cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Bhopal-ramp
Agtergrond en oorsake
Die betrokke aanleg van Union Carbide India Limited is in 1969 naby Bhopal opgerig. 51% van die aanleg was in besit van Union Carbide Corporation en 49% is deur die Indiese owerhede besit. Dit het die insekdoder karbariel vervaardig wat onder die handelsnaam Sevin versprei is. Metielisosianaat (MIS) wat 'n tussenproduk in die vervaardiging van karbariel is, is ook in die proses gebruik. In 1979 is 'n aanleg vir die vervaardiging van metielisosianaat by die aanleg gelas. Metielisosianaat is gebruik in plek van minder giftige (dog duurder) materiale en UCC was terdeë bewus van die stof se eienskappe en hoe dit hanteer moes word.
Tydens die nag van 2-3 Desember 1984, het groot hoeveelhede water by tenk no. 610 wat 42 ton metielisosianaat bevat het, ingelek. Die gevolglike reaksie het 'n groot temperatuurstyging van meer as 200°C in die tenk veroorsaak, wat die druk in die tenk laat styg het tot 'n vlak waarvoor die tenk nie ontwerp was nie. Dit het veroorsaak dat die nooduitlaat geopen het om die druk in die MIS-tenk te verlaag met die gevolglike vrystelling van 'n groot volume giftige gas. Die reaksie is versnel deur die teenwoordigheid van yster afkomstig van geroesde staalpype wat nie uit vlekvrye staal vervaardig is nie. 'n Mengsel van giftige gas is oor die stad Bhopal vrygelaat. Mense het oraloor paniekbevange wakker geword toe die gaswolk hulle longe begin brand het. Duisende het gesterf vanweë die gas en baie is ook doodgetrap toe mense paniekbevange gevlug het.
Faktore wat gelei het tot die grootskaalse gaslek sluit in:
Die ontwerp van die aanleg en ekonomiese druk om uitgawes te verminder het die meeste bygedra tot die lekkasie. Die probleem is toe vererger deur die aanleg se ligging naby 'n digbewoonde gebied, geen maatreëls om ongelukke te bestuur nie, tekortkominge in gesondheidsorg en sosio-ekonomiese rehabilitasie ens. 'n Analise van die ramp het getoon dat die omvang van die ongeluk grootliks te wyte was aan die twee eienaars van die aanleg, by name Union Carbide Corporation en die Indiese regering en tot 'n mate die regering van Madhya Pradesh.
Openbare inligting
Daar was baie gissinge ná die ramp. Die sluiting van die aanleg vir buitestaanders, insluitende die Indiese regering en die gebrek aan inligting wat aan die publiek bekendgestel is, het bygedra tot die verwarring. Die CSIR verslag is amptelik vrygestel 15 jaar na die ramp plaasgevind het. Die skrywers van die ICMR studies oor die gesondheidsimpakte is daarvan weerhou om hulle data te publiseer tot na 1994. UCC het nog steeds nie die resultate van hulle navorsing oor die ramp vrygestel nie.
UCC en die Indiese regering het tot in 1994, toe die International Medical Commission on Bhopal vergader het, voet by stuk gehou dat MIS geen nadelige langtermyn gesondheidsimpakte gehad het nie.
Ligging van die aanleg
'n Langtermynoorsaak van die ramp was die ligging van die aanleg; owerhede het probeer maar nie daarin geslaag om UCC te oortuig om die aanleg weg van die digbevolkte gebiede te bou. UCC het hulle weiering om dit te doen gebaseer op die koste wat so 'n skuif sou meebring.
Die vervaardigingsproses
Union Carbide het hulle insekdoder, Sevin, vervaardig deur metielisosianaat as intermediêre produk te gebruik. Tot en met 1979 is MIS vanaf die Verenigde State ingevoer. Ander vervaardigers, soos Bayer, het ook dieselfde insekdoder vervaardig sonder om MIS te gebruik teen 'n hoër vervaardigingskoste.
Die Bhopalproses (of reaksieroete) was om metielamien met fosgeen te laat reageer om MIS te maak; die MIS is dan met 1-naftol laat reageer om die finale produk te maak. Die roete verskil van die MIS-vrye roete wat elders gebruik is, maar het dieselfde grondstowwe gebruik in die vervaardiging, met die fosgeen wat eers met die naftol laat reageer is om 'n chloroformaatester te vorm wat dan met metielamien laat reageer is.
Dit wil voorkom asof van die tegnologie wat by die aanleg gebruik is, nie bewese tegnologie was nie.
Werksomstandighede
Die pogings deur die bestuur van die fabriek om kostes te verminder het die fabriek se personeel en werksomstandighede beïnvloed. Kurzman beweer dat die kostebesparings gelei het tot swakker kwaliteitsbeheer en daarom ook minder streng veiligheidsreëls. As 'n pyp gelek het, is werknemers aangesê om hul bes te probeer om dit nie te vervang nie. Opleiding was ook een van die gebiede waar kostes gesny is. Bevordering is gestaak wat die moraal van werknemers verlaag het en baie van die meer vaardige werknemers elders heen gelok het. Die werkers moes almal van Engelse handleidings gebruik gemaak het ten spyte van die feit dat slegs 'n paar van hulle die taal verstaan het. Teen 1984 was slegs ses van die oorspronklike twaalf operateurs werksaam met die MIS en die aantal toesighouers is ook met die helfte verminder. Daar was geen onderhoudsvoorman op die nagskof meer gewees nie en instrumentlesings is slegs elke tweede uur geneem in plaas van die uurlikse lesings van vroeër. Werkers het gekla oor die besnoeiings deur hulle unies maar is geïgnoreer. Een werknemer is afgedank nadat hy uit protes op 'n 15-daelange hongerstaking gegaan het. 70% van die aanleg se werknemers het boetes ontvang voor die ramp omdat hulle geweier het om af te wyk van behoorlike veiligheidsregulasies onder druk van die bestuur. Verder het sekere waarnemers opgemerk dat daar ernstige kommunikasiegapings bestaan het tussen Union Carbide en sy Indiese bedrywe wat gekenmerk is deur 'n benadering van onbetrokkenheid by die oorsese bedrywe en probleme oor kulturele grense. Die personeelbestuursbeleid het gelei tot 'n uittog van vaardige werkers na beter en veiliger werksomstandighede.
