cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Mosambiek
Islamitiese insurgensie
Sedert 2015 word Mosambiek in die noordelike Cabo Delgado-provinsie met 'n voortslepende insurgensie deur Islamitiese groepe gekonfronteer. In September 2020 het ISIS-insurgente die aflandige Vamizi-eiland oorgeneem en tydelik beset. In Maart 2021 is dosyne burgerlikes om die lewe gebring en 35 000 ander verdryf met die Slag van Palma, toe Islamitiese rebelle die kusdorp Palma binneval. Om die skrikbewind in Cabo Delgado teë te staan het Suid-Afrika in Julie 2021 onderneem om 1 500 troepe vir drie maande aldaar te ontplooi, teen 'n beraamde koste van R1 miljard.
Buitelandse betrekkinge
Alhoewel alliansies wat dateer uit die Mosambiekse onafhanklikheidsoorlog steeds relevant bly, het Mosambiek se buitelandse beleid toenemend pragmaties geword. Die twee pilare van die beleid is handhawing van goeie betrekkinge met sy bure en instandhouding en uitbreiding van bande met ontwikkelingsvennote.
Gedurende die 1970's en vroeë 1980's was die buitelandse beleid van Mosambiek onlosmaaklik verbonde aan die stryd om meerderheidsregering in Rhodesië en Suid-Afrika, sowel as die supermagkompetisie en die Koue Oorlog. Mosambiek se besluit om die Verenigde Nasies se sanksies teen Rhodesië af te dwing en die Rhodesiese guerilla's te ondersteun, het daartoe gelei dat Ian Smith se regime openlike en geheime aksies onderneem het om die land te destabiliseer. Alhoewel die regeringsverandering in Zimbabwe in 1980 hierdie bedreiging verwyder het, het die apartheidsregering in Suid-Afrika voortgegaan om die destabilisering van Mosambiek te finansier.
Die Nkomati-ooreenkoms van 1984, alhoewel dit nie daarin geslaag het om die Suid-Afrikaanse steun aan RENAMO te beëindig nie, het aanvanklike diplomatieke kontak tussen die Mosambiekse en Suid-Afrikaanse regerings geopen. Hierdie proses het momentum gekry met die uitskakeling van apartheid in Suid-Afrika, wat uitloop op die totstandkoming van volle diplomatieke betrekkinge in Oktober 1993. Terwyl die betrekkinge met die naburige Zimbabwe, Malawi, Zambië en Tanzanië af en toe spanning toon, bly Mosambiek se bande met hierdie lande steeds sterk.
Bevolkingsontwikkeling
Volgens die laaste sensus voor onafhanklikwording, wat laat in 1970 gehou is, het Mosambiek 'n bevolking van 8,233 miljoen gehad, onder wie 187 400 merendeels Portugese blankes, 39 300 mestiços (kleurlinge), 18 400 Indiërs (veral Goanese) en 2 700 Chinese (meestal immigrante uit Macau). 'n Betreklik hoë groeikoers (wat nog in Augustus 2017 op 3,5 persent beraam is) het die bevolking sedertdien vinnig laat styg tot 28,9 miljoen vroeg in 2018. Dit maak van Mosambiek die tweede mees bevolkte land in Suider-Afrika, na Suid-Afrika en voor Angola.
Die blanke bevolking het Mosambiek na die land se onafhanklikwording in 1975 grotendeels haastig verlaat, en slegs sowat 20 000 inwoners van Portugese afkoms het in Mosambiek aangebly. Intussen word die getal Portugese in die land weer op sowat 160 000 beraam. Naas tegnici en ander deskundiges, wat by die land se heropbou betrokke is, is daar ook nuusberigte oor ekonomiese vlugtelinge uit Portugal wat weens die resessie in hul geboorteland geen heenkome kan vind nie en as onwettige buitelanders Mosambiek binnegekom het.
Tale
Portugees het bevoorregte status as amps- en verkeerstaal en as die medium van onderrig en die mediabedryf. Die ampstaalstatus van Portugees word verskans in artikel 10 van die Mosambiekse grondwet van 2004. Volgens die sensus van 2007 is sowat die helfte van die bevolking Portugees as tweede taal magtig. Sowat twaalf persent van Mosambiekers praat Portugees as moedertaal, in Maputo word dit selfs deur 'n kwart van die bevolking as huistaal gebesig. Daarnaas word 'n veertigtal Afrikatale gebesig, waaronder Makua, Changana, Sena, Chilomwe en Swahili.
Gedurende die koloniale tydperk was Portugees die enigste amps- en onderwystaal wat ook as medium in sendingskole gebruik is. Nog tot in 1961 het die Portugese koloniale owerheid 'n onderskeiding gemaak tussen sogenaamde civilizados (inheemses wat Portugees magtig was) en não-civilizados (Mosambiekers wat geen kennis van Portugees gehad het). Slegs een persent van die swart bevolking is as civilizados geklassifiseer en was Portugees sowel in sy gesproke asook sy geskrewe vorm magtig. 'n Groter persentasie swartes, wat in aanraking gekom het met Portugeessprekendes, kon Portugees vlot praat. Bykans alle blanke kinders het formele skoolonderwys ontvang – in teenstelling met hul swart landgenote van wie 97 persent ongeletterd was.
Die koloniale oorlog het die status van Portugees nie geraak nie. Met uitsondering van enkele swart stryders, wat in buurlande in 'n Engelssprekende omgewing verkeer het, het FRELIMO van begin af Portugees as 'n medium van nasionale eenheid (lingua da unidade nacional) beskou waardeur alle stamverskille oorbrug sou word.
Die FRELIMO-regering se taal- en onderwysbeleid ná onafhanklikwording was daarop gemik om geletterdheid te verhoog. Portugees het die onbestrede ampstaal in alle staatsinstellings en die onderwyssektor gebly. Daar was nouliks pogings om inheemse tale as onderrigmedium te gebruik.
Godsdienste
45 persent van Mosambiekers is aanhangers van natuurgodsdienste, 37 persent is Christene en 18 persent Soennitiese Moslems (veral in noordelike streke en in die kusgebiede wat histories aan Arabiese invloede blootgestel was).
Administratiewe verdeling
Mosambiek word in administratiewe opsig in tien provinsies en die hoofstad Maputo (Cidade), wat provinsiale status geniet, verdeel. Die provinsies word verder verdeel in 154 distrikte (distritos), 419 administratiewe poste (postos administrativos) en 1 052 nedersettings (localidades).
Ekonomiese sektore
Met 'n jaarlikse per capita-inkomste van VSA-$515 ($1 300 volgens koopkragpariteit) word Mosambiek steeds onder die armste lande op aarde gereken. Op die Menslike Ontwikkelingsindeks word die land as die 181ste van altesaam 188 state geranglys.
