cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Svalbard
Geografie
Vergletsering dek ongeveer 36 502 km², of 60% van Svalbard; 30% is onvrugbare rots terwyl 10% begroei is. Die grootste gletser is Austfonna (8 412 km² op Nordaustlandet, gevolg deur Olav V Land en Vestfonna. Gedurende die somer is dit moontlik om van Sørkapp in die suide tot by die noorde van Spitsbergen te ski, met slegs ’n klein gedeelte wat nie deur sneeu of gletser bedek is nie. Kvitøya is 99,3% bedek deur gletser.
Die landvorme van Svalbard is geskep deur herhaaldelike ystydperke, waar gletsers van die plato in die fjords, valleie en berge gesny het. Die hoogste piek is Newtontoppen (1 712 m) gevolg deur Perriertoppen (1 712 m), Ceresfjellet (1 675 m), Chadwickryggen (1 640 m) en Galileotoppen (1 637 m). Die langste fjord is Wijdefjorden (108 km) gevolg deur Isfjorden (107 km), Van Mijenfjorden (83 km), Woodfjorden (64 km) en Wahlenbergfjorden (46 km). Svalbard is deel van die Hoog-Arktiese Groot Vulkaniese Provinsie en het Noorweë se grootste aardbewing op 6 Maart 2009 beleef; die aardbewing het 6.5 op die Richterskaal gemeet.
Geskiedenis
Noormanne het Svalbard waarskynlik so vroeg as die 12de eeu ontdek. Tradisionele Noorse vertellings van ’n land genaamd Svalbarð — letterlik koue kus — maar dit kan ook verwys na Jan Mayen of ’n deel van Oos-Groenland. Parallelle begrippe was dat Svalbard en Groenland aan die Europese vasteland verbind was. Die argipel kon in dié tydperk gebruik gewees het vir visvang en jag. Die Nederlander Willem Barentsz het die eerste onbetwisbare ontdekking van Svalbard in 1596 gemaak in ’n poging om die Noordelike Seeroete te vind. In 1604 het ’n Engelse skip by Bjørnøya geland en walrusse begin jag; jaarlikse ekspedisies het gevolg. Sedert 1611 het Spitsbergen ’n basis vir walvisjag geword waar die Groenlandse walvis geteiken is. Weens die wetlose aard van die omgewing het Engelse, Deense, Nederlandse en Franse maatskappye met mag probeer om die vlote van ander lande weg te hou.
Smeerenburg, wat in 1619 deur die Nederlanders gestig is, was een van die eerste nedersettings. Kleiner basisse is ook gebou deur die Engelse, Dene en Franse. Aanvanklik was hierdie buiteposte slegs somerkampe, maar van die vroeë 1630’s af het mense daar begin oorwinter. Walvisjag by Spitsbergen het tot die 1820’s voortgeduur toe die Nederlandse, Britse en Deense walvisjagters elders in die Noordpoolstreek gaan jag het. Teen die laat 17de eeu het Russiese jagters daar aangekom; hulle het meer as die ander daar oorwinter en het jag gemaak op landsoogdiere soos ysbere en poolvosse. Nadat Britse skepe die grootste gedeelte van die Russiese vloot vernietig het, het Russiese aktiwiteit op Svalbard afgeneem in so ’n mate dat dit in die 1820’s totaal gestaak is. Noorweegse jagtogte — hoofsaaklik vir walrusse — het in die 1790’s begin maar het opgehou in dieselfde tyd as wat die Russe Svalbard verlaat het. Walvisjag rondom Spitsbergen het tot die 1830’s aangehou en rondom Bjørnøya tot die 1860’s.
Teen die 1890’s het Svalbard ’n bestemming vir Arktiese toerisme geword, steenkoolafsettings is ontdek en die eilande is gebruik as ’n basis vir Arktiese verkenning. Die eerste mynaktiwiteite is deur die Noorweërs in 1899 by Isfjorden gedoen; teen 1904 het die Britte hulself in Adventfjorden gevestig en die eerste heeljaaraktiwiteite begin. Produksie in Longyearbyen het in 1908 deur Amerikaanse belange ’n aanvang geneem; Store Norske het homself in 1916 gevestig en gedurende die oorlog het ander Noorweegse belange het begin om Amerikaanse belange uit te koop.
Samesprekings om die soewereiniteit van die argipel te vestig het in die 1910’s begin, maar is onderbreek deur die Eerste Wêreldoorlog. Op 9 Februarie 1920, na afloop van die Vredeskonferensie van Parys is die Spitsbergenverdrag geteken; dit het volle soewereiniteit aan Noorweë gegee. Alle ondertekenaars is egter nie-diskriminerende regte op visvang, jag en minerale hulpbronne gebied. Die verdrag het op 14 Augustus 1925 van krag geword; op dieselfde tyd het die Svalbardwet aktiwiteite op die eilandgroep begin reguleer en het die eerste Sysselmann (goewerneur), Johannes Gerckens Bassøe, in die amp getree. Die argipel het tradisioneel as Spitsbergen bekend gestaan en die hoofeiland self as Wes-Spitsbergen. In die 1920’s het Noorweë die argipel tot Svalbard hernoem en die hoofeiland het Spitsbergen geword. Kvitøya, Kong Karls Land, Hopen en Bjørnøya is nie as deel van die Spitsbergen-argipel beskou nie. Die Russe het die argipel Grumat (Грумант) genoem. Die Sowjetunie het die naam Spitsbergen (Шпицберген) behou om ongedokumenteerde eise dat die Russe die eerste was om die plek te ontdek, te ondersteun. In 1928 het die Italiaanse ontdekkingsreisiger Umberto Nobile en die bemanning van die lugskip Italia in die ys naby die kus van Foynøya vasgevaar. Die gevolglike reddingspogings het baie nuusdekking geniet en Svalbard het kortstondige roem beleef.
In 1941 is alle Noorweegse en Sowjet-nedersettings op Svalbard tydens Operasie Gauntlet ontruim, ’n Duitse teenwoordigheid met ’n meteorologiese buitepos is daar gevestig maar ’n klein Noorweegse garnisoen is op Spitsbergen gehou. Die Duitse Operasie Zitronella het hierdie garnisoen in 1943 met mag oorgeneem en het in daardie tyd ook Longyearbyen en Barentsburg vernietig. Ná die oorlog het die Sowjetunie ’n gemeenskaplike administrasie en weermag met Noorweë vir Svalbard voorgestel. Dit is in 1947 verwerp deur Noorweë wat twee jaar later by NAVO aangesluit het. Die Sowjetunie het burgerlike aktiwiteit op Svalbard gehandhaaf, deels om te verseker dat die argipel nie deur NAVO gebruik word nie.