Vorige waarskuwingstekens en ongelukke
In Oktober van 1982 was daar 'n lekkasie van MIS, metielkarbarielchloried, chloroform en soutsuur. In 'n poging om die lekkasie te stop het die MIS-toesighouer intense chemiese brande opgedoen en is twee ander werkers ernstig aangetas na blootstelling aan die gasse. Tydens 1983 en 1984 het lekkasies van die volgende stowwe gereeld by die MIS-aanleg plaasgevind: MIS, chloor, monometielamien, fosgeen en koolstoftetrachloried. Soms het hierdie vrystelling gesamentlik geskied. Verslae wat maande voor die insident deur wetenskaplikes binne die Union Carbide maatskappy het gewaarsku dat 'n ongeluk kon plaasvind soos die een wat in Bhopal plaasgevind het. Die verslae is geïgnoreer en het nooit by senior amptenare uitgekom nie. Union Carbide is ook deur Amerikaanse kundiges wat die aanleg in 1981 besoek het gewaarsku oor 'n moontlike termiese wegholreaksie in die MIS-stoortenk; plaaslike Indiese owerhede het ook die maatskappy gewaarsku oor probleme op verskeie geleenthede vanaf 1979 en weer later. Die maatskappy het ook nie op hierdie waarskuwings ag geslaan nie.
Die lekkasie
Teen November 1984 het 'n groot aantal veiligheidstelsels nie meer gewerk nie. Baie kleppe en lyne was in 'n swak toestand. Tenk 610 het ongeveer 42 ton MIS bevat, wat baie meer is as wat deur die veiligheidsreëls voorgeskryf was. Tydens die nag van 2-3 Desember het groot hoeveelhede water by tenk 610 ingeloop. 'n Termiese wegholreaksie het begin wat versnel is deur kontaminante, hoë temperature en ander faktore. Die reaksie het 'n groot toename in die temperatuur in die tenk (meer as 200°C) tot gevolg gehad. Dit het die nooduitlaatklep van die tenk laat oopgaan in 'n poging om van die druk in die tenk ontslae te raak. Dit het die vrystelling van 'n groot volume giftige gas tot gevolg gehad. Die reaksie is versnel deur die teenwoordigheid van yster uit die gewone koolstaalpype wat geroes het.
Dit is bekend dat werkers besig was om pyplyne met water skoon te maak. Hulle toesighouer het hulle nie beveel om 'n blinde flens in die pyplyn in te skuif om die waterlyn te isoleer nie. As gevolg hiervan en swak onderhoud word dit as die waarskynlikste bron van die water in die MIS-tenk beskou. UCC hou vol dat 'n werker wat ongelukkig was doelbewus 'n rubberpyp aan 'n drukmeter gekoppel het. Hierdie bewering word egter deur die meeste ondersoekers bevraagteken. UCC se ondersoekspan kon self geen bewyse van die voorgestelde verbinding opspoor nie.
Opsomming van gebeure
Gebeure kan as volg opgesom word: Buite die aanleg:
Kortermyneffek op mense se gesondheid
Buiten die MIS in die gaswolk kon daar moontlik fosgeen, waterstofsianied, koolstofmonoksied, waterstofchloried, stikstofoksiede, monometielamien en koolstofdioksied ook teenwoordig gewees het wat of in die tenk of in die atmosfeer kon vorm. Buiten vir koolstofdioksied was al hierdie gasse uiters giftig teen vlakke van laer as 500 dele per miljoen. Die gaswolk het hoofsaaklik bestaan uit materiale wat digter as lug is wat meegebring het dat die gasse naby aan die grond gebly het en uitwaarts versprei het tot in die naburige woonbuurte. Die aanvanklike gevolge van blootstelling was hoes, braking, ernstige irritasie van die oë en 'n versmorende gevoel. Baie mense wat met hierdie simptome wakker geword het, het van die aanleg af weggevlug. Diegene wat gehardloop het, het meer ingeasem as die mense wat voertuie gehad het om in te skuil. Kinders en korter mense het relatief meer van die gas ingeasem vanweë hulle lengte. Baie mense is ook vertrap toe mense paniekbevange gevlug het.
Duisende mense het aan die gasblootstelling beswyk in die vroeë oggendure. Daar is massabegrafnisse en -verassings gehou en baie lyke is in die Narmada-rivier gestort. 170 000 mense is in hospitale en tydelike klinieke behandel. 2 000 dooie buffels, bokke en ander diere is bymekaargemaak en begrawe. Binne 'n paar dae het die blare aan bome vergeel en afgeval. Daar was ook 'n voedselskaarste vanweë vrese vir veiligheid deur verskaffers. Visvang is verbied wat verdere tekorte tot gevolg gehad het. 'n Totaal van 36 wyke is deur die owerhede afgebaken as gebiede wat aan gas blootgestel is wat 'n bevolking van sowat 520 000 mense se lewens beïnvloed het. Uit hierdie bevolking was 200 000 jonger as 15 jaar oud en was 3 000 van hulle swanger vroue. In 1991 is 3 928 sterftes aangeteken. Onafhanklike organisasies het sterftes van 8 000 mense in die eerste paar dae aangeteken. Ander skattings wissel tussen 10 000 en 20 000 mense. Daar word deur sommiges beraam dat 10 000 mense gesterf het na die ongeluk aan gasverwante siektes. 'n Verdere 100 000 tot 200 000 kon moontlik permanente beserings opgedoen het. Die akute simptome was brandende asemhalingsstelsels en oë, spasmas, uitasemheid, maagpyne en braking. Die oorsake van die sterftes was versmoring, refleksogeniese ineenstorting van die bloedsomloop en longedeem (watersug, vog in die longe).
Tydens lykskouings is bevind dat daar nie net in die longe nie maar ook in die breine 'n opeenhoping van vog plaasgevind het, mense se niere, lewer en dunderm is beskadig. Die voorkoms van doodgebore babas het met 300% toegeneem en vroeë sterftes by babas het met 200% toegeneem.
Teenwoordigheid van waterstofsianied
Daar bestaan steeds heelwat omstredenheid oor die moontlike teenwoordigheid van waterstofsianied (HCN) in die gasmengsel. MIS begin egter reeds by 200°C opbreek na waterstofsianied. Konsentrasies van die gas bo 300 dele per miljoen kan lei tot onmiddellike sterfte. Baie van die sterftes en akute simptome wat waargeneem is kan deur HCN-blootstelling verklaar word. Die nie-giftige teenmiddel natriumtiosulfaat (NaTS) wat binneaars toegedien word help om die sianied na nie-giftige tiosianaat om te skakel. Hierdie behandeling is al vroeg voorgestel maar as gevolg van verwarring in mediese kringe is dit eers op groot skaal vanaf Junie 1985 gebruik.
Langtermyn uitwerking op mense se gesondheid
Die kwaliteit van die epidemiologiese en kliniese navorsing verskil. Van die verslae meld simptome soos oogprobleme, asemhalingsprobleme, immuniteits- en neurologiese afwykings, sekondêre hartversaking vanweë longskade, voortplantingsprobleme by vroue en geboorte afwykings onder kinders van blootgestelde vroue. Ander simptome en siektes word dikwels aan longskade toegeskryf maar daar bestaan nie goeie navorsing ter stawing daarvan nie. Union Carbide en die Indiese regering het 'n geruime tyd lank ontken dat daar permanente beserings kon ontstaan as gevolg van MIS en die ander gasse. In Januarie 1994 het die International Medical Commission on Bhopal die stad besoek om die gesondheidstatus van die oorlewendes te ondersoek en ook om 'n gesondheidsorgstelsel en sosio-ekonomiese rehabilitasie program in plek te stel. Die verslae van die Indiese Raad vir Mediese Navorsing is nie volledig vrygestel tot rondom 2003 nie. Vir 'n oorsig oor die navorsing op die gesondheidsnagevolge kan Dhara & Dhara geraadpleeg word.
