cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Moskou
Administrasie
Elkeen van die tien administratiewe distrikte beskik oor 'n parlement met elf verkose afgevaardigdes en oor 'n prefek, wat deur die burgemeester van Moskou benoem word en aan hom verantwoording moet doen. Op 1 Julie 2012 is met die inlywing van dele van die Moskou-oblast in die suidweste 'n nuwe administratiewe distrik, Nieu-Moskou, geskep.
Visies op Moskou
Moskou speel eeue lank 'n oorheersende rol in die Russiese geskiedenis. "Wanneer hy na Moskou kyk, voel elke Russiese mens dat dit sy moeder is", aldus die Russiese skrywer Leo Tolstoi in sy meesterwerk Oorlog en Vrede, "elke buitelander wat haar aanskou moet, selfs al is hy onbewus van haar betekenis as moederstad, haar vroulike karakter waarneem." Inderdaad beskryf digters en skrywers Moskou dikwels as 'n stad met 'n vroulike karakter, en as die middelpunt van die gesinslewe. Die stad teen die Moskwa bestaan al nege eeue, en in talle legendes, liedere en sages besing die Russiese volk sy prag en grootte.
Oorsprong
Een sage beweer dat die grootprins Joeri Dolgoroeki (1090–1157) 'n stad van hout laat oprig en dit na die Moskwa-rivier genoem het. Die eerste skriftelike verwysing na Moskou dateer uit die jaar 1147, wat derhalwe as die stigtingsjaar beskou word. Artefakte van die oudste menslike nedersettings in die gebied wat by argeologiese uitgrawings gevind is, is egter al sowat 5 000 jaar oud. Hulle bevestig dat die eerste inwoners van die gebied jagters en versamelaars was. Omstreeks 950 n.C. het twee Slawiese stamme, Wjatitsji en Kriwitsji, hulle hier gevestig. Moontlik het die Wjatitsji die kern van Moskou se oerbevolking gevorm.
In 1156 is die eerste houtversterking rondom die Kremlin opgerig, wat as beskerming vir die vinnig groeiende stad gedien het. Desondanks het die Mongole in 1238 daarin geslaag om Moskou in te neem en dit aan die brand te steek.
Wolfgang Amadeus Mozart
Waardering
Dat Mozart met verstommende genialiteit in elke genre kon komponeer, lei geen twyfel nie, maar sy grootste bydrae tot die wêreld se musiekskat lê in die musikale karakterisering van die dramatiese karakters in sy operas. Selfs sy vroeëre pogings soos Bastien und Bastienne, gekomponeer toe die wonderkind 11 jaar oud was, en Idomeneo, toon buitengewone insig en vaardigheid ten opsigte van karakterisering: Dit is egter in Lenozze di Figaro, Don Giovanni en Cosi fan tutte dat Mozart se karakters lewende, dramatiese vorm aanneem binne ŉ betowerende musikale raamwerk.
Moskou
Oorsprong
In 1263 het Moskou 'n vorstedom geword. Die Tataarse khan het die Moskouse grootprins in die eerste helfte van die 14de eeu as die heerser van Rusland erken, alhoewel hy aan die Tatare belastingpligtig gebly het. Moskou het in hierdie tydperk tot 'n stad van 30 000 inwoners gegroei.
Met die oorwinning oor die Tatare in die Slag van Koelikowo op 8 September 1380 het Moskou onder sy heerser grootprins Dmitri Donskoi sy politieke, ekonomiese en militêre stelling gevestig. Tog is die land nog steeds deur die Mongoolse Goue Horde oorheers, wat Moskou in 1382 opnuut geplunder en aan die brand gesteek het. Eers in 1480 het Moskou daarin geslaag om die Tataarse juk af te skud en die hoofstad van die Russiese Ryk te word.
Die Moskouse grootprins Iwan die Grote (1440–1505), wat vanaf 1462 geregeer het, het tien jaar ná sy troonbestyging met die Bisantynse prinses Sofia (Zoë) Palaiologos, 'n niggie van die laaste Oos-Romeinse keiser Konstantyn XI Palaiologos, getrou en die Bisantynse outokratiese staatsidee en sy simbole oorgeneem: die dubbelarend en die hofseremonies. Die groot getal Bisantynse vlugtelinge, wat hulle ná die val van Konstantinopel in Rusland gevestig het, het bygedra tot die nuwe sakrale konsep van Moskou as die opvolger van Bisantium, die "Derde Rome", en die sentrum van die Christelik-ortodokse geloof. Ou legendes beweer dat Moskou se stadshorison deur die koepels van "veertig keer veertig" kerkgeboue oorheers sou word en dat die stad, net soos die eerste Rome aan die Tiber, op sewe heuwels sou ontstaan het – in elk geval 'n oordrywing. Daar was en is minder kerke, en of Moskou se hoër geleë terrein op plekke werklik as heuwels beskryf kan word, bly omstrede.
Wolfgang Amadeus Mozart
Waardering
Mozart was maar 36 jaar oud toe hy dood is, maar sy skeppingslewe het oor 30 jaar gestrek. Geen ander komponis het binne so 'n kort lewensduur soveel onsterflike musiek geskep nie.
Kolmanskop
Die geologiese kragte van die woestyn het oorgeneem en toeriste kan nou kniediep in sand deur die huise loop. Kolmanskop is veral gewild onder fotograwe wat die natuur se uitwerking op die eens vooruitstrewende dorp wil dokumenteer. As gevolg van die dorp se ligging in die Sperrgebiet moet toeriste 'n permit kry om die dorp te besoek. Permitte kan by die hek in die dorp gekoop word. Toere vertrek daagliks om 09:30 en 11:00 (plaaslike tyd, GMT+2), en om 10:00 op Sondae.
Moskou
Die Derde Rome
In teenstelling met die Latynse Wes-Europa, waar vanaf die 17de eeu 'n onderskeiding tussen kerk en staat gemaak is (tot die punt waar kerkgemeenskappe as privaat verenigings beskou is), het die Russiese staatswese die eenheid van wêreldlike gesag en Russies-Ortodokse Staatskerk nog eeue lank bewaar, waarby die Russiese tsaar as onbetwiste primaat erken is.
Die jong Russiese staat is in hierdie opsig veral tydens die regentskap van Iwan IV – wat in Wes-Europa die bynaam "die Verskriklike" ontvang het, in Rusland egter "die Strenge" (Grosny) genoem word – die grondslag gelê vir hierdie ontwikkeling en het belangrike staatkundige hervormings, waardeur die invloed van die Bojare-adellikes teruggedring is, reeds die nuwe konsep en staatsidee weerspieël – hulle is in 'n sakrale konteks geplaas waar hulle as Goddelike wil bekendgemaak kon word en deur ampsdraers van die Ortodokse Kerk gesteun is.
