cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Slawiese mitologie
Kosmologie
'n Taamlik tipiese kosmologiese konsep onder sprekers van Indo-Europese tale, dié van die Wêreldboom, is ook in die Slawiese mitologie aanwesig. Dit is óf ’n eikeboom óf 'n soort denneboom. Die mitologiese simbool van die Wêreldboom was 'n baie sterk een en het baie eeue ná die Slawiërs se kerstening deur hul folklore voortgeleef. Die boom het drie vlakke van die heelal bevat. Sy kroon het die lug verteenwoordig, die ryk van hemelse gode en wesens, terwyl die stam die ryk van sterflinge was. Hulle is soms saamgestel teenoor die wortels van die boom, wat die onderwêreld gesimboliseer het, die ryk van die dooies. In teenstelling met algemene opvattings, blyk dit dat die wêreld van die dooies in die Slawiese mitologie eintlik 'n mooi plek was, 'n groen en nat wêreld met grasvlaktes en ewige fonteine. In folklore word soms na dié land verwys as Wirei of Iri.
Die drie ryke op die vertikale as van die Wêreldboom bestaan, parallel met die horisontale, geografiese ordening van die wêreld: Die wêreld van die gode en sterflinge was in die middel van die aarde (wat plat was) en dit is omring deur 'n see. Oorkant die see was die land van die dooies, waarheen voëls elke winter sou vlieg en waarvandaan hulle elke lente teruggekeer het. In baie volksoorleweringe word die konsepte "oor die see gaan" teenoor "van oor die see kom" gelykgestel met sterf teenoor terugkeer na die lewe. Dit sluit aan by 'n ou mitologiese konsep dat die doderyk bereik word deur 'n reis oor water. Verder was die aarde op sy horisontale as verdeel; in hierdie geval deur vier kardinale punte, wat voorgestel is deur die vier windrigtings (noord, oos, suid en wes). Hierdie twee verdelings van die wêreld, in drie ryke op die vertikale as en vier punte op die horisontale as, was baie belangrik in die mitologie; dit kan gesien word in standbeelde van Slawiese gode, veral dié van die driekoppige Triglaf en die vierkoppige Swantewit.
Oppergod
Volgens verskeie moderne teorieë was Rod of Swarog 'n Slawiese oppergod, en uit historiese bronne blyk dit dat gode soos Swarogitsj, Swantewit of Triglaf deur sekere stamme as oppergode beskou is. Maar die beste kandidaat vir die posisie van oppergod is verreweg Peroen. Sy naam kom die meeste voor in historiese rekords van die Slawiese godsdiens; hy is in werklikheid die eerste Slawiese god wat in die geskrewe godsdiens genoem word (Prokopios noem in sy kort aantekening dat die god van donder en weerlig die Slawiërs se enigste god is). Die Primêre Kronieke beskryf hom as hoofgod van Kiëf-Roes voor die Slawiërs se kerstening. 'n Kort aantekening in Helmold se Chronica Slavorum lui dat Wes-Slawiërs in 'n enkele god in die hemel glo wat oor al die ander gode op aarde regeer. Die naam van die god word nie genoem nie, maar dis heel waarskynlik dat na Peroen verwys word. En hoewel Peroen se naam nie voorkom in enige van die uitgebreide rekords oor die Wes-Slawiërs se godsdiens nie, was hy by al die takke van die Slawiërs bekend, soos blyk uit die groot aantal plekname in Slawiese lande wat na hom genoem is. Hy is ook die enigste Slawiese god wat met die Christelike God gelykgestel word. Dit is baie duidelike tekens dat hy inderdaad die oppergod van die Proto-Slawiese goderyk was.
Peroen en Weles
'n Kosmiese geveg tussen hulle sluit aan by die antieke Proto-Indo-Europese mite van 'n geveg tussen 'n god van storms en 'n draak. Peroen val sy slangagtige vyand, Weles, aan met weerligstrale uit die lug. Weles seil onder op die aarde. Weles tart Peroen en vlug terwyl hy hom as verskeie diere vermom. Hy skuil agter bome, huise of mense. Op die ou end maak Peroen hom dood, of hy vlug in die water, in die onderwêreld, in. Dit is basies dieselfde ding; Peroen maak Weles dood; hy vernietig hom egter nie, maar stuur hom terug na sy plek in die wêreld van die dooies. So herstel Peroen die wêreldorde, wat deur Weles se boosaardigheid bedreig is. Die idee dat storms en donderweer eintlik 'n geveg is tussen die oppergod en sy aartsvyand, was baie belangrik vir die Slawiërs en het voortgeduur lank nadat God en die duiwel vir Peroen en Weles vervang het. Wanneer 'n weerligstraal 'n boom neergevel of ’n huis laat afbrand het, is geglo dat dit die hemelse god van donder is wat sy aardse, onderwêreldse vyand aanval.
Die vyandigheid tussen die twee gode kon ontstaan het omdat Weles Peroen se beeste gesteel het, of omdat Peroen Weles se beeste gesteel het. Die beeste kan ook 'n metafoor vir hemelse water of reën wees. Nog 'n rede vir dié vyandigheid kan wees die steel van mekaar se vroue. Uit volksoorleweringe blyk dat die Son soms as Peroen se vrou beskou is ('n vreemde idee, aangesien alle Slawiese songode, soos Chors en Dazjbog, manlik was). Omdat die Son egter elke aand sterf wanneer dit agter die horison in die onderwêreld in verdwyn waar dit die nag deurbring, is geglo dat Weles Peroen se vrou steel (net so kon die hergeboorte van die Son soggens beskou word as dat Peroen Weles se vrou steel).
Jarilo and Morana
Katicic en Belaj het in die voetspore van Iwanof en Toporof gevolg en die mite gerekonstrueer oor die god van plantegroei en vrugbaarheid, Jarilo, en sy suster en vrou, Morana, die godin van die natuur en die dood. Jarilo is verbind met die Maan en Morana word beskou as 'n dogter van die Son. Hulle is albei kinders van Peroen en is gebore in die nag van die nuwe jaar (Groot Nag). In dieselfde nag word Jarilo uit sy wiegie gesteel en na die onderwêreld geneem waar Weles hom as sy eie seun grootmaak. Op die lentefees van Jare/Jurjevo, keer Jarilo terug van die wêreld van die dooies ("van oor die see") en bring lente van die immergroen onderwêreld na die ryk van die lewendes. Hy ontmoet sy suster Morana en maak haar die hof. Aan die begin van die somer, op die fees wat later as Ivanje/Ivan sou bekend staan, vier Koepala hul goddelike bruilof. Die heilige verbintenis tussen broer en suster, kinders van die oppergod, bring vrugbaarheid en oorvloed na die aarde en verseker 'n goeie oes. Omdat Jarilo die (aangenome) seun van Weles is en sy vrou die dogter van Peroen, bring hul huwelik vrede tussen die twee groot gode; dus verseker dit dat daar geen storms sal wees wat die oes kan verwoes nie.