Hantering van die ramp
Nooddienste wat op die ramp moes reageer was ontoereikend, en die plaaslike mediese personeel was onvoorbereid op die duisende ongevalle. Dokters en hospitale het nie geweet wat die geskikte behandelingsmetodes vir MIS-blootstelling is nie. Hulle is in sekere gevalle bloot aangesê om pasiënte met hoesmedisyne en oogdruppels te behandel. Daar was oraloor klagtes gewees oor gebrekkige en verkeerde inligting. Die dokter aan diens by die aanleg het nie eens oor inligting beskik oor die eienskappe van die gasse by die aanleg nie.
Die gasse het onmiddellik sigbare skade aan bome aangerig en binne 'n paar dae het die blare afgeval. Ongeveer 2 000 dooie karkasse moes verwyder word. 'n Aksie om die oorblywende MIS in tenke 611 en 619 te dreineer het weer gelei tot 'n massa-ontruiming van Bhopal.
Met ingang 2008 het Union Carbide steeds nie inligting vrygestel oor die moontlike samestelling van die gaswolk nie. Formele verklarings is gedoen wat die lug, water, plantegroei en voedingstowwe binne die stad as veilig verklaar het. Mense is ingelig dat pluimvee nie besmet is nie maar terselfdertyd aangeraai om nie vis te eet nie.
Carrie Savage
Carrie Savage (gebore 8 April 1980) is 'n Amerikaanse aktrise en skryfster. Sy is bekend vir haar rol in die televisiereeks Reservoir Chronicle: Tsubasa (2005).
Taina Anneli Berg
Taina Anneli Berg (gebore 31 Augustus 1968) is 'n Deense aktrise. Sy is bekend vir haar rolle in die rolprente Lost Generation (2004), Anja & Viktor - Flaming Love (2007), en The Reunion (2011).
.dm
.dm is die agtervoegsel vir domeinname van die eiland Dominica in die Karibiese See.
Eksterne skakels
Toppdomän
.do
.do is die agtervoegsel vir domeinname wat vir die Dominikaanse Republiek bedoel is.
Eksterne skakels
Toppdomän
Darwinella
Darwinella is 'n genus van sponsdiere uit die klas van die Demospongiae (gewone sponse).
Damiriopsis brondstedi
Damiriopsis brondstedi is 'n sponsspesie in die taksonomiese indeling van die Demospongiae (gewone sponse). Die liggaam van die spons bestaan uit kieselnaalde en sponginevesels en is in staat om baie water op te neem.
Die spons behoort tot die genus Damiriopsis en tot die familie Myxillidae. Die wetenskaplike naam van die spesie is die eerste keer geldig gepubliseer in 1928 deur Burton.
Elisa Donovan
Elisa Donovan (gebore 3 Februarie 1971) is 'n Amerikaanse aktrise en vervaardiger. Sy is bekend vir haar rolle in die rolprente Clueless (1995), A Night at the Roxbury (1998), en The Dog Who Saved Easter (2014), en in die televisiereeks Clueless (1996).
Marguerite Churchill
Marguerite Churchill (25 Desember 1910 – 9 Januarie 2000) was 'n Amerikaanse aktrise. Sy was bekend vir haar rolle in die rolprente The Big Trail (1930), Ambassador Bill (1931), The Walking Dead (1936), en Dracula's Daughter (1936).
Vinci (Unternehmen)
Vinci, voorheen Société Générale d'Entreprises (SGE), is die tweede grootste maatskappy ter wêreld in die konsessies- en konstruksiebedryf en het 222 397 mense regoor die wêreld in diens. Vinci se aktiwiteite is georganiseer in vyf sakesentrums: Vinci Autoroutes, Vinci Concessions, Vinci Énergies, Eurovia en Vinci Construction. In 2019 is die maatskappy in meer as 100 lande teenwoordig en sy omset is in 2019 48,053 miljard euro.
Dwerg-sitarien
Die Dwerg-sitarien (Hemigrammocharax machadoi) is 'n varswater vis wat voorkom in die boonste gedeelte van die Zambezirivier en die Okavango-, Kunene- en Kafueriviere. In Engels staan die vis ook bekend as die Dwarf citharine.
Voorkoms
Die vis se lyf is slank en die sylyn is nie volledig nie. Die vinne is kort en daar is nie 'n vetvin nie. Die vissie is lig olyf kleurig en silwer aan die onderkant met 12-16 vertikale strepe oor die lyf. Daar is ook 'n prominente swart kol op die basis van die stertvin. Die vis word 40 mm lank.
Habitat
Die vis verkies helder, stil water met baie plantegroei in. Dit is volop op vloedvlaktes en die Okavangodelta. Hulle vreet klein ongewerweldes en blare van plante en broei in die somer.
Juliana Knust
Juliana Knust (29 Mei 1981- ), gebore Juliana Knust Sampaio in Niterói, is 'n Brasiliaanse aktrise. Sy is bekend vir haar rolle in Duas Caras (2007), Celebridade (2003) en América (2005).
VPRO
Omroepvereniging VPRO is 'n Nederlandse publieke TV- en radio-uitsaaier. Hulle TV-kanale staan bekend as: NPO 1, NPO 2 en NPO 3. Hulle saai ook die volgende radiostasies uit: Radio 1, 3FM, Radio 4, Radio 5 en Radio 6.
Die uitsaaier het op 29 Mei 1926 as 'n protestantse omroeper tot sand gekom. Die naam V.P.R.O. is oorspronklik afgelei van die afkorting vir Vrijzinnig Protestantse Radio Omroep.
In die 1950's en 1960's het die uitsaaier meer "liberaal" begin raak. Die afkorting VPRO is behou, maar die betekenis daarvan het verval. Hulle was die eerste uitsaaier wat 'n naakte vrou, Phil Bloom in 1967, op Nederlande televisie vertoon het. Hulle word steeds as 'n kulturele radikale mediaorganisasie gesien.
Kala Savage
Kala Savage (gebore 16 Oktober 1978) is 'n Amerikaanse aktrise. Sy is bekend vir haar rolle in die rolprente Little Monsters (1989) en Dead Write (2007), en in die televisiereekse NYPD Blue (1993) en Aliens in America (2007).
Vasalstaat
Lys van vasalstate
Hier volg 'n lys van enkele vasalstate deur die geskiedenis heen. Die vasalstaat word eerste gemeld, met die heerser in hakies:
Sien ook Skynbewind.
