cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Marxisme
Die gevolge van marxisme
Marx se teorieë was 'n stimulant vir die opkomende arbeidersbeweging gewees, maar oor die vraag hoe groot sy bydrae aan die hervorminge binne kapitalisme was, wat in die meeste ekonomies ontwikkelde lande tot 'n beter lewenspeil vir die loonarbeiders gelei het, en tot meer politieke invloed en regte (onder andere maatskaplike sekerheid), kan op uiteenlopende wyse geoordeel word. Dit is duidelik dat Marx se maksimalistiese idee van 'n Groot Proletariese Rewolusie die arbeidersbeweging ook wel gereeld in die weg gesit het, deurdat dit tot diepgaande twiste tussen sosiaal-demokrate en vakbondmilitantes gelei het wat eintlik wel tevrede was met hervorminge binne die "kapitalistiese stelsel" (en wat deur hul teenstanders "revisioniste" genoem is) en hul maksimalistiese teenstanders, wat tevrede was met niks minder as die volledige onderwerping van die "burgerlike samelewing" nie.
In Rusland het Wladimir Lenin die teorieë van Marx gebruik as grondslag vir sy eie rewolusionêre ideë, wat via die Russiese Rewolusie (1917) tot die ontstaan van die Sowjetunie gelei het. In die Sowjetunie het dit 'n dogma geword dat die Leninistiese interpretasie van die Leer van Marx die enigste juistheid was, maar dit is te betwyfel of Marx in alle opsigte met die handelwyse van Lenin en sy trawante dit eens sou wees.
Marx het ook die gedagte te kenne gegee dat die rewolusie miskien op nie-gewelddadige wyse plaas sou kon vind, byvoorbeeld in Engeland, waar 'n groot deel van die arbeiders teen die einde van die 19de eeu al kiesreg gehad het. Daar sou dit nie uitgesluit wees dat die saak van die proletariaat via die stembus kon triomfeer nie.
Marx was in sy ideë gewoonlik minder reguit as heelwat van sy volgelinge. Beroemd is sy uitspraak "Ek is in geen geval 'n Marxis nie".
Bril
'n Bril is 'n toestel wat bestaan uit glas- of harde plastieklense gemonteer in 'n raam wat hulle aan die voorkant van 'n persoon se oë hou, gewoonlik met behulp van 'n brug oor die neus en arms wat rus oor die ore. 'n Bril word tipies gebruik vir sigkorreksie, soos met 'n leesbril wat gebruik word vir bysiendheid.
Simon Gipps-Kent
Simon Gipps-Kent (25 Oktober 1958 – 16 September 1987) was 'n Engelse akteur. Hy was bekend vir sy rolle in die televisiereekse The Tomorrow People (1973), The Emigrants (1976), en Eustace and Hilda (1977).
Bril
Veiligheidsbrille verskaf oogbeskerming teen vlieënde puin vir konstruksiewerkers of laboratoriumtegnici; hierdie brille kan beskerming bied vir die kante van die oë sowel as in die lense. Sommige soorte veiligheidsbrille word gebruik om 'n persoon te beskerm teen sigbare en naby-sigbare lig of bestraling.
'n Bril kan ook gedra word vir oogbeskerming in sommige sportsoorte, soos swem en muurbal. Brildraers kan 'n bandjie gebruik om te verhoed dat die bril afval tydens beweging of sport.
Tekwane
Tekwane is 'n landelike nedersetting in die Ehlanzeni-distriksmunisipaliteit in die suidooste van Mpumalanga. Die Rietbokloop is 'n rivier en 'n sytak van die Krokodilrivier wat tussen Tekwane en die Krugerwildtuin se grens vloei.
Schoemanskloofpas
Schoemanskloofpas, of Schoemanskloof is 'n bergpas in die Mpumalangaprovinsie, op die R539-pad tussen Machadodorp en Nelspruit in Suid-Afrika. Die Crocgrove-krokodilplaas in die Schoemanskloofpas is 'n trekpleister vir toeriste.
Erica passerina
Erica passerina is 'n plant wat tot die genus Erica behoort en is deel van die fynbos. Die plant is inheems aan die Oos-Kaap en Wes-Kaap.
Propranolol
Newe-effekte
Algemene newe-effekte sluit in naarheid, abdominale pyn en hardlywigheid. Dit moet nie gebruik word deur persone met 'n reeds stadige hartklop of hartversaking nie. Indien die medikasie vinnig gestaak word deur diegene met koronêre hartsiekte, kan simptome vererger. Dit kan die simptome van asma vererger. Versigtigheid word aanbeveel in diegene met lewer- of nierprobleme. Propranolol kan moontlik nadelige gevolge vir die baba inhou, indien tydens swangerskap geneem word. Die gebruik daarvan tydens borsvoeding is waarskynlik in orde, maar die baba moet gemonitor word vir newe-effekte. Dit is 'n nie-selektiewe betablokker wat werk deur die blokkering van β-adrenerge reseptore.
Geskiedenis en koste
Propranolol is in 1964 ontdek. Dit is op die Wêreldgesondheidsorganisasie se lys van noodsaaklike medisyne, die belangrikste medikasie wat nodig is in 'n basiese gesondheidstelsel. Propranolol is lank reeds beskikbaar as 'n generiese medikasie. Die groothandelprys in die ontwikkelende wêreld is tussen VS$ 0.24 en 2.16 per maand sedert 2014, maar in die Verenigde State kos dit sowat $15 per maand teen 'n tipiese dosis.
Al-Aqsa-moskee
Die Al-Aqsa-moskee (Arabies: المسجد الاقصى‎‎ Al-Masjid al-Aqsa, [ʔælˈmæsdʒɪd ælˈʔɑqsˤɑ],, letterlik: "Die Verste Moskee"; Hebreeus: מסגד אל-אקצא‎‎ Misgad al-Aktsa) verwys gewoonlik na die suidelike moskee in Jerusalem. Die Islamitiese reg bepaal egter dat die hele kompleks wat vandag as die Al-Haram al-Qudsi al-Sharif ("Die Geseënde Heiligdom") aan Moslems bekend is, insluitende die Rotskoepel, deel is van die Al-Aqsa-moskee.
Senegal
Senegal (Wolof: Senegaal; Frans: Sénégal, ), amptelik die Republiek Senegal (Wolof: Réewum Senegaal; Frans: République du Sénégal), is 'n land suid van die Sénégalrivier in Wes-Afrika. Senegal word begrens deur die Atlantiese Oseaan in die weste, Mauritanië in die noorde, Mali in die ooste en Guinee en Guinee-Bissau in die suide. Gambië vorm 'n enklawe binne Senegal om die Gambiërivier vir meer as 300 km in die binneland in. Die Kaap Verde-eilandgroep lê ongeveer 560 km wes van die Senegalese kus af.
Al-Aqsa-moskee
Die moskee se vergadersaal kan ongeveer 5 000 aanbidders huisves, terwyl die moskeekompleks in sy geheel etlike honderde duisende kan akkommodeer.
