cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Andrei Tsjikatilo
1984
Op 25 Mei het Tsjikatilo ’n vrou wat hy jare lank geken het en haar dogter in ’n beboste gebied buite Sjachti vermoor, en teen 19 Julie het hy nog drie jong vroue tussen 19 en 21 en ’n jong seun van 13 vermoor. In die somer van 1984 is Tsjikatilo afgedank weens diefstal by die werk. en op 1 Augustus het hy ’n ander werk in Rostof gekry. Op 2 Augustus het hy die 16-jarige Natalja Golosofskaja vermoor en op 7 Augustus die 17-jarige Ljoedmila Aleksejewa op die oewer van die Don-rivier. Aleksejewa het 39 snywonde gekry voordat sy vermink en haar ingewande verwyder is. Haar lyk is die volgende dag gevind met haar afgesnyde bolip in haar mond. Ure ná haar moord het Tsjikatilo na Tasjkent, die hoofstad van Oesbekistan, gevlieg vir besigheid. Teen die tyd dat hy op 15 Augustus na Rostof teruggekeer het, het hy ’n ongeïdentifiseerde jong vrou en ’n 10-jarige meisie vermoor. Binne twee weke daarna is die lyk van ’n 11-jarige seun in Rostof ontdek wat verwurg en gekastreer en wie se oë uitgesteek is. Op 6 September is ’n jong bibliotekaresse, Irina Loetsjinskaja, ook in Rostof vermoor.
Eerste arres, vrylating en nog moorde
Tsjikatilo is skuldig bevind aan die diefstal by sy vorige werk en tot ’n jaar tronkstraf gevonnis. Hy is ná drie maande, op 12 Desember, vrygelaat.
Ná die moord op 6 September van Loetsjinskaja is geen verdere lyke gevind wat aan die saak verbind is nie en die polisie het gemeen die moordenaar het na na ’n ander deel van die Sowjetunie getrek. Hulle het waarskuwings en ’n lys verdagtes oor die hele land versprei.
Ná sy vrylating het Tsjikatilo nuwe werk gekry by ’n lokomotieffabriek in Nowotsjerkassk en ’n lae profiel gehandhaaf. Hy het eers weer op 31 Julie 1985 gemoor, op ’n sakereis na Moskou. Hy het die 18-jarige Natalia Pochlistowa op ’n stasie naby die Domodedowo-lughawe ontmoet. Sy is weggelok na ’n beboste gebied waar sy 38 keer gesteek en toe verwurg is. Die polisie het gemeen die moordenaar het na Moskou gevlieg en alle rekords van passasiers nagegaan. Tsjikatilo het egter per trein gereis. ’n Maand later, op 27 Augustus, het hy nog ’n vrou, Irina Goeljaewa, in Sjachti vermoor.
Tsjikatilo, wat die koerante deeglik gelees het, het weer ’n lae profiel gehandhaaf.
Op 18 Augustus 1986 is die lyk van die 18-jarige Irina Pogorjelowa gevind met dieselfde wonde as die vorige slagoffers. Omdat die moordenaar ’n poging aangewend het om die lyk te begrawe, het sommige ondersoekers dit as die rede beskou hoekom daar ’n afname in lyke was.
In 1987 het Tsjikatilo drie keer gemoor. Dit het gebeur op sakereise ver van die Rostof-oblast, en nie een van hulle is aan die Rostof-saak verbind nie. Tsjikatilo se eerste moord in 1987 is in Mei gepleeg: die 13-jarige Oleg Makarenkof op die dorp Rewda in die Oeralgebergte. In Julie het hy die 12-jarige Iwan Bilowetski in die stad Zaporizjia vermoor en op 15 September die 16-jarige student Joeri Teresjonok buite Leningrad (nou Sint Petersburg).
In 1988 het Tsjikatilo drie keer gemoor: ’n ongeïdentifiseerde vrou in April en twee seuns in Mei en Julie. Die ondersoekers was nie seker of die vrou met die saak verbind moes word nie omdat sy met ’n stuk sement vermoor is. Die 9-jarige Aleksei Woronko se wonde het egter daarop gedui dat die moordenaar weer aan die werk is. Die ander seun, Jewgeni Moeratof, se lyk is eers in April 1989 gevind.
Die volgende moord was op 8 Maart 1989: die 16-jarige Tatjana Rizjowa, wat Tsjikatilo in sy eie dogter se leë woonstel vermoor het. Hy het haar ledemate afgesny en in ’n riool weggesteek. Tussen Mei en Augustus het Tsjikatilo nog vier mense vermoor.
Op 14 Januarie 1990 het Tsjikatilo ’n 11-jarige seun, Andrei Krawtsjenko, buite die Sjachti-teater raakgeloop. Sy ontmande lyk is die volgende maand ontdek. Sewe weke later, op 7 Maart, het Tsjikatilo die 10-jarige Jaroslaf Makarof van ’n Rostof-treinstasie na die stad se botaniese tuin gelok. Die lyk, waarvan die ingewande verwyder is, is die volgende dag ontdek.
Kayser's Beach
Kayser's Beach is 'n kusdorpie suidwes van Oos-Londen, in die Oos-Kaapprovinsie van Suid-Afrika. Dit val onder beheer van die Buffalo City Metropolitaanse Munisipaliteit. Die dorp is bekend vir die Rietbok-passasiersvliegtuig wat op 13 Maart 1967 hier naby in die see neergestort het.
Andrei Tsjikatilo
Die valstrik
Die ondersoekers het nou besluit om polisiemanne in uniforms al die groot stasies te laat patrolleer in die hoop dat dit die moordenaar na die kleiner stasies sou dryf, waar polisiemanne in privaat klere sou patrolleer en waar dit makliker sou wees om verdagtes te sien. Alle mans in die geselskap van vroue en kinders se naam en paspoortnommer moes neergeskryf word.
Mark Fleischmann
Mark Fleischmann (gebore 1972) is 'n Engelse akteur. Hy is bekend vir sy rolle in die televisiereekse Wolfblood (2012), Stan Lee's Lucky Man (2016), en Dark Heart (2016).
Andrei Tsjikatilo
Die valstrik
Op 30 Oktober het die polisie die lyk van ’n 16-jarige seun, Wadim Gromof, by die Donleschoz-stasie gekry – hy is vermoor 10 dae voor hul nuwe plan in werking gestel is. Op dieselfde dag dat Gromof se lyk ontdek is, het Tsjikatilo nog ’n 16-jarige seun, Wiktor Tisjtsjenko, van die Kirpitsjnaja-stasie, wat deur polisiemanne in privaat klere gepatrolleer is, weggelok en hom in ’n nabygeleë word vermoor.
