cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Mirtagtiges
Verteenwoordigers
Die familie Onagraceae of Oenotheraceae is die familie met die wydste verspreiding. Die meeste van hulle is kruide met enkelvoudige, teenoorstaande blare en simmetriese, vierledige blomme. Epilobium is met sy ongeveer 160 spesies die grootste genus, en ’n paar spesies van die genus kom ook in Suid-Afrika voor.
Oenothera is nog 'n groot genus, waarvan ook ’n paar spesies in Suid-Afrika aangetref word. Verskeie spesies van die familie, soos die bekende fuchsia en etlike Oenothera-spesies, word as tuinplante gekweek.
Die Oliniaceae is 'n familie bome en struike wat tot die oostelike en suidelike dele van Afrika beperk is. Daar is net een genus, Olinia, met tien spesies, wat meestal in woude groei. Kenmerkend vir die familie is die vierhoekige takkies en die teenoorstaande blare. Die familie Penaeaceae het 'n nog kleiner verspreidingsgebied, naamlik die fynbosgebiede van Suidwes- en Suid-Kaapland. Daar is vyf genera met ongeveer 25 spesies, en almal het die tipiese klein blaartjies van fynbosplantegroei.
Die familie Trapaceae het een genus met ongeveer 30 spesies (volgens sommige kenners net een spesie met ongeveer 30 verskillende vorme). wat meestal in die trope voorkom. Die enigste plek in Suider-Afrika waar hierdie kruidagtige waterplante voorkom, is die Okavangodelta in Botswana. Die Thymelaeaceae is 'n wydverspreide familie met ongeveer 40 genera en 500 spesies, waarvan die meeste in Suid-Afrika en Australië aangetref word.
Die meeste spesies is struike, maar bome en kruidagtige gewasse kom ook voor. Bekende Suid-Afrikaanse voorbeelde is die basboom (Dais cotinifolia), gonnabos (Passerina-spesies) en die gifbossie (Gnidia kraussiana). Die gifbossie kom in groot dele van die land voor en is so giftig dat net 'n paar blare 'n perd of 'n bees kan laat vrek.
Die Haloragaceae is 'n klein familie met 'n wêreldwye verspreiding. Die bekendste twee genera, waarvan daar ook in Suid-Afrika verteenwoordigers is, is Myriophyllum (waterplante) en Gunnera (kruidagtige gewasse). Die Hippuridaceae het slegs een verteenwoordiger, naamlik Hippuris vulgaris, 'n waterplant met 'n wye verspreiding in die kouer en gematigde wêrelddele.
Die Elaeagnaceae is 'n klein familie van struike en bome wat hoofsaaklik in die Noordelike Halfrond voorkom. Hoewel inheemse verteenwoordigers van die familie nie in Suid-Afrika voorkom nie, is veral spesies van die Elaeagnus die olyfwilgers – gewilde tuinplante.
Farrea lendenfeldi
Farrea lendenfeldi is 'n sponsspesie in die taksonomiese indeling van die glassponse (Hexactinellida). Die spons lewe in die diepsee. Die skelet van die spons bestaan uit spikula van kiesel.
Die spons behoort tot die genus Farrea en tot die familie Farreidae. Die wetenskaplike naam van die spesie is die eerste keer geldig gepubliseer in 1927 deur Ijima.
Les faux-monnayeurs
Les faux-monnayeurs is 'n roman-binne-'n-roman, met Edouard (die alter ego van Gide) wat van voorneme is om 'n boek met dieselfde titel te skryf. Daar word ook ander stilistiese instrumente gebruik, soos 'n alwetende verteller wat soms die leser direk aanspreek, die motiverings van die karakters weeg of alternatiewe realiteite bespreek. Daarom is die boek gesien as 'n voorloper van die nouveau roman. Die struktuur van die roman is geskryf om 'Kubisme' te weerspieël, omdat dit tussen verskillende storielyne verweef is en verskeie standpunte uitbeeld.
Die roman bevat 'n aansienlike aantal biseksuele of homoseksuele manlike karakters - die adolessente Olivier en ten minste in 'n sekere mate sy vriend Bernard, in alle waarskynlikheid hul skoolgenote Gontran en Philippe, en uiteindelik die volwasse skrywers Comte de Passavant (wat 'n kwaai en bose en korrupte mag verteenwoordig) en die welwillende Edouard. 'n Belangrike deel van die intrige is die uitbeelding van verskillende moontlikhede van positiewe en negatiewe homoerotiese of homoseksuele verhoudings.
Die boek het aanvanklik 'n koue ontvangs gehad, miskien as gevolg van sy homoseksuele temas en die ongewone samestelling daarvan. Sederdien het die boek se reputasie gegroei, en word deesdae onder die Westelike Kanon van letterkunde gereken.
Die skepping van die roman, met briewe, koerantuitknipsels en ander ondersteunende materiaal, is deur Gide in sy Journal of The Counterfeiters in 1927 gedokumenteer.
Die roman is as 30ste op die Le Monde se 100 boeke van die eeu-lys gelys.
Lorenzo Lamas
Lorenzo Lamas (gebore 20 Januarie 1958) is 'n Amerikaanse akteur, vervaardiger, en regisseur. Hy is bekend vir sy rolle in die rolprente Grease (1978) en Body Rock (1984), en in die televisiereekse Falcon Crest (1981) en Renegade (1992).
Kinechromatiese kuns
Kinechromatiese kuns is 'n vorm van kuns waarin die beeld, veral met verwysing na die kleur wat die kyker waarneem, verander as gevolg van een of ander vorm van beweging.
Igernella notabilis
Die spons behoort tot die genus Igernella en tot die familie Dictyodendrillidae. Die wetenskaplike naam van die spesie is die eerste keer geldig gepubliseer in 1864 deur Duchassaing & Michelotti.
Steekproef
’n Steekproef is ’n stel data wat uit ’n klein groepie gekry word om ’n aanduiding te kry van eienskappe of tendense in ’n groter groep, die populasie.
Kinechromatiese kuns
Die term 'kinechromaties' is in 1951 deur Mario Pedrosa geskep in 'n artikel in Tribuna da Imprensa om te verwys na die werk van die Brasiliaanse kunstenaar, Abraham Palatnik. Palatnik het aanvanklik elektromeganiese toestelle geskep, gebaseered op die kaleidoskopiese beginsel, wat 'n voortdurende veranderende patroon van gekleurde lig op 'n skerm projekteer. Latere toestelle het die gekleurde bewegende dele van die masjinerie blootgestel. In alle gevalle is die vorm en kleur wat waargeneem is, deur die toestelle vir 'n stilstaande waarnemer verander. Frank Popper, die vooraanstaande kunshistorikus, onder andere, het kommentaar gelewer op Palatnik se "gloeiende mobiele" en hul estetiese bewegings.