Ná die oes is Jarilo egter ontrou aan sy vrou en sy maak hom dood uit wraak (laat hom terugkeer na die onderwêreld). Dit laat die vyandigheid tussen Peroen en Weles weer opvlam. Sonder haar man, die god van plantegroei en vrugbaarheid, kwyn Morana weg – en die hele natuur saam met haar. Sy verys as simbool van die komende winter; sy verander in 'n ou, gevaarlike godin van donkerte en ryp, en sterf eindelik aan die einde van die jaar. Die hele mite sou hom elke jaar herhaal en die vertel van die sleuteldele van die verhaal het gepaard gegaan met groot jaarlikse feeste van die Slawiese kalender. Die storie wys ook talle parallelle met soortgelyke mites van die Baltiese en Hetitiese mitologie.
Swarog, Swarogitsj en Dazjbog
Swarog se naam word net in Oos-Slawiese manuskripte gevind waar dit gewoonlik gelykgestel word aan die Griekse smidgod Hefaistos. Die naam is egter baie oud, 'n aanduiding dat Swarog ’n godheid van die Proto-Slawiese godedom was. Die stam swar beteken helder en die agtervoegsel -og dui 'n plek aan. Dit is moontlik dat hy die oorspronklike luggod van die goderyk was, dalk 'n Slawiese weergawe van die Proto-Indo-Europese Dyēus. Swarog kan dalk ook 'n blink plek van vuur beteken, dus 'n smeltoond. Dit, asook 'n verbintenis met Hefaistos in historiese bronne, dui aan hy was ook 'n god van vuur en grofsmede. Volgens die interpretasie van Iwanof en Toporof het Swarog twee seuns gehad: Swarogitsj, wat vuur op aarde verteenwoordig het, en Dazjbog, wat vuur in die lug verteenwoordig het en met die Son verbind is. Daar is geglo dat Swarog die Son gesmee het en dit vir sy seun Dazjbog gegee het om oor die hemelruim te dra.
Swantewit en Triglaf
Dit is ironies dat die presiese posisie van hierdie twee gode in die Slawiese goderyk nog nie vasgestel is nie, maar dat baie tog oor hulle geskryf is. Dat hulle belangrik was vir alle heidense Slawiërs blyk uit die feit dat daar talle plekname is wat met hulle verbind kan word, asook die ontdekking van meerkoppige standbeelde in verskeie Slawiese streke. Hulle is albei op sekere plekke as oppergode beskou; albei word verbind met waarsêery en word deur die perd gesimboliseer. 'n Moontlik veelseggende verskil is dat Swantewit 'n wit perd gehad het en Triglaf 'n swarte, en dat Swantewit voorgestel is met vier koppe en Triglaf (wie se naam bloot Driekoppig beteken) met drie. Swantewit is ook verbind met oorwinning in oorlog, die oes en handel.
Daar is verskeie hipoteses oor hulle: dat hulle eintlik dieselfde godheid was omdat hulle effens ooreenstem, of dat hulle glad nie gode was nie, maar samestellings van drie of vier gode, 'n soort mini-goderyk.
Zorja en Danica
Hierdie name beteken bloot daeraad en dagster, maar in die folklore van alle Slawiese volke word hulle dikwels beskryf as mense, net soos die Son en die Maan. Danica word dikwels die Son se jonger suster of dogter genoem en is moontlik verbind met Morana. Zorja was weer óf die Son se ma óf ouer suster. Hulle was heel moontlik Slawiese oorblyfsels van die Proto-Indo-Europese godin van die daeraad Hausos, maar dit kan nog nie met sekerheid gesê word nie.
Dit is moontlik dat baie van hierdie gode onder verskillende name bekend was, selfs in dieselfde taal. Daar was onder die Slawiërs 'n verbod op die noem van gode se name, dus is hulle dikwels by ander name genoem, of by byvoeglike naamwoorde wat hul eienskappe beskryf het.
Sintetisme
duimnael|Die Talisman, deur Paul Sérusier, een van die belangrikste werke uit die sintetismeskool.
Sintetisme is ’n term wat deur postimpressionistiese kunstenaars soos Paul Gauguin, Émile Bernard en Louis Anquetin gebruik is om hul werk van impressionisme te onderskei. Vroeër is dit verbind met die term cloisonnisme en later met simbolisme.
Die woord is afgelei van die Franse werkwoord synthétiser (om tot ’n sintese of eenheid te bring).
Vlag van Haïti
Die nasionale vlag van Haïti is op 29 Maart 1987 amptelik in gebruik geneem. Die vlag vertoon twee ewe wye horisontale bane in blou (bo) en rooi (onder) met die landswapen van Haïti in ’n wit vierkant reg in die middel van die vlag.
Ontwerp
Die Haïtane het tydens hul onafhanklikheidstryd gebruik gemaak van die Franse vlag maar in 1804 het hulle die wit baan verwyder, waardeur die blou en wit vlag ontstaan het. Die vlag is enkele kere aangepas en die huidige vlag is sedert 17 Februarie 1986 in gebruik. Tydens die Olimpiese Somerspele 1936 is toevallig opgemerk dat die vlag van Haïti dieselfde as die vlag van Liechtenstein was. Liechtenstein het daarna ’n kroon tot hulle vlag bygevoeg.
Kleure
Die kleurskema word hieronder gelys:
Mededingingsbeleid
Suid-Afrikaanse mededingingsbeleid word beliggaam in die Mededingingswet No 89 van 1998. Die wet het drie liggame tot stand gebring: die Mededingingskommissie, Mededingingstribunaal en die Mededingingsappélhof.
Handskoen
'n Handskoen is 'n kledingstuk waarmee mense hulle hande bedek. Handskoene kom gewoonlik in pare, een vir die linker- en een vir die regterhand. Dit word gebruik om die hande warm te hou, te beskerm of selfs as modieuse bybehore.
Hluvukani
Hluvukani is 'n dorp in die Ehlanzeni-distriksmunisipaliteit in die noordooste van die Mpumalangaprovinsie van Suid-Afrika.
Televoering
Televoering, ook teleportering of teleportasie (vanaf Grieks: τῆλε tele, "afgeleë" en Latyns portare, "dra", "bring"), is die oordrag van materie van die een plek na 'n ander sonder om die fisiese ruimte tussen hulle te betree. Bykans op dieselfde oomblik verdwyn 'n voorwerp op een plek en verskyn op 'n ander.
'n Denkbeeldige masjien wat in die wetenskapsfiksieverhale gebruik word, staan bekend as die televoerder of teleporteerder. Die term is die eerste keer in 1931 deur die Amerikaanse skrywer en joernalis Charles Fort gebruik en is veral bekend uit Star Trek "Beam me up, Scotty!".
Ute viridis
Ute viridis is 'n sponsspesie in die taksonomiese indeling van die kalksponse (Calcarea). Die spons leef in die see en sy steenselle bestaan uit kalsiumkarbonaat.
Die spons behoort tot die genus Ute en tot die familie Grantiidae. Die wetenskaplike naam van die spesie is die eerste keer geldig gepubliseer in 1868 deur Schmidt.
