cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Hesse
Bevolkingsverspreiding en -digtheid
Drie vyfdes van Hesse se bevolking is in die suide saamgetrek, terwyl een vyfde elk in Sentraal- en Noord-Hesse woon. 'n Kwart van alle Hesse is in een van die deelstaat se vyf selfregerende stede met meer as 100 000 inwoners woonagtig, 29 persent in middelgroot stede met 'n bevolking tussen 20 000 en 100 000, en die helfte van die bevolking woon in 367 munisipaliteite met minder as 20 000 inwoners. Die bevolkingsgrootte van Hessiese stede varieer tussen meer as 757 000 in Frankfurt am Main en slegs 1 100 in Schwarzenborn.
Die grootste Hessiese stede is merendeels in die suidelike Ryn-Maingebied geleë – Frankfurt am Main, Wiesbaden, Darmstadt en Offenbach am Main. Drie van altesaam sewe stede met tussen 50 000 en 100 000 inwoners – Hanau, Rüsselsheim en Bad Homburg vor der Höhe – is eweneens in Suid-Hesse geleë. Vier stede, wat in dieselfde kategorie val, is in Sentraal-Hesse geleë (Marburg, Gießen, Fulda en Wetzlar). Noord-Hesse word, met uitsondering van Kassel, deur kleiner nedersettings en 'n oorwegend landelike struktuur gekenmerk.
Bevolkingsontwikkeling
Die bevolking van Hesse het sedert die stigting van die deelstaat in 1945 met meer as twee miljoen gegroei. Hierdie groeiproses het in verskillende fases plaasgevind wat deur politieke en ekonomiese omstandighede bepaal is. Ná die Tweede Wêreldoorlog het byna een miljoen vlugtelinge uit die verlore Duitse Oosgebiede 'n nuwe tuiste in Hesse gevind. Teen die middel van die 1960's het die deelstaat se florerende nywerhede 'n mannekragtekort ondervind wat slegs deur 'n groot stroom van Suid-Europese immigrante verlig kon word.
In die laat 1980's en vroeë 1990's het die Hessiese bevolking danksy die Duitse hereniging en die val van die Ystergordyn tussen Wes- en Oos-Europa nog eens sterk groei getoon toe duisende Oos-Duitsers en Oos-Europeërs hulle in die deelstaat gevestig het. In die laat negentigerjare het die groeiproses geleidelik verstadig. Die natuurlike bevolkingsaanwas was sedert die 1970's selfs negatief sodat die bevolkingsgetal vanaf 2003 gestagneer of selfs afgeneem het.
Tussen 1988 en 1996 het die inwonertal met meer as 'n halfmiljoen gestyg. Hierdie groei het tussen 1997 en 2000 verstadig tot 40 800, met 'n totale bevolking van 6 068 100 in 2000. In die volgende jare het dit verder gegroei 6 097 800 in 2004 om daarna in 2009 weer af te neem tot die vlak van 2000 (6 062 000). Vervolgens het dit selfs tydelik gekrimp tot minder as ses miljoen, en net danksy die hoër getal immigrante het dit intussen weer by die sesmiljoenkerf verbygesteek.
Die getal lewende geboortes het in 2016 teenoor die vorige jaar met 6,7 persent gestyg tot 60 700 – die hoogste syfer wat sedert 1997 (63 124) aangeteken is (die laagste getal is in 2006 aangeteken met 51 404). Gelyktydig het die getal sterfgevalle met 3,7 persent gedaal tot 64 100. Die demografiese bevolkingsafname het sodoende in 2016 gedaal tot 3 300 persone (teenoor 9 645 in 2015).
Die Hessiese grondwet
Die Hessiese grondwet, wat op 1 Desember afgekondig is, is die oudste van enige Duitse deelstaat wat steeds van krag is. Die grondwet bestaan uit twee hoofdele met altesaam 161 artikels. Die basiese regte van Hessiese burgers is in die eerste 63 artikels vervat, terwyl die tweede hoofdeel die deelstaatstruktuur bepaal. Hier word alle deelstaatliggame met eie bevoegdhede genoem en hul funksies, regte en pligte beskryf.
Energie (esoteries)
Voorstanders en beoefenaars van verskillende esoteriese vorms van spiritualiteit en alternatiewe medisyne verwys na 'n verskeidenheid beweerde ervarings en verskynsels as gevolg van "energie" of "krag" wat nie gemeet kan word nie en dus onderskei word van die wetenskaplike vorm van energie. Daar bestaan geen wetenskaplike bewyse vir die bestaan van sulke energie nie en wetenskaplikes en opvoedkundiges kritiseer die gebruik van die term "energie" om die idees te beskryf as die bekendmaking en promosie van 'n wanopvatting.
Hesse
Die Hessiese grondwet
Die deelstaat Hesse se grondwet waarborg vrede, vryheid en goeie betrekkinge met ander state en nasies. 'n Verdere onderliggende beginsel is die verbondenheid tot nasionale eenheid in 'n Duitse republiek – 'n doelwit wat nog nie verwesenlik was toe die grondwet in 1946 afgekondig is nie.
Die Hessiese grondwet veroordeel oorlog en waarborg die reg om weerstand te bied teen wette en handelinge wat die grondwetlike regte en beginsels bedreig. Dit is die enigste deelstaatgrondwet wat nog voorsiening maak vir die toepassing van die doodstraf – 'n anachronisme wat weens die voorrang van federale reg (die doodstraf is in Duitsland op nasionale vlak lankal afgeskaf) geen regsgelding meer het nie.
Energie (esoteries)
Terapieë wat voorgee om onbekende energieë te gebruik, aan te pas of te manipuleer, is dus een van die mees omstrede van alle aanvullende en alternatiewe medisyne. Eise wat verband hou met energieterapieë is meestal anekdoties, eerder as gebaseer op herhaalbare empiriese bewyse.
Hesse
Algemeen
Volgens sy grondwet is Hesse 'n lidstaat van die Duitse republiek. So het Hesse nog voor die daarstelling van 'n verenigde Duitse republiek aanspraak daarop gemaak om later deelstaat van 'n sodanige politieke entiteit te wees. Die Hessiese grondwet maak voorsiening vir 'n demokratiese, parlementêre en republikeinse staatsvorm vir die deelstaat.
Energie (esoteries)
Geskiedenis
Konsepte soos "lewenskrag", "qi" en "élan vital" bestaan al lank al en het na vore gekom uit die debat oor vitalisme in die 18de en 19de eeu met Mesmer en die se "dieremagnetisme". Hulle is in die 20ste eeu steeds deur sommige denkers en beoefenaars in die moderne New Age-beweging bespreek.
