cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Djengis Khan
Jesoegen en Jesoei
Albei susters het deel van Temoedjin se groep hoofvroue geword en het hulle eie kampe gekry om te beheer. Hulle het van Temoedjin se invloedrykste vroue geword. Temoedjin het ook ’n derde, obekende Tataarse vrou as byvrou gekies.
Choelan
Choelan se pa, die Merkit-leier Dajir Oesan, het in die winter van 1203-'04 aan Temoedjin oorgegee en sy dogter vir hom as vrou gegee. Dajir Oesan het later sy oorgawe teruggetrek, maar hy en sy onderdane is eindelik onderwerp en hy is doodgemaak. Temoedjin het sy militêre veldtogte teen die Merkits voortgesit totdat hy hulle eindelik in 1218 uiteengejaag het. Choelan het later aansienlike status verwerf en die lewe geskenk aan ’n seun met die naam Geledjian, wat saam met Börte se seuns aan militêre veldtogte deelgeneem het.
Westelike Xia
Die Mongoolse Ryk wat Djengis Khan en sy bondgenote gestig het, is in die weste begrens deur Westelike Xia, wat deur die Tangoets bewoon is. In die ooste en suide was die Jin-dinastie, wat deur die Mantsjoeryse Jurchens gestig is en oor Noord-China regeer het. Hulle was ook eeue lank die tradisionele heersers van die Mongoolse stamme.
Djengis Khan het eers sy leër laat voorberei vir oorlog teen Westelike Xia. Hy het aanvaar die magtige jong leier van die Jin-dinastie sou nie Westelike Xia help nie, en hy was reg. Toe die Tangoets die Jin se hulp vra, is dit geweier. Ondanks ’n aanvanklike gesukkel om die goed verdedigde stede in te neem, het Djengis Khan daarin geslaag om die keiser van die Westelike Xia te dwing om ’n Mongoolse vasal te word.
Jin-dinastie
Daarna, in 1211, het Djengis Khan opgeruk om die Jin-dinastie te verower. Die Jin-leër het ’n taktiese fout begaan deur nie die Mongole dadelik aan te val nie. Die bevelvoerder het ’n boodskapper na die Mongole gestuur; dié het oorgeloop en vir die Mongole vertel waar die Jin-leër hulle inwag. By die geveg wat hier uitgebreek het, die Slag van Yehuling, het die Mongole honderdduisende Jin-troepe doodgemaak. In 1215 het Djengis Khan die Jin-hoofstad, Zhongdu (die hedendaagse Beijing), ingeval en verwoes. Dit het die Jin-keiser gedwing om sy hoofstad suid na Kaifeng te skuif. Daardeur het hy die noordelike helfte van sy ryk aan die Mongole oorgelaat. Tussen 1232 en 1233, tydens die bewind van Djengis se seun en opvolger, Ögedei Khan, het die Mongole Kaifeng ook verower. Die Jin-dinastie het in 1234 geval, ná die beleg van Caizhou.
Kara Kitai
Koetsjloeg, die afgesette khan van die Naiman-konfederasie, wat Temoedjin verower en in die Mongoolse Ryk opgeneem het, het weswaarts gevlug en die khanaat Kara Kitai (ook bekend as Westelike Liao) oorgneem. Djengis Khan het besluit om Kara Kitai te verower, maar omdat die Mongoolse leër uitgeput was ná 10 jaar van oorlog in China, het Djenghis net 20 000 soldate daarheen gestuur.
Met so ’n klein mag was die invallende Mongole genoodsaak om hulle strategie te verander. Hulle het die inwoners tot binnelandse opstand aangehits sodat Kara Kitai kwesbaarder sou wees. Koetsjloeg se leër is verslaan. Hy het weer gevlug, maar is kort daarna gevange geneem en teregggestel. Teen 1218 het die Mongoolse Ryk danksy dié oorwinning so ver wes as die Balchasj-meer gestrek. Dit het gegrens aan Chorasmië, ’n Moslemse staat wat tot aan die Kaspiese See in die weste en die Persiese Golf en Arabiese See in die suide gestrek het.
Chorasmië
In die vroeë 13de eeu is Chorasmië regeer deur sjah Ala ad-Din Mohammed. Djengis Khan het die potensiaal van Chorasmië raakgesien as ’n handelsvennoot aan die Syroete, en hy het ’n karavaan met 500 man gestuur om amptelike handelsbande met die ryk aan te knoop. Djengis en sy familie en bevelvoerders het goud, silwer, sy en ander tekstiele saam met die karavaan gestuur om met die Moslems in Chorasmië handel te dryf. Die goewerneur van die Chorasmiese stad Otrar het egter die karavaan aangeval en beweer dit bevat spioene. Hy het geweier om te betaal vir die goedere wat hy gebuit het.
Djengis Khan het toe ’n tweede groep van drie ambassadeurs (twee Mongole en ’n Moslem) na die sjah self gestuur. Die sjah het al die mans se hare laat afskeer en die Moslem laat onthoof. Hy het toe die kop saam met die twee oorblywende ambassadeurs teruggestuur. Djengis Khan was woedend en het een van sy grootste invalle beplan: Hy het sowat 100 000 soldate, sy beste generaals en van sy seuns opgekommandeer.
Hy het sy leër in drie groepe verdeel: Sy seun Djotsji het die eerste afdeling tot in die noordooste van Chorasmië gelei, en die tweede afdeling het na die suidooste van Chorasmië opgeruk om saam met die eerste afdeling ’n tangbeweging op Samarkand uit te voer. Die derde afdeling onder Djengis Khan en Toloei het na die noordweste marsjeer en Chorasmië uit dié rigting aangeval.
Die sjah het besluit om sy leër in klein groepe te verdeel om verskeie stede te verdedig. Dit het die Mongole in staat gestel om ’n klein groep op ’n slag aan te val, eerder as om teen ’n groot leër te veg. Die Mongole het gou die stad Otrar aangeval en wraak op die goewerneur geneem deur baie inwoners te laat doodmaak en die res as slawe weg te voer. Die goewerneur self is tereggestel deur gesmelte silwer in sy ore en oë te gooi. Eindelik het die sjah gevlug en hy is onder geheimsinnige omstandighede op ’n eiland in sy ryk dood.
Die Mongoolse oorwinning was wreedaardig, self volgens hulle eie standaarde. In die hoofstad, Samarkand, is elke soldaat doodgemaak. Die res van die inwoners moes op ’n plein bymekaarkom, waar hulle almal vermoor is. Piramides is van onthoofde koppe gebou as ’n teken van oorwinning.
Robin Ellis
Robin Ellis (gebore 8 Januarie 1942) is 'n Engelse akteur. Hy is bekend vir sy rolle in die televisiereekse Poldark (1975), American Playhouse (1981), en Capstick's Law (1989).
