cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Chili
Hulpbronne en produserende bedryf
Die mynbousektor is een van die hoekstene van Chili se ekonomie. As gevolg van langdurige modernisering en beleggings het dié land die grootste kopervervaardiger ter wêreld geword. Chili produseer tans sowat een derde van die wêreldwye koperontginning, wat veral rondom die Atacamawoestyn in Noord-Chili ontgin word. Verdere belangrike mynbouprodukte sluit in goud, silwer, molibdeen, yster en steenkool.
Die wynboubedryf in Chili het ’n lang tradisie en die eerste wingerde in Chili is reeds teen die middel van die 16de eeu deur die Spaanse veroweraars aangelê. Volgens die Voedsel- en Landbouorganisasie is Chili in 2013 met 1 832 000 ton die vyfde grootste wynvervaardiger ná lande soos Frankryk, Italië, die Verenigde State en Spanje. Daarbenewens word in Chili ’n verskeidenheid van landbouprodukte soos druiwe, appels, pere, uie, koring, mielies, hawer, perske, knoffel, aspersies, boontjies, beesvleis, pluimvee, wol, vis en hout verbou.
Toerismebedryf
Volgens die Wêreldtoerismeorganisasie (WTO) is Chili een van die mees besoekte lande ter wêreld en die agste mees besoekte land in die Amerikas ná die Verenigde State, Meksiko, Kanada, Argentinië, Brasilië, die Dominikaanse Republiek en Puerto Rico. Volgens die Nasionale Diens van Toerisme (Sernatur) besoek twee miljoen mense jaarliks dié land. Die meeste van hierdie besoekers kom van ander lande op die Amerikaanse vasteland, veral Argentinië; gevolg deur ’n groeiende aantal van die Verenigde State, Europa, Brasilië asook Asiate uit Suid-Korea en die Volksrepubliek China.
Chili beskik oor ’n groot verskeidenheid natuurlike landskappe soos die Mars-agtige landskappe van die hiperariede Atacamawoestyn, die gletsergevoede fjorde van Patagonië, die wynlande by die Andes van die sentrale vallei en die oerwoude van die Mere-distrik. Vuurland, Paaseiland en die Juan-Fernández-eilandgroep, insluitende Robinson-Crusoe-eiland, behoort ook tot die groot toeristetrekpleisters.
Dié land beskik oor ses Unesco-wêrelderfenisgebiede: die kerke van Chiloé (2000), die Rapa Nui Nasionale Park (1995), Qhapaq Ñan – die Inka se padstelsel (2014), die Historiese kwart van die hawestad Valparaíso (2003), Humberstone en Santa Laura se salpeterwerke (2005) en Sewell se myndorp (2006).
Buitelandse handel
Chili se vernaamste handelsvennote volgens uitvoer sluit in (2014): die Volksrepubliek China (24,9%), die Verenigde State (12,8%), Japan (9,9%), Brasilië (5,8%) en Suid-Korea (5,5%). Die ses vernaamste handelsvennote volgens invoer is (2014): die Verenigde State (20,3%), die Volksrepubliek China (19,7%), Brasilië (6,5%), Argentinië (5,0%) en Duitsland (4,0%).
Chili het in 2014 goedere ter waarde van $76,98 miljard uitgevoer, terwyl goedere ter waarde van $70,67 miljard ingevoer is. Dié land het daarmee ’n handelsoorskot van $6,31 miljard gehad. Grondstowwe, veral koper (53,6%) en landbouprodukte soos wyn (2,4%), hout en vissery-produkte (4,5%) word hoofsaaklik uitgevoer. Belangrike invoere sluit in masjinerie (21,9%), ru-olie (17,5%), asook voertuigonderdele (16,3%).
Oorsig
Volgens Chili se sensus van 2017 het dié land ’n bevolking van sowat 17 574 003 gehad. Die bevolkingsgroei neem as gevolg van ’n dalende geboortesyfer sedert 1990 af. Daar word verwag dat Chili se bevolking tot 2050 tot sowat 20,2 miljoen sal styg.
Volgens die amptelike skatting van 2016 het Chili ’n bevolking van sowat 17 909 754 gehad. Omstreeks 85% is in stedelike gebiede saamgetrek, waarvan 40% in die metropolitaanse gebied van Santiago de Chile. Die grootste bevolkingspunte volgens die 2012-sensus is Gran Santiago met ’n bevolking van 6 683 852, Gran Valparaíso met 930 220 en Gran Concepción met 922 491.
Chili se bevolkingsgroei word veral deur die lewensverwagting se skerp styging geraak. In 2013 het die Chilene die hoogste lewensverwagting van alle Suid-Amerikaners gehad. In 2009 was die gemiddelde lewensverwagting 78,4 jaar: 75,74 vir mans en 81,19 vir vroue.
Bevolking
Chili se bevolking is ’n mengsel van verskillende etniese groepe, hoofsaaklik die afstammelinge van Europese setlaars  wat ongeveer 52,7% van die bevolking uitmaak. Golwe van Europese immigrante het in die laat 19de eeu en vroeë 20ste eeu in Chili aangekom. Onder andere: Britte, Duitsers, Franse, Iere, Italianers, Kroate, Nederlanders, Pole, Russe, Serwiërs en Spanjaarde, asook ’n kleiner aantal immigrante uit die Midde-Ooste, waarvan veral Palestyne. Danksy Chili se ekonomiese opswaai sedert 1990 het tale immigrante vanuit die buurlande Argentinië (57 019), Bolivië (25 151), Colombia (27 411), Ecuador (16 357) en Peru (103 624) na Chili gestroom.
Die oorspronklike bevolking van Indiane maak ongeveer 3,2% van die totale bevolking uit, hoofsaaklik Mapuche.
Tale
Die amptelike en mees gebruikte taal in Chili is Spaans, wat castellano genoem word. Met die Spaanse verowering van Chili het Spaans die lingua franca van Chili geword, terwyl die inheemse tale minderheidstale geword het, met ’n paar wat nou uitgesterf het of ernstig bedreig word. Sowat 15 miljoen Chilene gebruik Spaans as hul moedertaal, gevolg deur omtrent 1,55 miljoen met Spaans as tweede taal. Die Chileense Spaans verskil van die buurlandse Spaans in Suid-Amerika, want finale lettergrepe en “s”-klanke word dikwels verlaag en sommige konsonante het ’n sagte uitspraak.
Die belangrikste inheemse tale is Aymara (20 000), Mapudungun (250 000), Quechua (8 200) en Rapa Nui (2 600), waarvan Aymara en Quechua oorwegend in die noorde en Mapuche in die suide van Chili gepraat word, terwyl Rapa Nui op Paaseiland gepraat word. Duits word veral in die suide van Chili deur sowat 20 000 afstammelinge van Duitse immigrante gepraat.
