cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Bartho Smit
Drama
Op 9 April 1975 is Smit se Bacchus in die Boland, ’n Oude Libertas-opdragstuk wat KRUIK sou opvoer as bydrae tot die Kaapstadse fees, twee dae voor die openingsaand afgestel, kwansuis omdat die stuk moontlik Kleurlinggemoedere sou gaande maak. Die Beeld van 12 April 1975 skryf hieroor: “Aan Bartho Smit, alle meegevoel. Toe dit by ‘Bacchus in die Boland’ kom, was die Kaapse kruik leeg. ’n Regte Putsonderwater”. Dit het die bruin teatergroep van Eersterus, buite Pretoria, geneem om die stuk in Julie 1977 in die Markteater in Johannesburg die eerste keer op die planke te laat verskyn.
Moeder Hanna is sy eerste gepubliseerde drama en is reeds in Europa voltooi, in Desember 1955 in Standpunte gepubliseer, in 1956 in Johannesburg deur JAATS opgevoer en later in 1959 ook met groot sukses deur die Nasionale Toneelorganisasie, laasgenoemde met Bartho self as regisseur. Die drama ontstaan oorspronklik onder invloed van Guy de Maupassant se verhaal Mère Sauvage (wat as Ou Moeder Woestaard deur Gerrit Dekker in Afrikaans vertaal is), waarna Smit sewe variante in Europa skryf voor die finale teks van 1955. Hoewel die Anglo-Boereoorlog die agtergrond van die drama vorm, is die persoonlikheid van die hoofkarakter en haar onversetlikheid en weiering om ’n ander perspektief op sake te verkry die hooftema. Dit is vir haar absoluut noodsaaklik dat die mens ten alle koste getrou moet bly aan die self en die groter ideaal. Teenoor haar staan Oupa, vir wie die voortgang van die geslag en die naam Bart Harmse van die allergrootste belang is, ’n simpatieker figuur wat sy skoondogter se sienswyse alleen tot ’n bepaalde punt kan steun. Wanneer haar laaste oorlewende seun, Ouboeta, naby die einde van die Anglo-Boereoorlog moedeloos terugkeer huis toe, stuur Moeder Hanna hom uit om weer te gaan veg (en sterf) omdat sy broers reeds gesneuwel het. Sy doen dieselfde met haar man, wanneer hy die tyding van Ouboeta se dood en die vredesluiting bring. Met sy sterfte gaan die familienaam ook tot niet, ’n simbool van die totale uitwissing van die familie en waarvoor hulle gestaan het. Die vernuwing wat Smit hier in vergelyking met die ouer Afrikaanse dramaliteratuur bring, kom met die gebruik van die terugflits in die tweede bedryf as Moeder Hanna weer die besoek van Ouboeta herbeleef, waar die reeds oorlede Ouboeta dan fisies op die toneel verskyn. Dramaties verteenwoordig hierdie toneel haar emosionele ineenstorting, wat sielkundig as herbelewing in haar bewussyn geregverdig word deurdat sy reeds in hierdie stadium ’n vae besef van skuld openbaar. Die drama ondersoek veral die vraag wat na alle mislukte veldslae gevra kan word, naamlik of die oorblywendes die morele reg het om ’n saak gewonne te gee waarvoor ander reeds met hulle lewens betaal het. Bartho Smit skep hier ’n onvergeetlike vrouekarakter wat in haar tragiese integriteit een van die mees onvergeetlike van die Afrikaanse drama is. Voordat die drama in boekvorm gepubliseer word, verskyn dit in 1956 in sy geheel in Standpunte (’n rare onderskeiding vir ’n drama) en dit word ook verwerk tot ’n radiodrama en uitgesaai. Hierdie drama word gereeld aan skole en universiteite voorgeskryf. Mathys du Toit vertaal die drama in Engels en dit word uitgesaai oor die Engelse sender van die SAUK.