Met die bestudeering van embriologie en ontwikkelingsbiologie deur bioloë, veral voor die ontdekking van gene, is 'n verskeidenheid kragte voorgestel om hul waarnemings te verduidelik. Die Duitse bioloog Hans Driesch het entelechy ('n tipe krag wat 'n verstand gehad het) voorgestel, 'n energie wat volgens hom organiese prosesse beheer het. Sulke idees is egter gediskredieteer en die moderne wetenskap het die poging om esoteriese energieke eienskappe aan die lewe te koppel laat vaar.
Hesse
Wetgewende gesag
Die wetgewende gesag word deur die deelstaatparlement of Landtag uitgeoefen, behalwe vir sekere politieke aangeleenthede waaroor die Hessiese volk self in 'n referendum kan beslis. Die Hessiese Landtag bestaan uit afgevaardigdes wat deur die volk vir 'n ampstermyn van vyf jaar (voor 2003: vier jaar) verkies word. Die grondwet gee passiewe stemreg aan alle stemgeregtigdes bo die ouderdom van 21 jaar. Alle partye, wat meer as vyf persent van die uitgebragte stemme op hulle verenig, word in die deelstaatparlement verteenwoordig.
Uitvoerende gesag
Die uitvoerende gesag berus by die Hessiese deelstaatregering en die deelstaatadministrasie wat aan die regering ondergeskik is. Die deelstaatregering bestaan uit die eerste minister van Hesse en sy kabinet. Die beginsels en riglyne van die regeringsbeleid word deur die eerste minister vasgelê wat aan die deelstaatparlement verantwoordelik is.
Energie (esoteries)
Geskiedenis
Dit is nie die wetenskaplike konsep van energie waarna verwys word in die konteks van spiritualiteit en alternatiewe medisyne nie. Soos Brian Dunning, Amerikaanse wetenskap- en skeptisisme-skrywer, skryf: "Dit is al wat energie is: 'n meting van werkvermoë. Maar in die populêre kultuur het "energie" op een of ander manier 'n selfstandige naamwoord geword. Daar word dikwels van "energie" gepraat asof dit iets op sigself is, soos 'n gebied met gloeiende krag, wat gestoor en gebruik kan word. Hier is 'n goeie toets. As jy die woord "energie" hoor, vervang dan die frase "meetbare werksvermoë". Is die gebruik nog sinvol? Onthou, energie self is nie die ding wat gemeet word nie: energie is die meting van verrigte werk of potensiaal ... Hierdie New Age-konsep van die liggaam met 'n "energieveld" is dus noodlottig gedoem. Daar bestaan ​​nie iets soos 'n energieveld nie; dit is twee nie-verwante begrippe."
Hesse
Uitvoerende gesag
Volgens die basiese riglyne van regeringsbeleid verrig die ministers hul amptelike pligte selfstandig en is hiervoor verantwwordelik aan die deelstaatparlement.
Energie (esoteries)
Geskiedenis
Ten spyte van die gebrek aan wetenskaplike ondersteuning, het geestelike skrywers en denkers idees oor energie gehandhaaf en voortgegaan om dit as nuttige allegorieë of as feit te bevorder. Die veld van energie-medisyne is voornemens om energie te manipuleer, maar daar is geen geloofwaardige bewyse om dit te ondersteun nie.
Hesse
Uitvoerende gesag
Die eerste minister word deur 'n geheime stemming deur die deelstaatparlement verkies. 'n Suksesvolle kandidaat moet meer as die helfte van die uitgebragte stemme van alle afgevaardigdes op hom verenig. Hy benoem vervolgens sy kabinetslede. Die Hessiese eerste minister tree as die verkose verteenwoordiger van die burgers van Hesse op.
Energie (esoteries)
Geskiedenis
Die konsep van "qi" (energie) kom dwarsdeur die tradisionele Oos-Asiatiese kultuur voor, soos in die kuns van feng shui en Chinese vegkuns. Qi-filosofie sluit ook die begrip "negatiewe qi" in, wat gewoonlik verstaan ​​word as die bekendstelling van negatiewe buie soos vrees of meer gematigde uitdrukkings soos sosiale angs of ongemaklikheid. Die vermyding of minimalisering van hierdie negatiewe qi deur rangskikking van fisiese voorwerpe in vermeende mistieke of belangrike patrone is 'n hoof fokus van feng shui. Die tradisionele verduideliking van hoe akupunktuur werk sê dat dit deur die sirkulasie van qi deur 'n netwerk van meridiane "vloei" en kan gemanipuleer word.
Hesse
Uitvoerende gesag
Die Hessiese grondwet bevat 'n besondere bepaling waarvolgens lede van adellike dinastieë en gesinne, wat tot en met 1918 in Duitsland of enige ander land regeringsgesag uitgeoefen het of steeds uitoefen, nie as lede van die deelstaatregering verkies mag word nie.
Amptelike simbole
Die amptelike simbole van die deelstaat Hesse sluit in: die deelstaatwapen, die deelstaatvlag, die deelstaatdiensvlag, die deelstaatseël, die wapenskild van deelstaatliggame en die rooi-wit deelstaatkokarde.
Energie (esoteries)
Plekke
Daar is verskillende terreine wat as heilig beskou word en waar mense van verskillende geloofstelsels die ervaaring het dat hulle 'n sterk godsdienstige of geestelike gehalte het, wat dui op die voorstelling van 'n goddelikheid, of 'n "energie" wat vir dié mense belangrik is. Die idee dat 'n soort "negatiewe energie" verantwoordelik is vir die skep of lok van spoke of demone kom voor in die hedendaagse paranormale kultuur en geloof, soos geïllustreer in TV-programme soos Paranormal State en Ghost Hunters. Daar is geen wetenskaplike bewyse van enige van hierdie beweerings nie.
Hesse
Permanente sending in Berlyn
Duitse deelstate het reeds voor die stigting van die Federale Republiek van Duitsland op 23 Mei 1949 sendings in Berlyn gevestig. Voorlopers van die huidige deelstaatsendings was meestal permanente verteenwoordigings by die hof van die Pruisiese koning in Berlyn. Dr. Karl von Hofmann het tussen 1866 en 1876 die amp van Hessiese gevolmagtigde by die destydse Duitse Federale Raad, die verteenwoordiging van deelstate in die Duitse Keiserryk, beklee.
Die Sosiaaldemokratiese politikus Wilhelm Apel het tussen 1949 en 1963 as Hesse se amptelike verteenwoordiger gefungeer – aanvanklik vanaf 1947 by die Raad van Duitse Deelstate (Länderrat) in Stuttgart waar hy ook lid van die Parlementêre Raad was. In die volgende jaar is hy as Hessiese gevolmagtigde by die administrasie van die Britse en Amerikaanse besettingsone in Frankfurt am Main benoem. Vanaf die stigting van die Federale Republiek van Duitsland het hy veertien jaar lank die amp van Hessiese gevolmagtigde by die federale regering beklee en Hesse se permanente sending in Bonn gevestig. Ná die Duitse hereniging in 1990 en die federale parlement se besluit om regeringsinstellings na Berlyn te verskuif is ook die Hessiese Deelstaatsending hierheen verskuif.