Godsdiens
Sedert die grondwet van 1925 is Chili ’n sekulêre staat wat godsdiensvryheid waarborg. In 2015 vorm die Christendom (68%) die belangrikste godsdiens met Rooms-Katolieke (55%) en Protestante (13%), gevolg deur 25% Agnostici en Ateïste, asook 7% wat ander godsdienste aanhang.
Minderheidsgodsdiensgroepe sluit in die Oosters-Ortodokse Kerk, Kerk van Jesus Christus van die Heiliges van die Laaste Dae, Jehovah se Getuies, die Anglikaanse kerk, Baptisme en Sewendedag-Adventiste. Die inheemse bevolkingsgroepe is veral aanhangers van Sjamanisme.
Die openbare godsdienstige vakansiedae in Chili sluit in Kersfees, Goeie Vrydag, die fees van die Maagd van Karmelberg, die Fees van die Heiliges Petrus en Paulus, Hemelvaartdag, Allerheiligedag en die Fees van die Onbevlekte Ontvangenis. Die regering het onlangs 31 Oktober, Hervormingsdag, tot ’n openbare vakansiedag verklaar, ter ere van die Protestantse kerke in dié land.
Die beskermheiliges van Chili is Jakobus die Meerdere en Onse Maagd van Karmelberg (Santiago). In 2005 is Alberto Hurtado deur Pous Benediktus XVI heilig verklaar en het sodoende Chili se tweede heilige ná Teresa van die Andes geword.
Kultuur
Vanaf die tydperk tussen die vroeë landbou-nedersettings en die einde van die Voor-Spaanse tydperk was die noorde van Chili ’n landstreek wat gekenmerk is deur die Andes-kultuur wat beïnvloed is deur die Altiplano se tradisies wat versprei het na die valleie aan die kus van die noorde, terwyl die suidelike streke gebiede van die Mapuche se kulturele aktiwiteite was. Dwarsdeur die koloniale tydperk ná die verowering en gedurende die vroeë Republikeinse tydperk is dié land se kultuur oorheers deur alles wat Spaans is. Ander Europese invloede, veral Engels, Frans en Duits, het in die 19de eeu begin en duur tot vandag voort. Die Duitse immigrante het die Beierse styl in landelike argitektuur en kookkuns in Chili se suide in stede soos Valdivia, Frutillar, Puerto Varas, Osorno, Temuco, Puerto Octay, Llanquihue, Faja Maisan, Pitrufquén, Victoria, Pucón en Puerto Montt ingevoer.
Literatuur
Chilene noem hul land país de poetas — “land van digters”. Gabriela Mistral is die eerste Latyns-Amerikaanse Nobelpryswenner vir die Letterkunde (1945). Chili se mees bekende digter is Pablo Neruda, wat die Nobelprys vir Letterkunde (1971) ontvang het en wêreldbekend is vir sy uitgebreide versameling werke oor romanse, natuur en politiek. Sy drie hoogs gepersonaliseerde huise in Isla Negra, Santiago en Valparaíso is gewilde toeristebestemmings.
Onder die lys van ander Chileense digters is Carlos Pezoa Véliz, Vicente Huidobro, Gonzalo Rojas, Pablo de Rokha, Nicanor Parra en Raúl Zurita. Isabel Allende is die bes verkopende Chileense skrywer, met 51 miljoen romaneksemplare wat wêreldwyd verkoop is. Die romanskrywer José Donoso se roman The Obscene Bird of Night word deur die kritikus Harold Bloom as een van die kanonieke werke van die 20ste-eeuse Westerse literatuur beskou. Nog een internasionaal erkende Chileense skrywer en digter is Roberto Bolaño wie se vertalings in Engels uitstekende ontvangs deur kritici geniet.
Daarbenewens het tot vandag drie Chileense skrywers die Miguel de Cervantes-prys gewen (een van die belangrikste Spaanse literatuurpryse wat sedert 1976 deur die Spaanse ministerie van kultuur toegeken word): Jorge Edwards (1998), Gonzalo Rojas (2003) en Nicanor Parra (2011).
Rolprente
Die geskiedenis van rolprente in Chili het aan die begin van die 20ste eeu met die eerste Chileense film se vertoning in 1902 en die eerste Chileense speelfilm wat in 1910 verskyn het, begin. Die oudste oorlewende speelfilm is El Húsar de la Muerte (1925) en die laaste stille film was Patrullas de Avanzada (1931). Die Chileense rolprentbedryf het in die laat 1940’s en in die 1950’s gesukkel, ten spyte van sommige suksesse soos El Diamante de Maharajá. Die 1960’s het die ontwikkeling van die “Nuwe Chileense Film” met rolprente soos Three Sad Tigers (1968), Jackal of Nahueltoro (1969) en Valparaíso, Mi Amor (1970) beleef. Ná die militêre staatsgreep van 1973 is die rolprentbedryf ’n knou toegedien, omdat baie rolprentvervaardigers in ballingskap gewerk het. Dit het wel sy kop opgelig na die einde van die diktatuur in 1989 se kant toe, met groot kritiese sukses soos Johnny Cien Pesos (1993), Historias de Fútbol (1997) en Gringuito (1998).
Suksesvolle rolprente het in die laat 1990’s en vroeë 2000’s verskyn soos El Chacotero Sentimental: la película (1999), Sexo con Amor (2003), Subterra (2003) en Machuca (2004), wat later wyd oortref is deur Stefan v/s Kramer (2012).
In die onlangse jare het Chileense rolprente gereelde verskynings op internasionale filmfeeste en toekennings gemaak, soos No (2012) wat die eerste Chileense rolprent geword het wat vir die Oscar as beste buitelandse rolprent benoem is.
Musiek
Musiek in Chili wissel van folklore oor gewilde tot klassieke musiek. Sy groot geografie laat verskillende musiekstyle in die noorde, sentrum en suide van dié land ontstaan, insluitende Paaseiland- en Mapuchemusiek. Die nasionale dans is die cueca. ’n Ander vorm van ’n tradisionele Chileense lied, maar nie ’n dans nie, is die tonada. Dit spruit uit die Spaanse koloniste se ingevoerde musiek voort, en dit onderskei hom van die cueca deur ’n intermediêre melodiese artikel en ’n meer prominente melodie.
Die jare tussen 1950 en 1970 het ’n wedergeboorte van die volksmusiek beleef wat gelei is deur groepe soos Los de Ramón, Los Cuatro Huasos en Los Huasos Quincheros, onder andere met komponiste soos Raúl de Ramón en Violeta Parra. In die middel-1960’s is inheemse musikale vorme vernuwe deur die Parra-gesin met die Nueva canción Chilena, wat verband hou met politieke aktiviste en hervormers soos Victor Jara, Inti-Illimani en Quilapayún. ’n Ander belangrike folk-sanger en navorser oor folklore en Chileense etnografie is Margot Loyola. Daarbenewens het verskeie rockgroepe soos Los Jaivas, Los Prisioneros, La Ley en Los Tres internasionale sukses behaal. In Februarie word die jaarlikse musiekfeeste in Viña del Mar aangebied.