Die leerstelling van Moskou as Derde Rome, soos geformuleer deur Filofei, 'n monnik van Pskof in die noordweste van Rusland, het sentraal gestaan in Iwan IV se nuwe ryksgedagte: Want twee Romes het geval, maar die derde (naamlik Moskou) staan steeds, en daar sal geen vierde wees nie.
Die groei van Moskou
Tydens die laaste twee dekades van die 15de eeu het die uitbou van die Kremlin begin, terwyl 'n groot aantal ambagsmanne en koopmans hulle in Moskou gevestig het. Die stad se inwonertal het vinnig die 100 000-kerf verbygesteek en – ná 'n laaste Tataarse aanval in die jaar 1591 – omstreeks 1600 die bou van 'n nuwe ringmuur noodsaaklik gemaak. Tussen 1605 en 1612 is Moskou deur die Poolse en Wit-Russiese adel oorheers.
Terwyl die eerste laken-, papier-, glas- en teëlnywerhede en ook die eerste kruitmeule ontstaan het, het sosiale spanning in Rusland begin opbou. Die boere van die Wolga- en Dongebied, bekend as die Kosakke, het in 1667 in opstand teen hulle onderdrukking gekom. Hul aanvoerder Stepan Rasin is in 1671 op die Rooiplein van Moskou tereggestel.
Die literêre en wetenskaplike lewe in Moskou het tydens die 18de eeu 'n nuwe hoogtepunt bereik. Skrywers soos Alexander Soemarokof, Denis Fonwisin, Nikolai Karamsin (1766–1826) en baie ander was net soos die groot Russiese wetenskaplike Michail Lomonosof in Moskou werksaam. Rusland het in hierdie tydperk sy eerste groot bydraes tot die kulturele wêrelderfenis gelewer.
Napoleon Bonaparte se mars teen Moskou het tot 'n groot ramp vir sowel die Russiese hoofstad asook Napoléon se "Groot Leër" gelei. Moskou se inwoners het uit die stad gevlug nadat hulle dit self aan die brand gesteek het. Twee derdes van die stad se geboue is deur die brand vernietig. Die Franse leër het 'n verlate en verwoeste stad verower en is deur honger en winterkoue gedwing om terug te keer. Die terugtog het met die ondergang van die leër geëindig.
In die lente van 1813 het die grootskaalse heropbou van Moskou begin. Die stad het vinnig oorkant die ou stadsmure gegroei en is teen die middel van die 19de eeu deur nuwe paaie en spoorweë met die ander groot stede van Rusland verbind. Die eerste elektriese trems het in 1890 gery. By die eerste sensus op 28 Januarie 1897 was daar een miljoen inwoners in die stad, en hierdie syfer het verdubbel tot twee miljoen in 1914.
Die laaste dekades van die 19de eeu is deur sosiale spanning gekenmerk. Die opheffing van die lyfeienskap in 1861 en die groei van die ligte nywerhede het tienduisende landlose boere na Moskou gelok waar hulle as loonarbeiders 'n heenkome probeer vind het. In 1898 is die Sosiaal-Demokratiese Werkersparty van Rusland in Moskou gestig.
Die kommunistiese magsoorname
Op 12 Maart 1918 is Moskou tot hoofstad van Rusland verklaar, die regeringsetel is na die Kremlin verskuif. Hier is op 22 Desember 1922 die Unie van Sosialistiese Sowjetrepublieke (Sowjetunie) gestig. Met die einde van die burgeroorlog het in 1925 die opknapping van Moskou se woonkwartiere begin. Talle krotbuurte aan die buitewyke van die stad is verwyder en deur nuwe woonstelle vir Moskou se armes vervang. In 1926 het Moskou se bevolking weer die tweemiljoenkerf verbygesteek.
In 1935 het die stadshernuwing begin wat deur Josef Stalin beplan is. Nuwe ringstrate, brûe en moltreinlyne is gebou en die Moskou-Wolga-kanaal geopen. Tegelykertyd is talle historiese geboue gesloop en deur oorgroot Sowjet-spoggeboue vervang. Sowat 200 000 konstruksiewerkers – oorwegend politieke gevangenes – was in die hoofstad werksaam.
Die volledige sloping van die historiese stadskern is net danksy die uitbreek van die Tweede Wêreldoorlog gestaak. Selfs die gebou wat die hoogste ter wêreld moes wees, die "Paleis van die Sowjets" met 'n hoogte van 415 meter, is nie voltooi nie. Die Katedraal van Christus die Verlosser is op 5 Desember 1931 opgeblaas om deur die reusagtige Politieke en Kulturele Forum vervang te word, wat die superioriteit van die Sowjet-maatskaplike model sou versinnebeld. Net die fondament van die gebou is voltooi, en die projek is ná die einde van die oorlog gestaak.
Die Groot Vaderland-oorlog
Ná die aanval van die Duitse Weermag op 22 Junie 1941 het die Duitsers op 30 September met hulle militêre offensief teen Moskou begin. Sowat tagtig divisies met duisende tenks en honderde vliegtuie is ingespan om die Russiese hoofstad te verower. Adolf Hitler het aangekondig dat hy die parade van sy troepe in Moskou persoonlik sou lei. Die parade, wat inderdaad in daardie jaar in Moskou plaasgevind, was egter die tradisionele militêre parade van die Sowjet-weermag.
Op 15 November het die tweede Duitse offensief begin waartydens enkele voorstede in die suide ingeneem is. Die Sowjet-leër het die offensief op 5 Desember 1941 met 'n teenaanval beantwoord en die Duitse troepe is 100 tot 300 kilometer teruggedring. Die Duitse Lugmag het 10 000 aanvalle teen Moskou beplan, tog sou die meeste bomwerpers die stad nooit bereik nie. In die Slag van Moskou het 250 000 Duitse soldate gesneuwel, terwyl die gesneuweldes en gewondes onder die Sowjet-troepe sowat 700 000 getel het. Die Duitse troepe het hier die eerste groot neerlaag in die oorlog gely.
Die Slag aan die Wolga tussen Julie 1942 en Februarie 1943 was die begin van die neerlaag van die Duitse Weermag in die Sowjetunie. Op 24 Junie 1945 is die Sowjet-oorwinning met 'n militêre parade op die Rooiplein in Moskou gevier.
Die ontwikkeling ná die Tweede Wêreldoorlog
Ná die oorlog het die heropbou van Moskou begin. In 1947 is die besluit geneem om in agt stadsbuurte met die oprigting van wolkekrabbers te begin. Weens die sloping van talle kerke en katedrale en die groter getal verdiepings van nuwe geboue het Moskou se bekende stadshorison nie net verdwyn nie, maar hy het ook baie van sy vernaamste bakens verloor. Die Sowjet-leierskap het daarop aangedring dat nuwe wolkekrabbers nie as weergawes van buitelandse geboue beplan sou word nie, maar eerder die tradisies van die Russiese argitektuur moes volg.
