bestaan uit kalsiumkarbonaat.
Die spons behoort tot die genus Leucosolenia en tot die familie Leucosoleniidae. Die wetenskaplike naam van die spesie is die eerste keer geldig gepubliseer in 1873 deur Verrill.
Lesley Gore
Lesley Gore (2 Mei 1946 – 16 Februarie 2015) was 'n Amerikaanse aktrise. Sy is bekend vir haar rolle in die rolprente Fame (1980), An American Crime (2007), Cloudy with a Chance of Meatballs (2009), en Suicide Squad (2016).
Groesbeek
Groesbeek is ’n dorp in die munisipaliteit Berg en Dal in die provinsie Gelderland in Nederland.
Cartagena, Spanje
Cartagena is 'n hawestad en vlootbasis aan die Mediterreense kus in die provinsie Murcia van Spanje. Die geskiedenis van die stad dateer terug tot 243 v.C. Die stad is geleë in 'n natuurlike hawe wat omring word deur hoë grond. Die klimaat is gematig met koue winde uit die noorde gedurende die winter. Die ekonomie is gebaseer op die hawe en al die aktiwiteite daar rondom.
Tsjoewasjiese Wikipedia
Die Tsjoewasjiese Wikipedia is die Tsjoewasjiese uitgawe van Wikipedia, 'n gratis aanlyn ensiklopedie. Dit het tans ongeveer 0 artikels, en is die grootste Wikipedia.
Moderniseringsteorie
Moderniseringsteorie word gebruik om die proses van modernisering binne samelewings te verduidelik. Die "klassieke" teorieë van modernisering van die 1950's en 1960's het geput op sosiologiese ontledings van Karl Marx, Emile Durkheim en 'n gedeeltelike lees van Max Weber, en is sterk beïnvloed deur die geskrifte oor Harvard-sosioloog Talcott Parsons. Moderniseringsteorie was 'n dominante paradigma in die sosiale wetenskappe in die 1950's en 1960's, en het toe in 'n diep verduistering gegaan. Dit het 'n terugkeer gemaak ná 1991, toe Francis Fukuyama geskryf het oor die einde van die Koue Oorlog as bevestiging van moderniseringsteorie en meer algemeen van universele geskiedenis. Maar die teorie bly 'n omstrede model.
Die teorie kyk na die interne faktore van 'n land, terwyl dit aanvaar word dat met bystand "tradisionele" lande tot ontwikkeling gebring kan word op dieselfde manier wat meer ontwikkelde lande was. Moderniseringsteorie poog beide om die sosiale veranderlikes wat bydra tot sosiale vooruitgang en ontwikkeling van samelewings te identifiseer en poog om die proses van sosiale evolusie te verduidelik. Skrywers soos Daniel Lerner het modernisering uitdruklik gelykgestel aan Verwestering.
Vandag word die konsep van modernisering in drie verskillende betekenisse verstaan:
Geskiedkundiges koppel modernisering aan die prosesse van verstedeliking en industrialisering en die verspreiding van onderwys. Soos Kendall (2007) opmerk, "Verstedeliking het modernisering en die vinnige proses van industrialisasie vergesel." In sosiologiese kritiese teorie word modernisering gekoppel aan 'n oorkoepelende proses van rasionalisering. Wanneer modernisering binne 'n samelewing toeneem, word die individu toenemend belangrik, wat uiteindelik die gesin of gemeenskap vervang as die fundamentele eenheid van die samelewing.
Moderniseringsteorie is onderhewig aan kritiek wat ontstaan onder sosialistiese en vryemark-ideologieë, wêreldstelsels-teoretici, globalisering-teoretici en afhanklikheid-teoretici onder andere. Moderniseringsteorie beklemtoon nie net die proses van verandering nie, maar ook die reaksies op daardie verandering.Dit kyk ook na interne dinamika terwyl daar na sosiale en kulturele strukture en die aanpassing van nuwe tegnologieë verwys word.