Permanente sending in Brussel
Sedert 1989 is daar 'n permanente sending van die Deelstaat Hesse by die Europese Unie in Brussel. Dit val onder die Departement van Europese en Federale Sake onder leiding van Lucia Puttrich, minister van federale en Europese sake en gevolmagtigde van die Deelstaat Hesse by die federale Duitse regering, en die staatssekretaris van Europese sake, Mark Weinmeister.
Meer as twee derdes van alle politieke besluite, wat die alledaagse lewe van die bewoners van Hesse raak, word deesdae in Brussel geneem. So is dit ook vir Hesse as deelstaat van groot belang om sy eie verteenwoordigers by instellings van die Europese Unie in Brussel, Straatsburg en Luxemburg te hê, sy belange te bevorder en Europese besluitnemingsprosesse sodanig te beïnvloed dat hulle geen nadelige uitwerkings op die deelstaat het nie. Hesse se Europese sending verskaf inligting oor politieke ontwikkelinge op Europese vlak aan die Hessiese deelstaatregering te Wiesbaden.
Sedert Mei 2013 word Hesse se Europese sending saam met dié van sy drie Europese susterstreke – Akwitanië (Frankryk), Emilia-Romagna (Italië) en Woiwodskap Groot-Pole (Pole) – in 'n gemeenskaplike kantoorgebou in die Europese Kwartier van Brussel gehuisves. So is Hesse tans die enigste Duitse deelstaat wat sy Europese belange in noue samewerking met die verteenwoordigers van sy Europese susterstreke waarneem. Intussen het ook ander Hessiese instellings – waaronder die Hessiese deelstaatparlement, banke en ekonomiese instellings en verenigings uit die Frankfurt-Ryn-Main-streek, die Goethe-universiteit in Frankfurt am Main en Fraport, die bestuursmaatskappy van Frankfurt se Ryn-Main-lughawe, kantore in die gebou gehuur.
Kantore vir ekonomiese samewerking in die buiteland
Die deelstaat Hesse het kantore vir ekonomiese samewerking in sommige buitelandse metropole en streke gevestig, waaronder New York, Sjanghai, die provinsie Hunan (Volksrepubliek China), Boedapest, Havana, Jaroslawl, Moskou, Poznań en Teheran, wat raad en advies aan voornemende beleggers verskaf.
Administratiewe distrikte
(Die area-afkortings word tussen hakies aangedui) Administratief word Hesse sedert 1981 in drie administratiewe geweste (Regierungsbezirke) verdeel wat na hulle regeringsetels vernoem is – Darmstadt, Gießen en Kassel. Die administratiewe geweste word op hulle beurt in vyf selfregerende stede (kreisfreie Städte, stede met meer as 100 000 inwoners wat nie deel uitmaak van 'n distrik nie) en 21 administratiewe distrikte (Landkreise) met 426 munisipaliteite (Gemeinden).
Ekonomiese struktuur
Die dienstesektor, wat in 2009 74 persent tot die deelstaat se bruto binnelandse produk (BBP) bygedra het, vorm die ruggraat van die Hessiese ekonomie. Belangrike dienstebedrywe sluit banke en versekeringsmaatskappye, handel, vervoer, inligting en korporatiewe dienste in. Hesse is die finansiële sentrum van Duitsland en die Europese vasteland waar die Europese Sentrale Bank, die Duitse Federale Reserwebank (Deutsche Bundesbank), die Duitse Effektebeurs en meer as 300 banke hul hoofkwartiere het.
Die nywerheidsektor se aandeel aan Hesse se BBP het 26 persent beloop. Die grootse industriële bedrywe is chemiese en farmaseutiese nywerhede, motorvervaardiging, elektriese en elektroniese goedere en meganiese ingenieurswese. Die grootste motoraanlegte is in Rüsselsheim (Opel) en Baunatal naby Kassel (Volkswagen) gevestig. Kassel het ook 'n belangrike rol in die geskiedenis van die Duitse spoorbedryf gespeel. Hier het Henschel in 1848 sy eerste stoomlokomotief Drache ("Draak") gebou. 'n Ander groot Hessiese lokomotief-vervaardiger, Thyssen, het tot en met 1987 meer as 30 000 lokomotiewe vervaardig.
Hesse se vervaardigingsbedryf is sterk uitvoergerig – sowat 50 persent van alle vervaardigde goedere word na die buiteland uitgevoer. Die deelstaat speel tradisioneel 'n belangrike rol as gasheerland vir handelskoue. Meer as 100 000 ondernemings is in dié bedryf geregistreer.
Grootste ondernemings
Met meer as 70 000 werknemers in 500 ondernemings is Frankurt se internasionale lughawe die grootste enkele werkverskaffer in Duitsland. Die tweede grootste werkgewers met elkeen meer as 45 000 personeellede is die Federale Spoorweë (Deutsche Bahn AG) en die posdiens Deutsche Post Group. Ander belangrike ondernemings is die kleinhandelgroep REWE Group met 20 000 werknemers en drie ondernemings uit die motorbedryf: Adam Opel AG, Volkswagen AG en Continental AG.
'n Aantal multinasionale ondernemings het filiale in die deelstaat, waaronder ABB, Amazon, Canon, Dunlop, Ferrero, General Motors, Nestlé, Nikon en Philips. Die Suid-Koreaanse elektronikareuse Samsung Electronics en LG het hul Duitse hoofkwartiere in respektiewelik Schwalbach am Taunus en Eschborn, net buite Frankfurt am Main.
Kookkuns
Die bekendste Hessiese spesialiteite het hul oorsprong in Frankfurt am Main: Frankfurter Würstchen (worsies), Grüne Soße ('n groen sous wat van sewe kruie, asyn, olie en suurroom berei word) en Frankfurter Kranz ('n koek met botterroom en rooi vrugtrejellie as vulsel). Appelwynliefhebbers is veral in Frankfurt en Suid-Hesse te vinde. Dié verfrissende vrugtewyn, wat in die Hessiese dialek as Ebbelwoi of Stöffche bekend staan, het sy oorsprong heel waarskynlik in die Romeinse tyd.
Vir voortreflike appelwyn word appels met 'n hoë suurgehalte gebruik. Om in die hoë vraag te kan voorsien, word appelwyn deesdae ook van ingevoerde appels gemaak. Appelwyn word tradisioneel saam met Handkäs mit Musik geniet, 'n suurmelkkaas wat in asyn met speserye en uie gemarineer word, of met Spundekäs, 'n smeerkaas wat met sout, peper en paprika verfyn word. Die kaas word met baie klein uieblokkies bedien.