Sergej Sirotkin
Sergej Olegovich Sirotkin (gebore op 27 Augustus 1995) is 'n Russiese professionele renbestuurder, wat slegs in 2018 aan Formule Een deelgeneem het vir die Williams Martini-span.
Moskou
Die ontwikkeling ná die Tweede Wêreldoorlog
Ná Stalin se afsterwe in 1953 is die boubedrywighede versterk. In 1970 was daar reeds sewe miljoen inwoners in die stad. Moskou het in 1980 as die gasheerstad van die Olimpiese Somerspele opgetree. Die Katedraal van Christus die Verlosser is hierna herbou en op 16 Augustus 2000 heropen.
Ná 'n reeks terreuraanvalle soos dié op 'n musiekteater in 2002 en op die moltreinstelsel in 2004 is veiligheidsmaatreëls verskerp.
Moskva-Siti
Sowat vier kilometer van die Kremlin af is Moskva-Siti, die grootste destydse bouterrein in Europa, in die Presnenski-distrik in 'n rivierlaagte langs die Moskwa-oewer geleë. Planne om 'n Russiese weergawe van Manhattan te skep, dagteken reeds uit die negentigerjare van die 20ste eeu, maar hulle is weens 'n tekort aan geld nie onmiddellik uitgevoer nie. Ná 'n ekonomiese opbloei en grootskaalse private beleggings is die eerste wolkekrabber in 2001 voltooi. Tans is talle projekte aan die gang om in die groot vraag na kantoorruimte te voorsien. Die gebouekompleks is teen 'n koste van meer as twaalf miljard Amerikaanse dollar opgerig.
Ook die hoogste kantoorgebou in Europa, Federatsija (Afrikaans: Federasie), maak deel uit van die projek. Die gebou is ontwerp deur die argitekte Sergej Tchoban (Berlyn) en Peter Schweger (Hamburg) en bestaan uit twee torings met respektiewelik 93 verdiepings (met 'n hoogte van 354 meter) en 63 verdiepings (met 'n hoogte van 242 meter). Die twee torings word deur 'n naaldvormige hysbakskag van staal en glas met mekaar verbind. Die fondament vir die wolkekrabber met 'n hoogte van 448 meter (insluitende sy antenne) is op 9 Februarie 2005 gelê. Die wolkekrabber met 'n kantoorruimte van 341 000 vierkante meter, wat ook luukse woonstelle en 'n hotel (wat oor twaalf verdiepings uitgestrek sal wees) huisves, is in 2013 voltooi. Die boonste verdiepings bestaan uit twee glaskoepels. Die boukoste van die projek het sowat 500 miljoen VSA-$ beloop.
Die Triomf-paleis (Russies: Триумф-Палас) met 'n hoogte van 264,1 meter het enkele jaar lank die rekord as hoogste gebou in Moskou gehou. Die bekende Britse argitek sir Norman Foster se nuwe wolkekrabber met 'n hoogte van 612 meter, die Russia Tower ("Rusland-toring"), sou ná sy voltooiing in 2012 ook die hoogste in Europa gewees het. Boubedrywighede is nogtans in 2006 weens finansiële moeilikhede gestaak. In 2016 is besluit om 'n laer wolkekrabber met 'n hoogte van 360 meter op te rig. Die projek is tans nog nie verwesenlik nie.
Uitbreiding van die stadsgebied in 2012
Op 1 Julie 2012 is twee distrikte van die Moskou-oblast, Troitsk en Nowomoskowski, met 'n oppervlakte van 1 480 km² en 'n bevolking van sowat 233 000 by die Moskouse stadsgebied ingesluit. Volgens planne van die Russiese regering sal nie net sowat 2,5 miljoen inwoners van die middestad in nuwe woonstelle in hierdie suid-westelike gebied hervestig word nie, maar daar word ook beplan om regeringsdepartemente na die nuwe stadsdeel te verskuif. 'n Nuwe finansiële sentrum en kantore sal sowat een miljoen nuwe werkgeleenthede bied. Op die lang termyn sal die Russiese hoofstad tot 'n mega-metropool met 20 miljoen bewoners groei.
Dit was een van die gasheerstede tydens beide die FIFA Sokker-Konfederasiebeker in 2017 en FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2018.
Bevolkingsamestelling
Alhoewel die lae geboortekoers die huidige bevolking van die Russiese Federasie van 143,8 miljoen jaarliks met 0,5 persent of 700 000 laat krimp, toon Moskou nog steeds 'n aansienlike bevolkingsaanwas, veral danksy die binnelandse migrasie. Dit is veral onwettige inwoners wat nie die amptelike registrasieprosedure volg nie – mense wat woonplekke elders in die land het, mag langer as 90 dae in Moskou bly sonder om amptelik geregistreer te word nie. 'n Binnelandse paspoortstelsel is ingestel om binnelandse migrasie te beperk.
Russe uit ander landsdele en buitelandse migrante word veral deur Moskou se hoë ekonomiese groeikoers van tot by 20 persent en hoër lone en salarisse gelok, terwyl die res van die land meesal stagneer. Moskouers mag hulself in verskillende opsigte as bevoorregtes beskou. Hierdie ontwikkeling is te danke aan die sterk maatskaplike polarisasie oor die afgelope jare. Terwyl sowat vyf persent van die Moskouse bevolking vanweë hul buitengewone inkomste as nuwe bolaag van die samelewing beskou word (na hierdie elite word ook verwys as "Nuwe Russe" of swetskije ljoedi – "Mense in die lig"). Desondanks deel ook ander Moskowiete in die nuwe welvaart, soos uit die statussimbole van die bestendig groeiende middelklas blyk: gerieflike woonstelle en ingevoerde sedanmotors.
Die Russiese hoofstad huisves tradisioneel klein minderheidsgroepe immigrante en tydelike inwoners van dwarsoor die wêreld, insluitende oorsese studente en sakemanne. Die grootste etniese gemeenskappe is egter Tatare, Oekraïners en Wit-Russe.
Godsdiens
Moskou is die setel van die Russies-Ortodokse Kerk. Die plaaslike Danilof-klooster dien as die ampswoning van dié kerk se patriarg. Daar is tans meer as 300 kerkgeboue in die Moskouse stadsgebied, waaronder die grootste Russies-Ortodokse kerkgebou – die Christus die Verlosser-katedraal.
Met meer as twee miljoen gelowiges huisves die Russiese hoofstad daarnaas ook 'n relatief groot Islamitiese gemeenskap. In September 2015 het die grootste moskee in Europa in Moskou se middestad sy deure geopen. Dit het ná tien jaar se boutyd sy historiese voorloper uit die vroeë 19de eeu vervang en is twintig keer so groot as die ou moskee, met plek vir 10 000 gelowiges.