Modernisering en demokrasie
Die moderne wêreld is heeltemal anders as die wêreld van die tweede helfte van die agttiende eeu. Die Industriële Omwenteling wat in Brittanje begin het, het 'n omwenteling op nywerheidsgebied in daardie land teweeggebring en daarna na die Europese vasteland, die Verenigde State en vervolgens na ander lande van die wêreld uitgebrei. Sy uitwerking op die moderne beskawing was verreikend. Nie alleen is die produksiemetodes in die nywerhede en die landbou radikaal verbeter nie, maar die hele houding van die mensdom jeens die werkgewer en die werknemer en die welsyn van die werknemer is verander.
Die Industriële Omwenteling en demokrasie in Brittanje
Die denkbeelde van die Franse Rewolusie het ontwikkel en oor Europa versprei. Tegelykertyd is Groot-Brittanje se industriële bedrywighede ingrypend deur 'n nuwe beweging beïnvloed wat in werklikheid voor die Franse Rewolusie sy verskyning gemaak het.
Masjinerie in gebruik geneem
Dit was 'n tydperk waarin masjiene die mens in die fabrieksnywerhede vervang het. In 1783 is vertel dat Sir Richard Arkwright se fabriek deur middel van 'n stoomenjin aan die gang gesit is; en Matthew Boulton en James Watt het in 1785 'n spinfabriek uitgerus wat deur 'n stoommasjien aangedryf is. 'n Paar masjiene is inderdaad lank tevore reeds uitgevind, maar die nuwe industriële beweging het eintlik eers laat in die agttiende eeu begin as gevolg van die genialiteit van sekere uitvinders. Net soos met die grondgedagte van die Franse Rewolusie die geval was, sou hierdie nuwe beweging die oorsaak wees van industriële veranderinge wat op hul beurt maatskaplike en staatkundige toestande verander het. Die Industriële Omwenteling was heeltemal anders as die Franse Rewolusie, waar ingrypende veranderinge skielik teweeggebring is. Dit was 'n taamlik langsame, aanvanklik baie langsame, oorgang na die nuwe vervaardigingsmetodes – die vervanging van menslike krag deur masjienkrag by die prosesse in die nywerhede. Die eerste bedryf waarin 'n algehele omwenteling deur meganiese uitvindsels teweeggebring is, was die katoenbedryf, en later is die uitvindings ook in die ander tekstielbedrywe toegepas. Waar die spin en weef voorheen tuis met die hand gedoen is, het dit nou langsamerhand 'n fabrieksnywerheid geword, want die werkers kon dit nie bekostig om die masjiene wat so vinnig verbeter is, te koop nie; en kapitaliste het die werkers in groepe begin saamtrek in hul fabrieke. Daar is bereken dat daar teen die jaar 1788 sowat honderd fabrieke in Engeland was waar katoen gespin is, met gemiddeld 100 tot 150 persone in diens. Daar was minder wolfabrieke.
Stoomkrag
Die een of ander vorm van krag was nodig om die masjiene aan te dryf. Dit het eers gelei tot die aanwending van waterkrag en, uiteindelik, van stoomkrag ná die uitvinding van die stoommasjien deur James Watt (1764). Die uitbreiding van die tekstielbedryf het gelei tot merkwaardige verbeteringe in die yster- en staalbedrywe, wat noodsaaklik was vir die vervaardiging van die masjiene. Die metodes van steenkoolontginning is ook op ongekende skaal ontwikkel. Die brandstof was nodig om die yster te smelt en die nuwe masjiene aan te dryf. Verhoogde industriële bedrywigheid het gelei tot verbeterde vervoermiddels.
Onmiddellike maatskaplike en ekonomiese gevolge van die Industriële Omwenteling
Dit was onvermydelik dat al die veranderinge wat deur die Industriële Omwenteling teweeggebring is, ontberinge vir die arbeiders gedurende die oorgangstydperk sou meebring; want die ekonomiese en maatskaplike lewe in Brittanje is geheel en al ontwrig.
Die groei van nuwe stede
Die opkoms van die nuwe nywerheid wat in so 'n groot mate van stoomkrag afhanklik was, het tot gevolg gehad dat die bevolking nou na die omgewing van die steenkool- en ystervelde aangetrek is. Lancashire en die West Riding van Yorkshire het die digsbevolkte distrikte in Engeland geword, en die verhuising van die bevolking het gelei tot die opkoms van nuwe nywerheidstede soos Leeds, Manchester, Huddersfield en Sheffield, asook Birmingham, wat die belangrike posisie ingeneem het wat voorheen deur die suidooste en suidweste beklee is. Die vooruitsig op werk in hierdie stede het baie van die mense aangelok wat van hulle grond verdryf was deur die vernietiging van die ooplandstelsel van boerdery en wat nie na die Nuwe Wêreld of Australië verhuis het nie.
