cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Al Maktoum Internasionale Lughawe
Bedrywighede
Die lughawe was aanvanklik beplan om ses aanloopbane te hê, maar hierdie aantal is tot vyf 4500 m parallelle aanloopbane verminder in April 2009, met 'n groot passasierskompleks in die middel. Verder sou elke aanloopbaan se geplaveide paaie aan weerskante verleng word, wat vliegtuie in staat stel om ander aanloopbane en taxibane te omseil sonder om vliegtuigbewegings van hierdie aanloopbane en taxibane te versteur. Doebai verwag 'n eksponensiële toename in passasiersverkeer oor sy lugruim, met die vermoede dat dit die primêre lugspilpunt sal word vir transitoreisigers vanaf die Asië-Stille Oseaan-streek, Suid-Asië, Groter Midde-Ooste, Afrika, Europa en Australië (vir die "Kangaroe-roete": Australië na Brittanje en terug).
Verskeie groot pakhuise en loodse is langs die westelikste deel van die lughawe te vinde. Hierdie onderling-gekoppelde loodse sal oor die volle lengte van die mees westelike aanloopbaan strek. Elkeen hiervan is in staat om A380-vliegtuie te huisves.
Die lughawe sal die Doebai Internasionale Lughawe, sowat 40 km hiervan, aanvul en ondersteun. Dit word omring deur 'n logistieke spilpunt, 'n luukse gholfoord, 'n handels- en uitstallingsfasiliteit met 3 miljoen vierkante meter uitstalruimte, 'n kommersiële distrik, en 'n woon- en hotelarea.
Anneline Kriel
Anneline Kriel (gebore 1955) is 'n Suid-Afrikaanse model, aktrise en skoonheidskoningin. Sy het in 1974 op 19-jarige ouderdom Mej. Wêreld geword nadat die Verenigde Koninkryk se Helen Morgan bedank het net vier dae ná haar kroning. Anneline was Suid-Afrika se tweede Mej. Wêreld naas Penny Coelen-Rey.
Liam Aiken
Liam Aiken (gebore 7 Januarie 1990) is 'n Amerikaanse akteur. Hy is bekend vir sy rolle in die rolprente Stepmom (1998), Road to Perdition (2002), Good Boy! (2003), en A Series of Unfortunate Events (2004).
Anneline Kriel
Sy het in verskeie Afrikaanse produksies gespeel, asook in die internasionale rolprent Kill and Kill Again.
Addams Family
Addams Family is 'n denkbeeldige gesin wat in 'n Amerikaanse strokiesverhaal deur Charles Addams uitgebeeld word. Die strokiesprent is later in 'n donker humoristiese TV-reeks, 'n aantal rolprente en rekenaarspeletjies omskep. Die gesin dra swart klere en stel in die dood en allerlei vreesaanjaende dinge belang. Lede van die gesin is: Gomez, Morticia, Uncle Fester, Lurch, Grandmama, Wednesday, Pugsley en Thing.
Anneline Kriel
Loopbaan
Anneline was net 19 jaar oud toe sy Mej. Wêreld 1974 word. Dit was ’n onstuimige tyd in Suid-Afrika se geskiedenis omdat die land toenemend geboikot is. Die blonde Anneline is dus soms oorsee as die gesig van apartheid-Suid-Afrika uitgebeeld en state soos die Verenigde Koninkryk en Australië het geweier om haar te verwelkom op haar wêreldtoer as Mej. Wêreld. In Suid-Afrika is haar kroning egter deur baie positief ontvang.
Addams Family
Die Addams Family is 'n satiriese inverse (omgekeerde) van die ideale Amerikaanse gesin (kerngesin). Die Addamse is welgestelde en eksentrieke mense, wat totaal onbewus is van hoe vreemd en angswekkend ander mense hulle vind. Die familie bestaan selfs deels uit monsters.
Anneline Kriel
Loopbaan
In 1981 het sy die pop-enkelsnit He Took Off My Romeos uitgereik.
Addams Family
Addams se strokiesverhaal is aanvanklik in die jare 30 in die tydskrif The New Yorker gepubliseer. Dit het vinnig baie gewild geword. Die swart humor het veral tot mense gespreek.
Anneline Kriel
Persoonlike lewe
Anneline het grootgeword op die myndorp Witbank. In Maart 1976 was sy in ’n skandaal betrokke weens naakfoto's wat uitgelek en in die Sunday Times van Suid-Afrika verskyn het. Roy Hilligenn, Mnr. Suid-Afrika van 1943, 1944, 1946 en 1976, en Mnr. Amerika van 1951, het die foto's geneem en vir R100 000 aan ’n Britse koerant verkoop. Dit het haar gewys waar sy met vakansie kaal sonbrand saam met haar destydse kêrel, Richard Loring, en Hilligenn en sy gesin.
Sy het in 1980 met die hotelmagnaat Sol Kerzner getrou. Hulle is vyf jaar later geskei. Sy het in Switserland die Joodse geloof aangeneem en is in 1989 met die miljoenêr-perdeteler Phil Tucker getroud. Hulle het twee dogters, Tayla en Witney, gehad. Anneline het in 1994 aansoek om ’n egskeiding gedoen en was in 2000 in ’n toesigstryd met Tucker gewikkel.
Sy is later met Peter Bacon, ’n hoofbestuurder en voormalige protégé van Kerzner, getroud.
Conchita Campbell
Conchita Campbell (gebore 25 Oktober 1995) is 'n Kanadese aktrise. Sy is bekend vir haar rolle in die rolprente Pursued (2004) en Scary Movie 4 (2006), en in die televisiereekse The 4400 (2004) en Supernatural (2005).
Tomas Venclova
Tomas Venclova (* 11 September 1937 in Klaipėda) is 'n Litause geleerde, digter, skrywer en vertaler. Venclova word as een van die beduidendste moderne lirici beskou. Ná sy emigrasie het Venclova tot in die vroeë negentigerjare in die Verenigde State gebly. Hy woon tans in New Haven en Vilnius.
Schalk Brits
Schalk Brits (gebore in Empangeni, KwaZulu-Natal, 16 Mei 1981) is ’n Suid-Afrikaanse rugbyspeler wat voorheen vir die as haker in die Superrugbyreeks en in die Curriebeker gespeel het. Van 2009 tot 2018 was hy verbonde aan Saracens in Engeland, en het in 216 wedstryde uitgedraf vir hulle.
Tomas Venclova
Biografie
Tomas Venclova is die seun van die digter en politikus Antanas Venclova en het sy akademiese opleiding by die Universiteit van Vilnius (Litaue) ontvang. As gevolg van sy aktiewe betrokkenheid by die dissidente-beweging het hy in 1977 sy Sowjet-burgerskap kwytgeraak en was genoodsaak om te emigreer. Sy boeke is in die Sowjetunie al jare vroeër nie meer gepubliseer nie. Venclova was een van die stigters van die Litause Helsinki-groep wat op 1 Desember 1976 in die lewe geroep is.