Elsie Vaalbooi
Elsie Vaalbooi was lid van die ǂKhomani (Nǁnǂe) San of Boesmans uit Rietfontein in die Noord-Kaap, Suid-Afrika. Sy was een van die laaste sprekers van die Nǁng taal. In 1997 het navorsers onderhoude met haar gevoer oor die taal en met haar hulp kon nog ander nege sprekers opgespoor word. Sy is in 2002 oorlede.
Edinburgh, Mpumalanga
Edinburgh is 'n dorp in die Ehlanzeni-distriksmunisipaliteit in die noordooste van die Mpumalangaprovinsie van Suid-Afrika.
Concord, Massachusetts
Concord is 'n historiese dorp in die deelstaat Massachusetts. Die dorp is 19 km noordwes van Boston en geleë aan die Concordrivier.
Geskiedenis
Die eerste nedersetting is in 1635 gestig deur Simon Willard en het dorpstatus verkry in dieselfde jaar. Nadat die eerste skote van die Amerikaanse Rewolusionêre Oorlog by Lexington geskiet is tydens die Slag van Lexington en Concord op 19 April 1775, het die Amerikaanse mag die Britse mag hier op die Old North Bridge gestuit en laat terugval na Charleston.
Mededingingskommissie
Die Mededingingskommissie is een van die drie liggame verantwoordelik vir die implementering van die Mededingingswet No 89 van 1998. Die ander twee liggame is die Mededingingstribunaal en die Mededingingsappélhof. Die Mededingingskommissie is gemoeid met die ondersoek en goedkeuring van samesmeltings en oornames asook sakepraktyke wat teen-mededingend mag wees.
Carole Cook
Carole Cook (14 Januarie 1924-11 Januarie 2023) was 'n Amerikaanse aktrise. Sy was bekend vir haar rolle in die rolprente The Gauntlet (1977), Sixteen Candles (1984), en Home on the Range (2004), en in die televisiereeks Knight Rider (1982).
Mededingingskommissie
Die meeste ondersoeke behels die bepaling van die markmag van 'n firma (d.i. sy vermoë om prys basies onafhanklik van ander partye vas te stel) en hoe 'n bepaalde transaksie of praktyk markmag verhoog. Die verkryging van markmag is nie gewoonlik op sigself onwettig nie, solank die markmag nie op onreëlmatige wyse verkry word nie. 'n Voorbeeld van 'n onregmatige verhoging van markmag sou wees waar 'n firma sy bestaande markmag gebruik om ander firmas toegang tot 'n mark te ontsê om sodoende meer markmag te bekom.
Markmag word tradisioneel gemeet deur middel van die markaandeel van die firma wat ondersoek word. Daar is egter toenemend 'n verskuiwing (in Suid-Afrika, maar veral in Europa) na 'n effek-gebaseerde benadering waar praktyke en transaksies beoordeel word o.g.v. die effek op die mark eerder as deur bloot markmag as indikator vir moontlik skadelike transaksies of praktyke te gebruik. Dit beteken dat selfs betreklik groot maatskappye transaksies met mekaar mag aangaan of sekere gedrag mag openbaar en dat dit nie noodwendig as teen-mededingend gesien sal word nie.
In mededingingsbeleid kom die reg en die ekonomie direk met mekaar in kontak en ekonome en regslui werk gewoonlik nou saam in mededingingsake: regslui hanteer die tegniese regsaspekte van 'n saak terwyl ekonome hulle bystaan met spesialiskennis omtrent die werking van 'n betrokke mark.
Erica anguliger
Erica anguliger is 'n plant wat tot die genus Erica behoort en deel van die fynbos vorm. Die plant is endemies aan die Wes-Kaap.
Diego Garcia
Diego Garcia is 'n tropiese, voetspoor-vormige koraal-atol suid van die ewenaar in die noord-sentrale Indiese Oseaan en maak deel uit van die Britse Indiese Oseaangebied‎. Dis die hoofeiland en hoofstad van die Chagos-argipel en die enigste bewoonde eiland daarvan.
Die atol is 750 km suid van die Maledive en 1 500 km oos van die Seychelle, halfpad tussen Afrika, Australië en Asië geleë. Daarom is dit 'n belangrike strategiese punt en word deur die Verenigde Koninkryk en die Amerikaanse Gewapende Magte gebruik. Ná die Columbia-ramp op 1 Februarie 2003 het Diego Garcia as 'n moontlike noodlandingsplek vir die VSA se ruimtependeltuig gedien.
Uteopsis argentea
Uteopsis argentea is 'n sponsspesie in die taksonomiese indeling van die kalksponse (Calcarea). Die spons leef in die see en sy steenselle bestaan uit kalsiumkarbonaat.
Die spons behoort tot die genus Uteopsis en tot die familie Jenkinidae. Die wetenskaplike naam van die spesie is die eerste keer geldig gepubliseer in 1883 deur Poléjaeff.
Bronberg
Die Bronberg verwys na 'n aantal koppies en riwwe wat aan die oostekant van Pretoria geleë is. Dit is 'n landelike omgewing met onontwikkelde toerismepotensiaal. Nietemin kan 'n paar gastehuise en selfs 'n sterrewag op die berg tussen die klein 4-8 hektaar plotte in die omgewing gevind word.
Die natuurlike omgewing en dierelewe in die Bronberg word deur grootskaalse verstedeliking bedreig. Die Bronbergarea word beskryf as Bankenveld, 'n benaming wat gegee word aan die veldtipe wat die oorgang tussen die Hoëveld en die Bosveld aandui. Die 128 ha Faerie Glen Natuurreservaat bewaar die westelike eindpunt van hierdie heuwelreeks, en toegang hiertoe word vanuit January Masilela-rylaan (voorheen Generaal Louis Bothalaan) en Lynnwood Park verkry. Na die suidooste is die Bronbergbewaria geleë, wat uit ongeveer twintig plotte bestaan, en waar 'n verskeidenheid wild aangetref word.
Erica annalis
Erica annalis is 'n plant wat tot die genus Erica behoort en deel van die fynbos vorm. Die plant is endemies aan die Wes-Kaap en kom slegs in die Kammanassieberge voor.
Vosmaeropsis cyathus
Vosmaeropsis cyathus is 'n sponsspesie in die taksonomiese indeling van die kalksponse (Calcarea). Die spons leef in die see en sy steenselle bestaan uit kalsiumkarbonaat.
Die spons behoort tot die genus Vosmaeropsis en tot die familie Heteropiidae. Die wetenskaplike naam van die spesie is die eerste keer geldig gepubliseer in 1873 deur Verrill.
Stuitjie
Die stuitjie, stertbeen of koksiks is die laaste been van die werwelkolom van alle ape, en analoë strukture in sekere ander soogdiere soos perde. In mense en ander groot ape sedert Nacholapithecus (’n hominied van die Mioseen) is die stuitjie die oorblyfsel van ’n onontwikkelde stert.
Dit bestaan uit drie tot vyf aparte of aaneengegroeide werwels en sit onder die heiligbeen, waaraan dit met fibrokraakbeen vas is. Laasgenoemde laat beperkte beweging tussen die heiligbeen en stuitjie toe.