Senegal
Senegal beslaan 'n oppervlakte van 196 712 km² en het 'n bevolking van 17 923 036 in 2022 gehad. Die hoofstad en grootste stad is Dakar aan die westelikste punt van die Afrikavasteland. Sedert 2014 word in Diamniadio 'n tweede regeringsetel opgerig. Ander belangrike stede sluit in Thiès en Touba. Senegal vorm die mees westelike land op die vasteland van die Ou Wêreld en Afrika-Eurasië. Die kremetartboom en die leeu vorm die twee nasionale simbole van Senegal; albei is in erkenning aan dié land se ryk natuurlewe gekies.
Al-Aqsa-moskee
Die regering van Israel het die Moslemraad, die Waqf, volle administratiewe beheer oor die kompleks gegee. Niemoslems word nie toegelaat om die moskee te betree nie.
Senegal
Die gebied van Senegal vorm sedert die 12de eeu deel van die Islamitiese wêreld en is sedertdien deur verskeie Afrikaryke oorheers. In 1895 het dit 'n Franse kolonie geword en in 1946 deel van die Franse Unie. Op 4 April 1959 het Senegal saam met Mali die Mali-Federasie gevorm en op 4 April 1960 van Frankryk onafhanklik geword, maar dié federasie is reeds op 20 Augustus 1960 weer ontbind. Op 1 Februarie 1982 het Senegal saam met Gambië die Senegambiese Konfederasie gestig, wat op 30 September 1989 weer ontbind is nadat Gambië geweier het om nader aan 'n unie te beweeg. Senegal spog met 'n stabiele demokrasie en ekonomiese groei. Dit is 'n lid van die Afrika-unie, die Ekonomiese Gemeenskap van Wes-Afrika-state (ECOWAS) en die Organisasie van Islamitiese Samewerking (OIS).
Al-Aqsa-moskee
Geskiedenis
Baie mense glo Salomo se tempel het eens op ’n tyd op die plek gestaan waar die moskee tans opgerig is. Daar word geglo die Romeinse keiser Titus (toe nog ’n generaal) het in 70 n.C. die Joodse tempel wat deur koning Herodes op die plek herbou is, vernietig. Keiser Justinianus I het in 530 n.C. ’n kerk ter ere van Moeder Maria op die plek opgerig wat in die 7de eeu deur die Perse vernietig is.
Senegal
Etimologie
Die landsnaam is afgelei van die Sénégalrivier, wat dié land in die noorde en ooste begrens. Die naam "Senegal" is dalk ontleen van die Wolof-woord Sunuu Gaal, wat "ons boot" beteken. Volgens 'n ander teorie het die naam sy oorsprong in 'n Portuguese transliterasie van die Zenaga, ook bekend as Sanhaja, se naam of 'n kombinasie van die opperste godheid in die Serer-godsdiens (Rog Sene) en o gal wat "waterliggam" in die Serer-taal beteken.
Al-Aqsa-moskee
Geskiedenis
Die huidige gebou is die resultaat van verskillende fases van bouwerk en verbeterings. Daar word geglo die bouwerk aan die moskee is deur die Omajjadiese kalief Abd al-Malik (685–705) begin.
Senegal
Geskiedenis
Argeologiese ontdekkings in die hele gebied dui aan dat Senegal in prehistoriese tye bewoon was. Islam, die dominante geloof in Senegal, kom vir die eerste keer na die gebied in die 11de eeu, toe die Almoravide-dinastie van Noord-Afrika veldtogte in die hedendaagse Senegal geloods het. Vandag is 95% van die land se bevolking Moslems. In die 13de en 14de eeue kom die gebied onder die invloed van die Mandingo-ryke oos daarvan; die Jolof-ryk van Senegal word ook in die tydperk gestig. Van die ander mededingende ryke sluit in Mali en Songhai. Verskeie Europese moondhede soos Portugal en Nederland kom na die gebied vanaf die 15de eeu, totdat Frankryk in besit kom van wat 'n belangrike vertrekpunt binne die Atlantiese slawehandel sou word. Geriewe op die eiland Gorée net suid van Dakar getuig tot vandag toe daarvan.
Tydens die Sewejarige Oorlog (1756–1763) is die gebied van Senegal deur die Koninkryk van Groot-Brittanje beset en met die daaropvolgende Verdrag van Parys in 1763 deur Frankryk afgestaan. Nadat Frankryk die jonge Verenigde State van Amerika tydens die Amerikaanse Onafhanklikheidsoorlog (1775–1783) teen die Verenigde Koninkryk ondersteun het, het Senegal met die Vrede van Parys in 1783 'n Franse kolonie geword, terwyl Gambië by die Britse Ryk ingelyf is. Tussen 1902 en 1904 het die kortstondige Senegambië en Niger onder Franse koloniale gesag bestaan.
Al-Aqsa-moskee
Geskiedenis
Dit het onder verskeie aardbewings deurgeloop en is in die Abbasidiese tydperk deur kalief al-Mahdi (775–785) verbeter en herstel, en moontlik ook deur kalief al-Mansur (754–775). Verdere bouwerk is ook in die 11de eeu gedoen tydens die Fatimidiese tydperk.
Senegal
Geskiedenis
In Januarie 1959 smelt Senegal en Frans-Soedan saam om die Mali-Federasie te vorm wat ten volle onafhanklik word op 20 Junie 1960, as 'n uitvloeisel van die "Onafhanklikheid en oordrag van mag"-ooreenkoms wat op 4 April 1960 met Frankryk geteken is. As gevolg van politieke struikelblokke ontbind die Federasie op 20 Augustus 1960. Senegal en Frans-Soedan (herdoop tot die Republiek Mali) verklaar onafhanklikheid. Léopold Sédar Senghor word in Augustus 1960 verkies as Senegal se eerste president. Hy het die teks van die Senegalese volkslied, Le Lion rouge ("Die rooi leeu"), persoonlik geskryf.
Al-Aqsa-moskee
Geskiedenis
Die Kruisvaarders het geglo die gebou is op die bouvalle van Salomo se tempel gebou en het na die gebou verwys as die Templum Salomonis, terwyl hulle die Rotskoepel die Templum Domini ("Die Tempel van God") genoem het.
Herbie en Spence
Herbie en Spence was 'n Suid-Afrikaanse musiekgroep wat uit die twee broers, Herbie en Spence van Zyl bestaan het. Hulle het in die jare sewentig bekendheid verwerf met treffers soos Heidi, Ella, Die Wilgerboom daar by ou Potchefstroom en Marina, Marina, Marina. Hulle grootste treffer, Heidi was 'n Afrikaanse weergawe van die temaliejie van die gewilde TV-reeks wat ook op SAUK uitgesaai is.
Senegal
Geskiedenis
Senegal verenig met Gambië in 'n nominale konfederasie, Senegambië, op 1 Februarie 1982. Die unie word egter in 1989 ontbind. Ten spyte van vredesamesprekinge bots 'n suidelike separatistegroep in die Casamance-omgewing sedert 1982 sporadies met regeringsmagte. Senegal het 'n lang geskiedenis van deelname in internasionale vredebewaring.