Djengis Khan
Chorasmië
In Oergentsj het die moeilikste gevegte op die Mongole gewag. Hulle moes die stad blok vir blok oorneem. Mongoolse sterfgevalle was meer as gewoonlik omdat die Mongole nie gewoond was aan stadsgevegte nie. Soos gewoonlik is die ambagsmanne na Mongolië gestuur, die jong vroue en kinders is as oorlogsbuit aan die Mongoolse soldate gegee en die res van die inwoners is vermoor. Volgens die Persiese geleerde Juvayni het 50 000 Mongoolse soldate opdrag gekry om elk 24 van die inwoners te vermoor, wat sou beteken 1,2 miljoen mense is doodgemaak.
Djengis het twee generaals en hulle troepe opdrag gegee om die oorblyfsels van Chorasmië heeltemal te verwoes – insluitende paleise, hele dorpe en bevolkings, asook groot stukke landbougrond. Intussen het Djengis Khan sy derde oudste seun, Ögedei, as sy opvolger gekies en bepaal dat toekomstige khans van hom moet afstam.
Georgië, Krim, Kiëf-Roes en Wolga-Bulgarye
Ná die oorname van Chorasmië in 1220 het Djengis Khan sy magte in Persië en Armenië bymekaargemaak om na die Mongoolse steppe terug te keer. Op voorstel van Soeboetai is die Mongoolse leër in twee magte verdeel. Djengis Khan het die hoofmag op ’n plundertog deur Afganistan en Noord-Indië na Mongolië gelei, en die tweede mag met 20 000 soldate onder Soeboetai en Djebe het deur die Kaukasus tot in Rusland marsjeer. Hulle het tot diep in Armenië en Azerbeidjan inbeweeg. Die Mongole het die Koninkryk Georgië verslaan, die Genuese handelsfort Kaffa op die Krim verwoes en naby die Swartsee oorwinter. Op pa huis toe het Soeboetai se mag die geallieerde magte van die Koemane en Kiptjaks verslaan, asook die swak gekoördineerde mag van 80 000 soldate van Kiëf-Roes onder Mstislaf die Dappere van Halitsj en Mstislaf III van Kiëf, wat probeer het om die Mongoolse aktiwiteit in die gebied stop te sit. Soeboetai het onderhandelaars na die prinse gestuur om vrede te maak, maar die onderhandelaars is tereggestel. Nadat die Mongole teen die Wolga-Bulgare geveg het (dit is onseker wie gewen het), wou die Russiese prinse vrede maak. Soeboetai het ingestem, maar het geweier om die prinse te begenadig en hulle is tereggestel.
Die Mongole het by gevangenes gehoor van die groot, groen lande anderkant Bulgarye en het beplan om Hongarye en Europa te verower. Djengis Khan het Soeboetai egter kort daarna teruggeroep na Mongolië, en Djebe is op die pad terug na Samarkand dood. Die beroemde veldtog van Soeboetai en Djebe, waarin hulle die hele Kaspiese See omsingel en al die leërs op hul pad verslaan het, is tot vandag toe ongeëwenaard, en berigte oor die Mongoolse oorwinnings het na ander lande begin versprei, veral in Europa. Die twee Mongoolse magte het albei in 1225 na Mongolië teruggekeer. Later het Djengis Khan se kleinseum Batoe en die Goue Horde teruggekeer om Wolga-Bulgarye en Kiëf-Roes tussen 1237 en 1240 te verower.
Westelike Xia en die Jin-dinastie
Die vasalkeiser van die Tangoets (Westelike Xia) het vroeër geweier om aan die Mongoolse oorlog teen Chorasmië deel te neem. Westelike Xia en die verslane Jin-dinastie het ’n koalisie gevorm om die Mongole teen te staan, en het gehoop die veldtog teen Chorasmië sou keer dat die Mongole effektief reageer.
In 1226, onmiddellik nadat Djengis Khan uit die weste teruggekeer het, het hy ’n wraakaanval op die Tangoets uitgevoer. Sy leërs het Heisui, Ganzhou en Suzhou verower, en in die herfs Xiliang-fu. In November het Djengis Khan die Tangoetstad Lingzhou omsingel en die Geelrivier oorgesteek.
In 1227 het Djengis Khan se leërs die Tangoets se hoofstad, Ning Hia, verower en daarna Lintiao-fu, Xining-provinsie, Xindu-fu en Deshun-provinsie. Daarna is die Mongole na Liupanshan, Gansu-provinsie, om die strawwe winter te ontsnap. Kort hierna het die Tangoets oorgegee. Omdat hy ongelukkig was oor hulle weerstand, het Djengis Khan die hele keiserlike familie laat vermoor.
Opvolging
Wie Djengis Khan sou opvolg, was ’n belangrike onderwerp van bespreking in die khan se latere jare. Die kwessie van wie sy oudste seun, Djotsji, se regte pa was, was veral ’n teer saak vanweë Djotsji se senioriteit onder die seuns. Volgens The Secret History of the Mongols het die tweede oudste seun, Tsjagatai, net voor die inval in Chorasmië voor sy pa en broers verklaar dat hy nie Djotsji as sy pa se opvolger sou aanvaar nie.
Djotsji
Djengis Khan was bewus van die wrywing tussen sy seuns (veral tussen Tsjagatai en Djotsji) en bekommerd oor die moontlike konflik tussen hulle as hy sou sterf. Hy het dus besluit om die ryk tussen sy seuns te verdeel en hulle almal khan uit eie reg te maak, terwyl hy een seun as opvolger kies. Tsjagatai het ’n vinnige humeur gehad en was roekeloos. Toloei, die jongste seun, was nie geskik nie omdat jongste seuns in die Mongoolse kultuur nie baie verantwoordelikheid gekry het nie. As Djotsji die opvolger sou word, sou Tsjagatai waarskynlik in ’n oorlog met hom betrokke geraak het. Dus het Djengis Khan besluit om sy derde oudste seun, Ögedei, sy opvolger te maak. Djengis het gelo Ögedei is betroubaar en relatief stabiel, en sou die situasie tussen sy broers kon ontlont.
Djotsji is in 1226 oorlede, in sy pa sy leeftyd. Daar is al beweer dat Djengis Khan hom in die geheim laat vergiftig het nadat Djotsji glo gesê het hy sou mense ’n guns bewys as hy die khan doodmaak en vrede met die Moslems maak, maar die storie word in twyfel getrek.
Ögedei
Ögedei Khan, wat omstreeks 1186 gebore is, was die tweede khagan van die Mongoolse Ryk. Hy het die uitbreiding voortgesit wat onder sy pa begin is en was ’n wêreldfiguur toe die ryk sy verste uithoeke in die weste en suide bereik het gedurende die verowerings in Europa en Asië.