Laaste moord en dophouding
Op 6 November 1990 het Tsjikatilo ’n 22-jarige vrou, Swetlana Korostik, naby die Donleschoz-stasie vermoor. Toe hy die toneel verlaat, het ’n polisieman in privaat klere hom gesien. Hy het gesien hoe Tsjikatilo sy hande en gesig in ’n fontein was. Sy jas het gras- en grondvlekke gehad en op sy wang was ’n rooi streep. Die polisieman het hom voorgekeer en na sy dokumente gekyk, maar nie gedink daar is rede om hom in hegtenis te neem nie. Terug by die kantoor het hy ’n roetineverslag geskryf. Dit het die naam bevat van die persoon wat hy by die stasie voorgekeer het.
Korostik se lyk is op 30 November ontdek. Toe die polisie deur die vorige week se verslae van die Donleschoz-stasie gaan, het hulle op Tsjikatilo se naam afgekom. Verskeie polisiemanne het die naam erken omdat hy in 1984 ondervra is en sy naam later op ’n lys geplaas is wat deur die Sowjetunie versprei is. Navrae by sy huidige en vorige werke het Tsjikatilo se verteenwoordigheid verraai by baie van die dorpe en stede waar lyke ontdek is. Voormalige onderwyskollegas het vertel hy is gevra om te bedank weens verskeie klagtes van seksuele aanranding.
Op 14 November het die polisie Tsjikatilo begin dophou. Hy is verskeie kere gesien waar hy naby busse of treine vroue en kinders nader en met hulle begin gesels. Op 20 November, nadat hy ses dae lank dopgehou is, is Tsjikatilo by sy huis weg met ’n groot fles wat hy by ’n kiosk in ’n plaaslike park met bier gevul het voordat hy in Nowotsjerkassk begin rondloop het en met kinders op sy pad gepraat het. Hy is in hegtenis geneem toe hy by ’n kafee uitkom.
Laaste arres
Toe hy in hegtenis geneem word, het Tsjikatilo ’n verklaring afgelê waarin hy sê die polisie maak ’n fout en kla dat hy in 1984 vir dieselfde reeks moorde gearresteer is. ’n Ondersoek van Tsjikatilo se persoon het gewys hy het ’n wond aan sy vingers. Mediese ondersoekers het afgelei hy is deur ’n mens gebyt. Tsjikatilo se tweede laaste slagoffer was ’n sterk 16-jarige seun. Op die toneel het die polisie verskeie bewyse gekry van ’n woeste geveg tussen die slagoffer en sy moordenaar. Hoewel Tsjikatilo se vinger gebreek en die vingernael afgebyt is, het hy nooit mediese behandeling daarvoor gekry nie.
Tussen sy besittings was ook ’n mes en stuk tou. ’n Monster van sy bloed is geneem en hy is in ’n sel van die KGB-hoofkwartier in Rostof aangehou. Die volgende dag, op 21 November, het die formele ondervraging van Tsjikatilo begin, deur Issa Kostojef. Die polisie se strategie was om Tsjikatilo te laat glo hy is ’n baie siek man en het mediese hulp nodig. Die doel was om Tsjikatilo te laat hoop dat as hy skuld beken, hy weens 'n pleit van waansin nie aangekla sou word nie. Die polisie het geweet hulle het net omstandigheidsgetuienis gehad en kragtens Sowjet-wette moes hulle ’n aangehoudene binne 10 dae óf aankla óf vrylaat.
Bloedgroep
Op 21 November het die resultate van Tsjikatilo se bloedtoets weer eens gewys sy bloed is tipe A en nie tipe AB nie. Tot toe het die polisie semen gebruik om die moordenaar se bloedgroep vas te stel. Nou het hulle van Tsjikatilo se semen laat toets, en dit het bevestig sy semen is tipe AB, terwyl sy bloed en spoeg tipe A is.
Tsjikatilo se bekentenis
Op 29 November het Boerakof en Fetisof vir dr. Aleksandr Boechanofski, die psigiater wat destyds die profiel opgestel het, gevra om te help met die verdagte se ondervraging. Boechanofski het uittreksels uit sy verslag van 65 bladsye aan Tsjikatilo voorgelees en binne twee uur het Tsjikatilo teenoor Boechanofski beken hy het die moorde gepleeg. Die dokter het aan Boerakof en Fetisof gerapporteer Tsjikatilo is gereed om skuld te beken.
Op 30 November, die laaste dag dat Tsjikatilo aangehou kon word, het hy skuld beken op 34 van die 36 moorde waarmee die polisie hom verbind het, maar skuld ontken op die ander twee. Hy het ’n volle beskrywing gegee van elke moord. Hy kon ook ’n skets teken van verskeie misdaadtonele en die ligging van verskeie moorde aandui.
In sy beskrywing van sy slagoffers het hy na hulle verwys as "laeklas-elemente" wat hy na afgeleë gebiede gelok en vermoor het. Hy het ook beskryf hoe hy dit gedoen het. Hy het vertel die slagoffers se "geskree, die bloed en die lyding het my laat ontspan en ’n mate van plesier gegee." Toe hy gevra is hoekom hy die eerste slagoffers se oë uitgesteek het, maar nie die lateres s’n nie, het hy gesê hy het aanvanklik ’n ou bygeloof geglo dat die beeld van ’n moordenaar op die slagoffer se oë afgeëts word. Hy was later egter oortuig dis ’n ouvroustorie en toe het hy dit gestaak.
Volgens Tsjikatilo het hy ook dikwels sy slagoffers se bloed geproe. Hy het die slagoffers se geslagsdele, lippe, tepels en tonge met sy tande geskeur. Hy het erken hy het aan die baarmoeder en testikels van sy slagoffers gekou.
Op 30 November is Tsjikatilo amptelik aangekla van elk van die 34 moorde waarop hy skuld beken het – almal gepleeg tussen Junie 1982 en November 1990. In die loop van die volgende dae het hy skuld beken aan nog 22 moorde wat nie deur die ondersoekers met die saak verbind is nie omdat hulle buite die Rostof-oblast gepleeg is. (Aleksandr Krawtsjenko is nadoods vrygespreek van die moord op die eerste slagoffer, Jelena Zakotnowa.)
Tsjikatilo is eindelik aangekla van die moord op 53 vroue en kinders tussen 1978 en 1990. Nadat hy vir sielkundige waarneming gestuur is, is besluit hy is by sy volle verstand en kan dus aangekla word, hoewel hy aan ’n geestesteuring met sadistiese eienskappe ly.
Skuldigbevinding en teregstelling
Tsjikatilo het op 14 April 1992 die eerste keer in die hof verskyn. Dit was die eerste groot mediagebeurtenis ná die verbrokkeling van die Sowjetunie. Die aangeklaagde het in ’n ysterhok in die hof verskyn om hom te beskerm teen woedende en histeriese familielede van sy slagoffers.
Hy het regdeur die hofverskyning nie sy samewerking gegee nie. Hy het soms die regter doodgeskree, gesê die hof is ’n klug en onsamehangend gebabbel. Hy sou hom ook tydens die verrigtinge ontbloot of sosialistiese liedere sing. Hy is soms na sy sel teruggeneem voordat die hofverrigtinge hervat is.