Al-Aqsa-moskee
Geskiedenis
Die moskee is in die 14de en 20ste eeu verskeie kere gerestoureer. Skade wat in 1927 en 1936 deur aardbewings veroorsaak is, het dit genoodsaak om feitlik die hele moskee te herbou, en dit het daartoe gelei dat antieke dele van die oorspronklike moskee weer ontdek is. Die moskee is verskeie kere aangepas om dit teen aardbewings te beskerm en om aan die behoeftes van die plaaslike bevolking te voldoen. Die struktuur bly egter steeds in wese dieselfde as wat dit was ná die herbouing deur kalief Al-Dhahir in 1033 n.C.
Senegal
Geskiedenis
Abdou Diouf was president tussen 1981 en 2000. Hy moedig breër politieke deelname aan, verminder regeringsbetrokkenheid by die ekonomie en verbreed Senegal se diplomatieke betrekkinge, veral met ander ontwikkelende lande. Binnelandse politiek loop per geleentheid oor tot straatgeweld, grensspanning en 'n gewelddadige separatiste beweging in die suidelike streek, Casamance. Nogtans versterk Senegal sy verbintenis tot demokrasie en menseregte. Diouf dien vier termyne as president. In die presidensiële verkiesing van 2000 word hy verslaan, in 'n vrye en regverdige verkiesing, deur opposisieleier Abdoulaye Wade. Senegal ondervind sy tweede vreedsame oorgang in mag en die eerste van een politieke party tot 'n ander. Op 22 Januarie 2001 is die vierde en huidige grondwet van Senegal na 'n referendum goedgekeur.
Herbie en Spence
Spence is op 5 Februarie 2002 op vyftigjarige ouderdom na 'n epileptiese aanval in die Helen Joseph-hospitaal in Johannesburg oorlede. Herbie het later saam met 'n goeie vriend Andrè weer 'n cd gemaak, en daarna saam met Ampie Volschenk (Tony Knight) weer sy musiekloopbaan in volle swang voortgesit. Hulle het reeds twee albums opgeneem as Herbie & Tony, en reeds talle toekennings ook ingeoes.
Senegal
Geskiedenis
Op 30 Desember 2004 kondig president Abdoulaye Wade aan dat hy 'n vredesverdrag met die separatistegroep in die Casamancegebied sou teken. President Macky Sall het in Desember 2012 vredesgesprekke met rebelle in Rome gevoer.
In Maart 2012 is Macky Sall tot nuwe president van Senegal verkies en het Abdoulaye Wade opgevolg. Hierdie vreedsame en demokratiese oorgang is deur baie buitelandse waarnemers, soos die Europese Unie, verwelkom en as 'n voorbeeld vir Afrika geloof.
Geografie
Senegal is geleë aan die weste van die Afrika-vasteland. Die Saharawoestyn is net noord een oos van van Senegal geleë en word deur die gelyknamige rivier van dié land geskei; Senegal maak dus deel uit van Afrika suid van die Sahara. Die noorde word deur die minder droë en meer vrugbare Sahel gekenmerk en die suide deur die Soedangebied. Laasgenoemde ontvang meer reënval as die Sahel en is geskik vir landbou.
Die Senegalese landskap bestaan hoofsaaklik uit golwende sanderige vlaktes van die westelike Sahel wat tot voetheuwels in die suidooste styg. Hier word ook Senegal se hoogste punt aangetref, 'n andersins naamlose 581 m hoë punt naby Nepen Diakha. Die noordelike grens word gevorm deur die Sénégalrivier, ander riviere sluit in die Gambia en die Casamancerivier. Die hoofstad Dakar lê op die Cap-Vert-skiereiland, die mees westelike punt van die Afrikavasteland.
Klimaat
Senegal beskik oor 'n tropiese klimaat met aangename warmte dwarsdeur die jaar met goed gedefinieerde droë en vogtige seisoene wat die gevolg is van noordoostelike winterwinde en suidwestelike somerwinde. Die droë seisoen (Desember tot April) word oorheers deur warm en droë harmattan-winde.
Dakar se jaarlikse reënval van omtrent 600 mm kom tussen Junie en Oktober voor wanneer die gemiddelde temperature wissel tussen maksimaal 30 °C (86 °F) en minimaal 24,2 °C (75,6 °F); die kwik bereik tussen Desember en Februarie 'n maksimum van 25,7 °C (78,3 °F) en 'n minimum van 18 °C (64,4 °F).
Binnelandse temperature is hoër langs die kus (byvoorbeeld is die gemiddelde daaglikse temperatuur in Kaolack en Tambacounda 30 °C (86 °F) en 32,7 °C (90,9 °F), onderskeidelik, vergelyk met Dakar se 23,2 °C (73,8 °F), en die reënval styg aansienlik verder suid, met jaarliks hoogstens 1500 mm (59,1 in) in sommige gebiede.
In die verre binneland van Tambacounda, veral langs die grens met Mali waar die woestyn begin, kan die kwik tot 54 °C (129,2 °F) styg. Die noordelikste gedeelte van die land beskik amper oor 'n warm woestynklimaat, die sentrale gedeelte het 'n warm halfdroë-klimaat en die suidelikste gedeelte 'n tropiese nat en droë-klimaat. Senegal is hoofsaaklik 'n sonnige en droë land.
Administratiewe verdeling
Senegal is onderverdeel in 14 streke of regions, elkeen word deur 'n Conseil Régional (plaaslike raad) geadministreer wat deur die bevolking op Arrondissement-vlak verkies word. Die land is verder verdeel in 45 Départements, 113 Arrondissements (geen van hulle het 'n administratiewe funksie nie) en Collectivités Locales, wat administratiewe beamptes kies.
Tot dusver is al die streeksname van hul plaaslike hoofstede ontleen.
Plaaslike administrateurs word almal aangestel en is verantwoordelik aan die president.
Politiek
Senegal is 'n republiek met 'n kragtige presidensie; die president is vroeër elke sewe jaar verkies – in 2001 aangepas tot elke vyf jaar – deur universele volwasse stemreg. Die huidige president en staatshoof is Macky Sall.
Senegal het ook 80 politieke partye wat bydra tot die ontwikkeling van die land deur suksesvolle oorgang na demokrasie. Die eenkamer-parlement bestaan uit die nasionale vergadering met 150 lede wat afsonderlik van die president verkies word. Tussen 1999 en 2001 en weer vanaf 2007 tot 2012 het Senegal ook oor 'n senaat beskik, maar op 19 September 2012 het die wetgewers besluit om die Senegalese senaat af te skaf ten doeleinde om $15 miljoen te bespaar. 'n Enkelhuiswetgewer en 'n regverdige en onafhanklike regbank bestaan ook in Senegal. Die land se hoogste howe wat met sake-aangeleenthede handel is die grondwetlike raad en die geregshof waarvan die lede deur die president benoem word.