Die opkoms van moderne agterbuurtes
Die maatskaplike toestande in dié stede wat so vinnig gegroei het, was betreurenswaardig. Huise was sleg gebou, en geen poging is hoegenaamd aangewend om die mees elementêre gesondheidsmaatreëls toe te pas nie. Met verloop van tyd het die toestand vererger namate meer mense na die stede gestroom het. Die opkoms van Manchester en naburige dorpe, byvoorbeeld, het die lug kilometers ver verpes, die waterstrome besoedel en die plantegroei vernietig. Die geboortesyfer het vinnig gestyg, maar die kindersterfte sowel as die algemene sterftesyfer was net so hoog. Siektes was baie algemeen, wat heeltemal te verstaan was. Selfs in 1844 het 'n kommissie wat aangestel was om die lewenstoestande in verskeie stede te ondersoek, onder andere die oorbevolkte toestand in 'n sekere agterplaas in Leeds beskryf en daarby gevoeg dat vyf-en-sewentig wavragte mis, wat jare lank onaangeraak daar gelê het, verwyder moes word. Die eiendom waarvan hierdie agterplaas 'n deel was, het, na bewering, die beste rente van alle eiendomme in die stad opgelewer. Die koste van lewensonderhoud was ook aan die toeneem. Na die einde van die Napoleontiese oorloë was die koringboere bevrees dat daar te veel koring uit die Oosseelande ingevoer sou word, en dat die pryse dus sou daal wanneer dié invoerhandel weer hervat word. Die regering het dus in 1815 'n wet laat aanneem waarvolgens geen koring sou mag ingevoer word nie solank die binnelandse prys minder as tagtig sjielings per kwart ton was. Dit het die grondeienaars beskerm, maar die arbeiders het daaronder gely, want die brood se prys is hoog gehou. Aangesien dronkenskap algemeen was, was die sedelike peil laag. Brittanje se strafkode was nog baie streng, en mense kon vir geringe oortredings in die tronk gestop word. Die gevangenisse, destyds veel talryker as vandag, was gedurig vol.
Die omstandighede van die fabrieksarbeiders
In die fabrieke self was die toestand aanvanklik nie beter nie. Die gesinslewe was verbrokkel, en die arbeiders kon vergelyk word met slawe, want hulle is behandel bloot as soveel arbeidskrag om "gebruik te word na goeddunke van, en onder voorwaardes opgelê deur, hul base". Die vorige intieme verhouding wat in die huisnywerheid bestaan het, het verdwyn, en daar het 'n wye kloof tussen kapitaal en arbeid ontstaan. Daar was baie werkloses, en die mededinging was so skerp dat, vergeleke met die prys van brood, die lone beroerd laag was. Die werkure was lank, dikwels tot dertien of selfs veertien uur per dag. In die fabrieke is daar 'n stelsel van arbeidsverdeling ontwikkel ten einde produksiekoste te verminder. 'n Persoon sou voltyds besig wees met die vervaardiging van een enkele onderdeel van 'n artikel. Onder die vorige stelsel sou al die verskillende stadiums deur een persoon se hande gegaan het. Hierdie spesialisering het die arbeider se lewe eentonig en vervelend gemaak. Die werklike toestande in die fabrieke was ook nie bevorderlik vir goeie gesondheid nie, want baie van hulle was swak verlig, swak geventileer en klam. Ongelukke het ook baie dikwels voorgekom, want daar was geen beskerming teen gevaarlike masjinerie nie. Al hierdie euwels was die uitvloeisel van die sogenaamde fabriekstelsel. Daar moet egter nie gedink word dat die verandering om in die fabrieke te werk vir die arbeider altyd net 'n ramp was nie. Wewers het voorheen in klam, bedompige kelders gewerk. Ook was die lone wat aan hierdie mense betaal is, in 1840 in sekere opsigte hoër as wat hulle ontvang het toe hulle tuis gewerk het. Aangesien hulle in die stede saamgetrek was, het dit vir hulle moontlik geword om saam te span om van hulle werkgewers beter lewensvoorwaardes, 'n standaardloon en korter werkure te eis.