Kookkuns
Die Chileense kookkuns spruit hoofsaaklik uit die kombinasie van tradisionele Spaanse kookkuns, Chile se inheemse kultuur en plaaslike bestanddele met latere belangrike invloede deur ander Europese kookkunste soos dié uit Duitsland, Italië en Frankryk. Die voedseltradisie en resepte in Chili is bekend aan sy verskeidenheid geure en bestanddele met dié land se diverse geografie en klimaat wat ’n wye verskeidenheid landbouprodukte, vrugte en groente lewer. Die lang kuslyn en die mense se verhouding met die Stille Oseaan voeg ’n groot verskeidenheid seekosprodukte tot die Chileense kookkuns by met dié land se waters as tuiste van unieke spesies vis, weekdiere, skaaldiere en alge, danksy die suurstofryke water van die Humboldtstroom. Chili is ook een van die wêreld se grootste wynprodusente en baie Chileense resepte is dan ook versterk en vergesel deur plaaslike wyne.
Die Chileense kookkuns vorm ’n weerspieëling van dié land se topografiese verskeidenheid met ’n verskeidenheid seekos, beesvleis, groente en vrugte. Tradisionele resepte sluit in asado, cazuela, empanadas, humitas, pastel de choclo, pastel de papas, curanto en sopaipillas.
Crudos is ’n voorbeeld van die mengsel kulinêre bydraes deur die verskillende etniese invloede in Chili. Die rou gemaalde llama, mildelike gebruik van skulpvis en rysbrood is weer afkomstig uit die inheemse Quechua se Andes-kookkuns (alhoewel beesvleis deur Europeërs na Chili gebring is en ook nou gebruik word in plaas van llama-vleis), suurlemoen en uie is ingebring deur die Spaanse koloniste en die gebruik van mayonnaise en jogurt is deur Duitse immigrante saam met bier ingebring.
Sport
Sokker is Chili se gewildste sportsoort. Die Chileense nasionale sokkerspan het aan nege van die moontlike 22 FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooie deelgeneem, insluitende dié in 1962, wat in Chili aangebied is, waartydens die nasionale span derde geëindig het. Verdere goeie resultate wat deur die nasionale sokkerspan behaal is, sluit in sewe eindstryde en twee titels by die Copa América (in 2015 en 2016), een silwer- en twee bronsmedaljes tydens die Pan-Amerikaanse Spele, een bronsmedalje tydens die Olimpiese Somerspele 2000 in Sydney en twee derdeplekke tydens die FIFA o/17 en o/20-toernooie. Chili is tans in die 29ste plek (2022) van die FIFA-wêreldranglys en is saam met Argentinië, Brasilië, Colombia en Uruguay een van die beste nasionale spanne in Suid-Amerika. Die hoogste liga binne Chili se sokkerliga-stelsel is die Campeonato Nacional wat deur die IFFHS as die negende sterkste nasionale sokkerliga in die wêreld beskou word. Die belangrikste sokkerklubs is Colo-Colo, Universidad de Chile en Universidad Católica. Colo-Colo is dié land se suksesvolste sokkerklub, met beide die meeste nasionale en internasionale kampioenskappe, insluitende die gesogde Copa Libertadores Suid-Amerikaanse klubtoernooi. Universidad de Chile is die mees onlangse internasionale kampioen (Copa Sudamericana 2011). Internasionaalbekende sokkerspelers sluit in Iván Zamorano, Marcelo Salas, Elías Figueroa en Matías Fernández.
Tennis is Chili se suksesvolste sportsoort. Die nasionale span het die wêreldtoernooi twee keer (2003 en 2004) gewen en het in die Davisbeker-eindstryd teen Italië in 1976 gespeel. Tydens die Olimpiese Somerspele 2004 het dié land goue en bronsmedaljes in die mans-enkelspel en goud in die mansdubbelspel gewen. Marcelo Ríos het in 1998 die eerste Latyns-Amerikaanse man geword wat die nommer-een-plek in die ATP-ranglys bereik het. Anita Lizana het die VSA-Ope in 1937 gewen en daarmee die eerste vrou van Latyns-Amerikaanse herkoms geword om ’n Grand Slam-toernooi te wen. Luis Ayala was twee keer naaswenner by die Franse Ope en albei Ríos en Fernando Gonzalez haal die Australiese Ope se mans-enkelspel-eindstryd. González het ook ’n silwermedalje in die enkelspel tydens die Olimpiese Somerspele 2008 in Beijing gewen.
Op die Olimpiese Somerspele spog Chili met ’n totaal van twee goue medaljes (tennis), sewe silwermedaljes (atletiek, ruitersport, boks, skyfskiet en tennis) en vier bronsmedaljes (tennis, boks en sokker). In 2012 het Chili het sy eerste Paralimpiese Spele-medalje gewen (goud in atletiek).
Rugby word in Chili sedert die 1880’s gespeel en is deur die Britte ná dié land gebring. Rugby is een van die snelgroeiende sportsoorte in Chili en word veral aan universiteite beoefen. Die Chileense nasionale rugbyspan, bekend as Los Cóndores – “die kondors”, het in 2023 vir hul eerste rugbywêreldbekertoernooi gekwalifiseer. Hulle word as Suid-Amerika se derde sterkste span ná Argentinië en Uruguay beskou.
Bekende Chilene
• 2
Manyame-moddervis
Die Manyame-moddervis (Labeo altivelis) is 'n varswater vis wat voorkom in die middel en onderste gedeelte van die Zambezirivier en die Pungwe-, Buzi- en Saverivier-stelsels. Buite Suider-Afrika kom die vis voor in sekere dele van die Kongorivier. In Engels staan die vis bekend as die Manyame labeo.
Habitat
Die vis leef verkieslik in groot riviere maar word ook gevind in groot mere en damme. Hulle vreet alge. In die somer, na die reën, migreer hulle stroomop na kleiner sytakke om te broei.
Tracey Ullman
Tracey Ullman (gebore 30 Desember 1959) is 'n Amerikaanse aktrise, skryfster, en vervaardiger. Sy is bekend vir haar rolle in die rolprente Bullets Over Broadway (1994), Small Time Crooks (2000), en Into the Woods (2014), en in die televisiereeks The Tracey Ullman Show (1987).
Franja du Plessis
Franja du Plessis (* 2 Januarie 1994, Windhoek) is 'n Namibiese sangeres. Sy was in 2013 in die film As jy sing as Marna te sien. Haar debuutalbum, My verhaal, verskyn in 2016 en behaal platinumstatus. Sy is die dogter van die sangeres Juanita du Plessis en die suster van die sanger Ruan Josh.
Simca 1000
Die Simca 1000 is 'n voertuig wat sedert 1961 deur die Simca-maatskappy gebou is. Die Simca-1000 is gebaseer op die basis van die Fiat 850. Die motor het 'n 944 cm³ 5CV enjin gehad wat aanvanklik 32Pk geproduseer het.