Senegal het 'n reputasie vir deursigtigheid in regeringsoptrede. Die vlak van ekonomiese korrupsie wat die ontwikkeling van die ekonomieë in ander dele van die wêreld benadeel het is laag. Vandag het Senegal 'n demokratiese politieke kultuur gebou op een van die mees suksesvolle demokratiese oorgange in Afrika. Senegal erken en respekteer alle kulture, gelowe en tradisies. Volgens Transparency International se ranglys van korrupsie kon Senegal sy posisie as een van min Afrikalande sedert 2012 verbeter en word nou op dieselfde vlak as Hongarye en Belarus geplaas. In 2008 is Senegal op die 12de plek binne die Ibrahim Indeks van Afrika-regering geplaas. Toe die Noord-Afrikaanse lande in 2009 by die Indeks ingesluit is, het Senegal se posisie in 2008 effens versleg tot die 15de plek (met Tunisië, Egipte en Marokko wat hoër geranglys is). In 2012 het Senegal se plek in die Ibrahim Indeks van Afrika-regering om een punt op die 16de van 52 Afrikalande plek versleg. Volgens die 2018-indeks vir 2017 het Senegal op die 10de plek geëindig.
Buitelandse betrekkinge
Senegal geniet 'n hoë reputasie in baie internasionale organisasies en was tweemaal 'n niepermanente lid van die Verenigde Nasies se Veiligheidsraad, in 1988–1989 en 2015–2016. Dit is verkies tot die Verenigde Nasies se Menseregtekommissie in 1997. Senegal beskik oor goeie verhoudinge met Westerse lande, veral Frankryk en die Verenigde State, en dié land is ook 'n kragtige voorstander daarvan dat ontwikkelde lande die Derde Wêreld meer sal ondersteun.
Senegal is deel van die Ekonomiese Gemeenskap van Wes-Afrika-state (ECOWAS). Daarbenewens is Senegal ook 'n lid van die Afrika-unie (AU) en die Gemeenskap van Sahel-Sahara-state, en vervolgens geïntegreer in die hoofliggame van die internasionale gemeenskap.
Ekonomie
Senegal se ekonomie steun veral op mynbou, konstruksie, toerisme, vissery en landbou wat die vernaamste bronne van inkomste vorm. In 2017 het die ekonomie met omtrent 7% tenoor 2016 gegroei. Van die belangrikste handelsvennote vir uitvoer (2017-syfers) sluit in Mali (14,8%), Switserland (11,4%), Indië (6%), Ivoorkus (5,3%), Verenigde Arabiese Emirate (5,1%), Gambië (4,2%) en Spanje (4,1%). Vennote vir invoer is Frankryk (16,3%), Volksrepubliek China (10,4%), Nigerië (8%), Indië (7,2%), Nederland (4,8%) en Spanje (4,2%).
Senegal het in 2017 goedere ter waarde van $2,362 miljard uitgevoer – in vergelyking met 2016 se $2,498 miljard. Die vernaamste uitvoere sluit in vis, grondboontjies, ruolieprodukte, fosfate en katoen. In dieselfde jaar het Senegal goedere ter waarde van $5,217 miljard ingevoer, tenoor 2016 se $4,966 miljard. Die belangrikste invoere is kos en drank, kapitaalgoedere en brandstowwe.
In Januarie 1994 onderneem Senegal 'n moedige en ambisieuse ekonomiese hervormingsprogram met die ondersteuning van die internasionale donateur gemeenskap. Die hervormings neem 'n aanvang met 'n 50 persent devaluasie van Senegal se geldeenheid, die CFA-frank, wat teen 'n vaste koers met die voormalige Franse franc en tans die euro gekoppel is. Regeringsprysbeheer en subsidies word stelselmatig afgetakel. Nadat die land se ekonomie in 1993 met 2,1 persent gekrimp het, voer Senegal 'n belangrike ommekeer uit, danksy die hervormingsprogram, met reële groei in BBP van gemiddeld vyf persent per jaar in die periode 1995–2001. Jaarlikse inflasie is verminder na onder een persent, maar styg weer na 'n geskatte 3,3 persent in 2001. Beleggings styg stewig van 13,8 persent van BBP in 1993 tot 16,5 persent in 1997.
As 'n lid van die Ekonomiese Gemeenskap van Wes-Afrika-state (ECOWAS) werk Senegal vir groter streeksintegrasie met gelykvormige eksterne tariewe. Senegal het ook reeds teen 1996 volle Internetverbinding bewerkstellig en daardeur 'n miniopbloei in inligtingstegnologie-gebaseerde dienste bewerkstellig. Privaat aktiwiteit bedra nou 82% van BBP. Aan die negatiewe kant staar Senegal die ernstige stedelike probleme in die gesig van kroniese werkloosheid, strydlustige vakunies, jeugmisdaad en dwelmverslawing.
Demografie
Senegal het 'n bevolking van sowat 18 miljoen, waarvan ongeveer 70% in landelike gebiede bly. Digtheid in die gebiede wissel tussen omtrent 77 km² in die wes-sentrale gebied tot 2 km² in die droë oostelike deel.
Etnisiteit
Die Wolof is die grootste enkele groep in Senegal met 37,1%, ander etniese groepe sluit in Fula (26,2%), Serer (17%), Mandinka (5,6%), Jola (4,5%), Soninke (1,4%), naas talle kleiner gemeenskappe. Omtrent 50 000 Europeërs (meestal Franse) en Libanese woon in Senegal, hoofsaaklik in die stede. Onder dié in die stede tel ook enige Han-Chinese en Viëtnamese minderhede.
Tale
Senegal het 'n wye verskeidenheid etniese groepe en gevolglik word veelvuldige tale gepraat. Frans is die amptelike taal maar slegs die geletterde minderheid gebruik dit gereeld. Van die ander tale sluit in Wolof, Fula, Jola, Mandinka, Serer en Soninke. In die suidooste word ook Bambara gebesig. 'n Groeiende Senegalese nasionalistiese taalbeweging pleit vir die erkenning van Wolof in die nasionale grondwet.
Hoewel Frans die amptelike taal van Senegal vorm, word dit min in die alledaagse lewe gebruik. Die meeste etniese groepe gebruik hul eie moedertale ter kommunikasie. In die hoofstad Dakar vorm Wolof die lingua franca. Fula word deur die Fula en Toucouleur gebesig. Serer word deur beide Serers en nie-Serer gebesig. Jola-tale word veral in die Casamance-streek gebesig, waar ook Portugees voorkom, veral deur immigrante uit die aangrensende Guinee-Bissau. Arabies word min gebesig en word veral deur Moslems as 'n liturgiese taal gebruik.
Godsdiens
Senegal is volgens sy grondwet van 2001 'n sekulêre staat. Vervolgens word alle kulture, gelowe en tradisies erken en gerespekteer. Islam is die oorheersende geloof, gevolg deur ongeveer 94 persent van die land se bevolking; die Christelike gemeenskap, teen vier persent van die bevolking, sluit Rooms-Katolieke en diverse Protestante kerke in. Klein godsdienstige groepe sluit in Judaïsme, Boeddhisme en Baha’i. Sommige Serer is ook aanhangers van die Serer-godsdiens. Boukout is een van die Jola se godsdienstige seremonies.