Dood en begrafnis
Djengis Khan is in Augustus 1227 dood tydens die val van Yinchuan, die hoofstad van die Westelike Xia. Die presiese oorsaak van sy dood is onbekend – volgens verskillende bronne was dit in ’n geveg in die Westelike Xia, weens siekte, omdat hy van sy perd geval het of aan wonde tydens ’n jaguitstappie. Volgens The Secret History of the Mongols het hy van sy perd geval terwyl hy gejag het en is hy aan sy beserings dood. Hy was reeds oud en moeg van sy reise. In die Galicies-Wolhiniese Kroniek word beweer hy is in ’n geveg in die Westelike Xia dood, terwyl Marco Polo geskryf het hy is dood weens ’n infeksie van ’n pylwond wat hy in sy laaste veldtog opgedoen het.
Jare voor sy dood het Djengis Khan gevra om in ’n ongemerkte graf begrawe te word, volgens die gebruik van sy stam. Sy oorskot is ná sy dood na Mongolië teruggebring en vermoedelik naby sy geboorteplek in Khentii Aimag begrawe. Volgens legende het die begrafnisstoet almal doodgemaak wat hulle teengekom het om die ligging van sy graf geheim te hou. Die Djengis Khan-mausoleum, wat baie jare ná sy dood ter gedagtenis aan hom opgerig is, staan nie waar hy begrawe is nie.
In 1939 het Chinese Nasionalistiese soldate die mausoleum van sy staanplek in Mongolië verskuif om dit teen Japannese troepe te beskerm. Dit is deur Kommunisties beheerde gebied na die veiligheid van ’n Boeddhistiese klooster, die Dongshan Dafo Dian, geneem waar dit 10 jaar lank gebly het. In 1949, terwyl Kommunistiese troepe nader gekom het, het die Nasionalistiese soldate dit nog 200 km weswaarts geskuif na die beroemde Tibettaanse Kumbumklooster naby Xining, wat gou onder Kommunistiese beheer gekom het. Vroeg in 1954 is sy doodsbaar en oorblyfsels na die oorspronklike staanplek teruggeneem. Teen 1956 is ’n nuwe tempel daar gebou om dit te huisves. In 1968, tydens die Kulturele Rewolusie, het die Rooi Garde feitlik alles van waarde vernietig. Die "oorblyfsels" is in die 1970's herskep en ’n groot marmerstandbeeld van Djengis Khan is in 1989 voltooi.
Op 6 Oktober 2004 is in ’n gesamentlike Japannees-Mongoolse opgrawing afgekom op wat vermoedelik Djengis Khan se paleis op die plattelandse Mongolië was, en die moontlikheid is geopper dat die khan se lang verlore graf dalk opgespoor kan word. Volgens folklore is ’n rivier herlei om oor sy graf te loop sodat dit nie gevind kan word nie (soos met die Sumeriese koning Gilgamesj en Attila die Hun). Volgens ander verhale is bome op die plek geplant.
Fisieke voorkoms
Uitbeeldings van ander kulture beeld hom ook uit volgens hulle idee van hom. In Persië is hy as ’n Turkse sultan uitgebeeld en in Europa as ’n lelike barbaar met ’n wrede gesig en ongenadige oë.
Die enigste individue wat Djengis Khan se fisieke voorkoms in sy leeftyd beskryf het, is die Persiese kroniekskrywer Minhaj al-Siraj Juzjani en die Chinese diplomaat Zhao Hong. Minhaj al-Siraj het hom beskryf as ’n lang man, sterk gebou, "die hare van sy gesig yl en wit, met katoë gevul met ’n toegewyde energie, skerpsinnigheid en begrip, ontsagwekkend . . ." Die kroniekskrywer het ook voorheen Djengis Khan se lengte genoem, asook sy sterk bou en katoë – dit was geskoei op beskrywings deur getuies in 1220.
Ander beskrywings van die khan kom uit 14de-eeuse geskrifte. Die Persiese historikus Rashid-al-Din sê in Jami' al-tawarikh, wat aan die begin van die 14de eeu geskryf is, die meeste Bordjigin-voorouers van Djengis Khan was "lank, met lang baarde, rooi hare en blougroen oë", eienskappe wat Djengis Khan self gehad het. Dié feite word egter as omstrede beskou. Ook in die Georgiese Kroniek staan in ’n paragraaf wat in die 14de eeu geskryf is Djengis Khan is ’n groot, aantreklike man met rooi hare. Volgens die Britse historikus John Andrew Boyle verwys Rashid al-Din se teks oor rooi hare egter na ’n rooierige vel. Volgens hom het Djengis Khan ’n rooierige vel gehad, nes sy kinders (buiten Koeblai Khan, wat ’n blas vel gehad het).
Tarotkaarte
Die Tarot is 'n pak speelkaarte wat vanaf die middel van die 15de eeu in verskillende dele van Europa gebruik word om speletjies te speel soos Italiaanse tarocchini, Franse tarot en die Oostenrykse Königrufen, waarvan baie vandag nog gespeel word. In die laat 18de eeu is daar begin om sommige tarotpakke te gebruik vir wiggelary deur middel van pasgemaakte tarotkaarte.
Geskiedenis
Speelkaarte het die eerste keer in die laat 14de eeu oor Europa versprei, waarskynlik vanaf Egipte. Die eerste rekord van 'n pak is in 1367 in Bern aangeteken, en dit lyk asof hulle baie vinnig oor die hele Europa versprei het, veral weens die verbod op kaartspeletjies. Min is bekend oor die voorkoms en aantal van hierdie kaarte; die enigste belangrike inligting word verskaf deur 'n teks van Johannes van Rheinfelden in 1377 van Freiburg im Breisgau, wat, benewens ander weergawes, die basiese pak beskryf.
Niemand is seker van die Tarot se oorsprong nie. Daar is verskeie teorieë:
Die eerste gedokumenteerde Tarotpak is tussen 1440 en 1450 aangeteken in Milaan, Ferrara, Florence en Bologna toe bykomende troefkaarte met allegoriese illustrasies by die algemene vier afdelings gevoeg is.
Etimologie
Die woord Tarot en Duitse Tarock is afgelei van die Italiaanse Tarocchi, waarvan die oorsprong onseker is, maar taroch is in die laat 15de en vroeë 16de eeu as sinoniem vir dwaasheid gebruik. Die pakke het gedurende die vyftiende eeu uitsluitlik Trionfi bekend gestaan. Die nuwe naam verskyn die eerste keer in 1502 in Brescia as Tarocho. Gedurende die 16de eeu is 'n nuwe speletjie met 'n standaardpak gespeel, maar het 'n soortgelyke naam (Trionfa) gedeel, en vinnig gewild geword. Dit het saamgeval met die naam van die ouer speletjie as tarocchi. In die moderne Italiaans is die enkelvoud Tarocco, wat as selfstandige naamwoord verwys na 'n kultivar van bloedoranje. Die attribuut Tarocco en die werkwoord Taroccare word in die streek gebruik om aan te dui dat iets vals of vervals is. Hierdie betekenis is direk afgelei van die tarocchi-spel soos in Italië gespeel, waarin tarocco 'n kaart aandui wat in die plek van 'n ander kaart gespeel kan word.