Schalk Brits
Hy was ook deel van Suid-Afrika se span tydens die Rugbywêreldbeker 2015 en die Rugbywêreldbeker 2019.
Springbokloopbaan
Brits het sy debuut vir die Springbokke op 21 Junie 2008 teen Italië in Kaapstad gemaak, met sy laaste toetswedstryd by die Rugbywêreldbeker in 2019, op ouderdom 38.
Combretum engleri
Die sandboswilg (Combretum engleri) is 'n struik of klein boompie wat aan die familie Combretaceae behoort. Die spesie is inheems aan Angola, Botswana, Demokratiese Republiek die Kongo, die Caprivistrook in Namibië en Zambië.
Tomas Venclova
Biografie
Sedert 1980 is Venclova 'n dosent by die Amerikaanse Yale-universiteit se Departement van Slawiese tale waar hy in 1985 ook sy PhD-graad verwerf het. Tans is Venclova as professor aan dié departement verbonde. Sy literêre werk sluit 'n digbundel, vertalings van gedigte, essays en artikels in. Sy boek Vilnius, waarin hy die geskiedenis en geografie van die Litause hoofstad met sy persoonlike herinneringe en refleksies op politiek verbind, het in 2006 verskyn.
Juanita Hansen
Juanita Hansen (3 Maart 1895 – 26 September 1961) was 'n Amerikaanse aktrise. Sy was bekend vir haar rolle in die rolprente Glory (1917), The Brass Bullet (1918), Broadway Love (1918), en Lombardi, Ltd. (1919).
Alan Aisenberg
Alan Aisenberg (gebore 18 Maart 1993) is 'n Amerikaanse vervaardiger, akteur, en kinematograaf. Hy is bekend vir sy rolle in die rolprente The Longshots (2008) en Second Act (2018), en in die televisiereekse Orange Is the New Black (2013) en Inside Amy Schumer (2013).
Mangenirivier (Buffels)
Die Mangenirivier is 'n rivier wat sentraal in KwaZulu-Natal, Suid-Afrika vloei. Die rivier ledig in die Buffelsrivier wat later by die Tugela aansluit.
Neve Campbell
Neve Campbell (gebore 3 Oktober 1973) is 'n Kanadese aktrise en vervaardiger. Sy is bekend vir haar rolle in die rolprente Scream (1996), Scream 2 (1997), Scream 3 (2000), en Scream 4 (2011).
Steffi van Wyk
Steffi van Wyk (geb. Otjiwarongo, Namibië, 22 April 1992) is ’n Namibiese skoonheidskoningin, atleet en model wat haar land in Desember 2015 in die Mej. Wêreld-wedstryd in China verteenwoordig het.
Warmte
Die warmteverskynsel kan verklaar word aan die hand van die termiese beweging van die deeltjies (molekules, ione, atome) in 'n stof. Warmte is 'n vorm van energie wat in ander energievorme kan oorgaan, soos byvoorbeeld in 'n stoomenjin waarin warmte-energie omgesit word in kinetiese energie.
Steffi van Wyk
Herkoms en opleiding
Van Wyk het vir die grootste deel van haar kinderlewe op Otjiwarongo gewoon en het haar by geleentheid as ’n “hiperaktiewe” kind beskryf wat graag buite saam met haar ouer broer en sy maatjie gespeel het. Toe sy 13 jaar oud was, het die gesin Tsumeb toe getrek. Hulle het later na Windhoek verhuis en sy het haar laaste skooljare in die hoofstad voltooi aan die Hoërskool Jan Möhr, waarna sy in Suid-Afrika studeer het. Sy het ’n honneursgraad in sportwetenskap en was in 2016 besig met haar M.B.A. deur die London School of Marketing. Steffi se familie is sportief. Haar broer, Russell van Wyk, speel vir die Welwitschias, Namibië se nasionale rugbyspan.
Warmte
Vanaf die Oudheid tot die middel van die 19e eeu is warmte beskou as 'n onsigbare, onvernietigbare stof wat van een liggaam na 'n ander oorgedra kon word. Daaruit sou dit dan voortspruit dat 'n warm liggaam meer "warmtestof" as 'n koue liggaam bevat. Volgens hierdie opvatting sou die deeltjies van 'n warmtestof deur gewone stowwe aangetrek word, terwyl dit mekaar egter afstoot. Daarom stroom 'n warmtestof, volgens die teorie, van 'n warm na ŉ koue liggaam.
Steffi van Wyk
Sportloopbaan
Van Wyk se gunstelingtydverdrywe is onder meer sosialisering met vriende, oefening en om aan sport deel te neem. Sy is ’n 100 m-hekkiesatleet en het in 2012 die Namibiese nasionale rekord verbeter. Dié rekord is 20 jaar vantevore (in 1992) deur Charmaine Smit opgestel. Van Wyk wou in 2015 internasionaal in 60 m-hekkies meeding, maar as gevolg daarvan dat sy Mej. Namibië was, moes sy dié droom uitstel. Sy was egter van plan om ná haar jaar as Mej. Namibië met haar atletiekloopbaan voort te gaan. Sy is ook ’n kranige hokkiespeler, maar moes dit laat vaar ter wille van atletiek.
Warmte
Toe die ontdekking egter gemaak is dat daar nie 'n temperatuurverandering plaasvind wanneer byvoorbeeld kookwater tot stoom verdamp nie, kon dit nie aan die hand van die warmtestofteorie verklaar word nie. Aangesien dit moeilik was om 'n onderskeid tussen warmte en temperatuur te tref, het die warmtestofteorie egter nog die voorkeur geniet bo ander teorieë wat geformuleer is. Die warmte wat by die boor van ŉ kanonloop ontwikkel het, het Benjamin Thomson (graaf Rumford; 1753-1814) op die gedagte gebring dat warmte en arbeid 'n onderlinge verband het.
Steffi van Wyk
Studie en werk
Van Wyk het tydens haar studie aan die Sentrale Universiteit van Tegnologie in Bloemfontein aan die Vroue-Sewesrugbyreeks deelgeneem, maar ná ’n jaar besluit dié sportsoort is nie geskik vir haar nie. Sy is ná haar terugkeer in Namibië aangestel as sportorganiseerder (sy rig veral hokkie af) en deeltydse fiksheidsinstrukteur by haar ou skool. Haar kontrak het egter in Augustus 2015 verstryk sodat sy haar voltyds kon wy aan haar pligte as Mej. Namibië.
Warmte
Daarom het hy beweer dat die warmte by die boor van die loop onuitputlik was, in teenstelling met die warmtestofteorie, waarvolgens 'n uitputbare hoeveelheid warmtestof van een liggaam na 'n ander oorgedra is. Hy het die voorbeeld van 'n nat spons en 'n klok ter illustrasie gebruik. Die nat spons kon net 'n sekere hoeveelheid water hou (warmtestof), terwyl 'n klok aanhoudend geluid kon voortbring solank dit geslaan word (arbeids- of bewegingsteorie). Die bewegingsteorie is in 1812 verder gevoer deur Humphry Davy (1778 - 1829). Volgens hom was warmte en beweging dieselfde en het die wette vir warmteoordrag ook vir die oorbring van beweging gegeld.