Islam
Islamitiese gemeenskappe is in die algemeen georganiseer rondom een van verskeie Soefiordes of broederskappe, onder leiding van 'n khalif (xaliifa in Wolof, van Arabies khalīfah), wat gewoonlik 'n direkte nasaat is van die groep se stigter. Die grootste en mees prominente Soefiordes in Senegal is die Tijaniyya, waarvan die grootste deelgroepe gesetel is in die stede Tivaouane en Kaolack, en die Mur diyya (Murid), gesetel in die stad Touba. Die Halpulaar, 'n wydverspreide etniese groep wat al langs die Sahel van Tsjad tot Senegal aangetref word, verteenwoordigend 20 persent van die Senegalese bevolking, was die eerste om hulle tot Islam te bekeer. Die Halpulaar, saamgestel uit verskeie Fula-etniese groepe, genaamd Peul en Toucouleur in Senegal. Baie van die Toucouleurs, of gevestigde Halpulaar van die Senegalriviervallei in die noorde, het sowat 'n millennium gelede na Islam oorgeskakel en dra later by tot die verspreiding van Islam regoor Senegal. Meeste gemeenskappe suid van die Senegalrivervallei het egter nie geheel en al verislam tot die negentiende en vroeë twintigste eeue nie. Tydens die middel-negentiende eeu word Islam 'n belangrike vaandel waaronder weerstand teen die tradisionele aristokrasieë en Franse kolonialisme gevoer word, en Tij_n_ leiers Al-Hajj Umar Tall en Màbba Jaxu Ba vestig kortstondige, maar invloedryke Islamitiese state. Beide sterf egter in oorlog en hulle ryke word deur die Franse geannekseer.
Die uitbreiding van formele Koranskole (genaamd daara in Wolof) tydens die koloniale tydperk, vermeerder grootliks as gevolg van die werk wat deur die Tijaniyya gedoen is. In Murid-gemeenskappe, wat meer klem lê op die werksetiek as op letterlike Koranstudies, word die term daara gereeld toegepas op werkgroepe toegewy aan werk vir 'n godsdienstige leier. Ander Islamitiese groepe sluit die veel ouer Qadiriyya-orde en die Senegalese Laayeenorde in, wat prominent is onder die kus-Lebu. Vandag studeer meeste Senegalese kinders verskeie jare lank by daaras en memoriseer soveel van die Koran as wat hulle kan. Sommige sit hulle godsdienstige studie voort by informele Arabiese skole (majlis) of by die groeiende aantal privaat Arabiese skole en publiek befondsde Franko-Arabiese skole.
Kultuur
Senegal is veral bekend vir die Wes-Afrikaanse tradisie van vertelkuns deur griot (Frans: [ɡʁi.o]), wat die Wes-Afrikaanse geskiedenis oor eeue heen met woorde en musiek lewendig gehou het. Die griot-werk word van geslag tot geslag oorgedra en vereis jare se opleiding en vakleerlingskap in genealogie, geskiedenis en musiek. Griots hou generasies van die Wes-Afrikaanse samelewing se ou verhale lewendig.
Gasvryheid word as 'n baie belangrike deel van die Senegalese kultuur geag en algemeen beskou as deel van die nasionale identiteit. Teranga is die Wolof-woord vir "gasvryheid".
Ousmane Sembène, die Senegalese skrywer en rolprentregisseur, word beskou as die "vader van die Afrikafilm". Ander vername skrywers sluit in Nafissatou Dia Diouf, Khady Hane en Khady Sylla.
Die "Afrika Renaissance-monument" is tussen 2006 en 2010 in Dakar opgerig en is tans die grootste standbeeld in Afrika. Die filmfees Recidak word jaarliks in Dakar gehou.
Kookkuns
Weens Senegal se kus langs die Atlantiese Oseaan is vis baie belangrik. Hoender, skaap, ertjies, eiers en bees word ook in die Senegalese kookkuns gebruik, maar nie vark nie as gevolg van die land se groot Moslembevolking. Grondboontjies, Senegal se vernaamste oes, asook koeskoes, witrys, patatss, lensies, swartoogertjies en verskeie groentes word ook in baie resepte gebruik. Vleis en groente word tipies in kruie en speserye gestoof of gemarineer, en dan met rys of koeskoes bedien of met brood genuttig.
Gewilde vars sappe word van hibiskus, gemmer, buy (uitspraak 'buoy', die vrug van die Afrika-kremetartboom, ook bekend as "kalbasboom"), veselperske, of ander vrugte of wilde bome (waarvan die bekendste suursak, wat in Frans corossol genoem word). Nageregte is baie ryk en soet en kombineer inheemse bestanddele met die uitspattigheid en stylkenmerke van die Franse invloed op die Senegalese eetgewoontes. Hulle word dikwels met vars vrugte bedien en dikwels deur koffie of tee gevolg.
Musiek
Senegal is dwarsdeur Afrika vir sy musikale erfenis bekend, as gevolg van die gewildheid van mbalax, met sy oorsprong in die Serer se perkussietradisies, veral die Njuup; dit het gewildheid verwerf deur Youssou N'Dour, Omar Pene en ander kunstenaars. Sabar-dromme is veral gewild. Die sabar word dikwels by spesiale geleenthede soos huwelike gebruik. 'n Ander instrument, die tama, word deur ander etniese groepe gebruik. Van die ander wêreldwyd bekende Senegalese musici sluit in Ismael Lô, Cheikh Lô, Orchestra Baobab, Baaba Maal, Akon, Thione Seck, Viviane, Titi en Pape Diouf.
Sport
Stoei is Senegal se mees gewilde sport en het 'n nasionale obsessie geword. Dit dien jong mans dikwels om armoede te ontsnap en is die enigste sport wat onafhanklik van die Westerse kultuur ontwikkel het.
Sokker is een van die suksesvolste sportsoorte in Senegal. 2002 was voorheen die suksesvolste jaar, nadat die Senegalese nasionale sokkerspan as naaswenner by die Afrikanasiesbeker in Mali en by die FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2002 in Japan en Suid-Korea die verdedigende kampioen Frankryk geklop en eindelik die kwarteindrondte gehaal het. Die Senegalese nasionale sokkerspan staan bekend as die "leeus van Teranga" (Les Lions de la Téranga) en word tans deur die voormalige Senegalese sokkerspeler Aliou Cissé afgerig. Bekende Senegalese sokkerspelers sluit in El Hadji Diouf, Khalilou Fadiga, Henri Camara, Papa Bouba Diop, Salif Diao, Ferdinand Coly en Sadio Mané, wat almal by klubs in Europa speel. Senegal het ook vir die FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2018 in Rusland gekwalifiseer en saam met Japan, Colombia en Pole wedstryde in Groep H beslis. Tydens die 2019-Afrikanasiesbeker in Egipte het Senegal vir 'n tweede keer die eindstryd bereik, maar hulle is deur Algerië met 0–1 geklop. In 2022 het Senegal vir die eerste keer die Afrikanasiesbeker gewen, nadat hulle Egipte in die eindstryd verslaan het. Later dieselfde jaar het hulle tydens die 22ste Sokker-Wêreldbekertoernooi in Katar in Groep A teen Nederland, die gasheer en Ecuador te staan gekom en die agtste eindrondte gehaal.