Behuising
Woonstelle in munisipale toringblokke, waarin 'n groot persentasie van Moskowiete gedurende die Sowjet-tydperk tradisioneel gehuisves is, is op 'n gegewe tydstip in die 1990's geprivatiseer. Gewoonlik is die woonstelle deur die owerheid aan die destydse huurders geskenk. Nogtans het baie huurders geskroom om hierdie "staatsgeskenk" te aanvaar – baie van die woonstelblokke is in 'n slegte toestand. Herstelwerk, opknapping of modernisering is buite die finansiële bereik van laer inkomstegroepe. Ook word eienaars van hierdie privaat wonings deur gentrifikasie bedreig. Dikwels moet ou woonstelblokke plek maak vir nuwe luukse projekte. Die bedrag, wat as skadeloosstelling aan vorige eienaars betaal word, is dikwels betreklik laag.
Nuwe woonstelle word byna uitsluitlik vir kopers opgerig wat self daarin wil woon; huurders sonder kapitaal is aangewese op die privaat mark waar hulle min beskerming geniet en moontlik ook nie as kiesers kan registreer nie. In Augustus 2017 is danksy die inisiatief van burgemeester Sergei Sobjanin 'n wetsontwerp aanvaar waarvolgens tot 2023 altesaam 5 171 woonstelgeboue nuut opgerig of gerenoveer sal word. Renovasiewerk sal op Sowjet-Russiese woonstelblokke fokus wat in die 1950's en 1960's met voorafvervaardigde bouelemente gebou is. Met 4,96 miljoen vierkante meter woonruimte, wat nuut voltooi is, is in 2019 'n nuwe rekord in Moskou (binne die huidige stadsgrense) behaal – en 'n styging van 40 persent teenoor die vorige jaar.
Ekonomie
Moskou is die ekonomiese sentrum van die Russiese Federasie en lewer 12,5 persent van die land se bruto geografiese produk asook sowat 'n kwart van die totale staatsinkomste. Die nywerheid steun veral op die masjienbou, elektriese, motor-, ligte, swaar, bou-, chemiese en petrochemiese nywerhede. Die stad is ook 'n sentrum van die konvensionele en hoë-tegnologiese wapennywerheid.
Die ekonomiese hervormings in die tydperk van die perestrojka lei in die tagtigerjare tot 'n ernstige krisis in die stad en die res van die land. Die nywerheidsproduksie in Moskou neem in daardie periode met sowat dertig persent af. Die negatiewe gevolge van die ekonomiese agteruitgang is in Moskou deur die gunstige ontwikkeling van die kleiner ondernemings minder dramaties.
Die werkloosheidsyfer was in 2005 net twee persent; veral arm burgers en werknemers sonder opleiding vind moeilik toegang tot die arbeidsmark, terwyl gekwalifiseerdes steeds gesog is. Die minimumloon van Moskouse werknemers is 720 roebel (158 rand), die gemiddelde loon 13 038 roebel (2 868 rand) per maand. Lone in die res van die land is aansienlik laer.
Die lewenstandaard van die Moskouse bevolking het in die laaste dekade merkbaar verbeter. Moskou, wat aan die begin van die negentigerjare nog een van die goedkoopste metropole ter wêreld was, word tans onder die heel duurste gereken. Tussen vyf en tien persent van die plaaslike bevolking word as welgesteld beskou – dit wil sê sowat een miljoen mense beskik oor 'n hoë koopkrag. Veertig persent of vier miljoen inwoners word by die nuwe middelstand gereken.
Digitalisering
In 2018 het die McKinsey Global Institute (MGI) in vyftig metropole op aarde 'n ondersoek gedoen oor "intelligente stede en digitale oplossings vir 'n leefbare toekoms". Moskowiete was bo aan die ranglys van stedelike bevolkings wat digitale dienste, soos aangebied deur die stadsregering, as deel van hul daaglikse lewe aanvaar het. Na Londen is Moskou daarnaas die metropool met die meeste toepassings wat deur die administrasie beskikbaar gestel word om intelligente oplossings vir vraagstukke te vind (soos byvoorbeeld in verband met vervoer en verkeersopeenhopings). So kan stadsbewoners in Moskou motors, fietse en parkeerplekke per tafelrekenaar- of slimfoon-toepassing deel.
Met hul persoonlike rekening op die webtuiste mos.ru het Moskowiete in 2018 toegang tot 222 stedelike dienste gehad. 75 persent van Moskou se bewoners het in 2017 gebruik gemaak van die webtuiste wat 259 miljoen aansoeke ontvang het. So het ouers per elektroniese skooldagboek toegang tot hul kind se skooluitslae, terwyl pasiënte 'n afspraak kan maak by 'n geneeskundige. Volgens Moskou se adviseur vir strategieë en innovasies, Andrei Beloserof, beskik 72 persent van Moskowiete oor 'n slimfoon en het 99 persent toegang tot die internet – dit is van die hoogste persentasies in Europa.
Teater
Die Bolsjoi-teater ("Groot teater") is die bekendste teater in Moskou en bied sy opvoerings sedert die jaar 1776 aan. In daardie jaar ken die tsaar aan prins Pieter Oeroessof die eksklusiewe reg toe om teateropvoerings aan te bied. Die eerste akteurs is lyfeienes van die prins.
Aanvanklik word 'n private huis vir die opvoerings gebruik. Eers in 1780 het die eerste teatergebou ontstaan waar tydens die 18de eeu veral die operas van Russiese komponiste, dramas en ballette opgevoer is.
Na 'n tweede brand in 1853 is die gebou deur die argitek Albert Cavos in 'n weelderige styl herstel wat tot vandag toe bewaar is. Die buitengewone argitektuur in die boustyl van die Russiese klassisisme maak van die Bolsjoi een van die mooiste teaters ter wêreld.
Tans is sowat 900 akteurs, dansers, sangers en musikante by die Bolsjoi werksaam. Die Bolsjoi-ballet staan wêreldwyd bekend as een van die oudste en beste balletgeselskappe. Die sterre van die Bolsjoi is meesal op wêreldwye toernooie en word nie dikwels in Moskou aangetref nie.
Museums
Moskou beskik oor 'n groot aantal museums. Die Poesjkin-museum vir Beeldende Kunste spits hom toe op die antieke kultuurgeskiedenis en renaissance en vertoon 'n groot versameling skilderye van oorwegend Wes-Europese kunstenaars. Die Tretjakof-galery is die grootste museum van die nasionale Russiese kuns met meer as 100 000 skilderye, grafieke en beelde wat tussen die 11de eeu en vandag ontstaan het. Die Russiese koopman Pawel Michailowitsj Tretjakof (1832–1898) is die stigter van die galery, wat in 1902 – vier jaar na sy dood – geopen is. Tretjakof begin as 'n toegewyde versamelaar in 1856 om die werke van destydse Russiese kunstenaars aan te koop. In 1892 het sy versameling, wat ook ikone insluit, tot sowat 2 000 stukke gegroei. In daardie jaar skenk hy sy versameling aan die stad Moskou.