Aartappels was 'n tradisionele stapelvoedsel in landelike gebiede van Hesse en vorm steeds die basis vir 'n verskeidenheid pikante geregte. Ahle Wurst ("ou wors") is 'n spesialiteit uit Noord-Hesse waarvoor slegs vleis van 'n hoë gehalte gebruik word. Die wors word met speserye, rum of brandewyn verfyn en daarna ryp gemaak deur dit baie lank te droog.
Brood- of gisdeeg wat uitgerol, gebak en met spek en uie bedien is, is van oudsher 'n gewilde dis. Wanneer Hessiese boerevroue vroeër brood gebak het, het hulle die warm bakoond nog gebruik om hierdie ligte maaltyd te bak. Dit word vandag gewoonlik saam met wyn bedien.
Meyer Bosman
Meyer Bosman (gebore in Bethlehem, 19 April 1985) is 'n Springbokrugbyspeler wat vir die Natal Haaie in die Curriebeker en die Sharks in Superrugby speel.
Infanta
Infanta is 'n klein nedersetting in die Wes-Kaap, Suid-Afrika. 'n Uitloper van die Potberg aan die suide kant van die Breederivier eindig in Kaap Infante wat tot Infanta vervorm is. Die naam is glo in 1488 deur Bartolomeus Dias aan die kaap gegee op sy terugvaart nadat hy by die Groot-Visrivier gedraai het. Die naam is moontlik die naam van die kaptein van Dias se tweede karveel, João Infante. Die kusdorpie en oord lê 'n paar kilometer noord van die Kaap.
Peka
Peka (Hebreeus: פקח vir "met oop oë") was die koning van die koninkryk van Israël tussen die jare 737 v.C. tot 732 v.C.. Hy was die seun van Remaljahu en word koning nadat hy, met behulp van vyftig manne uit Gilead, sy voorganger Pekahia vermoor het (2 Konings 15:25-27). Tydens die heerskappy van Peka val die Assiriese koning Tiglat-Pileser III Israël binne en beset hy verskeie stede in die noorde van Israël. Die Assiriese koning voer ook ´n groep Israëliete as ballinge mee na Assyrië. In 2 Konings 15: 29-31 word genoem dat Hosea hierna teen Peka saamgesweer het en dat Peka doodgemaak is. In die inskripsies van koning Tiglat-Pileser word melding gemaak van die oorlog teen Israel en daar word aanspraak gemaak dat die Assiriese koning persoonlik vir Peka afgeset het en vervang het met Hosea.
Kapana
Kapana is a manier om vleis gaar te maak, gewoonlik beesvleis in Namibië, deur dit te braai. Die vleis word in klein stukkies gesny en gebraai. Dit word van die rooster af verkoop terwyl dit braai Die prys wissel. Kapana in Namibië is gewild in Windhoek, en veral Katutura is bekend vir die dis.
Peka
Verwysings in die Bybel
2 Konings 15: 25-31
Kapana
Kapana is goedkoop en vinnig om gaar te maak. Mense koop ook kapana om by die huis te eet.
Kawango-Wes
Kawango-Wes is sedert 8 Augustus 2013 een van die 14 streke van Namibië. Die streek se naam is van die Kawango's afgelei. Kawango-Wes se hoofstad en grootste stad is Nkurenkuru. In die weste word die streek deur Oshikoto en Ohangwena begrens en in die ooste deur Kawango-Oos. Die Okavangorivier vloei deur die streek, digby die grens met Kawango-Oos. Op 8 Augustus 2013 is Kawango opgedeel in Kawango-Oos en Kawango-Wes. In die noorde is Angola geleë en in die suide Otjozondjupa.
Aka infesta
Aka infesta is 'n sponsspesie in die taksonomiese indeling van die Demospongiae (gewone sponse). Die liggaam van die spons bestaan uit kieselnaalde en sponginevesels en is in staat om baie water op te neem.
Die spons behoort tot die genus Aka en tot die familie Phloeodictyidae. Die wetenskaplike naam van die spesie is die eerste keer geldig gepubliseer in 1889 deur Johnson.
Artemisa (provinsie)
Artemisa is 'n provinsie in westelike Kuba met ongeveer 500 000 inwoners. Die provinsie se hoofstad, Artemisa, het vandag 'n bevolking van 81 duisend inwoners. Op 1 Januarie 2011 is die La Habana-provinsie opgedeel in Artemisa en Mayabeque.
Sentraal-Asië
Sentraal-Asië is 'n geografiese gebied in die middel van Asië. Dit strek van die Kaspiese See in die weste tot Sentraal-China in die ooste en van die suide van Rusland in die noorde tot die noorde van Afghanistan in die suide.
Sentraal-Asië sluit gewoonlik die vyf voormalige Sowjet-republieke Kasakstan, Kirgisië, Oesbekistan, Tadjikistan en Turkmenistan in. Soms word nog Afghanistan, Mongolië, Iran se noordooste, Pakistan se noorde, Kasjmir, Xinjiang en Tibet ingesluit. Hierdie definisie word byvoorbeeld deur Unesco gebruik.
Die westelike en sentrale gedeelte van Sentraal-Asië is hoofsaaklik deur Turkse volke bevolk en deur Islam gekenmerk. Hulle sluit in die Kasakke in die noorde, die Kirgisiërs in die suidooste, die Karakalpakke en Oesbeke in die suide, die Turkmene in die suidweste en soms die Oeigoere in die ooste. In die suidooste leef nog die Tadjiks, 'n Islamitiese Irannese volk. Aan die noordelike grens tot Rusland leef nog Russe en Oekraïners. Minderhede sluit in Tartare en Duitsers. Belangrike tale sluit in Russies, die Turkse tale Oesbekies, Kasaks, Turkmeens, Kirgisies en Karakalpaks asook Tadjiks en soms nog Oeigoers.
Sentraal-Asië word geografies gekenmerk deur die riviere Amoedarja, Ili en Sirdarja asook die waterliggame Aralmeer en Balchasj-meer.
Sentraal-Asië was histories gekenmerk deur Nomadiese volke en die Syroete. Dit het as 'n kruispunt gedien vir die beweging van mense, goedere en idees tussen Europa, Wes-Asië, Suid-Asië, Oos-Asië en Noord-Asië. Die Syroete het Islamitiese lande met dié van Europa, Indië en China verbind.
Logan Ramsey
Logan Ramsey (21 Maart 1921 – 26 Junie 2000) was 'n Amerikaanse akteur. Hy was bekend vir sy rolle in die rolprente Walking Tall (1973), Walking Tall Part II (1975), Any Which Way You Can (1980), en Scrooged (1988).