Op 15 Oktober is Tsjikatilo skuldig bevind aan 52 moorde en vir elke oortreding tot lewenslange tronkstraf gevonnis. Hy is ook skuldig bevind aan vyf aanklagte van seksuele aanranding in sy jare as onderwyser in die 1970's. Die regter se finale vonnis was die doodstraf.
Feromoon
'n Feromoon is volgens die definisie van Karlson en Lüscher (1959) 'n chemiese verbinding wat uitgeskei is deur 'n individu en wat ontvang word deur 'n tweede individu van dieselfde spesie, by wie 'n spesifieke reaksie veroorsaak word.
Andrei Tsjikatilo
Skuldigbevinding en teregstelling
Op 4 Januarie 1994 het die destyde Russiese president, Boris Jeltsin, ’n laaste aansoek om begenadiging afgekeur. Op 14 Februarie is Tsjikatilo in die Nowotsjerkassk-gevangenis met ’n enkele skoot agter die regteroor doodgeskiet.
Pantokratoros-klooster
Die Pantokratoros-klooster (Grieks: Μονή Παντοκράτορος) is ’n Oosters-Ortodokse klooster in die noordoostelike deel van Berg Athos in Griekeland. Dit is sewende in rang van die skiereiland se kloosters en is toegewy aan die Verheerliking van Jesus. Daar is sowat 17 werkende monnike.
Die klooster is in 1363 gestig. Die biblioteek bevat sowat 350 manuskripte en 3 500 gedrukte boeke in Grieks en Turks.
Feromoon
Soorte feromone
Feromone kan op grond van die spesifieke reaksies wat dit ontlok in verskillende groepe ingedeel word.
Kolstert-ghieliemientjie
Die Kolstert-ghieliemientjie (Barbus afrovernayi) is 'n varswater vis wat voorkom in die Kunenerivier, Okavangorivier en die boonste gedeeltes van die Zambezi- en Kafueriviere. Dit kom ook voor in die Kongorivier-stelsel. In Engels staan die vis bekend as Spottail barb.
Voorkoms
Die vis is deurskynend bruin-grys met heldergeel, vertikale strepe langs die lyf en is silwer aan die onderkant. Daar is 'n groot swartkol op die basis van die stertvin. Die vis word tot 45 mm groot.
Habitat
Die vis leef in water vol plantegroei en vreet klein ongewerweldes.
Heinrich Bullinger
Heinrich Bullinger (* 18 Julie 1504 in Bremgarten, kanton Aargau; † 17 September 1575 in Zürich) was 'n Switserse kerkhervormer en het 44 jaar lank as antistes (kerkleier) van die Gereformeerde Kerk in Zürich gefungeer.
Feromoon
Allelochemiese verbindings
Feromone is intraspesifieke semiochemiese verbindings wat binne een spesie boodskappe oordra. Interspesifieke semiochemiese verbindings wat boodskappe tussen individue van verskillende spesies oordra kom ook voor. Hulle word ook allelochemiese verbindings genoem en onderverdeel in:
Heinrich Bullinger
Bullinger was een van die leidende 16de eeuse Protestantse teoloë wat sy geloofsoortuiging sonder kompromie geleef het. So het hy teenoor die wêreldrike Raad van die Stad Zürich steeds die reg van predikante verdedig om enige politieke saak vanuit die geloofstandpunt te beoordeel. Ethelbert William Bullinger (1837-1913), 'n leidende teoloog van Amerikaanse Anglikaanse Protestantisme en redakteur van die Companion Bible, is 'n regstreekse nakomeling van Heinrich Bullinger.
Feromoon
Allelochemiese verbindings
Soms word dieselfde stof deur verskillende spesies as feromoon gebruik, maar die boodskap se betekenis kan verskillend wees. Bensaldehied is 'n spoorferomoon vir bye van die genus Xylocopa (Apidae), 'n manlike seksferomoon vir motte van die genus Pseudoletia (Noctuidae) en 'n verdedigingsferomoon vir miere van die genus Veromessor (Formicidae).
Andrei Tsjikatilo
Lys slagoffers
Voetnoot Regter Leonid Achobzjanof het Tsjikatilo vrygespreek van die moord op die 15-jarige Laoera Sarkisian weens onvoldoende getuienis. Sarkisian, wat van Armenië af weggeloop het, is die laaste keer op 18 Junie deur haar familie gesien. Hoewel Tsjikatiilo beken het hy het ’n Armeense meisie in 1983 vermoor en baie van sy beskrywings ooreengestem het met van die bewyse wat gevind is by die gedeeltelike skelet van ’n meisie van haar middel- tot laat tienerjare, kon haar identiteit nie vir seker vasgestel word nie.
Tsitsikammaberge
Die Tsitsikammaberge is 'n bergreeks wat van die Wes-Kaap na die Oos-Kaap strek in Suid-Afrika en is deel van die Kaapse Plooigordel. Die hoogste punt is Formosapiek (1675m) naby 'n gehuggie met die naam van Krakeelrivier. Die bergreeks begin aan die oostekant van die Prins Alfredpas (die Outeniekwaberge begin aan die westekant) en eindig net oos van die Stormsrivier waar hulle afplat en later eindig by Kareedouw. Die pas se naam is afgelei van 'n Khoikhoi woord wat 'plek van helder water' beteken. Die Langkloof is noord van die Tsitsikammaberge.
Aktigrafie
Aktigrafie is ’n nie-indringende metode om menslike rus/aktiwiteit-siklusse te monitor. ’n Klein aktigraaf, ’n aktigrafiese eenheid of sensor, word sowat ’n week of langer gedra om motoriese aktiwiteit te meet. Dit kom voor in ’n toestel wat soos ’n horlosie lyk en aan die pols gedra word. Bewegings word voortdurende gemonitor en sommige eenhede meet ook ligblootstelling. Die data kan later op ’n rekenaar gelees en vanlyn ontleed word; in toestelle van sommige handelsmerke word die data in reële tyd gestuur en ontleed.
Tsitsikammaberge
Dreinering
Die Grootrivier, die Bloukransrivier en die Stormsrivier is van die meer bekende riviere wat ontspring in die berg. Die riviere word almal gekenmerk deur die diep ravyne wat hul uitgekerf het op pad na die see. Om deurgang te kry deur die ravyne was etlike skouspelagtige passe gebou nl. Grootrivierpas, Bloukranspas en die Stormsrivierpas. Al drie die passe was weer deur onderskeidelik die Grootrivierbrug, Bloukransrivierbrug en Groot Stormsrivierbrug vervang.
Aktigrafie
Slaapaktigrawe het gewoonlik die vorm van ’n polshorlosie en word aan die niedominante arm van volwassenes of die enkel van kinders gedra. Dit is nuttig vir die meet van slaappatrone en sirkadiese ritmes, en kan weke aaneen gedra word.
Ostrogbybel
regs|200px|Die Ostrogbybel.