Die verminktes word aanvanklik in 1960 gepubliseer, maar Smit verwerk die drama in sy geheel vir ’n hersiene uitgawe in 1976. Senator Bart Harmse se grootmaakkind Frans Harmse kom terug na Suid-Afrika om hier ’n professoraat te aanvaar, nadat hy sewe jaar in Parys was en roem verwerf het as geleerde en skrywer van ’n boek oor die oorsprong van rasse. Frans is onbewus daarvan dat hy die senator se eie kind by ’n bruin vrou is en hy trou in die geheim met die senator se aangenome dogter Elize. Dit is iets wat die senator ten alle koste wou verhoed en hy het juis vir Frans oorsee gestuur sodat hy uit die oog kan wees en bly. Hierdie stuk lewer kommentaar op die problematiek van bloedvermenging binne apartheid Suid-Afrika en is tragies omdat almal ly en almal skuld het. Frans se ras werk verminkend in op die verhoudings tussen die karakters. Vir die senator is Frans goed genoeg as grootmaakkind, maar nie as man vir sy blonde stiefdogter nie. Frans se peetvader draai sy rug op hom en Frans besef ook dat die senator hom net laat leer het uit skuldgevoel. Elize voel versmoor wanneer Frans haar wil soen kort nadat sy uitvind hy is bruin. Moderne tegnieke vir sy tyd, soos stemme op ’n band, simultane tonele en terugflitse, vorm deel van die drama. Besonder sterk is die vierde bedryf, wanneer Frans in ’n terugflits terugkeer na sy sesde jaar toe Harmse hom by sy bruin moeder kom haal het, wat die moment verteenwoordig wat Frans uit sy moeder se huis uitgelei is en ’n nuwe wêreld as witmens vir hom oopgesluit word. Die hede wat die vierde bedryf aanbied, verteenwoordig daarteenoor dié moment wanneer Frans deur Harmse teruggelei word en die wêreld weer vir hom toegesluit word. Frans verwerp dan vol verbittering sy blanke familie en Elize pleeg selfmoord. Vir die Engelse vertaling (deur Pieter Venter) van Die verminktes (The maimed) wat in die Royal Court Theatre in Londen opgevoer word, ontvang hy in 1960 die Encyclopaedia Britannica Award.
Putsonderwater is ’n maatskaplike allegorie en beeld die geloofskrisis van die Westerse wêreld uit reeds deur die titel. Die mooi en oënskynlik onskuldige Maria is die hoofkarakter en dit is opmerklik dat sy ’n naam het en dus ’n werklike mens is. Die ander karakters, behalwe Asgat, het almal slegs titels en word dus eerder verteenwoordigers of tipes. Maria maak verskillende gevoelens los in die drie mense wat die dorp beheer, die dominee, die dokter en die sersant. Hierdie drie verteenwoordig onderskeidelik die mag van die Kerk, die Wetenskap en die Staat. Vir haar is hulle al drie mense wat sy bewonder: Die dominee met sy belofte van ’n stad van goud wat sy verwar met Johannesburg, die stad van die apostel Johannes; die dokter wat die dood kan keer; en die sersant wat beskerming bied teen die magte van buite. Sy knoop ook ’n vriendskap aan met die bruin Asgat, wat die moontlikheid inhou van medemenslike liefde sonder rassevooroordele. Maria is ’n vermenging van die goeie en die bose. Sy is sowel onskuldige kind as wêreldwyse teef, sowel verleidster as iemand wat deur die ander liggaamlik misbruik word. Wanneer sy ’n kind verwag, is dit onmoontlik om enige blaam te werp, omdat sy by almal geslaap het en elkeen dus die vader van haar ongebore kind kan wees. Daarom weier almal dan ook om enige skuld te aanvaar en plaas hulle die verantwoordelikheid op haar vader Jan Alleman. Die Dominee probeer aan die einde van die eerste bedryf vir Maria op die “wysie” van die Hooglied verkrag, maar sy stamp hom na sy dood in die put. Só word die dominee een met die put en by implikasie word die evangelie wat hy verkondig sonder lafenis. Hierdie skielike, gewelddadige dood skud die gemeenskap, waarna skynheiligheid, angs en skuld die dorp binnegedra word. Maria se skuldgevoel laat haar bieg, maar die karakters (agtereenvolgens die Koster, Jan Alleman, die Sersant, die Seun en die Dokter) weier almal om haar skuld te aanvaar. In ’n wêreld sonder geloof kan ook die belydenis van sonde nie aanvaar word nie. Maria hoop om uit Putsonderwater na die fiktiewe Goudstad te ontsnap, maar telkens word haar hoop verydel en moet sy die werklikheid van haar situasie aanvaar. Sy glo dat sy geboorte gaan skenk aan “dalk die wonderlikste man wat nog ooit op die aarde geloop het”, wat binne die woestyn nuwe lewe sal bring as Putsonderwater ’n Paradys en ’n Goudstad met goue huise word. Wanneer sy aan die einde van die drama ’n wiegeliedjie vir haar ongebore baba sing, word dit ’n metafoor vir die verwagte koms van die Verlosser van die wêreld. Die vraag is egter watter vrug sy gaan dra. Sy het met al die belanghebbendes op die dorp gemeenskap gehad en almal hoop op die vaderskap van haar kind. Dit blyk egter dat die bruin Asgat waarskynlik die vader van die kind is. Anthony Dawes vertaal die drama in Engels as Well-without-water, Or, The Virgin and the Vultures en dit word in 1970 deur Dalro gepubliseer.