Le Faou
Le Faou (Bretons: Ar Faou) is 'n dorp en klein seehawe in die département Finistère (région Bretagne, Wes-Frankryk) met sowat 1 800 inwoners. Le Faou is deur die organisasie Les Plus Beaux Villages de France as een van die mooiste dorpe in Frankryk gelys.
Besienswaardighede
Die belangrikste besienswaardighede van Le Faou is sy graniethuise uit die 16de eeu met hulle kenmerkende leisteendakke, die kerk St. Sauveur uit die 16de eeu en die bedevaartskerk Notre-Dame-de-Rumengol uit die 17de eeu.
Darwinella australiensis
Darwinella australiensis is 'n sponsspesie in die taksonomiese indeling van die Demospongiae (gewone sponse). Die liggaam van die spons bestaan uit kieselnaalde en sponginevesels en is in staat om baie water op te neem.
Die spons behoort tot die genus Darwinella en tot die familie Darwinellidae. Die wetenskaplike naam van die spesie is die eerste keer geldig gepubliseer in 1885 deur Carter.
Société Générale
Société Générale is een van die belangrikste Franse banke en een van die oudste. Dit is een van die drie pilare van die Franse nie-onderlinge bankbedryf (ook genoem "Les Trois Vieilles") met LCL en BNP Paribas.
Die Société Générale-groep het 133 000 werknemers, van 137 nasionaliteite, wat in 61 lande teenwoordig is.
Aardeberaad
Die Aardeberaad was 'n groot internasionale beraad, ook bekend as die Rio-beraad, wat in 1992 in Rio de Janeiro, Brasilië, aangebied is. Tydens die beraad het wêreldleiers van die Verenigde Nasies maniere bespreek om die omgewing en die aarde se biodiversiteit te beskerm. Die beraad het van 13 tot 22 Junie 1992 geduur.
Die beraad is deur nagenoeg 50 000 mense bygewoon. Die meeste lande se staatshoofde was persoonlik teenwoordig. Dit was die grootste en sigbaarste internasionale byeenkoms wat die wêreld tot op daai stadium gesien het.
Kenmerkend van die Aardeberaad was dat die Verenigde State van Amerika, een van die grootste sondebokke wat aardverwarming betref, geweier het om die produksie van kweekhuisgasse in te perk. Ten tweede het hulle geweier om 'n verdrag oor die bewaring van die aarde se biologiese diversiteit te onderteken.
'n Tweede Aardeberaad, die Rio+20-konferensie, is in 2012 gehou. Dit is van 13 tot 22 Junie 2012, weer in Rio de Janeiro, aangebied.
Lotte Bergstrøm
Lotte Bergstrøm (gebore 20 Junie 1973) is 'n Deense aktrise. Sy is bekend vir haar rolle in die televisiereekse Unit 1 (2000) en Pyrus i alletiders eventyr (2000).
Gereformeerde kerk Die Kandelaar
Die Gereformeerde kerk Die Kandelaar is ’n gemeente van die Gereformeerde Kerk (GKSA) in Pretoria.
Die kerkgebou is geleë in die woonbuurt Waverley, maar volgens die gemeente se beskrywing in die Almanak van die GKSA sluit sy grense "Pretoria en omstreke" in omdat dit op 8 Oktober 1950 ontstaan het as die eerste gemeente van die Vrye Gereformeerde Kerk in Suid-Afrika. Later het Die Kandelaar van die Vrye Gereformeerde Kerk afgeskei en eindelik in 1983 deel geword van die GKSA-kerkverband. Die VGK het wel nog twee gemeentes in die stad, Pretoria en Pretoria-Maranata.
Rietfontein se kerkie
duimnael|links|270px|Die gemeente se vorige tuiste is in 1909 as kerksaal vir die Hervormde gemeente Pretoria opgerig. Dit was een van die eerste kerkgeboue in die Moot, maar is omstreeks 1986 gesloop.
Aanvanklik is die gemeente-eredienste gehou in ’n geboutjie wat eers aan die Nederduitsch Hervormde Kerk behoort het. Die kerkvensters was afkomstig uit die Verenigde kerk wat op Kerkplein gestaan het (sien NG gemeente Pretoria). Twee van dié vensters is ingemessel in die voorportaal van die huidige kerk.
Dié kerkie was geleë op die noordoostelike hoek van 14de Laan en Frederikastraat, Rietfontein, en was een van die eerste kerkgeboutjies in Pretoria se Moot. Dit was slegs drie blokke van die Gereformeerde kerk Innesdal af. Dié gebou is in 1909 opgerig as kerksaal vir die lidmate van die Hervormde gemeente Pretoria wat in die oostelike deel van Pretoria se Moot gewoon het. Toe die Nederduitsch Hervormde gemeente Noordelike Pretoria in 1934 afstig, het dit een van die nuwe gemeente se kerkgeboue geword. In 1938 is dit omvattend herbou en het dit ’n kruisvorm gekry. Die banke in die kerk is uit die laaste kerk op Kerkplein gekoop, soos ook die twee vensters wat behoue gebly het. In 1948 het die Hervormers dié geboutjie aan ene M.J.P. Taljaard verkoop.
Dis onduidelik waarvoor die kerk die volgende sewe jaar gebruik is, maar in 1955 het die Vrye Gereformeerde Kerk dit gekoop. Dié gemeente van Nederlandse immigrante het die gebou onder leiding van J.C. Jansen ’n unieke aansig gegee. Herstelwerk is uitgevoer en volop Bybelse simboliek aan die binnekant aangebring. Heelwat daarvan is eindelik oorgeplaas na die gemeente se huidige gebou.
Waverley-kerk
duimnael|regs|160px|Ds. Nardus Droomer, leraar van 1983 tot 2000 (aanvaar sy [[emeritaat).]] Die gemeente Die Kandelaar het sy laaste erediens op 11 Mei 1985 in die Rietfonteinse kerkie gehou, waarna hulle die nuwe, groter gebou in Waverley betrek het. Die ou kerkie, fraai en geskiedkundig soos hy was, is kort daarna gesloop. Van die nuwe gebou, wat die gemeente in 1986 betrek het, was dr. G.M. van der Waal, bygestaan deur dr. G. Hagg, die argitektuuradviseurs. Hulle was albei lidmate van die gemeente en kunshistorici.
Die gemeente se lidmaattal is betreklik bestendig omdat dit nie afhanklik is van enkele woonbuurte waarin lidmaattalle kan wissel na gelang van mense wat in- of uittrek nie. Aan die begin van die 21ste eeu was hier 322 belydende en 184 dooplidmate vir ’n sieletal van 506. Dertien jaar later (einde 2014) het die belydende lidmate 337 en die dooplidmate 152 getel vir ’n sieletal van 489, die meeste van die 13 kerke in die Klassis Pretoria-Moot. Die afname dié eeu was minder as 4 persent en was net weens die dalende kindertal, aangesien die belydende lidmate in werklikheid toegeneem het.