Ha*Ash
Ha*Ash is 'n countrygroep vanaf Lake Charles, Louisiana in die Verenigde State van Amerika.
Demps van der Merwe
Prof. dr. Daniël Charl Stephanus van der Merwe (noemnaam Dems of Demps, 15 Julie 1912 – 10 November 1997) was van 1941 tot 1957 (Petrusburg-kombinasie, Vryburg-kombinasie en Windhoek)) en weer van 1978 tot 1982 (Ficksburg) predikant in vier gemeentes of kombinasies van die GKSA, van 1957 tot 1967 sendeling in die gemeente Potchefstroom-Noord, van 1967 tot 1972 professor aan die Hammanskraalse Teologiese Skool en daarna tot 1977 professor aan die Teologiese Skool Potchefstroom.
duimnael|links|180px|Mev. ds. [[Annie van der Merwe|D.C.S. (Annie) van der Merwe. Hulle het agt kinders gehad en volgens oorlewering "n hele kerkbank vol gesit".]]
Nadat hy sy teologiese studie op Potchefstroom voltooi het, het Dems van der Merwe hom in die buiteland verder gaan bekwaam. Hy het sy wysgerige opleiding aan die Vrije Universiteit in Amsterdam, Nederland, ontvang en met ’n doktoraat in die wysbegeerte na veel omswerwinge na Suid-Afrika teruggekeer. Goed dogmaties en wysgerig toegerus, het hy sy wetenskaplike belangstelling veral op die sendingwetenskap gerig. Hy het toe twee uiters belangrike dinge gedoen, skryf sy kollega prof. L. Floor in sy lewensberig in die Almanak vir die jaar 1999: "Eers het hy die verband van die sending met die uitverkiesingsleer aangetoon (sy Th.M.-verhandeling) en daarna het hy die verband tussen verbond en sending beskryf (sy Th.D.-tesis). So het prof. Van der Merwe die hele sendingwetenskap in 'n breë en tot daardie tyd onbekende perspektief geplaas. Sowel in Hammanskraal as in Potchefstroom waar hy professor was, is 'n groot aantal studente in daardie gees opgelei."
Prof. Van der Merwe se tweede belangstellingsveld was die liturgie. In sy studie Twintigste-eeuse liturgiese vernuwing (Pro Rege, 1973) het hy op 'n wetenskaplike wyse rekenskap gegee van sy liturgiese insigte. In navolging van Calvyn het prof. Van der Merwe 'n sterk pleidooi gelewer vir Nagmaal elke Sondag. In sy bekende artikel Liturgie op straat (1977) toon hy aan dat liturgie nie by die kerkdeur ophou nie. Op sy eie, oorspronklike manier om dinge te sê, het hy opgemerk: "Die erediens op Sondag is my vulstasie vir my lewe in die week."
Prof. Floor skryf: "Prof. Van der Merwe was 'n besonder begaafde prediker. ’n Mens moes wel eers gewoond raak aan sy voordrag. Hy was 'n dominee wat nie met verheffing van stem gepreek het nie, maar wat – soos kinders dit uitdruk – met jou gepraat het. In sy gesprek met die gemeente het hy op 'n baie oorspronklike manier die evangelie verkondig. In die kostelike tweetalige publikasie Alles nuut – All things new (Pro Rege 1974) vind ons die Bybelse gedagtes op 'n geheel nuwe manier tot uitdrukking gebring. In 'n preek oor Job teken hy voor die gemeente 'n miljoenêr op die ashoop. Twee werklikhede was vir prof. Van der Merwe in sy prediking van die allerhoogste belang: die hemel en die hel. Hy het dit 'n slag so gestel: 'Deur die sonde is die hemel dikwels toe, so dat dit lyk of dit nie bestaan nie. Maar deur die genade en die heerskappy in Christus en die werk van die Heilige Gees gaan die hemel weer oop, reeds hier op aarde.' Maar dan waarsku hy die gemeente: 'Pas op, daar is in die hel ook goeie mense.'"
In die derde plek was prof. Van der Merwe ook 'n kerkman. Sy geloof in die kerk as liggaam van Christus, maar ook sigbaar as geïnstitueerde kerk, was vir hom baie kosbaar. In navolging van Voetius was vir hom die groot doel van die sending die plantatio ecclesiae, die planting van die kerk. As sendeling en later ook as sekretaris van die sendingdeputate het prof. Van der Merwe baie aandag gegee aan die selfstandigwording van die jong kerke op die sendingveld. Hy het telkens daarop gewys dat uit die staanspoor aan die jong gelowiges kerkbesef bygebring moes word. Self het hy ook in gesprek en optrede voortdurend laat blyk hoe belangrik orde in die kerklike lewe vir hom was. Prof. Floor skryf: "'n Mooi voorbeeld van kerkbesef en ordelike optrede in die kerk het hy gegee toe hy beswaar gehad het teen 'n bepaalde artikel van die Nederlandse Geloofsbelydenis. Hy het sy beswaar nie oral gaan uitbasuin nie, maar in die ordelike weg met 'n beswaarskrif insake Artikel 36 NGB hom tot die Sinode gewend."
Waardering
Prof. L. Floor skryf in sy lewensberig van prof. Van der Merwe in die Almanak vir die jaar 1999: "Dit is nie so eenvoudig om 'n opsomming te gee van my oudkollega prof. Dems van der Merwe, nie – hy het 'n vol, 'n veelbewoë en ons kan selfs sê 'n avontuurlike lewe gehad. Om een voorbeeld te noem: Hy kon selfs met enige trots vertel dat hy tydens die Tweede Wêreldoorlog aan beide kante van die strydende partye geïnterneer was. Eers was hy in Duitsland 'n gevangene van Hitler en later, na sy terugkeer na Suid-Afrika, was hy aan die ander kant 'n gevangene van Jan Smuts in Koffiefontein.
"Daar was drie dinge wat prof. Van der Merwe so uitsonderlik gemaak het: Hy was 'n man van wetenskap, 'n man van die Woord en 'n kerkman. Oom Dems - soos ons hom genoem het - kan met reg 'n sendingstrateeg genoem word. Dit het in sy publikasies duidelik aan die lig gekom. Hy het sterk in die Gereformeerde teologiese tradisie gestaan."
Prof. Floor skryf: "Oom Dems was 'n begaafde mens, besonder begaafd. Hy was 'n ware wetenskaplike, ook 'n diep gelowige. In sy bedrywige en vol lewe met sy pragtige gesin het sy toegewyde vrou, Annie, hom altyd bygestaan. Hy het in sy lewe vir baie dinge kans gesien. Maar daar was een ding wat hy nie kon doen nie. Hy kon nie sing nie. Maar dit was so treffend - hy het altyd op Hammanskraal soos ek nog kan onthou wanneer ons sing sy Psalmboek byderhand gehad. Wat ons sing, het hy dan gelees."