Die landbousektor is, wat werkskepping betref, steeds die belangrikste ekonomiese bedryf in Mosambiek waarin sowat tagtig persent van die ekonomies aktiewe bevolking werksaam is. Die oorrote meerderheid Mosambiekse huishoudings beoefen bestaansboerdery en het nie toegang tot markte nie. Die lys van kontantoeste bly beperk tot produkte soos tabak, suiker, tee, katoen en kasjoeneute. Ondanks gunstige landboukundige toestande is Mosambiek tans 'n netto invoerder van landbouprodukte soos graan en rys. Invoere voorsien in meer as 90 persent van die land se behoeftes. Die Mosambiekse suikerbedryf trek voordeel uit 'n voorkeurooreenkoms met die Europese Unie (EU) wat vir suikerprodusente vrye toegang tot die EU-mark teen vaste pryse sonder doeanes en kwotas verseker.
Kwartêre Ystydperk
Die Kwartêre Ystydperk (ook bekend as die Kwarternêre, Pleistoseen- of huidige ystydperk) is die ystydperk wat die hele Kwartêr omvat (van 2,58 miljoen jaar gelede tot die hede) en gekenmerk word deur permanente ysbedekkings op Antarktika en Groenland en die periodieke voorkoms van groot ysbedekkings in Noord-Amerika en Eurasië. Die Kwartêre Ystydperk bestaan uit 'n reeks alternatiewe glasiale en interglasiale tye wat oor die Kwartêr strek en steeds voortduur.
Mosambiek
Ekonomiese sektore
Vissery speel 'n belangrike rol. Die land beplan tans om sy kus- en seegebied teen onwettige visvangs en seerowery te beskerm.
Kwartêre Ystydperk
Hoewel geoloë die hele tydperk tot tans as 'n "ystydperk" beskryf, verwys dit in die volksmond gewoonlik na die laaste glasiale tyd, of na die Pleistoseen in die algemeen. Aangesien die Aarde steeds ysplate op die pole het, beskou geoloë die Kwartêre Ystydperk as steeds voortdurend, hoewel diie Aarde tans in 'n interglasiale, of warmer, tyd is.
Mosambiek
Ekonomiese sektore
Die landbousektor het in 2017 24,3 persent tot die bruto binnelandse produk bygedra, die nywerheidsektor 23 persent en die tersiêre of dienstesektor 52,8 persent. Die informele sektor voorsien 'n bron van inkomste aan baie Mosambiekers wat nie werk in die formele sektor kan vind nie. Die industriële sektor se bydrae is beperk tot enkele grootskaalse projekte in die suide van Mosambiek.
Kwartêre Ystydperk
In die Kwartêre Ystydperk het ysplate hulle verskyning gemaak; hulle het tydens glasiale tye groter en tydens interglasiale tye kleiner geword. Sedert die einde van die laaste glasiale tyd het net die ysplate op Antarktika en Groenland oorgebly, terwyl ander ysplate wat tydens die glasiale tye gevorm het, heeltemal gesmelt het.
Mosambiek
Ekonomiese sektore
Die fokussering op 'n klein aantal prestige-projekte is een van die opvallendste swakpunte van die Mosambiekse ekonomie, naas die tekort aan effektiewe diversifisering. Masjiene en uitrusting word grotendeels ingevoer, terwyl plaaslike ondernemings nouliks betrokke is by prestige-projekte. Tot dusver trek net enkele bedrywe soos die bousektor enige voordeel daaruit, die plaaslike vervaardigingsbedryf kan nie meeding of deelneem in die waardeketting van sulke projekte nie.
Kwartêre Ystydperk
Die grootste invloede van die Kwartêre Ystydperk is die kontinentale erosie van die grond en die deposito van materiaal; die verandering van die rivierstelsels; die vorming van miljoene mere; veranderings in seevlakke; die isostatiese verandering van die aardkors; oorstromings; en abnormale winde. Die ysplate self, wat die albedo van die Aarde in die ruimte verhoog, verkoel die klimaat verder. Dié invloede het land- en see-omgewings en biologiese gemeenskappe gevorm.
Mosambiek
Ekonomiese sektore
Nogtans het grootskaalse projekte in die primêre sektor en omvangryke regstreekse buitelandse beleggings, wat daaruit voortgespruit het, in die eerste twee dekades van die 21ste eeu bygedra tot konstant hoë groeisyfers, met 'n gemiddeld van 7,3 persent tussen 2005 en 2015. Noemenswaardige projekte sluit die Mozal-aluminiumsmeltery in Matola naby Maputo en die Moatize-steenkoolmyn in wat deur die Brasiliaanse mynboureus Vale – naas die Rio Tinto-groep en BHP Billiton een van die drie grootste rolspelers in die internasionale mynboubedryf – bedryf word. Vale het meer as agt miljard VSA-$ belê om die myn te ontwikkel. Daarnaas het ook 'n spoorlyn ontstaan om steenkool oor 'n afstand van 912 km tot die diepseehawe Porto de Nacala in die noorde van Mosambiek te vervoer. Nacala is die diepste natuurlike seehawe langs die ooskus van Afrika.
Kwartêre Ystydperk
Lank voor die Kwartêre Ystydperk het ys op die aarde gedurende minstens vier ander ystydperke verskyn en verdwyn.
Mosambiek
Ekonomiese sektore
Die aardgasreserwes, wat deur twee ondernemings – Anadarko en Eni – in die Rovumabekken langs die Mosambiekse kus ontdek is, word op 190 triljoen kubieke voet (5,7 biljoen kubieke meter) beraam en het die potensiaal om ekonomiese groei merkbaar aan te dryf deur die vestiging van nuwe bedrywe soos raffinaderye, gaskragsentrales, die bou van pyplyne en die oprigting van kunsmisaanlegte.
Kwartêre Ystydperk
Ontdekking
Begrip vir die Kwartêre Ystydperk is in die 18de en 19de eeu die eerste keer verkry as deel van die wetenskaplike omwenteling.
Mosambiek
Streeksongelykhede
Streeksongelykhede in ekonomiese ontwikkeling en infrastruktuur bly 'n ernstige vraagstuk. Daar is steeds groot ekonomiese verskille tussen stedelike en landelike omgewings, die relatief goed ontwikkelde suide van die land en streke in Noord- en Sentraal-Mosambiek. Tans is die provinsie Maputo die ekonomiese spilpunt van die land. Die beplande ontginning van steenkool- en aardgasreserwes in respektiewelik die noordweste (Tete) en noorde (Cabo Delgado) sal moontlik tot 'n meer gelykmatige ekonomiese ontwikkeling bydra.
Kwartêre Ystydperk
Ontdekking
Oor die afgelope eeu het uitgebreide veldwaarnemings bewyse gelewer dat kontinentale gletsers groot dele van Europa, Noord-Amerika en Siberië bedek het. Kaarte van glasiale eienskappe is opgestel ná baie jare van veldwerk deur honderde geoloë om die rigting van die ysplate se beweging te bepaal. Selfs voordat die teorie van 'n wêreldwye verysing algemeen aanvaar is, het baie waarnemers besef die uitbreiding en krimping van ysplate het meer as een keer plaasgevind.