Tarotpak
Die oorspronklike doel van Tarotkaarte was om speletjies te speel. 'n Pak bestaan uit agt-en-sewentig simboliese prentkaarte wat saam 'n filosofiese kosmologie verteenwoordig. 'n Vlugtige uiteensetting van die reëls vir 'n Tarotpak word in 1425 in 'n manuskrip deur Martiano da Tortona gegee. Vae beskrywings van spel- of spelterminologie bestaan die volgende twee eeue tot die vroegste bekende volledige beskrywing van reëls vir 'n Franse variant in 1637. Tarot het baie streeksvariasies. Tarocchini het in Bologna oorleef en daar word nog ander in Piëmont en Sisilië gespeel, maar in Italië is die spel oor die algemeen minder gewild.
In die 18de eeu het daar 'n groot herlewing in Tarot plaasgevind, waartydens dit een van die gewildste kaartspeletjies in Europa geword het. Dit was orals gespeel, maar nie in Ierland, Brittanje, die Iberiese skiereiland en Roemelië nie.
'n Tarotpak kan in drie dele gedeel word:
40 kaarte word in 4 afdelings verdeel.
16 van die sekondêre Tarotkaarte staan bekend as die Tarothofkaarte, wat verskillende grade van menslike bevoegdhede voorstel.
Sommige skole beweer dat die volledige Tarot 24 primêre kaarte moet hê en dus moet bestaan uit 'n pak van 80 kaarte. Twee kaarte is verwyder tydens vervolging om die ware diepte van die Tarot te verberg. Na bewering word hierdie twee kaarte onderskeidelik Jupiter (waarheid) en Juno (intuïsie) genoem.
Die sestien hofkaarte verteenwoordig menslike oertipes waarmee 'n mens kan assosieer.
Gebruik
Die Tarot word deur aanhangers gebruik vir meditasie, waarsêery asook vir visualisering. Waarsêery deur middel van die Tarot bestaan gewoonlik daaruit dat die kaarte goed geskommel word. Die pak word dan in twee gesny en die kaarte word volgens volgorde uitgelê in 'n bepaalde patroon. Elke posisie in die patroon het 'n bepaalde betekenis. Deur die betekenis van die kaart te kombineer met die betekenis van die posisie word 'n uitleg gedoen oor 'n bepaalde situasie. 'n Verdere intepretasie word gedoen deur te kyk na hoe 'n kaart in 'n bepaalde posisie verband hou met ander kaarte. Omdat die kaarte van simboliek gebruik maak, is daar nie 'n enkel korrekte interpretasie van 'n kaart nie. Alhoewel daar gemeenskaplike betekenisse gekoppel word aan kaarte word baie ruimte gelaat vir individuele interpretasie na gelang van die waarsêer se ervaring en agtergrond.
Gurdjieff, 'n ander bekende in die okkultisme, het na die tarot verwys as die stelsel wat die simboliek van astrologie, alchemie en towerkrag verenig in een stelsel. Volgens Gurdjieff is die stelsels almal in staat om die begrip van eenheid oor te dra. Hy waarsku egter dat die eenheid van die Tarot verstaan moet word, anders kan die Tarot tot misverstande lei.
Adiabaties
Tydens 'n adiabatiese proses word geen hitte of massa tussen die proses en die omgewing oorgedra nie. 'n Adiabatiese proses dra hitte of massa oor slegs as werk. Hierdie beginsel ondersteun die eerste wet van termodinamika - energie kan nie geskep of vernietig word nie, dit kan slegs van een vorm na 'n ander verander word.
Hierdie beginsel word onder andere gebruik om die adiabatiese vlamtemperatuur te bereken. Dit is die temperatuur van die rookgas direk na verbranding. Omdat die temperatuur van rookgas in die omgewing van 1000 °C en hoër is, is dit moeilik om te meet en daarom word dit bereken.
L.I. Bertyn
Resensies
Lekkerkunde
Toyota NZ-enjin
Die Toyota NZ-enjinfamilie is 'n reeks inlynviersilindersuierenjins. Die 1NZ-reeks gebruik 'n aluminiumenjinblok en dubbelbonokassilinderkoppe. Dit beskik oor 4 kleppe per silinder met VVT-i-tegnologie en sekwensiële brandstofinspuiting.
1NZ-FE
Die 1NZ-FE is 'n 1.5 L (1497 cc) konvensionele Otto-siklusvariant van die 1NZ-FXE met VVT-i. Dit het dieselfde boor en slag, maar die drukverhouding is verlaag tot 10.5:1. Kraglewering is 81.2 kW (109 pk) teen 6000 opm met 141 Nm (103 lb·vt) se wringkrag teen 4200 opm. Die rooilyn is op 6400 opm.
Aanwendings:
STEM
Wetenskap, Tegnologie, Ingenieurswese en Wiskunde (afgekort met die akroniem STEM) is 'n term wat gebruik word om hierdie akademiese dissiplines saam te voeg. Hierdie term word tipies gebruik wanneer onderwysbeleid en kurrikulumkeuses in skole aangespreek word om mededingendheid in die ontwikkeling van wetenskap en tegnologie te verbeter.
Die derde grootste vertakking van die wetenskap, sosiale wetenskappe, insluitende sielkunde, sosiologie, en politieke wetenskap, word afsonderlik geklassifiseer onder die ander twee takke van die wetenskap, en word saam gegroepeer met geesteswetenskappe en kuns volgens 'n ander akroniem genoem HASS - Humanities, Arts, and Social Sciences (Geesteswetenskappe, Kuns, en Sosiale Wetenskappe). In enige onderwysstelsel, verwys die term wetenskap hoofsaaklik na die natuurwetenskappe, met wiskunde 'n selfstandige vak, en die sosiale wetenskappe word gekombineer met die geesteswetenskappe onder die sambreelterm sosiale studies.