2006 Spaanse Grand Prix
Die 2006 Formule 1 Spaanse Grand Prix is op 14 Mei 2006 op die Circuit de Barcelona-Catalunya in Montmeló, Spanje gehou. Dit was die sesde wedren van die kampioenskapseisoen en is deur Fernando Alonso in sy Renault gewen.
Dubnium
Dubnium is ’n superswaar, kunsmatige element met die atoomgetal 105 en simbool Db. Dit kom nie in die natuur voor nie, kan net in ’n laboratorium vervaardig word en is radioaktief. Die stabielste bekende isotoop, dubnium-270, het ’n halfleeftyd van ongeveer ’n dag.
In 1968 het die Gesamentlike Instituut vir Kernnavorsing (GIKN) in die Sowjetunie aanspraak gemaak op die ontdekking, en in 1970 die Amerikaanse Universiteit van Kalifornië. Albei spanne het ’n naam voorgestel en dié naam begin gebruik sonder amptelike goedkeuring. Die lang dispuut is eindelik in 1997 opgelos toe die element amptelik "dubnium" genoem is, na die stad Doebna in die Sowjetunie, waar die GIKN geleë is.
Op die periodieke tabel lê dit in die d-blok, in groep 5 en periode 7. Dit is dus die derde lid van die 6d-reeks oorgangsmetale. Chemiese eksperimente het bevestig dit tree op soos die swaarder homoloog van tantalum net bo dit. Sy eienskappe stem baie ooreen met ander elemente in groep 5, vanadium, niobium en tantalum.
Nekwerwel
Die nekwerwels of servikale werwels is in die menslike anatomie die boonste deel van die werwelkolom – dus die sewe werwels van C1 tot C7 wat in die nek voorkom, net onder die skedel. Die eerste twee werwels (C1 en C2) is ook as onderskeidelik die atlas en die aksis bekend.
Die borswerwels is net daaronder geleë en is in alle soogdierspesies dié werwels wat elk twee ribbes aangeheg het. In sommige diere buiten soogdiere het die nekwerwels ook ribbes aangeheg. In sommige spesies soos akkedisse is die nekribbes groot; in voëls is hulle klein en heeltemal aan die werwels vasgegroei.
Die meeste soogdiere het sewe nekwerwels. In mense is hulle die kleinste van die ware werwels en kan hulle van ander onderskei word deurdat hulle openinge in die dwarsuitsteeksels het waardeur die werwelslagaar en -are en die klein neksenuweeknope loop.
WASP-4b
duimnael|links|250px|Die [[radiale snelheid van WASP-4, wat deur die teenwoordigheid van WASP-4b beïnvloed word.]]
WASP-4b is ’n eksoplaneet sowat 880 ligjare van die Aarde af in die sterrebeeld Feniks wat in 2007 in Suid-Afrika ontdek is.
Beskrywing
Die planeet is in Suid-Afrika ontdek met kameras van die WASP-projek. Ná sy ontdekking is die massa van WASP-4b bepaal deur die radiale snelheid van WASP-4 te meet, en dit het bevestig die voorwerp wat die oorgang veroorsaak het, is ’n planeet.
Allan Hendrickse
Eerwaarde Helenard Joe Hendrickse (algemeen bekend as Allan Hendrickse) (22 Oktober 1927 – 16 Maart 2005) was 'n Suid-Afrikaanse politikus, prediker en onderwyser.
Hy is in Uitenhage in die Oos-Kaap gebore en het aan 'n hartaanval op die Port Elizabeth-lughawe gesterf. Hy het by die Universiteit van Fort Hare in die Oos-Kaap gestudeer waar hy vir Nelson Mandela, Walter Sisulu, en Robert Mugabe ontmoet het.
Kildare
Kildare is 'n dorp in die Ehlanzeni-distriksmunisipaliteit in die noordooste van die Mpumalangaprovinsie van Suid-Afrika.
Henry Lascoe
Henry Lascoe (30 Mei 1912 – 1 September 1964) was 'n Amerikaanse akteur. Hy was bekend vir sy rolle in die televisiereekse Man Against Crime (1949), Goodyear Playhouse (1951), The Twilight Zone (1959), en The Man from U.N.C.L.E. (1964).
Dolfyn
'n Dolfyn is 'n waterlewende soogdier, verwant aan die walvis en tornyn. Die naam ontspring van die ou-Griekse delphis wat beteken met 'n baarmoeder, met ander woorde  'n vis met 'n baarmoeder. 'n Groep dolfyne word 'n skool genoem.
Die woord dolfyn kan verskeie gegewe impliseer:
Hierdie artikel verwys na die tweede betekenis.
Tornyne (die suborde Odontoceti, familie Phocoenidae) is dus nie dolfyne in hierdie betekenis nie. Aan die ander kant behoort die moordvis wel aan die familie en word hulle beskou as dolfyne, terwyl hulle gewoonlik as 'n soort walvis in die spreekstaal beskou word.
Daar bestaan 32 spesies in 17 genera, by verre die grootste familie van setaseë. In Suider-Afrika is daar 19 spesies opgeteken.
Fisiese voorkoms
Die dolfyne is klein tot gemiddelde grootte setaseë, en wissel vanaf omtrent 1,5 m in lengte en 50 kg in massa, tot amper tien meter en 7 000 kg. Die mannetjies is gewoonlik groter as die wyfies.
Die dolfyn het 'n baie karakteristieke kopvorm; dit lyk asof die voorkop uitdruk bo-oor die bekagtige snawel, weens die teenwoordigheid van 'n lensvormige vetlaag daar. Die dolfynliggaam is gewoonlik glad en gestroomlyn. Die meeste het wel dorsale vinne. Sommige spesies het baie treffende kleurpatrone oor hul liggame. Die dolfynkaak het baie tande (tot soveel as 250 in sommige spesies).
Die dolfynbrein is groot en het 'n hoogsontwikkelde korteks. Hulle is waarskynlik baie intelligent. Die dolfyn slaap nooit baie diep nie, aangesien slegs die helfte van die brein op 'n keer rus. Dit verseker dat die dolfyn nog bly asemhaal en oplettend bly vir enige dreigende gevaar.
Ontstaansgeskiedenis van dolfyne
Dolfyne is afstammelinge van landbewoners, waarskynlik die orde Artiodactyla (die gelyktonige hoefdier). Hedendaagse dolfyngeraamtes het twee klein staafvormige bekkenbene wat waarskynlik die oorblyfsels van agterpote is. Daar word beraam dat hulle ongeveer 50 miljoen jaar gelede teruggekeer het na die water.
Gedrag
Dolfyne lewe gewoonlik in vlak water, of bly naby aan die oppervlakte van die water. Hulle is vinnige swemmers en jag veral vis en seekat. Die moordvis is die enigste dolfynsoort wat ook warmbloedige diere jag. Hulle maak gebruik van eggo-lokalisering om hul prooi op te spoor. Dit begin te blyk asof hulle selfs hoë-intensiteit ultrasoniese klank gebruik om hulle prooi te verdwaas.