Drew Bundini Brown
Drew Bundini Brown (21 Maart 1928 – 24 September 1987) was 'n Amerikaanse akteur. Hy was bekend vir sy rolle in die rolprente Shaft (1971), Shaft's Big Score! (1972), The Greatest (1977), en The Color Purple (1985).
Asante Kotoko FC
Asante Kotoko FC is 'n Ghanese sokkerspan in Kumasi, wat in die Ghana Premier League speel. Die Ystervarks (hulle bynaam) is die gewildste span in Ghana en het reeds baie trofee gewen, soos twee keer die CAF Champions League en 21 keer die kampioenskap van Ghana. Volgens die International Federation of Football History and Statistics is Asante die beste sokkerspan in Afrika in die 20ste eeu.
Niuies
Niuies (ko e vagahau Niuē) is 'n Maleis-Polinesiese taal wat saam met Engels die amptelike tale van die eilandnasie Niue, 'n gebied van die Koninkryk van Nieu-Seeland, vorm. Die teks van Niue se volkslied, Ko e Iki he Lagi, is in Niuies.
Taalkundiges klassifiseer Niuies as 'n Tongiese taal wat nou verwant aan Tongaans van Tonga is. Dit is ietwat minder verwant aan Oos-Polinesiese tale soos Cookeilandse Māori, Hawais, Māori, Rapa Nui en Tahitiaans asook Wes-Polinesiese tale soos Samoaans, Tokelauaans en Tuvaluaans, en het daarnaas nog 'n los verbintenis met Fidjiaans.
Niuies word deur 7 067 mense gepraat.
Kindersiektes
Kinders is vatbaar vir 'n aantal algemene, aansteeklike siektes soos masels, pampoentjies en waterpokkies. Die meeste kindersiektes is onskadelik, tensy komplikasies intree. Die term kindersiektes word gewoonlik gebruik wanneer daar gepraat word van sekere aansteeklike siektes wat hoofsaaklik gedurende die kinderjare voorkom. 'n Kenmerkende veluitslag (eksanteem) wat die diagnose van die siekte kan vergemaklik, kom dikwels voor. Verskeie virusinfeksies wat nie as kindersiektes beskou word nie asook 'n oorgevoeligheid vir sekere geneesmiddels kan egter ook 'n veluitslag tot gevolg hê.
Masels (morbilli) word deur ŉ virus veroorsaak. Dit is 'n hoogs aansteeklike siekte wat meestal tussen die ouderdom van 5 en 10 jaar voorkom. Infeksie vind deur middel van kiemdraende druppeltjies in die lug plaas. Die siekte is 1 tot 3 dae voor die veluitslag tot 5 dae daarna aansteeklik. Vandat die virus die liggaam binnegedring het, kan 10 tot 12 dae verloop voordat die eerste siektesimptome verskyn (ontkiemingstyd).
Die eerste 3 tot 5 dae na die ontkiemingstyd word gewoonlik gekenmerk deur 'n hoë koors (38,5- 40 °C), lusteloosheid, rooi oë weens ontsteking van die konjunktiva, ŉ neusverkoue, droë hoesie en ŉ effense swelsel van die limfkliere in die nek. Koplik se kolle (klein wit vlekkies op die slymvlies aan die binnekant van die wang en die lippe) is gewoonlik ook aanwesig. Die tweede fase van masels word deur 'n veluitslag gekenmerk. Die uitslag bestaan uit rooierige, onreëlmatige vlekke wat saamvloei en groter rooi vlekke agter die ore, op die gesig, die bors, die maag en die ledemate vorm.
Die koors verdwyn sodra die veluitslag verskyn. Na ongeveer 3 dae word die uitslag minder opsigtelik en verdwyn uiteindelik heeltemal. Masels is op sigself 'n onskadelike siekte, maar kan 'n ernstige wending neem as komplikasies intree. Middeloorontsteking, brongitis en longontsteking kan as gevolg van bakteriële infeksie ontstaan omdat die asemhalingsorgane meer vatbaar vir infeksies is wanneer dit ontsteek is. In enkele gevalle ontstaan breinontsteking (ensefalitis), maar dit is gewoonlik nie ernstig nie.
Geen spesifieke behandeling bestaan vir masels nie. Dit is egter raadsaam dat die siek kind tot ŉ week na die verskyning van die uitslag nie met ander kinders in aanraking kom nie en dat die pasiënt rus totdat sy koors gedaal het. Antibiotikas kan vir die behandeling van enige komplikasies gebruik word. Iemand wat masels onder lede gehad het, sal 'n lang tydperk immuun wees teen die siekte. Immuniteit kan ook bewerkstellig word deur inenting met lewende, verswakte maselvirusse. So ŉ maselsinenting is vir alle kinders aanbevelenswaardig. Passiewe inenting met teenstowwe (gammaglobulien) is slegs in die eerste paar dae van die ontkiemingstyd van waarde. Dit word wei gebruik vir kinders met 'n groter risiko vir infeksies.
Duitse masels (rubella) is net soos masels 'n akute virusinfeksiesiekte wat epidemiese afmetinge kan aanneem. Besmetting vind deur middel van druppeltjies in die lug plaas. Die ontkiemingstyd is 2 tot 3 weke. Die aansteeklikheid van die siekte is waarskynlik aan die einde van die ontkiemingstyd tot 1 week na die verskyning van die veluitslag die grootste. Die pasiënt voel soms voor die verskyning van die uitslag 'n bietjie siek, maar gewoonlik verskyn die kenmerkende uitslag van klein rooi kolletjies op die gesig en romp skielik. Op die tweede dag versprei die uitslag na die ledemate en die kolletjies op die gesig word minder sigbaar. Die uitslag verdwyn gewoonlik na 2 of 3 dae. In baie gevalle is die aanval so Iig dat die pasiënt nie eens agterkom dat hy ŉ uitslag het nie.
Geen behandeling is vir Duitse masels nodig of bekend nie. Vroue wat egter in die eerste 3 maande van swangerskap die siekte opdoen, het 'n groter kans (tot 50 %) om 'n baba met aangebore afwykings, veral van die oë, hart en die brein, in die lewe te bring. Dit is dus wenslik om meisies tussen die ouderdom van 10 en 12 jaar met verswakte, lewende virusse van Duitse masels te laat inent. Waterpokkies (varicella) word ook deur 'n virus veroorsaak en druppelbesmetting is ook vir die verspreiding hiervan verantwoordelik. Die ontkiemingstyd is 2 tot 3 weke. Iemand wat waterpokkies onder lede gehad het, sal lewenslank teen die siekte immuun wees, maar nie teen gordelroos (herpes zoster), wat deur dieselfde virus veroorsaak word nie.