Steffi van Wyk
Mej. Namibië
Tydens dié wedstryd op Saterdag 8 Augustus 2015 het Van Wyk, wat 1,75 m lank is, se elegansie en skoonheid die beoordelaars beïndruk. So het sy die opvolger van Brumhilda Ochs geword toe sy aangewys word as die 35ste Mej. Namibië vandat die wedstryd die eerste keer in 1980 aangebied is. Ook onder die topvyf in dié wedstryd was Lowrien Hamunjela, Sanet van Zyl, Lyrischia Immanuellah en Unongo Kutako. Fatima Shaningwa het die kykerskeusekroon gekry, terwyl Marizan Fisch en Liandré Claasen onderskeidelik as Mej. Persoonlikheid en Mej. Fotogenies aangewys is. Die beoordelaars was Nic Kruger, Jacolien Flanegan, Veueza Star Kandji, Manga Nawa-Mukena, Mia de Klerk, Mathews Hamutenya en Hilda Basson-Namundjebo.
Warmte
Moderne teorie
Die belangrikste bydraes tot die ontwikkeling van die warmteteorie is gelewer deur Robert Mayer (1814-1878) en James Prescott Joule (1818-1889), wat aangetoon het dat daar 'n vaste verhouding tussen warmte en meganiese arbeid is.
Steffi van Wyk
Mej. Wêreld
In Desember 2015 het van Wyk skoonskip gemaak in die sportafdelings van die Mej. Wêreld-wedstryd in China, is so aangewys as Mej. Sport en het dus outomaties deurgedring na die top-25. Op 19 Desember is Mireia Lalaguna van Spanje as Mej. Wêreld 2015 aangewys en het Rolene Strauss van Suid-Afrika haar kroon aan haar oorhandig.
Echinodictyum macroxiphera
Echinodictyum macroxiphera is 'n sponsspesie in die taksonomiese indeling van die Demospongiae (gewone sponse). Die liggaam van die spons bestaan uit kieselnaalde en sponginevesels en is in staat om baie water op te neem.
Steffi van Wyk
Huwelik
Sy is in 2016 in die Askari-­wildreservaat naby Magaliesburg getroud met Clint Brink, 'n Suid-Afrikaanse akteur wat in sepies soos Binnelanders, Backstage en Generations te sien was.
Warmte
Moderne teorie
Hulle het warmte-energie ook met byvoorbeeld elektriese en ander vorme van energie vergelyk. In alle gevalle geld die wet van behoud van energie dus: energie wat op een plek verlore gaan, word weer elders vrygestel. Die omsetting van warmte- tot elektriese energie vind byvoorbeeld in 'n termokoppel plaas. Wanneer die 2 materiale in 'n termokoppel verhit word, word elektrone van die een materiaal na die ander oorgedra en elektrisiteit word ontwikkel.
Echinodictyum macroxiphera
Die spons behoort tot die genus Echinodictyum en tot die familie Raspailiidae. Die wetenskaplike naam van die spesie is die eerste keer geldig gepubliseer in 1969 deur Lévi.
Warmte
Moderne teorie
By die omsetting van elektriese tot meganiese energie (byvoorbeeld by 'n elektromotor) kom warmte as ŉ neweverskynsel vry. Aangesien die elektromotor egter verkoel moet word, kan die warmte nie nuttig gebruik word nie. Dit word die warmteverlies van die elektromotor genoem.
Termiese beweging
Alle materie is opgebou uit deeltjies (molekules, atome, ione, elektrone) wat mekaar aantrek of afstoot en voortdurend beweging of trillings veroorsaak. Wanneer warmte tot 'n stof toegevoeg word, het dit verskillende verskynsels tot gevolg.
Dit lei byvoorbeeld tot die verhoging van die gemiddelde snelheid van die deeltjies in die stof, waardeur die temperatuur dan styg. Die temperatuur is dus bloot 'n maatstaf vir die bewegingsenergie van die deeltjies. Warmteoordrag bring ook mee dat die afstand tussen die deeltjies groter word, waardeur uitsetting plaasvind. Daardeur word die aantrekkingskrag tussen die deeltjies kleiner, terwyl die deeltjies se potensiële energie verhoog word.
Temperatuurverhoging
Dit is die hoeveelheid warmte wat nodig is om die temperatuur van 1 g water met 1 °C te verhoog en word as volg uitgedruk: Q = c.M.dT, waar Q die toegevoegde warmte, c die soortlike warmte, M die massa en dT die temperatuurverhoging is. Wanneer warmte tot ys toegevoeg word, sal dit by 0 °C begin smelt. Die temperatuur sal egter nie hoer word voordat al die ys gesmelt het nie. Al word meer warmte toegevoeg, sal die ys slegs vinniger smelt. Die molekules neem dus geen bykomende bewegingsenergie op nie en slegs die potensiële energie van die molekules word verhoog.
Lisa M. Hansen
Lisa M. Hansen is 'n Amerikaanse vervaardiger en aktrise. Sy is bekend vir haar rolle in die rolprente Far Out Man (1990), Scorcher (2002), I Spit on Your Grave (2010), en Independence Daysaster (2013).
Warmte
Temperatuurverhoging
Die smeltwarmte is dus die hoeveelheid warmte wat nodig is om 1 kg van 'n stof heeltemal te laat smelt. Dit word latente warmte genoem, wat byvoorbeeld by die stolling van 'n vloeistof weer vrygestel word. Stollende materie moet ook deurlopend afgekoel word, anders word die stolproses gestaak.
Latente warmte word ook opgeneem by byvoorbeeld die verdamping van water. Die soortlike warmte van water wissel van temperatuur tot temperatuur (by 0 °C is dit byvoorbeeld 4,218 J/ kgK, by 35 °C 4,178 J/kgK en by 100 °C 4,216 J/ kgK). Die verskille hang saam met die verskil in die bindingskragte van molekules by sekere temperature. Vir die verbreking van die kragte word die benodigde warmte dan die latente warmte genoem.
Warmteoordrag
Warmteoordrag geskied op 3 maniere, naamlik deur middel van geleiding, stroming (konveksie) en straling. By gasse en vloeistowwe vind warmteoordrag veral deur middel van stroming plaas. Die verwarmde stof sal uitsit, en aangesien die massa daarvan konstant bly, sal die digtheid daarvan afneem (massa = digtheid (of soortlike massa) X volume). Dit bring mee dat die verwarmde stof sal styg en die plek daarvan deur 'n kouer hoeveelheid stof ingeneem sal word.
Die warmteoordrag kan verhoog word deur ŉ gas of 'n vloeistof te roer of te pomp By vaste stowwe vind warmteoordrag veral deur geleiding plaas. Die deeltjies in die stof bots en dra die energie so oor. Geleiding kan egter ook by vloeistowwe 'n rol speel, al is dit swak geleiers van warmte. Vir straling is 'n medium (tussenstof) onnodig aangesien die warmte deur middel van elektromagnetiese golwe oorgedra word. Straling word byvoorbeeld nie deur 'n vakuum beperk nie, terwyl geleiding en stroming wel daardeur gestuit word.