Kinder- en vrouearbeid
Omdat dit swak besoldig was, is die vroue- en kinderarbeid deur die werkgewers uitgebuit. Die kinders van arm ouers is in fabrieke saamgehok as lappers (persone wat die gebreekte drade in die masjiene weer aanmekaar las). Selfs kindertjies van die ouderdom van vier en vyf jaar is gebruik om die afvalkatoen van die vloer af op te tel, en hulle moes van vyf- of sesuur in die oggend tot sewe- of agtuur in die aand werk, met kort onderbrekings vir maaltye. Die blaam vir hierdie toestand het nie net op die werkgewers gerus nie, want die ouers het hul kinders van hul jongste jare af as potensiële loontrekkers beskou. In die myne was die toestand nog erger. Hier moes vroue en seuns die steenkooltrokke deur die gangetjies trek waarvan party so laag was dat slegs klein kindertjies daardeur kon gaan. Die toestande waaronder die kinders in die myne gewerk het, was so sleg dat die sterftesyfer onder hulle in sommige gevalle vier of vyf maal so hoog was as in die nywerheidsdistrikte.
Die laissez faire-beleid
Aanvanklik is niks gedoen om die nood en ellende van die arbeidersklasse te versag nie. Kinderarbeid is eers nie as 'n euwel beskou nie. Dit moet toegeskryf word aan die feit dat die Regering teen die einde van die agttiende eeu die regulering van die handel, wat 'n deel van die Merkantilistiese Stelsel was, laat vaar het. 'n Boek geskryf deur Adam Smith, 'n professor in Glasgow, met die naam "The Wealth of Nations", is in 1776 uitgegee – dieselfde jaar waarin die Amerikaners hul onafhanklikheid uitgeroep het. Smith, wat sy opvattinge op dié van 'n groep Franse ekonome, die Fisiokrate, gebaseer het, het die gedagte dat die staat industriële of handelsbedrywighede moes reguleer heftig veroordeel. Die handel moes volkome vry wees, en die beste beleid vir die staat was om elke indiwidu volkome vry te laat om sy eie voordeel te soek, mits hy nie daardeur die vryheid van ander aangetas het nie. So het dit dan gebeur dat daar 'n besliste verandering in die ekonomiese beleid plaasgevind het, en Adam Smith se opvatting dat mense toegelaat moes word om die beste vir hulleself te soek, het die grondslag van die Britse arbeids- en handelsbeleid geword, wat as die beleid van "laissez faire" bekend staan. Wette wat diensure en lone vasgestel het, is herroep sowel as wette wat beskerming aan die oorsese handel verleen het, sodat Brittanje geleidelik in die rigting van 'n vrye arbeidsmark en vryhandel beweeg het. In 1845 is die Koringwette herroep, die Skeepvaartwette is in 1849 herroep, en die beskermingsbeleid is deur William Gladstone se Vryhandelbegroting in 1860 beëindig.
Vooruitgang van handel en nywerheid
Die onmiddellike gevolg van die nuwe handelsbeleid en die ondernemingsgees geopenbaar deur privaat ondernemings was 'n geweldige ontwikkeling van die nywerhede en die handel. Fabrikate en die oorsese handel het teen 'n vinnige tempo vermeerder gedurende die laaste helfte van die agttiende eeu en die eerste dekades van die negentiende. In 1783 was die waarde van die uitvoer byna £14 miljoen en die invoer net oor die £11½ miljoen. Teen 1800 het hierdie syfers reeds meer as verdubbel en was die bedrae £34 miljoen en £28 miljoen onderskeidelik. Die katoeninvoer alleen het sestigvoudig toegeneem. So het Brittanje dan teen 1815 reeds die rykste nywerheids- en handelsland van die wêreld geword. Dit was weens hierdie toename in sy rykdom en die afhanklikheid van die Europese lande van Brittanje vir fabrieksware, dat hy in staat was om die sware laste wat deur die Napoleontiese oorloë op hom gelê is, te dra. Selfs Napoleon kon nie sonder Britse fabrikate vir sy troepe klaarkom nie. Brittanje het inderdaad van 'n landbouland tot 'n groot nywerheidsland verander.