Steekproef
Die populasie, of geheel, is gewoonlik baie groot en dit maak dit onmoontlik of onprakties om die data uit die hele populasie te kry. Die steekproef word gedoen onder ’n kleiner groep, wat makliker hanteerbaar is. Die eienskappe of parameters van die populasie word dan afgelei van die steekproefstatistieke.
Kinechromatiese kuns
Meer onlangs word die term toegepas op die werk van Ian Nunn, 'n Kanadese rekenaarwetenskaplike en -kunstenaar wat uitgebreide werk gedoen het om interferensiepigmente en -films op tweedimensionele skilderoppervlakke aan te wend. Hierdie spesialeeffekpigmente, soos ChromaFlair, vertoon sterk rigtinggewende spektrale weerkaatsing en kleurverskuiwing met die ooghoek. In Nunn se werk beweeg die kyker terwyl die skildery stilstaan. Elemente op die foto verander van kleur, verskyn en verdwyn namate die kykhoek en die beligtinghoek verander.
Steekproef
Die beste steekproef is een waar die individue lukraak gekies word sodat die resultate onpartydig kan wees. ’n Onpartydige steekproef word gedefinieer as een waar elke individuele lid van die populasie ’n bekende kans groter as nul het om vir die steekproef gekies te word. As mans van ’n kiesersrol byvoorbeeld gekies word om ’n steekproef onder Australiese mans langer as twee meter te neem, kan dit dalk partydige resultate lewer omdat mans jonger as 18 nie verteenwoordig sal word nie. So ’n steekproef moet liefs vermy word.
Kaspi (Astrachan-oblast)
Kaspi (Russies: Каспий) is 'n klein dorpie in Astrachan-oblast, Rusland wat tot die Razdor Plaaslike Munisipaliteit behoort. Soos baie ander nedersettings in Kamiziak-rajon, is dit op 'n eiland in die Wolga-rivierdelta geleë. Die dorpie se naam kom van die nabygeleë Kaspiese See.
Demografie
Volgens Sensus 2010 het Kaspi 311 inwoners gehad. Etniese Russe vorm die meerderheid van die dorpie se bevolking.
Agadir
Agadir (Arabies: أكادير Aġadīr, Berbers: ⴰⴳⴰⴷⵉⵔ, Portugees: Santa Cruz do Gabo de Gué) is 'n hawestad aan die weskus van Marokko, en die grootste strandoord van die land. Die stad lê in die prefektuur Agadir-Ida ou Tanane, 'n deel van die Souss-Massa-Daraâ-streek. Agadir het in 2020 'n inwonertal van 498 000 gehad. Dit is die grootste hoofsaaklik Berberstalige stad van Marokko.
Die stad is tien kilometer noord van die monding van die Wadi Sous geleë. Die stad is in 1505 deur die Portugese gestig en het in 1541 onder die heerskappy van die koning van die Sous gekom. In die daaropvolgende eeue het Agadir 'n belangrike rol begin aanneem as die hawe van die vrugbare Sousstreek in Marokko. Suiker was 'n belangrike uitvoerproduk van die streek. Agadir is in 1605 die eerste keer deur Nederlandse handelaars besoek; die 400ste herdenking van hierdie handelsverhouding tussen Nederland en Marokko in 2005 het aanleiding gegee tot verskeie uitstallings in Nederland.
In 1960 is die ou stad byna heeltemal verwoes deur twee aardbewings en daaropvolgende brande en vloedgolwe. Dit het tot 15 000 sterftes gelei.
Igernella vansoesti
Igernella vansoesti is 'n sponsspesie in die taksonomiese indeling van die Demospongiae (gewone sponse). Die liggaam van die spons bestaan uit kieselnaalde en sponginevesels en is in staat om baie water op te neem.
Die spons behoort tot die genus Igernella en tot die familie Dictyodendrillidae. Die wetenskaplike naam van die spesie is die eerste keer geldig gepubliseer in 1996 deur Uriz & Maldonado.
2021 Italiaanse Grand Prix
Die 2021 Formule Een Italiaanse Grand Prix is op 12 September 2020 op die Autodromo Nazionale Monza, in Italië, gehou. Dit was die veertiende wedren van die kampioenskapseisoen gewees.
Mopani-ruskamp
Mopani is 'n ruskamp vir oornagbesoekers in die sentrale gedeelte van die Krugerwildtuin, Suid-Afrika. Dit lê langs die noordelike oewer van die Pionierdam aan die Tsendzerivier.
2021 Italiaanse Grand Prix
Die Italiaanse Grand Prix van 2021 was die tweede Grand Prix naas die 2021 Britse Grand Prix om 'n kwalifiserende snelren te hou. 'n Snelkwalifikasie is amper dieselfde as 'n normale ren, met die groot verskil dat die wedren korter is. Die snel-kwalifiserende afstand is ongeveer 100 kilometer en duur dus ongeveer 25 tot 30 minute.
Mopani-ruskamp
Aktiwiteite
Mopani was een van die eerste kampe om 'n sonsondergangrit en bomabraai kombinasie-aktiwiteit aan te bied. Die allesingeslote braai word deur parkpersoneel in 'n boma naby die kamp aangedied. Verder is daar ook begeleide boswandelings, wildritte, bosontbyte en bosbraaie. Die westelike gedeelte van die kamp bevat 'n staproete langs die heining, met 'n pragtige uitsig oor die dammeer.
2021 Italiaanse Grand Prix
Program
Die Grand Prix-naweek begin Vrydag met die eerste vrye oefening van sestig minute. Dit word gevolg deur 'n kwalifikasie wat die wegspringrooster vir die snelkwalifikasie bepaal. Gedurende hierdie kwalifikasie mag die bestuurders slegs die sagte bande gebruik.
Mopani-ruskamp
Aktiwiteite
Mopani is net 12 km suid van die Steenbokskeerkring. Daar is 'n naambord en parkeerplek aan die teerpad noord van die kamp by die keerkring. Besoekers word toegelaat om by hierdie plek uit hul voertuie te klim (op eie risiko). Suid van die kamp op die suidelike oewer van die rivier (alhoewel 'n 4 km se ry) is die Pioneerdam se voëlskuiling, sowel as die Shipandani-slaapskuiling.
2021 Italiaanse Grand Prix
Program
Saterdagoggend word 'n tweede vrye oefening van een uur gehou, waarna die snelkwalifikasie die middag gehou word. Die wenner van die kwalifiserende snelren sal ook met die voorwegpringposisie vir Sondag se wedren beloon word. Die wedren op Sondagmiddag word oor 'n 'normale' Grand Prix-afstand (ongeveer 300 kilometer) gehou, en die spanne het 'n vrye keuse van bande.