Die Ostrogbybel (Russies: Острожская Библия, Ostrozjskaja Biblija; Oekraïens: Острозька Біблія, Ostrozka Biblija) was een van die vroegste Oos-Slawiese vertalings van die Bybel en die eerste volledige gedrukte weergawe in Ou Kerkslawies. Dit is in 1581 in Ostroh in die Pools-Litause Gemenebes (tans in Oekraïne) by die drukker Iwan Fjodorof gedruk met die hulp van die Roeteense prins Konstantin Ostrogski.
Die Bybel is in Rusland, Oekraïne en Belarus gebruik en was ook oorsee bekend. Dit is in 1663 in Moskou herdruk. Dié weergawe is ook bekend as die Moskoubybel.
Sien ook
Russiese Bybelvertalings
Heilige Land
Die Heilige Land (Hebreeus: אֶרֶץ הַקּוֹדֶשׁ Eretz HaKodesh, Latyn: Terra Sancta; Arabies: الأرض المقدسة Al-Arḍ Al-Muqaddasah) lê ongeveer tussen die Jordaanrivier en die Middellandse See, insluitend die oostelike oewer van die Jordaanrivier. Tradisioneel is dit sinoniem met die Bybelse Israel en historiese Palestina. Die term verwys gewoonlik na 'n gebied wat naastenby met die moderne staat Israel, die Palestynse Grondgebiede, Wes-Jordanië en gedeeltes van die suidelike Libanon en suidwestelike Sirië ooreenstem. Dit word deur die Jode, Christene en Moslems as heilig beskou.
Deel van die besondersheid van die land spruit uit die godsdienstige betekenis van Jerusalem, die heiligste stad vir Judaïsme, die historiese streek van Jesus se bediening, en die terrein van die Isra en Mi'raj-verhaal in Islam.
Die heiligheid van die land was deel van die Christendom se motivering vir die kruistogte waarmee die Europese Christene probeer het om die Heilige Land terug te neem nadat die Moslems dit tydens die Christelike Bisantynse Ryk verower het.
Judaïsme
Die Jode praat nie normaalweg van Israel as "Heilige Land" (Hebreeus: אֶרֶץ הַקוֹדֵשׁ Eretz HaKodeshEretz HaKodesh) nie. Trouens, die Tanakh verwys in slegs een gedeelte, Sagaria 2:16, daarna as "heilige land". Die heiligheid van Israel word in die Torah geïmpliseer deur die grond wat God aan die Israeliete gegee het, naamlik die "beloofde land", 'n integrale deel van God se verbond. In die Torah is daar baie gebooie wat slegs in Israel uitgevoer kan word, nog iets wat Israel van ander lande onderskei. In Israel sal geen grond byvoorbeeld "vir altyd verkoop word nie" (Lev. 25:23). Die sabbatsjaar word slegs in Israel onderhou, en die onderhouding van baie heilige dae verskil van ander lande aangesien 'n ekstra dag in die Joodse diaspora onderhou word.
Eliëser Schweid het geskryf: Die uniekheid van Israel is ..."geo-teologies en nie bloot klimaties nie. Dit is die land by die ingang na die geestelike wêreld, die bestaansfeer groter as die fisiese wêreld wat deur ons sintuie aan ons bekend is. Dit is die sleutel tot die land se unieke status betreffende profesie en gebed, en ook ten opsigte van die gebooie.Uit die perspektief van die Joodse Ensiklopedie (1906), was die heiligheid van Israel sedert die sestiende eeu, veral wat begrawing betref, in die "Vier Heilige Stede," Jerusalem, Hebron, Safed en Tiberias – as Judaïsme se heiligste stede, gekonsentreer. Jerusalem, as tempelterrein, word as besonder belangrik beskou. Heilige begrafnisse word steeds vir diaspora-Jode gehou wat in die heilige grond van Israel begrawe wil word.
Volgens Joodse tradisie is Jerusalem die Berg Moria, die plek waar Isak op die altaar geplaas is. Die woord "Jerusalem" verskyn 669 maal in die Hebreeuse Bybel, dikwels aangesien die Sabbatsjaar slegs daar onderhou kan word. Die naam "Sion", wat gewoonlik na Jerusalem, maar soms na Israel, verwys, verskyn 154 maal in die Hebreeuse Bybel.
Volgens die Talmoed is kolonialisering 'n godsdienstige verpligting. Trouens, in Judaïsme is dit so belangrik om grond in Israel te koop dat die Talmoed voorsiening maak vir die opheffing van sekere godsdienstige beperkings rondom die Sabbatsonderhouding om die verkryging en kolonisering van grond te bevorder. Rabbi Jóhanan het gesê dat "iemand wat 'n afstand van 4 el in Israel loop, van 'n gedeelte in die toekomstige wêreld verseker kan wees". Toe R. Eleásar b. Sámmua en R. Jóhanan, HaSandlar Israel verlaat het om by die meester Juda ben Bathyra, te gaan leer, het hulle volgens oorlewering net tot by Sidon gekom voordat "die gedagte van die heiligheid van Israel hulle van besluit laat verander het; en hulle het gehuil, hulle klere geskeur en omgedraai". Aangesien die Joodse bevolking in Israel gekonsentreer was, is emigrasie grootliks verhoed, en was daar gevolglik net 'n beperkte hoeveelheid ruimte beskikbaar vir Joodse onderrig. Nadat hulle sedert die vernietiging van die tempel eeue lank vervolg is, het rabbi's wat hulle posisies verloor het, in Babilon gaan woon, waar hulle meer beskerming geniet het. Baie Jode wou in Israel sterf. R. Anan het gesê, "Om in Israel begrawe te word, is soos om onder die altaar begrawe te word." Die gesegde "Sy land sal sy volk vryspreek," impliseer dat om in Israel begrawe te word, jou van jou sondes sal vryspreek.
Die Christendom
Christene beskou Israel as heilig as gevolg van die land se assosiasie met die geboorte, bediening, kruisiging en opstanding van Jesus van Nasaret, wat Christene as die Verlosser of Messias beskou, sowel as die feit (volgens die Bybel) dat dit die land van sy volk, die Jode, is. Christelike boeke, insluitend uitgawes van die Bybel, bevat dikwels kaarte van die Heilige Land (wat as Galilea, Samaria en Judea beskou word). In die Itinerarium Sacrae Scripturae (Reisboek deur die Heilige Skrif) van Heinrich Bünting (1545–1606), 'n Duitse Protestantse pastoor, is daar so 'n kaart. Sy boek was baie gewild en het "die volledigste beskikbare opsomming van Bybelse geografie verskaf; daarin het hy die geografie van die Heilige Land beskryf deur die reise van groot figure uit die Ou en Nuwe Testamente na te spoor."
As geografiese term verwys die beskrywing "Heilige Land" losweg na die moderne Israel, die Palestynse gebiede, Libanon, Wes-Jordanië en die suidweste van Sirië.
James Roday
James Roday (gebore 4 April 1976) is 'n Amerikaanse akteur, vervaardiger, en skrywer. Hy is bekend vir sy rolle in die rolprente Showtime (2002) en Gamer (2009), en in die televisiereeks Psych (2006).