Hulle is baie sosiale diere en kan in groepe tot so groot as 100,000 individue lewe. Die gewone grootte van die skool is meestal ongeveer 12. Die individue van 'n groep werk saam, soos wanneer hulle haaie aanval en dood; of wanneer hulle 'n dier wat siek of beseer is, bystaan. Groepe dolfyne volg dikwels skepe, en ry in die brander veroorsaak deur die skeepsboeg. Hulle kan indrukwekkend hoog uit die water spring, en doen dit soms gesinchroniseerd (gesamentlik). Spel is 'n belangrike deel van hulle lewe. Hulle word opgemerk waar hulle speels met mekaar veg, of met seewier; en pla ander diere ook op 'n manier wat net aspris lyk, soos seevoëls en waterskilpaaie.
Dolfyne kommunikeer met mekaar deur 'n wye verskeidenheid van kliek-, fluit- en ander geluide. (Sien ook die artikel Walvisgesang.)
Sintuie
Dolfyne hoor en sien uiters goed. Onderwaterse gehoor word aangehelp deurdat die kakebeen die klanktrillings gelei na die middeloor. Hulle tassintuig is ook goed ontwikkel, asook hul smaaksintuig, maar hulle kan nie ruik nie.
Voedsel
Dolfyne is roofdiere, en vang hulle prooi terwyl hulle vinnig aan't swem is. Prooi word gewoonlik heel ingesluk. Wanneer seekatte en inkvisse vir die winter-teelseisoen saamtrek, word hulle ook gevreet. Seekatte is egter 'n gevaarlike maal aangesien die suierbedekte arms in die dolfyn se keel kan vassit, wat soms versmoring veroorsaak. Sekere stompneusdolfyne (Tursiops aduncus) aan die Australiese kus het geleer om die seekatte onskadelik te stel deur hulle eers teen die wateroppervlak dood te slaan, of herhaaldelik rond te gooi. Sommige stompneusdolfyne sal slegs 'n inkvis se kop vreet, maar ander het geleer om in verskillende stappe die kop, ink en skulp te verwyder voordat die mantelvlees gevreet word. Die moordvis, weens sy grootte, jag ook seesoogdiere, insluitende groot walvisse.
Bedreigings
Bedreigings sluit in dolfynjag, verstrengeling en byvangs, klimaatsverandering, botsings met bote en skepe, opbou van gifstowwe, olie- en gas-ontwikkelings en agteruitgang van habitat. Klimaatsverandering kan ondermeer veranderinge in seetemperatuur, verdunning van seewater weens smeltende ys en verhoogde reënval, verlies aan ysige poolhabitatte en lokale afnames in krilbevolkings veroorsaak. PCB's was eens bruikbare chemikalieë, maar word tans verbied weens hul omgewingskade. Dit bestaan egter voort in die omgewing en akkumuleer in verskillende seediere, waaronder moordvisse.
Jacs van Rooy
duimnael|regs|240px|Ds. Jacobus van Rooy (regs agter), by sy seun prof [[Jacobus van Rooy|Koos van Rooy (links agter), en vader, ds. Koos van Rooy (voor).]]
Ds. Jacobus van Rooy (noemnaam Jacs, Steynsburg, Kaapkolonie, 29 Oktober 1901 – Louis Trichardt, Transvaal, Suid-Afrika, 14 September 1981) was predikant in vyf Gereformeerde gemeentes en daarna van 1964 tot sy aftrede in 1967 werksaam by die Bybelgenootskap.
Herkoms
duimnael|links|220px|Die bestuur van die Studentekorps Veritas Vincet, Potchefstroom, 1927. Van Rooy sit links. Langs hom sit S. Spoelstra en [[Joseph Petrus Jooste|J.P. Jooste. Staande: S. du Toit en A. Postma.]]
Jacobus (Jacs) van Rooy was die sewende kind van ds. J.A. van Rooy en sy vrou, Brechtje, die oudste kind uit ds. Dirk Postma, stigter van die Gereformeerde Kerk, se vyfde en laaste huwelik, op 20 Desember 1869, met Johanna Wilhelmina van Biljon (24 Mei 1854 – 12 Julie 1901). Aan dié kant van die familie was ds. Willem Postma (die skrywer dr. O'Kulis), die teoloog, digter en Psalmberymer Totius, ds. D.P. du Plessis en prof. Jacobus du Plessis Jacobus se ooms, die beeldhouer Laurika Postma sy niggie en die akademici proff. Wicus du Plessis en Hugo du Plessis en die predikant ds. W.J. Postma sy neefs. Aan die Van Rooy-kant van die familie was ds. Flippie Snyman van Steynsburg sy oom en dr. W.J. Snyman se neef. Aan dié kant van die familie was sy tante Aletta, ds. Willem Johannes de Klerk se tweede vrou. So was hy ’n neef van sen. Jan de Klerk, die vader van dr. Willem de Klerk en oudpres. F.W. de Klerk, een van Susan Strijdom, premiersvrou.
Ds. Jacobus van Rooy se grootouers aan vaderskant was die stamouers van die familie Van Rooy in Suid-Afrika, Johannes Cornelis van Rooy en Anne Holsters, wat in 1858 na Suid-Afrika geëmigreer het. Vyf seuns en vyf dogters is uit dié huwelik gebore. Jacobus het nege sibbes gehad: Die eersteling, Jan Dirk, is op ses maande oorlede, maar al die ander het grootgeword: Johanna (Nan), (later prof.) Dirk Jan (Dirk), Claartje (Kaat), Willem van Biljon (Willem), Anne Francoise (Anne) (genoem na die Van Rooy-stammoeder, Anne Françoise Holsters), dan Jacobus, die tweeling Aletta Jacoba (Lettie) en Martinus Paul (Boet), en Laurika (Riek).
Lewensloop
duimnael|regs|320px|1930: Die Algemene Sinode van die GKSA in sitting op [[Burgersdorp. Eerste ry: S. van der Walt, Jacs van Rooy. Tweede ry: Dr. E. Venter, J.C. van der Walt, H.J. Venter, J.G.H. van der Walt, G.H.J. Kruger, W.J. Postma, W.J. Snyman, Dirk Postma, D.N. Kotzé, J.H. Boneschans, A. Duvenage. Derde ry: H.P.J. Pasch, N.H. van der Walt, W.J. de Klerk, T. Hamersma, J.A. van Rooy, J.V. Coetzee, D.P. du Plessis, H.S. van Jaarsveld en D.G. Venter. Vierde ry: H. du Plessis, A.S.E. Yssel, J.P. Jooste, A. Postma, I.D. Krüger, W.F. Venter, T.T. Spoelstra, F.P.J. Snyman, dr. P.J.S. de Klerk, prof. J.A. du Plessis, H.J.R. du Plessis, Derk Rumpff.]]
Verklikker (roman)
Verklikker is 'n gruwel-spanningsroman geskryf deur Leon van Nierop. Die verhaal speel in Namibië af, neffens 'n treinspoor tussen Swakopmund en Windhoek. Die verhaal strek oor minder as drie jaar.