Beskrywing
thumb|240px|'n Grafiek van herstruktueerde temperatuur (blou), CO2 (groen) en stof (rooi) van die Wostokstasie-yskern vir die afgeope 420 000 jaar.
Vir geoloë is die definisie van 'n ystydperk die teenwoordigheid van groot hoeveelhede landgebaseerde ys. Voor die Kwartêre Ystydperk het landgebaseerde ys gedurende minstens vier vorige geologiese tydperke gevorm: die Karoo- (360-260 miljoen jaar gelede), die Andes-Sahara- (450-420 miljoen jaar gelede), Kriogeniese (720-635 miljoen jaar gelede) en Paleoproterosoïese verysing (2 400-2 100 miljoen jaar gelede).
Binne die Kwartêre Ystydperk was daar ook periodieke wisselings in die totale volume landys, die seevlak en globale temperature. Gedurende die kouer tye, wat glasiale tye genoem word, het groot ysplate van tot 4 km dik dele van Europa, Noord-Amerika en Siberië bedek. Die korter, warm tye tussenin wanneer kontinentale ysplate krimp, word interglasiale tye genoem.
Aanvanklik was die sikluslengte tussen glasiale en interglasiale tye sowat 41 000 jaar, maar ná die middel-Pleistoseen sowat 'n miljoen jaar gelede het dit verlangsaam tot sowat 100 000 jaar. Oor die afgelope 740 000 jaar was daar agt glasiale siklusse.
Die hele Kwartêr, wat 2,58 miljoen jaar gelede begin het, word 'n ystydperk genoem omdat minstens een permanente groot ysplaat – die Antarktiese ysplaat – in dié tyd bestaan het. Daar is onsekerheid oor hoeveel van Groenland in elke interglasiale tydperk met ys bedek was.
Die Aarde is op die oomblik in 'n interglasiale tydperk, die epog Holoseen, wat 15 000 tot 10 000 jaar gelede begin het; dit het veroorsaak dat die ysplate van die laaste glasiale tyd geleidelik gesmelt het. Die oorblywende gletsers, wat nou sowat 10% van die Aarde se oppervlak bedek, kom voor op Groenland, Antarktika en sommige bergstreke.
Gedurende die glasiale tye was die seevlak sowat 120 m laer as tans weens die volume ys op land.
Oorsake
Die Aarde se geskiedenis van ysvorming is 'n produk van die interne veranderlikheid van die planeet se klimaatstelsel (byvoorbeeld seestrome en die koolstofsiklus) wat in 'n wisselwerking is met eksterne faktore buite die klimaatstelsel (byvoorbeeld veranderings in die aarde se wentelbaan, vulkanisme en veranderings in die Son se uitset).
Astronomiese siklusse
Die rol van die veranderings in die Aarde se wentelbaan in die klimaat is in die laat 19de eeu die eerste keer deur James Croll genoem. Later het die Serwiese geofisikus Milutin Milankovic op die teorie uitgebrei en bereken dié onreëlmatighede kan die kimaatsiklusse veroorsaak wat nou as die Milankovic-siklusse bekend is. Dit is die gevolg van die toevoegende optrede van verskeie soorte siklusveranderings in die Aarde se wentelbaaneienskappe.
thumb|240px|Die verhouding van die Aarde se wentelbaan tot tydperke van ysvorming. Eerstens kom veranderings in die Aarde se baaneksentrisiteit in 'n siklus van sowat 100 000 jaar voor. Tweedens wissel die Aarde se baanhelling tussen 22° en 24,5° in 'n siklus van 41 000 jaar lank. Die helling van die aardas is verantwoordelik vir die seisoene; hoe groter die helling, hoe groter is die kontras tussen somer- en wintertemperature. Derdens het die presessie van die nagewenings, of die geslinger in die aarde se draaias, 'n periodisiteit (herhaling) van 26 000 jaar. Volgens die Milankovic-teorie veroorsaak dié faktore 'n periodieke afkoeling van die Aarde, met die koudste deel in die siklus wat elke sowat 40 000 jaar voorkom. Die belangrikste uitwerking van die Milankovic-siklusse is om die kontras tussen die seisoene te verander, en nie die jaarlikse hoeveelheid sonhitte wat die aarde ontvang nie. Die gevolg is dat meer ys vorm as smelt, en dit lei tot ysvorming.
Milankovic het die idees van klimaatsiklusse in die 1920's en 1930's uitgewerk, maar 'n lang en gedetailleerde chronologie van die Kwartêre temperatuurveranderings is eers in die 1970's uitgevoer om die teorie genoegsaam te toets. Studies van die diepseesentrums en hulle fossiele dui aan die wisselings in die klimaat in die afgelope paar honderdduisend jaar is merkwaardig naby aan dié wat deur Milankovic voorspel is.
Atmosferiese samestelling
Volgens een teorie het afnames in atmosferiese koolstofdioksied, 'n belangrike kweekhuisgas, die afkoelingneiging op lang termyn begin wat eindelik gelei het tot die vorming van kontinentale ysplate in die Arktika. Geologiese bewyse dui op 'n afname van meer as 90% in die atmosferiese sedert die middel van die Mesosoïese Era. 'n Ontleding van -rekonstruksies wys in die atmosfeer het afgeneem voor en gedurende Antarktiese ysvorming, en steun 'n aansienlike afname in die gas as die hoofoorsaak daarvan.
Vlakke van speel 'n belangrike rol in die oorgange tussen glasiale en interglasiale tye. 'n Hoë inhoud stem ooreen met warm interglasiale tye, en lae vlakke met glasiale tye. Ander studies dui daarop dat dalk nie die hoofoorsaak van die oorgange is nie, maar eerder 'n gevolg daarvan. Die verduideliking van dié wisselende -vlakke bly 'n moeilike probleem.
Plaattektoniek en seestrome
'n Belangrike komponent in die ontwikkeling van ystydperke op lang termyn is die posisie van die kontinente. Dit kon die sirkulasie van die oseane en die atmosfeer beïnvloed het, byvoorbeeld hoe seestrome hitte na groot hoogtes oordra. Deur die grootste deel van die geologiese tyd was die Noordpool blykbaar in 'n breë, oop oseaan wat meegebring het dat groot seestrome onverpoos beweeg het. Ekwatoriale waters het in die poolstreke ingevloei en hulle verhit. Dit het gematigde, uniforme klimate veroorsaak wat deur die grootste deel van die geologiese tyd voortgeduur het.