Kalorimetrie
Die kalorimeter word dikwels vir die bepaling van warmteverlies of warmteoordrag gebruik, dit wil sê die verhouding tussen die styging in temperatuur en die hoeveelheid warmte wat oorgedra word. Aangesien stowwe dikwels ŉ vaste verhouding tussen temperatuurstyging en warmteoordrag vertoon, word dit die soortlike warmte van die stof genoem. As die soortlike warmte reeds vooraf bekend is, is dit dus slegs nodig om 'n temperatuurstyging te bepaal om vas te stel wat die warmtekapasiteit van die stof is, dit wil sê die hoeveelheid warmte wat nodig is om die temperatuur van die stof met 1 °C te verhoog.
Combretum evisceratum
Combretum evisceratum is 'n struik wat aan die familie Combretaceae behoort. Die plant is endemies aan Madagaskar.
Gladiolus vandermerwei
Gladiolus vandermerwei is 'n meerjarige geofiet wat tot die genus Gladiolus behoort en is deel van die fynbos. Die plant is endemies aan die Wes-Kaap en kom van Botrivier tot by Heidelberg voor. Daar is tans tien hoogs gefragmenteerde subpopulasies oor nadat 80% van die plant se habitat deur graanboerdery oorgeneem is. Die oorblywende plante word bedreig deur indringerplante en oorbeweiding.
Asteroïde
’n Asteroïde of asteroïed is ’n soort kleinplaneet wat om die Son wentel, veral in die binnenste Sonnestelsel. Toe kleinplanete in die buitenste Sonnestelsel ontdek is, is gevind hul oppervlakke bestaan gewoonlik uit vlugtige elemente of samestellings, nes dié van komete. Dié voorwerpe is dus dikwels onderskei van dié in die asteroïdegordel. In hierdie artikel verwys die term "asteroïde" na die kleinplanete van die binneste Sonnestelsel, insluitende dié wat ’n wentelbaan met Jupiter deel.
Asteroïdes verskil van komete en meteoroïdes. Die verskil tussen asteroïdes en komete is hul samestelling: Komete bestaan hoofsaaklik uit stof en ys en asteroïdes uit rots en minerale. Laasgenoemde het nader aan die Son ontstaan en bevat dus nie ys nie. Die verskil tussen asteroïdes en meteoroïdes is hul grootte: Meteoroïdes het ’n deursnee van ’n meter of kleiner, terwyl asteroïdes se deursnee groter as ’n meter is. Meteoroïdes kan dieselfde samestelling as óf asteroïdes óf komete hê.
Net een asteroïde, 4 Vesta, het ’n taamlik weerkaatsende oppervlak. Dit is gewoonlik met die blote oog sigbaar, maar net as dit baie donker is en Vesta se posisie gunstig is. Net soms kan asteroïdes wat naby die Aarde verbybeweeg, vir ’n kort rukkie met die blote oog sigbaar wees. In 2017 het die Kleinplaneetsentrum data oor byna 745 000 voorwerpe in die binneste en buitenste Sonnestelsel gehad, met genoeg inligting oor amper 504 000 om ’n nommernaam te kry.
In April 2018 het die B612 Foundation, wat hom onder meer toespits op verdediging teen asteroïdes, berig "die kans is 100 persent dat ons deur ’n verwoestende asteroïde getref sal word, maar ons is nie 100 persent seker wanneer nie". Ook die fisikus Stephen Hawking het in 2018 in sy laaste boek, Brief Answers to the Big Questions, gemeen ’n asteroïdebotsing is die grootste bedreiging wat ons planeet in die gesig staar.
In Junie 2018 het die VSA se nasionale wetenskap-en-tegnologieraad gewaarsku dat Amerika onvoorbereid op ’n asteroïde-impak is. Die raad het die "National Near-Earth Object Preparedness Strategy Action Plan " ontwikkel en uitgereik om beter daarop voor te berei. Volgens kennersgetuienis in 2013 in die Amerikaanse kongres het Nasa minstens vyf jaar van voorbereiding nodig voordat ’n sending van stapel gestuur kan word om ’n asteroïde te onderskep.
Ontdekking
Die eerste asteroïde wat ontdek is, was Ceres, wat aanvanklik as ’n planeet beskou is. Ceres is die grootste asteroïde en word nou as ’n dwergplaneet geklassifiseer. Alle ander asteroïdes word as klein Sonnestelselliggame geklassifiseer, saam met komete, sentoure en trans-Neptunus-voorwerpe.
Ander, soortgelyke liggame is ná Ceres ontdek. Hulle het, nes sterre, soos ligpunte gelyk deur die ou instrumente van destyds. Hulle het geen protoplanetêre skywe gehad nie en is verder van sterre onderskei deur hul skynbare beweging. Dit het die sterrekundige William Herschel aangespoor om hulle "asteroïdes" te noem. Volgens Clifford Cunningham is die term uitgedink deur Charles Burney jr., die seun van ’n vriend van Herschel. In Grieks is dit ἀστεροειδής, of asteroeidēs, wat beteken "steragtig" of "stervorming". Dit is afgelei van die Antieke Griekse woord ἀστήρ astēr, "ster" of "planeet". In die vroeë tweede helfte van die 19de eeu is die terme "asteroïde" en "planeet" (nie altyd as "kleinplaneet" uitgesonder nie) afwisselend gebruik.
Hier is ’n oorsig van die ontdekkingsgeskiedenis van asteroïdes:
Historiese metodes
Die metodes om asteroïdes te ontdek het die afgelope twee eeue aansienlik verbeter.
In die laaste jare van die 18de eeu het die Hongaarse sterrekundige baron Franz Xaver von Zach ’n groep van 24 sterrekundiges op die been gebring om die lug te deursoek vir nog ’n planeet wat volgens voorspellings deur die Wet van Titius-Bode sowat 2,8 AE van die Son af sou gelê het. Hulle is deels aangespoor deur die ontdekking in 1781 van die planeet Uranus deur Herschel op ’n afstand wat deur die wet voorspel is. Dié taak het vereis dat kaarte van die lug met die hand getrek word, met alle sterre in die diereriem tot op ’n sekere ligsterkte daarop aangedui. Op daaropvolgende aande is weer kaarte opgestel en enige bewegende voorwerp sou dan hopelik bespeur kon word. Die verwagte beweging van die gesoekte planeet was sowat 30 boogsekondes per uur, wat maklik deur die waarnemers gesien sou kon word.
Die eerste voorwerp, Ceres, is nie deur ’n lid van die groep ontdek nie, maar eerder per ongeluk in 1801 deur Giuseppe Piazzi, direkteur van die Palermo-sterrewag in Sisilië. Hy het ’n nuwe steragtige voorwerp in die Bul ontdek en die beweging daarvan oor ’n paar aande dopgehou. Later daardie jaar het Carl Friedrich Gauss hierdie waarnemings gebruik om die wentelbaan van die onbekende voorwerp te bereken – daar is bevind dit lê tussen Mars en Jupiter. Piazzi het dit na Ceres, die Romeinse godin van die landbou, genoem.