Ná die oorlog het Noorweë operasies by Longyearbyen en Ny-Ålesund hervat, terwyl die Sowjetunie mynbou in Barentsburg, Pyramiden en Grumant gevestig het. Die myn by Ny-Ålesund het verskeie dodelike ongelukke gehad en 71 mense is dood van 1945 tot 1954 en 1960-1963 toe die myn aktief was. Die Kings Bay-saak, wat gevolg het op die 1962-ongeluk waarin 21 mynwerkers oorlede is, het Einar Gerhardsen se derde kabinet gedwing om te onttrek. In 1964 het Ny-Ålesund ’n navorsingsbuitepos en fasiliteit vir die Europese Ruimtenavorsingsorganisasie geword. Aardolieproefboorwerk is in 1963 begin en het tot 1984 aangehou, maar geen kommersieel lewensvatbare velde is gevind nie. Sedert 1960 is gereelde huurvlugte van die vasteland na ’n vliegveld by Hotellneset gemaak; in 1975, is Svalbard Lughawe, Longyear geopen wat dienste deur die jaar aanbied.
Gedurende die Koue Oorlog het die Sowjetunie ongeveer twee derdes van die bevolking van ongeveer 4 000 van die eilande uitgemaak (met Noorweërs as die ander derde). Russiese aktiwiteit het sedertdien aansienlik afgeneem van 2 500 in 1990 tot 450 in 2010. Grumant is gesluit nadat dit in 1962 uitgeput is. Pyramiden is in 1998 gesluit en sedert 2006 word steenkool ook nie meer vanuit Barentsburg uitgevoer nie. Die Russiese gemeenskap het ook twee lugongelukke meegemaak; Vnukovo Airlines-vlug 2801 waarin 141 mense oorlede is en die Heerodden-helikopterongeluk.
Longyearbyen het ’n suiwer maatskappydorp gebly tot 1989 toe nutsdienste, kultuur en opvoeding verdeel is in Svalbard Samfunnsdrift. In 1993 is die dorp aan die nasionale regering verkoop en die Universiteitsentrum op gestig. Gedurende die 1990’s het toerisme in die dorp ontwikkel en ekonomiese onafhanklikheid van Store Norske en die mynbedryf het toegeneem. Longyearbyen is op 1 Januarie 2002 geïnkorporeer en het ’n gemeenskapsraad gekry.
Bevolking
In 2009 het Svalbard ’n bevolking van 2 735 gehad van wie 423 Russies en Oekraïens, 10 Pools en 322 nie-Noorweërs was wat in Noorweegse nedersettings gewoon het. Die grootste nie-Noorweegse groepe in Longyearbyen in 2005 was van Thailand, Swede, Denemarke, Rusland en Duitsland. Svalbard is een van die veiligste plekke in die wêreld met byna geen misdaad.
Ny-Ålesund is ’n permanente nedersetting wat in sy geheel rondom navorsing gebaseer is. Dit was voorheen ’n myndorp en is steeds ’n maatskappydorp wat deur die staatsbeheerde Noorweegse Kings Bay bedryf word. Hoewel daar ’n klein toerismebedryf is word toegang na dié buitepos deur die Noorweegse owerhede beperk om die impak op wetenskaplike werk te verklein. Ny-Ålesund het ’n winterpopulasie van 35 en ’n somerpopulasie van 180. Die Noorweegse Meteorologiese Instituut het buiteposte op Bjørnøya en Hopen, met onderskeidelik tien en vier mense wat dié poste beman. Albei buiteposte kan tydelike personeel huisves. Pole bedryf die Poolse Ysbeerstasie by Hornsund met tien permanente inwoners.
Barentsburg is die enigste oorblywende Russiese nedersetting nadat Pyramiden in 1998 verlaat is (sedert April 2010 is daar egter ’n klein Russiese gemeenskap van 15 na 20 mense by Pyramiden wat betrokke is by die afbreek en vervoer van bruikbare toerusting na Barentsburg). Dit is ook ’n maatskappydorp en alle fasiliteite behoort aan Artikugol, wat ’n steenkoolmyn bedryf (waarvan die operasie in 2006 gestaak is). Bykomend tot die mynfasiliteite het Artikugol ’n hotel en aandenkingswinkel oopgemaak om vir toeriste voorsiening te maak. Die dorp het fasiliteite soos ’n skool, biblioteek, sportsentrum, gemeenskapsentrum, swembad, plaas en kweekhuis. Pyramiden het soortgelyke fasiliteite; albei nedersettings is gebou in tipiese post-Tweede Wêreldoorlog Sowjet argitektoniese en beplanningstyl en bevat twee van die wêreld se mees noordelike standbeelde van Lenin en ander kunswerke in sosialistiese realistiese styl.
Politiek
Die Spitsbergenverdrag van 1920 het volle Noorweegse soewereiniteit oor die argipel gevestig. Anders as die Noorweegse Antarktiese Gebied is die eilande deel van die Koninkryk van Noorweë en nie ’n afhanklikheid nie. Die verdrag het in 1925 in werking getree na die Svalbardwet. Al 40 verdragsluitende lande het die reg om kommersiële aktiwiteite op die argipel te bedryf sonder diskriminasie maar al die aktiwiteite is onderhewig aan Noorweegse wetgewing. Die verdrag beperk Noorweë se reg om belasting te vorder tot die lewering van dienste op Svalbard. Om hierdie rede is inkomstebelasting op Svalbard laer as op die Noorgwwese vasteland en daar is ook geen belasting op toegevoegde waarde nie. Daar is ’n afsonderlike begroting vir Svalbard om inskiklikheid te verseker. Svalbard is ’n gedemilitariseerde gebied en die verdrag verbied die oprigting van militêre instellings. Noorweegse militêre aktiwiteit is beperk tot visserybeheer deur die Noorweegse Kuswag aangesien die verdrag van Noorweë vereis om die natuurlike omgewing te beskerm.
Die Svalbardwet het die instelling van die Sysselmann van Svalbard (die Goewerneur) gevestig. Hy hou die verantwoordelikheid van provinsiale goewerneur en hoof van die polisie asook ander outoriteite wat deur die uitvoerende tak aan hom verleen word. Pligte sluit in die omgewingsbeleid, gesinsreg, wetshandhawing, soek- en reddingsoperasies, toerismebestuur, inligtingsdienste, kontak met vreemde nedersettings en regter in sommige areas van maritieme navrae en geregtelike ondersoeke hoewel dit nooit in dieselfde sake is as waar hy as polisielid optree nie. Sedert 2009 is Odd Olsen Ingerø die Sysselmann; hy word bygestaan deur ’n personeel van 26 kundiges. Die instelling is onderhewig aan die Ministerie van Justisie en Polisie, maar rapporteer aan ander ministeries oor sake binne hul portefeuljes
Sedert 2002 het die Longyearbyen Gemeenskapsraad baie van dieselfde verantwoordelikhede gehad as ’n munisipaliteit, insluitend nutsdienste, onderwys, kulturele fasiliteite, brandweer, paaie en hawens. Geen sorg- of verpleeginrigtings en daar word ook geen welsynsbbetalings gemaak nie. Noorweegse burgers behou pensioen en mediese regte deur hul vastelandse munisipaliteite. Die hospitaal is deel van die Universiteitshospitaal van Noord-Noorweë en die lughawe word bedryf deur die staatsbeheerde Avinor. Ny-Ålesund en Barentsburg is steeds matskappydorpe met al die infrastruktuur wat besit word deur Kings Bay en Arktikugol. Ander openbare kantore met ’n teenwoordigheid op Svalbard is die Noorweegse Mynboudirektoraat, die Noorweegse Poolinstituut, die Noorweegse Belastingadministrasie en die Kerk van Noorweë. Svalbard is onderhewig aan die Nord-Troms Distriksraad en die Håloalang Appèlhof wat albei in Tromsø geleë is.