Heilige Land
Islam
In die Koran word die Arabiese term الأرض المقدسة (Al-Ard Al-Muqaddasah Arabies: Al-Ard Al-Muqaddasah, en in Engels: "Holy Land") in 'n gedeelte gebruik waar Musa (Moses) vir die volk Israel sê: "O my volk! Gaan die heilige land in wat Allah vir julle gegee het, en moenie op onterende wyse terugdraai nie, want dan sal julle tot julle eie ondergang verslaan word." (Surah 5:21) Die Koran verwys ook na die land as "Geseënd".
Emily Harper
Emily Harper (gebore 16 Februarie 1978) is 'n Amerikaanse aktrise. Sy is bekend vir haar rolle in die rolprent Bachelorette Weekend en in die televisiereekse Passions (1999) en ESPN Hollywood (2005).
Heilige Land
Islam
Jerusalem (genoem Al-Quds (Arabies: الـقُـدس "Die Heilige")) het 'n besondere betekenis in Islam. Die Koran verwys na Mohammed se ervaring van die Isra en Mi'raj as "'n Reis deur die nag van Al-Masdjid al-Haram tot by Al-Aqsa-moskee, wie se gebiede ons seën het ..." (17:1). Hadit lei af dat die "Verste Masjid" in Al-Quds is; soos byvoorbeeld deur Abu Hurairah vertel is: "Op die nagreis van die apostel van Allah is daar twee bekers, een met wyn en die ander met melk, by Al-Quds (Jerusalem) vir hom aangebied. Hy het daarna gekyk en die beker melk geneem. Die engel Gabriël het gesê: "Alle lof behoort aan Allah wat jou na Al-Fitrah (die regte pad) gelei het; as jy die (beker) wyn geneem het, sou jou Ummah die pad byster geraak het". Sommige moderne geleerdes redeneer egter dat die "Verste Moskee" 'n gebou of gebedsplek net buite Medina was. Die huidige Al-Masjid Al-Aqsa-gebou in Jerusalem is nie in Mohammed se tyd opgerig nie, en die enigste ander verwysing in die Koran na Jerusalem, is dat die Kiebla (gebedsrigting) van Jerusalem na Mekka verander is. Jerusalem was gedurende Mohammed se leeftyd die Islam se eerste Kiebla, maar dit is later, na aanleiding van die aartsengel Gabriël se openbaring aan Mohammed, na die ka'bah in die stad Mekka verander. Volgens geleerdes was dit 'n reaksie op die Jode se verwerping van Mohammed se profeetskap.
Die presiese streek wat die Koran in verse soos [21:71] as "geseënd" beskryf, word verskillend deur geleerdes vertolk. Abdullah Yusuf Ali beskou dit as 'n breë landstreek, insluitend Sirië en Libanon, en in besonder die stede Tirus en Sidon; Az-Zujaj beskryf dit as "Damaskus, Palestina, en 'n stukkie van Jordanië"; Mu'adh ibn Jabal vertolk dit as "die gebied tussen al-Arish en die Eufraat"; en Ibn Abbas as "die land van Jerigo". Daar word na hierdie hele streek as "Ash-Sham" (Arabies: الـشَّـام) verwys.
Baha'i-geloof
Die Bahá'ís beskou Akko en Haifa as heilig aangesien Bahá'u'lláh, die stigter van die Baha'i-geloof, in 1868 na die gevangenis van Akko gestuur is en die res van sy lewe tot en met sy dood in 1892 daar deurgebring het. In sy geskrifte het hy opdrag gegee dat die Heiligdom van die Báb teen die hellings van die Berg Karmel opgerig word. Sy opvolger, Abdu'l-Bahá, het dit in 1909 as begin van die Terrastuine daar opgerig. Sy opvolger, Shoghi Effendi, het ander strukture begin bou en die Universele Huis van Justisie het die werk voortgesit totdat die Bahá'í Wêreldsentrum sy huidige status as die geestelike en administratiewe sentrum van die godsdiens bereik het. Die tuine is 'n baie gewilde toeristebestemming  en kan in Mohsen Makhmalbaf se 2012-rolprent The Gardener gesien word. Die heiligste plekke vir Baha'i-pelgrimstogte is die Heiligdom van die Bahá'u'lláh in Akko en die Heiligdom van die Báb in Haifa wat albei UNESCO Wêrelderfenisgebiede is.
Dolf van Niekerk
Rudolf Johannes van Niekerk (22 Februarie 1929 - 31 Desember 2022) was ’n voormalige direkteur van Landbou-inligting in die Departement van Landbou en ’n Afrikaanse skrywer, digter en dramaturg, wat as deelnemer aan die Sestiger-beweging vernuwing in die Afrikaanse prosa bring.
Lewe en werk
In 1967 verwerf hy ’n M.A.-graad in Wysbegeerte met lof aan die Universiteit van Pretoria met ’n verhandeling oor “Vryheid as fundamenteel-eksistensiële prinsipe in ‘Aantekeningen uit het ondergrondse' van F.M. Dostojefski”. In 1978 word hy direkteur van die Direktoraat Landbou-inligting – ’n pos wat hy tot met sy aftrede in 1994 beklee. ”. In 1969 word hy bevorder tot assistent-direkteur in die afdeling Landbou-inligting van die Departement van Landbou en in 1972 tot adjunk-direkteur. Sy studies word afgerond toe hy in 1982 ’n Ph.D.-graad in Wysbegeerte aan die Universiteit van Pretoria verwerf op grond van ’n proefskrif oor “Bewaring as sedelike prinsipe in die Suid-Afrikaanse bodembenuttingsituasie: ’n Kultuurfilosofiese studie”. By drie geleenthede word hy deur sy departement na die buiteland gestuur om ’n studie te maak van kommunikasiedienste binne landbouverband. Van sy vakkundige artikels word in tydskrifte soos Conserva gepubliseer.
Na aftrede is hy per geleentheid ’n aanbieder by die Eenheid vir Kreatiewe Skryfkuns aan die Universiteit van Pretoria se Winterskool vir beginner- en gevorderde skrywers en hy neem ook deel aan die Boekjol by die Universiteit van Pretoria en die Versindaba in Stellenbosch. Hy is twee keer geskei voordat hy in 1967 met Susan trou. Hy het vyf kinders en woon in Murrayfield in Pretoria.