Karl Ludwig Hencke het egter in 1830 na nog asteroïdes begin soek. Vyftien jaar later het hy 5 Astraea, die eerste nuwe asteroïde in 38 jaar, ontdek. Hy het ook 6 Hebe minder as twee jaar later gevind. Daarna het ander sterrekundiges aan die soektog begin deelneem en minstens een nuwe asteroïde is toe elke jaar ontdek (behalwe in die oorlogsjare 1944 en 1945). Noemenswaardige asteroïdejagters van hierdie vroeë tydperk was J.R. Hind, Annibale de Gasparis, Robert Luther, H.M.S. Goldschmidt, Jean Chacornac, James Ferguson, Norman Robert Pogson, E.W. Tempel, J.C. Watson, C.H.F. Peters, A. Borrelly, J. Palisa, die Henry-broers Paul en Prosper, en Auguste Charlois.
In 1891 het Max Wolf astrofotografie begin inspan om na asteroïdes te soek: Hulle het kort strepe op foto's met ’n lang beligtingstyd gevorm. Dit het die opsporingstempo van asteroïdes drasties verhoog: Wolf alleen het 248 ontdek (die eerste een was 323 Brucia), terwyl voorheen maar net meer as 300 ontdek is. Sterrekundiges het geweet daar is nog vele, maar baie van hulle het nie eintlik belanggestel nie. Hulle het dit "goggas van die lug" genoem. Selfs ’n eeu later was net ’n paar duisend geïdentifiseer en genommer.
Vierstapmetode
Tot in 1998 is asteroïdes in ’n proses met vier stappe ontdek. Eers is ’n deel van die lug met ’n teleskoop met ’n wye veld, of astrograaf, gefotografeer. Twee-twee foto's is geneem, gewoonlik ’n uur uitmekaar. Verskeie sulke pare foto's kon oor ’n paar dae geneem word. Daarna is die twee films of plate van dieselfde deel van die lug onder ’n stereoskoop besigtig. Die posisie van enige voorwerp wat om die Son beweeg, sou effens verskil op die twee films. Onder die stereoskoop sou die beeld van die voorwerp lyk of dit effens bo die agtergrond van sterre sweef. Sodra ’n bewegende voorwerp opgespoor is, sou sy ligging relatief tot bekende sterliggings presies met ’n digitaliseringsmikroskoop gemeet word.
Met hierdie drie stappe is nog nie ’n asteroïde ontdek nie: Die waarnemer het bloot ’n verskynsel waargeneem wat ’n voorlopige naam gekry het – dié het bestaan uit die ontdekkingsjaar, ’n letter wat die halfmaand van die ontdekking aandui en nog ’n letter en nommer wat die volgorde van die ontdekking aandui (voorbeeld: ).
Die laaste stap was om die ligging en waarnemingstye na die Kleinplaneetsentrum te stuur waar rekenaarprogramme bepaal het of die verskynsel se wentelbaan ooreenstem met dié van vroeëre verskynsels. Indien wel, het die voorwerp ’n katalogusnommer gekry en die waarnemer van die eerste verskynsel met ’n berekende wentelbaan sou as die ontdekker aangewys word. Hy sou die eer kry om ’n naam vir die voorwerp te kies, onderworpe aan die goedkeuring van die Internasionale Astronomiese Unie (IAU).
Rekenaarmetodes
Daar is ’n toenemende belangstelling in asteroïdes waarvan die wentelbane die Aarde s’n kruis en wat enige tyd teen die Aarde kan bots. Die drie belangrikste groepe naby-aarde-asteroïdes is die Apollo's, Amors en Atens. Verskeie maniere om asteroïdes van die Aarde weg te keer word al sedert die 1960's voorgestel.
Die naby-aarde-asteroïde 433 Eros is al in 1898 ontdek en verskeie ander in die 1930's. In die volgorde van hul ontdekking is hulle: 1221 Amor, 1862 Apollo, 2101 Adonis en 69230 Hermes, wat in 1937 minder as 0,005 AE van die Aarde af verbygetrek het. Sterrekundiges het toe begin besef hoe groot die moontlikheid van ’n botsing met die Aarde is.
Twee gebeure in latere dekades het die kommer laat toeneem: die algemene aanvaarding dat ’n impak die Kryt-Paleogeen-uitwissing veroorsaak het, en die waarneming in 1994 van die komeet Shoemaker-Levy 9 wat teen Jupiter bots. Die Amerikaanse weermag het ook inligting gedeklassifiseer dat sy militêre satelliete, wat gebou is om kernontploffings op te spoor, honderde botsings in die boonste atmosfeer waargeneem het deur voorwerpe met ’n deursnee wat wissel van een tot 10 meter.
Al hierdie oorwegings het help lei tot hoogs doeltreffende opnames wat bestaan uit kameras en rekenaars wat die beweging van elektriese ladings kan waarneem en direk aan teleskope verbind is. In 2011 is geraam dat 89% tot 96% van die naby-aarde-asteroïdes met ’n deursnee van ’n kilometer of meer al ontdek is. Instrumente wat sulke stelsels gebruik, sluit in:
In Oktober 2018 het die LINEAR-stelsel alleen 147 132 asteroïdes opgespoor. Al die instrumente saam het al 19 266 naby-aarde-asteroïdes ontdek, insluitende byna 900 met ’n deursnee van meer as 1 km.
Terminologie
Tradisioneel is klein liggame wat om die Son wentel as komete, asteroïdes en meteoroïdes (kleiner as ’n meter breed) geklassifiseer. Beech en Steel het in 1995 voorgestel ’n definisie van meteoroïdes sluit groottebeperkings in. Die term "asteroïde" het nooit ’n amptelike definisie gehad nie; die breër term kleinplaneet is deur die IAU verkies.
Ná die ontdekking van asteroïdes wat kleiner as 10 m breed is, het Rubin en Grossman in 2010 hul vorige definisie van meteoroïdes aangepas tot voorwerpe tussen 10 µm en 1 meter, sodat steeds tussen asteroïdes en meteoroïdes onderskei kon word. Die kleinste asteroïdes wat al ontdek is (gebaseer op ’n absolute magnitude H) is met H = 33,2 en  met H = 32,1 – albei met ’n geraamde deursnee van sowat 1 meter.
In 2006 is die term "klein Sonnestelselliggaam" ook in gebruik geneem vir die meeste kleinplanete en komete. In sommige tale word die term "planetoïde" (van die Grieks vir "planeetagtig") verkies. Die woord "planetesimaal" het ’n soortgelyke betekenis, maar verwys spesifiek na die klein boustene van die planete wat bestaan het toe die Sonnestelsel gevorm het. Die grootste drie voorwerpe in die asteroïdegordel, Ceres, Pallas en Vesta, het gegroei tot die grootte van protoplanete. Ceres is ’n dwergplaneet, die enigste een in die binneste Sonnestelsel.