Hoewel Noorweë deel is van die Europese Ekonomiese Gebied (EEG) en die Schengen-ooreenkoms, is Svalbard nie deel van die Schengen-area of die EEG nie. Nie-Noorweegse inwoners van Svalbard het nie Schengen-visums nodig nie, maar mag dan nie vanaf die Noorweegse vasteland tot in Svalbard kom nie. Mense sonder ’n bron van inkomste kan deur die Sysselmann toegang tot die argipel verwyder word. Burgers van enige van die verdragsluitende lande mag die argipel sonder ’n visum besoek. Rusland behou ’n konsulaar in Barentsburg.
Ekonomie
Sedert die hervestiging van Svalbard in die vroeë 20ste eeu is die steenkoolmynbedryf die oorheersende kommersiële aktiwiteit. Store Norske Spitsbergen Kulkompani, ’n filiaal van die Noorweegse Ministerie van Handel en Nywerheyd, bedryf Svea Nord en Sveagruva en Myn 7 in Longyearbyen. Die eersgenoemde het 3.4 miljoen ton in 2008 vervaardig terwyl die laasgenoemde 35% van sy uitsette na die Longyearbyen-kragstasie versit. Sedert 2007 is daar geen noemenswaardige aktiwiteit deur die Russiese staatsbeheerde Arktikugol in Barentsburg. Daar is voorheen geproefboor vir aardolies maar die resultaat was nie bevredigend genoem om permanente aksie te regverdig nie. Die Noorweegse owerhede laat nie aardolie-aktiwiteite van die kus af toe nie as gevolg van omgewingsredes en die grond waarop vroeër geboor is, is nou verklaar tot reservate of nasionale parke. In 2011 is ’n 20-jaar plan vir die ontwikkeling van olie- en gashulpbronne aan die Svalbardse kus bekendgestel.
Svalbard het ’n geskiedenis van die basis wees vir walvisjag en visvangs, Noorweë het in 1977 ’n eksklusiewe ekonomiese sone (EES) van 200 seemyl om Svalbard opgeëis, met 31 688 km² se interne water en 770 565 km² van EES. Noorweë behou ’n beperkendevisserybeleid in die sone en die eise word deur Rusland betwis. Toerisme is gefokus op die omgewing en is rondom Longyearbyen gesentreer. Aktiwiteite sluit in voetslaantogte, kayakritte, grottogte in gletsers en sneeumobiel en hondesleesafari’s. Passasierskepe genereer ’n noemenswaardige deel van die verkeer, insluitend ontdekkingsreise wat in Svalbard begin en eindig en stoppe deur aflandige vaartuie. Die argipel is die besigste tussen Maart en Augustus; oornagverblyf het vervyfvoudig van 1991 tot 2008, toe daat 93,000 gaste oorgebly het.
Navorsing op Svalbard is rondom Longyearbyen en Ny-Ålesund gesentreer, wat die mees toeganklike gebiede in die Noorpoolstreek is. Noorweë verleen toestemming vir enige land om navorsing op Svalbard te doen met die gevolg dat daar ’n Poolse Poolstasie en ’n Sjinese Arktiese Geelrivierstasie is, tesame met die Russiese fasiliteite in Barentsburg Die Universiteitsentrum in Svalbard in Longyearbyen bied voorgraadse en nagraadse kursusse aan 350 studente in verskeie arktiese wetenskappe, veral in biologie, geologie en geofisika. Kursusse word aangebied as aanvullend tot studies op die vastelandse universiteite; daar is geen klasgelde nie en klasse word in Engels aangebied met Noorweegse en internasionale studente wat in ’n gelyke mate verteenwoordig word. Die Svalbard Wêreldsaadkelder is ’n saadkelder wat sade van so veel as moontlik van die wêreld se gewasvariëteite en hul wilde botaniese verwante plante, stoor. Dit is ’n samewerkingsooreenkoms tussen die regering van Noorweë en die Wêreldtrustfonds vir Gewasdiversiteit en die kluis is gesny in rotse naby Longyearbyen waar die sade teen ’n natuurlike -6 °C bewaar word en verkoel word tot -18 °C. Die Svalbard Ondersese Kabelstelsel is ’n 1 440 km optiese vesellyn van Svalbard na Harstad en word gebruik vir kommunikasie met satelliete wat in ’n polêre baan om die aarde wentel; dit word beheer deur die Svalbard Satellietstasie en inrigtings by Ny-Ålesund.
Een bron van inkomste vir die gebied is die besoekende passasierskepe. Die Noorweegse regering het in die laaste jare bekommerd begin raak oor die hoeveelheid passasiers wat skielik aan wal gaan by klein nedersettings soos Ny-Ålesund wat gunstig geleë is naby die skilderagtige Magdalenefjorden. Met die toenemende hoeveelheid groter skepe kan tot 2 000 mense teenwoordig wees in ’n gemeenskap wat normaalweg uit minder 40 mense bestaan. Die enigste deel van die Ny-Ålesund-gemeenskap wat voordeel trek uit die besoekers is die eienaars van aandenkingswinkels waar daar altyd lang toue is en die beperkte voorraad wat daar is, word gereeld uitverkoop. Die regering het onlangs wetgewing deurgevoer (wat in Januarie 2014 in werking tree) wat die getal passasierskepe wat mag Svalbard besoek, baie inperk.
Vervoer
Binne Longyearbyen, Barentsburg en Ny-Ålesnud is daar paaie maar hulle is nie met mekaar verbind nie. Viertrekvoertuie word verbied waar geen paaie is nie, maar sneeumobiele word wyd gebruik in die winter — vir kommersiële en ontspanningsaktiwiteite. Vervoer van Longyearbyen na Barentsburg (45 km) en Pyramiden (100 km) is moontlik met ’n seeumobiel in die winter, of per skip regdeur die jaar. Alle nedersettings het hawens en Longyearbyen het ’n busstelsel.
Svalbard Lughawe, Longyearbyen, 3 km van Longyearbyen af, is die enigste lughawe na en van die argipel. Scandinavian Airlines het daaglikse geskeduleerde dienste na Tromsø en Oslo; daar is ook onreëlmatige huurdienste na Rusland. Lufttransport bied gereelde korporatiewe huurdienste van Longyearbyen na Ny-Ålesund Lughawe en Svea Lughawe vir Kings Bay en Store Norske; hierdie vlugte is gewoonlik nie oop vir die publiek nie. Daar is helikopterhawens in Barentsburg en Pyramiden en helikopters word dikwels deur die goewerneur en in ’n mindere mate deur Arktikugol gebruik.