Die keiser (in Engels vertaal en gepubliseer as The naked emperor) is ’n hoogtepunt in sy oeuvre. Hierdie drama is geskryf na aanleiding van die sprokie van Hans Christian Andersen, waar twee skelms vir die keiser ’n wonderkostuum weef wat niemand wat oneerlik is, sal kan sien nie. Dan laat hulle hom kaal in ’n parade verskyn. Niemand wil laat blyk dat hulle oneerlik is nie en dit is slegs die onskuldige seuntjie wat uitroep dat die keiser nie klere aanhet nie. Die res gee juis voor dat hulle wel die veronderstelde wonderkostuum sien. Bartho se drama speel af in die paleis van Ekwator, waar die keiser en keiserin ’n luukse lewe lei en hulle onderdane krepeer van ellende. Saam met hulle leef die hofnar en die kabinetsministers van kultuur, verdediging en buitelandse sake. Die ministers van kultuur en verdediging maak hulle aan magsvergrype skuldig, maar die keiser is skynbaar onbewus daarvan en verkeer onder die indruk dat hy oor die beskaafdste land in die wêreld regeer. Die twee wewers wat die keiser se kostuum moet maak is terselfdertyd leiers van die broeiende rebellie in die land. So laat hulle die keiser by die optog geklee in slegs sy onderbroek oor aan die bespotting van die mense, maar op ironiese wyse herwin die keiser nou aansien omdat hy mens word net soos sy armoedige onderdane. Hierdie wending verwys ook na Adam en Eva, wat ook eers mens geword het toe hulle agterkom hulle is kaal. Die keiser kom nou tot die ontstellende besef dat sy vertroue in sy ministers misplaas was en dat hulle nie die land se skatkis aangewend het vir die opheffing van die mense nie, maar dit verkwis het op die luukse paleislewe en skemas wat die indruk moes wek dat die land die beskaafdste land ter wêreld is. Sy naaktheid simboliseer dan die keiser en sy regering se geestelike kaalheid, terwyl hy die insig kry dat diegene wat hy as vriende en bondgenote geag het inderdaad sy grootste vyande was en dat almal gelieg het tot so ’n mate dat die lewe self ’n leuen is. In die drama neem die hofnar die plek van die seuntjie in en is hy die enigste wat die waarheid praat. Geklee in die aktualiteit van die tydgenootlike Suid-Afrikaanse apartheidswerklikheid word die pertinente vraag gevra of ons nie sien nie omdat ons die leuen glo of sien ons nie omdat ons blind geword het vir die waarheid. Die korrupsie wat mag meebring word uitstekend uitgebeeld teen die agtergrond van die universele leuen as hooftema. Die keiser verower in 1978 die Perskorprys en word in 1983 deur Aart de Villiers en Don Lamprecht in Engels vertaal as The naked emperor. Dit word ook verskeie kere aan skole en universiteite voorgeskryf. Die keiser word in 2004 deur die Randse Afrikaanse Universiteit as ’n tweetalige “visuele skouspel” verwerk, van musiek voorsien en onder die titel Die keiser / The emperor opgevoer.