Die verandering is deels ingestel op 'n interagentskap-byeenkoms deur Peter Faletra, die direkteur van die kantoor vir wetenskap-afdeling vir arbeidsmagontwikkeling vir onderwysers en wetenskaplikes. Die akroniem is in 2001 deur Rita Colwell en ander wetenskaplike administrateurs in die National Science Foundation (NSF) aangeneem.<!-- pot snot hierna...........Die akroniem STEM was egter voorafgaande aan NSF en is gebruik deur 'n verskeidenheid opvoeders, waaronder Charles E. Vela, die stigter en direkteur van die Center for the Advancement of Hispanics in Science and Engineering Education (CAHSEE). In die vroeë negentigerjare het CAHSEE 'n somerprogram vir begaafde onderverteenwoordigde studente in die Washington, DC-gebied, met die naam STEM Institute, begin. Op grond van die erkende sukses van die program en sy kundigheid in STEM-onderwys, Charles Vela gevra om op talle panele van die NSF en Kongres te dien in wetenskap, wiskunde en ingenieursonderwys; Dit is op hierdie manier dat NSF die eerste keer aan die akroniem STEM bekendgestel is. Een van die eerste NSF-projekte wat die akroniem gebruik was STEMTEC, die wetenskap, tegnologie, ingenieurswese en wiskunde Onderwysersopleiding Collaborative by die Universiteit van Massachusetts Amherst, wat in 1998 gestig -->
Avenue des Champs-Élysées
<div style="background:#f9f9f9; border:1px solid #aaaaaa; clear:right; float:right; font-size:90%; margin:1em 0 1em 1em; padding:1em; text-align:center; width:20em;">
Avenues des Champs-Élysées
Ligging
8ste Arrondissement
Parys, Frankryk
Lengte
1 910 meter
Wydte
70 meter
Die Avenue des Champs-Élysées [avəˌnydeˌʃɑ̃zeliˈze] in Parys, dikwels kort Champs-Élysées of, in die omgangstaal, ook Les Champs genoem, is 'n belangrike straat in Parys wat na die Arc de Triomphe lei, vol duur winkels en straatkafees. Dit is een van die bekendste en mees gesogte praglane ter wêreld. Die laan is in die 8ste Arrondissement in die noordweste van die Franse hoofstad geleë en loop tussen die pleine Place de la Concorde en Place Charles de Gaulle.
Rolprentteaters, koffiehuise en luukse winkels verskaf 'n wye verskeidenheid vermaak, terwyl ook bekende monumente en toeristetrekpleisters soos die Paryse Triomfboog (Arc de Triomphe) en die fonteine van Place de la Concorde langs die laan geleë is. Die Avenue des Champs-Elysées maak deel uit van Parys se Axe historique of "Koninklike Pad", 'n reguit lyn wat van die befaamde Louvre-museum tot die sakebuurt La Défense met sy wolkekrabbers loop en waarlangs baie van Parys se bekende monumente en historiese geboue geleë is.
Waarskynlikheidsleer
Waarskynlikheidsleer is 'n tak van wiskunde wat handel oor die analise van lukrake verskynsels. Die sentrale konsepte in waarskynlikheidsleer is stogastiese veranderlikes, stogastiese prosesse, en gebeurtenisse: wiskundige abstraksies van nie-deterministiese gebeurtenisse of gemete hoeveelhede wat óf eenmalig plaasvind óf oor 'n tydperk klaarblyklik lukraak ontwikkel. Alhoewel 'n enkele gooi van 'n munt of 'n dobbelsteen 'n stogastiese gebeurtenis is, toon herhaalde gooi pogings sekere statistiese patrone, wat bestudeer en voorspel kan word. Twee verteenwoordigende wiskundige resultate wat sulke patrone beskryf, is die wet van groot getalle en die sentrale limiet stelling.
Waarskynlikheidsleer is 'n grondslag van statistiek en is belangrik vir baie menslike aktiwiteite wat die kwantitatiewe analise van groot datastelle raak. Waarskynlikheidsleer metodes is ook van toepassing op komplekse sisteme waar slegs gedeeltelike kennis van die sisteem se toestand bekend is; dit is b.v. die geval in statistiese meganika. 'n Groot ontdekking van twintigste eeuse fisika is die probabilistiese gedrag van natuurverskynsels op die atomiese vlak, wat beskryf word in kwantummeganika.
Geskiedenis
Die wiskundige teorie van waarskynlikheid het sy oorsprong in pogings om kansspelle te analiseer. Dit pogings het begin met Gerolamo Cardano in die sestiende eeu, wie gevolg is deur Pierre de Fermat en Blaise Pascal in die sewentiende eeu (sien b.v. die punteprobleem).
Aanvanklik het waarskynlikheidsleer slegs oor diskrete gebeurtenisse gehandel, en die metodes was hoofsaaklik kombinatories van aard. Uiteindelik het analitiese oorwegings die insluiting van kontinue veranderlikes in die teorie genoodsaak. Hierdie het gelei tot moderne waarskynlikheidsleer, waarvan die grondslae deur Andrey Nikolaevich Kolmogorov neergelê is. Kolmogorov het die konsep van die steekproefruimte, wat voorgestel is deur Richard von Mises, en maatteorie verenig en sy aksiomatiese sisteem in 1933 bekend gemaak. Hierdie aksiomas het vinnig die onbestrede aksiomatiese basis vir moderne waarskynlikheidsleer geword.
Voorlegging
Die meeste inleidings tot waarskynlikheidsleer hanteer diskrete waarskynlikheidsverpreidings en kontinue waarskynlikheidsverdelings afsonderlik. Die meer wiskundig gevorderde maatteorie hanteer beide diskrete en kontinue waarskynlikheidsverdelings, enige mengsel van hierdie twee en ook ander konsepte.
Diskrete waarskynlikheidsverdelings
Diskrete waarskynlikheidsleer handel oor gebeurtenisse wat plaasvind in aftelbare steekproefruimtes.
Klassieke definisie: Aanvanklik was die waarskynlikheid dat 'n gebeurtenis sou plaasvind gedefinieer as die aantal uitkomste ten gunste van die gebeurtenis gedeel deur die totale aantal moontlike gebeurtenisse in 'n ewekansige proefsteekruimte.
B.v., as 'n gebeurtenis die "voorkoms van 'n ewe getal wanneer 'n dobbelsteen gerol word" is, kan die waarskynlikheid bereken word as, omdat 3 dobbelsteen sye uit die 6, ewe waardes (2, 4, 6) bevat, en omdat elke sy dieselfde waarskynlikheid het om vertoon te verskyn.
Mátyás Rákosi
Mátyás Rákosi (9 Maart 1892 - 5 Februarie 1971) was 'n Hongaarse kommunistiese politikus. Hy is gebore Mátyás Rosenfeld in Ada (vandag in Serwië). Hy was die leier van die Hongaarse Kommunistiese Party van 1945 tot 1956 - eers as sekretaris-generaal van die Hongaarse Kommunistiese Party (1945–1948) en later dieselfde pos by die Hongaarse Werkende Volksparty (1948–1956). As sodanig was hy van 1949 tot 1956 die de facto leier van Hongarye. Hy was 'n ywerige Stalinis en was baie lojaal teenoor die Sowjetunie. Hy was verantwoordelik vir die massa-gevangenisstraf van honderde duisende Hongare en die dood van duisende.