Francois Botha
Francois Johannes Botha (gebore 26 September 1968 in Witbank) is 'n Suid-Afrikaanse swaargewigbokser en die voormalige Wêreld-swaargewigkampioen. Sy bynaam is die Wit Buffel. Hy het al verskeie swaargewig-wêreldkampioenskapsgevegte geboks, insluitende teen Mike Tyson, Evander Holyfield, Michael Moorer en Lennox Lewis. Van 2003 tot 2006 het Botha ook aan talle skopboksgevegte deelgeneem.
As 'n amateur is hy tydens drie van sy vier gevegte deur Corrie Sanders uitgeslaan.
Hy verloor op 8 Februarie 2013 'n geveg teen die Nieu-Seelandse rugbyspeler, Sonny Bill Williams, wat hom met punte klop. Botha het kapsie gemaak omdat die geveg op omstrede wyse van 12 na 10 rondtes verkort is. Ná die geveg is berig dat Botha positief vir die verbode middel Phentermine getoets is.
Ariana Savalas
Ariana Savalas (gebore 9 Januarie 1987) is 'n Amerikaanse aktrise, komponis, en regisseuse. Sy is bekend vir haar rol in die televisiereeks Criminal Minds (2005).
Jannie du Toit
Jannie du Toit (gebore Johannes Hendrik du Toit, 13 Desember 1951 in Heidelberg) is 'n bekende Afrikaanse sanger wat hom sedert 1971 besig hou met Afrikaanse musiek. Na Jannie se mening het die bekende ligte Afrikaanse liedjies wat tot en met begin van die sewentigerjare gehoor kon word, nie aan Afrikaanse musiek reg laat geskied nie. Hy het dit gevolglik van sy universiteitsdae af as 'n uitdaging beskou om Afrikaanse musiek in verskillende genres te ontwikkel, deur aanwending van 'n goeie balans tussen die musiek en liriek.
Skopboks
Skopboks is 'n vegkuns, soortgelyk aan boks, waar beide die vuiste en bene gebruik word. Die opponent word dus met beide slaanhoue sowel as skoppe aangeval. Die sport het sy oorsprong in Japan en die Verenigde State, waar dit in die sewentigerjare gewild geraak het. Daar is verskeie vorme van skopboks, maar die gewildste laat slegs houe na die opponent se kop en bors toe.
Jannie du Toit
Hy was lid van die sanggroep TRILOGIE van 1972 tot 1977 en begin met 'n sololoopbaan in 1979. Na voltooiing van sy leerklerkskap in die regsberoep word hy in 1981 deur prof. Chris Lamprecht by die Universiteit van Pretoria aangestel waar hy musiekblyspele skryf, onder andere in samewerking met prof Anna Neethling-Pohl. Hy werk van 1986 tot 2011 permanent saam met Christa Steyn. Hulle skryf saam en tree wêreldwyd in meer as twintig lande op. Van hulle bekendste verhoogproduksies is Blik en Snaar, Skadu's teen die muur, De Kleine Man en Jannie en die Tannie. Hulle laaste volledige verhoogproduksie is BREL IN BROOKLYN saam met Laurika Rauch en Sergio Zampolli in 2010.
Skopboks
Skopboks vind in 'n ring of bokskryt plaas. Die deelnemers dra handskoene. Beenskutte word ook soms gedra.
Skopboks word in vyf klasse opgedeel, naamlik:
Na drie oorwinnings in die N-klas word 'n bokser na die C-klas gepromoveer. Na 6 oorwinnings in die C-klas word na die B-klas opgeskuif. Na agt oorwinnings in die B-klas betree die bokser die A-klas.
Jannie du Toit
Jannie skryf in die sewentigerjare sy eerste liedjies soos sy toonsetting van AG Visser se Rosa Rosarum (1972) asook sy eie Carmen optima de Stella (in Latyn), Seisoene saam met jou, Stadsgeluide, Lied van 'n Swerwer en 'n Liedjie vir jou wat die eerste keer tydens die "Musiek en Liriek"-konserte in die laat sewentigerjare gehoor is. Saam met Morg Jacobs en Andy Lubbe van Trilogie skryf hy verder Droom langs stille waters (waarmee Trilogie 'n "honorary mention prize" in die American Song Festival van 1976 gewen het), Min of Meer, Resitasie, Die wêreld is ons woning nie (toonsetting van 'n teks van Totius), Anitalief en ander liedjies wat Trilogie reeds tydens die toetsuitsendings van SATV in 1975 sing. In die tagtigs volg talle nuwe liedjies soos Drie-uur in die môre en 'n sewentigtal liedjies vir die musiekblyspele wat hy vir Tukkies geskryf het: Loeloeraai, Gansdans en RIP. Van dié liedjies het hy ook op sy solo-albums vrygestel – Troebadoer, My wens vir julle, Pantoffelregering. Saam met Christa Steyn skryf hy Vlieg Hoog, Afdraaipad, Ensemblespel, Die Liefde, Vra Maar, Die Vrou, Nogtans sal ek juig en vele meer. Jannie skryf ook nog tientalle liedjies soos Vrede Vanaand, Ons Twee, Volgende Winter, Leeuspruit. Verder word hy bekend vir videos van Madeleine (Jacques Brel), Gee ons Vrede, Die eggo van jou oë en Christa Steyn se verwerking van Pie Jesu saam met Coenie de Villiers en Chris Chameleon.
In 2011 vier hy 40 jaar van Afrikaanse musiek en sedert Christa Steyn se afsterwe in 2012 – na 'n jaarlange stryd teen kanker – werk hy veral saam met Susan Mouton (tjello), Clinton Zerf (verwerker), Coenraad Rall en Chanie Jonker (klavier), Theuns Botha (tromme), Lochner de Kock (in kookprogramme) en Thean Kotzé in die produksie Kiekies – Lucas se Liedjies.
In 2013 bied hy 'n verhoogprogram getitel Grys Areas saam met Renette Bouwer aan en neem ook Gisela de Villiers se lied Die Eggo van jou Oë saam met Gisela op. Daarna volg die verhoogproduksies Cordon Broers se Kossêrt saam met Lochner de Kock (2012), Doep is nie dood nie (2014), Grenzeloos Nederlands (2015), Bonjour Monsieur Brel (2016), Kiekies – Lucas se Liedjies (2016), Oesjaar (2018) en Die Eggo van jou oë wat gedebuteer het by Woordfees 2019.
Lisa Donovan
Lisa Donovan (gebore 11 Junie 1980) is 'n Amerikaanse aktrise, vervaardiger, en skryfster. Sy is bekend vir haar rolle in die rolprent The Wedding Ringer (2015) en in die televisiereekse Lisa Nova (2006), The Station (2009), en Electric Spoofaloo (2009).