Morné Morkel
Morné Morkel (gebore 6 Oktober 1984 in Vereeniging, Transvaal) is 'n voormalige Suid-Afrikaanse krieketspeler, wat vir die Proteas in al drie vorme van die spel gespeel het. Hy is op die oomblik een van die vinnigste boulers ter wêreld. Hy het onder meer tydens die Krieketwêreldbeker 2011 en Krieketwêreldbeker 2015 vir Suid-Afrika gespeel. Op 26 Februarie 2018 het Morné Morkel sy uittreding uit Internasionale krieket aangekondig. Hy het in Maart 2018 sy laaste internasionale wedstryd teen Australië gespeel.
Bergstraße
Die Bergstraße ("Bergstraat") verwys na 'n bergagtige gebied in Hesse en Baden-Württemberg, Duitsland, tussen Darmstadt in die noorde en Wiesloch in die suide. Die Bergstraße vorm die westelike grens van die Odenwald bergreeks. Die naam "Bergstraße" verwys ook na die distrik Kreis Bergstraße en die Badische Bergstraße in die wyngebied van Baden-Württemberg.
Roete
Die Bergstraße volg die B3 munisipale pad (Duits: Bundestraße). Net suid van die aanvangspunt by Darmstadt, verdeel die Bergstraße roete in twee by Eberstadt. Aan die westekant is die "nuwe Bergstraße" en aan die oostekant is die "ou Bergstraße". Die twee roetes ontmoet weer by Zwingenberg
Dorpe en stede in die Bergstraße
Van noord na suid, word die volgende stede en dorpe in die Bergstraße ingesluit.
Prins Philip, Hertog van Edinburg
Prins Philip, die Hertog van Edinburg, gebore as prins Philippos van Griekeland en Denemarke (Grieks: Πρίγκιπας Φίλιππος της Ελλάδος και Δανίας) op 10 Junie 1921 volgens die Gregoriaanse kalender (28 Mei 1921 volgens die Juliaanse kalender, wat toe in Griekeland gebruik is), en oorlede op 9 April 2021 in Windsor-kasteel in die ouderdom van 99 jaar, was die eggenoot van koningin Elizabeth II van die Verenigde Koninkryk sedert 20 November 1947, en haar prins-gemaal sedert 6 Februarie 1952. Hy was oorspronklik ’n prins van Griekeland en Denemarke en dus lid van die Deens-Duitse Huis van Sleeswyk-Holstein-Sonderburg-Glücksburg, maar het kort voor sy troue afstand van dié titels gedoen. Hy het die van van sy grootouers aan moederskant aangeneem en so lt. Philip Mountbatten geword. Met sy troue het hy die titels Hertog van Edinburg, Graaf van Merioneth en baron Greenwich gekry. In 1957 het koningin Elizabeth hom ’n Prins van die Verenigde Koninkryk gemaak.
As gemaal van die Britse koningin was prins Philip voortdurend in die openbare oog. Vanweë sekere uitlatings het hy die reputasie gekry dat hy omstrede opmerkings maak. Benewens sy koninklike pligte was hy ook die beskermheer van talle organisasies soos die The Duke of Edinburgh's Award en die Universiteite van Cambridge en Edinburg. Hy was ook bekend vir sy pogings om die publiek bewus te maak van die verhouding tussen die mens en die omgewing. Hy het langer as vyftig jaar oor dié onderwerp geskryf en gepraat.
Vroeë lewe
Prins Philip is op 10 Junie 1921 in die Villa Mon Repos op die eiland Corfu gebore as die oudste seun en vyfde kind van prins Andreas van Griekeland en Denemarke en prinses Alice van Battenberg.
Kort ná sy geboorte is sy oupa aan moederskant, lord Louis van Battenberg, in Londen oorlede. Louis het Britse burgerskap aanvaar en ’n lang, voortreflike loopbaan in die Britse Vloot gehad. Hy het afstand van sy Duitse titels gedoen en die familie se van verander van Battenberg na Mountbatten.
Philip het sy skoolloopbaan in Frankryk begin. In 1928 is hy onder toesig van sy oom Louis Mountbatten na Brittanje gestuur, waar hy die Cheam-skool bygewoon het. Hy het in dié tyd in die Kensington-paleis by sy ouma, prinses Victoria van Hesse-Darmstadt, gewoon en by sy ander oom, George Mountbatten, die Markies van Milford Haven. In die volgende drie jaar is sy susters met Duitse edelmanne getroud, sy ma is in ’n gestig geplaas nadat sy met skisofrenie gediagnoseer is en sy pa het na Monte Carlo getrek. Philip het vir die res van sy kinderjare min kontak met sy ma gehad. In 1933 is hy na die goedkoper Schule Schloss Salem in Duitsland gestuur wat aan een van sy swaers, Berthold, die Markgraaf van Baden, behoort het. Ná twee kwartale is hy Gordonstoun toe gestuur.
In 1937 is sy suster, prinses Cecilie van Griekeland en Denemarke, haar man, twee jong seuns en skoonma in ’n vliegongeluk by Oosteinde oorlede. Philip was toe 16. Die volgende jaar is sy oom en en voog, George Mountbatten, dood aan beenkanker.
Vlootdiens
Ná skool het prins Philip by die Britse Vloot aangesluit en die volgende jaar as top-kadet van sy kursus gegradueer. In Januarie 1940 het hy die rang adelbors gekry. Hy het op verskeie skepe diens gedoen en die Griekse Oorlogskruis vir Dapperheid gekry.
Hy is tot onderluitenant bevorder ná ’n reeks kursusse en op 16 Julie 1942 tot luitenant. In Oktober dié jaar, op 21-jarige ouderdom, het hy eerste luitenant van die HMS Wallace geword – een van die jongste eerste luitenante in die Britse vloot. In 1944 is hy oorgeplaas na die torpedojaer HMS Whelp. In Januarie 1946 het hy instrukteur geword aan die HMS Royal Arthur, die inrigting vir onderoffisiere in Corsham, Wiltshire.
Huwelik
In 1939 het prins Philip prinses Elizabeth, die dogter van koning George VI, ontmoet. Philip was haar agterkleinneef deur koningin Victoria en ook die kleinneef van haar pa deur Christiaan IX van Denemarke. In die somer van 1946 het prins Philip die koning om sy dogter se hand gevra. Louis Mountbatten het aanbeveel dat Philip afstand doen van sy Griekse en Deense titels, van die Oosters-Ortodokse Kerk oorgaan na die Kerk van Engeland en ’n Britse burger word.
Philip en Elizabeth is op 20 November 1947 in die Westminster-abdy getroud en het in Clarence House gaan woon. Ná hul wittebrood het Philip sy vlootloopbaan hervat. Hul eerste twee kinders is in 1948 en 1950 gebore: Charles en Anne.