Waarskynlikheidsleer
Diskrete waarskynlikheidsverdelings
D.w.s. dat die waarskynlikheidsfunksie f(x) tussen nul en een lê vir elke waarde van x in die steekproefruimte \Omega en dat die sommasie van f(x) oor alle waardes van x in die steekproefruimte \Omega, gelyk is aan 1. 'n gebeurtenis word gedefinieer as enige subversameling E\, van die steekproefruimte \Omega,. Die waarskynlikheid van die gebeurtenis E\, word gedefinieer as
Dus is die waarskynlikheid van die hele steekproefruimte 1 en die waarskynlikheid van die lêe gebeurtenis is 0.
Kontinue waarskynlikheidsverdelings
Kontinue waarskynlikheidsleer handel oor gebeurtenisse wat plaasvind in 'n kontinue proefsteekruimte.
Klassieke definisie: Die klassieke definisie kan nie gebruik word om die kontinue geval te beskryf nie. Sien Bertrand se paradoks.
Moderne definisie: As die proefsteekruimte die reële getalle (\mathbb{R}) is, word dit aangeneem dat 'n sogenaamde kumulatiewe verdelingsfunksie F\, bestaan, wat van so aard is dat geld vir 'n stogastiese veranderlike X. D.w.s. dat F(x) die waarskynlikheid dat X minder of gelyk aan x sal wees, bereken.
Die kumulatiewe verdelingsfunksie moet die volgende eienskappe bevredig:
As F\, differensieerbaar is, sê mens dat die stogastiese veranderlike X 'n waarskynlikheidsdigtheidsfunksie of net digtheid het.
Vir 'n versameling, is die waarskynlikheid dat die stogastiese veranderlike X in E\, is gedefinieer as:
Waar die waarskynlikheidsdigtheidsfunksie slegs vir kontinue stogastiese veranderlikes bestaan, bestaan die kumulatiewe verdelingsfunksie vir alle stogastiese veranderlikes (inkluis diskrete stogastiese veranderlikes) wat waardes oor \mathbb{R} aanneem.
Hierdie konsepte kan veralgemeen word vir veeldimensionele gevalle oor en ander kontinue steekproefruimtes.
Maatteoretiese waarskynlikheidsleer
Die bestaansrede van die maatteoretiese behandeling van waarskynlikheidsleer is dat dit die diskrete en die kontinue verenig, en die verskil laat afhang van die gekose maat. Verder dek dit verdelings wat nóg diskreet nóg kontinu is. 'n Voorbeeld van so 'n verdeling kan 'n mengsel van diskrete en kontinue verdelings wees, b.v. die sommasie van 'n diskrete en 'n kontinue stogastiese veranderlike sal nóg 'n waarskynlikheidsmassafunksie nóg 'n waarskynlikheidsverdelingsfunksie hê. Ander verdelings sal moontlik nie eers mengsels wees nie; b.v. die Cantor-verdeling het geen punt massa en geen digtheid nie. Die moderne waarskynlikheidsleer benadering oorkom hierdie probleme deur die gebruik van maatteorie om die steekproefruimte te definieer:
Gegee 'n versameling \Omega, (ook genoem die steekproefruimte) en 'n σ-algebra oor hierdie versameling, word 'n maat P 'n waarskynlikheidsmaat genoem as
As 'n Borel σ-algebra is, dan bestaan daar 'n unieke waarskynlikheidsmaat op  vir enige kontinue verdelingsfunksie, en omgekeerd. Mens sê dat die maat wat ooreenstem met 'n kontinue verdelingsfunksie geïnduseer word deur dié verdelingsfunksie. Hierdie maat val saam met die waarskynlikheidsmassafunksie vir diskrete veranderlikers en die waarskynlikheidsdigtheidsfunksie vir kontinue veranderlikes, wat die maatteoretiese benadering bevry van teenstrydighede.
Die waarskynlikheid van 'n versameling E\, in die σ-algebra word gedefinieer as waar die integrasie met respek tot die maat is wat geïnduseer word deur F\,.
Tesame met 'n beter beskrywing van en die vereniging van diskrete en kontinue waarskynlikhede, maak die maatteoretiese behandeling dit moontlik om te week met waarskynlikhede buite, soos in die teorie van stogastiese prosesse. B.v. in die studie van Brownse beweging, word waarskynlikheid gedefinieer oor 'n ruimte van funksies.
Waarskynlikheidsverdelings
Sommige stogastiese veranderlikes kom gereeld in waarskynlikheidsleer voor omdat hulle talle natuurlike of fisiese prosesse goed beskryf. Hul verdelings het daarom spesiale belangrikheid in waarskynlikheidsleer verwerf. Enkele grondliggende diskrete verdelings is die diskrete uniforme, Bernoulli-, binomiaal, negatiewe binomiaal-, Poisson- en meetkundige verdelings. Belangrike kontinue verdelings sluit die kontinue uniforme, normaal-, eksponensiaal-, gamma- en beta- verdelings in.
Konvergensie van stogastiese veranderlikes
In waarskynlikheidsleer is daar talle begrippe m.b.t. die konvergensie van stogastiese veranderlikes. Hulle word hier onder in die orde van hul krag verskaf – dit is, elke opvolgende begrip van konvergensie in die lys impliseer konvergensie in ooreenstemming met al die voorafgaande begrippe.
Intuïtiewelik is strek konvergensie 'n sterker weergawe van die swak konvergensie, en in beide gevalle toon die stogastiese veranderlikes toenemende korrelasies met X\,. Nogtans, in die geval van konvergensie in waarskynlikheid, hoef die verwesenlikte waardes nie te konvergeer nie, en is enige moontlike korrelasie tussen hulle onbelangrik.
Die wet van groot getalle
'n Mens se intuïsie voorspel dat as 'n ewewigtige munt 'n groot aantal kere opgegooi word, dit na skatting die helfte van die tyd koppesal oplewer en die ander helfte van die tyd sterte sal oplewer. Boonop sal die verhouding van die aantal koppe tot sterte 'n waarde van een benader soos wat die munt meer opgegooi word. Moderne waarskynlikheidsleer verskaf 'n formele weergawe van hierdie intuïtiewe idee wat bekend staan as die wet van groot getalle. Hierdie wet is merkwaardig omdat dit nêrens in die grondslae van waarskynlikheidsleer veronderstel word nie, maar eerder tot verskyning kom uit die grondslae in die vorm van 'n stelling. Omdat dit die teoreties-afgeleide waarskynlikhede aan hul werklike verspreidingsfrekwensies in die regte wêreld skakel, word die wet van groot getalle geag as 'n steunpilaar van moderne statistiese teorie.
Dit is die verskillende vorms van die konvergensie van stogastiese veranderlikes wat die swak en sterk wette van groot getalle onderskei.