Mopani-ruskamp
Akkommodasie
Mopani is 'n slegs 'n kothuiskamp wat geen kampeergeriewe bied nie. Dit het slaapplek vir tot 498 mense in 'n verskeidenheid bungalows, kothuise en gastehuise. Die Xanatseni gastehuis het slaapplek vir 'n verdere 8 besoekers.
Shipandani-oorslaapvoëlskuiling
Op die suidelike oewer van die Tsendzerivier 'n entjie stroomaf van Mopani is die Shipandani-oorslaapvoëlskuiling. Alhoewel dit 'n standaardskuilplek gedurende die dag is, kan dit vir oornagverblyf bespreek word vir 2-6 gaste. Die skuilplek bied redelik primitiewe verblyf, met geen elektrisiteit nie en slegs 'n buitetoilet. 'n Buitekombuisie, insluitend eetgerei en breekware, is ook beskikbaar vir bespreekte gaste.
2021 Italiaanse Grand Prix
Renuitslag
Daniel Ricciardo ontvang 'n ekstra punt vir die vinnigste rondte in die ren. ** Sergio Pérez eindig derde, maar ontvang 'n straf van vyf sekondes.
Mopani-ruskamp
Ander fasiliteite
Benewens die restaurant, winkel, wassery en vulstasie, bied Mopani 'n konferensiesentrum met tot 300 sitplekke.
Searsia pallens
Die oostelike koeniebos (Searsia pallens) is 'n boom wat hoort tot die genus Searsia. Die boom is inheems aan Gauteng, KwaZulu-Natal, Mpumalanga, Noordwes, Oos-Kaap, Vrystaat en die Wes-Kaap asook Botswana en Lesotho.
Die boom se FSA-nommer is 395.
Inflatella
Inflatella is 'n genus van sponsdiere uit die klas van die Demospongiae (gewone sponse).
Die aard van voegwoorde
’n Woord kan gedefinieer word as ’n simplekse of komplekse simboliese eenheid in die taalsisteem wat groter as ’n klank of sillabe (klankgreep) en kleiner as ’n frase is. Hierdie definisie kan in kleiner dele verdeel word om dit beter te verstaan.
Verskillende woorde toon ooreenkomste met mekaar. Hierdie ooreenkomste kan op betekenisvlak, morfologiese vlak of ten opsigte van die sintaktiese posisie daarvan waargeneem word. Die woorde "speel", "hardloop" en "sing" word saamgegroepeer omdat hulle (i) op betekenisvlak verwys na ’n handeling wat deur mense uitgevoer word, (ii) op morfologiese of vormvlak die voorvoegsel ge- in die verlede tyd neem en (iii) wat hulle sintaktiese posisie betref, in die tweede posisie van ’n sin geskryf word indien stelsin geskryf word (bv. Jannie speel met die bal), of in eerste posisie van die sin voorkom wanneer ’n vraagsin geskryf word (bv. Speel Jannie met die bal?).
Woorde wat die voorgenoemde ooreenkomste toon, word in kategorieë saamgegroepeer waarvan woordsoort die bekendste van hierdie kategorieë is. In hierdie Wikiblad is die ondersoekfokus voegwoorde as woordsoortkategorie.
Die verskeie funksies van voegwoorde
Die gebruik van voegwoorde het verskillende funksies. Die eerste funksie van voegwoorde hou verband met
Die gebruik van voegwoorde behels die verbinding van woorde, woordgroepe en verskeie sinne met mekaar. ’n Tweede funksie van voegwoorde is om ’n teks meer vloeiend te maak; met ander woorde die gebruik daarvan bring ’n vlot leespatroon in die teks tot stand. In die eerste voorbeeld hieronder word geïllustreer hoedat die gebrek aan voegwoordgebruik ’n teks gefragmenteerd laat voorkom, terwyl die tweede voorbeeld aantoon hoedat die gebruik daarvan tot vloeiendheid bydra.
Derdens dra effektiewe voegwoordgebruik daartoe by om die semantiese verbande tussen woorde, woordgroepe en sinne duideliker te maak vanweë die inherente semantiese waarde daarvan (vergelyk die afdeling verderaan, genaamd "Die semantiese klassifikasie van voegwoorde"). Op hierdie wyse word kohesie en koherensie bewerkstellig. Die teenwoordigheid daarvan lei dus die leser of hoorder om die teks te interpreteer soos die skrywer beoog het. Omdat voegwoorde die tipe betekenisrelasie of verband aandui wat die produseerder (d.i. skrywer/spreker) beoog het, bring dit effektiewe kommunikasie mee, en lei dit tot ’n beter leesbaarheid en interpretasie-moontlikheid van ’n teks.
Die sintaktiese klassifikasie van voegwoorde
Daar is twee tipes voegwoorde wat met ’n bepaalde sinsbou geassosieër word: neweskikkende voegwoorde en onderskikkende voegwoorde.
Neweskikkende voegwoorde
Neweskikkende voegwoorde verwys na woorde soos en, want, maar, of, dog, trouens, sowel ... as, óf ... óf en nóg ... nóg wat twee of meer funksioneel gelyksoortige lede wat omkeerbaar is, skakel. Hierdie lede kan (i) hoofsinne, (ii) om-te-infintiefsinne, (iii) bysinne of selfs (iv) woorde en woordgroepe wees.
Buiten die vorming van veelvoudige sinne, word neweskikkende voegwoorde ook gebruik vir die skakeling van om-te-infinitiefsinne en bysinne. Bysinne is afhanklike sinne. Enkele voorbeelde van hierdie alternatiewe skakelmoontlikhede is:
Neweskikkende voegwoorde soos en, of, sowel ... as, óf ... óf, nóg ... nóg word ook gebruik om woorde en woordgroepe te skakel. Vergelyk die onderstaande voorbeelde:
Onderskikkende voegwoorde
Onderskikkende voegwoorde verwys na woorde soos dat, hoewel, as, terwyl, sodra, aangesien, nadat, omdat, indien. Onderskikkers verbind sintakties ongelyksoortige elemente — 'n hoofsin ('n onafhanklike sin) en 'n bysin ('n afhanklike sin). Die gebruik van onderskikkende voegwoorde bring wysiginge in woordorde mee; dit wil sê die werkwoorddeel skuif gedeeltelik (byvoorbeeld die hulpwerkwoord) of algeheel nader aan die einde van die sin. Vergelyk die volgende voorbeelde:
Vir verdere voorbeelde van onderskikkende voegwoorde kan Carstens (2018:101) geraadpleeg word.