Teen die middel van die dertigerjare is die galery weens die bestendige gebrek aan ruimte aansienlik vergroot. Die galerye het in die laat 20ste eeu nog steeds groot skare besoekers gelok en is in die tagtiger- en negentigerjare nog 'n keer uitgebou. 'n Afdeling vir moderne kuns is in 1985 geopen.
Die Borodino-panorama-museum het 'n panoramiese uitbeelding van die "Slag van Borodino", wat deur Franz Robaut (1856–1928) geskep is.
Die voormalige Andronnikof-klooster oos van die stadskern huisves die museum van die skilder Andrei Roebljof (1360–1430). Hierdie meester van die Russiese ikoonskildery en grondlegger van die Moskouse Skool in die skilderykuns het hier in die 15de eeu as 'n monnik geleef. Die museum vertoon ikone uit die tydperk van die 14de tot 17de eeu.
Die Kremlin
Die Kremlin is die oudste en belangrikste historiese en argitektoniese monument in Moskou en versinnebeeld al eeue lank Rusland se mag. Die indrukwekkende gebouekompleks en sy versterkings is in die 12de eeu in die stadsentrum opgerig en in 1812 deur Napoleon Bonaparte se troepe verwoes. Die kompleks is later herbou. Vandag dien dit as die setel van die Russiese president. Die dik mure en negentien torings, wat in die 15de eeu opgerig is, het tot vandag bewaar gebly.
Die oudste geboue is die Maria-Ontslapings-katedraal uit die jaar 1479, die Verkondigings-katedraal uit die jaar 1489 en die Aartsengel-katedraal, wat in 1509 opgerig is, die Fasettepaleis (1491) en die kloktoring van Iwan die Grote (1508) met 'n hoogte van 80 meter.
Latere byvoegings is die Kerk van die Twaalf Apostels, die Paleis van die Patriarge, die Terem-paleis (17de eeu), die Tuighuis van 1737 en die Senaatsgebou (1787). Laasgenoemde het tussen 1918 en 1922 as die privaat woning en kantoor van Lenin gedien.
Die gebou van die wapenmagasyn (1851) huisves 'n unieke museum met versamelings van ou wapens en oorlogstrofeë, garderobes van die tsare, ordetekens, troonsetels, koetse en ander kosbare voorwerpe van die Russiese en buitelandse kunshandwerk, wat in die geskiedenis van Rusland 'n belangrike rol speel.
Naby die kloktoring word die tsarekanon en die tsareklok vertoon, twee buitengewone voorbeelde van die Russiese ystergieterskuns van die 16de tot 18de eeu.
Die moderne Kongrespaleis is in 1961 op die Kremlin se terrein opgerig. Die groot saal van die paleis bied sitplekke vir 6 000 kongresgangers.
Rooiplein
Vlakby die Kremlin lê Rooiplein, Moskou se hoofplein, met Wladimir Lenin se praalgraf. Die naam van die plein is afgelei van die Russiese Krasnaja plosjtsjad en het geen politieke betekenis – byvoorbeeld uit die tyd van die Sowjetunie – nie. Dit verwys ook nie na die kleur van die mure en torings van die Kremlin nie, wat tot in die 19de eeu wit was. Die naam dagteken uit die 16de eeu en beteken "Mooi plein". Alhoewel die Russiese woord krasnaja in daardie tyd "mooi" beteken het, is sy moderne betekenis "rooi". Die plein se naam word dus in ander tale as "Rooiplein" vertaal.
Digby die plein lê 'n aantal grafte. Die muur van die Kremlin bevat die urne met die as van bekende persoonlikhede uit die politieke, wetenskaplike en kulturele lewe van Rusland, onder meer dié van Josef Stalin en die ruimtevaarder Joeri Gagarin.
Rooiplein se belangrikste geboue is die Sint Basilius-katedraal, wat in 1561 opgerig is, en die monument van Koezma Minin, 'n aanvoerder van die burgermag van Nizjni Nowgorod en prins Dmitri Pozjarski (1578–1642), albei helde van die vryheidsoorlog teen die Poolse magte teen die begin van die 17de eeu. Die monument is in 1818 geskep deur Iwan Petrowitsj Martos (1754–1835).
In die Aleksander-tuin teen die Kremlinmuur lê die graf van die Onbekende Soldaat, 'n monument wat in 1967 ter ere van die gesneuweldes van die Tweede Wêreldoorlog opgerig is.
Naby die Kremlin en die Rooipein het sommige van Moskou se oudste steenhuise in die Kitai-gorod (ou stadskern) bewaar gebly, waaronder geboue van die ou tsarehof, wat uit die tydperk tussen die 16de en 18de eeu dateer, die huis van die bojaar Romanof, die Anna-kerk uit die 15de eeu en 'n aantal ander historiese kerke en huise.
Twerskajastraat
Twerskajastraat is Moskou se hoofstraat – soos sy naam aandui, lei dit na die stad Twer noord van die hoofstad en verder na Sint Petersburg. Die straat is in die dertiger- en veertigerjare van die 20ste eeu vergroot en met nuwe huise bebou. Vandag is dit 'n sentrum van luukse hotelle, kroeë, restourante en winkels.
Die belangrikste historiese geboue is die Raadsaal van Moskou, wat in 1782 deur die argitek Matwei Fjodorowitsj Kasakof (1893–1930) opgerig is. Die monument van die stadstigter Joeri Dolgoroeki staan teenoor die raadsaal. By die kruising met die Breëstraat- en Tuinring rig die beeldhouer Aleksander Opekoesjin in 1880 'n standbeeld van die Russiese digter Aleksander Poesjkin op. 'n Tweede standbeeld van Aleksander Kibalnikof uit die jaar 1958 is ter ere van die digter Wladimir Majakofski (1893–1950) opgerig.
Die Breëstraat- en Tuinring
Die Moskouse stadsmuur uit die laat 16de eeu met 'n lengte van nege kilometer en dertig wagtorings het lankal verdwyn en is deur 'n pragtige ringstraat, die Breëstraat-ring, vervang.
Oorkant die stadsmuur lê oorspronklik 'n tweede verdedigingswal met paalskanse en houttorings, wat eweneens vervang is deur 'n straatring, die sogenaamde Tuinring. Die Komsomolskaja-plein is een van die besigste pleine in Moskou met drie pragtige spoorwegstasies, wat deur bekende argitekte ontwerp is.