'n Gevolg van die WGG is dat wanneer 'n gebeurtenis met waarskynlikheid p herhaaldelik gedurende onafhanklike eksperimente waargeneem word, die verhouding tussen die waargenome frekwensie van daardie gebeurtenis en die totale aantal herhalings na p toe sal konvergeer.
Om hierdie uit te druk i.t.v. stogastiese veranderlikes en die WGG, is onafhanklike Bernoulli stogastiese veranderlikes wat gelyk aan 1 is met 'n waarskynlikheid p en gelyk aan 0 is met 'n waarskynlikheid 1-p. vir alle i en dit volg van die LLN dat byna sekerlik na p toe konvergeer.
Sentrale limietstelling
Die sentrale limietstelling verduidelik die gereelde voorkoms van die normaalverdeling in die natuur; dit is een van die mees beroemde stellings in die waarskynlikheidsleer en statistiek.
Die stelling voer aan dat die gemiddelde van talle onafhanklike en identies verdeelde stogastiese veranderlikes na 'n normaalverdeling streef, ongeag die verdeling wat deur die oorspronklike stogastiese veranderlikes gevolg is. Meer formeel, laat onafhanklike stogastiese veranderlikes met gemiddeldes, en variansies  wees. Dan konvergeer die reeks stogastiese veranderlikes volgens verdeling na 'n standaard normaal stogastiese veranderlike.
Casey LaBow
Casey LaBow (gebore 14 Augustus 1981) is 'n Amerikaanse aktrise, vervaardiger, en skryfster. Sy is bekend vir haar rolle in die rolprente Skateland (2010), The Twilight Saga: Breaking Dawn - Part 2 (2012), en Free the Nipple (2014), en in die televisiereeks Banshee (2013).
Lewis Tan
Lewis Tan is 'n Amerikaanse akteur en regisseur. Hy is bekend vir sy rolle in die rolprent Deadpool 2 (2018) en in die televisiereekse Into the Badlands (2015), Iron Fist (2017), en Wu Assassins (2019).
Pasifaë-groep
Die Pasifaë-groep is ’n groep onreëlmatige mane van Jupiter waarvan die wentelbane ooreenstem met dié van die grootste maan in die groep, Pasifaë, en wat waarskynlik dieselfde oorsprong het.
Die voorwerpe in die groep se afstand van Jupiter is in die omgewing van 22,8 en 24,1 gigameter, dieselfde as die Karme-groep. Hulle het ’n inklinasie van tussen 144,5° en 158,2° en ’n eksentrisiteit van tussen 0,25 en 0,43. Die vernaamste lede van groot tot klein is:
Die Internasionale Astronomiese Unie (IAU) gee name wat op "e" eindig aan die mane in dié groep.
Veiligheidsgordel
'n Veiligheidsgordel (ook sekerheidsgordel, sitplekgordel) is 'n gordel wat ontwerp is om die insittende van 'n voertuig teen gevaarlike beweging, wat deur 'n botsing of 'n skielike vermindering van spoed veroorsaak word, te beskerm. As deel van 'n algehele stelsel van 'n bewegingsbeheersingstelsel vir die insittendes, is veiligheidsgordels se doel om beserings te voorkom deur die draer te verhoed om harde elemente van die binnekant van die voertuig of ander passasiers te tref.
Pasifaë-groep
Oorsprong
Die Pasifaë-groep het vermoedelik ontstaan tydens ’n botsing van ’n asteroïde wat in Jupiter se wentelbaan vasgevang is. Die oorspronklike voorwerp was sowat 60 km in deursnee, so groot soos Pasifaë, wat sowat 99% van die oorspronklike massa behou het. Sinope word nie deur almal as deel van die groep beskou nie, maar as hy wel deel daarvan is, is Pasifaë net sowat 87% van die oorspronklike massa.
Anders as met die Karme- en Ananke-groep, verskil wetenskaplikes daaroor of die Pasifaë-groep uit ’n enkele botsing ontstaan het. Die vermoede dat dit die gevolg van meer as een insident is, word versterk deur die verskil in kleur (grys vir Pasifaë; ligrooi vir Kallirroë en Megaklite).
Ösling
Die Ösling (Luxemburgs: Éislek) is 'n yl bevolkte landskap en uitloper van die Ardenne-bergreeks in die noorde van die Groothertogdom Luxemburg.
Die benaming
Die formasie word in Frankryk Ardennes genoem, in België Ardenne (enkelvoud) of Aquilaine en in Duitsland Eifel. Die terme Schnee-Eifel of Schneifel verwys in Oos-België en in Duitsland na die hoogste dele van die Eifel-gebergte. Die grensgebied met die Luxemburgse Ösling (Éislek) heet in Duitsland Islek en in die suidelike deel van Oos-België Eeslek.
Geografie
Die Ösling beslaan met 'n totale oppervlak van 830 vierkante kilometer in die noorde van Luxemburg sowat 'n derde van die Groothertogdom Luxemburg en grens in die suide langs 'n verbeelde lyn, wat van Perl (Frans Perlé, Luxemburgs Pärel) in die weste tot by Vianden (Luxemburgs: Veianen) loop, aan die Gutland (Luxemburgs: Guttland). duimnael|regs|300px|Die Our-rivier in Vianden Met 'n gemiddelde hoogte van tussen 400 en 500 meter bo seevlak word die landskap van die Ösling deur 'n plato oorheers, wat in die suide effens afhel, en deur golwende heuwels en diep ingekeepte riviervalleie gekenmerk word. Kneiff en Burgplatz is met 560 meter die hoogste bergspitse in Luxemburg. Die Ösling beskik met die Lac de la Haute-Sûre in die Natuurpark Öewersauer en die Vianden-dam in die Natuurpark Our ook oor twee van die grootste stumere in die groothertogdom.
Koster (beroep)
'n Koster (uit die Latyn custos = bewaker), in Kerklatyn ook sacrista genoem, is 'n persoon wat, ofskoon hy besoldiging ontvang al dan nie, belas is met die daaglikse sorg van die kerkgebou en die plasing van verskillende voorwerpe vir die liturgiese erediens, soos die liturgiese drank- en voedselhouers en 'n glas water op die kansel of preekgestoelte.
Ösling
Geografie
Die bewoonde gebiede van die Ösling spog met verruklike plattelandse dorpe, en baie van die Middeleeuse dorpe soos Esch-Sauer, Clerf, Vianden en Wolz beskik oor statige kastele en vestings wat op bergspitse en rotshange opgerig is.
Sam Baker (akteur)
Sam Baker (7 Mei 1907 – 8 Mei 1982) was 'n Amerikaanse akteur. Hy was bekend vir sy rolle in die rolprente The Sea Beast (1926), Jungle Mystery (1932), King of the Jungle (1933), en The Lost City (1935).