Klimaat
Die klimaat van Svalbard word deur sy hoë breedtegraad gedomineer met die gemiddelde somertemeratuur wat tussen 4 °C en 6 °C is en die gemiddeld vir Januarie wat tussen −16 °C en −12 °C is. Die Noord-Atlantiese seestroom hou die temperatuur van Svalbard gematig deurdat dit tot 20 °C meer is as areas in Rusland en Kanada wat op dieselfde breedtegraad lê. Dit beteken ook dat die omliggende water vir die grootste gedeelte van die jaar oop en navigeerbaar is. Die binnelandse fjordareas en valleie, wat deur berge beskut word, het groter temperatuurverskille as by die kus met somers wat ongeveer 2 °C warmer en winters wat ongeveer 3 °C kouer is. Op die suide van Spitsbergen is die temperatuur effens hoër as verder noord en wes. Gedurende die winter is die temperatuurverskil tussen suid en noord naastenby 5 °C en in die somer ongeveer 3 °C. Bjørnøya het gemiddelde hoër temperature as die res van die argipel.
Koue poollug van die noorde en nat seelud van die suide ontmoet by Svalbard. Dit skep ’n lae druk en lei veral in die winter tot verandering in die weer en vinnige winde; in Januarie registreer ’n sterk bries 17% van die tyd by Isfjord Radio, maar slegs 1% van die tyd in Julie. In die somer is mis baie algemeen op die see (veral by Hopen en Bjørnøya) en 20% van die tyd is die sigbaarheid minder as 1 km, waar dit in Januarie slegs 1% van die tyd die geval is. Neerslag vind gereeld plaas maar die val in klein hoeveelhede, dikwels minder as 400 mm in wes-Spitsbergen. Meer reën val in die onbewoonde ooste waar dit meer as 1000 mm kan wees.
Natuur
Naas mense is daar vier primêr terrestriële soogdierspesies wat die argipel bewoon: die poolvos, die Svalbard-rendier, ysbere en die oostelike veldmuis — wat per abuis op die eilande beland het en tradisioneel slegs in Grumant te vinde is. Pogings om die poolhaas en die muskusos op die eilande te vestig het misluk. Daar is tussen vyftien en twintig tipes seesoogdiere insluitend walvisse, dolfyne, robbe en walrusse.
Ysbere is die ikoniese simbool van Svalbard en een van die hoof toeristeaantreklikhede. Hoewel die diere ’n kwesbare spesie is, word vereis van enigiemand wat hulself buite die nedersettings bevind, om ’n geweer te dra vir selfverdediging in die geval van ’n ysbeeraanval. Svalbard en Franz Josef-land het ’n gedeelde ysbeerbevolking van 3 000 ysbere, met Kong Karlsland wat die belangrikste broeiarea is. Die Svalbard-rendier (R. tarandus platyrhynchus) is ’n aparte subspesie en hoewel die dier vroeër byne uitgesterf het, word die jag op hulle en die poolvos toegestaan. Daar is ’n beperkte aantal mak rendiere in Russiese nedersettings.
Ongeveer dertig voëlspesies is op Svalbard te vinde waarvan die meeste trekvoëls is. Die Barentssee is een van die areas in die wêreld met die meeste seevoëls, met ongeveer 20 miljoen in die laat somer. Die mees algemene voëls is die klein alk, noordse stormvoël, kortbekseekoet en drietoonmeeu. Daar is sestien spesies op die IUBN Rooilys. Veral Bjørnøya, Storfjorden, Nordvest-Spitsbergen en Hopen is belandrige broeiareas vir seevoëls. Die noordse stern migreer al die pad tot by Antarktika. Slegs twee sangvoëls, die sneeugors en die bontrokkie migreer na Svalbard om te broei. Die rotspatrys is die enigste voël wat op Svalbard oorwinter. Oorblyfsels van Predator X van die Jura-era is al daar gevind; dit is die grootste seereptiel van die dinosourus-era wat nog gevind is — dit is waarskynlik ’n pliosaurus van ongeveer 15 meter in lengte.
Svalbard het ysgrond en toendra met lae, middelslag en hoë Arktiese plantegroei. 165 plantspesies is reeds op die argipel ontdek. Slegs die areas wat in die somer ontdooi, dit is ongeveer 10% van die totale oppervlak, het plantegroei. Plantegroei is die meeste volop in Nordenskiöld Land, om die Isfjorden en waar dit deur mis beïnvloed word. Hoewel daar min neerslag is, en gevolglik ’n steppeklimaat, kry plante goeie toegang tot water want die koue klimaat verminder verdamping. Die groeiseisoen is baie kort en kan tot so kort as een week duur.
Daar is sewe nasionale parke in Svalbard: Forlandet, Indre Wijdefjorden, Nordenskiöld Land, Nordre Isfjorden, Nordvest-Spitsbergen, Sassen-Bünsow Land en Sør-Spitsbergen. Die argipel het ook vyftien voëlreservate, een geotopies beskermde area en ses natuurreservate — met Nordaust-Svalbard en Søraust-Svalbard wat albei groter is as enige van die nasionale parke. Die meeste van die natuurreservate en drie van die nasionale parke is in 1973 beskerm, met die res wat in die 2000’s beskerming gekry het. Alle menslike spore wat van voor 1946 dateer is outomaties beskermd. Die beskermde gebiede maak 65% van die argipel uit. Svalbard is op Noorweë se tentatiewe lys vir nominasie as ’n UNESCO Wêrelderfenisgebied.
Palma
Palma (Katalaans: [ˈpalmə], Spaans: [ˈpalma]), voorheen: Palma de Mallorca (Spaans) of Ciutat de Mallorca (Katalaans), is die hoofstad en grootste stad van die Baleariese Eilande, 'n outonome gebied in die ooste van Spanje in die Middellandse See. Die stad het in 2015 'n bevolking van 400 578 gehad en het 'n oppervlakte van 208,63 km². Die stad is op die eiland Majorka geleë en is die belangrikste hawe van dié eiland. Palma is veral bekend vir sy toerismebedryf.
1921
Die jaar 1921 was 'n gewone jaar wat volgens die Gregoriaanse kalender op 'n Saterdag begin het. Dit was die 21ste jaar van die 20ste eeu n.C. Soos ander gewone jare het die jaar 12 maande, 52 weke en 365 dae gehad.
Tzaneen-lughawe
Tzaneen-lughawe (IATA-kode: LTA, ICAO: FATZ) is 'n klein lughawe naby Tzaneen in Limpopoprovinsie, Suid-Afrika.
Die lughawe beskik oor een geteerde aanloopbaan, 'n teerparkeerblad en 30 sinkloodse (hangers) vir ligte vliegtuie.