Jacs van Rooy
Lewensloop
duimnael|links|280px|Ds. Jacobus van Rooy, sy eerste vrou, [[Ellie van Rooy|Ellie, en hul drie kinders, Koos, Martie en Brechtje. Sy is 1941 oorlede, waarna hy weer getroud is en nog sewe kinders gehad het. Breggie sit langs haar ma. Sy en haar suster, Martie, het met die Lemmer-broers van Outjo getrou, Martie met Gerrie en Breggie met Louwtjie. Martie en Breggie was onderskeidelik musiekonderwyseresse aan die Outjo Laerskool en Outjo Hoërskool. Albei was ook orreliste: Martie in die NG kerk en Breggie in die Gereformeerde kerk.]]
Verklikker (roman)
Intrige
Die 16-jarige Marco Lange verloor sy skeiende ouers, Martin en Sylvia Lange, deur twee afsonderlike selfmoorde. Sy pa het na bewering die bakkie, wat hy aan Martin bemaak het, op die treinspoor getrek en in 'n botsing met 'n aankomende passasierstrein gesterf. Sy ma het van die boonste verdieping na benede getuimel en op die klavier gesterf. Hierdie treurspel word toegeskryf aan 'n skoolkys wat afgemat geraak het; nie een sou egter 'n skeisaak kon oorleef nie.
Kort daarna neem die narsistiese Ludwig Benouw oor, die aangestelde plaasvoorman, begin met 'n ysterhand regeer en probeer sy onoorspronklike stempeltjie op alles en almal afdruk. Marco word deur die testament onder Benouw se voogdyskap geplaas en kan eers werklik die plaas, Ewenaarskloof, ná sy mondigwording (18) erf. Die tradisionele en eenvoudige beesplaas word sonder toestemming omgeskakel na 'n kliniesskoon, moderne en hiperkorrekte gasteplaas. Die treinwrak word opgeknap om as toertrein te dien. Marco word hiet en gebied, geboelie en uiteindelik na die bywonershuisie uitgesmyt. Marco merk by die treinwrak onverklaarbare verskynsels op; heldersiendheid is 'n gawe wat hy oorgeërf het. Dit bring geleidelik brokkies inligting na vore.
Jacs van Rooy
Lewensloop
duimnael|links|230px|Ds. Van Rooy se seun ds. [[Jacobus van Rooy|J.A. van Rooy en sy vrou op die sendingstasie Siloam.]]
duimnael|regs|300px|Die Nasionale Sinode van die GKSA van 1939 voor die [[Vrouemonument in Bloemfontein. Eerste ry: H.S. van Jaarsveld, F.N. Lion Cachet, W.J. Postma, B. de Klerk, H.J. Venter, J. van Rooy, P.W. van der Walt, P.G.W. Snyman. Tweede ry: N.H. van der Walt, J.G.H. van der Walt, D. Postma, dr. J.D. Du Toit, J.A. van Rooy, dr. C.J.H de Wet, dr. S.O. Los, dr. J.P. Jooste, J.V. Coetzee, I.D Kruger, J.C. van der Walt. Derde ry: J.P. van der Berg, G.H.J. Kruger, A.L Aucamp, M. Postma, J.M. de Wet, I.J. Lessing. Vierde ry: Jacs. van Rooy, J.L. de Bruin, J.A. Schutte, A. Postma, E.L.J. Venter, D.G. Venter, J.L. Vorster, T.T. Spoelstra, Derk Rumpff, H. du Plessis. Vyfde ry: dr. B.J. de Klerk, P.J. de Klerk, J.J. Venter, J.H. Boneschans, L.S. van der Walt, S. du Toit, J.F. du Plooy, A.S.E. Yssel. Sesde ry: H.F.V. Kruger, P.J.S. de Klerk, D.N. Kotze, W.J. Snyman, W.F. Venter, S.P. van der Walt, J.W.J. van Ryssen, N.J. Snyman, B.R. Krüger, D.J. van der Walt.]]
Jacs van Rooy se pa was in die veld saam met genl. Christiaan Frederik Beyers by sy geboorte op Steynsburg. Ds. J.A. van Rooy was van 1898 tot 1905 predikant van die kombinasie Waterberg-Pietersburg. So het Jacobus sy eerste jare op Nylstroom deurgebring waar die pastorie van ds. Koos van Rooy se uitgestrekte werkkring was. In 1905 het hy die beroep aangeneem na Bethulie, waar Jacobus sy hoërskoolopleiding in 1919 voltooi het en die jaar daarna na Potchefstroom is vir sy teologiese opleiding. Nadat hy sy studie in 1927 aan die Teologiese Skool voltooi het, het hy in 1928 predikant geword van Ventersburg. Hier in sy eerste gemeente is sy eerste drie kinders gebore en sy eerste vrou, Ellie Kruger, in Februarie 1941 oorlede. Die volgende jaar neem hy ’n beroep aan na Pietersburg, waarheen hy gegaan het saam met sy oudste suster, Nan, en drie wesies.
Verklikker (roman)
Intrige
'n Wending in die verhaal kom minder as twee jaar later, wanneer die afgetrede huishoudster, Mavis van Tonder, op die nooiensreis van die Benouw Express vermoor word. Martin word op die moordtoneel deur die ander passasiers betrap en in die beskuldigdebank geplaas. Die matriekeindeksamen, 'n teleurstellende verhouding met sy intieme skoolvriendin, Lucinda Viljee, ontheffing van hoofseunskap, die plaas wat op die spel is, geregsdienaars wat net bevordering voor oë het en die onversadigbare pers en sosiale media plaas ekstra druk op hom.
Gewapen met al die versamelde inligting begin Sagrys grawe in Ludwig se verlede, wat verrassende gevolge oplewer. Veral wanneer Ludwig se suster, Hedwig, en 'n oorlewende van die botsing, Ernst Duvenhage, gekontak word.
Jacs van Rooy
Lewensloop
Op Pietersburg, waar sy vader hom bevestig het, het hy net tot 1946 gebly, want in daardie jaar vertrek die gesin die gemeente Krokodilrivier, distrik Brits. In hierdie tyd het sy oudste seun, nes sy oupa Jacobus Albertus van Rooy genoem, na die Teologiese Skool Potchefstroom gegaan om hom soos sy pa en oupa as predikant te bekwaam. Hy was sendeling te Siloam (1957–1963), sendeling in Johannesburg-Noord (1963–1966), predikant in die Christelijke Gereformeerde Kerken, Nederland (1966–1975), professor aan die Hammanskraalse Teologiese Skool (1975–1994) en eindelik van 1995 tot hy sy emeritaat aanvaar het in 1998, professor aan die Teologiese Skool Potchefstroom.
Theuns Eloff
Dr. Theuns Eloff (Potchefstroom, 17 Mei 1955) is ’n Suid-Afrikaanse akademikus en direkteur van die FW de Klerk-stigting.
Jacs van Rooy
Lewensloop
Ook in Krokodilrivier sou ds. Van Rooy nie lank vertoef nie, want in 1950 neem hy ’n beroep aan na die gemeente Gobabis, die oudste Gereformeerde kerk in Suidwes-Afrika. Hier is ’n dogter van hom getroud. In 1957 neem hy beroep aan na sy laaste gemeente, Philipstown, in die teenswoordige provinsie Noord-Kaap. Nadat hy sy emeritaat in 1964 aldaar aanvaar het, het hy nog tot 1967 by die Bybelgenootskap gewerk. Hy is oorlede weens kanker.