Die semantiese klassifikasie van voegwoorde
Voegwoorde het nie alleenlik ’n invloed op die bou van ’n sin nie. In afdeling 1 is reeds gemeld dat voegwoorde talige elemente is wat gebruik word om verbande tussen sinne eksplisiet aan te toon. Voegwoorde kan een van vyf semantiese verbande tussen sinne uitdruk, afhangend van die konteks waarin die voegwoord gebruik word. In ’n sin soos "Ek lees terwyl ek aan springmielies smul" druk "terwyl" ’n tydsaanduidende verband uit, maar in ’n sin soos "Ek hou van taalkunde terwyl Elma van letterkunde hou" dui dit weer ’n teenstellende verband aan. Die konteks bepaal dus die verband. Die vyf verskillende verbande is (i) aaneenskakelende verband, (ii) teenstellende verband, (iii) redegewende verband, (iv) tydsaanduidende verband en (v) die aanduiding van die indirekte rede.
Bibliografie
Bosch, B. 1999b. Konjunksiemerkers in Afrikaanse tekste van niemoedertaal-studente: ŉ eerste verkenning. Southern African journal of applied linguistic studies, 7(1):125-144.
Bosman, N. & Otto, A.N. 2012. Die hantering van neweskikkers en onderskikkers in Afrikaanse woordeboeke. Lexikos, 22:69-85.
Carstens, W.A.M. 2011. Norme vir Afrikaans: enkele riglyne by die gebruik van Afrikaans. Pretoria: Van Schaik.
Carstens, W.A.M. 1997. Afrikaanse tekslinguistiek: ŉ inleiding. Pretoria: Van Schaik.
De Stadler, L.G. 1989. Afrikaanse semantiek. Johannesburg: Oxford University Press.
Fouché, N. 2016. Kohesiemerkergebruik in die skryfwerk van Afrikaanssprekende graad 6- en graad 9-leerders. Potchefstroom: Noordwes-Universiteit. (Verhandeling - MEd.)
Henning, J.G. 2006. Linking adverbials in first, second and foreign language English student writing corpora. Potchefstroom: North-west University. (Dissertation - MA.)
Jordaan, A. 2014. Die gebruik van metadiskoers in Afrikaans T1-skryfwerk van eerstejaar-universiteitstudente. Vanderbijlpark: Noordwes-Univeriteit. (Verhandeling - MA.)
Jordaan, A. 2016. Afrikaanse verbandsmerkers: uitbreiding en herkategorisering van voorbeeldwoorde. Southern African Linguistics and Applied Language Studies, 34(2):147-167.
Naicker, G.G. 1996. Konjunktiewe kohesie in die opstelle van Afrikaans tweedetaal- matrikulante. Durban: Universiteit van Natal. (Verhandeling - MA.)
Van Huyssteen, G.B. 2017. Morfologie. (In Carstens, W.A.M. & Bosman, N. eds. Kontemporêre Afrikaanse Taalkunde. Pretoria: Van Schaik.)
Van Rooy, B. 2017. Afrikaanse sintaksis, funksioneel benader. (In Carstens, W.A.M. & Bosman, N. eds. Kontemporêre Afrikaanse Taalkunde. Pretoria: Van Schaik.)
Wybenga, D.M., red. 1989. Taalkompas: elke student se gids. Pretoria: Serva.
Diastella
Diastella is 'n struikgenus wat hoort tot die familie Proteaceae. Daar is sewe spesies wat tot die genus hoort. Die genus is endemies aan Suid-Afrika en vorm deel van die fynbos plantegroei. Al die spesies kom in die Wes-Kaap voor. In Engels staan die genus as die silkypuffs bekend.
Die genus is matvormig en groei selde hoër as 1 meter. Die genus blare is lynvormig tot ovaal, gewoonlik sonder tande.
Standaardafwyking
Standaardafwyking, dikwels aangedui met die Griekse letter σ (sigma), is ’n begrip in statistiek. Dit is ’n mate vir die aanduiding van die spreiding van ’n veranderlike of van ’n verdeling of populasie. Die standaardafwyking word gedefinieer as die vierkantswortel van die variansie, en is daardeur vergelykbaar met die waarde van die veranderlike self.
Die standaardafwyking word gebruik om die spreiding – die mate waarin die waardes onderling verskil – van ’n verdeling aan te dui. Dit word, anders as die variansie, in dieselfde eenheid uitgedruk as die verwagtingswaarde of gemiddelde.
Ook by ’n steekproef uit ’n populasie (ook geheel of universum genoem) of verdeling praat ’n mens van standaardafwyking, of eerder van steekproefstandaardafwyking, meestal aangedui met die letter s. Hierdie grootheid is ’n skatting van die standaardafwyking in die bybehorende populasie of verdeling. Vir ’n steekproef is die variansie (ongeveer) die gemiddelde van die kwadrate van die afwyking van die metings ten opsigte van die gemiddelde van die gegewens.
Berekening
Die gemiddeld van die waardes word soos volg uitgewerk:
Die standaardafwyking word soos volg bereken:
Die gemiddelde afwyking word baie dieselfde uitgewerk met die enigste verskil dat die absolute waarde van die verskil van elke datapunt gebruik word in plaas van die vierkant (kwadraat):
Normale verdeling
thumb|320px|Normale verdeling. Elke strook het die breedte van 1 standaardafwyking. By normale verdelings wyk van die moontlike waardes:
Peter Senge
Peter Michael Senge (gebore 1947 in Stanford, Kalifornië) is 'n Amerikaanse kennisbestuur- en organisasiewetenskaplike en direkteur van die Sentrum vir Organisasieleer aan die MIT Sloan School of Management.
Met die 1990-boek The fifth discipline: the art and practice of the learning organization, het Senge ’n baanbrekende werk oor die lerende organisasie geskryf.
Lewensloop
Peter Senge het 'n baccalaureusgraad in lugvaartkundige ingenieurswese van Stanford-universiteit ontvang, 'n meestersgraad in die wetenskap in sosiale stelselmodellering van die Massachusetts Institute of Technology (MIT) in 1972, en 'n PhD in bestuur aan MIT in 1978. Sedert sy PhD is Senge 'n dosent by MIT. Sedert die 1990's was hy ook direkteur van die Sentrum vir Organisatoriese Leer by die MIT Sloan Bestuurskool. Hy is ook medestigter en president van die wêreldwye Society for Organizational Learning (SoL).
Sy boek The Fifth Discipline: The art and practice of the learning organization (1990) is in 1997 deur die Harvard Business Review as een van die vyf belangrikste bestuursboeke van die laaste twee dekades van die twintigste eeu aangewys.
Die vyfde dissipline
Die boek beskryf vyf noodsaaklike dissiplines: persoonlike bemeestering, verstandelike modelle, gedeelde visie, spanleer en stelseldenke. Die vyfde dissipline is die belangrikste omdat dit die vorige vier kombineer en self die Vyfde Dissipline genoem word.