In Januarie 1952 het Philip en Elizabeth lande van die Statebond besoek. Op 6 Februarie, terwyl hulle in Kenia was, is Elizabeth se pa oorlede en het sy koningin van die Verenigde Koninkryk geword. As die prins-gemaal moet Philip sy vrou help met haar koninklike pligte, haar vergesel na seremonies soos die opening van die parlement, na staatsdinees en op oorsese reise. Om dit te kan doen het hy uit die vloot bedank.
Prins Philip het meer as 300 afsprake per jaar, meer as enige lid van die koningsgesin behalwe sy dogter, prinses Anne. In Oktober 2007 is onthul dat hy sedert 1992 ’n hartsiekte het; sy lyfwagte is opgelei om mediese hulp te kry sodra daar enige tekens is van selfs net lighoofdigheid of kortasemheid, al is dit teen sy wense. Hy het egter geweier om sy afsprake te verminder. Berigte dat hy prostaatkanker het, is in 2008 in ’n paleisverklaring deur prins Philip ontken.
Belangstellings
Prins Philip het graag polo gespeel toe hy jonger was, maar het dit later laat vaar. Hy het tot 'n hoë ouderdom deelgeneem aan perdekar ry, ’n sportsoort wat hy help uitbrei het en waarvoor hy ’n reëlboek geskryf het. Hy was ook ’n ywerige seiljagvaarder. Verder het hy met olieverf geskilder en ander se werke versamel. Dié hang vandag in Buckingham-paleis, Windsor-kasteel, Sandringham House en Balmoral-kasteel. Die versameling bou voort op ’n tradisie van die koningsgesin sedert die 18de eeu.
Titels, aanspreekvorm en wapen
Prins Philip het in sy lewe verskeie titels gehad. Hy is gebore as ’n prins van Griekeland en Denemarke, maar het voor sy troue van dié titels afstand gedoen. Die dag voor sy troue het hy die aanspreekvorm Sy Koninklike Hoogheid van koning George VI gekry en die volgende dag die titels Hertog van Edinburg, Graaf van Merioneth en baron Greenwich. In 1957 het koningin Elizabeth hom ’n Prins van die Verenigde Koninkryk gemaak.
As ’n mens met prins Philip sou gesels, was die gebruik om hom die eerste keer as "U Koninklike Hoogheid" aan te spreek en daarna as "Sir".
Elektronkonfigurasie
duimnael|250px|Atomiese en molekulêre elektronorbitale Elektronkonfigurasie is die rangskikking van elektrone in 'n atoom, molekule of ander struktuur. Dit verwys spesifiek na die plasing van elektrone in atoom-, molekulêre- en ander vorme van elektronorbitale.
Orbitale, toestande en golffunksies
Aangesien elektrone fermione is, is hulle onderhewig aan die uitsluitingsbeginsel van Pauli, wat bepaal dat geen twee fermione terselfdertyd dieselfde kwantumtoestand kan beklee nie. Dit is die fundamentele basis vir die konfigurasie van elektrone in 'n atoom: wanneer 'n toestand deur 'n elektron beset word, moet die volgende elektron 'n verskillende kwantummeganiese toestand beset.
Angela Goethals
Angela Goethals (gebore 20 Mei 1977) is 'n Amerikaanse aktrise. Sy is bekend vir haar rolle in die rolprente Home Alone (1990), Jerry Maguire (1996), Spanglish (2004), en Behind the Mask: The Rise of Leslie Vernon (2006).
Elektronkonfigurasie
Hoekmomentum (l)
Die tweede kwantumgetal l stem ooreen met die hoekmomentum van die toestand. Hierdie toestande neem die vorm van sferiese harmonieë aan en word dus beskryf deur Legendrepolinome. Die verskeie toestande wat ooreenstem met verskillende waardes van l word somtyds sub-skille genoem en (hoofsaaklik vir geskiedkundige redes) na verwys deur 'n letter as volg:
Geskiedkundige nota: Die name 's', 'p', 'd' en 'f' het sy oorsprong in die gediskrediteerde stelsel waar spektraallyne in Engels gekategoriseer was as "strong", "principal", "diffuse", of "fundamental". Toe die eerste vier tipe orbitale beskryf is, is hulle geassosieer met hierdie spektraallyn tipes, die opvolgende toekennings is toe eenvoudig gedoen deur die alfabet te gebruik en daarom is hulle 'g' en 'h' onderskeidelik genoem.
Vir 'n gegewe waarde van n kan die moontlike waardes vir l wissel van 0 tot n −1; daarom bevat die skil waar n = 1 slegs 'n s sub-skil en kan slegs 2 elektrone opneem, die n = 2 skil bevat 'n s en 'n p sub-skil en kan 8 elektrone in totaal bevat, die n = 3 skil bevat s, p en d sub-skille en kan 'n maksimum van 18 elektrone opneem ensovoorts (algemeen gesproke is die maksimum aantal elektrone op die nde energievlak gelyk aan 2n2). Die volgende berekening lewer die presiese resultaat:
In die grondtoestand van 'n atoom word die toestande gevul in volgorde van toenemende energie; d.w.s die eerste elektron gaan in die laagste energietoestand in, die tweede in die volgende laagste ensovoorts. Die feit dat die 3d toestand 'n hoër energie het as die 4s toestand, maar laer as die 4p toestand is die rede vir die bestaan van die oorgangsmetale. Die volgorde waarin die toestande opgevul word is as volg:
1s 2s          2p 3s          3p 4s       3d 4p 5s       4d 5p 6s    4f 5d 6p 7s    5f 6d 7p 8s 5g 6f 7d 8p …
Dit lei direk tot die struktuur van die periodieke tabel. Die chemiese eienskappe van 'n atoom word hoofsaaklik bepaal deur die rangskikking van die elektrone in die buitenste (valensie) skil (alhoewel ander faktore soos atoomradius, atoommassa en toenemende toeganklikheid van addisionele elektroniese toestande ook bydra tot die chemie van die elemente soos die atoom grootte toeneem).
Soos die gewig van die elemente toeneem, vind 'n mens ooreenkomste in die rangskikking van die buitenste skil elektrone (die wat meer geredelik toeganklik is om aan chemiese reaksies deel te neem) in soverre hulle in dieselfde tipe orbitaal voorkom met 'n soortgelyke vorm maar met toenemende hoër energie en gemiddelde afstand vanaf die kern. Die buitenste skil (of valensie) elektrone van die eerste groep wat deur waterstof vooruitgegaan word, het almal een elektron in 'n s-orbitaal. In waterstof is daardie s-orbitaal in die laagste moontlike energietoestand van enige atoom, die eerste skil orbitaal. In frankium, die swaarste element van die groep, is die buitenste skil elektron in die sewende skil orbitaal, betekenisvol verder weg van die kern as daardie elektrone wat die skille met laer energie daaronder vul. So het koolstof en lood dan ook beide vier elektrone in hulle buitenste skil orbitale.