See-appel
Die see-appel (Pseudocolochirus unica) is 'n seekomkommer wat leef in rots- en koraalriwwe tot op dieptes van 40 m. Dit kom voor in die Indiese-Stille Oseaangebied asook langs Mosambiek tot by die noorde van KwaZulu-Natal. Die dier se kleurskema varieer maar die pers en geel skema is die mees algemene. Die lyf is rond en die mond word omring met digte, veeragtige tentakels. Buisvoete aan die kante is gewoonlik sigbaar. Dit word tot 200 mm lank. Die dier is 'n fitreerder en is 'n seldsame spesie.
Thüringen
Die  Vrystaat Thüringen (Duits: Freistaat Thüringen, afkorting: TH) is 'n deelstaat van die Bondsrepubliek Duitsland. Met 'n bevolking van 2,1 miljoen en 'n oppervlakte van 16 172 km² is dit een van die kleiner deelstate. Ook sy bevolkingsdigtheid is ietwat laer as die gemiddelde van Duitsland.
Tzaneen-lughawe
Klimaat
Die klimaat by Tzaneen-lughawe is vogtig en subtropies. Die gemiddelde dagtemperatuur is 22 °C. Die warmste maand is Oktober op 26 °C, en koudste Junie, met 16 °C. Die gemiddelde reënval is 880 millimeter per jaar. Die natste maand is Januarie met 280 mm reën, en die droogste is Mei met 1 mm.
Thüringen
Erfurt is die administratiewe setel en grootste stad van Thüringen. Jena is die tweede grootste nedersetting met 'n bevolking van meer as 100 000. Thüringen is 'n landgebonde deelstaat wat nog aan die see nog aan die buiteland grens. Aangrensende deelstate is Sakse in die suide en suidooste, Sakse-Anhalt in die noorde en noordooste, Nedersakse in die noordweste, Hesse in die weste en Beiere in die suide. 'n Aantal nedersettings in die noordweste van die deelstaat maak daarop aanspraak dat hulle die geografiese middelpunt van Duitsland vorm.
Tzaneen-lughawe
Geografie
Die land rondom die lughawe Tzaneen is meestal plat, maar in die noordweste is dit heuwelagtig. Die hoogste punt in die gebied is Xilobye, 750 meter bo seespieël, 2,9 km suidwes van die lughawe Tzaneen. Daar woon ongeveer 28 mense per vierkante kilometer rondom die Tzaneen-lughawe, 'n relatief klein bevolking. Die naaste groter dorp is Nkowankowa, 7,8 km suidwes van die Tzaneen-lughawe. Die gebied rondom die Tzaneen-lughawe is beplant met houtplantasies, sitrus- en ander vrugteboorde. Suid en suidwes van die Tzaneen-lughawe is vir vlieëniers die gevaarlike Wolkberge en Magoebaskloof.
Thüringen
Geskiedenis
As landsnaam is Thüringen reeds sedert die vroeë 6de eeu n.C. in gebruik toe die Thüringers, 'n Germaanse stam, 'n eie ryk gestig het. Daarna het Thüringen egter geen samehangende administratiewe gebied meer gevorm nie, alhoewel die landgrawe van Thüringen vir 'n kort tydperk daarin geslaag het om groot dele van die land te beheer. Na die streek is egter steeds as Thüringen verwys, en dié naam is ook hergebruik toe in 1920 sewe vrystate tot die deelstaat Thüringen binne die Duitse Ryk verenig het. In 1945 is voormalige Pruisiese gebiede soos Erfurt en Noord-Thüringen by dié deelstaat ingesluit.
Nadat die deelstate van die Duitse Demokratiese Republiek as gevolg van 'n administratiewe hervorming in 1952 ontbind is, is drie distrikte (Erfurt, Gera en Suhl) gevorm. Hierdie distrikte is eers met die Duitse hereniging in 1990 saam met enkele aangrensende gebiede in die huidige deelstaat verenig. Tans is Thüringen in 17 landelike distrikte en ses selfregerende stede verdeel. Sedert 1993 dra die deelstaat Thüringen – naas Beiere en Sakse – die amptelike bynaam "Vrystaat".
Ai
Ai was die tweede laaste farao van die 18de Dinastie van Antieke Egipte. Hy het net sowat vier jaar regeer (moontlik 1323-1319 v.C. of 1327-1323 v.C.), hoewel hy ’n raadgewer vir twee of miskien drie van die farao's voor hom was. Hy was glo die mag agter die bewind van Toetankamen.
Thüringen
Geskiedenis
Die ekonomiese ontwikkeling van Thüringen het ná 'n oorgangsperiode in die vroeë 21ste eeu begin stabiliseer. Tans is die werkloosheidsyfer net twee persent bo die gemiddeld vir Duitsland. As gevolg van strukturele probleme is die gemiddelde salarisse en lone egter steeds relatief laag. Jena fungeer met die vierde grootste universiteit in die ses nuwe oostelike deelstate van Duitsland as opvoedkundige en wetenskaplike sentrum van Thüringen.
Erfenis
Kenmerkend is die hoë digtheid van kulturele monumente van nasionale en internasionale betekenis. Die klassieke Weimar, die Bauhaus in Weimar en die Wartburg-kasteel naby Eisenach maak deel uit van die Unesco-wêrelderfenis. Die kulturele erfenis van Erfurt sluit die plaaslike domkerk, die Krämer-brug en die oudste bewaarde sinagoge in Sentraal-Europa in.
Ai
Ai se praenomen, of troonnaam, was Chepercheperoere ("Ewigdurend is die Manifestasies van Ra"), terwyl sy geboortenaam Ay it-netjer ("Ai, Vader van die God") was. Daar is min rekords en monumente wat aan Ai verbind kan word – nie net omdat hy kort regeer het nie, maar ook omdat sy opvolger, Horemheb, ’n veldtog gevoer het om herinneringe aan hom en die ander farao's van die ongewilde Amarna-tydperk uit te wis.
Thüringen
Erfenis
Ook die wortels van die Duitse kerkhervormer Martin Luther lê in Thüringen. In Eisenach het hy skoolgegaan, in Erfurt teologie gestudeer en by die plaaslike Augustyne-orde aangesluit en in die Wartburg-kasteel die Nuwe Testament in Duits vertaal. Luther se bydrae tot die Protestantse Hervorming en die moderniseringsproses, wat daaruit voortgespruit het, is in Thüringen met die sogenaamde Lutherdekade van 2008 tot 2017 herdenk.
Administratiewe distrikte
(Die amptelike afkortings word tussen hakies aangedui)
Ai
Herkoms
Ai was vermoedelik van die stad Achmim. Tydens sy kort bewind het hy ’n rotskapel in Achmim laat bou en dit gewy aan die plaaslike god Min. Hy kon die seun van Joeja gewees het wat ’n priester van Min in Achmim was. Joeja was ’n invloedryke edelman aan die hof van Amenhotep III wat die seldsame voorreg gehad het om vir hom ’n tombe in die Vallei van die Konings te laat bou, dalk omdat hy ook die pa was van Tije, Amenhotep se hoofkoningin. Daar is ook merkbare ooreenkomste tussen monumente wat aan Ai toegeskryf word en die mummie van Joeja, en albei het soortgelyke name en titels gehad.