In Senge se visie word 'n dissipline saamgestel uit "alle soorte kennis en vaardighede wat 'n mens in die praktyk verwerf en waarmee 'n mens gedurende jou loopbaan permanent betrokke bly. 'n Lerende organisasie kan slegs bereik word met lerende werknemers. Leer word wyer gedefinieer d.m.v. Senge as die aanleer van kennis en vaardighede in formele leerstelsels. Dit gaan oor die opbou van kennis en vaardighede in 'n algemene sin, deur gebruik te maak van allerlei media en interaksies. Formele leerstelsels soos kursusse kan deel hiervan wees, maar is beslis nie voldoende nie. Verbeterings wat fundamenteel tot leer is, vereis die ontplooiing van vyf dissiplines."
Stelseldenke
Volgens Senge bestaan die essensie van stelseldenke uit twee aspekte:
Senge (1992) stel self dat stelseldenke ons leer "dat selfs klein, doelgerigte aksies soms tot belangrike, blywende verbeterings kan lei, as dit op die regte plek uitgevoer word." Stelseldenke "benodig die ander dissiplines. Byvoorbeeld, verstandelike modelle toon die openheid wat nodig is om die tekortkominge in bestaande sienings bloot te lê. Spanleer ontwikkel die vaardighede van mense om wyer te kyk as wat hulle as individue sou sien. Persoonlike bemeestering voed die motivering om te leer hoe ons optrede die wêreld om ons kan beïnvloed.”
Publikasies
Senge het verskeie boeke en artikels geskryf, 'n seleksie:
Farrea medusiforma
Farrea medusiforma is 'n sponsspesie in die taksonomiese indeling van die glassponse (Hexactinellida). Die spons lewe in die diepsee. Die skelet van die spons bestaan uit spikula van kiesel.
Rooisloot (Gauteng, lat -25,92, long 27,55)
Die Rooisloot is 'n spruit naby Hekpoort in die weste van die Gautengprovinsie, Suid-Afrika.
Auckland-lughawe
Auckland-lughawe (IATA: AKL, ICAO: NZAA) is die grootste en besigste lughawe in Nieu-Seeland, met meer as 21 miljoen passasiers in die jaar geëindig Maart 2019. Die lughawe is geleë naby Māngere, 'n woonbuurt, en Airport Oaks, 'n dienssentrum-voorstad 21 km suid van die middestad van Auckland. Dit is beide 'n plaaslike en internasionale spilpunt vir Air New Zealand, en die Nieu-Seelandse spilpunt van Jetstar.
Die lughawe is een van Nieu-Seeland se belangrikste infrastruktuurbates, wat duisende werkgeleenthede aan die streek verskaf. Dit het 71 persent van Nieu-Seeland se internasionale lugpassasiersaankomste en -vertrek in 2000 hanteer. Dit is een van slegs twee kommersiële lughawens in Nieu-Seeland (die ander is Christchurch-lughawe) wat in staat is om Boeing 747- en Airbus A380-vliegtuie te hanteer.
Die lughawe het 'n enkele aanloopbaan van 3 535 meter, 05R/23L, wat Cat IIIb in staat is (teen 'n verminderde bewegingstempo) in die 23L-rigting. Dit het 'n kapasiteit van sowat 45 vlugbewegings per uur, en is tans die besigste enkelaanloopbaan-lughawe in Oseanië. In November 2007 is begin met werk aan 'n nuwe noordelike aanloopbaan, wat in verskeie fases gebou moet word en hoofsaaklik deur kleiner vliegtuie gebruik sal word, wat kapasiteit op die hoofaanloopbaan vrystel. Die projek is egter vertraag sedert 2009, en die tydsberekening van konstruksie van die tweede aanloopbaan sal vraaggedrewe wees relatief tot die kapasiteit van die bestaande aanloopbaan. Die verwagte voltooiingsdatum vir die tweede aanloopbaan is nou 2025.
Passasierskeiding
In 1993 het die BLO die vereiste ingestel dat alle internasionale lughawens in Nieu-Seeland vertrekkende en aankomende passasiers apart moet hou. Auckland-lughawe is 'n vrystelling van hierdie reël toegestaan, wat die lugkantvermenging van aankomende en vertrekkende passasiers toegelaat het om voort te gaan, op die basis dat alle internasionale vlugte wat na Auckland vlieg, afkomstig is van lughawens met voldoende sekuriteitskeuring. Na die aanvalle op 11 September 2001 en verdere regulering deur die ICAO, het die BLO vereis dat die lughawe teen 2006 fisies aankomende en vertrekkende passasiers moet skei. In die tussentydse tydperk totdat passasierskeiding bereik is, was vlugte na die VSA sowel as alle Qantas, en vir 'n kort tydjie Cathay Pacific, vlugte beperk tot vertrek vanaf hekke waar 'n sekondêre X-straal- en metaalverklikkerinspeksie gewerk het.
Binnelandse terminaal
Die twee voorheen afsonderlike binnelandse terminaalgeboue word nou deur 'n gemeenskaplike kleinhandelarea verbind. Die Jetstar-inboekarea is geleë in die westelike punt van die terminaal, in die gebou wat voorheen deur Ansett New Zealand, Qantas en Pacific Blue gebruik was. Die Air New Zealand-inweegarea is in die middel van die terminaal geleë. Daar is nege hekke wat lugbrûe uit die binnelandse terminaal het.
Jetstar se binnelandse A320-dienste vertrek vanaf hekke 20–23 (lugbrughekke). Hek 24 (via teerblad) word deur beide Jetstar en Air New Zealand se A320-vliegtuie gebruik. Hekke 60–63 word vir Jetstar-streeksvlugte gebruik, en Air New Zealand se hooflyndienste werk vanaf hekke 24–33. Hierdie hekke is deur bedekte wandelpaadjies aan die terminaal gekoppel, en passasiers stap oor die aanlêkaai na die vliegtuig.
Hekke 51–59 word gebruik deur derdevlak-operateurs Air Chathams, Alliance Airlines en Barrier Air. Verder oos word hekke 101–106 vir sakestralers en langtermynparkering gebruik.
Lugrederye en bestemmings
Auckland is verbind aan 26 plaaslike en 49 internasionale bestemmings in Noord- en Suid-Amerika, Asië, Oseanië en die Midde-Ooste. Air New Zealand bedryf die meeste vlugte vanaf die lughawe gevolg deur Jetstar en Qantas.
Radiostasie
Auckland-lughawe het oor 'n tydperk van 15 jaar radiofrekwensies besit. Dit het die Radio Hauraki-frekwensie 1476 AM in 1990 gekoop en het begin om volwasse kontemporêre en vluginligtingradiostasie Info Music vanaf die binnelandse terminaal te bedryf.
Pad
Twee staatshoofweë verbind met die lughawe; Staatshoofweg 20A en Staatshoofweg 20B. Staatshoofweg 20A verlaat die lughawe na die noorde langs George Bolt-gedenkrylaan en ry deur Māngere as 'n snelweg voordat dit by Staatshoofweg 20 aansluit. Staatshoofweg 20B verlaat die lughawe na die ooste en kruis Pūkaki Creek voordat dit langs Puhinuiweg na 'n wisselaar met Staatshoofweg 20 in Wiri loop.