Tydens die Kainosoïese Era het die groot Noord- en Suid-Amerikaanse kontinentale plate weswaarts van die Eurasiese plaat af gedryf. Dit het ingegryp in die ontwikkeling van die Atlantiese Oseaan, wat noord-suid geloop het, met die Noordpool in die klein, byna landingeslote bekken van die Arktiese Oseaan. Die Drakestraat het 33,9 miljoen jaar gelede geopen (die Eoseen-Oligoseen-oorgang), en dit het Antarktika van Suid-Amerika afgesny. Die Antarktiese Sirkumpolêre Stroom kon toe daardeur vloei, en dit het Antarktika geïsoleer van die warm waters. Dit het die vorming van sy groot ysplate tot gevolg gehad.
Die verswakking van die Noord-Atlantiese Stroom omstreeks 3,65 tot 3,5 miljoen jaar gelede het gelei tot die verkoeling van die Arktiese Oseaan. Dit het later in die Plioseen die ontwikkeling van Arktiese see-ys en die vorming van kontinentale gletsers veroorsaak. Die Panamalandengte het sowat 2,6 miljoen jaar gelede by 'n konvergerende plaatrand ontwikkel, en dit het oseaniese sirkulasie verder afgesonder en die laaste seestraat buite die poolstreke gesluit wat die Stille Oseaan en die Atlantiese Oseaan verbind het. Dit het die poolwaartse vervoer van sout en hitte laat toeneem en die Noord-Atlantiese termohaliene sirkulasie versterk, wat genoeg vog aan arktiese hoogtes verskaf het om die noordelike ysvorming te laat begin.
Opstoting van berge
Die verhoging van kontinentale oppervlakke, dikwels vanweë bergvorming, het vermoedelik bygedra tot die Kwartêre ysvorming. Die geleidelike beweging van die grootste deel van die Aarde se landmassas weg van die tropiese gebiede en die toenemende bergvorming in die laat Kainosoïese Era het meer grond by groot hoogtes tot gevolg gehad, wat die vorming van gletsers bevorder het. Die Groenlandse ysplaat het byvoorbeeld gevorm met die verhoging van die Wes- en Oos-Groenlandse hooglande in twee fases, 10 en 5 miljoen jaar gelede in die Mioseen. Die Andes het tot hoogtes gestyg wat gelei het tot die ontwikkeling van valleigletsers sowat 'n miljoen jaar gelede.
Gevolge
Die teenwoordigheid van so baie ys op die kontinente het 'n groot uitwerking gehad op feitlik elke aspek van die Aarde se hidrologiese stelsel. Die sigbaarste hiervan is die asemrowende bergtonele en ander kontinentale landskappe wat gevorm is deur gletsererosie en afsettings, eerder as lopende water. Hele nuwe landskappe oor miljoene vierkante kilometers het in 'n relatief kort tyd ontstaan. Die uitwerking van verysing is regstreeks of onregstreeks in elke deel van die wêreld gevoel.
Mere
Die Kwartêre ysvorming het meer mere geskep as al die ander geologiese prosesse saam. Die rede is dat 'n kontinentale gletser die dreineringstelsel heeltemal ontwrig. Die oppervlak waaroor die gletser beweeg het, is deur die ys geskuur en geërodeer, en dit het baie ingeslote, ongedreineerde depressies (holtes) in die rotslaag agtergelaat. Dié depressies is met water gevul en het mere geword.
thumb|220px|'n Skets wat wys hoe die [[Groot Mere gevorm het.]] Baie groot mere is aan die rande van die gletsets gevorm. Die ys op Noord-Amerika én Europa was sowat 3 000 m dik naby die middel, maar het vlakker geword na die rande toe. Die gewig van die ys het veroorsaak dat die aardkors gesak het, en dit was die grootste onder die dikste dele van die ys. Toe die ys smelt, het die terugstoot van die kors stadig plaasgevind, en dit het hellings veroorsaak. Dié hellings het bekkens gevorm wat al duisende jare bestaan. Dié bekkens het mere geword wat deur die oesane gevul is. Die Oossee en Groot Mere van Noord-Amerika is hoofsaaklik so gevorm.
Die talle mere van Kanada, Swede en Finland is vermoedelik minstens gedeeltelik gevorm uit rotslae wat deur gletsers geërodeer is.
Reënmere
Die klimaatstoestande wat verysing veroorsaak het, het 'n indirekte invloed op die droë en halfdroë streke gehad wat ver van die gletsers geleë was. Die toenemende reën wat die gletsers aangevul het, het ook die dreinering van groot riviere en strome vergroot, en dit het die vorming en vergroting van groot reënmere tot gevolg gehad. Die meeste reënmere het in relatief droë streke ontstaan waar daar gewoonlik onvoldoende reën was om 'n dreineringstelsel te vorm wat na die oseane lei. Die water het dus in geslote bekkens ingevloei en droë mere gevorm. Met 'n toename in reën in die glasiale tye het die droë mere vergroot en oorvloei. In interglasiale tye, wanneer daar minder reën was, het die mere gekrimp en klein soutvlaktes gevorm.
Isostatiese aanpassing
Groot isostatiese aanpassings van die aardkors tydens die Kwartêre ysvorming is deur die gewig van die ys veroorsaak, wat die kontinente verlaag het. In Kanada is 'n groot streek om Hudsonbaai onder die (huidige) seevlak afgedruk, so ook die streek om die Oossee in Europa. Die grond is besig om weer terug te stoot sedert die ys gesmelt het. Sommige van dié isostatiese bewegings het sowat 9 000 jaar gelede groot aardbewings in Skandinawië veroorsaak. Dié aardbewings is uniek omdat hulle nie met plaattektoniek verband hou nie.
Winde
Die teenwoordigheid van ys oor so 'n groot deel van die kontinente het patrone van armosferiese sirkulasie grootliks verander. Winde naby die ys was sterk en aanhoudend vanweë die volop digte, koue lug wat van die ys opgestyg het. Dié winde het groot hoeveelhede los, fyn sediment vervoer wat deur die gletsers afgebring is. Dit het as loes (waaigrond) versamel en onreëlmatige lae oor groot dele van die Missouririviervallei, Sentraal-Europa en Noord-China gevorm.
Sandduine was in die vroeë Ystydperk volopper en aktiewer in baie gebiede. 'n Goeie voorbeeld is die Sandhills-streek in Nebraska, VSA, wat oor 'n gebied van sowat 60 000 km2 strek. Dié streek was 'n groot, aktiewe duineveld in die Pleistoseen, maar is vandag grootliks met gras bedek en gestabiliseer.
Seestrome
Dik gletsers was swaar genoem om in verskeie belangrike gebiede die seebodem te breik. Dit het die vloei van die seewater geblokkeer en seestrome beïnvloed. Dit het ook indirekte gevolge gehad, want seestrome dra by tot globale hitteverspreiding.
Vorige ystydperke
thumb|right|220px|500 miljoen jaar van klimaatsveranderings.