Inleiding
Hoewel Dolf van Niekerk buite die letterkundige binnekring beweeg, word hy as een van die Sestigers gereken wat betekenisvolle verandering in ons prosa teweeg gebring het. Hy is by uitstek die skrywer wat die buitestaanderfiguur in Afrikaans teken en selfs sy jeugboeke fokus op sulke figure. Hy begin reeds op skool en universiteit skryf en debuteer in 1953 met gedigte in die tydskrif Standpunte, terwyl daar later ook gedigte van hom in Die Brandwag en Tydskrif vir Letterkunde verskyn. In hierdie vroeë tyd verskyn ook die vervolgverhaal “Erfgename van Libertas” in Die Huisvrou. Terwyl hy deeltyds studeer en as omroeper werk, skryf hy hoorspele, hoorbeelde en radiovervolgverhale. Van sy bekendste radiovervolgverhale is “Die man met ’n blaar in sy hand”, “Voëls op takke”, “Cicero word getem”, “Die rebelle van Gannavlei” en “Die eerste burger van Gannavlei”. Hy skryf later ook die vervolgverhaal “Tempelhof”, wat in 1996 oor Radio Sonder Grense uitgesaai word en die grond en omgewing as tema het. Die jong, onervare François en Anina du Toit op hul erfplaas in die Vrystaat is die hoofkarakters. Die drama beeld ook die omgee en saamstaan van Ficksburg se gemeenskap uit en die lang pad van ontbering wat die moderne boer moet loop om die foute van vroeëre onkundigheid reg te stel.
Romans en novelles
Sy eerste roman, “Gannavlei”, word op sy radiovervolgverhale “Die rebelle van Gannavlei” en “Die eerste burger van Gannavlei” gebaseer en in 1958 gepubliseer. Dit is die verhaal van die lief en leed van eenvoudige mense op ’n klein plattelandse dorpie. Reeds in “Gannavlei” is die twee hoofkarakters (Dawid en Duif) deur hulle asosiale gedrag buitestaanders, al val hierdie roman nog met sy romantiese toonaard, kleindorpse milieu en oordrewe beeldgebruik binne die kader van die ouer prosa. Die uitbeelding van die buitestaanders bring egter ’n mate van vernuwing in die tradisie van die kleindorpse vertelling. Die gelyktydige ontwikkeling van verskeie uiteenlopende motiewe gee ’n episodiese bou aan die roman, terwyl die verwisseling van die verteller vanaf die ongekwalifiseerde “ons”, later een van die dorpsgenote en nog later ’n aktiewe karakter nie strook met die regstreekse aanbieding van Dawid en Duif se binnegedagtes nie.
“Die son struikel” word gereeld aan skole en op universiteit voorgeskryf. Hierdie novelle behandel die trauma van oorlog (die Rebellie van 1914 tot met die geweld tydens die Randse mynwerkerstaking van 1922) op ’n buitestaander-figuur. Die styl van die roman is in kort, staccato-agtige sinne wat in die bewussynstroomtegniek die gevoelens en innerlike lewe van die hoofkarakter, Diederik Versveld, weerspieël. Hy is ’n volslae outsider wat geen plek het op aarde nie en sy lewe in angs en eensaamheid deurbring. As baie jong seun is sy ouers in die Anglo-Boereoorlog dood en hy word in afsondering deur sy ouer broer groot gemaak, maar met sy broer se dood word hy alleen die wêreld ingestoot, op soek na ’n eie identiteit en ’n plek om te behoort. Hy worstel dan in sy onvolwassenheid en eensaamheid met die kernvrae van die lewe, soos wie God is en wat die sin van die lewe is. So word hy ’n simbool van die groter onafgerondheid en onvolwassenheid van die mensdom en verkry sy worsteling universele betekenis as uitbeelding van die enkeling se stryd teen kragte en situasies wat hy nie verstaan nie en wat sterker is as hy. Die omringende karakters is verteenwoordigend van die magte van die kerk, staat en volk, wat as die bedreigende “hulle” deurentyd op die periferie aanwesig is. Die “hulle” propageer rebellie en staking en gee op hierdie wyse die historiese werklikheid aan die novelle, terwyl Diederik in sy volkome afwysing van hierdie magte en onttrekking in homself die sin van die geskiedenis ontken, opnuut gebore wil word en in die dood raad met God wil hou. Daarom dat hy vir die omringende karakters kan sê dat hy nie een van hulle is nie en terwyl hy staak, hy nie saam met hulle staak nie. Deur sy volstrekte weiering om mee te doen aan enige aksie is Diederik Versveld die mees konsekwente buitestaander-figuur in die Afrikaanse letterkunde. Met hierdie roman lewer Van Niekerk ’n wesenlike bydrae tot die vernuwing wat Sestig in ons prosakuns gebring het.
“Die moeder” skets ’n groepie oorlewendes na ’n kernontploffing wat in ’n toegesluite kompartement verkeer. Die tyd is iewers in die toekoms, in die laaste fase van die groot botsing tussen Oos en Wes om Afrika. Die ek-verteller neem bestek op van sy lewe in ’n relaas van gebeure wat deurmekaar die verlede en hede belig en sodoende langsaam die hele prentjie skets. Suiderkruis kan gesien word as die volmaakte kernbom-installasie, ’n soort tweede Ark. Die hoofkarakter was as spioen betrokke in ’n aanval op die leier van die Suiderkruis-organisasie en word daarna deur ’n jong vrou van die teenspioenasie, Maria, in beskerming geneem. By haar verwek hy ’n kind. Sy gaan front toe en hy word as klerk gebruik by Suiderkruis, waarna die kernbom ontplof. Aan die einde sien hy vir Maria op ’n televisieskerm, die vrou by wie hy ’n kind verwek het, met die duidelike simboliek van ’n nuwe Christus wat as verlosser vir die oorgeblewenes gebore gaan word en só hoop bied aan die vervalle mens wat gans verlore blyk te wees.
“Koms van die hyreën” is ’n novelle waarin veral die probleem van grondbesit aangespreek word, met die boer, die staat en die oorspronklike Sanbewoners, die Kousops van die Twagroep, wat almal daarop aanspraak maak. Johannes du Plessis kyk magteloos toe hoe sy erfplaas deur die genadelose droogte afgetakel word en dan lê landboubeamptes nog ’n klag teen hom weens oorbeweiding. Hy is noodlottig gebonde aan hierdie stuk grond wat nie meer in sy lewensbehoeftes kan voorsien nie. Dis in hierdie omstandighede wat Kousop sy grond kom opeis, wat sy voorgeslagte na bewering deur onwettige verkwanseling verloor het. Kousop word gearresteer na ’n reeks veediefstalle en Johannes word by sy aankoms by die tronk herinner aan die wandade van sommige Afrikaners tydens die Tweede Wêreldoorlog. Die droogte word ’n metafoor vir die sondeval, met grond en reën as genadegawes. Wanneer Kousop se moeder sterf, laat Johannes hom toe om die lang nagwaak by die lyk op sy plaas te hou. Op hierdie nag, wat versoening en insig tussen die partye kon bring, kom egter die verwoestende hyreën. Die skrikwekkende donder, blitse en hael bring egter nie verlossing nie, maar is geweld van ’n ander aard, wat ’n gesprek tussen die Afrikaner en die San verydel. Eindelik word die natuur ’n mede-karakter in hierdie boek, waarin daar geen klinkklare antwoorde is nie maar baie om oor na te dink.