Onderdrukkende regeringsmaatreëls
Die nuwe metodes van grootskaalse produksie wat die land soveel rykdom gebring het, het ook baie euwels as nasleep gehad, en die arbeidersklasse het die meeste daaronder gely. Die regerende klas is geblameer vir al die ellende, en die arbeiders het probeer saamstaan ten einde beter lone te verkry. In hierdie jare (1789–1815) het Europa die naweë van die Rewolusionêre en die Napoleontiese oorloë deurgemaak. Die Britse Regering, wat 'n rewolusionêre uitbarsting gevrees het – die aaklighede van die Franse Rewolusie was nog vars in die geheue – het steeds daarna gestreef om die arbeiders te belet om verenigings te stig ten einde hoër lone te eis. In 1799 en 1800 is wette teen die stigting van sodanige verenigings aangeneem. Na die beëindiging van die Napoleontiese oorloë het die toestand in Brittanje nog verder versleg. Werkloosheid het toegeneem as gevolg van die verslapping in die handel en die groot aantal soldate en matrose wat van die oorloë af teruggekeer het. Lone het gedaal, en die prys van brood het as gevolg van die Koringwette gestyg. Die bekommerde arbeiders het uiting aan hul gevoelens gegee deur opstootjies te verwek, masjinerie te vernietig en hooimiede te verbrand. Manne soos William Cobbett, 'n hervormer, wat die Weekly Political Register uitgegee het, waarvan die sirkulasie tot 50 000 gestyg het nadat die prys daarvan tot twee pennies verminder is, en Henry ,,Orator" Hunt het belangrike industriële en maatskaplike hervorming bepleit. Die regering was bang vir 'n algemene rewolusie, en het baie streng onderdrukkende maatreëls toegepas. In 1819 is daar op 'n ordelike vergadering wat by Peterloo, Manchester, gehou is, deur soldate geskiet – daar was destyds geen polisie nie. Die handelwyse van die magistrate wat vir hierdie daad verantwoordelik was, is deur die regering goedgekeur, en die Ses Wette is aangeneem, waarvolgens onder andere geen oproerige openbare vergaderings toegelaat sou word nie en die publikasie van opruiende koerante of pamflette verbied is. Op die Vasteland het intussen 'n soortgelyke toestand ontwikkel. In Duitsland het dit uitgeloop op die Karlsbad-dekrete en in Napels en Sisilië het die Europese Konsert ingegryp.
Die toenemende aandrang op hervorming
Van die aanvang van die negentiende eeu af was magte in Brittanje aan die werk wat uiteindelik 'n verbetering van die lot van die werkende klasse teweeggebring het. Dit was in die eerste plek toe te skryf aan die godsdienstige herlewing waarmee John Wesley en ander in die vorige eeu begin het. Dit het die aandag van die publiek op die toestand van die arbeiders in die nuwe nywerheidstede gevestig. Die eerste tasbare gevolge was die voorsiening van Sondagskole vir die kinders van die armes. Daarna is die aandag van die groot publiek op die uiters slegte toestande in die katoenfabrieke en die steenkoolmyne gevestig. Hierdie humanitêre beweging het ook gelei tot 'n agitasie om die verbetering van die tronkstelsel en die strafkode. In hierdie beweging het John Howard en Elizabeth Fry die voortou geneem. Gedurende die eerste twee dekades van die negentiende eeu het 'n groep Radikale ontstaan wat daarvoor gepleit het dat die parlement wetgewing moes aanneem ten einde die maatskaplike, industriële en ekonomiese posisie van die werkers te verbeter. Om dit te kon doen, moes die Britse parlement eers hervorm word, want dit het destyds slegs die landelike aristokrasie verteenwoordig wat geen belange by die vraagstukke van die nywerheidsgebiede gehad het nie. Die nuwe handels- en nywerheidsklasse en die stedelike arbeidersklasse het geen verteenwoordiging hoegenaamd in hierdie parlement gehad nie.