Ysvorming is 'n seldsame gebeurtenis in die Aarde se geskiedenis, maar daar is bewyse van wydverspreide ysvorming in die laat Paleosoïese Era (300 tot 200 miljoen jaar gelede) en laat Prekambrium (dus die Neoproterosoïese Era, 800 tot 600 miljoen jaar gelede).
Voordat die huidige ystyperk 2 tot 3 miljoen jaar gelede begin het, was die Aarde se klimaat gewoonlik vir lang tydperke gematig en uniform. Dié klimaatsgeskiedenis word bewys deur die soorte fossiele van plante en diere en deur die eienskappe van die sedimente wat in die stratigrafiese rekords bewaar gebly het. Daar is egter wydverspreide glasiale deposito's, wat dui op verskeie lang tydperke van antieke ysvorming voor die huidige Kwartêre Ystydperk.
Een van die bes aangetekende rekords van 'n vorige ystyderk is die Karoo-ystydperk, waarvan bewyse ontdek is in die laat Paleosoïese rotse in Suid-Afrika, Indië, Suid-Amerika, Antarktika en Australië. Deposito's van selfs ouer glasiale sediment word op elke kontinent buiten Suid-Amerika aangetref. Dit dui op nog twee tydperke van wydverspreide ysvorming in die laat Prekambrian, en dit het gelei tot die Sneeubalaarde in die Kriogenium-periode.
Volgende glasiale tyd
Die warmer neiging wat op die laaste gasiale maksimum gevolg het, sedert omtrent 20 000 jaar gelede, het daartoe gelei dat die seevlak met sowat 130 m gestyg het. Dié verwarming het sowat 6 000 jaar gelede afgeneem en die seevlak is redelik stabiel sedert die Neolitikum.
Die huidige interglasiale tyd (die Holoseen se klimaatoptimum) is stabiel en warm in vergelyking met voriges, wat onderbreek is deur talle koue tye wat honderde jare geduur het. Dié stabiliteit kon gelei het tot die Neolitiese Omwenteling en dus die menslike beskawing.
Gebaseer op wentelmodelle van die Aarde, sal die verkoelingsneiging wat sowat 6 000 jaar gelede begin het, vir nog 23 000 jaar aanhou. Klein veranderings in die Aarde se wentelbaanparameters dui egter daarop dat daar vir die volgende 50 000 jaar nie nog 'n glasiale tyd sal wees nie, selfs sonder enige bydrae deur die mens. Dit is moontlik dat die huidige verkoelingsneiging onderbreek kan word deur 'n warmer tyd oor sowat 60 000 jaar, met die volgende glasiale tyd wat eers oor sowat 100 000 jaar sal aanbreek.
In die 1970's was daar kommer dat die volgende glasiale tyd op hande kan wees. Dit was gebaseer op vorige ramings vir die lengte van interglasiale tye van sowat 10 000 jaar. Effense veranderings in die eksentrisiteit van die Aarde se wentelbaan om die Son dui egter op 'n lang interglasiale tyd wat nog 50 000 jaar kan duur. Dit lyk ook nou of die mens se impak dié lang interglasiale tyd kan verleng. Ramings van die tydlyn vir die volgende glasiale maksimum hang in 'n groot mate af van die hoeveelheid in die atmosfeer.
Meer onlangse studies voorspel dat die hoeveelheid gasse wat hitte vasvang en deur die mens in die oseane en atmosfeer vrygestel word, die volgende glasiale tyd oor 50 000 jaar asook verdere glasiale tye kan voorkom.
Clathria benguelaensis
Clathria benguelaensis is 'n sponsspesie in die taksonomiese indeling van die Demospongiae (gewone sponse). Die liggaam van die spons bestaan uit kieselnaalde en sponginevesels en is in staat om baie water op te neem.
Die spons behoort tot die genus Clathria en tot die familie Microcionidae. Die wetenskaplike naam van die spesie is die eerste keer geldig gepubliseer in 2005 deur Samaai & Gibbons.
1325
Die jaar 1325 was 'n gewone jaar wat volgens die Gregoriaanse kalender op 'n Maandag begin het. Dit was die 25ste jaar van die 14de eeu n.C. Soos ander gewone jare het die jaar 12 maande, 52 weke en 365 dae gehad.
Dobbertjies
Dobbertjies is watervoëls in die familie Podicipedidae wat aan die orde Podicipediformes behoort.
Dobbertjies kom op al die kontinente van die aarde voor. Hulle leef in soetwater (damme of riviere), maar sommige spesies sal na soutwater (see) beweeg terwyl hulle na ander gebiede migreer.
Hierdie voëls (net soos langtone) bou drywende neste wat gewoonlik aan 'n nabygeleë plant geanker is sodat dit nie wegdryf nie. Party dobbertjies verloor al hulle slagvere gelyk. Dan kan hulle nie vlieg alvorens die nuwes uitkom nie.
David Houle
David Houle (3 Julie 1948) is 'n futuris, publieke spreker, en skrywer van The Shift Age. Hy het die frase The Shift Age geskep en hierdie nuwe era geïdentifiseer as die opvolger van die Inligtingstydvak in 2007.
Dobbertjies
Hulle vreet meestal vis en ander waterdiertjies.
David Houle
Vroeë lewe
Houle het die Universiteit van Chicago se Laboratoriumskool vanaf kleuterskool tot hoërskool bygewoon. Nadat hy in 1965 aan die hoërskool gegradueer het, behaal hy 'n B.A. in kunsgeskiedenis van die Universiteit van Syracuse in 1969. Na die gradeplegtigheid het hy vir twee jaar Noord-Amerika gewerk en gereis en later met 'n rugsak oor die wêreld gereis.
Loopbaan
Houle spandeer meer as 20 jaar in media en vermaak. In die middel van die 1970's het hy eerste by NBC gewerk, toe by CBS in advertensieverkope. Hy het toe by die uitvoerende span aangesluit wat MTV, Nickelodeon, VH1 en CNN Headline News dienende in senior advertensie verkope hoedanighede.
In die vroeë 1990's het hy programme vir televisie geskep. Hy het twee Emmy-toekennings gewen vir 'n nasionaal gesindikeerde kinderprogram Energy Express. Hy het Bill Kurtis en Kurtis Productions verteenwoordig, wat help om sulke reekse soos Investigative Reports en American Justice op die A & E-kabeltelevisie-netwerk bekend te stel. Saam met Jack Myers het hy Television Production Partners (TPP) geskep, 'n konsortium van adverteerders om televisieprogramme te finansier. In hierdie hoedanigheid het hy 'n George Foster Peabody-toekenning, 'n Heartland-toekenning, gewen en is hy vir 'n Oscar-toekenning vir die dokumentêre Hank Aaron : Chasing the Dream genomineer.
