Ingrid_Winterbach
Prosa
Die manuskrip van Die aanspraak van lewende wesens wen in 2012 die Groot Afrikaanse Romanwedstryd van NB-Uitgewers. Dit is ’n roman waarin die hoofkarakters op ’n dubbele soektog is wat vir elkeen op ’n eie pelgrimsreis uitloop. Die rekenmeester Maria Volschenk se lewe in Durban is leeg en doelloos, gevul met mislukte huidige en afgelope verhoudings. Sy vertrek Kaap toe om haar herinneringe van haar suster Sofie wat selfdood is, te verwerk en ook haar seun Benjy op te soek, wat hom al weer in die moeilikheid bevind. Karl Hofmeyr is in Durban in die rekenaarbedryf en het ’n obsessie met higiëne. Hy begin oproepe kry oor sy broer Ignatius (Iggy), met wie sy weldoener, Josias Brandt, geen raad meer weet nie en ook hy sit af Kaap toe. Tussen Karl se verhaal en dié van Maria is daar slegs een konkrete verbintenis: hulle ken vir Jakobus Coetzee, ’n inwoner van die “skuilplaas vir ingekortenes”, wat Brandt aan die berghange van Kaapstad opgerig het. Ten spyte van Karl en Maria se probleme is hulle nog relatief bevoorreg in vergelyking met die ander swerwers en swendelaars in die roman. Die fokus is minder op die progressie van die verhaal as op situasies, kwellings, onsekerhede en toestande van vertwyfeling, wat tiperend is van die Suid-Afrikaanse samelewing in sy gebrek aan samehang of selfs naastenby ’n gedeelde narratief. Josias Brandt se skuilplaas verteenwoordig dan ’n plek waarin inwoners eksperimenteer met nuwe bestaansmoontlikhede en ’n nuwe sosiale mobiliteit, maar ook hier is dit nie noodwendig ’n heilsame omgewing nie. Teen hierdie agtergrond resoneer die titel, waar die lewendes in hulle eie private wêreld hulle ongedeelde ervarings beleef, maar tog aanspraak maak op ’n eie plek in die wêreld. Hulle word gekontrasteer met die dooies wat in perspektief geplaas word met die digter Sophie se onthutsende besoek aan ’n lykshuis in die slottoneel. Nie een van Maria of Karl vind die orde wat vir hulle so belangrik is nie en hulle word, soos die ander karakters, spelers vasgevang in die kringloop van die oneindige verlede, die doellose hede en die onhaalbare toekoms. Daar is ooreenkomste in die pelgrimstogte van sowel Maria as Karl. Albei ontvang ’n geskrewe boodskap van die persoon na wie hulle soek en albei sukkel om sin te maak van hierdie boodskappe. Vir al twee is die persoon na wie hulle soek, ontoeganklik en albei vind meer spore van hul eie verlede as van die mense na wie hulle soek. Die reise van Maria en Karl stuur af op dieselfde punt en twee reise na dieselfde bestemming skep noodwendig die verwagting van konvergensie. Dit dra daartoe by dat die menslike isolasie voelbaar is, en nie net leesbaar uit die roman nie. Kenmerkend van Ingrid se romans is ook hierdie een kompleks en gevul met lae van betekenis en verwysings, intertekstueel en intratekstueel. Sommige van die betekenislae word gebou deur verwysings na heavy metal-musiek, die Ofiet-diagramme, Soefisme en Kabbalisme. Daar is ’n aaneenlopende wisselwerking tussen die verlede en die hede en tussen die bewuste en die onbewuste, met die lewendes wat gedurig gekonfronteer word met hulle menslikheid en greep op die werklikheid. Een van die grootste verdienstes van die roman is die subtiele wyse waarop die Suid-Afrikaanse werklikheid allegories betrag word en die vreemdheid en kompleksiteit daarvan weergegee word. Die stadsplaas teen die hang van Tafelberg word ’n treffende metafoor vir die politieke bestel, en veral die politieke onderbewuste, van ’n Suid-Afrika wat as jong demokrasie gekenmerk word deur ’n oorweldigende diversiteit, ’n gebrek aan ’n gedeelde bestaansbewussyn en uitdagende vrae rakende subjektiwiteit, verwonding en verlies. Hierdie boek verower al die belangrike pryse in die Afrikaanse letterkunde en word in 2013 bekroon met die Hertzogprys, die W.A. Hofmeyr-prys, die M-Net-prys en die Universiteit van Johannesburg-prys.