Kortprosas
“Kort lewe van ’n reisiger” bevat vyf kortverhale oor outsider-figure wat deur sielkundige kwellinge geteister word. Die titelverhaal, ’n hoogtepunt in die bundel, behandel Dawid Muller se terugkeer na baie jare na sy geboortedorp op soek na skakels met sy verlede. Hy poog om sy vroeg gestorwe moeder se graf te vind en meer omtrent haar te wete te kom. Verder soek hy na inligting oor die vrou van sy jeug, Santro, met wie hy getroud was en wat hom klaarblyklik verlaat het. Dit word ’n soektog nie net na ’n verlore wêreld nie, maar na sin en betekenis, waar die wêrelde van die verlede en hede ook teenoor mekaar gestel word in ironiese jukstaposisie. Die soeke na die vroue in sy lewe word ook ’n soeke na die self. “4-af” (ook in die versamelbundel “Drielaag” opgeneem) is die verhaal van die eenvoudige, verstandelik vertraagde spoorwegwerker Stompie se hartstog vir ’n trein (die 4-af van die titel). Sy ander positiewe assosiasies is sy vader en God, maar sy hele bestaan word omvergegooi wanneer 4-af verantwoordelik is vir die dood van sy vader en God dit nie verhoed het nie. Hierna is Stompie se verhouding met 4-af ’n haat-liefde verhouding. Wanneer hy hoor dat 4-af in ’n ongeluk betrokke was en dus ook in sy terme gesterf het, jaag Stompie in die nag op sy motorfiets na sy eie dood. “Die maagd” se hoofkarakter is Marlene, wat gekonfronteer word deur die nuus van haar pa se dood. Sy het haar hele lewe tot dusver gesoek na ’n man soos haar pa en haar soektog na hom laat haar ook wegvlug van hom, waarna hy haar  verwerp. Die titel verwys nie na Marlene se fisiese ongeskondenheid nie, maar na haar emosionele toestand omdat sy nog nie ’n betekenisvolle verhouding met ’n ander man as haar pa gehad het nie. In “Dood van ’n nesbreker” verwoes die vinkmannetjie die nes, maar hy doen dit omdat die wyfie die nes verwerp het. Die gebeure in die vinknes word gebruik as parallel vir die menslike verhoudinge in die verhaal van ’n ou man wat by sy kinders inwoon, waar hy op sy dood wag.
“Koors” is ’n kortverhaalbundel met twaalf verhale oor die liefde, veral soos dit uiting vind in die verbrokkeling van verhoudings en die probleem van werklike kommunikasie tussen mense. Hierin word die broosheid van die mens met fyn sielkundige insig en deernis verwoord. ’n Hoogtepunt is “Die tweede geboorte van Don Juan”, waarin die surrealistiese beelde op treffende wyses die prenatale staat van die fetus weergee. Hierop volg dan die eksistensiële vrae van die seun aan sy swyende vader, in ’n vergeefse poging om iets meer te wete te kom van sy gestorwe moeder en homself. “Karookoors”, ’n verhaal oor verbrokkeling van ’n huwelik, bevat ’n treffende weergawe van die huiwering en stiltes tussen die partye, wat hulle onvermoë tot kommunikasie en intimiteit weerspieël. “Lang reis van ’n briewebesteller” vertel van ’n jong seun se ontsteltenis toe hy as briewebesteller sy pa se handskrif herken op ’n brief aan ’n mooi weduwee.
“Brandoffer” bevat verhale oor die Anglo-Boereoorlog, wat geïnspireer word deur navorsing by die Oorlogsmuseum in Bloemfontein en deur verhale wat persoonlik aan die skrywer vertel is. Hy bundel hierin vier verhale en 36 kort tekste bestaande uit aangehaalde briewe en ander dokumente en verwerkings in verhaalvorm van vertellings, dagboekinskrywings en bestaande literatuur. Die proloog is ’n brief van president Steyn gerig aan lord Kitchener, wat in antwoord is op ’n brief van Kitchener waarin hy die totale skuld vir alles wat tydens die oorlog gebeur het voor die deur van die Boererepublieke lê. Die res van die boek is ’n sterk antwoord en weerlegging van Kitchener se brief. Die titel van die bundel verwys na die vuur waarmee die plase en huise verwoes is, asook na die offer wat aan die Here gebring word. Dit is veral die offer wat die vroue en kinders betaal het wat in die verhale weerklank vind en meeste verhale word uit die oogpunt van die vrou aangebied. In onopgesmukte en ontroerende wyse word hier vertel van die verskriklike smart wat die oorlog meebring en die oorwinnende aanvaarding van die offer wat gebring is.
Die bundel “Drielaag” is ’n versamelbundel van kortverhale van hom, Mikro en H.S. van Blerk. Van sy kortverhale word in verskeie versamelbundels opgeneem, waaronder “Die terugkeer van ’n soldaat” in “Windroos” en “Kortverhale vir verkenning”. In hierdie verhaal word uitgebeeld ’n waansinnig geworde vrou se vergeefse wag op die terugkoms van haar seun wat in die oorlog gesterf het. Ander versamelbundels waarin sy kortverhale opgeneem word, sluit in “Drif” onder redaksie van Lindeque de Beer, “Dekade: Resente Afrikaanse kortverhale” van F.V. Lategan, “Vertellers” van Merwe Scholtz, “Mooiloop” van Gerrit Rautenbach, “Kortgolf” van Tom Gouws en P.H. Roodt en “Steekbaard” en “Uit die kontreie vandaan”, beide van Abraham H. de Vries. Sy skets oor “Paul Kruger se laaste hoofstad” word deur Chris Barnard opgeneem in “Die Transvaalse Laeveld”. “Die anatomie van ’n eerste dood” is jeugherinneringe oor die dood van sy halfsuster, wat hy spesiaal skryf vir opname in “Herinnering se wei”, ’n stuk wat later ook in “Vuurslag” opgeneem word. Hy lewer ook ’n bydrae tot die versamelbundel “Amfiteater”, waarin werk van oudstudente van die Universiteit van Pretoria opgeneem word.
Jeugverhale
“Die haasvanger” behandel weereens emosionele probleme in ’n gesin, waar die huwelik verbrokkel het. Die seun Lourens (sy bynaam is Kiewiet, wat aanduidend is van sy verbondenheid aan die veld) ervaar sy ma as koud en verbitterd. Die gebrek aan liefde en sekuriteit in sy lewe lei tot Kiewiet se vereensaming. Hy is ’n alleenloper wat nie maats het nie. Om van die stramheid en liefdeloosheid in die huis weg te kom, vlug hy na die veld. Hy begin ook ernstig deelneem aan atletiek en ontmoet ’n meisie, Janet, met wie hy ’n aarselende verhouding begin. Sy pa is ondersteunend, maar afwesig en besig met ’n ander verhouding, waar daar tog blyke is van die koestering en sekuriteit waarna Kiewiet smag. Wanneer Kiewiet groter insig kry in sy ma se optrede, kom daar ’n versagting in sy gevoelens, wat weereens groter volwassenheid suggereer. Die einde laat die hoop op beter verhoudings vorentoe opvlam. Veral opvallend is hoe knap die innerlike lewe en gedagtes van die seun weergegee word, en daarmee saam die groei op pad na volwassenheid. “Die haasvanger” word in 1986 met die M.E.R.-prys en ook die Scheepers-prys bekroon en saam met Nic van Rensburg verwerk Van Niekerk hierdie werk ook vir die verhoog. Dit word onder andere in die Nico Malan-teater in Kaapstad opgevoer. Hierdie verwerking maak gebruik van rolprentinsetsels om tonele soos op die atletiekbaan uit te beeld, waar dit moeilik of onmoontlik sou wees om dit op die verhoog te doen.