Spoorvoorstelle
'n Swaarspoorverbinding vanaf die lughawe na Auckland CBD is aanvanklik bedink as 'n verlenging van die Onehunga-taklyn via Māngere-brug en die voorstad Māngere. Nog 'n voorstel was die konstruksie van 'n swaarspoorlyn oos van die lughawe om met die Noordeiland Hoofstamlyn naby Puhinuistasie te verbind, of die skepping van 'n lus om die lughawe met beide die Onehungalyn en die Noordeilandhoofstamlyn te verbind.
Die voorkeuropsie sedert 2016 is 'n heeltemal nuwe ligte spoorlyn wat vanaf die lughawe na sentraal Auckland loop via 'n direkte belyning deur Mangere, Onehunga en Mount Roskill. By Mount Roskill sou dit aansluit by die beplande Dominion Road ligte spoorlyn wat sou voortgaan na Queenstraat in Sentraal-Auckland voordat dit 'n finale terminus in die Wynyard Quarter-waterfrontontwikkelingsgebied bereik.
Fietsry
Daar is verskeie fietsroetes wat die lughawe met die omliggende voorstede verbind, wat bestaan uit beide veldryroetes en padfietsbane.
Anthonis de Roovere
Hy het die alledaagse lewe ernstig gade geslaan en melding gemaak van wat hy gedink het verkeerd was met die samelewing. As 'n tipiese laat-middeleeuse man was hy obsessief oor die nietighede en beuselagtighede van die wêreldse bestaan.
Enkele bekende gedigte
Mees bekend : Lof vanden Heijlige Sacramente ('n lang eucharistiese refrein wat in verskillende kerke tentoongestel word.)
Inflatella belli
Inflatella belli is 'n sponsspesie in die taksonomiese indeling van die Demospongiae (gewone sponse). Die liggaam van die spons bestaan uit kieselnaalde en sponginevesels en is in staat om baie water op te neem.
Die spons behoort tot die genus Inflatella en tot die familie Coelosphaeridae. Die wetenskaplike naam van die spesie is die eerste keer geldig gepubliseer in 1907 deur Kirkpatrick.
Farrea mexicana
Farrea mexicana is 'n sponsspesie in die taksonomiese indeling van die glassponse (Hexactinellida). Die spons lewe in die diepsee. Die skelet van die spons bestaan uit spikula van kiesel.
Die spons behoort tot die genus Farrea en tot die familie Farreidae. Die wetenskaplike naam van die spesie is die eerste keer geldig gepubliseer in 1904 deur Wilson.
Searsia quartiniana
Die blinkfluweelkaree (Searsia quartiniana) is 'n boom wat hoort tot die genus Searsia. Die boom is inheems aan Angola, Botswana, Demokratiese Republiek die Kongo, Eritrea, Ethiopië, Kenia, Mosambiek, Namibië, Tanzanië, Zambië en Zimbabwe.
Die boom se FSA-nommer is 393.
Adam Lamberg
Adam Lamberg is 'n Amerikaanse akteur. Hy is bekend vir sy rolle in die rolprente Max Keeble's Big Move (2001), The Lizzie McGuire Movie (2003), en Beautiful Loser (2008), en in die televisiereeks Lizzie McGuire (2001).
Oliver von Dohnányi
Oliver von Dohnányi - Die "Goue Masker" Laureaat 2018 - onlangs nog die musiekdirekteur (hoofdirigent) van die Oeral Operahuis in Jekaterinburg, Rusland - (2 Maart 1955) is 'n Slowaakse dirigent wat in Praag, Tsjeggiese Republiek gebaseer is. Hy het in 2018 die grootste Russiese kunstetoekenning, te wete die Goue Masker, as die "Beste Dirigent" ontvang. Hy was musiekdirekteur van die Nasionale Teater (Národní divadlo), Praag, Intendant/artistieke direkteur van die Opera van die Slowaakse Nasionale Teater in Bratislava, Intendant/artistieke direkteur van die Opera van die Morawië-Silesië Nasionale Teater in Ostrava, en hoofdirigent van die Slowaakse Radio-simfonieorkes, Bratislava en Slowaakse Sinfonietta Orkes.
Dohnányi was in Trenčín, Tsjeggo-Slowakye, (nou in Slowakye) gebore en het viool, komposisie en dirigeer by die Praagse Akademie vir Musiek onder Václav Neumann studeer, asook by die Universiteit van Musiek en Uitvoerende Kunste, Wene onder Otmar Suitner. Hy het in 1979 in Bratislava saam met die Slowaakse Radio-simfonieorkes sy debuut gemaak.
Worcester diastella
Die Worcester diastella (Diastella parilis) is 'n blomdraende struik wat tot die genus Diastella behoort en deel van die fynbos vorm. Die plant is endemies aan die Wes-Kaap en kom in die Breederiviervallei voor van die Elandskloof- tot die Slanghoekberge. Die struik groei regop, word 70 cm hoog en blom van Julie tot Januarie.
'n Brand vernietig die plant maar die sade oorleef. Twee maande nadat dit geblom het, val die vrugte af en miere versprei die sade. Hulle stoor die sade in hul neste. Die plant is eenslagtig. Bestuiwing vind plaas deur die werking van insekte. Die plant groei op die voorheuwels in sandsteengrond op hoogtes van 250- 500 m.
In Engels staan dit as die Worcester silkypuff bekend.
Inflatella coelosphaeroides
Die spons behoort tot die genus Inflatella en tot die familie Coelosphaeridae. Die wetenskaplike naam van die spesie is die eerste keer geldig gepubliseer in 1964 deur Koltun.
Oboechofski
Oboechofski (Russies: Обуховский) is 'n klein dorpie in Astrachan-oblast, Rusland wat tot die Karaoelnoje Plaaslike Munisipaliteit behoort. Soos baie ander nedersettings in Kamiziak-rajon, is dit op 'n eiland in die Wolga-rivierdelta geleë.
Demografie
Volgens Sensus 2010 het Oboechofski 98 inwoners gehad. Etniese Kasakke vorm die meerderheid van die dorpie se bevolking.
Bartho Smit
Hy het ook onder die skuilnaam Herman Smal geskryf.
Vroeë lewe en herkoms
Bartholomeus Jacobus Smit is op 15 Julie 1924 op Klerkskraal langs die Mooirivier in die distrik Potchefstroom gebore as seun van ’n polisiesersant. Sy ouers is Hermanus Johannes Smit en Gerta Jacoba Christina Smal. Hy is die middelste van drie kinders en het ’n ouer suster Stienie en ’n jonger broer Pieter (Petrus Johannes ). As gevolg van die vader se werk verhuis hulle baie. Van Klerkskraal trek hulle Delareyville toe en daarvandaan na Kliprivier, dan Heidelberg en eindelik Standerton in die Oos-Transvaalse Hoëveld, waar hy sy hoërskooljare deurbring en matrikuleer. In standerd ses doen hy rumatiekkoors op, wat veroorsaak dat hy feitlik ’n hele jaar nie kan skoolgaan nie. As jong seun is sy begeerte om ’n beroepsbokser te word en hy is ook ’n kranige atleet wat die junior Suid-Afrikaanse kampioen is in paalspring en werpskyf.