Ösling
Geologie
duimnael|regs|300px|Die kasteel van Vianden Die Ösling bestaan uit metamorfe gesteentes wat oorspronklik uit die periode van die Onder-Devon dateer. Die gebied was destyds deur 'n uitgestrekte vlak see bedek, waarin in die Ösling-gebied hoofsaaklik afsettings van leem en sand ontstaan en geleidelik verhard het. Die vorming van die huidige landskap het sowat 330 miljoen jaar gelede tydens die Onder-Karbon 'n aanvang geneem toe die Devoniese gesteentes geplooi is. Uit die geplooide gesteentelae se boonste lae is as gevolg van erosie uiteindelik die Rynlandse Leisteenplato gevorm.
Koster (beroep)
Die funksie van koster bestaan binne sowel die Katolisisme as die Protestantisme.
Ösling
Geologie
Gedurende die Tersiêrtydperk sowat 50 miljoen jaar gelede is die huidige landskap met sy riviere gevorm. Vanweë die geweldige druk en hitte, wat by die vorming van die gebergte ontstaan het, het baie van die Devoniese gesteentes na ander soorte rots verander. In die Ösling het veral leisteen en kwartsiete ontstaan.
Koster (beroep)
Hy is 'n belangrike figuur in allerlei praktiese aangeleenthede in en om die kerkgebou, soos beligting, verwarming, onderhoudstakies en ook in die tuin en/of begraafplaas (kerkhof).
Ösling
Geologie
Die Ösling se geologiese ondergrond bestaan in die noordweste en in die mees suidelik geleë dele uit gesteentes, wat tydens die Pragium-tydperk van die Devon gevorm is. Daartussen lê gesteentelae uit die Emsium-tydperk. Die oudste gesteentes uit die Onder- en Middel-Pragium bestaan uit kwartsofillades, kwartsagtige sandsteen en sandige kompakte leisteen. Hulle kom net langs die Belgiese grens in die noordwestelike Ösling voor. duimnael|links|250px|'n Voorbeeld van verweerde leisteen uit die nabygeleë Eifel-gebergte Tydens die Opper-Pragium het oorwegend schiefergesteentes met soms leemagtige sandbanke ontstaan. Maklik splitsbare kleilei ('n soort leisteen) kom in die omgewing van Martelange (België) voor en is hier oor 'n lang tydperk ontgin.
Koster (beroep)
Die verskillende take van die koster verskil van kerk tot kerk, in oorleg met die kerkbestuur. Dikwels oefen hy in kleiner kerke verskillende funksies uit: toringmeester, kerkmeester, kerkbalju (suisse), orrelis, voorsanger, klokluier, hoof-akoliet en sakristein, tuinier en soms selfs grafgrawer. Kleiner kerke beskik dikwels oor funksionarisse wat die pligte vervul wat deur die koster vervul word. Die meeste van die werksaamhede is gedurende die middeleeue en die vroeë Kerk, asook in baie van die groter kerke, verrig deur een of meer afsonderlike persone, dikwels priesters of geestelikes met laer ordening, welke take later (behalwe in kloosters) deurgaans deur leke verrig is.
Ösling
Geologie
Die leisteen van Stolzebuerg (leisteen met goed gestruktureerde lae, kwartsofillades en kwartsagtige sandsteen) en die kwartsofillades van Schuttbuerg, wat daarnaas ook kwartsagtige sandsteen bevat, dateer uit die Onder-Emsium. Die Middel-Emsium word deur die gekleurde leisteen van Clerf gekenmerk. Die jongste gesteente in die Ösling lê in die Wëlzer Kaul wat soos 'n streep vanuit die Belgiese grens naby Harel in noordoostelike rigting dwarsdeur die Ösling tot by die Duitse grens naby Rouderssen strek. Sy kern word deur die leemagtig-sandige, donkerblou Wëlzer leisteen uit die Opper-Emsium gevorm, wat 'n groot hoeveelheid fossiele bevat. Hulle is omrand met 'n dun strepie van die sogenaamde Bärel- of Hasselter kwartsiet – die hardste gesteente in Luxemburg met 'n kwartsgehalte van tussen 95 en 98 persent. Dit is in die plaaslike steengroewe ontgin.
Koster (beroep)
In Vlaandere is die koster-orrelis verenig in die beroepsvereniging genaamd Sacrista, wat sedert 1961 die tydskrif Gewijde dienst publiseer.
Keiser-koster
Weens sy tallose bemoeienisse met kerklike aangeleenthede is die Habsburgse keiser van die Heilige Romeinse Ryk, keiser Josef II, ook die "keiser-koster" genoem.
Ösling
Geologie
Die gesteentes van die Ösling verweer tot steenagtige en leemagtige grond wat min voedingsstowwe bevat. Veral fosfor en kalk ontbreek in die plaaslike grond. Die landbou in die Ösling het voordeel uit die industrialisering in die suide van die land getrek. Die sogenasamde Thomas-slak, 'n neweproduk van die yster- en staalbedryf se smeltproses, kon weens sy hoë fosfoorgehalte fyngemaal en as kunsmis gebruik word.
Klimaat
duimnael|regs|250px|Amerikaanse soldate tydens die Ardenne-offensief in Desember 1944 Net soos die Gutland word ook die Ösling danksy die invloed van die Atlantiese Oseaan deur 'n gematigde klimaat gekenmerk, alhoewel dit hier al 'n bietjie guur en vogtig begin word. Die gemiddelde jaarlikse temperature is tussen 7 en 8,5 °C. In die Ösling daal die kwik op meer as 100 dae van die jaar benede vriespunt, en sneeuvalle kom hier tot by Maart voor.
Net die gebied van Kiischpelt en die suidelike Our-vallei word deur effens hoër gemiddelde temperature van tussen 8,5 en 9 °C gekenmerk. Tussen Mei en September is die gemiddelde temperature op die hoogplato tussen 13 en 14 °C en tussen 14 en 15 °C in die riviervalleie. Die groeiperiode is met 150 dae waarop die kwik tot meer as 10 °C styg taamlik kort.
Kenmerkend vir die Ösling is ook sy hoë neerslae van jaarliks tussen 850 en 1000 millimeter, waarvan sowat 400 millimeter reënval in die somer. Die noorde en noordweste kry effens meer neerslae.
Geskiedenis
Tydens die Middeleeue was die Ösling een van Luxemburg se wynbougebiede. In die buitengewoon koue winter van die jaar 1709 is die wingerde egter verniel en die wynbou in hierdie gebied vir goed gestaak.
Die Ösling is tydens die Tweede Wêreldoorlog veral deur die Ardenne-offensief in die koue winter van 1944/1945 met sy swaar sneeuvalle in Desember en Januarie geraak. Die gevegte het baie menselewens geëis en groot skade berokken.