“Karel Kousop” speel af teen die agtergrond van die Tweede Wêreldoorlog en die stryd wat in hierdie tyd tussen andersdenkendes in die land heers. Dit is ’n eerstepersoonsvertelling deur die seun Gerrit, maar handel eintlik oor die San-seun Karel Kousop wat by ’n blanke gesin grootword. Sy pa het uit die leër gedros en ’n moord gepleeg en word gesoek hiervoor, maar nogtans bly Karel gebonde aan sy eie ouers. Hoewel hy ten volle aanvaar word in die wit gesin, is hy nie op sy gemak nie en gaan slaap gereeld in die buitekamer, selfs al is daar vir hom plek in die huis. Hy handhaaf sy eiewaarde, lewe sy eie lewe as unieke mens en word nie aan die nuwe omgewing gelyk gemaak nie. “Karel Kousop” is in 1986 op die kortlys vir die toekenning van die Rapportprys.
Drama
Reeds vroeg lewer hy ook op dramagebied werk van betekenis. “Kwart voor dagbreek” speel afwisselend in die hede en verlede af. Die verhoog word ook in vier ruimtes verdeel om die sentrale karakters se huidige en verlede te verteenwoordig. Hierdie faktore, asook die vindingryke gebruik van beligting en bandopnemers, is nuut in die Afrikaanse drama. Die inhoud van die drama is gebaseer op ’n driehoeksverhouding in die verlede, die gevolge waarvan die karakters nie kan ontsnap nie en wat hulle steeds in die hede saam met hulle dra. Sonja en Markus is in ’n ongelukkige huweliksverhouding vasgevang. Markus is menssku vanweë sy vader wat hom laat glo het dat hy vir sy moeder se dood verantwoordelik was. Daarenteen speel Sonja se vader se drankmisbruik en haar ouers se mislukte huwelik weens haar moeder se ontrou steeds op haar in. Kasper is die verleier en skurk, wie se lewe self gevorm is deur ’n onbegrypende vader. Die stuk het ’n oop slot waar Sonja eindelik vir Markus verlaat, maar verby Kasper stap en beide dus die rug toekeer, sodat die dag steeds nie breek nie.
Kernmagnetiese resonansie
Kernmagnetiese resonansie (afgekort as KMR) ook: kernspinresonansie (Engels: NMR: Nuclear Magnetic Resonance) is 'n tegniek wat veral in die organiese chemie en 'n belangrike rol speel om afbeeldings te genereer.
Beginsel
Die atoomkern van 'n isotoop besit 'n kernspin, waarvan die grootte van die isotoop afhang. Resonansie word veral toegepas op kerne soos 1H wat 'n spin I=½ besit. Dit is ook moontlik om resonansie te bestudeer vir 'n isotoop soos deuterium 2H=D maar dit het 'n spin I=1 en daardeur 'n kwadrupool, wat verbreding van die pieke veroorsaak. Dit bemoeilik die interpretasie van die resultate en verminder die inligting wat ingewin kan word.
Dolf van Niekerk
Drama
“Kamer 99” is sy eerste gepubliseerde radiodrama. Die bestekopname wat die Baas, verteenwoordig deur ’n stem uit ’n masjien, in Kamer 99 maak, word ’n laaste oordeel. Wanneer die karakters deur die onpersoonlike Baas vir verantwoording ontbied word, verdwyn hulle of sterf spoedig. Al die karakters is ouer as 65 jaar en bevind hulle in ’n niemandsland tussen oortolligheid en afskryfbaarheid. Elkeen het ’n geskiedenis wat inspeel op hul frustrasies en die Baas word die ewige regter wat elke karakter se selfkonfrontasie vir hom reël. “Kamer 99” illustreer die meedoënloosheid van die nuttigheidsbeginsel en die ontmensliking van die “uitgediende” mens. In 1971 word “Kamer 99” met die SAUK-prys vir Radiohoorspele bekroon.
Hy lewer ook van die eerste televisiedramas in Afrikaans. In “Die nagloper” word die titelstuk en “Die lykbesorgers” saamgebundel. “Die nagloper” is een van die eerste Afrikaanse dramas wat verfilm word en oor televisie gebeeldsaai word. Dit handel oor die sku Dawid wat deur skinderstories van sy meisie vervreem is, wat hom tot die drank gedryf het. As ’n gerehabiliteerde alkoholis kom hy weens skaamte oor sy vorige toestand slegs snags uit die huis waar hy by sy moeder woon. In hierdie karakter word die vreemdheid en eensaamheid van die mens gesuggereer, wat tog deur wilskrag oorwinning oor homself kan verkry. Na sy moeder se dood word hy gedwing om sy teruggetrokkenheid af te skud en weer werk as verwer te kry, om die kerk te verf. Hy herwin weer sy menswaardigheid en het selfs weer kontak met die vrou, Anna, met wie hy voorheen ’n verhouding gehad het. “Die nagloper” word deur P.J. du Toit opgeneem in die versamelbundel “Fasette”. Die komedie “Die lykbesorgers” hanteer die magstryd tussen kleindorpse ouderlinge (Krisjan, Stoffel en Louis), wat elkeen in die afwesigheid van ’n geordende predikant self die begrafnisdiens van ’n sterwende medebroeder, die burgemeester Dawid, wil lei. Daar is egter groot ontnugtering wanneer die broeder Dawid begin beter word. Die stuk ontbloot die menslike verwaandheid en selfsug op komiese wyse. In beide hierdie dramas is die dramatiese gegewe bietjie dun en voorspelbaar, hoewel die tegniese gebruik van die televisiemedium goed uitgebuit word deur suggestie in die dinge wat gesien word, eerder as dialoog.
Kernmagnetiese resonansie
Beginsel
In die oorspronklike uitvoering van 'n resonansie-eksperiment is 'n stof met kernspin (meestal waterstof) in 'n radiosender met 'n konstante frekwensie ν en 'n magneetveld geplaas. Die sterkte van die magneetveld is geskandeer en by 'n bepaalde sterkte het die stof begin om fotone te absorbeer en dit kan as 'n absorpsiepiek gemeet word. Hierdie "resonansie" tree op wanneer die energieverskil tussen die (twee) toestande gelyk is aan Efoton= hν.