Vanweë die belangrikheid van die buitenste skil, word die verskillende areas van die periodieke tabel somtyds na verwys as periodieke tabel blokke, wat dan vernoem word na die sub-skil waarin die laaste elektrone voorkom, bv. Die s-blok, die p-blok, die d-blok ens.
Atoomkonfigurasies
Hierdie konfigurasie is die grondtoestand: die een wat die laagste energie het. Ander konfigurasies kan tydelik optree maar hulle het 'n hoër energie en sal dit byvoorbeeld as 'n foton afgee en na die grondtoestand terugval.
Daar is twee hoof maniere om die elektronkonfigurasie te skryf. Een is om die hele konfigurasie uit te skryf, soos in die voorbeeld 1s2 2s2 2p6 3s2 3p2. Die ander is 'n snelskrif metode wat van die edelgasse gebruik maak as beginpunt (d.w.s alle elemente met atoomgetalle groter as die edelgas aangedui het dieselfde elektronkonfigurasie tot en met daardie edelgas). Argon se konfigurasie word dus aangedui as [Ne]3s23p6 volgens hierdie notasie.
Daar kom ook van die uitsonderings in die tabel voor. Byvorbeeld Zn se grondtoestand het 'n atoomkonfigurasie [Ar]4s23d10, maar vir koper, wat 'n elektron minder het is [Ar]4s23d9 nie die grondtoestand nie. Die konfigurasie [Ar]4s13d10 het 'n effens laer energie. Die rede daarvoor is dat die volle 3d10-subskil beter ander elektrone afskerm as 'n onvolledig gevulde 3d9-skil. Omrede die elektrone mekaar afstoot is hulle energie effens van hierdie afskermingseffekte afhankelik. Dieselfde fenomeen tree by silwer en chroom op.
Ioonkonfigurasies
Wat groter praktiese waarde het is om die ioonkonfigurasies te kan bepaal. Hierdie ione word in oplossings of in vastestowwe met ioonbinding dikwels aangetref.
Ione het elektrone meer of minder as die atoom, maar die atoomgetal (die kernlading Z) bly dieselfde. Die konfigurasie van byvoorbeeld 'n -ioon is daarom nie dieselfde as van 'n kaliumatoom ([Ar]4s1)nie, wat dieselfde aantal elektrone, maar 'n ander kernlading het. Die titaanatoom verloor die twee s-elektrone en een van die twee d-elektrone en kry die konfigurasie ([Ar]3d1).
Om uit die periodieke tabel 'n ioonkonfigurasie te bepaal moet mens:
Voorbeelde:
Molekuulkonfigurasies
In molekules is die situasie meer ingewikkeld: sien molekulêre orbitale vir besonderhede. Soortgelyke maar nie identiese argumente kan op die protone en neutrone in die atoomkern toegepas word: sien die skilmodel van kernfisika.
Ögedei Khan
Ögedei Khan (Mongools: Өгөөдэй; omstreeks 1186 – 11 Desember 1241) was die derde seun van Djengis Khan en die tweede Groot Khan van die Mongoolse Ryk. Hy het die uitbreiding van die ryk voortgesit wat onder sy pa begin is en was ’n wêreldfiguur toe die ryk sy verste uithoeke bereik het tydens die Mongoolse inval in Sentraal-Europa en Oos-Asië. Nes al Djengis se seuns was hy in ’n groot mate betrokke by die verowerings in China, Iran en Sentraal-Asië. Koeblai Khan, wat die Yuan-dinastie gestig het, het hom later die Sjinese tempelnaam keiser Taizong van Yuan gegee.
Moeder
'n Moeder of ma is die biologiese of sosiale vroulike ouer van 'n kind, terwyl die manlike ouer die vader of pa is.
Demi Lovato
Demetria Devonne Lovato (gebore 20 Augustus 1992) is 'n Amerikaanse aktrise en sangeres-liedjieskryfster. Sy is die bekendste vir haar rolle as Mitchie Torres in die Disney-kanaal Oorspronklike Rolprent Camp Rock en Sonny Monroe in Sonny With A Chance. Buiten rolspel is sy ook 'n solomusiekkunstenaar en het sy haar debuutalbum Don't Forget op 23 September 2008 vrygestel. Die album het by nommertwee op die Billboard-200-trefferlys gedebuteer en het meer as 89 000 kopieë in die eerste week verkoop. Lovato het haar tweede album, Here We Go Again, op 21 Julie 2009 vrygestel.
Michail van Twer
Michail van Twer (Russies: Михаил Ярославич; 1271 – 22 November 1318), ook bekend as Michail Jaroslawitsj of sint Michail, was van 1285 ’n prins van Twer. Hy het van 1304 tot 1314 en weer van 1315 tot 1318 as grootprins van Wladimir regeer. Hy is deur die Russies-Ortodokse Kerk tot heilige verklaar.
Bewind
Michail was die tweede oudste seun van Jaroslaf III van Twer, die jongste broer van Aleksander Nefski, en het hom in 1285 as prins van Twer opgevolg. Ná die dood van Andrei III van Gorodets (Aleksander Nefski se seun en Jaroslaf se broerskind) het hy hom in 1304 opgevolg as grootprins van Wladimir.
Aangesien Michail die wettige erfgenaam was en sy amp deur Tochta, die khan van die Mongoolse Goue Horde, bevestig is, het Michail ’n reeks terugslae beleef wat daartoe gelei het dat hy sy amp verloor het, ook in ’n mate vir sy nageslag. Hy is, soos die meeste grootprinse van Wladimir, in 1309 aanvaar as prins van Nowgorod, maar hy het teen Nowgorod geveg. Hy het selfs sy luitenante aan Nowgorod onttrek en in 1312 gekeer dat graan die stad binnegaan. Hoewel hy op goeie voet was met Tochta, en aanvanklik met sy opvolger, Oezbeg (Michail het Oezbeg se opvolging in 1313 gesteun en tot in 1315 in die khan se hoofstad, Sarai, gebly), het hy eindelik invloed verloor ten gunste van Joeri III van Moskou, wie se steun toegeneem het in Nowgorod terwyl Michail in Sarai was. Michail het eindelik in 1316 met Mongoolse hulp beheer oor die stad gekry, maar die volgende jaar het Oezbeg sy steun toegesê aan Joeri, wat ook met Oezbeg se suster getrou het.
Nadat Joeri die grootprins van Wladimir geword het, het die khan sy leër gestuur om hom te help in sy stryd teen Michail. Op 22 Desember 1317 het Michail vir Joeri verslaan en sy vrou, die khan se suster, gevange geneem. Toe sy in sy sorg sterf, is hy vir haar moord verantwoordelik gehou, hoewel dit onwaarskynlik is dat hy daarvoor verantwoordelik was, want hy moes geweet het dit sou hom polities skaad. Hy is ook daarvan beskuldig dat hy belasting van die khan weerhou en teen die Mongole geveg het. Michail is voor die khan geroep en op 22 November 1318 tereggestel.