Edward G. Robinson
Edward G. Robinson (12 Desember 1893 – 26 Januarie 1973) was 'n Amerikaanse akteur en skrywer. Hy was bekend vir sy rolle in die rolprente Little Caesar (1931), Double Indemnity (1944), Key Largo (1948), en Soylent Green (1973).
Ai
Amarna-tydperk
Al wat vir seker van Ai bekend is, is dat hy teen die tyd dat hy toegelaat is om vir hom ’n tombe te laat bou tydens die bewind van Achenaten, hy die titel "Opsiener van Al die Perde van Sy Majesteit" gehad het; dit was die hoogste rang in die elite-strydwa-afdeling van die leër en net onder die rang generaal. Ander titels in sy tombe sluit in "Vlagdraer aan die Regterkant van die Koning", Waarnemende Skriba van die Koning, Bemin deur Hom" en "God se Vader". Eersgenoemde was ’n baie belangrike posisie en bewys die koning luister na die draer van die titel. Laasgenoemde titel is die een wat die meeste met Ai verbind word en is later in sy koninklike naam opgeneem toe hy farao word.
Die titel "God se Vader" kan beteken hy was die skoonpa van die farao, en dus die seun van Joeja en die broer of halfbroer van Tije, die swaer van Amenhotep III en die oom van Achenaten. As Ai die seun was van Joeja, wat ’n senior militêre offisier tydens Amenhotep III se bewind was, het hy moontlik in sy pa se voetspore gevolg en eindelik sy militêre pligte geërf. Of hy kon ’n dogter gehad het wat met Achenaten getrou het; dan was hy moontlik die pa van Achenaten se hoofkoningin, Nefertiti. Daar is egter geen bewyse vir enige van dié teorieë nie. Die twee teorieë sluit mekaar nie uit nie, maar enigeen van die twee sou sy hoë status verduidelik tydens Achenaten se Amarna-tydperk. In dié tyd het die koninklike familie hul rug gekeer op Egipte se tradisionele gode ten gunste van monoteïsme, en dit lyk of Ai dieselfde gedoen het onder Achenaten, hetsy uit oortuiging of gerieflikheidshalwe.
Toetankamen
Ai se bewind is voorafgegaan deur dié van Toetankamen, wat die troon bestyg het toe hy agt of nege jaar oud was – in ’n tyd toe daar groot spanning was tussen die voorstanders van monoteïsme en die ou politeïsme. Hy is in sy koninklike pligte bygestaan deur sy voorganger se twee grootste raadgewers: visier Ai en generaal Horemheb. Tydens sy bewind van nege jaar, grootliks onder toesig van Ai, was daar ’n geleidelik terugkeer na die aanbidding van die ou gode en die herstel van die mag van die Amoen-priesterskap, wat onder Achenaten hul invloed oor Egipte verloor het.
Bewind
Toetankamen is dood toe hy sowat 18 jaar oud was en het nie ’n erfgenaam gehad nie. ’n Magsvakuum het ontstaan en dit lyk of visier Ai dit vinnig gevul het. Hy word uitgebeeld waar hy die begrafnisrituele vir Toetankamen uitvoer en die rol van erfgenaam aanneem. Waarop hy sy bewindsoorname geskoei het, is nie heeltemal duidelik nie. Hy was weliswaar ’n magtige figuur: Hy was sowat 25 jaar lank nou betrokke by die politieke mag, onder beide Toetankamen en Achenaten, maar dit was nie genoeg gronde vir sy aanspraak op die troon nie. Dit lyk of Horemheb eintlik as Toetankamen se erfgenaam en opvolger aangewys is, maar Ai sy eie mag gevestig het deur met sy voorganger se weduwee, Anchesenamen, te trou.
Omdat hy redelik oud was toe hy farao word, het Ai net sowat vier jaar lank regeer. In dié tyd het hy die herstel van die ou gode voltooi en vir hom ’n dodetempel by Medinet Haboe laat bou.
Amerikaanse elk
Hoewel hulle inheems aan Noord-Amerika is, is hulle ook na ander dele van die wêreld ingevoer, en hulle het goed aangepas in lande soos Argentinië, Australië en Nieu-Seeland. Hul aanpasbaarheid kan egter ’n bedreiging inhou vir dié lande se inheemse bevolkings.
Naam
Vir vroeë Europese ontdekkingsreisigers in Noord-Amerika, wat die kleiner edelhert van Europa geken het, het die dier gelyk soos ’n Europese eland, wat in Europa elk genoem word. Hulle het die dier toe ook elk genoem. In Afrikaans word dit die Amerikaanse elk genoem.
Die naam wapiti kom van die inheemse woord waapiti, wat "wit romp" beteken. Dit word veral vir die Asiatiese subspesies gebruik omdat die Brits-Engelse woord elk steeds vir die Europese eland gebruik word wat ook in Asië voorkom.
Anatomie
duimnael|links|’n Trop Roosevelt-elke. Die Amerikaanse elk is ’n groot ewehoewige dier, dus met ’n ewe getal tone aan elke poot nes kamele, bokke en beeste. Dit is ’n herkouende spesies met vier maagkamers en hulle eet gras, plante, blare en boombas. In die somer eet die dier feitlik konstant – tussen 4 en 7 kg daagliks. In Noord-Amerika word die mannetjies bulle en die wyfies koeie genoem, maar in Asië word die terme ramme en ooie dikwels gebruik.
Die elke is kleiner as die Amerikaanse eland en die gewei verskil ook. Elke kom in troppe voor, terwyl die elande alleen hou. Elke weeg gemiddeld 225 tot 241 kg, is 1.3 m hoog by hul skouers en is van hul neus tot by hul stert 2.1 m lank. Bulle is gewoonlik sowat 40% groter as koeie en kan tot meer as 330 kg weeg. Die grootste subspesie is die Roosevelt-elk (C. c. roosevelti), wat in die weste van Amerika en Kanada voorkom. Roosevelt-bulle kan tot meer as 540 kg weeg. Die kleinste elk is die Tule-elk (C. c. nannodes), waarvan albei geslagte 170 tot 250 kg weeg.
In die herfs kry die Amerikaanse elk ’n dikker laag hare wat hulle in die winter help warm hou. Bulle, koeie en kalfies van die Siberiese en Noord-Amerikaanse elk het dun maanhare; ander soorte het dit nie. Teen die vroeë somer verloor hulle die ekstra hare en skuur soms teen bome om daarvan ontslae te raak. Die subspesies het verskillende kleure na gelang van die seisoen en habitat, met grys of ’n ligter kleur wat veral in die winter voorkom en ’n rooier, donkerder kleur in die somer. Subspesies in droër klimate is geneig om ligter pelse te hê as dié wat in woude woon.
Gedrag
Volwasse diere kom vir die grootste deel van die jaar in enkelgeslagtroppe voor. In die paarseisoen ding bulle mee om die aandag van die koeie en sal koeie in hul harem verdedig. Twee bulle wat wil baklei, sal bulk en vorentoe en agtertoe loop. So kan hulle mekaar se krag, grootte en gewei opsom. As nie een van die bulle die aftog blaas nie, sal hulle in ’n stoeiery met hul gewei betrokke raak en kan mekaar soms ernstig wond.