Theuns Eloff
Eloff, ’n agter-agter-agterkleinkind van pres. Paul Kruger en sy tweede vrou, Gezina, en ’n agter-agterkleinkind van F.C. (Ryk Freek of Frikkie) Eloff, na wie die woonbuurt Eloffsdal in Pretoria genoem is, en sy vrou, Elsie Eloff-Kruger, is een van vyf kinders.
Jacs van Rooy
Gesinslewe
Ds. Van Rooy is op 17 Julie 1929 op Bethulie met Elsje Petronella Elizabeth Maria (Ellie) Kruger (gebore op die plaas Bamboeshoek, distrik Molteno, 8 Desember 1904) getroud, maar sy is op 22 Februarie 1941 op Ventersburg oorlede.
Sy tweede huwelik was op 27 Februarie 1943 op Pietersburg met Susanna Elizabeth (Sannie) Cloete (Soekmekaar, 5 Januarie 1919), ’n dogter van oudl. Kootjie Cloete. Uit die eerste huwelik is Koos (1932), Martie (1933) en Brechtje (1937) gebore en uit die tweede huwelik Jacobus Philippus Benjamin (1944), Louisa Aletta (1945), Susan (1947), Tinus (1948), Pat (1949) en Johannes Cornelis (1956) en nog ’n kind, wat in Suidwes-Afrika oorlede en in Windhoek begrawe is.
Theuns Eloff
Opleiding en bediening
Eloff het eers ’n B.Jur. aan die Potchefstroomse Universiteit vir CHO en daarna sy graad in die teologie in 1980 met lof verwerf. Hy het drie jaar lank in die studenteraad gedien en was voorsitter van die Afrikaanse Studentebond in 1979. Hy was ’n medeopsteller van die Koinonia-verklaring en ’n stigterslid van die nierassige politieke studenteorganisasie Polstu. Tydens sy twee jaar nasionale diensplig het hy sy meestersgraad in die teologie verwerf, weer met lof.
Latere loopbaan
Hy was betrokke by die beplanning van die Nasionale Vredeskonferensie, wat in September 1991 gelei het tot die ondertekening van die Nasionale Vredesooreekoms. By KODESA het hy aan die hoof gestaan van die proses- en sekretariële dienste en daarna van die administrasie van die veelparty-onderhandelings.
Hy was mederedakteur van twee boeke, "Managing Change", en "Building a Winning Nation - Companies and the RDP", en het talle artikels geskryf oor die rol van die burgerlike samelewing in konflik, fasilitering en mediasie. Tot Mei 1994 was hy adjunk- uitvoerende direkteur van die Uitvoerende Oorgangsraad.
In Februarie 1995 is Eloff aangestel as hoofbeampte van die National Business Initiative (NBI). Onder sy leiding het die NBI onder meer fondse van R1 miljard aangewend om die Saketrust en Sake teen Misdaad op te rig. Hy het ook gedien in die Ekonomiese Adviesraad van die provinsie Noordwes en die raad van Sake teen Misdaad en die Sentrum vir Geskiloplossing. Aan die Universiteit van die Witwatersrand het hy lesings aan M.B.A.-studente gegee.
In Januarie 2002 is hy aangestel as visekanselier van sy alma mater. Hy het ’n nuwe bestuursfilosofie ingevoer en ’n groot rol gespeel in die samesmelting van die verskillende dele wat die Noordwes-Universiteit (NWU) geword het. In Mei 2004 is hy aangestel as visekanselier van die NWU.
Eerbewyse
Eloff het talle eerbewyse ontvang ter erkenning van sy rol in die onderhandelingsproses: die Junior Chamber of South Africa se prys as een van die vier uitsonderlike jong Suid-Afrikaners van 1994, die Harvard Business Club se staatsman van die jaar-prys in 1994, die Junior Chamber International se 10 uitsonderlike jong mense ter wêreld in 1995 en insluiting in die Wêreld-Ekonomiese Forum se 100 wêreldleiers vir môre in 1996.
Ann Crumb
Ann Crumb (25 Mei 1950 – 31 Oktober 2019) was 'n Amerikaanse aktrise. Sy was bekend vir haar rolle in die televisiereekse Law & Order (1990) en Law & Order: Criminal Intent (2001).
Vosmaeropsis depressa
Vosmaeropsis depressa is 'n sponsspesie in die taksonomiese indeling van die kalksponse (Calcarea). Die spons leef in die see en sy steenselle bestaan uit kalsiumkarbonaat.
Die spons behoort tot die genus Vosmaeropsis en tot die familie Heteropiidae. Die wetenskaplike naam van die spesie is die eerste keer geldig gepubliseer in 1893 deur Dendy.
Sesde Grensoorlog
Die Sesde Grensoorlog (die Oorlog van Hintsa) van 1834-1836 was die sesde in die reeks van nege Kaapse grensoorloë wat tussen 1779 en 1877 deur Groot-Brittanje en die Kaapkolonie teen die Xhosa-stamme gevoer is.
Redes
Aan die oosgrens van die Kaapkolonie het daar omstabiele omstandighede geheers. Weens die uitbreidende Zoeloe-ryk ('n gevolg van die Mfekane) is die Xhosa suidwaarts gedryf. Gedurende die vorige grensoorloë is die Xhosa se suidwaartse beweging gestuit en die gebied ten suide van hulle beset deur die Khoikhoi, Britse setlaars en grensboere. Hoofmanne Makomo en Tjali was verbitter omdat hulle uit die Tjumi-gebied verdryf is. Die gevoel is vererger deur die vergelding deur koloniale patrollies weens die verhoogde veediefstalle deur die Xhosa as gevolg van die heersende droogte. Xhosa-oorbevolking en 'n weifelende grensbeleid (spoorstelsel, verdragstelsel, besettting van neutrale gebied) skep verdere onsekerheid. Die Xhosa vertolk dit as 'n teken van swakheid aan die kant van die blanke. Om geld te spaar was daar 'n vermindering van Britse troepe in die gebied en  is daar 'n beperking op die kommando's geplaas. Handelaars het wapens en ammunisie aan die Xhosa verkoop. Gewapende Khoikhoi-drosters is met ope arms deur die Xhosa verwelkom. Daarby het die Xhosa in die vorige grensoorloë oorlogservaring teen die blanke opgedoen. Dit het alles 'n gevoel van onveiligheid by die setlaars en grensboere geskep.
Oorlog
Op 21 Desember 1834 bars 'n Xhosa-mag van 15 000 man gelei deur Makomo, Tjali en ander Gaika-kapteins oor die grens van die Kaapkolonie. Alle grensbewoners is heeltemal verras. Plunderende groepe verwoes die land tussen die Winterberge en die see. In die vallei van die Katrivier het die Khoikhoi erg gely. Piet Retief en 'n kommando tree in die Winterberge teen die invallers op. 'n Honderd koloniste sterf, honderde plase is verwoes, opstalle geplunder en afgebrand. Sewe duisende mense raak dakloos. Die grensboere verloor 115 000 beeste, 161 000 skape en bokke, 5 700 perde en 60 waens. Die soldate en koloniste vergeld deur 60 000 beeste terug te verower en hutte en selfs hele krale af te brand. Tot sover as Uitenhage was daar geen blanke boer op plase meer oor nie. Baie van hulle het die veiligheid van Grahamstad opgesoek.