Pous Julius I
Julius I was die 35ste pous van die Rooms-Katolieke Kerk.
Michail van Twer
Familie
In 1294 is Michail getroud met prinses Anna van Rostof, dogter van prins Dimitri van Rostof. Hulle het vyf kinders gehad:
Pous Julius I
Biografie
Pous Julius I was 'n Romein van geboorte, die seun van Rustics. Op 6 Februarie 337 volg hy Pous Markus op en regeer tot sy dood op 12 April 352. Hy word opgevolg deur Pous Liberius. Die naam ‘Julius’ beteken uit die geslag van die Juliërs.
Pontifikaat
Die pontifikaat van Pous Julius I word gekenmerk deur indringende optrede in die Ariaanse kwessie. Na die dood van Konstantyn die Grote op 22 Mei 337 het sy seun Konstantyn II die goewerneur van Gallië, Athanasius, toegelaat om na die bisdom van Alexandrië terug te keer. Die Ariane in Egipte het egter hulle eie biskop aangestel ene Pistus en het 'n afvaardiging na Rome gestuur om Pous Julius te vra om die aanstelling te bekragtig. Die afvaardiging het die besluite van die raad van Tyrus (335) saamgebring om aan te toon dat Athanasius wettig afgeset is. Athanasius het sy eie afvaardiging na Rome gestuur met 'n sinodale brief van die Egiptiese biskoppe wat hulle patriarg verdedig het. Toe Athanasius se gesante in Rome aankom het Macarius die leier van die Ariaanse gesante die stad verlaat. Die twee oorblywende Ariaanse gesante en die afgevaardigdes van Athanasius is deur Pous Julius opgeroep om voor hom te verskyn. Die Ariaanse gesante het by die Pous gepleit dat hy 'n groot sinode moet saamroep waar beide partye hulle saak kon stel. Pous Julius het daartoe ingewillig.
Michail van Twer
Familie
Michail se seuns en opvolgers Dmitri en Aleksander, asook Aleksander se oudste seun, Michail, is ook in die Horde vermoor. Die Twer-erfgename het hulle die gramskap van khan op die hals gehaal ten gunste van die Moskouse prinse, wat in die twee jaar ná 1317 grootprinse was.
Pous Julius I
Pontifikaat
Julius het die sinode in Rome laat plaasvind en twee gesante na die biskoppe van die Midde-Ooste gestuur om hulle daarheen uit te nooi. Onder die leiding van Eusebius van Nicomedia wat biskop van Konstantinopel was, het die biskoppe van die Midde-Ooste hulle eie sinode gehou in Antiogië en het George van Cappadocië in Pistus se plek as biskop van Alexandrië gekies. George het Athanasius uit Alexandrië verdryf en Athanasius het na Rome gevlug. Baie ander biskoppe onder andere Marcellus van Ancyra wat deur die Ariane verdryf is, het ook na Rome gekom. Die Ariaanse biskoppe van Eusebius het geweier om die sinode in Rome by te woon. Die sinode is gehou in die herfs van 340 of 341 onder voorsitterskap van die Pous in die kerk van die ouderling Vitus. Die sinode bevind dat Athanasius en Marcellus van Ancyra heraangestel moet word en berispe die biskoppe van die Midde-Ooste dat hulle eers vir die Pous toestemming moes gevra het, voordat hulle die biskoppe afgeset het.
Michail van Twer
Familie
Michail se vrou het ná sy dood ’n non geword en is op 2 Oktober 1368 oorlede. Sy is in 1677 deur die Russies-Ortodokse Kerk as heilige verklaar as Anna van Kasjin.
Pous Julius I
Pontifikaat
Na sy oorwinning oor sy broer Konstantyn II was keiser Konstans heerser oor die grootste deel van die Romeinse Ryk. Hy het voorspraak gedoen by sy broer Konstantius keiser van die Ooste ten voordele van die afgesette biskoppe. Beide heersers het saamgestem dat 'n algemene kerkvergadering van die Westerse en die Oosterse biskoppe gehou moet word om die saak te besleg. Die kerkvergadering is gehou in die herfs van 342 of 343 in Sardica die belangrikste stad in die provinsie Dacia Mediterranea (naby die huidige Sofia). Julius het Archidamus, Philoxenus en die diaken Leo as sy afgevaardigdes gestuur. Die Ariaanse biskoppe het nie deelgeneem nie, maar die vergadering het die prosedure vir die aanklagte teen biskoppe en die Pous se reg op ingrype noukeurig vasgelê.
Nie teenstaande sy onskuldigbevinding deur die sinode van Sardica is Athanasius nie deur die keiser heraangestel nie tot na die dood van George.
In 346 skryf Pous Julius in brief aan die gemeente van Alexandrië om hulle geluk te wens met die terugkeer van hulle wettige biskop.
Die verering van heiliges het vinnig versprei en in 336 stel Philocalus 'n vereringsalmanak op.
Verering
Julius I word as heilige vereer in die Rooms-Katolieke Kerk. Sy reliek word bewaar in Santa Maria in Trastevere. Sy feesdag is op 12 April. Hy is die beskermheilige van die toiletskoonmakers.
Nota
Saamgestel uit die Nederlandse, Engelse, Duitse en Franse wiki’s.
Caracanthus
Caracanthus is 'n genus van visse wat hoort tot die familie Caracanthidae. Hulle staan ook bekend as die koraalskuilers. Dit is die enigste genus in die familie, dit is dus 'n monotipiese takson. Daar is vier spesies wat hoort tot die genus. Visse in hierdie genus het ovaalvormige plat lywe en die pektorale vinne is kort wat help dat die visse hulself tussen die takke van korale kan in wurm. Hul dorsale vinne is giftig. Visse van die genus verlaat bedags selde hulle skuilings.
Spesies
Die volgende vier spesies vorm deel van die genus:
Güyük Khan
Güyük Khan (Mongools: Гүюг хаан, Chinees: 贵由, omstreeks 1206–1248), ook bekend as Koejoek, was die derde Groot Khan van die Mongoolse Ryk. As die oudste seun van Ögedei Khan en ’n kleinseun van Djengis Khan, het hy van 1246 tot 1248 regeer. Koeblai Khan, wat die Yuan-dinastie gestig het, het hom later die Chinese tempelnaam keiser Dingzong van Yuan gegee.
Lewe
Güyük het militêre opleiding ontvang en as offisier gedien onder Djengis Khan en Ögedei Khan. Hy het deelgeneem aan die inval in Kiëf-Roes en Sentraal-Europa in 1236–1241 saam met ander Mongoolse prinse, onder andere sy neef Batoe en halfbroer Kadan. Hy het sy afdeling gelei in die beleg van Rjazan. In dié tyd het hy en Batoe stry gekry.
In 1241 het Ögedei gesterf en Batoe het probeer om die verkiesing van ’n nuwe Groot Khan te vertraag. Vyf jaar later is Güyük egter verkies.