Die Whig-party aan die bewind (1832)
Dit was eintlik eers as gevolg van die groot Hervormingswet (Reform Act) van 1832 dat hervorming op groot skaal aangepak is. Namate die beweging ten gunste van hervorming aangegroei het, het die Whig-party, wat die opponente van die Tory-regering was, maatskaplike en industriële hervorming in sy partyprogram opgeneem. In 1830 is George IV oorlede, en die troonsbestyging van Willem IV het 'n nuwe algemene verkiesing noodsaaklik gemaak. Die Whig-party se parlementêre aanhang is versterk en hulle leier, lord Grey, het eerste minister geword. Die Whig-party het in die daaropvolgende tien jaar 'n reeks verreikende maatskaplike en industriële hervormings ingevoer, wat baie bygedra het om die toestand van die arbeidersklasse te verbeter. Hierdie beweging het aan krag gewin deur die aanneming van die Hervormingswet (Reform Act) van 1832. Vir die eerste keer is ruime verteenwoordiging in die parlement toegeken aan die nuwe industriële en kommersiële leiers, wat nou in staat was om as kampvegters van die belange van die nywerheidsgebiede op te tree. Hierdie strewe na hervorming het geblyk uit die afskaffing van slawerny dwarsdeur die Britse Ryk in 1833 en die betaling van geldelike vergoeding aan die slawe-eienaars.
Doeltreffende fabriekswette
Die ,,Hervormingsparlement” (Reform Parliament) het onmiddellik aandag gewy aan die toestand wat in die katoenspinnerye geheers het, en in 1833 die Derde Fabriekswet aangeneem, wat die indiensneming van kinders onder die ouderdom van nege jaar verbied het, en die diensure van kinders tot by die ouderdom van agttien jaar beperk het. Kinders sou nie toegelaat word om langer as twaalf uur per dag te werk nie. Alhoewel dit slegs 'n klein begin was, was dit tog die eerste werklik doeltreffende wet, want vier fabrieksinspekteurs is aangestel om die fabrieke en spinnerye te besoek om toe te sien dat die regulasies uitgevoer word. Lord Shaftesbury het daarná aandag aan die steenkoolmyne gewy. Ten spyte van sterk teenstand van die myneienaars, is in 1842 'n wet aangeneem wat die indiensneming van vroue en meisies in steenkoolmyne verbied het. Slegs seuns van oor die tien jaar kon in diens geneem word, maar dán nie vir meer as drie dae in 'n week nie. In 1844 is 'n ander fabriekswet aangeneem, nadat drie pogings daartoe deur sir James Graham, die minister van binnelandse sake, aangewend was. Hierdie wet het 'n dag van twaalf uur vir werksters in die fabrieke vasgestel. Bowendien is verdere beperkings op die indiensneming van kinders gelê, en daar is bepaal dat die kinders die skool drie uur per dag moes bywoon, in plaas van twee uur soos in 1833 voorgeskryf was. Uiteindelik het die staat dus doeltreffende stappe gedoen om die uitbuiting van vroue en kinders in die tekstielfabrieke en in die steenkoolmyne te beëindig. 'n Belangrike stadium is bereik toe 'n wetsontwerp wat deur John Fielden, 'n katoenspinner, ingedien is, in 1847 aangeneem is. Die vroeër teenstand teen nywerheidswetgewing het ook verdwyn namate fabrikante besef het dat deur die toepassing van korter werkure hulle groter doeltreffendheid van die werkers verkry het. Die nuwe wet het dit vir fabrieke onwettig gemaak om vroue en jeugdige persone langer as tien uur per dag te laat werk. Aangesien die werkure oor vyftien uur per dag gestrek het, het die fabrieksinspekteurs dit feitlik onmoontlik gevind om vas te stel of die regulasies werklik uitgevoer is. Die parlement het derhalwe in 1850 'n wysigingswet aangeneem wat die ure van die werksdag vir vroue verder ingekort het. Twee uur moes gedurende die dag vir maaltye toegestaan word. In 1853 is die wet verder gewysig ten einde die kinders se dag op dieselfde grondslag as dié vir vroue te beperk. Waar mans en vroue saam gewerk het, is die ure vir mans ook geraak, en die fabrieksdag is op twaalf uur vasgestel. Lord Shaftesbury, wat in 1885 oorlede is, het hom sedert 1833 voortdurend ten behoewe van die fabriekswerkers, veral die vroue en kinders, beywer. Hy word ook onthou weens sy werk in verband met die afskaffing van die praktyk, in 1864, om kinders as skoorsteenveërs te gebruik. Daar moet op gelet word dat fabriekswetgewing aanvanklik hoofsaaklik vir vroue en kinders gegeld het en tot die tekstielbedryf beperk was. Later is die omvang van die nywerheidswette uitgebrei om ook ander nywerhede in te sluit.