Toe asteroïdes aanvanklik ontdek is, is hulle beskou as ’n ander klas voorwerpe as komete. Daar was dus geen sambreelterm vir die twee soorte liggame nie, totdat die term "klein Sonnestelselliggaam" in 2006 geskep is. Die grootste verskil tussen asteroïdes en komete is dat ’n komeet ’n koma het as gevolg van die sublimasie van yse naby die oppervlak vanweë die Son se straling. ’n Paar voorwerpe is al as albei geklassifiseer omdat hulle eers as kleinplanete beskou is, maar later tekens van komeetaktiwiteit getoon het. Net so raak sommige komete (dalk almal) se vlugtige yse eindelik op en word hulle asteroïde-agtig. Nog ’n onderskeid is dat komete gewoonlik eksentrieker wentelbane as die meeste asteroïdes het; die meeste asteroïdes met merkbaar eksentrieke wentelbane is moontlik rustende of uitgewerkte komete.
Byna twee eeue lank – van die ontdekking van Ceres in 1801 tot met die ontdekking van die eerste sentour, Chiron, in 1977 – het alle bekende asteroïdes vir die grootste deel van hul wentelbaan by of binne die wentelbaan van Jupiter gebly, hoewel party soos Hidalgo soms ver van Jupiter af beweeg het. Dié tussen Mars en Jupiter se wentelbane was jare lank bloot as "die asteroïdes" bekend. Toe sterrekundiges meer klein liggame begin vind wat permanent anderkant Jupiter bly, dit wat nou sentoure genoem word, het hulle dit as tradisionele asteroïdes beskou, hoewel gedebatteer is oor of hulle as asteroïdes beskou moet word of as ’n nuwe soort voorwerp. Toe die eerste trans-Neptunus-voorwerp (buiten Pluto), Albion, in 1992 ontdek word en veral toe groot getalle soortgelyke voorwerpe gevind word, is nuwe terme uitgedink om die vraagstuk te ontduik: Kuipergordelvoorwerp, trans-Neptunus-voorwerp, verstrooideskyfvoorwerp, ens. Hulle kom in die koue buitewyke van die Sonnestelsel voor waar yse vaste stowwe bly en komeetagtige voorwerpe nie na verwagting veel komeetaktiwiteit toon nie; as sentoure of trans-Neptunus-voorwerpe naby die Son kom, sal hul vlugtige yse sublimeer. Hulle sal dan volgens tradisie as komete geklassifiseer word en nie as asteroïdes nie.
Die kleinplanete anderkant Jupiter se wentelbaan word soms "asteroïdes" genoem. Die term word egter al hoe meer beperk tot kleinplanete in die binneste Sonnestelsel. In hierdie artikel word die woord se betekenis dus merendeels beperk tot die klassieke asteroïdes: voorwerpe in die asteroïdegordel, Jupiter-trojane en naby-aarde-voorwerpe.
Toe die IAU die klas "klein Sonnestelselliggame" in 2006 bekend gestel het vir die meeste voorwerpe wat voorheen as kleinplanete en komete geklassifiseer is, het hulle die klas "dwergplanete" geskep vir die grootste kleinplanete – dié waarvan die massa groot genoeg is dat hul swaartekrag hulle in ’n ronde vorm gedruk het. Volgens die IAU "mag die term 'kleinplaneet' steeds gebruik word, maar oor die algemeen word 'klein Sonnestelselliggaam' verkies".
Vorming
Planetesimale in die asteroïdegordel het vermoedelik baie soos die res van die sonnewel ontwikkel, totdat Jupiter amper sy huidige massa bereik het. Daarna is 99% van plantesimale weens baanresonansies met Jupiter uit die gordel gewerp. Simulasies en eienskappe van asteroïdes dui daarop dat dié groter as sowat 120 km in deursnee gedurende die vroeë tydperk gevorm is, terwyl kleiner liggame fragmente is wat uit botsings tussen groter asteroïdes ontstaan het tydens of ná Jupiter se versteuring. Ceres en Vesta het groot genoeg geword om te smelt en te differensieer: Swaarder elemente het na die kern afgesak en rotsagtige minerale het in die kors agtergebly.
In die Nice-model word baie Kuipergordelvoorwerpe in die buitenste asteroïdegordel vasgevang op afstande van groter as 2,6 AE. Die meeste is later deur Jupiter uitgewerp, maar dié wat oorgebly het, kan D-tipe asteroïdes wees en sluit moontlik Ceres in.
Verspreiding
Verskeie dinamiese groepe asteroïdes is al in die binneste Sonnestelsel ontdek. Hul wentelbane word versteur deur die swaartekrag van ander liggame in die Sonnestelsel en deur die Jarkofski-effek. Taamlik groot groepe is:
Asteroïdegordel
Die meeste bekende asteroïdes kom in die asteroïdegordel voor wat tussen die wentelbane van Mars en Jupiter lê. Hul wentelbane het gewoonlik ’n lae eksentrisiteit (en is dus nie baie langwerpig nie). Daar word geraam die gordel bevat tussen 1,1 miljoen en 1,9 miljoen asteroïdes met ’n deursnee van meer as 1 km, en miljoene kleineres. Hulle kan oorblyfsels van die protoplanetêre skyf wees wat in die vormingsjare van die Sonnestelsel weens swaartekragversteurings deur Jupiter verhoed is om planete te vorm.
Trojane
Trojane is groepe wat ’n wentelbaan met ’n planeet of maan deel, maar nie teen hulle bots nie omdat hulle by een van die stabiele Lagrange-punte, L4 en L5, voorkom wat 60° voor en agter die groter liggaam lê.
Die grootste groep is die Jupiter-trojane. Hoewel minder van hulle ontdek is, word vermoed daar is net soveel van hulle as wat daar asteroïdes in die asteroïdegordel is. Trojane is ook in die wentelbane van ander planete ontdek, insluitende Venus, die Aarde, Mars, Uranus en Neptunus.
Naby-aarde-asteroïdes
Naby-aarde-asteroïdes is voorwerpe met wentelbane wat naby aan die Aarde verbyloop. Asteroïdes wat die Aarde se wentelbaan kruis, word "aardkruisers" genoem. In 2016 was daar 14 464 bekende naby-aarde-asteroïdes, waarvan 900-1 000 ’n deursnee van meer as ’n kilometer gehad het.
Grootteverspreiding
Die grootte van asteroïdes wissel geweldig, van tot byna 1,000 km breed vir die grootstes tot rotse met ’n deursnee van net 1 meter. (Kleiner voorwerpe is meteoroïdes.) Die grootste drie asteroïdes lyk baie soos miniatuurplanete: Hulle is rofweg sferies, het minstens gedeeltelik gedifferensieerde interieurs, en is vermoedelik protoplanete wat bewaar gebly het. Die oorgrote meerderheid is egter veel kleiner en het oneweredige vorms; hulle is vermoedelik óf planetesimale wat bewaar gebly het óf fragmente van groter liggame.