Later in die 1990's was Houle besturende direkteur van University Access, 'n e-leer maatskappy in Los Angeles. Na die terugkeer na sy tuisdorp Chicago in 2011, het hy beide as adviseur vir maatskappye en 'n spreker oor die toekoms van onderwys en tegnologie gewerk.
James Finlayson (akteur)
James Finlayson (27 Augustus 1887 – 9 Oktober 1953) was 'n Amerikaanse akteur. Hy was bekend vir sy rolle in die rolprente Pardon Us (1931), The Devil's Brother (1933), Way Out West (1937), en Saps at Sea (1940).
David Houle
Futuris
Houle bied sedert 2007 aan oor The Shift Age as professionele spreker. In 2009 het hy 'n Speaker of the Year-toekenning van Vistage International gewen. In April 2007 het hy by die Stigting vir die Toekomstige Energiekonferensie 3000 aangebied en sy webjoernaalartikels van hierdie konferensie met onderhoude met die bywonende wetenskaplikes is deur die stigting in sy verslag gepubliseer. Houle het aanbiedings gemaak by verskeie internasionale konferensies en korporatiewe dinkskrums aan uitvoerende hoofde en sake-eienaars. Gedurende 2010–2011 het hy in ses lande op ses kontinente 300 + toesprake gelewer. As 'n futuris het Houle Alvin Toffler en Marshall McLuhan aangehaal as sy belangrikste invloede. Houle het onlangs Futurist in Residence en gaslektor geword by die Ringling College of Art and Design in Sarasota, Florida.
Houle is onderhoud mee gevoer en verskyn in Forum, uitgawe no.1, 2012, Deutsche Bank se in-huis tydskrif oor Occupy Wall Street.
Skryfwerk
Houle het sy skryfloopbaan in 2006 afgeskop deur sy futuristiese webjoernaal "evolutionshift.com" te begin met die bemarkingslyn A Future Look at Today. Aan die einde van 2007 is sy eerste boek The Shift Age gepubliseer, wat volgens WorldCat nou in 71 biblioteke beskikbaar is.
In Februarie 2010 het hy 'n vooraanstaande bydraer op Oprah.com geword. Hy het ook artikels op Shelly Palmer se webwerf geskryf.
Houle se tweede boek, met Jeff Cobb as mede-outeur, getiteld Shift Ed: A Call to Action for Transforming K-12, is in Maart 2011 gepubliseer en is in 123 biblioteke. Sy derde boek, mede-outeur van Jonathan Fleece, The New Health Age: The Future of Health Care in America, is in Desember 2011 gepubliseer.
Houle se Entering Shift Age is in 2012 deur Source Books gepubliseer.Sy nuutste boeke sluit in: Privacy Privacy Dead: The Future of Privacy in the Digital Age en Brand Shift: The Future of Brands and Marketing wat onderskeidelik in 2013 en 2014 gepubliseer is.
Wildemango
Die wildemango (Cordyla africana) is 'n groot bladwisselende spreiende boom. Die boom kom voor vanaf die noorde van KwaZulu-Natal tot in Mosambiek en noord en wes langs die Zambezivallei. Dit is ook inheems in Eswatini, Kenia, Malawi, Tanzanië, Zambië en Zimbabwe.
Dit verkies om in bosveld, sandwoud en op rivieroewers te groei. Die eetbare vrugte is vlesig en 40 – 80 mm lank met 'n enkele blink swart saad in geelbruin vrugvleis.
Die boom se FSA-nommer is 216.
Ben Schoeman-hoofweg
Die Ben Schoeman-hoofweg is die hooftoevoer tussen Johannesburg en Pretoria. Dit bestaan uit gedeeltes van die N1- en N14-hoofweë. Die pad is in 1968 geopen en is na die voormalige Minister van Vervoer, Ben Schoeman genoem. Dit is die besigste pad in Suid-Afrika.
Roete
Die Ben Schoeman-snelweg begin aangedui as die M1, net noord van die Corlettrylaan-afrit, waar die M1 nie meer onder die onderhoud van die Johannesburgse Padagentskap is nie. Suid van Corlettrylaan staan die M1 bekend as die De Villiers Graaff-snelweg.
Die M1 eindig by die Buccleuch-wisselaar met die N3- en N1-snelweg (Johannesburg sirkelroete). Die Ben Schoeman-snelweg word dan die N1 en loop deur Midrand en Centurion.
In Centurion, by die Brakfontein-wisselaar, ontmoet die N1 die N14 en ruil name om, met die N1 wat die oostelike snelweg na Pretoria se oostelike voorstede en Polokwane word. Die N14 verlaat die rigting-oos snelweg en word die Ben Schoeman-snelweg noordwaarts uit Centurion.
Die hele N1-gedeelte, vanaf die Buccleuch-wisselaar tot by die Brakfontein-wisselaar, is 'n tolpad wat deel uitmaak van die Gautengse e-tolstelsel.
Vanaf die Brakfontein-wisselaar gaan die Ben Schoeman-snelweg noordwaarts voort met die N14 direk tot in Pretoria en eindig waar dit die R101 in Potgieterstraat (nou Kgosi Mampuru-straat) suid van Pretoria-Sentraal ontmoet.
Onderhoud en opgraderings
Die Ben Schoeman-snelweg word seur SANRAL onderhou noord van die afrit by Corlettrylaan (M30) tot by die N14/N1-wisselaar in Centurion. Slegs die gedeelte tussen die Buccleuch- en Brakfontein-wisselaars is egter tolpad. Van die Brakfontein-wisselaar tot by Potgieterstraat in Pretoria word die snelweg deur die Gautengse provinsiale regering onderhou.
Die snelweg is ook opgegradeer tussen Corlett Drive en die Buccleuch-wisselaar, hoewel hierdie gedeelte nie getol word nie, en bestaan uit 3 of 4 bane in elke rigting. Oorhoofse beligting is vir die snelweg vanaf die Brakfontein-wisselaar tot Corlettrylaan aangebring. Die snelweg bevat nou opgegradeerde oorhoofse naamborde sowel as elektroniese aanwysings.
Die noordelike gedeelte van die snelweg tussen die Brakfontein-wisselaar en Potgieterstraat is nie opgegradeer nie, hoewel die pad soms oorgeteer word. Dit bly twee bane in beide rigtings, het geen sentrale beligting nie en het geen oorhoofse tekens nie. As gevolg van die oprigting van die Gautrein-roete is die diamantwisselaar in Trichardtstraat verander, en die noordelike verkeer verlaat nou die snelweg by Sunderlandweg en nie meer Trichardtstraat nie.
Dick Whittinghill
Dick Whittinghill (5 Maart 1913 – 24 Januarie 2001) was 'n Amerikaanse akteur. Hy was bekend vir sy rolle in die rolprente Will Success Spoil Rock Hunter? (1957), Jamboree! (1957), Calypso Heat Wave (1957), en Moon Pilot (1962).