Bulle jonger as vier jaar en ouer as elf jaar het selde harems en bly tydens die paarseisoen aan die rand van groter harems. ’n Bul met ’n harem eet selde en kan tot 20 persent van sy gewig verloor.
Teen die herfs van hul tweede jaar kan koeie een, en selde twee, kalfies hê, maar voortplanting kom veral voor by koeie wat minstens 200 kg weeg. Die draagtyd is 240 tot 262 dae, en pasgebore kalfies weeg sowat 15 of 16 kg. Hulle het soos baie takbokspesies kolle op die pels wat hulle teen die einde van die somer verloor. Ná twee weke kan hulle by die res van die trop aansluit en op twee maande is hulle gespeen.
Amerikaanse elke leef sowat 20 jaar in gevangenskap, maar net gemiddeld 10 tot 13 jaar in die natuur.
Subspesies
Daar is verskeie subspesies elke, met ses van Noord-Amerika en vier van Asië wat erken word, hoewel sommige bioloë hulle beskou as ekotipes of rasse van dieselfde spesie wat by plaaslike toestande aangepas is. Verskille in die gewei, liggaamsgrootte, kleur en paringsgedrag kom voor.
Scott Whyte
Scott Whyte (gebore 8 Januarie 1978) is 'n Amerikaanse akteur. Hy is bekend vir sy rolle in die rolprente D2: The Mighty Ducks (1994), Ghost in the Shell (2017), en Incredibles 2 (2018).
Paleomagnetisme
Paleomagnetisme is die navorsing van die magnetisasie en sy rigting van gesteentes van 'n bepaalde ouderdom.
Spinnekopbloekom
Die Spinnekopbloekom (Eucalyptus lehmannii) is 'n boom en indringerplant wat in Suid-Afrika genaturaliseer geraak het vanaf Australië; it is inheems in die ooste van dié land. Die boom kom voor in die kusfynbos en duine van die Oos-Kaap en die suide van die Wes-Kaap. Dit kan tot 10 m hoog word.
Paleomagnetisme
Daar is party minerale wat by hulle vorming deur die magnetiese veld van die aarde permanent gemagnetiseer word. Meting van hulle magnetisasie kan daardeur inligtings verskaf oor die magneetveld van die aarde op die moment van vorming. Daaruit kan afgelei word op watter breedtegraad die gesteente gevorm is en watter rigting die magneetveld toe gehad het.
Omdraaiing
Die magneetveld van die aarde het talle kere in die aardgeskiedenis van rigting verander: die magnetiese suidpool het die noordpool geword en andersom. Die posisie van die kontinente het ook verander deur die plaattektoniek. Paleomagnetisme speel 'n sleutelrol in die navorsing van die paleogeografie van ons planeet.
Die tektoniek vervaardig meer oseaankors by die rug wat op die plaatgrens lê. Dit skuif die oseaanbodem sydelings opsy. Die nuwe materiaal is aanvanklik magma wat 'n hoë temperatuur het. Terwyl dit afkoel raak dit deur die magneetveld van die aarde gemagnetiseer. Hierdeur word die magneetveld se rigting vasgelê. Navorsing het duidelik gemaak dat dit 'n patroon van magnetiese strepe veroorsaak wat ewewydig aan die rug loop. Die magnetisasie se rigting wissel van streep tot streep omdat tydens die geskiedenis van die aarde die planeet se magneetveld herhaaldelik omgekeer het.
Belangrike minerale
Minerale wat in paleomagnetisme belangrik is:
Spinnekopbloekom
Voorkoms
Die plant is dig, immergroen en 'n meerstammige boom of bos. Die takke hang dikwels naby die grond. Die liggroen blare is enkelvoudig, ovaalvormig, dik en leeragtig. Die groengeel blomme lok bye vanaf Junie tot Januarie. Die rooi knoppe aan die blomme lyk soos plastiekspinnekoppe. Die vrug is 'n stekelrige, houtagtige kapsule.
Algemeen
Die boom word gekweek vir hout, sandbinding en as 'n bron van heuning.
Harry Bugin
Harry Bugin (10 Maart 1929 – 6 Oktober 2005) was 'n Amerikaanse akteur. Hy was bekend vir sy rolle in die rolprente Barton Fink (1991), The Hudsucker Proxy (1994), en The Big Lebowski (1998), en in die televisiereeks America's Most Wanted: America Fights Back (1988).
Lawrence Venuti
Lawrence Venuti (gebore 1953) is ’n Amerikaanse vertaalteoretikus, vertaalgeskiedkundige en ’n vertaler uit Italiaans, Frans en Katalaans.
Krimpsiekte
Krimpsiekte, nenta of kotieldonose is 'n siekte wat veral voorkom in skape en angorabokke, hoewel beeste en perde ook vatbaar is. Die siekte is die eerste keer deur John Croumbie Brown in 1863 beskryf. Dit word deur chroniese vergiftiging met hartglikosiede in die veld veroorsaak.
Lawrence Venuti
Loopbaan
Venuti is in Philadelphia gebore en het aan die Temple Universiteit gegradueer. Hy woon al lank in die stad New York. In 1980 het hy sy doktorsgraad in Engels behaal aan die Columbia-universiteit, waar hy saam met geskiedenisgeoriënteerde studente van literatuur soos Joseph Mazzeo en Edward Tayler sowel as teoreties gegronde en maatskaplike kritici soos Edward Said en Sylvere Lotringer gestudeer het. Daardie jaar het hy die Renato Poggioli-toekenning vir Italiaanse vertaling ontvang vir sy vertaling van Barbara Alberti se roman Delirium.
Krimpsiekte
In Suid-Afrika kom daar twee soorte glikosiede voor wat hierdie eienskap openbaar:
Lawrence Venuti
Loopbaan
Venuti is tans professor in Engels by die Temple-universiteit. Hy het ook as besoekende professor klas gegee by die Universiteit van Pennsylvanië, die Princeton-universiteit, Columbia-universiteit, die Universiteit van Trento, die Universiteit van Mainz, die Barnard-kollege en die Queen's-universiteit in Belfast.
Krimpsiekte
Die chroniese tipe van die siekte word veral deur plantspesies uit die vetplantfamilie Crassulaceae, soos Cotyledon, Tylecodon en Kalanchoe, veroorsaak. Die tulp- en slangkopvergiftiging (deur spesies van die genera Moraea en Drimia) het net akute vergiftiging ten gevolg.
Lawrence Venuti
Loopbaan
Hy is ’n lid van die redaksionele en advieskomitees van Reformation: The Journal of the Tyndale Society, The Translator: Studies in Intercultural Communication, TTR: Traduction, Terminologie, Redaction, Translation Studies, Target: An International Journal of Translation Studies en Palimpsestes. Hy was die redakteur van spesiale vaktydskrifnommers wat gewy is aan vertaling en minderhede (The Translator in 1998) en digkuns en vertaling (Translation Studies in 2011). Sy vertaalprojekte het toekennings en befondsing gekry van die PEN American Center (1980), die Italiaanse regering (1983), die nasionale begifting vir die kunste (1983, 1999) en die nasionale begifting vir die geesteswetenskappe (1989). In 1999 het hy ’n Fulbright- senior lektorskap in vertaalstudies aan die Universiteit van Vic (Spanje) beklee.