Die Kaapse regering tree vinnig op. Britse troepe vertrek oor land en per skip na Algoabaai. Lt.-kol. Harry Smith vertrek op sy legendariese perderit na Grahamstad. 'n Mag van 3 000 man bestaande uit 'n Khoikhoi-mag, koloniste en Britse soldate loods vergeldingsaanvalle. Die Xhosa ly verskeie neerlae o.a. by Trompettersdrift in die Groot-Visrivier. Alhoewel die meeste kapteins oorgee, vlug Makomo en Tjali, die Rarabe-hoofman, na die klowe van die Amatolaberge. Sir Benjamin D'Urban, die Kaapse goewerneur, glo verkeerdelik dat Hintsa, die kaptein van die Galekas, beheer het oor alle Xhosa-stamme en hou hom dus verantwoordelik vir die aanvalle op die koloniste en die veediefstalle. In April 1835 lei D'Urban met Harry Smith as tweede-in-bevel 'n mag oor die Groot-Keirivier na Hintsa se kraal net oos van die huidige Butterworth. In die krygsoptrede word Hintsa gyselaar geneem. In 'n ontsnappingspoging op 12 Mei by Nqabaraspruit word Hintsa doodgeskiet. Dit lei tot groot ergernis by die Britse regering, vyandskap by die Xhosa teen die Britte en opgewondenheid by die filantrope en sendelinge.
Gevolge
Die Sesde Grensoorlog eindig as 'n groot militêre sukses vir die Britse owerheid. Harry Smith stig die Provinsie van Koningin Adelaide en die Fingo's word lojale Britse onderdane, word van vuurwapens voorsien, vorm kommando's om hul nuwe land te beveilig en veg as bondgenote saam in die komende oorloë. Weens 'n beperkte Britse troepemag het die owerhede baie op die kommando's staatgemaak. Owerhede het voorrade, waens en perde van die grensboere opgekommandeer. Daarby het die grensboere ook enorme verliese gelei deur die skade aan landerye en plaashuise en veediefstalle. Die vergoeding wat deur die Britse owerheid verskaf is, was onvoldoende. Lord Charles Glenelg, die Britse minister van kolonies, het die grensboere daarby ook nog beskuldig dat hul militêre ekspedisies om gesteelde vee terug te kry konflikte aanhits. Dus het die grensboere vertroue in die Britse regering en regstelsel verloor en het hierdie oorlog net nog meer bygedra tot die redes vir die Groot Trek.
Pongal
Pongal (பொங்கல் in Tamil) is 'n Hindoefees waarin daar dank betuig word vir die oes. Pongal beteken in Tamil 'oorkook'. Dit word tradisioneel gevier tydens die oes van landbougewasse.
Samuel Henri Pellissier
Dr. Samuel Henri Pellissier (Bethulie, 10 November 1887 – Zeerust, 18 Mei 1978) was ’n Afrikaanse kultuurleier, opvoedkundige, kerkman en veral die stigter van die Afrikaanse Volksang- en Volkspelebeweging. Hy was ’n kleinseun van die Franse sendeling, eerw. Jean Pellissier, die stamvader van die familie in Suid-Afrika en ’n broer van die kultuurleidster Mabel Jansen (gebore Pellissier) en die NG predikant en teologieprofessor George Murray Pellissier.
Jeug en Opvoeding
Pellissier was ’n seun van Samuel Pellissier en sy vrou, Elise Josephine Roux, ’n dogter van ds. Pieter Roux, na wie die dorp Rouxville genoem is. Hy het tot op elfjarige leeftyd onderwys van sy vader ontvang en toe hy in 1899 vir die eerste keer skool toe is, moes hy daagliks te perd ry. Hy was die eerste leerling wat die Junior Sertifikaat op Bethulie verwerf het. Pellissier matrikuleer in 1905 op Franschhoek waarna hy ’n jaar lank op die plaas Erfdeel in die district Bethulie skoolgehou het. Van 1907 tot 1910 het hy aan die Grey-universiteitskollege in Bloemfontein gestudeer waar hy die B.A.-graad in 1909 en die O1-Onderwysdiploma in 1910 behaal. duimnael|links|350px|Die matriekklas van die Hoërskool Franschhoek in [[1905. Pellissier sit heel links in die derde ry van voor.]]
Gedurende 1911 was Pellissier aan verskeie eenmanskole in die Oranje-Vrystaat werksaam en nadat ’n studiebeurs aan hom toegeken is, het hy onderwystoestande in Nederland onder prof. Gunning bestudeer en was hy ook in Jena in Duitsland en Nääs in Swede.
In 1950 skryf hy in die eeufeesblad van die skool waar hy gematrikuleer het: “Die Hoërskool van Franschhoek het vir my ontsaglik veel in my latere loopbaan beteken. Ek was slegs vir een jaar, en wel in 1905, ’n leerling van die skool. Nadat ek vir drie jaar – van my 11de tot 14de jaar – nie op skool gedurende die Anglo-Boere-Oorlog was nie, het ek in ’n kort tydperk van drie jaar van st. 3 tot die aflegging van die Junior Sertifikaat-eksamen, die plaaslike skooltjie van my geboortedorp, Bethulie, bygewoon. Daar was in dié dae omtrent vyf leerlinge in die Middelbare-afdeling van die dorpskooltjie – ek alleen in die Junior Sertifikaatklas en drie of vier in die klas wat hul voorberei het vir die Elementêre skooleksamen van daardie dae. Ek het dus rou en halfgebak op Franschhoek in die begin van 1905 aangekom nadat die skool reeds drie weke aan die gang was, en moes ’n nuwe vak soos Fisika vir die eerste keer aanpak. Dit was byna ’n onmoontlike taak om die Matrikulasie-eksamen aan die einde van die jaar af te lê. Die Hoërskool was toe naby die hoogtepunt van sy wonderlike groei. In die een jaar het die pragtige gees van die skool ’n onuitwisbare indruk op my jong gemoed gemaak.”
Min of meer dieselfde tyd in Franschhoekse skool was onder meer ds. P.J. Viljoen, later moderator van die NG Kerk in Transvaal, prof. D.B. Bosman, later die Republiek van Suid-Afrika se gesant in Den Haag en ’n voormalige administrateur van Kaapland, J.G. Carinus, wat in 1906 in st. B (gr. 9) was. Adv. J.G. Strijdom, latere eerste minister van die Unie van Suid-Afrika, was in 1908 op dieselfde skool. Hy het in 1950, met die skool se eeufees, in die indertydse jaarblad geskryf: “Die goeie werk wat daar in die verlede gedoen is, blyk daaruit dat ’n mens vandag oor die lengte en breedte van Suid-Afrika ou Franschhoek-leerlinge aantref wat belangrike poste in die samelewing beklee en hulle spore onuitwisbaar diep getrap het.”