Bartho skryf ook ligter werk, hoewel al sy werk ’n diepsinnige onderbou het. Die satiriese komedie Don Juan onder die Boere vind plaas in 1890 in ’n plaashuis en toon hoe elke man, selfs Don Juan, ten slotte afgerig word om as eggenoot te dien. ’n Groep vroue sweer saam om ’n einde te maak aan Pierre de Villiers, die Don Juan-figuur, se losbolstreke. By ’n partytjie word hy voor die keuse gestel om óf verloof te raak, óf deur die gaste afgeransel (selfs ontman) te word. Beide opsies het ’n spreekwoordelike dood as gevolg. In hulle optrede is die vroue ’n geestige variant van die Griekse noodlotsfigure of skikgodinne, terwyl die voorstelling van die groep mans wat almal onder die pantoffelregering staan aansluit by die Middeleeuse klugte. Die Don Juan-figuur wat uitgebeeld word as die persoon wat gejag word in stede van jagter te wees, is ’n interessante variasie. Hy probeer allerhande vrugtelose en dikwels amusante maneuvers om uit sy dilemma te ontsnap, maar is elke keer onsuksesvol. So word die partytjie dan sy verlowingspartytjie. Die stuk eindig wanneer Pierre verloof is en boonop moet maak asof hy verheug is daaroor. Hierdie einde (en ook die speel van die Hartseerwals) lewer ook kommentaar op die aard van die komedie, wat veronderstel is om ’n sogenaamde gelukkige einde te hê.
Bacchus in die Boland is ’n komedie met skerpsinnige kommentaar op die Suid-Afrikaanse politieke bestel in die apartheidstyd. Die drama ondersoek magsverhoudings en die algemene menslike kondisie. Willem Adriaanse (met toespeling op Willem Adriaan van der Stel) regeer sy wynplaas Boland met ’n ystervuis en veral sy bruin arbeiders moet dit ontgeld. Dan verskyn Bacchus, god van wyn en van teater, op die plaas om inspeksie te doen. Bacchus en Willem spook beheer oor die plaas uit in ’n drinkwedstryd, wat deur Bacchus gewen word. Hierdie wedstryd word geestig voorgestel as ’n mengsel van ’n perdewedren en ’n boksgeveg, terwyl die bruin mense se beskrywing van en kommentaar hierop ook vir humor sorg. Rolle word nou omgeruil en Bacchus speel die rol van heerser op die plaas, met Willem Adriaanse in die rol van arbeider. Willem aanvaar sy rol eindelik en wil dan sommer die bruin Joy as vrou vat. Bacchus moet hom daarna weer terugkry na sy vorige rol, sodat hy dit met groter begrip kan vervul. Adriaanse se pogings om sy plaas altruïsties te verdeel misluk egter, ook omdat die karakters uiters wantrouig is teenoor hierdie radikale ommeswaai. Op skerpsinnige wyse lewer die herstel van die ou orde dan kommentaar op die omvergooi daarvan en op die toestand daarvan voordat dit omvergegooi is.
Die verminktes, Christine, Putsonderwater, Die keiser en Die man met ’n lyk om sy nek word almal in Engels vertaal. Bartho laat na sy dood verskeie ongepubliseerde dramas agter, soos Hagar, wat hy direk na Die keiser skryf, ’n drama oor ’n bruin vrou wat haar man se hart na sy dood moes afstaan aan ’n witman. Beide Francois Swart en Chris Barnard beveel egter aan dat dit verdere skaafwerk kort, hoewel W.F. van Rooyen dit baie hoër aanslaan. Hy is ook besig met Die vonnis, ’n onvoltooide drama gebaseer op sy televisieteks wat die magstryd tussen die Christendom en die Kommunisme aanspreek.
Prosa
Onder die skuilnaam Herman Smal skryf hy die romantiese verhaal Martine, wat in 1963 verskyn, terwyl ’n storie wat reeds in die veertigerjare geskryf is, Die vreemdeling, iewers langs die pad verlore raak.
Van sy kortverhale verskyn in tydskrifte, waarvan die bekendste waarskynlik is Ek vat my land wat reeds in 1951 in Die Huisgenoot gepubliseer word en later deur Hennie Aucamp in Bolder opgeneem word. Hierdie verhaal het die emosies en konflik rondom die rassesituasie in die land as tema. Die ek-verteller maak kennis met die swart kunstenaar, Silwane Nxumalo, wat sy kuns op ’n politieke filosofie baseer. Wanneer hy Afrika skilder, vat hy sy land, lê hy as’t ware beslag daarop deur te skilder. Dit is ook die rede waarom hy eerder van honger sal krepeer as om sy skilderye te verkoop, want as hy dit doen sou hy sy land op simboliese wyse weer weggee.