Sy eerste kortverhale en gedigte word reeds op skool in tydskrifte gepubliseer, terwyl hy reeds in standerd agt ook sy eie toneelvereniging stig, wat sy eie verwerking van ’n roman van J.H.H. de Waal opvoer. Op skool begin hy ook met beeldhouwerk en maak ’n beeld van Langenhoven, maar by finale afronding breek ’n stukkie van Langenhoven se snor af, waarna hy die beeld stukkend kap en nie weer beeldhouwerk doen nie.
Opleiding en begin van loopbaan
Vanaf 1944 studeer hy aan die Universiteit van Pretoria waar hy in 1947 die B.A.-graad verwerf. Op universiteit stig hy ook sy eie toneelvereniging en voer stukke op wat hy self skryf, onder andere ’n vroeë weergawe van “Moeder Hanna”, wat op hierdie stadium nog hoofsaaklik gebaseer was op Mère sauvage, ’n kortverhaal van Guy de Maupassant.
Sedert Augustus 1946 is hy verbonde aan die redaksie van Die Vaderland, waar hy om die beurt algemene versalggewer, hofverslaggewer, subredakteur en resensent vir die teater, kuns en musiek is. Hy bly in hierdie tyd vir ’n ruk in Brixton, waar hy vir sowat ses maande ’n kamer met Jan Rabie deel en ook gereeld kontak het met Peter Blum.
Op 29 Januarie 1949 trou hy met Kita Redelinghuys, toe nog onderwyseres maar late baie bekend as toneelspeelster. Hierdie huwelik is kinderloos.
Deur buitemuurse studie verwerf hy die M.A.-graad in 1951 aan die Universiteit van Pretoria en skryf hom dan by die Universiteit van Stellenbosch in vir ’n doktorsgraad.
Na die buiteland
Hy besluit om oorsee te gaan navorsing doen vir sy proefskrif oor die krisis in die mens se werklikheidsbeeld soos uitgebeeld in drama en epiek, wat hy uiteindelik nie voltooi nie. Op 26 Desember 1952 vertrek hy met die Carnarvon Castle na Europa, waar hy aan die Sorbonne in Parys, Frankryk verder studeer in die hedendaagse letterkunde en wysbegeerte, maar nie sy doktorale graadkursus voltooi nie.
Binne enkele maande leer hy Frans praat en skryf, wat vir hom ’n wonderlike kultuurwêreld oopsluit. In Parys knoop hy ’n hegte vriendskap aan met Jan Rabie en Marjorie Wallace, wat daardie tyd in Parys woonagtig is. Verskeie Afrikaners besoek in hierdie jare Parys en so ontmoet hy vir Uys Krige, Etienne Leroux, Jannie Coetzee, Elsa Joubert en Anna Neethling-Pohl. Hier het hy ook kontak met die Nederlandse Vijftigers, waaronder Lucebert, Gerrit Kouwenaar, Hugo Claus, Simon Vinkenoog en Rudy Kousbroek.
Hy en Kita gaan in Desember 1954 vir ’n reis deur Brittanje. Voor sy vertrek gee hy sy bruin pak klere vir Jan Rabie sodat dié op 4 Januarie 1955 met Marjorie Wallace kan trou. Sy jonger broer Pieter en ses weke later sy pa is beide oorlede terwyl hy in Londen is, maar dit is nie vir hom moontlik om die begrafnisse by te woon nie. Sy moeder is in 1964 oorlede.
Vanaf Julie 1955 tot aan die einde van 1956 studeer hy in München in Duitsland. Hier werk hy onder andere ook as ’n leerlingregisseur by die Kammerspiele. Sy bestaan in Europa verdien hy as buitelandse korrespondent vir Dagbreek en Sondagnuus. Daarna bring hy tyd deur in Londen, waar hy verder studeer in die filosofie, voordat hy in Julie 1957 terugkeer na Suid-Afrika.
Terugkeer na Suid-Afrika
Terug in Suid-Afrika is hy kunsredakteur van Dagbreek en Sondagnuus, terwyl hy in sy vakansies regiewerk doen vir opvoerings van die Nasionale Toneelorganisasie. Hy is ook per geleentheid beoordelaar vir die jaarlikse FATSA-toneelkompetisie. Die eerste regie wat hy doen is vroeg in 1959 vir die opvoering van Moeder Hanna. Met die samesmelting van Dagbreekpers en die ou Afrikaanse Pers word hy vanaf Julie 1962 aangestel as hoof van algemene publikasies by die nuwe maatskappy, Afrikaanse Pers (1962) Beperk (later Perskor). In hierdie pos is hy ’n belangrike rolspeler wat kontroversiële werke publiseer waarvoor geen ander uitgewer van daardie tyd kans sien nie, soos Breyten Breytenbach se Die ysterkoei moet sweet, Ingrid Jonker se Rook en oker, Adam Small se Sê sjibbolet en Jan Rabie se Mens-alleen. Hierdie standpunt bring hom in botsing met sy werkgewers, wat hom byvoorbeeld verbied om André P. Brink se Orgie uit te gee, nadat die setwerk reeds gedoen is.
Mondstuk vir 'n nuwe geslag skrywers
Hy is in die vroeë sestigerjare die dryfveer agter die oprig van ’n mondstuk vir die nuwe geslag skrywers en lei die onderhandelings met Abel Coetzee, destyds redakteur van Tydskrif vir Letterkunde, om hierdie tydskrif as mondstuk te gebruik. Bartho is dan ook hulpredakteur van die letterkundige tydskrif 60, wat slegs een keer verskyn as ’n vernuwing van Tydskrif vir Letterkunde en daarna weens politieke druk sneuwel. Daar is dreigemente dat die tydskrif sy subsidie sal verloor as dit nie onmiddellik die vernuwing staak nie en Afrikaanse Pers, wat die tydskrif gedruk het, vernietig alle eksemplare wat nie reeds uitgestuur is nie. Bartho word ook vertroulik ingelig dat sy rol in die publikasie daarvoor gesorg het dat die Veiligheidspolisie ’n lêer vir hom geopen het. Hierna is hy grootliks verantwoordelik vir die stigting van die tydskrif Sestiger. Weens sy werk by die Afrikaanse Pers en die teenkanting van sy konserwatiewe base kan hy nie amptelik op die redaksie van hierdie tydskrif dien nie en is dan die ondergrondse redakteur van die eerste paar uitgawes voor hy die redakteurskap oordra aan André P. Brink. Later is Bartho ook redakteur van Kol en speel met hierdie bedrywighede ’n belangrike rol in die vestiging van die Sestiger-beweging in ons letterkunde.