Die dwergplaneet Ceres is met sy deursnee van 975 km verreweg die grootste asteroïde. Die tweede en derde grootste is 4 Vesta en 2 Pallas, wat albei net meer as 500 km breed is. Vesta is die enigste asteroïde in die hoofgordel wat soms met die blote oog sigbaar is. Op seldsame geleenthede kan ’n naby-aarde voorwerp vir ’n kort rukkie sonder tegniese hulp sigbaar wees, soos 99942 Apophis.
Die massa van al die voorwerpe in die asteroïdegordel word geraam op sowat 2,8-3.2 kg, of sowat 4% van die Maan se massa. Hiervan beslaan Ceres 0.95 kg, ’n derde van die totaal. Saam met die massa van die volgende drie swaarste voorwerpe, Vesta (9%), Pallas (7%) en Hygiea (3%), styg dit tot sowat 51%. Die volgende drie swaarste voorwerpe, 511 Davida (1,2%), 704 Interamnia (1%) en 52 Europa (0,9%), voeg net ’n bykomende 3% by tot die totale massa. Die getal asteroïdes neem daarna skerp toe namate hul individuele grootte afneem.
Grootste asteroïdes
Hoewel hul ligging in die asteroïdegordel hulle van planeetstatus uitsluit, is die grootste drie voorwerpe – Ceres, Vesta en Pallas – ongeskonde protoplanete wat baie eienskappe met planete deel. Hulle is ook atipies in vergelyking met die meeste "aartappelvormige" asteroïdes. Die vierde grootste asteroïde, Hygiea, het ’n ongedifferensieerde interieur, nes die meeste ander asteroïdes.
Ceres is die enigste een met ’n ten volle ellipsoïdale vorm en dus die enigste een wat ’n dwergplaneet is. Dit het ’n veel groter absolute magnitude, van sowat 3,32, as die ander asteroïdes en kan ’n laag ys op die oppervlak hê. Nes die planete is Ceres se interieur gedifferensieerd: Dit het ’n kors, ’n mantel en ’n kern.
Vesta het ook ’n gedifferensieerde interieur, maar het binne die Sonnestelsel se vriesgrens gevorm en het dus nie water nie; hy is hoofsaaklik uit basaltrots soos olivien saamgestel. Buiten die groot krater by sy suidpool, het Vesta ook ’n ellipsoïdale vorm. Dit is die hoofvoorwerp van die Vesta-familie en ander V-tipe asteroïdes, en is die bron van die HED-meteoriete, wat 5% van alle meteoriete op Aarde uitmaak.
Hygiea is die koolstofrykste asteroïde en lê, anders as die ander groot asteroïdes, relatief naby aan die sonnebaan. Dit is die grootste lid en vermoedelik die hoofvoorwerp van die Hygiea-familie asteroïdes.
Rotasie
Die meting van die rotasietempo van groot voorwerpe in die asteroïdegordel wys daar is ’n boonste limiet. Baie min asteroïdes met ’n deursnee van groter as 100 meter het ’n rotasieperiode van vinniger as 2,2 uur. Vir asteroïdes wat vinniger roteer, is die skynkrag op die oppervlak groter as die swaartekrag, sodat enige los oppervlakmateriaal weggeskiet sou word. ’n Soliede voorwerp behoort egter baie vinniger te kan roteer. Dit dui daarop dat die meeste asteroïdes met ’n deursnee van meer as 100 meter rommelhope is wat gevorm is deur die versameling van rommel ná botsings tussen asteroïdes.
Samestelling
Die fisiese samestelling van asteroïdes varieer en word nie goed verstaan nie. Dit lyk of Ceres saamgestel is uit ’n rotsagtige kern wat met ’n ysmantel bedek is, terwyl Vesta vermoedelik ’n nikkel-ysterkern, olivienmantel en basaltkors het. Hygiea, wat lyk of dit ’n primitiewe samestelling van koolstofagtige chondriet het, is vermoedelik die grootste ongedifferensieerde asteroïde. Die meeste kleiner asteroïdes is vermoedelik rommelhope wat losweg deur swaartekrag bymekaargehou word, hoewel die grootstes waarskynlik solied is. Sommige asteroïdes het mane of is deel van ’n dubbelvoorwerp: Rommelhope, mane, dubbelasteroïdes en verspreide asteroïdefamilies is vermoedelik die gevolg van botsings wat ’n moederasteroïde of moontlik ’n planeet verwoes het.
Asteroïdes bevat spore van aminosure en ander organiese samestellings, en sommige geleerdes vermoed asteroïdebotsings kon die vroeë aarde voorsien het van die chemikalieë wat nodig is om lewe te skep, of het dalk self lewe na die Aarde gebring. In Augustus 2011 is ’n verslag gepubliseer wat geskoei is op Nasa-studies van meteoriete wat op Aarde gevind is, en daarin is voorgestel DNS- en RNS-komponente (adenien, guanien en verwante organiese molekules) kon in die buitenste ruim op asteroïdes en komete gevorm gewees het.
Samestelling word na aanleiding van drie primêre bronne bereken: albedo, oppervlakspektrum en digtheid. Die laaste een kan net akkuraat bepaal word deur die wentelbane van mane waar te neem indien hulle teenwoordig is. Tot dusver het elke asteroïde met mane ’n rommelhoop blyk te wees, ’n losse versameling van rots en metaal waarvan die volume uit halfleë ruimte bestaan. Die deursnee van die asteroïdes wat ondersoek is, is tot 280 km en sluit in 121 Hermione (268×186×183 km) en 87 Sylvia (384×262×232 km). Net ’n halfdosyn asteroïdes is groter as Sylvia, maar nie een van hulle het mane nie; ’n paar kleiner asteroïdes het egter vermoedelik ’n groter massa, wat daarop dui dat hulle versteur kon gewees het. 511 Davida, wat omtrent net so groot soos Sylvia is, het ’n geraamde massa van twee en ’n half keer soveel (hoewel dit onseker is). Die feit dat sulke groot asteroïdes soos Sylvia rommelhope kan wees, vermoedelik weens versteurende botsings, hou belangrike gevolge in vir ons siening van die vorming van die Sonnestelsel: Rekenaarsimulasies van botsings tussen soliede liggame wys hulle is net so geneig om mekaar te vernietig as om saam te smelt, maar botsende rommelhope is meer geneig om saam te smelt. Dit beteken die kerns van die planete kon relatief vinnig gevorm het.
Op 7 Oktober 2009 is die teenwoordigheid van waterys op die oppervlak van 24 Themis bevestig met Nasa se Infrared Telescope Facility. Dit lyk of die asteroïde se hele oppervlak met ys bedek is. Aangesien hierdie yslaag sublimeer, word dit vermoedelik aangevul deur ’n reservoir van ys onder die oppervlak. Organiese verbindings is ook op die oppervlak waargeneem. Wetenskaplikes meen dit is moontlik dat van die eerste water op Aarde hierheen gebring is deur asteroïdebotsings ná die botsing wat die Maan gevorm het. Die teenwoordigheid van ys op Themis steun dié teorie.