Camelot
Camelot (soms as Camelat geskryf) is volgens ou legendes die kasteel waar Koning Arthur en sy ridders gewoon het. In fiksie oor die Middeleeue regeer Arthur vanaf Camelot oor Skotland en hou hy feeste by sy ronde tafel. Die ronde tafel, wat geen bene of kop het nie, simboliseer goeie koningskap, omdat elke ridder wat daar sit 'n gelyke plek gehad het. Baie interessant is die posisie wat Arthur by die Tafelronde inneem: hy is die primus inter pares, die eerste onder gelykes.
Die ligging van Camelot is onbekend en dit is nie duidelik of die plek ooit bestaan het nie. Sommige mense glo dit was in Somerset, in die suidweste van Engeland gewees. In die literatuur staan dit as ’n beeldskone, magiese en vreedsame plek bekend.
Deesdae word daar dikwels aangeneem dat Camelot die enigste legendariese skuiling van koning Arthur was. In Middeleeuse tekste sou sy kasteel in 'n ander stad wees, moontlik in Carleon. Camelot word vir die eerste keer in reël 34 van Chrétien de Troyes se Lancelot genoem (12de eeu). Camelot kom egter nie in alle manuskripte van die tyd voor nie. In Vulgate Cycle (13de eeu) word Camelot die belangrikste woonplek van Arthur genoem.
In Afrikaans bestaan daar verskeie oorvertellings van die Artus- of Arthur-legendes. Die volledigste is dié deur die bekende skrywer André P. Brink, wat onder die titel Koning Arthur en sy Ridders van die Ronde Tafel in 1968 gepubliseer is.
Wright Flyer
Die Wright Flyer (dikwels terugwerkend na verwys as Flyer I of 1903 Flyer) was die eerste suksesvolle swaarder-as-lug-aangedrewe vliegtuig. Dit is ’n feit dat die meerderheid ontdekkings en uitvindings die gevolg is van die begeerte om bekend en beroemd te word en uiteraard finansiële gewin daardeur te verkry. Die Wright-broers se eerste vliegtuig en latere verbeterings daarop het egter ’n heeltemal ander aanloop gehad.
Ondanks verskeie vroeëre bydraes tot die vliegkuns van sover terug as die 15de eeu, kry die Wright-broers Wilbur (1867-1912) en sy jonger broer Orville (1871-1948) se vliegtuig Flyer I die krediet as die wêreld se eerste enjinaangedrewe vliegtuig.
Beginjare
Wilbur Wright (1867-1912) en Orville Wright (1871 - 1948), twee Amerikaanse uitvinders en lugvaartpioniers, was die eerste mense wat 'n vlug met 'n kragaangedrewe vliegtuig onderneem het. Die broers het so onafskeidbaar saamgewerk, dat hulle prestasies gesamentlik beskou moet word. Wilbur Wright is op 16 April 1867 te Melville, Indiana, gebore, terwyl sy broer Orville op 19 Augustus 1871 in Dayton, Ohio gebore is.
Selfs van hul skooldae af het die Wrights belangstelling in alle praktiese dinge getoon. Hulle het byvoorbeeld 'n voumasjien vir koerante en ŉ drukpers gebou en later 'n koerant, die West Side News, uitgegee. In 1892 het hulle ŉ fietswinkel begin.
Bernice Claire
Bernice Claire (22 Maart 1907 – 17 Januarie 2003) was 'n Amerikaanse aktrise. Sy was bekend vir haar rolle in die rolprente Numbered Men (1930), The Song of the Flame (1930), en Kiss Me Again (1931).
Wright Flyer
Beginjare
Hoewel die aanvanklike doel die verkoop van fietse was, het hulle later herstelwerk gedoen en selfs fietse begin bou. Alle moontlike vrye tyd is benut deur die lees van tegniese artikels en boeke, en dit is dan ook waar hulle belangstelling in die lugvaart – wat toe nog maar in die beginstadium was – begin het. Otto Lilienthal se eksperimente met sweeftuie het as inspirasie vir die bou van die Wrights se sweeftuig in 1899 gedien.
ŉ Jaar later het hulle ŉ dubbeldekkkersweeftuig gebou, waarmee bemande vlugte onderneem is. In 1901 het hulle met vlerkvorms in ŉ selfgeboude windtonnel geëksperimenteer, en dit het aanleiding gegee tot hul derde sweeftuig, wat van ŉ vertikale kielvlak aan die onderkant voorsien was. Na meer as ŉ duisend vlugte het Orville vasgestel dat ŉ dwarsroer moontlik was deur die kielvlak beweeglik te maak. Alle bewegings van die sweeftuig kon toe beheer word
Wright-deurbrake
Dit val op dat ’n ernstige sportongeluk in sy hoërskooljare, wat sy kaak en tande vergruis het en indirek tot hartprobleme gelei het, Wilbur Wright van sy 18de jaar tot 26 jaar oud by sy ouerhuis gehou het – hy was onder meer erg depressief en het nie enige werk gedoen om enige inkomste verdien nie. Een ding wat hy egter in dié tydperk reggekry het, was om verterend oor vroeë vliegtuie en die tegniese deel daarvan te lees.
Nadat sy jonger broer, nog in die hoërskool in Dayton, Ohio, ’n eie eenvoudige drukpers ontwerp het en in 1889 op hul erf begin het om ’n koerant, die West Side News, uit te gee, het Wilbur later ook betrokke geraak. Hulle het terselfdertyd ernstig begin fietsry en het in 1893 self ’n klein fietsonderneming begin, die Wright Cycle Exchange, wat fietse herstel en verkoop het. Later het hulle hul eie fietsmodelle ontwerp en gebou.
Sy belangstelling in hoe voëls vlieg en in die vliegdeurbrake van die myningenieur Otto Lilienthal en ander het Wilbur (en later sy broer) aangespoor om meer en meer te lees en te begin eksperimenteer. So het die twee broers se entoesiasme hulle onder meer hul eie sweeftuig te ontwerp en te bou en in die somer van 1899 het hulle hul eerste klein vliegtuig in ’n kamer bo hul fietswinkels begin bou. Later, in aanbeveling van ’n ingenieur en ook die weerburo, het hulle met hul tuie by die afgeslote Kitty Hawk aan die kus by Noord-Carolina begin eksperimenteer.
Flyer 1
Die Wright-broers het op 14 Desember 1903 ’n mislukte poging by Kitty Hawk met hul enjinaangedrewe Wright Kitty Hawk Flyer (ook Flyer 1 genoem) gehad, maar het nie moed opgegee nie.
Volgens ’n dagboekinskrywing van Orville Wright op 17 Desember 1903 was hulle vroeg die oggend gereed vir ’n nuwe aanslag toe die wind tussen 20 en 25 myl per uur (32-40 km/h) van ’n noordelike rigting gewaai het. Nadat die twee broers en hul span die Flyer 1 gereedgemaak het, het eers Orville opgestyg en 37 meter – 12 sekondes lank – gevlieg. Daarna het hulle dié dag nog drie vlugte gemaak, waarvan die langste 260 meter was. Die Flyer 1 was 59 sekondes in die lug met die langste poging, wat deur die broers as hul enigste werklike suksesvolle poging van die dag geag is. Vyf ooggetuies het dié eerste vlugte gesien en die Wright-broers het geskiedenis gemaak.