Moderne argitektuur
Die Hotel Oekraina, die gebou van die Russiese departement van buitelandse sake en die Lomonosof-universiteit ('n gebouekompleks met meer as 45 000 kamers) is almal uitstekende voorbeelde van die boustyl van die sosialistiese klassisisme. Daar is altesaam sewe wolkekrabbers, wat in hierdie argitektoniese styl opgerig is en in die volksmond ook as "Stalin se sewe susters" of "Stalinvingers" bekend staan.
Die televisietoring in Ostankino is in die jare 1960 tot 1967 opgerig en die tweede hoogste ter wêreld. Die toring beskik oor 'n uitkykpunt, wat egter na 'n brand in Augustus 2000 gesluit is.
Wetenskap en hoër onderwys
Moskou is 'n eersterangse internasionale sentrum van wetenskap, navorsing en hoër onderwys. 80 hoëronderwysinstellings met 380 vakrigtings en sowat 250 000 studente word aangevul deur meer as 1 000 navorsingsinstitute. Moskou se 4 000 biblioteke beskik oor sowat 400 miljoen boeke en ander dokumente.
Die Lomonosof-universiteit is die oudste en grootste universiteit in Rusland met 30 000 studente. Die universiteit is op inisiatief van die Russiese wetenskaplike Michail Lomonosof op 25 Januarie 1755 deur keiserin Elisabeth gestig.
Ander belangrike instellings is die Tegnologiese Staatsuniversiteit Stankin, die Tegniese Staatsuniversiteit en die Mynbouskool.
Vervoer
Vanweë sy sentrale ligging het Moskou tot die middelpunt van die pad-, spoor-, skeeps- en lugvervoernetwerk in die Europese deel van die Russiese Federasie ontwikkel. 'n Stelsel van kanale verbind die stad as grootste binnelandse seehawe in Rusland met vyf seë – die Witsee, Oossee, Swartsee, See van Azof en die Kaspiese See. Moskou word derhalwe ook die "Hawe van vyf Seë" genoem.
Die stad beskik oor drie internasionale lughawens: Wnoekowo (VKO, geopen in 1941 en sowat 30 km suidwes van Moskou naby die gelyknamige nedersetting geleë), Sjeremetjewo (SVO, geopen in 1960 en sowat 30 km vanaf Moskou naby die gelyknamige nedersetting geleë) en Domodedowo (DME, geopen in 1964 en sowat 35 km oos van die middestad geleë). 'n Vierde internasionale lughawe is in 2016 naby Zjoekofski, 36 km suidoos van die Moskou se middestad, geopen. Die oudste Moskouse passasierslughawe Bikowo (1933) hanteer uitsluitlik binnelandse vlugte.
Die uitgestrekte padnetwerk lei tot die ringsnelweg rondom Moskou met 'n lengte van 110 kilometer. Die hoofvervoermiddel in Moskou is die Moskouse metro wat vanaf 1935 in die Sowjet-pronkstyl gebou is en oor 'n totale lengte van 293 kilometer strek.
Openbare vervoer
Moskou se openbare vervoerstelsel bestaan uit 'n netwerk van moltreine, stedelike spoorlyne, 'n eenspoortreinlyn, busse en trolliebusse, trems en sogenaamde "marsjroetkis" – minibusse wat deur 'n wit strepie gekenmerk is en tot elf passasiers kan vervoer. Behalwe vir die moltreinnetwerk, wat deur die selfstandige onderneming Moskou Metro bedryf word, en stadstreine, wat deel uitmaak van die Russiese Spoorweë se nasionale spoornetwerk, val die openbare vervoerstelsel van Moskou sedert 1958 binne die verantwoordelikheid van Mosgortrans (Мосгортранс), 'n munisipale onderneming.
Moskouse Metro
Die bou van 'n moltreinnetwerk volges die Londense voorbeeld is reeds in die 1870's oorweeg, maar eers in 1902 is nog onder die Tsaristiese bewind met werklike beplanning begin. Die voorstelle het teenkanting deur die Russies-Ortodokse Kerk en argeoloë uitgelok. Vir kerklede was grond onder katedrale en kerke heilig, terwyl argeoloë daarop gewys het dat argeologiese skatte deur die boubedrywighede vernietig sou kon word.
So is die nuwe ondergrondse vervoerstelsel eers in die Stalintydperk verwesenlik. Moskou se moltrein, wat algemeen as Moskouse Metro bekend staan, is op 15 Mei 1935 as een van die diepste ondergrondse treinstelsels (met destyds tien stasies en 'n netwerk van twaalf kilometer) plegtig geopen. Die Duitse dramatikus Bertolt Brecht, wat destyds 'n besoek aan die Sowjet-Russiese hoofstad gebring het, het die opening van die moltreinstelsel as 'n "oorwinning van sosialistiese estetiek" beskryf. Inderdaad was Moskou se metro met sy paleisagtige stasies een van die belangrikste prestige-projekte van die Sowjetunie. In die volgende jare was 76 000 werkers besig met die verdere uitbou van die stelsel.
Die netwerk word voortdurend uitgebrei om tred te hou met groeiende passasiersgetalle. Met intussen twaalf lyne, 222 stasies en 'n totale netwerk van 381 kilometer is dit tans een van die besigste moltreinstelsels ter wêreld wat daagliks tot nege miljoen passasiers vervoer – met een trein elke vyftig sekondes op die hooflyne tydens spitsure. Alle lyne is chronologies volgens die datum van hul voltooiing en inwyding genommer.
Stasies binne die sentrale ring is meer as net infrastrukturele geboue – hulle het simboliese waarde as "tempels van vooruitgang" gehad. Gedurende die Stalin-tydperk is hulle in die styl van die Sosialistiese klassisisme ontwerp en van versierings voorsien wat aan verskillende Russiese streke ontleen is. Die bekendste stasies – Majakofskaja (1938–1939), Komsomolskaja (1952), Kiëfskaja (1954), Nowoslobodskaja (1950) en Plosjtsjad Revoloetsii (1939) – lyk met hulle marmerdekor, mosaïeke en standbeelde op klein paleise.
Komsomolskaja, wat benede die gelyknamige plein geleë is, is een van die indrukwekkendste voorbeelde van hierdie ondergrondse boukuns. Hier is alle pilare met marmer beklee, terwyl elegante ligkrone die nodige beligting verskaf. Vir Majakofskaja, wat deel uitmaak van die oudste metrolyn, is twee soorte Italiaanse marmer ingevoer om pilare en mure te versier. 'n Halfedelsteen, rodoniet, skep hier 'n besondere atmosfeer met sy rooi en perskleurige kleurskakerings. Die bekende Russiese kunstenaar Aleksander Deinka het vir die hoofstasiesaal 33 mosaïeke geskep wat "'n Dag onder die Sowjet-hemel" uitbeeld. 'n Kopie van die Majofskaja-stasie is by die wêreldtentoonstelling in New York vertoon. In die Plosjtsjad Revoloetsii-stasie wys bronsstandbeelde die weg na Rooiplein. 'n Museum oor die geskiedenis van die Moskouse Metro is by die ingang van die Sportifnaja-stasie geleë.