Echinodictyum marleyi
Echinodictyum marleyi is 'n sponsspesie in die taksonomiese indeling van die Demospongiae (gewone sponse). Die liggaam van die spons bestaan uit kieselnaalde en sponginevesels en is in staat om baie water op te neem.
Asteroïde
Samestelling
In Oktober 2013 is water vir die eerste keer op ’n ekstrasolêre liggaam waargeneem – op ’n asteroïde wat om die witdwerg GD 61 wentel. Op 22 Januarie 2014 het wetenskaplikes van die Europese Ruimteagentskap (ESA) verslag gedoen oor die eerste besliste waarneming van waterdamp op die dwergplaneet Ceres in die asteroïdegordel. Die waarneming is gedoen met die infrarooigeriewe van die Herschel-ruimtesterrewag. Dié bevinding was onverwags omdat komete, en nie asteroïdes nie, gewoonlik met "spuitstrale en pluime" verbind word. Volgens een van die wetenskaplikes "vervaag die verskille tussen komete en asteroïdes al hoe meer".
Echinodictyum marleyi
Die spons behoort tot die genus Echinodictyum en tot die familie Raspailiidae. Die wetenskaplike naam van die spesie is die eerste keer geldig gepubliseer in 1931 deur Burton.
Asteroïde
Oppervlakeienskappe en kleur
Die meeste asteroïdes buiten die vier grootstes (Ceres, Pallas, Vesta en Hygiea) lyk waarskynlik dieselfde, hoewel hul vorms onreëlmatig is. Mathilde (deursnee: 50 km) is ’n rommelhoop vol kraters wat net so breed is as die asteroïde se radius, en aardgebaseerde waarnemings van Davida (300 km), een van die grootstes naas die grootste vier, onthul ’n soortgelyke hoekige profiel, wat daarop dui dat dit ook vol radiusgrootte-kraters is. Mediumgrootte-asteroïdes soos Mathilde en 243 Ida wat van naby waargeneem is, onthul ook ’n dik laag los materiaal wat die oppervlak bedek.
Asteroïdes word weens ruimteverwering donkerder en rooier namate hulle ouer word. Daar is egter bewyse dat die kleur vinnig verander, binne die eerste honderdduisend jaar, en dit beperk die nuttigheid van spektrummetings om asteroïdes se ouderdom te bepaal.
C-tipe
Hierdie tipe is koolstofhoudend en weerkaats min lig omdat die koolstof so swart soos teer is. Amper 75% van die asteroïdes behoort tot hierdie groep. ’n Goeie voorbeeld is Ryugu. Die maantjies Phobos en Deimos behoort ook tot hierdie groep, hoewel hulle deur die planeet Mars vasgevang is.
M-tipe
Die M-tipe asteroïde bestaan hoofsaaklik uit metaal, meestal yster en nikkel. Hierdie tipe weerkaats sonlig baie goed en is helder. Slegs omtrent 8% van die asteroïdes behoort tot hierdie groep. 'n Goeie voorbeeld is Kleopatra.
S-tipe
Die S-tipe asteroïdes betaan uit silikaat en is dus klipagtig. Hulle verteenwoordig omtrent 17% van die asteroïdes. Voorbeelde is Eros en Itokawa. Hul albedo is tussen 0,10 en 0,28.
Ander tipes
In Tholen se klassifikasie word 14 tipes erken, hoewel die meeste taamlik seldsaam is.
Name
’n Nuut ontdekte asteroïde kry ’n voorlopige naam (soos ), wat bestaan uit die ontdekkingsjaar, ’n letter wat die halfmaand van die ontdekking aandui en nog ’n letter en nommer wat die volgorde van die ontdekking aandui. Sodra sy wentelbaan bevestig is, kry dit ’n nommer en later kan dit ook ’n eienaam kry (byvoorbeeld 433 Eros). Die nommer in die amptelike naam staan tussen hakies, byvoorbeeld (433) Eros, maar dit is algemeen om die hakies weg te laat. Dit is ’n informele gebruik om die nommer heeltemal weg te laat of om dit uit te los nadat die volle naam die eerste keer genoem is. Name kan ook voorgestel word deur die ontdekker, maar binne die riglyne wat die IAU daargestel het.
Simbole
Die eerste asteroïdes wat ontdek is, het ekoniese simbole gekry soos dié wat tradisioneel aan planete toegeken is. Teen 1855 was daar twee dosyn asteroïdesimbole, wat dikwels in verskeie variasies voorgekom het.
In 1851, nadat die 15de asteroïde (15 Eunomia) ontdek is, het Johann Franz Encke ’n groot verandering aangebring aan die komende 1854-uitgawe van die Berliner Astronomisches Jahrbuch (BAJ, "Berlynse Astronomiese Jaarboek"). Hy het ’n skyf (sirkel), tradisioneel die simbool vir ’n ster, as ’n generiese simbool vir ’n asteroïde begin gebruik. Die sirkel is toe genommer in die volgorde van ontdekking om ’n spesifieke asteroïde aan te dui (hoewel hy ① aan die vyfde asteroïde, 5 Astraea, toegeken het) – vir die eerste vier het hy slegs hul bestaande ikoniese simbole gebruik. Sterrekundiges het gou dié metode gevolg, en die volgende asteroïde wat ontdek is (16 Psyche, in 1852) was die eerste een wat met sy ontdekking volgens sy nommer aangedui is. Psyche en ’n paar ander het egter ook ikoniese simbole gekry. 20 Massalia was die eerste een wat nie ’n ikoniese simbool gekry het nie, en ná die ontdekking in 1855 van 37 Fides is geen ikoniese simbole meer toegeken nie. Astraea se nommer is in dié jaar na ⑤ geskuif, maar die eerste vier asteroïdes is eers van die 1867-uitgawe af volgens hul nommers aangedui. Die sirkel is daarna in hakies verander, wat makliker was om te druk, en oor die volgende paar dekades soms weggelaat. Dit het tot die huidige gebruik aanleiding gegee.
Verkenning
Voor die eeu van ruimtereise is voorwerpe in die asteroïdegordel selfs deur die grootste teleskope slegs as ligpunte waargeneem, en hul vorms en terreine het ’n raaisel gebly. Die beste moderne grondgebaseerde teleskope en die wentelende Hubble-ruimteteleskoop kon ’n klein hoeveelheid besonderhede op die oppervlak van die grootste asteroïdes waarneem, maar selfs dan was hulle weinig meer as dowwe kolle. Beperkte inligting oor die vorm en samestelling van asteroïdes kan afgelei word van hul ligkurwe (die variasie in hul helderheid terwyl hulle roteer) en hul spektrale eienskappe, en hul grootte kan geraam word volgens die lengte van hul sterverduisterings (wanneer ’n asteroïde direk voor ’n ster verbybeweeg). Radarbeelde kan ook goeie inligting verskaf oor die grootte en die wentel- en rotasieparameters, veral vir naby-aarde-asteroïdes.
Die eerste ware asteroïde wat van naby afgeneem is, was 951 Gaspra in 1991, gevolg deur 243 Ida en sy maan, Dactyl, in 1993 – almal deur die Galileo-tuig op pad na Jupiter.