Ondanks akkurate verslae oor hul eerste vlugte, het die Wrights-broers se eerste en latere verbeterde vliegpogings vir vyf jaar min aandag gekry: baie mense was aanvanklik skepties oor “vliegmasjiene”.
Tegniese besonderhede
Die Flyer 1 het ’n houtraam gehad en die raamwerk was met fyngewewe katoendoek oorgetrek en met seilverf geseël soortgelyk aan wat bote vir hul seile gebruik het. Die metaaldele was van ligte staal en die vliegtuig is deur fietsspeekdraad versterk. Die enjinblok is gegiet van ’n metaalallooi van 92% aluminium en 8% koper en bietjie aluminium is by die vonkpunte van die enjin gebruik. Twee pare vlerke is gebruik.
Ander spesifikasies het onder meer die volgende ingesluit:
Latere modelle
Die Flyer 1 is deurlopend verbeter en in 1905 en 1908 deur ander Flyers opgevolg. So was die 1905-Flyer dubbel so kragtig soos die Flyer 1 en die 1908-Flyer was só suksesvol dat die broers ná jarelange onderhandelinge met die Amerikaanse weermag die vliegtuig (en konsep) in 1909 verkoop het om dit die eerste militêre vliegtuig te maak.
Die Wright Company is later verkoop maar, in die broers se eie woorde, was dit nie geld wat hulle gedryf het nie. En, soos bekend, het die Amerikaanse ruimtevaarder Neil Armstrong ’n huldeblyk aan die Wright-broers gebring. Hy het ’n klein stukkie van die Flyer I se een vlerk by hom gehad toe hy die mens se eerste treë op die maan gegee het.
Darwinella corneostellata
Darwinella corneostellata is 'n sponsspesie in die taksonomiese indeling van die Demospongiae (gewone sponse). Die liggaam van die spons bestaan uit kieselnaalde en sponginevesels en is in staat om baie water op te neem.
Die spons behoort tot die genus Darwinella en tot die familie Darwinellidae. Die wetenskaplike naam van die spesie is die eerste keer geldig gepubliseer in 1872 deur Carter.
Kwenadam
Die Kwenadam is geleë in die Krokodilrivier in Mpumalanga, Suid-Afrika. Die naaste groot dorp is Lydenburg. Die dam is aanvanklik na Braam Raubenheimer vernoem.
Die dam se bakmaat is 160 800 000 m3 agter 'n wal wat 50 m hoog is, wat 'n wateroppervlak van 12.504 ha beslaan.
Alstom
Alstom, voorheen Alsthom, is 'n Franse multinasionale maatskappy wat spesialiseer in die vervoersektor, hoofsaaklik spoorvervoer (treine, trems en metro's).
Alstom was deel van die Alcatel-Alsthom-groep, 'n nuwe naam vir Compagnie Générale d´Electricité (CGE), voordat sy aktiwiteite saamgevoeg is met 'n deel van die General Electric Company (GEC)-groep wat die naam GEC-Alsthom gekry het. Die hoofkantoor is in Parys, Frankryk.
Aktiwiteite
In die gebroke boekjaar wat tot 31 Maart 2021 gestrek het, het Alstom 'n omset van bykans 9 miljard euro behaal. Die maatskappy is wêreldwyd aktief, maar sy swaartepunt is in Wes-Europa, waar ongeveer die helfte van die omset gegenereer word. Dit beskik oor 71 700 werknemers (teenoor 38 900 in 2019/20) in ongeveer 70 lande. Aan die einde van Maart 2021 het dit € 75 miljard se bestellings op sy boeke gehad.
Alstom is aktief op die gebied van spoorvervoer. Ongeveer die helfte van die omset word gegenereer deur die verkoop van rollende materieel, insluitend die TGV-sneltrein. Daarbenewens bied dit verskillende treindienste, soos instandhouding, modernisering en tegniese hulp vir die rollende materieel, beheer-, inligting- en seinstelsels, en laastens, rollende materieel vir die konstruksie van spoorweë, insluitend kragvoorsienings- en stasiegeriewe.
Lys van Melkweg se satelliet-sterrestelsels
Die Melkweg het verskeie kleiner satelliet-sterrestelsels wat deel uitmaak van die Melkweg-subgroep. Dié subgroep is deel van die plaaslike sterrestelselswerm, die Lokale Groep.
Alstom
Aktiwiteite
Alstom het onder meer die Duitse vervaardiger van rollende materieel Linke-Hofmann-Busch (LHB) van Salzgitter verkry. Verskaffers van elektriese en elektroniese stelsels soos ACEC van Charleroi (België), SASIB Railway / GRS (Italië, Verenigde State en Nederland) en Holec van Ridderkerk is ook deur Alstom gekoop.
Lys van Melkweg se satelliet-sterrestelsels
Lys
Die Melkweg se satelliet-stelsels sluit die volgende in:
Alstom
Aktiwiteite
Teen middel-2018 het Alstom 'n bestelling ontvang vir 100 hoëspoedtreine van die Franse staats- en spoorwegmaatskappy SNCF. Die dubbeldekkers, Avelia Horizon, kos 25 miljoen euro per trein en die totale bestelling het 'n waarde van € 2,7 miljard, insluitende 'n onderhoudskontrak. Die eerste eenhede word in 2023 afgelewer en die laaste treine tien jaar later. Die treine kan 'n maksimum van 740 passasiers vervoer, wat byna 50% meer is as die huidige Train à Grande Vitesse (TGV).
Gereformeerde kerk Elandspoort
duimnael|links|170px|Ds. J.H. van der Walt, leraar van 1971 tot 1976.
Alstom
Aandeelhouers
Die aandele is op Euronext in Parys gelys. Vanaf 21 September 2020 maak die aandeel weer deel uit van die belangrike Franse aandele-indeks CAC 40.
Gereformeerde kerk Elandspoort
Die Gereformeerde kerk Elandspoort is ’n gemeente van die Gereformeerde Kerk (GKSA) in die weste van Pretoria. Dit was einde 2014 die naaskleinste Afrikaanse Gereformeerde kerk in die Jakarandastad met net 68 belydende en 25 dooplidmate, vergeleke met onderskeidelik 191 en 82 einde 2001, ’n afname in die sieletal van amper 66 persent. Die kerk sluit, buiten die gelyknamige woonbuurt, ook Danville, Kwaggasrand en Wespark in.