Camilla Beeput
Camilla Beeput (gebore 9 September 1984) is 'n Engelse aktrise en skryfster. Sy is bekend vir haar rolle in die rolprente The Harry Hill Movie (2013), Writers Retreat (2015), en Mortdecai (2015).
Actophilornis
Actophilornis is 'n genus van voëls in die familie van langtone (Jacanidae). Die genus omvat twee spesies. Hulle kom in Afrika en die omliggende eilande voor.
Clathria canaliculata
Clathria canaliculata is 'n sponsspesie in die taksonomiese indeling van die Demospongiae (gewone sponse). Die liggaam van die spons bestaan uit kieselnaalde en sponginevesels en is in staat om baie water op te neem.
Die spons behoort tot die genus Clathria en tot die familie Microcionidae. Die wetenskaplike naam van die spesie is die eerste keer geldig gepubliseer in 1906 deur Whitelegge.
Warren Finnerty
Warren Finnerty (9 April 1925 – 22 Desember 1974) was 'n Amerikaanse akteur. Hy was bekend vir sy rolle in die rolprente The Connection (1961), Cool Hand Luke (1967), Easy Rider (1969), en The Laughing Policeman (1973).
Zenobia
Lewe en bewind
Zenobia was ietwat militant en het 'n veldtog aangepak wat haar uiteindelik die heerser van 'n groot deel van Sirië en Klein-Asië gemaak het. Haar verklaarde doel was om die oostelike deel van die ryk teen die Sassanidiese Ryk te beskerm, oënskynlik om Rome se onthalwe, maar eintlik om aan haarself die mag te besorg. Deur Persië in die ooste teen Rome in die weste teen mekaar af te speel, het sy gehoop om hulle albei te oorheers.
Antieke bronne
Die "Tyranni Triginta", 'n boek van die Augustynse Geskiedenis (wat in die 4de eeu geskryf is) bevat 'n halfspottende verslag van Zenobia se lewe en oorwinnings.
Clathria cylindrica
Clathria cylindrica is 'n sponsspesie in die taksonomiese indeling van die Demospongiae (gewone sponse). Die liggaam van die spons bestaan uit kieselnaalde en sponginevesels en is in staat om baie water op te neem.
Cobus Rossouw Jr.
Cobus Rossouw jr. is 'n rolprentregisseur en die seun van die bekende Afrikaanse akteur Cobus Rossouw. Hy was die regisseur van Getroud met rugby (rolprent).
Dixie Carter
Dixie Carter (25 Mei 1939 – 10 April 2010) was 'n Amerikaanse aktrise en vervaardiger. Sy is bekend vir haar rolle in die rolprent That Evening Sun (2009) en in die televisiereekse Filthy Rich (1982), Designing Women (1986), en Desperate Housewives (2004).
Arcadius
Bewind
Arcadius was die tweede oudste seun van Theodosius I en sy pa het hom in Januarie 383 tot ’n augustus en medeheerser van die oostelike deel van die ryk verklaar. Die werklike mag agter sy bewind was die eunug Eutropius. Arcadius is ook oorheers deur sy vrou, wat hom oortuig het om Eutropius af te dank op die hoogtepunt van sy loopbaan in 399. Op 13 Julie van dieselfde jaar het Arcadius gelas dat alle oorblywende nie-Christelike kerke dadelik afgebreek moes word.
Eudoxia se invloed is sterk teengestaan deur die Patriarg van Konstantinopel, John Chrysostom, wat gevoel het sy gebruik haar familie se rykdom om beheer oor die keiser te kry. Eudoxia het haar invloed gebruik om Chrysostom in 404 te laat afdank, maar sy is later dié jaar dood. Sy en Arcadius het vier kinders gehad: drie dogters, Pulcheria, Arcadiaen en Marina, en een seun, Theodosius.
Eddie Firestone
Eddie Firestone (11 Desember 1920 – 1 Maart 2007) was 'n Amerikaanse akteur. Hy was bekend vir sy rolle in die rolprente The Revolt of Mamie Stover (1956) en The Great Locomotive Chase (1956), en in die televisiereeks The Untouchables (1959).
Konjak
Konjak is 'n Franse brandewyn met 'n wêreldwye, trotse reputasie. Dit word vervaardig in die wynmaakgebied rondom die stad Cognac waarna dit vernoem is, in die Franse Departemente Charente en Charente-Maritime.
Vir 'n gedistilleerde brandewyn om die naam Konjak te dra, moet sy produksiemetodes voldoen aan sekere wetlike vereistes. In die besonder, moet dit gemaak word van spesifieke druiwe, waarvan Ugni blanc, plaaslik bekend as Saint-Emilion, die meeste gebruik word. Die brandewyn moet twee keer gedistilleer word in 'n koper potketel en verouder word vir minstens twee jaar in Franse eikehoutvate van Limousin of die Tronçais-woud. Konjak word op dieselfde manier as whiskey en wyn verouder in houtvate, en die meeste konjak is aansienlik langer as die minimum wetlike vereiste verouder.
Floraryk
'n Floraryk is 'n fitogeografiese indeling van die (land)oppervlak van die aarde. Dit beteken dat dié indeling net op die verspreiding van plante oor die planeet gebaseer is, en nie op die (soögeografiese) verspreiding van die fauna nie.
Gewoonlik word ses floraryke onderskei:
Fossa
Die fossa of fretkat (Cryptoprocta ferox; Malgassies: fosa) is ’n katagtige, karnivore soogdier wat endemies op Madagaskar voorkom. Dit is lid van die Eupleridae, ’n familie van vleisvreters wat na aan die muishond verwant is. Sy wetenskaplike klassifikasie is omstrede omdat hy so baie soos ’n kat lyk, maar ander eienskappe dui op ’n nabye verwantskap aan Viverridae (hoofsaaklik sivette en hul verwante).
Floraryk
Die indeling na plante verskil van die soögeografiese indeling. Byvoorbeeld die plante van die ryk Holarctis het groot ooreenkomste in 'n baie groot gebied, maar die diere in Noord-Amerika is verskillend van dié in Asië en Europa. In 'n soögeografiese indeling word gewoonlik Holarctis verdeel in 'n Palearktiese- en Nearktiese gebied. Die omgekeerde situasie word in Suid-Afrika aangetref. Die plantewêreld van die Kaap verskil baie van die res van Afrika. Fitogegrafies spreek mens van die floraryk Capensis, maar die diere is baie minder verskillend.
Daar is nóg verskille. Byvoorbeeld eilande soos Nieu-Guinea en die eilande van die Stille Oseaan word fitogeografies by Paleotropis gereken, maar die WWF-indeling, wat 'n sintese van fito- en soögeografiese indelings is, reken dit by die Australasiatiese en Oseaniese ekosones. Die suide van Suid-Amerika en die Suideiland van Nieu-Seeland word gewoonlik by die floraryk Antarctis gereken, maar nie by die Antarktiese ekosone nie.