Die eerste simptoom van waterpokkies is 'n uitslag van rooi kolletjies wat vinnig in knoppies en blasies verander. Die uitslag word hoofsaaklik op die romp gevind, maar ook op die kopvel, die slymvlies van die mond en aan die ledemate. Die siekte is aansteeklik van die dag voor die verskyning van die uitslag totdat al die blasies opgedroog het. Die droë rofies wat op die uitgedroogde blasies gevorm word is nie aansteeklik nie. As die pasiënt die jeukende blasies krap, kan lokale ontsteking ontstaan.
Komplikasies in die vorm van longontsteking en breinontsteking kan ontstaan, maar dit gebeur baie selde. Daar is geen spesifieke behandeling vir waterpokkies nie. Die gejeuk kan met salf en wasmiddels verlig word. Kinders wat waterpokkies onder lede het, se naels moet kort geknip word sodat hulle nie die blasies kan stukkend krap nie. Vyfde siekte (erythema infectiosum) is 'n aansteeklike siekte by kinders maar is nie ernstig nie en veroorsaak ook nie koors nie. Die ontkiemingstyd is 7 tot 14 dae. Die enigste simptoom van hierdie siekte is 'n veluitslag wat 'n kenmerkende voorkoms en verloop het. Die uitslag verskyn eerste op die wange van die pasiënt in die vorm van baie rooi en warm vlekke wat inmekaarvloei. Die streek om die mond is bleek.
Die uitslag verdwyn na 4 dae, maar 'n dag hierna verskyn 'n rooi, kollerige en knopperige uitslag aan die arms en bene wat later na die romp versprei. Die hand palms en voetsole word nie aangetas nie en na 'n week verdwyn al hierdie simptome. Geen behandeling is vir vyfde siekte nodig nie. Babamasels (roseola infantum) is 'n akute virussiekte wat kinders tussen die ouderdom van 6 maande tot 3 jaar aantas en gewoonlik met koors gepaard gaan. Die ontkiemingstyd is tussen 7 en 17 dae. ŉ Kenmerkende simptoom vir die siekte is 'n hoë koors, wat 1 tot 5 dae kan duur. Eers op die laaste dag van die siekte verskyn 'n huiduitslag van klein rooi kolletjies op die romp wat later na die nek, die bene en die arms versprei. Babamasels kan nie met geneesmiddels behandel word nie.
Die koors wat een van die siektesimptome is, kan egter met koorswerende middels behandel word. Pampoentjies (parotitis epidemica) is ook 'n akute aansteeklike siekte wat deur 'n virus veroorsaak word. Die infeksie kan verskeie liggaamsorgane aantas, maar dit is gewoonlik tot die speekselkliere beperk. Die pankreas en testikels word soms aangetas wanneer volwassenes die siekte opdoen en dit kan dan later na die brein en breinvliese versprei. Pampoentjies kom meer gereeld in die winter en lente as in die ander seisoene voor en is minder aansteeklik as masels en waterpokkies. Besmetting vind deur direkte kontak of deur middel van druppelbesmetting deur die neus of mond plaas.
Veral kinders tussen die ouderdom van 5 en 10 jaar is vir die siekte vatbaar. Die ontkiemingstyd van pampoentjies is tussen 12 en 24 dae. Enkele dae na die ontkiemingstyd begin een of albei speekselkliere van die pasiënt opswel. Die swelsel verdwyn geleidelik na sowat ŉ week. Die aansteeklikheidsperiode is van 6 dae voor die verskyning van die swelsel totdat dit verdwyn het. As die pasiënt se testikels aangetas word, is daar 'n geringe kans dat hy onvrugbaar kan word indien die behandeling verwaarloos word. As brein- of breinvliesontsteking weens pampoentjies ontstaan, sal dit net 'n ligte aanval wees. Die virusinfeksie waardeur pampoentjies veroorsaak word, kan nie behandel word nie.
Koors- en pynwerende middels kan egter gebruik word om die simptome te verlig. Van die kindersiektes wat deur bakterieë veroorsaak word, is slegs skarlakenkoors (scarlatina) vandag nog van enige belang. Die siekte word veroorsaak deur 'n betahemolitiese streptokokkus wat die neus- en keelholte aantas en keelseer veroorsaak. Skarlakenkoors kan ook veroorsaak word deur ŉ streptokokkusinfeksie van 'n brand of operasiewond. Na 'n ontkiemingstyd van 1 tot 7 dae begin die siekte met 'n koors. As gevolg van die keelontsteking is die mangels gewoonlik rooi en geswel, met wit kolletjies daarop. Sowat 12 tot 24 uur later verskyn die veluitslag. Die uitslag word veroorsaak deur toksiese stowwe wat deur die streptokokki gevorm word.
Die veluitslag word gewoonlik eerste in die velplooie en aan die binnekant van die dybene gesien. Die vel is rooierig, met puntvormige rooi kolletjies wat baie vinnig versprei. Die vel om die mond is normaal of het 'n blekerige kleur. Die tong is heeltemal rooi. Na 5 tot 7 dae verdwyn die uitslag en die vel begin afskilfer. Skarlakenkoors moet minstens 10 dae met penisillien behandel word om komplikasies soos middeloorontsteking, ontsteking van die limfkliere in die nek, akute rumatiekkoors en akute nierontsteking te voorkom. Kinkhoes (pertussis) is 'n ernstige siekte wat weens grootskeepse inentingsveldtogte van babas teen die siekte in die meeste Westerse
lande bykans uitgewis is. Die siekte word deur die bakterie Hemophilus pertussis veroorsaak. Besmetting vind deur druppels in die lug plaas en die ontkiemingstyd is 7 tot 10 dae. Die siekte begin met 'n neusontsteking, niesbuie, tranerige oë, ligte koors en 'n kuggie en is in hierdie vroeë stadium reeds aansteeklik. Binne 2 weke verskyn die kenmerkende hoes van kinkhoes, wat bestaan uit 'n herhaalde reeks hoese tydens uitaseming, wat gevolg word deur 'n diep inaseming met 'n kenmerkende fluitgeluid. Die hoes kan deur die in name van kos geprikkel word en kan met braking gepaard gaan.
Die pasiënt hoes dikwels 'n taai slymerige stof op. Hierdie siektetoestand duur tussen 2 en 6 weke. Normaalweg het die pasiënt geen koors nie, tensy longontsteking as komplikasie ontstaan. Die siekte is gevaarlik vir babas omdat dit dikwels tot ernstige hoesbuie en asemhalingstilstand ken lei. Behandeling met antibiotika is gewoonlik nie doeltreffend nie en die toediening van bykomende suurstof is dikwels nodig.
Omgewingsbeheer
Omgewingsbeheer omvat alle aspekte wat te doen het met die beheer van die menslike omgewing, waarvan die vemaamstes die beheer oor natuurlike hulpbronne en die beheer oor besoedeling is. Alle beheer berus of behoort te berus op ekologiese beginsels, maar omdat omgewingsbeskadiging so geïntegreer is met die ekonomie en die politiek, is daar nog 'n groot leemte in veral internasionale omgewingsbeheer.