Werkloosheidsonderstand
Die aanneming van die Fabriekswette was 'n aanduiding dat die parlement uiteindelik oortuig was van die noodsaaklikheid van staatsinmenging ten einde die industriële en maatskaplike toestand van die arbeidersklasse te verbeter. Werkloosheid, wat sedert 1815 geweldig toegeneem het, het vervolgens aandag ontvang en onderstandsmaatreëls is oorweeg. Alhoewel daar tydens die regering van Elizabeth I 'n stelsel ontwerp is om vir die armes en behoeftiges te sorg, het die verskuiwing van die bevolking na die nuwe nywerheidstede, die lae lone en die ontberinge van die plaasarbeiders die toepassing van hierdie Arme-wet teen die einde van die agttiende eeu onprakties gemaak. 'n Aantal magistrate van Speenhamland in Berkshire het in 1795 die probleem probeer oplos deur toelaes te betaal aan laagbesoldigde arbeiders. As 'n man se loon te laag was, sou dit uit die plaaslike belastings aangevul word. Dit het slegs tot 'n verhoging van die belastings gelei, vlyt ontmoedig en luiheid onder die werkers aangemoedig. Op die ou end was dit vir plaaslike gemeenskappe onmoontlik om die geldelike las wat dit op hulle gelê het, te dra, en die getal werkloses het teen 'n ontstellende tempo toegeneem. Die Armewet is in 1834 drasties gewysig toe daar bepaal is dat na 'n tydperk van twee jaar geen toelaag meer aan enige liggaamlik gesonde werker betaal sou word nie, en dat indien hy nie in staat was om homself te onderhou nie, hy na 'n armehuis moes gaan. Die tug in die werkhuise was baie streng ten einde armes af te skrik. H. M. Stanley se beskrywing in sy outobiografie van sy eie ondervindinge in 'n werkhuis geskryf hoe aaklig so 'n inrigting was. Slegs diegene wat weens liggaamlike gebreke nie in staat was om te werk nie, sou onderstand in hul huise ontvang. Dit was 'n hardvogtige maatreël, maar die getal persone wat van onderstand afhanklik was, het snel afgeneem, en dit het die plaaslike belastings met 'n groot bedrag verminder en die arbeiders uit 'n toestand van blywende vernedering gered.
Munisipale hervorming
Die Hervormingsparlement was verantwoordelik vir die invoering van nog 'n belangrike wet, naamlik die Municipal Corporation Act van 1835. Plaaslike bestuur was op daardie tydstip in 'n baie korrupte toestand en beperk tot 'n paar persone wat net na hul eie belange omgesien het. Die wet het voorsiening gemaak vir behoorlike munisipale verkiesings en die eenvormige samestelling van verkose munisipale liggame. Aan die begin was die magte van die nuwe besture baie beperk en die aantal stemgeregtigdes in elke dorp betreklik klein. Voor 1835, en selfs daarná, moes 'n spesiale wet deur die parlement aangeneem word om voorsiening te maak vir die een of ander vorm van openbare diens of verbetering van 'n dorp, en spesiale kommissarisse is aangestel om aandag te wy aan sulke sake soos die uitlê van strate en die aanbring van riole. Dit het die openbare gesondheidstoestand baie verbeter. Die oordrag van enige van hierdie magte aan dorpsrade is eers deur die wet van 1835 toelaatbaar gemaak, met die gevolg dat dorpskommissarisse in baie gevalle nog altyd funksies vervul het wat tans deur stadsrade verrig word.