Hy speel veral ’n beduidende rol in die tydperk van streng sensuur. In 1973 kry hy saam met Chris Barnard, Ampie Coetzee en John Miles beheer van die Johannesburgse tak van die Afrikaanse Skrywerskring. Met die verbod op André P. Brink se Kennis van die aand vroeg in 1974 stig hulle ’n fonds vir die verdediging van die boek en reik sterk bewoorde verklarings oor die aangeleentheid uit. Wanneer die ander lede beswaar aanteken teen hulle standpunte, bedank hulle. Die begeerte van die jonger skrywers om ook ’n meer doelgerigte skrywersliggaam te hê word dan in 1975 ’n werklikheid met die stigting van die Afrikaanse Skrywersgilde, met Bartho as die eerste voorsitter.
Persoonlike lewe
Na hulle terugkeer van oorsee in 1957 bly hy en sy vrou aanvanklik vanaf 1959 vir sowat nege jaar in ’n woonstel in Westcliff en trek daarna vir sowat elf jaar na Kilkennyweg 46 in Parkview. In 1978 verhuis hulle na ’n skakelhuis in Melville. Hy tree in Augustus 1983 af. Vroeg in die jare tagtig begin sy gesondheid agteruitgaan en sy sig word sodanig aangetas dat hy operasies aan albei oë moet ondergaan.
Hy is op 31 Desember 1986 in sy huis in Melville weens longkanker oorlede  en sy vrou Kita is in 1994 aan hartversaking oorlede.
Poësie
Reeds op skool word ’n prosaskets van hom in Naweek geplaas (Outa Lukas, die natuurkind op 27 Maart 1941) en van sy gedigte word ook gepubliseer, terwyl hy in standerd agt sy eie toneelvereniging stig. In die veertigerjare publiseer hy verhale en gedigte in Die Ruiter, Die Brandwag en Die Huisgenoot.
As digter word van sy gedigte in 1946 deur D.J. Opperman en Fred le Roux in die aanmoedigingsbundel Stiebeuel opgeneem.
Hierna debuteer hy in 1949 met die digbundel Mure, wat verse bevat wat grootliks in sy hoërskool- en studentedae geskryf is. Die gedigte staan nog sterk onder die invloed van die Dertigers en skiet veral tekort in die woordkeuse en ooraanbod van woorde soos “stort”, “bleek”, “teer” en “helder”, wat die inhoud verduister eerder as belig. Die hoofmotief van hierdie bundel is die pyn van eensaamheid, waaruit die vrou en die gemeenskap met haar slegs tydelike, maar belangrike, ontsnapping bied. Die mure, soos in die titel, simboliseer die afskeiding en eensaamheid van die mens. Bevryding kom slegs na die dood wanneer die mens God leer ken en een word met alle dinge in die ewigheid. Die bundel bestaan uit ’n voorspel en vier afdelings waarin die “mure”-tema in afdelings een en vier oorheers.
Hoewel hy nie hierna weer ’n digbundel publiseer nie, skryf hy steeds gedigte waarvan sommige in Standpunte, Sestiger en Kol gepubliseer is.
Van sy gedigte word ook in versamelbundels opgeneem, insluitende Die Afrikaanse poësie in ’n duisend en enkele gedigte, Junior verseboek en Uit ons digkuns.
Drama
Bartho Smit was by uitstek die dramaturg wat vernuwing gebring het in die Afrikaanse drama. Hy poog om die moontlikhede van die verhoog optimaal te benut en om die boodskap so aan te bied dat dit op geen ander wyse en ander kunsvorm so effektief sou gewees het nie. Sy dramas spreek ook deurentyd aktuele vraagstukke aan en hy het nie geskroom om omstrede temas aan te roer nie. Sy dramas is derhalwe gereeld getref deur ’n verbod van een of ander aard.
Rooisloot (Mpumalanga, lat -25,21, long 28,92)
Die Rooisloot is 'n spruit in die weste van Mpumalanga, Suid-Afrika. Dit ledig in die Kameelrivier.
Bartho Smit
Drama
Don Juan onder die Boere is in 1959 gekies deur die Nasionale Toneelorganisasie (NTO) vir die opening van die Bloemfonteinse Stadskouburg, maar is vanweë die verset van die stadsvaders afgestel. Geen redes is verskaf nie, maar die verbod was vermoedelik vanweë die “ontmanningstoneel”. Die studente van die Universiteit van Pretoria, onder leiding van Chris Barnard, doen egter daarna in 1960 ’n opvoering van die stuk, waarmee hulle ook deur die platteland toer.
Clannad
Clannad is 'n Ierse musiekgroup wat in 1970 in Gweedore gestig is, deur die broers en susters Ciarán, Pól, en Moya Brennan en hulle tweeling ooms, Noel en Pádraig Duggan.
Bartho Smit
Drama
In 1959 lê Smit Die verminktes aan die Nasionale Toneelorganisasie voor en hulle besluit om dit op te voer, maar kry ’n paar maande later koue voete. Wanneer die Royal Court Theatre die Engelse vertaling The maimed”in 1960 in Londen opvoer, wen dit die Britannica Award vir beste buitelandse stuk.
In 1961 word Smit gevra om die manuskrip van Putsonderwater voor te lê vir die opening van die nuwe Johannesburgse Stadskouburg, maar die teks word afgekeur weens die feit dat die Kleurling Asgat die vader van Maria se kind is. Putsonderwater se wêreldpremière is dan op 1 Mei 1968 in die Volksteater Vertikaal in Gent, België, waar dit in Vlaams opgevoer word. Die teatergangers van hierdie teater word in ’n vraelys gevra watter drama wat daar opgevoer is in die afgelope vier jaar die grootste indruk gemaak het en Putsonderwater verower hierdie eer. KRUIK-toneel het in 1970 beplan om Putsonderwater op te voer maar die opvoering word deur die Administrateur afgelas en Moeder Hanna is in die plek daarvan opgevoer.
Christine is in opdrag van KRUIK vir die opening in 1971 van die Nico Malan-teater in Kaapstad geskryf en die stel was klaar gefinaliseer, maar die opvoering word deur die Administrateur verbied. In 1973 voer TRUK die stuk op, maar ná die openingsaand gelas die Administrateur van Transvaal dat die stuk van die woorde “God” en “hoer” gesuiwer moet word, dat die karakter Magda ’n nagrok oor haar broekie en bra moet dra (wat sy toe wel doen, maar ’n deurskynende een) en Paul Harmse ’n sportbroek oor sy onderbroek.