In basketbal is Senegal een van Afrika se suksesvolste lande en die mans se nasionale span kon in 2014 die uitspeelwedstryde bereik, die eerste Afrikaspan wat daarin kon slag. In 2016 het die NBA die bekendstelling van 'n Elite-akademie in Afrika, meer presies in Senegal, aangekondig.
Janet Leigh
Janet Leigh (6 Julie 1927 – 3 Oktober 2004) was 'n Amerikaanse aktrise. Sy is bekend vir haar rolle in die rolprente Touch of Evil (1958), Psycho (1960), The Manchurian Candidate (1962), en The Fog (1980).
Sixto Durán Ballén
Sixto Alfonso Durán-Ballén Cordovez (14 Julie 1921 in Boston – 15 November 2016 in Quito) is 'n voormalige president van Ecuador. Hy was van 10 Augustus 1992 tot 10 Augustus 1996 die land se president gewees. Daarnaas was hy ook 'n voormalige leier van die konserwatiewe party, Alianza Republican (AP). Ook was hy 'n ambassadeur in die Verenigde Koninkryk gewees.
Mark Rowley (akteur)
Mark Rowley (gebore 29 Januarie 1990) is 'n Skotse akteur. Hy is bekend vir sy rolle in die rolprente Macbeth (2018) en Guns Akimbo (2019), en in die televisiereeks The Last Kingdom (2015).
Tienie Hollowaymedalje vir Kleuterliteratuur
Die Tienie Hollowaymedalje vir Kleuterliteratuur is ’n letterkundige prys wat sedert 1969 deur die Suid-Afrikaanse Akademie vir Wetenskap en Kuns toegeken word aan ’n skrywer of skryfster wat gedurende ’n tydperk die beste werk van bevredigende gehalte in Afrikaans gelewer het in die genre kleuterliteratuur – dit wil sê kinders onder agt jaar. Sedert 1976 word die prys driejaarliks toegeken.
Die prys is ingestel deur dr. J.E. Holloway en is genoem na sy vrou, Tienie, wat een van die bekendste skrywers van kleuterverse in Afrikaans.
Bron
Verwerk vanaf akademie.co.za.
Vark (astrologie)
Die Vark (Chinees: 豬, zhū) is die twaalfde en laaste dier in die twaalfjaarlikse siklus van die Chinese astrologie, volgens die Chinese kalender. Dit hou ook verband met Oos-Asiatiese diereriem- en kalenderstelsels. Die Jaar van die Vark word verbind met die Aardse taksimbool 亥.
In die Japannese en Tibettaanse astrologie word die Vark vervang met die Wildevark.
Beskrywing
Volgens een legende is daar ’n rede vir die volgorde van die twaalf diere in die twaalfjaarsiklus. Daarvolgens is ’n resies oor ’n groot rivier gehou en die volgorde van die diere in die siklus is die volgorde waarin hulle die resies voltooi het. In dié verhaal het die Vark honger geword en gestop om iets te eet. Daarna het hy aan die slaap geraak. Hy het net betyds wakker geword om die twaalfde plek te behaal voor die resies verby was.
Die Chinese tekens word ook die diereriem genoem omdat geglo word ’n mens se persoonlikheid word deur die dier beïnvloed wat oor jou geboortedatum heers. Net so word die jaar waaroor ’n spesifieke dier heers, daardeur gekenmerk. Die invloed is veral sterk by mense wat in die jaar van die dier gebore is.
Dieselfde twaalf diere word gebruik om die siklus van ure in ’n dag te simboliseer – elk word verbind met ’n tydperk van twee uur. Die tydperk van die Vark is van 21:00 tot 23:00 – die tyd wanneer varke lekker slaap.
Jare en die Vyf Elemente
Mense wat binne dié datums gebore is, is in die Jaar van die Vark gebore, met ook die volgende elementêre teken:
Gutshwa
Gutshwa is 'n nedersetting in die Ehlanzeni-distriksmunisipaliteit in die suidooste van Mpumalanga.
Plagiaat
Plagiaat, ook bekend as letterdiefstal, is die kopiëring van 'n ander persoon se idees, woorde of skrywes en dan voor te gee dat dit die persoon se eie werk is. Dit kan moontlik gepaardgaan met die oortreding van kopieregwette, hoewel dit nie altyd die geval is nie. Die pleeg van plagiaat is dus meestal onwettig en ook hoogs oneties.
Studente wat plagiaat pleeg word gewoonlik geskors, en joernaliste wat plagiaat pleeg, word meestal summier afgedank. As kopieregwette oortree word kan dit selfs ernstiger nagevolge hê. Die oortreder kan krimineel aangekla word of 'n siviele eis kan teen so 'n persoon ingestel word.
Digitale plagiaat is veral algemeen omdat teks en beelde maklik geknip en geplak kan word. So kan die oortreder sinne of frases vanuit webtuistes gebruik om 'n "eie werk" saam te stel. Verskeie algoritmes en webwerwe is beskikbaar om digitale plagiaat op te spoor en sodoende die probleem die hoof te bied. Voorbeelde van sulke webtuistes is Plagiarism.org en Turnitin.com.
Oorpak
'n Oorpak is 'n kledingstuk wat gewoonlik gebruik word as beskermende klere wanneer daar gewerk word.
Sweetpaktop
'n Sweetpaktop is 'n gemaklike en sagte soort bodrag. Dit is oorspronklik as sportdrag gedra, maar deesdae vir die gemak daarvan as informele drag. Die bypassende broek word 'n sweetpakbroek genoem. Sweetpaktoppe kom in verskillende snitte, kleure en modestyle voor. Dit word algemeen deur veral jonger persone gedra.
Variasies van die sweetpaktop sluit in:
Bulbine
Bulbine is 'n genus in die familie Asphodelaceae en subfamilie Asphodeloideae. Die genus was voorheen deel van Liliaceae. Die genus kom hoofsaaklik in Suidelike Afrika terwyl 'n paar spesies in tropiese Afrika en ander in Australië en Jemen voorkom.
Spesies
Daar is 87 spesies wat tot die genus hoort:
Polo
Polo is 'n balspel wat deur twee spanne van vier spelers te perd op 'n veld van 300x200 meter gespeel word. Die ruiter is uitgerus met 'n bamboesstok (mallet) met 'n sigaaragtige dwarshout aan sy punt, sodat hy die bal op die grond kan speel sonder om af te klim. Die spel vereis uitstekende ruiterskap en balvaardigheid.