Die omgewingsprobleem
Hoewel dit dikwels nie besef word nie, was en is die mens altyd deel van die natuur. Met die ontwikkeling van sy tegnologie het hy geleidelik meer beheer oor die natuur begin kry, hoewel hy nie voldoende kennis vir die beheer gehad het nie. Die fenomenale groei van die Westerse tegnologie en ekonomie was moontlik as gevolg van die beskikbaarheid van goedkoop, maklik bekombare hulpbronne.
Baie van hierdie hulpbronne was uit die Derde Wêreld afkomstig. Een van die resultate van hierdie groei was egter die produksie van groot hoeveelhede afvalstowwe. Vandag berus die wêreldekonomie nog steeds op die konsep van voortdurende groei, hoewel die natuurlike hulpbronne geleidelik begin uitgeput raak en besoedeling toeneem. In die Derde Wêreld het die geleidelike indringing van Westerse tegnologie en filosofie tot ŉ toenemende bevolkingsgroei gelei.
In daardie wêrelddele word die omgewingsprobleem gekenmerk deur 'n oormatige benutting van natuurlike hulpbronne soos plantegroei, grond en water. Die oorsaak daarvan is deels die gevolg van die plaaslike bevolking se behoefte aan voedsel en energie, asook verdere hulpbronuitputting deur die Weste, byvoorbeeld die afkap van groot woude. Die grootskaalse verstedeliking, die meganisasie van die landbou en die besoedeling in die Weste, asook die vernietiging van die plantegroei en grond in die Derde Wêreld, het gelei tot onder meer die uitsterwing van minstens 112 soogdierspesies en 94 voëlspesies.
Talle ander dier- en plantspesies word tans deur uitwissing bedreig. In Suid-Afrika is die omgewingsprobleme 'n kombinasie van die van die Weste en die van die Derde Wêreld. Die land is verder ontwikkel as die meeste Derde Wêreld-lande, maar het nog nie die stadium van ontwikkeling van die Westerse lande bereik nie. Omgewingsprobleme vorm ŉ geheel met sosiale, politieke en ekonomiese probleme en dit is die groot rede waarom omgewingsbeheer op 'n wêreldwye grondslag nog grotendeels ontbreek.
Omgewingsbeheer omvat 'n wye veld van bedrywighede wat beheer probeer uitoefen oor die menslike omgewing en daarvoor grotendeels op 'n relatief nuwe wetenskap rigting, die ekologie, staatmaak. Die ekologie is die studie van die interaksie tussen alle lewende organismes (insluitende die mens) onderling en tussen die organismes en hul fisiese omgewing. 'n Belangrike eienskap van die wetenskap is sy beskouing van sy onderwerp as ŉ geheel in plaas van die tradisionele reduksie van 'n ingewikkelde probleem tot eenvoudiger komponente.
Natuurlike hulpbronne en hul beheer
Die mens het voedsel en water vir homself nodig, en vir tegnologiese ontwikkeling is grondstowwe en energie nodig. Vir alles is die mens van sy omgewing afhanklik en daarom behels een van die aspekte van omgewingsbeheer die rasionele beheer van natuurlike hulpbronne met die minimum versteuring van natuurlike kringlope en selfreguleringsmeganismes. Alle natuurlike hulpbronne (materie en energie) kan in twee tipes verdeel word: nie-hernieubare hulpbronne en hernieubare hulpbronne.
Die nie-hernieubare hulpbronne sluit byvoorbeeld in ru-olie, steenkool, alle metale en fosfaat, wat ontgin kan word totdat alles op is en dus nie meer beskikbaar is nie. Vanweë die politieke belangrikheid van hierdie bronne is daar tans nog 'n byna algehele gebrek aan beheer oor hulle. Voorts is die maklikste ontginbare bronne reeds ontgin en raak verdere ontginning al hoe moeiliker en duurder. Kernenergie is ook van 'n nie-hernieubare hulpbron, uraan, afhanklik.
Hernieubare hulpbronne sluit plante (voedselplante, katoen en bome wat vir hout gekweek word) en diere (vis, wild en beeste wat as voedsel benut word) in. Beheer oor die meeste hernieubare hulpbronne is baie belangrik omdat hierdie bronne oorbenut en so vernietig kan word. Die twee tipes hulpbronne kan met kapitaal en rente in die ekonomie vergelyk word. Wanneer 'n persoon of 'n firma gedurigdeur van sy kapitaal gebruik maak, sal dit uiteindelik opgebruik raak. Wanneer kapitaal egter belê word en slegs van die rente gebruik gemaak word, sal geld teoreties permanent beskikbaar wees.
Besoedeling
Besoedeling is een van die onvermydelike newe-effekte van die tegnologie. Dit kan onder meer die vorm aanneem van chemiese afvalstowwe van die nywerheid en landbou, gifstowwe en fisiese afvalstowwe, soos rommel, motorwrakke, ensovoorts. Verskillende tipes besoedeling kan onderskei word. Die afvalstowwe kan natuurlike stowwe wees, soos nitrate, fosfate en sulfate, wat bloot in oormaat in die omgewing afgegee word.
Die natuurlike meganismes vir die verwerking of afbraak daarvan kan dan nie by die produksie daarvan byhou nie. Wanneer sulke stowwe in water afgegee word, kan dit lei tot eutrofikasie, met ander woorde ŉ oormaat voedingstowwe in die water. Die geweldige groei van waterhiasinte (Eichornia crassipes) in die Hartbeespoortdam naby Pretoria was byvoorbeeld die gevolg van die eutrofikasie van die dam. Brandstowwe soos olie, gas en steenkool kan as semi-natuurlike afvalstowwe beskou word.
Die gevaarlikste vorm van besoedeling is seker die deur sinteties vervaardigde stowwe. Deur sy tegnologie het die mens die vermoë ontwikkel om 'n groot aantal verbindings wat nie natuurlik voorkom nie, sinteties te vervaardig. Daar bestaan gevolglik dikwels ook nie meganismes in die natuur om hierdie verbindings af te breek nie. Veral 'n groot verskeidenheid plastieksoorte, maar ook gifstowwe, val onder hierdie groep. Die groot hoeveelhede plastiek wat jaarliks weggegooi word en nie ontbind nie, of baie moeilik ontbind, is meer onooglik as wat dit skadelik is.