Verskeie van sy verhale en artikels, die eenbedryf Meisies van vervloë jare en vroeë steekproewe van Putsonderwater word later saamgebundel in Losgoed, wat ook gedigte bevat waarvan sommige voorheen in Standpunte, Sestiger en Kol gepubliseer is. Belangrikste in hierdie bundel is egter die polemiese essays, waarin hy onder andere van Henri Michaux se werk vertaal en dit belig, veral met betrekking tot die interaksie tussen teater en gehoor.
Die krisis van ons werklikheidsbeeld in drama en epiek, ’n opstel uit die vyftigerjare na aanleiding van sy studies aan die Sorbonne, beskryf die nuwe siening van die mens in sy anonimiteit, abstraksie en gesigloosheid soos dit ook in die werk van Leroux, Barnard en Smit self voorkom. Die bundel bevat verder die outobiografiese vertelling Jeug sonder wêreld, wat oorspronklik geskryf is vir opname in die versamelbundel Herinnering se wei.
Saam met Charles Malan maak hy ’n keur van referate wat by die jaarlikse beraad van die Afrikaanse Skrywersgilde gelewer is en bundel dit in Skrywer en gemeenskap, terwyl hy self die outobiografiese skets skryf vir die boek Bartho Smit, wat in die reeks Skrywers in beeld en woord verskyn. Charles Malan behartig ’n oorsig oor sy skryfwerk vir hierdie bundel. Sy lewe word hierin toegelig met foto’s. In sy outobiografiese skets behandel hy onder andere sy jeugwêreld, sy verblyf in Europa en die ontstaan van die letterkundige tydskrif Sestiger. Hy verskaf ook insiggewende inligting oor die ontstaan van sy eie dramas.
Hy vertaal ook prosawerke. Benoni seun van my smart is ’n vertaling van Deryck Humphriss se boek oor die maatskaplike, politieke en ekonomiese geskiedenis van die myndorp Benoni, terwyl hy ook Florence Hayes se verwerking van die bekende Heidi van Johanna Spyri in Afrikaans vertaal.
Eerbewyse
By geleentheid van sy sestigste verjaarsdag in 1984 stel die Raad vir Geesteswetenskaplike Navorsing die huldigingsbundel Spel en spieël saam en Perskor vereer hom by dieselfde geleentheid met die huldigingsbundel Bartho.
Edmund de Waal
Edmund Arthur Lowndes de Waal, (gebore op 10 September 1964) is 'n Britse kunstenaar en skrywer. Hy is bekend vir sy grootskaalse vertonings van porseleinstukke, en het verskeie toekennings en pryse gewen vir sy werk. Hy het The Hare with Amber Eyes (2010) en The White Road (2015) geskryf.
Vitellariopsis dispar
Die Tugelabosmelkhout (Vitellariopsis dispar) is struik of klein boom wat endemies aan KwaZulu-Natal is. Die spesie word as seldsaam beskou.
Michael Polanyi
Michael Polanyi FRS (Hongaars: Polányi Mihály; 11 Maart 1891 – 22 Februarie 1976) was 'n Hongaars-Britse veelweter, wat belangrike teoretiese bydraes tot fisiese chemie, ekonomie en filosofie gemaak het. Hy het aangevoer dat positivisme 'n valse weergawe van kennis verskaf, wat, indien dit ernstig opgeneem word, die mensdom se hoogste prestasies ondermyn.
Die bydraes wat Polanyi tot die sosiale wetenskappe gemaak het, sluit in 'n begrip van onbewuste kennis, en die konsep van 'n polisentriese spontane orde tot intellektuele ondersoek is ontwikkel in die konteks van sy teenkanting teen sentrale beplanning.
Inflatella globosa
Inflatella globosa is 'n sponsspesie in die taksonomiese indeling van die Demospongiae (gewone sponse). Die liggaam van die spons bestaan uit kieselnaalde en sponginevesels en is in staat om baie water op te neem.
Die spons behoort tot die genus Inflatella en tot die familie Coelosphaeridae. Die wetenskaplike naam van die spesie is die eerste keer geldig gepubliseer in 1955 deur Koltun.