Oorsprong
Polo het sy oorsprong in antieke Persië, waar sy gedokumenteerde geskiedenis na die 5de eeu v.C. teruggevoer kan word. Polosport was aanvanklik 'n militêre oefenspel vir kavallerie-eenhede soos koninklike gardes of ander elitetroepe. Vir die krygers van plaaslike stamme, wat dit met spanne van 100 ruiters elk gespeel het, was polo 'n soort miniatuurveldslag.
Gaandeweg het polo in Iran 'n nasionale sport geword wat gewoonlik deur adellikes beoefen is – met sowel manlike as vroulike spelers, soos uit verwysings na die koningin en haar hofdames blyk wat in die 6de eeu n.C. teen koning Khosrau II en sy hof gespeel het. Die Persiese literatuur en kuns is 'n ryke bron van inligting oor polosport in die antieke tydperk.
Ferdausi, die befaamde Iranse digter en geskiedkundige, beskryf in sy 9de eeuse koninklike heldedig Sjahnameh 'n aantal koninklike polotoernooie. In die oudste verhaal gee die digter 'n romantiserende beskrywing van 'n internasionale toernooi waarin 'n Turaanse span teen die aanhangers van Siyâvash, 'n legendariese Iranse prins uit die vroeë periode van die Persiese Ryk, meegeding het. Die digter verwys op welsprekende wyse na Siyâvash se bekwaamheid op die poloveld.
Die geesdrif vir polo het vanuit Persië na ander dele van Asië soos die Indiese subkontinent versprei. Sultan Qutb-ud-din Aibak, die Turkiese keiser van Noord-Indië, het slegs vier jaar tussen 1206 en 1210 geregeer nadat hy tydens 'n polotoernooi verongeluk en gesterf het. In die middeleeue het polo ook in die Bisantynse Ryk gewild geraak waar die sport tzykanion genoem is. Saam met die uitbreiding van Islam het die sport verder uitgebrei na Egipte en die Levant. Bekende sultans soos Saladin en die Baibars het polo as sport beoefen en by hulle hof bevorder.
In China het polo in die tyd van die Tang-dinastie gewild geraak. Polotonele is dikwels op skilderye en standbeelde uitgebeeld. As oefenspel vir kavallerie-eenhede het polo in die middeleeue in die hele Asië tussen Konstantinopel en Japan 'n belangrike rol gespeel. Daar word dikwels na polo as die "koninklike spel" verwys.
Vervalenergie
Die vervalenergie is die energie vrygestel deur 'n kernverval aksie.
Die verskil tussen die massa van die reaksie elemente en die massa van die produkte word dikwels uitgedruk as:
Dit kan ook as energie beskryf word deur Albert Einstein se bekende formule E=mc².
Vervalenergie word gewoonlik in terme van energireenhede MeV (mega elektronvolt) of KeV (kilo elektronvolt) uitgedruk.
Tipes radioaktieweverval sluit in
Viking 1
Sending
Die ruimtetuig is op 20 Augustus 1975 op die rug van 'n Titan/Centaur vuurpyl gelanseer en die tog na Mars het 11 maande geduur. Vyf dae voor dit in 'n wentelbaan om Mars sou gaan, het die ruimtetuig die eerste foto's na die aarde gestuur. Die Viking 1 het in 'n wentelbaan om Mars gegaan op 19 Junie 1976, die wentelbaan is op 21 Junie verklein na 1513 x 33,000 km en het 24.66 uur geneem vir een omwenteling. Die landingstuig moes op 4 Julie 1976 land, die VSA se onafhanklikheidsdag, maar foto's van die landingsarea het gewys dat dit nie geskik was nie. Die landing is uitgestel totdat 'n veiliger landingsplek gevind kon word en het eers op 20 Julie plaasgevind, die sewende herdenking van Apollo 11 se landing op die maan. Die landingstuig het van die wenteltuig ontkoppel om 8:51 UTC en land by Chryse Planitia om 11:53:06 UTC. Dit was eerste keer dat 'n ruimtetuig van die Verenigde State op Mars geland het.
Julian Beck
Julian Beck (31 Mei 1925 – 14 September 1985) was 'n Amerikaanse akteur en assistentregisseur. Hy was bekend vir sy rolle in die rolprente Oedipus Rex (1967), The Cotton Club (1984), 9½ Weeks (1986), en Poltergeist II: The Other Side (1986).
Viking 1
Wenteltuig
Die instrumente aan boord van Viking 1 het bestaan uit twee vidikon kameras, 'n infrarooispektrometer om waterdampdata te verkry en infrarooi radiometers om termiese data te verkry. Die wenteltuig se primêre sending het geëindig met die aanbreek van die sonkonjunksie op 5 November 1976. Die verlengde sending het begin op 14 Desember 1976 na die sonkonjunksie. Deel van die sending was nabyvlugte van Fobos, 'n maan van Mars, in Februarie 1977. Op 11 Maart 1977 was die perimartium verminder na 300 km. Kleiner wentelbaan veranderinge is gereeld gedoen gedurende die sending, hoofsaaklik om die stap tempo te verander, dit is die tempo waarteen die aerosentriese lengtegraad verander met elke omwenteling, en die perimartium was verander tot 357 km op 20 Julie 1979. Op 7 Augustus 1980 het die wenteltuig se posisiebeheer gas min begin raak en sy wentelbaan was gelig van 357 × 33943 km tot 320 × 56000 km om te voorkom dat dit op Mars neerstort en om moontlike besoedeling van Mars te voorkom tot in 2019. Die werking van die tuig is gestaak op 17 Augustus 1980 nadat dit 1485 keer om Mars gewentel het. 'n Studie gedoen in 2009 het tot die gevolgtrekking gekom, dat alhoewel daar 'n moontlikheid is dat Viking 1 reeds op Mars neergestort het, dit bes moontlik nog in 'n wentelbaan was. Viking 1 het meer as 57,000 foto's na die aarde gestuur.
Martjie Bosman
Martjie Bosman is ’n Afrikaanse digteres.
Viking 1
Landingstuig
Die landingstuig en sy aëroskild het ontkoppel van die wenteltuig op 20 Julie om 08:51 UCT. Tydens die ontkoppeling was die landingstuig se spoed ongeveer 5 km/s. Die aëroskild se truvuurpyle is ontbrand om dit uit die wentelbaan te kry. Na 'n paar uur op 'n hoogte van 300 km, was die landingstuig in posisie her-oriënteer om Mars se atmosfeer binne te dring. Die aëroskild met sy hitteskild het die tuig stadiger laat beweeg soos dit deur die atmosfeer daal. Gedurende die tyd was daar wetenskaplike eksperimente gedoen met 'n retarding potential analyzer, 'n massa spektrometer asook druk, tempertuur en digtheid sensors. Op 'n hoogte van 6 km en teen 'n snelheid van 250m/s het die valskerm met 'n 16 m deursnee ontplooi. Sewe sekondes later was aëroskild die weggeskiet en nog agt sekondes later is die drie landingsbene ontplooi. Die landingsvoertuig se snelheid is verminder tot 60 m/s deur die valskerm in slegs 45 sekondes. Op 'n hoogte van 1.5 km is die truvuurpyle van die landingsvoertuig self ontbrand en 40 sekondes later land die tuig teen 2.4 m/s met slegs 'n geringe slag. Die drie bene het oor heuningkoek aluminium skokabsorbeerders beskik om die landing so sag as moontlik te maak. Die landinsvuurpyle het 'n 18-spuitstuk ontwerp gehad om die waterstof en stikstof uitlaatgasse oor 'n groot area te versprei. NASA het bereken dat dié plan sal verseker dat die oppervlakte nie met meer as 1 °C sal verhoog nie en dat dit ook nie meer as 1 mm van die oppervlakte se materiaal sal versteur nie. Dit is gedoen omrede die meeste van Viking 1 se eksperimente se fokus area op die oppervlakte was en 'n eenvoudiger, goedkoper oplossing was nie aanvaarbaar nie.