Gifstowwe kan egter baie groot skade aanrig. Sommige gifstowwe is giftig vir 'n klein rukkie en word dan afgebreek, maar ander word baie moeilik afgebreek en kan jare lank in biologiese sisteme bly. DDT is seker die bekendste voorbeeld van laasgenoemde tipe. Hierdie gifstof word nie afgebreek nie en hoe hoër dit in ekologiese piramides opgeneem word, hoe meer gekonsentreerd raak dit. Dit het daartoe gelei dat groot getalle roofvoëls en ander diere al aan hierdie gifstof dood is hoewel hulle dit self nooit geëet het nie. Die gifstof is, dikwels deur middel van ander diere, na hulle oorgedra vanaf die insekte wat oorspronklik daarmee bespuit is.
Voorbeelde van omgewingsversteurings
Talle voorbeelde van besoedeling kan genoem word, en dit is nog steeds 'n kenmerk van die Westerse omgewing. Namate meer navorsing gedoen word, kom al hoe meer skadelike effekte van besoedeling ook na vore. Daar is byvoorbeeld gevind dat baie van die besoedelstowwe karsinogene is, dit wil sê stowwe wat kanker kan veroorsaak. Voorts is daar aanduidings dat van die verbindings wat in spuitkannetjies gebruik word, asook stikstofoksied wat vrykom na die toediening van kunsmis, na die osoonlaag van die stratosfeer kan opbeweeg en daar met die osoonmolekules verbind.
Daardeur kan die osoonkonsentrasie moontlik minder word, en omdat hierdie laag verantwoordelik is vir die weerkaatsing van meer as 99 % van die skadelike sonstrale, kan beskadiging daarvan lei tot ŉ oormaat skadelike sonstrale op die aarde. Die weinige skadelike strale wat reeds deur hierdie laag dring, is bekend daarvoor dat hulle velkanker veroorsaak, en 'n toename in sulke straling kan dus 'n toe name in siekte soos velkanker beteken.
Die onoordeelkundige toediening van gifstowwe het reeds die dood van duisende onskadelike diere tot gevolg gehad. Hierdie uitroeiing van dierelewe kan weer ander newe-effekte hê. Dit het byvoorbeeld al gebeur dat die bespuiting van lemoenbome om luise te bestry, tot nog grater luisplae gelei het. Die rede hiervoor was dat die natuurlike vyande van die luise, die lieweheersbesies, ook deur die gifstowwe uitgeroei is, en die oorblywende luise dus onverhinderd kon aanteel na die toediening van die gif. In die moderne landbou speel monokulture, met ander woorde die grootskaalse aanplanting van ŉ enkel soort gewas, 'n al hoe groter wordende rol.
Die natuurlike stofkringloop kan in so 'n stelsel glad nie meer funksioneer nie. Om voedingstowwe in die stelsel te kry, moet kunsmis voortdurend toegedien word, en deur die verwydering van gewasse word voedingstowwe voortdurend uit die stelsel gehaal. Aan die ander kant word soveel mis geproduseer waar groot getalle beeste, hoenders, ensovoorts aangehou word dat dit ŉ afvalprobleem skep. In 'n natuurlike ekostelsel sou hierdie mis weer in die stelsel opgeneem word en so die stofkringloop voltooi het.
In ŉ monokultuur is daar ook baie min biologiese (natuurlike) beheer oor plae en moet gifstowwe voortdurend toegedien word. In die Sahel-gebied in Noord-Afrika, tussen die tropiese woude en die Sahara-woestyn, het die bevolking van mense en vee so toegeneem dat die gebied drasties oorbewei is. Voorts is die inheemse bome in die grootste deer van die gebied die enigste bron van energie en is 'n groot persentasie daarvan al uitgekap. Vandag is die Sahelgebied prakties gesproke ŉ woestyn.
Grootskaalse hulp van die Westerse lande het nie gehelp nie omdat dit slegs tydelike verligting gebring het. Die groot tropiese woude van Afrika, Asië en Suid-Amerika was tot relatief onlangs nog redelik ongeskonde, maar word tans in ŉ tempo van ongeveer 6 ha per minuut afgekap. As die vernietiging in hierdie tempo voortgaan, sal daar in Maleisië oor ongeveer 20 jaar en in Indonesië oor ongeveer 30 jaar geen woude oor wees nie. Die groot maatskappye wat in die Weste gesetel is, vind die meeste baat by hierdie ontginning en is ook grotendeels daarvoor verantwoordelik.
Daar word dikwels gesê dat die grond wat op die wyse herwin word, vir nedersetting benodig word, hoewel die grond vir die landbou van geen waarde is nie. In die tropiese woude lê die meeste voedingstowwe in die plantegroei self opgesluit. Wanneer die blare van die bome afval, ontbind hulle baie vinnig en die voedingstowwe word dadelik deur die wortels van die plante opgeneem. Wanneer die woude gekap word, word die meeste van die voedingstowwe gevolglik uit die ekostelsel geneem en 'n arm grond agtergelaat. Na 'n paar jaar kan sulke grond nie meer gebruik word sonder die toediening van groot hoeveelhede kunsmis nie, maar in die meeste gevalle kan die plaaslike bevolking juis nie kunsmis bekostig nie.
Soos in die geval van bale ander omgewingsprobleme word 'n groot aantal mense hier die slag offers van besluite waarby eenvoudige ekologiese beginsels nie in ag geneem is nie. Paaie, damme en ander strukture is veral in die verlede dikwels opgerig sonder enige inagneming van die omgewingseffekte wat dit kan hê. Die grootste deel van Egipte is woestyn en feitlik alle landbouproduksie het op die alluviale vlaktes van die Nylrivier plaasgevind.
Deurdat die Nylrivier jaarliks sy walle oorstroom het, is slik en gevolglik nuwe voedingstowwe voortdurend op hierdie vlaktes neergelê, sodat geen kunsmis nodig was nie. Met die oog op besproeiing van die woestyn is die Aswandam in die Nylrivier gebou. Hoewel 'n groot gebied daardeur onder besproeiing gekom het, is 'n groot deel van die alluviale grond van die Nylriviervallei oorstroom. Omdat die woestyn geen natuurlike bron van voedingstowwe het nie, moet daar nou gereeld kunsmis toegedien word. Benewens die voedingstowwe wat dit jaarliks aan die alluviale gronde verskaf het, het die jaarlikse oorstromings ook voedingstowwe na die omgewing van die Nyldelta gebring, waardeur 'n groot visbevolking in stand gehou is.
Hierdie visbevolking was ŉ belangrike bron van proteïene en inkomste vir Egipte, maar toe die voedingsvoorraad afgesny is, het visbevolkings en daardeur die visnywerheid in duie gestort. Die Kanaalsisteem van die Aswandam het 'n ideale omgewing vir bilharziaslakke en bilharzia parasiete geword en die voorkoms van bilharzia het geweldig toegeneem. Soortgelyke effekte is ook by ander groot damme waargeneem, maar by die bou van nuwe damme nog steeds nie in ag geneem nie.