In 2007 is ’n Guggenheim Fellowship aan hom toegeken vir sy vertaling van Giovanni Pascoli se digkuns en prosa.
Krimpsiekte
Uit krimpsiekbos is kotieldosied geïsoleer, wat in 'n dosis van 0,01-0,015 mg per kg liggaamsmassa krimpsiekte kan veroorsaak.
Lawrence Venuti
Loopbaan
In 2008 het sy vertaling van Ernest Farrés se Edward Hopper: Poems die Robert Fagles-vertaalprys gewen.
Krimpsiekte
Die gevolge van die siekte kan verlamming wees of selfs die dood. In 2007 het navorsers gevind dat daar moontlik 'n entstof teen die siekte geproduseer kan word.
Lawrence Venuti
Denke en invloed
Sy invloedryke werk, The Translator's Invisibility: A History of Translation, is sedert die publikasie daarvan die oorsaak van heelwat debat. Daarin sit hy sy teorie uiteen dat sogenaamde "domestikerende gebruike" wat in die samelewing werksaam is, daartoe bydra dat die vertaler onsigbaar is in vertalings. Hy beweer dat wetlike en kulturele beperkings veroorsaak dat "'getroue vertaling' gedeeltelik gedefinieer word deur die illusie van deursigtigheid", sodat vervreemding of eksperimentele tipes vertaling "waarskynlik teenstand sal kry van uitgewers en groot dele van Engelstalige lesers wat onmiddellike verstaanbaarheid verwag wanneer hulle lees". Dit lei tot ’n klimaat waarin "vlotheid" die belangrikste eienskap vir ’n vertaling is en alle spore van vreemdheid of andersheid gewoonlik doelbewus verwyder word in ’n blyk van etnosentriese geweld. As ’n oplossing vir hierdie probleem stel Venuti die strategie voor van vervreemding, wat daarop gemik is om "die leser op ’n reis te stuur" eerder as om "die skrywer huis toe te bring", soos die geval is wanneer ’n vertaling gedomestikeer word.
Die deskundige op die gebied van die vergelykende literatuurstudie Susan Bassnett verwys na Venuti se nadruk op ’n vertalergesentreerde vertaling en sy aandrang daarop dat die vertaler hom/haar sigbaar in die teks moet inskryf.
Cichlidae
Cichlidae is 'n groot visfamilie van die orde Perciformes. Spesies van die familie leef in vars- sowel as brakwater. Dié familie word gevind in Sentraal - en Suid-Amerika, Afrika, Madagaskar en dele van Indië en Arabië en speel ook 'n belangrike rol as 'n voedingsvis. Cichlidae is die grootste visfamilie in Afrika met ongeveer 900 spesies.
Genera
Die volgende genera en gepaardgaande spesies is deel van die familie:
Gagaoesiërs
Die Gagaoesiërs (Gagaoesies: Gagauzlar) is 'n Turkse etniese groep inheems aan die outonome gebied Gagaoesië in Moldowa. Hulle praat Gagaoesies, 'n Turkse taal, as moedertaal en Russies of Moldawies/Roemeens as tweede taal.
Die meeste Gagaoesiërs leef in Gagaoesië (Moldowa), gevolg deur Oekraïne, Turkye en Rusland. In Oekraïne leef Gagaoesiërs veral in die oblaste Odessa en Saporisja en in Rusland in die outonome republiek Kabardino-Balkarië.
In teenstelling met die ander Turkse volke wat hoofsaaklik Islamities is, is die meeste Gagaoesiërs aanhangers van die Oosters-Ortodokse Kerk.
Josh Wiggins
Josh Wiggins (gebore 2 November 1998) is 'n Amerikaanse akteur. Hy is bekend vir sy rolle in die rolprente Hellion (2014), Max (2015), Mean Dreams (2016), en Walking Out (2017).
Percy Bysshe Shelley
<div style="background:#f9f9f9; border:1px solid #aaaaaa; clear:right; float:right; font-size:90%; margin:1em 0 1em 1em; padding:1em; text-align:center; width:20em;">
Percy Bysshe Shelley
Engelse digter
Handtekening
Gebore
4 Augustus 1792
in Horsham, Sussex, Engeland, Groot-Brittanje
Oorlede
8 Julie 1822
in Lerici, Koninkryk Sardinië (tans Italië)
Literêre stroming
Romantiek
Bekende werke
Ode to the West Wind Adonaïs
Percy Bysshe Shelley [ˈpɜrsi ˈbɪʃ ˈʃɛli], (* 4 Augustus 1792, † 8 Julie 1822), was een van die groot Romantiese digters in die Engelse letterkunde. Van sy liriese poësie word by die meesterwerke van Engelse digkuns gereken.
Sy radikale benadering was nie beperk tot sy digkuns nie, maar het ook uitdrukking in sy politieke en sosiale oortuigings gevind. So het Shelley gedurende sy leeftyd min erkenning as digter geniet. Eers ná sy afsterwe het sy digkuns steeds meer aanklank by kritici en lesers gevind. Shelley was 'n sleutelfiguur in 'n nou kring van visioenêre digters en skrywers wat Lord Byron, Leigh Hunt, Thomas Love Peacock en sy eie tweede vrou, Mary Shelley, die skrywer van Frankenstein, ingesluit het.
Shelley se bekendste werke sluit klassieke gedigte soos Ozymiandas, Ode to the West Wind, To a Skylark, Music, When Soft Voices Die, The Cloud en The Masque of Anarchy in. Van sy ander belangrike werke is lang, visioenêre gedigte soos Queen Mab (later herbewerk as The Daemon of the World), Alastor, The Revolt of Islam, Adonaïs, die onvoltooide The Triumph of Life en die visioenêre versdramas The Cenci (1819) en Prometheus Unbound (1820).
Sy nou kring van bewonderaars het van die progressiewe denkers van sy tyd ingesluit, onder wie sy skoonvader, die filosoof William Godwin. Alhoewel Shelley se lewe lank gedigte en prosa geskryf het, het die meeste uitgewers en tydskrifte geskroom om sy werke te publiseer - uit vrees dat hulle weens godslastering of aanhitsing tot oproer in hegtenis geneem sou word.
Shelley het die sukses van sy werk en die invloed, wat dit tot vandag nie net op literêre gebied, maar ook op belangrike stromings van sosiale en politieke denke uitoefen, nie meer self beleef nie. Hy het saam met sy vriend Edward Ellerker Williams verdrink nadat sy skoener tydens 'n skielike storm gesink het.
Bulhoek
Bulhoek is 'n geskiedkundige plaas in die Oos-Kaap, Suid-Afrika.