Martjie Bosman
Lewe en werk
Martha Aletta Bosman is op 19 September 1954 as die oudste van ses kinders op Groblersdal gebore, waar sy aan die Hoërskool Ben Viljoen matrikuleer. Haar ouers is albei taalonderwysers op die dorp. Na skool studeer sy verder aan die Universiteit van Pretoria, waar sy in 1977 ’n B.A.-graad behaal. Vir twee jaar gee sy Wiskunde aan die Hoërskool Warmbad. Sy is hierna vanaf 1981 vir lank aan die Raad vir Geesteswetenskaplike Navorsing (RGN) verbonde by die Sentrum vir Suid-Afrikaanse Letterkundenavorsing (SENSAL), waar die skrywer Charles Malan, die digter Johann Lodewyk Marais en die letterkundige Francis Galloway van haar kollegas is. In 1985 behaal sy ’n M.A.-graad in Afrikaans-Nederlands aan die Universiteit van Pretoria, met ’n verhandeling oor “Lesergeoriënteerde literatuurtoeretiese perspektiewe op die Afrikaanse leerplanne vir die sekondêre skoolfase”, wat in 1987 deur die RGN as “Die hoërskoolleerling as leser: resepsieteoretiese perspektiewe op die Afrikaanse letterkundeleerplanne vir die sekondêre skoolfase” gepubliseer word. Die RGN publiseer verskeie ander verslae van haar. Na aanleiding van die verbod op John Miles se “Donderdag of Woensdag” skryf sy saam met Charles Malan “Sensuur, literatuur en die leser: Donderdag of Woensdag as toetsgeval: verslag van ’n SENSAL-ondersoek”, wat in 1983 gepubliseer word. “S.A. literature research: report on a research symposium” (ook saam met Charles Malan) verskyn in 1984 en in 1987 verskyn “Die beplanning van onderrig in die Suid-Afrikaanse letterkunde”, wat sy ook saam met Charles Malan skryf. In 1998 verskyn “Awards for South African literature”.
Viking 1
Landingstuig
Die landingstuig het om 11:53:06 UTC (16:13 plaaslike Marstyd) geland op die westelike Chryse Planitia (Goue Vlakte) by 22.697°N, 312.05°W op 'n verwysingshoogte van -2,69 km relatief tot 'n verwysingsellipsoïed met 'n ewenaarradius van 3,397 km en platheid van 0,0105 (22.480° N, 47.967° W planetografies). Daar was ná die landing nog ongeveer 22 kg van die aandrywingsmiddels in die tenks oor.
Martjie Bosman
Lewe en werk
Wanneer die RGN die letterkundige navorsingsafdeling sluit, neem sy in 2000 ’n betrekking aan by die Suid-Afrikaanse Uitsaaikorporasie (SAUK) as argivaris in die klankargief. In 2004 sluit sy as genoot aan by die Departement Afrikaans van die Universiteit van Pretoria. Sy publiseer verskeie navorsingsbydraes en vakkundige artikels in tydskrifte soos Tydskrif vir Letterkunde, Stilet en Ensovoort en tree ook op as aanbieder by die ATKV skryfskole wat by die Noordwes Universiteit gehuisves word. Later neem sy ’n betrekking as uitgewer by Protea Boekhuis aan. By verskeie geleenthede tree sy in die openbaar op waar sy van haar gedigte voorlees, onder andere by Versindaba op Stellenbosch. Per geleentheid is sy ook versorger van die bundel wat jaarliks na hierdie fees uitgereik word. Sy is ’n lid van die Afrikaanse tak van die internasionale skrywersorganisasie PEN.
FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1974
Die tiende FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi (Duits: Fußball-Weltmeisterschaft 1974; Engels: FIFA World Cup) is vanaf 13 Junie tot 7 Julie 1974 in Wes-Duitsland (BRD) aangebied. Dit was die eerste Sokker-Wêreldbekertoernooi wat in Wes-Duitsland aangebied is en die sesde in Europa. Ná die Olimpiese Somerspele 1972 in München was die FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1974 die tweede groot sportkompetisie in Wes-Duitsland.
16 nasionale sokkerspanne het aan die FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1974 deelgeneem. Die spanne is in vier groepe verdeel, waarvan die twee beste spanne van elke groep na die tweede rondte deurgedring het. Die boonste spanne van albei groepe het in die eindstryd ontmoet, terwyl die tweede spanne in die klein finale gespeel het. Wes-Duitsland het die trofee gewen nadat hulle Nederland met 2–1 in die eindstryd geklop en sodoende hul tweede wêreldbekertitel ingepalm het. Wes-Duitsland het daarmee die eerste land geword wat die nuwe FIFA Wêreldbekertrofee verower het, nadat die Jules Rimet-trofee tydens die vorige FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1970 permanent aan die driemalige kampioen Brasilië oorhandig is. Wes-Duitsland was ook die vierde gasheer ná Uruguay in 1930, Italië in 1934 en Engeland in 1966 wat die toernooi gewen het. Pole het in die derde en die verdedigende kampioen Brasilië in die vierde plek geëindig.
Die Suid-Afrikaanse nasionale sokkerspan het nie aan die toernooi deelgeneem nie omdat hulle nie ’n lid van FIFA was nie. Die nasionale sokkerspanne van Australië, Haïti, Oos-Duitsland (DDR) en Zaïre (nou die Demokratiese Republiek die Kongo) het vir die eerste keer aan ’n Sokker-Wêreldbekertoernooi deelgeneem.
Dit was die enigste verskyning van die Oos-Duitse nasionale sokkerspan by ’n Sokker-Wêreldbekertoernooi. Oos- en Wes-Duitsland was volgens loting in dieselfde groep en die Oos-Duitsers kon tydens dié toernooi as enigste span daarin slaag om die gasheer en latere kampioen Wes-Duitsland te klop. Albei Duitse nasionale sokkerspanne het van die eerste na die tweede rondte deurgedring, maar die DDR is sonder oorwinnings uitgeskakel, terwyl die BRD al sy drie wedstryde gewen en tot die eindstryd deurgedring het.