Stigting
Elandspoort het in 1959 ontstaan as die Gereformeerde kerk Danville-Wespark toe dit van die Gereformeerde kerk Pretoria-Wes afstig. Die gebied wat binne die gemeentegrense val, is net noord van Kerkstraat langs die Daspoorttonnel, ’n bekende baken in die gebied. Die staalreus Yskor het in die beginjare aan ’n groot aantal werknemers huisvesting in die gebied voorsien. Eredienste is eers in die skoolsaal van die Transoranje-skool vir Dowes by Kerkstraat-Wes 855 gebou, maar enkele jare ná afstigting is ’n kerkgebou in die tentstyl, wat destyds so gewild was, opgerig. Dié A-raam-kerk met sy blou geverfde staalbalke wat tot op die grond loop, staan teen ’n effense skuinste in die suide van Danville op die hoek van De Villiers- en Delaneystraat.
Die argitek was Neels Venter en die bouaannemer Brough en Locke. Ds. R.V. Venter, die gemeente se leraar van 1966 tot 1971, het die gedenksteen op 5 Augustus 1967 gelê. Daarop staan die woorde van Psalm 115:1: "Nie aan ons, o HERE, nie aan ons nie, maar aan u Naam gee eer, om u goedertierenheid, om u trou ontwil."
Frans-Polinesië
Frans-Polinesië (Frans: Polynésie française, Tahitiaans: Porinetia Farani), die voormalige Frans-Oseanië, is ’n oorsese gebied van Frankryk in die Stille Oseaan en Oseanië wat tot Polinesië behoort. Frans-Polinesië bestaan uit 5 argipels met 118 geologies verspreide eilande en atolle. Dit het ’n oppervlakte van 4 167 km² in ’n gebied van 4 000 000 km² en het in 2012 ’n bevolking van 268 270 gehad.
Gereformeerde kerk Elandspoort
Stigting
Danville is sowat 7 km wes van Pretoria se stadsaal geleë, noord van Kwaggasrand. Dit is in Februarie 1951 geproklameer. Die voorgestelde naam, Westlands, was nie aanvaarbaar vir die posowerheid nie; daarom is ’n kompetisie gereël waartydens die naam Danville gekies is, ter ere van genl. Daniël Hermanus (Dan) Pienaar (1893–1942), opperbevelvoerder van die militêre basis Voortrekkerhoogte toe die Tweede Wêreldoorlog uitgebreek het.
Frans-Polinesië
Frans-Polinesië lê noordoos van Nieu-Seeland, oos van die Cookeilande, suidoos van Kiribati en wes van die Pitcairneilande. Die hoofeiland is Tahiti, met die hoofstad en grootste stad Papeete. Die Mururoa-ringeiland is veral bekend vir Franse kernwapentoetse.
Die gebied word in vyf eilandgroepe verdeel: die Geselskapseilande (wat uit die Bowindse en Benedewindse Eilande bestaan), die Tuamotu-argipel, Gambier-, Marquesas- en Austraaleilande. Van die 118 eilande en atolle word 67 bewoon.
Tahiti, wat onder die Geselskapseilande val, is die digs bevolkte eiland en die setel van die gebied se hoofstad, Papeete. Dit het meer as 68% van die eilande se bevolking. Hoewel Clippertoneiland nie ’n integrale deel van die gebied is nie, is dit tot in 2007 van Frans-Polinesië af bestuur.
Ná die Groot Polinesiese Migrasie het Europese ontdekkingsreisigers Frans-Polinesië op verskeie geleenthede besoek. Handelaars en walvisvangers het ook die eilande aangedoen. Frankryk het die gebied in 1842 oorgeneem en ’n Franse protektoraat gestig met die naam Franse Nedersettings in Oseanië (Établissements français d'Océanie, EFO).
In 1946 het dit ’n oorsese gebied geword en het Polinesiërs stemreg gekry. In 1957 is die EFO hernoem tot Frans-Polinesië. Sedert 28 Maart 2003 is dit ’n oorsese kollektiwiteit van die Franse Republiek en in 2004 het dit administratiewe outonomiteit gekry.
Geskiedenis
Frans-Polinesië is een van die laaste plekke op aarde wat bewoon geraak het. Wetenskaplikes glo die Groot Polinesiese Migrasie het omstreeks 1500 v.C. plaasgevind toe Austronesiërs eilande in die suidelike Stille Oseaan gaan soek het deur sterre vir navigasie te gebruik. Die eerste eilande wat bewoon was, is die Marquesaseilande, omstreeks 200 v.C. Daarna het die Polinesiërs suidweswaarts migreer en die Geselskapseilande omstreeks 300 n.C. betrek.
Kontak met die eerste Eurpeërs het in 1521 plaasgevind toe die ontdekkingsreisiger Ferdinand Magellaan, in diens van die Spaanse kroon, Puka Puka in die Tuamotu-argipel gesien het. In 1772 het die Nederlander Jacob Roggeveen op Bora Bora in die Geselskapseilande afgekom.
Die Britse ontdekkingsreisiger Samuel Wallis het Tahiti in 1767 besoek, die Fransman Louis Antoine de Bougainville in 1768 en die Brit James Cook in 1769. In 1772 het die onderkoning van Peru, Manuel de Amat y Junient, ’n paar ekspedisies na Tahiti gereël onder aanvoering van Domingo de Bonechea, wat die eerste Europeër was wat al die groot eilande anderkant Tahiti verken het. ’n Spaanse nedersetting is in 1774 vir ’n kort ruk gevestig en kaarte het die naam Isla de Amat vertoon, ter ere van onderkoning Amat.
Christelike sendelinge het op die eilande begin aankom. Protestante van die Londense Sendinggenootskap het hulle in 1797 permanent in Polinesië gevestig.
Koning Pomare II moes in 1803 na Moorea vlug; hy en sy onderdane is in 1812 gekersten. Franse Katolieke sendelinge het in 1834 op Tahiti begin aankom; hul verbanning in 1836 het daartoe gelei dat Frankryk in 1838 kanonneerbote daarheen gestuur het. In 1842 is Tahiti en Tahuata tot ’n Franse protektoraat verklaar om Katolieke sendelinge in staat te stel om onverhinderd te werk. Die hoofstad, Papeete, is in 1843 gestig. In 1880 het Frankryk Tahiti geannekseer en die status verander van ’n protektoraat na ’n kolonie.
In 1946 het Polinesiërs Franse burgerskap gekry en die eilande se status is verander na oorsese gebiede; in 1957 is die naam verander na Frans-Polinesië.
In 1962 het Frankryk se vorige kerntoetsterrein, Algerië, onafhanklik geword en die Moruroa-atol in die Tuamotu-argipel is gekies as die nuwe toetsterrein; toetse is van 1974 af daar uitgevoer. In 1977 is gedeeltelike interne outonomie aan Frans-Polinesië toegeken, en in 1984 is die outonomie uitgebrei. Frans-Polinesië het in 2003 ’n volle oorsese kollektiewe gebied van Frankryk geword.
In September 1995 het Frankryk wydverspreide besware laat opklink toe hy kerntoetse by die Fangataufa-atol hervat ná ’n moratorium van drie jaar. Die laaste toets was op 27 Januarie 1996. Op 29 Januarie 1996 het Frankryk aangekondig hy sal nie meer kernwapens toets nie.