Paleoryke
In die aarde se lang geskiedenis het floraryke verskil van die huidige en paleontoloë probeer om uit die fossiele gegewens en die kennis van die plaattektoniek die vroër omstandighede te herkonstrueer. Aan die begin van die Perm het byvoorbeeld 'n Gondwaniese, Euroamerikaanse, Angoraanse en Cathayse floraryk bestaan.
Fossa
Beskrywing
Die fossa is die grootste karnivoor op Madagskar en is al vergelyk met ’n klein poema. Volwassenes is sowat 70-80 cm lank en weeg tussen 5,5 en 8,6 kg; die mannetjies is groter as die wyfies. Die dier kan sy kloue uitstrek, maar nie heeltemal terugtrek nie en sy buigbare enkels gee hom die vermoë om kop eerste met bome op of af te klim en van boom tot boom te spring. Die fossa is uniek in die familie vanweë die vorm van sy geslagsorgaan, wat met dié van ’n kat of hiëna ooreenstem.
Die spesie kom algemeen voor, hoewel bevolkingsdigthede gewoonlik klein is. Dit word net in beboste gebiede aangetref en jag bedags en snags. Meer as die helfte van sy dieet bestaan uit lemurs, die endemiese primate van die eiland. Sy ander prooi is tenreks, knaagdiere, akkedisse, voëls en ander diere. Paring vind gewoonlik in bome plaas en kan ure duur. Daar is een tot ses kleintjies, wat blind en tandloos gebore word. Hulle speen ná 4,5 maande en is ná ’n jaar onafhanklik. Hulle lewe sowat 20 jaar in aanhouding. Die Malgasse is gewoonlik bang vir hulle.
Die Internasionale Unie vir die Bewaring van die Natuur (IUBN) lys fossas as kwesbaar. Hul grootste bedreiging is die vernietiging van hul habitat.
Richard Whorf
Richard Whorf (4 Junie 1906 – 14 Desember 1966) was 'n Amerikaanse regisseur, vervaardiger, en akteur. Hy was bekend vir sy rolle in die rolprente Blues in the Night (1941) en Yankee Doodle Dandy (1942), en in die televisiereekse The Beverly Hillbillies (1962) en The Wild Wild West (1965).
Clariallabes
Clariallabes, is 'n genus wat hoort tot die familie Clariidae. Dié genus verskil van Clarias deurdat daar by die visse nie 'n beenplaat agter die oë is nie. Dit is 'n Afrikagenus en daar is 15 spesies van die genus in Afrika, waarvan een in Suider-Afrika voorkom.
Spesie
Die volgende spesie kom in Suider-Afrika voor:
Die ander spesies is:
Maharero
duimnael|200px|Maharero, opperhoof van die [[Herero.]]
IP-adres
'n IP-adres is 'n unieke nommer, soortgelyk aan 'n telefoonnommer, wat deur masjiene (gewoonlik rekenaars) gebruik word om na ander masjiene te verwys wanneer inligting oor die Internet versend moet word; die Internetprotokol bestuur hierdie kommunikasie.
'n Voorbeeld van 'n IP-adres is 207.142.131.236. Omdat mense moeilik sulke nommers onthou, is 'n gepaardgaande stelsel ontwerp om name (soos www.wikipedia.org) na hierdie nommers om te skakel, bekend as die DNS (Domain Name System).
Maharero
Maharero (ook genoem Maherero of Kamaherero, Okahandja, Suidwes-Afrika, omstreeks 1820 – Okahandja, Suidwes-Afrika, 5 Oktober 1890) was die opperhoof van die Herero van 1861 tot 1890. Hy word tot vandag as ’n legende onder sy mense vereer.
Maharero was tydens sy opperhoofskap een van die belangrikste figure in die huidige Namibië. Sy grootste prestasie was sy bydrae tot die bevryding van die Herero uit die staat van knegskap waarin hulle onder die Namakaptein Jonker Afrikaner verkeer het. Maar hierdie prestasie word aanmerklik verdof deur die koelbloedige moord op die Nama binne sy land in Augustus 1880 en die inskiklikheid waarmee hy, in teenstelling met die Namakaptein Hendrik Witbooi, daarna sy volk se vryheid eers aan die Britte en toe aan die Duitsers verkoop het.
IP-adres
IP-weergawes
Daar is twee weergawes van die Internet Protokol wat hoofsaaklik in gebruik is, elk met sy eie definisie en voorstelling van 'n IP-adres.
IPv4
IPv4 (Internet Protokol weergawe 4) gebruik 32 bisse (4 grepe) om die adres te stoor, wat 'n totaal van 4 294 967 296 (232) verskillende adresse gee. 'n Aantal van hierdie adresse word egter gereserveer vir ander doeleindes, soos by voorbeeld, vir gebruik in privaat netwerke.
Maharero
Verblyf op Windhoek
duimnael|regs|200px|Die Namakaptein van 1823 tot '61, [[Jonker Afrikaner, het Maharero hardhandig behandel tydens dié se verblyf by die Namas op Windhoek.]]
Maharero was die seun van Tjamuaha en sy vrou, Otjoruzumo. Tjamuaha was die seun Tjirwe, seun van Mutjise, seun van Mbunga, seun van Tjituka, seun van Kasupi, seun van Vatje, seun van Kengeza. Otjorozumo was die dogter van Ndomo, dogter van Peraa, dogter van Mbondo, dogter van Mukuejuva. Maharero se naam beteken "die oertyd" en die voorvoegsel "ka-" wat soms gebruik word, is die verkleiningsvorm wat algemeen by Herero-voorname voorkom. Maharero trek in 1843 saam met sy vader uit die omgewing van Okahandja na Windhoek om nader aan hul bondgenoot Jonker Afrikaner te wees. Jonker gee Maharero 'n geweer en stel hom aan as voorman van sy afdeling Hererokrygsmanne, maar die behandeling wat Maharero origens van Jonker ontvang, is hardhandig. Wanneer "Tjamuaha se kalf" sy meester se toorn laat ontvlam, is hy gewoonlik aan 'n wawiel vasgebind waaraan hy soms verskeie dae en nagte moes deurbring. Tog was Maharero se verblyf by Jonker op Windhoek ook nie sonder voordele nie: Hy leer hoe om 'n geweer te hanteer, hy vermeerder sy aantal vee en hy leer die Nama van naby ken. Een van Maharero se jeugvriende was Jonker se seun, die latere kaptein Jan Jonker Afrikaner, sy volk se sesde en laaste hoofman.
IP-adres
IPv4
Voorbeeld: 207.142.131.236
IPv6
IPv6 (Internet Protokol weergawe 6) gebruik 128 bisse (16 grepe) om die adres te stoor, wat, teoreties, 'n totaal van 2128 unieke adresse kan voorsien.