Die vier roltrappe in die Park Pobedy-stasie is die langstes ter wêreld met 126 meter. Stasies is opsetlik diep ondergronds aangelê om in oorlogstye as skuilplek teen lugaanvalle te kan dien.
In 2011 het die Moskouse stadsregering sy ambisieuse planne vir die modernisering en uitbreiding van die Metro-netwerk bekend gestel. 'n Beraamde 562 miljard roebel is tot 2017 in die projek belê en die eerste vier nuwe lyne is reeds in laat 2012 geopen. Om druk op die Metro te verminder, is daarnaas 'n nuwe bogrondse kringlyn-spoorweg in 2016 geopen. Die trein- en moltreinnetwerk word aangevul deur die eenspoortrein Moscow Monorail wat oor 'n afstand van vyf kilometer loop en as lyn 13 in die Metro-netwerk geïntegreer is. Metro-passasiers het gratis toegang tot die internet.
Lughawens
Sjeremetjewo, die tweede besigste lughawe in die Russiese Federasie na Domodedowo, is die hoofbestemming vir die meeste vlugte vanuit die Verenigde State (insluitende vlugte van Delta Airlines en sy kodedelingsvennoot Aeroflot). Aeroflot bied steeds regstreekse vlugte vanuit New York se John F. Kennedy-lughawe aan nadat Delta Airlines hierdie diens gestaak het en Moskou tans met een tussenlanding in Parys-Charles de Gaulle of Amsterdam bedien word.
Die lughawe is daarnaas die hoofspilpunt vir Aeroflot se binnelandse vlugte wat hoofsaaklik deur die nuwe Terminaal D gehanteer word. Die lughawe word deur die Aeroexpress-treindiens met die Moskouse Beloroeski-treinstasie verbind. Die treinrit neem sowat 35 minute.
Hotelle
Die hotelbedryf het met die politieke omwenteling ingrypende verandering ondergaan en is grotendeels herontwikkel volgens westerse standaarde, insluitende tophotelle uit die Sowjettyd soos die "Hotel Goue Ring", terwyl talle luukse hotelle dwarsoor die stadsgebied nuut ontstaan het. Nogtans was en is daar 'n tekort aan akkommodasiegeriewe in die middel- en lae pryssegment.
Susterstede
• 3
Vennootskappe
• 3
Halfsirkel-engelvis
Die Halfsirkel-engelvis (Pomacanthus semicirculatus) is 'n vis wat voorkom in die Indiese-Pasifiese area, die Rooisee en aan die ooskus van Afrika vanaf Oman tot by Margate. In Engels staan die vis bekend as die Semicircle angelfish.
Voorkoms
Die vis se dorsale en anale vinne het punte aan die einde. Die vis is gryserig geel met verskeie blou kolletjies op die lyf. Al die vinne het blou rante om. Die onvolwasse vissies is donker van kleur met wissellende blou en wit halfsirkel lyne oor die lyf. Die vis word net 40 cm groot.
Habitat
Die vis kom voor by skeepswrakke of koraalriwwe naby grotte in water wat 1 - 40m diep is. Die vis kan in akwariums oorleef.
Handves 08
Handves 08 (Chinees: 零八宪章 maar staan ook internasionaal bekend as Carta 08 of Charta 08) is 'n internetversoekskrif waarin politieke hervorming in die Volksrepubliek China versoek word. Die petisie word gepubliseer op 8 Desember 2008, destyds onderteken deur meer as 350 vooraanstaande Chinese individue, waaronder skrywers, intellektuele, joernaliste, advokate en afgetrede lede van die Kommunistiese Party van China. Die petisie vra vir 'n nuwe grondwet wat menseregte beskerm, 'n demokraties verkose wetgewer, 'n onafhanklike regbank, sowel as vryheid van spraak en assosiasie in China.
I Die aanhef
Dit is die honderdjarige bestaan (in 2008) van die Chinese Grondwet, die 60ste herdenking van die Universele Verklaring van Menseregte, die 30ste jaar sedert die Demokrasie-muur in 1978 in Beijing ingewy is as 'n forum vir vryheid van uitdrukking, en die tiende herdenking van China se ondertekening van die Internasionale Verdrag vir Burgerlike en Politieke Regte. Modernisering sonder universele waardes en 'n demokratiese grondslag is 'n rampspoedige proses wat mense van hul regte beroof, die menslike natuur skend en menswaardigheid vernietig. Vorige bewegings en rewolusies, soos die Self-Versterkingbeweging van die laat 19de eeu en die Republikeinse Revolusie van 1911, het die imperiale stelsel die laaste slag toegedien, maar het nie verhoed dat despotisme weer opduik nie. Sedert 1949 is China slegs in naam 'n volksrepubliek. In werklikheid oorheers die Party. Die regerende mag het 'n ketting van menseregte-rampe geskep wat die lewens van tienmiljoene mense geëis het. Aan die einde van die 20ste eeu het die lewenstandaard aansienlik gestyg en maghebbers het menseregte geleidelik erken. In 2004 is 'respek en beskerming van menseregte' in die Grondwet opgeneem. Maar dit bly bloot 'n erkenning op papier. Die verwerping van politieke hervorming het gelei tot korrupsie, 'n gebrek aan regstaat, polarisasie van die samelewing, skade aan die omgewing, toenemende vyandigheid tussen regering en bevolking, en 'n dramatiese toename in voorvalle. Die huidige stelsel het 'n punt bereik waar verandering onontbeerlik is.
II Ons fundamentele konsepte
Vryheid: Dit is die kern van alle universele regte, insluitend die vryheid van uitdrukking, publikasie, geloof, assosiasie, samekoms en beweging.
Menseregte: Dit word nie deur die staat verleen nie, maar is wel regte wat almal vanaf geboorte geniet. China se politieke rampe in die verlede hang almal nou saam met die miskenning van menseregte deur die owerhede.
Gelykheid: Almal is gelyk in ekonomiese, kulturele en politieke regte, ongeag sosiale status, beroep, geslag, ekonomiese situasie, etniese oorsprong, velkleur, godsdiens of politieke opinie.
Republikanisme: "Heers saam, leef saam in vrede." Dit gaan oor desentralisasie van mag en die balans van belange, gebaseer op diversiteit en op die basis van gelykheid; moet openbare sake vreedsaam bestuur word.
Demokrasie: Regering word deur die volk verkies, meerderheidsbesluite beskerm die basiese regte van minderhede.
Grondwetlikheid: Die grondwet beskerm die vryhede en regte van burgers en beperk die mag van die regering.
IV Afsluiting
China, as een van die groot nasies ter wêreld, 'n permanente lid van die Veiligheidsraad van die Verenigde Nasies en die Raad vir Menseregte van die Verenigde Nasies, moet bydra tot vrede en vooruitgang in menseregte. Tot die volk se spyt is China egter die enigste van die groot lande wat steeds 'n outoritêre politieke stelsel volg. Die ketting van menseregterampe en sosiale krisisse het die vordering van die menslike beskawing belemmer. Politieke hervorming kan nie langer vertraag word nie. Ons hoop dat alle Chinese burgers in hierdie verantwoordelikheidsgevoel aan hierdie burgerlike beweging sal deelneem en die drome sal verwesenlik wat ons volk al meer as honderd jaar nastreef.
Ondertekenaars
Onder die 300 oorspronklike ondertekenaars van Charta 08 tel talle burgers wat voorheen deur die Chinese regering vervolg is weens hul oproepe tot demokratisering en verbintenis tot burgerregte. Sommige name:
Reaksies
Die Chinese regering het daarop gereageer deur sommige van die ondertekenaars te dreig of aan te hou. Aanvanklik is sewentig ondertekenaars na die polisie ontbied. Namate die aantal ondertekenaars vroeg in 2009 tot 7 000 gestyg het, word die optrede van die Chinese owerhede toenemend toegespits op diegene wat opgestaan het vir die slagoffers van twee skandale in 2008, die vergiftigde melk-skandaal en die onvoldoende maatreëls voor en na die aardbewing in Sichuan.
Václav Havel, voormalige Tsjeggiese anderdenkende en president, het op 11 Maart 2009 die Homo Homini-prys 2008 in Praag oorhandig aan Liu Xiaobo en ander ondertekenaars van Carta 08. Hy het onder andere gesê: "Omdat ons self direkte ervaring het met 'n totalitêre stelsel en diktatuur, is dit ons plig om diegene te help wat nog nie vryheid geniet nie."
Koninklike engelvis
Die Koninklike engelvis (Pygoplites diacanthus) is 'n vis wat voorkom in die Indiese-Pasifiese area en aan die ooskus van Afrika vanaf die Rooisee tot by die Aliwal-bank. In Engels staan die vis bekend as die Royal angelfish.
Voorkoms
Die vis se lyf is geel met wisselende geel en wit (party keer blou) vertikale strepe oor die lyf. Die anale vin het blou en geel parallelle strepe, die kop is geel met blou strepe en die agterste gedeelte van die dorsale vin is blou. Die stertvin is geel of geelgroen. Die vis word 25 cm lank.
Habitat
Die vis leef in koraalriwwe wat in water wat 1 – 70 m diep is en is alleenlopers. Hulle oorleef moeilik in akwariums.
Stabiliteit van die Sonnestelsel
Die stabiliteit van die Sonnestelsel is 'n onderwerp van baie navorsing in sterrekunde. Alhoewel die planete histories gesien stabiel is en op kort termyn so sal bly, kan hul swak swaartekraguitwerking op mekaar onvoorspelbare gevolge hê. Om hierdie rede word (onder meer) gesê die Sonnestelsel is chaoties, en selfs die mees akkurate langtermyn-modelle vir die wentelbaanbewegings van die Sonnestelsel is nie vir meer as 'n paar tienmiljoen jaar geldig nie.
Die Sonnestelsel is stabiel wat die mens betref, asook vir veel langer, omdat nie een van die planete binne die volgende paar miljard jaar teen mekaar sal bots of uit die stelsel gewerp sal word nie en die Aarde se wentelbaan sal dus relatief stabiel bly.
Sedert Newton se Swaartekragwet (1687) soek wiskundiges en sterrekundiges (soos Laplace, Lagrange, Gauss, Poincaré, Kolmogorov, Vladimir Arnold en Jürgen Moser) na bewyse vir die stabiliteit van die planete se beweging, en hierdie soeke het gelei tot baie wiskundige ontwikkelings en verskeie daaropvolgende "bewyse" van die stabiliteit van die Sonnestelsel.
Oorsig en uitdagings
Die wentelbane van die planete is onderhewig aan langtermyn-variasies, en modelle van die Sonnestelsel is onderhewig aan die n-liggaamprobleem.
NG gemeente Lydenburg
Die NG gemeente Lydenburg is die derde oudste gemeente van die Nederduitse Gereformeerde Kerk in die destydse Transvaal. Dis die oudste gemeente in die Kerk se Oostelike Sinode.
Agtergrond
Nadat die malaria op Ohrigstad te veel slagoffers geëis het, het die gemeenskap besluit om 30 myl suidwaarts te verskuif na Lydenburg. Hier was dit heelwat hoër en gesonder. Ds. Andrew Murray van die NG gemeente Bloemfontein het gedurende 1849 Ohrigstad besoek. Hy vind die streek verlate en gaan na Lydenburg.
Stigting
Op 7 Januarie 1850 word die eerste lidmate hier aangeneem en 74 kinders gedoop. Dié datum is dan die begin van hierdie gemeente. Ds. Murray het beloof om gou weer te kom. Hierdie belofte het hy gestand gedoen en weer op 30 Oktober 1850 vir die tweede keer opgedaag. Sonder versuim het hy begin met sy herderlike werksaamhede. 'n Groot aantal mense het na die dienste opgekom. Hulle het geesdrif openbaar en 'n vurige begeerte na die dinge van God gehad. Met hierdie geleentheid is 109 kinders gedoop en 29 jong mense aangeneem. Die gemeente was toe georganiseer. 'n Kaapse predikant was konsulent.
Herderloos
In 1850 het 'n groep gemeentes, waarvan Lydenburg een was, ds. Murray beroep; hy het egter die beroep bedank. Heeltemal onbearbeid was die gemeente egter nie, want in 1851 kom meester Willem Poen hier aan en hy het saam met die onderwys ook die geestelike belange van die gemeente behartig. Op 21 Oktober 1852 het die Kaapse Sinode besluit om die Kerk oorkant die Vaal by hulle in te lyf.
Lydenburg bly NG
In 1853 het ds. Dirk van der Hoff in Transvaal opgedaag, nadat hy 'n beroepsbrief van die Transvaalse gemeentes ontvang het. Op 'n vergadering te Rustenburg is toe besluit om die inlywing by die Kaapse Sinode nie te erken nie. Lydenburg was vir die afskeiding van die Moederkerk nie te vinde nie. In 1854 besoek ds. Van der Hoff die gemeente. Ná 'n onstuimige kerkraadsvergadering besluit Lydenburg om ds. Van der Hoff nie te erken as leraar van die gemeente nie.