Migrasie van diere
Onder die begrip migrasie word algemeen verstaan die beweging van organismes van een plek na ŉ ander. Om dit beter te omskryf, moet die beweging egter in terme van al die bewegings van ŉ organisme gedurende sy lewensduur gesien word.
Die meeste bewegings van 'n dier vind binne kontinente plaas. Die tuisveld is die gebied waarin 'n dier beweeg om voedsel, 'n maat en/of skuiling te soek. Jong diere beweeg uit so ŉ tuisveld op ontdekkingstogte om met 'n groter gebied bekend te word. Mettertyd veroorsaak die verkenning dat die dier hom met behulp van bakens en ander hulpmiddels ten opsigte van die omgewing kan oriënteer.
'n Gebied wat 'n dier so leer ken, word sy bekende gebied genoem. In die dierkunde kan die woord migrasie dus gebruik word om die beweging van 'n dier van sy tuisveld na ŉ ander tuisveld, of op soek na nog ŉ tuisveld, aan te dui. Party diere beweeg jaarliks van so 'n tuisveld na 'n ander en keer dieselfde jaar na die oorspronklike tuisveld terug.
Die monargvfinders (Danaus plexippus), wat in Noord-Amerika voorkom, vlieg elke winter van die Groot Mere suidwaarts na Mexiko. Hulle oorwinter in Mexiko of in die suidelike state van die VSA en vlieg in die lente weer noordwaarts. Die meeste vlinders oorleef die vlug van 3 000 km suidwaarts, maar hulle lewensduur is nie lank genoeg om na die noorde terug te keer nie.
Slegs die nageslag van hierdie vlinders bereik die Groot Mere. Die derde soort migrasie, wat landimegrasie genoem kan word, kom ook by die mens voor en behels die permanente migrasie van een land of gebied na 'n ander.
Ontdekking en oriëntasie
Jong diere is gewoonlik rusteloos in die tydperk vandat hulle van hulle ouers onafhanklik geword het totdat hulle self voortplant. Gedurende hierdie tyd toon jong diere se bewegingspatrone nie dieselfde reëlmatigheid as die van die spesie se ouer lede nie.
Hulle beweeg meer rond en dit is gewoonlik die jonger lede van 'n spesie wat ver van die gewone roetes aangetref word. Die konvensionele opvatting is dat die diere in so 'n geval verdwaal het, maar dit is moontlik dat hulle daar is op 'n ontdekkingstog. Hulle kan as volwasse diere na 'n plek terugkeer wat hulle uit vorige ervaring geskik gevind het, maar wat ver van die spesie se gewone gebied is. Sodoende kan 'n gebied deur nuwe lede van 'n spesie gekoloniseer word en die spesie se verspreiding aanhelp.
Weens besoedeling het verskeie riviere vir salms ongeskik geword om in te broei. Streng teenbesoedelingsmaatreëls het veroorsaak dat die riviere weer geskik geword het vir kolonisasie deur salms. As salms uitsluitlik na hulle riviere van herkoms teruggekeer het, sou die riviere nie weer gekoloniseer word nie. Salms word egter wel in gesuiwerde riviere aangetref, wat daarop dui dat sommige visse hierdie riviere ontdek en toe net so geskik gevind het as hulle rivier van herkoms.
Wanneer jong diere met ontdekkingstogte begin, toon hulle gewoonlik 'n voorkeur om hulle in ŉ spesifieke kompasrigting te rig. Eksperimente met jong voëls wat nog nooit gemigreer het nie, toon dat die diere in 'n spesifieke rigting beweeg wanneer die seisoen vir migrasie aangebreek het. Aangesien die voëls nog nooit geleer het in watter rigting hulle moet beweeg nie, is dit waarskynlik dat die inligting geneties geprogrammeer is. Hierdie voorkeur vir beweging in 'n spesifieke rigting moet vir jong voëls as stimulus dien vir hul ontdekkingstogte.
Jong visse toon 'n neiging om stroom af te beweeg om voldoende voedselvoorrade te vind. Wanneer paartyd aanbreek, verkies die ouer visse om stroom op te gaan omdat hulle in vlakker water minder roofdiere teëkom en ongesteurd kan paar en eiers lê. Diere se neiging om in 'n sekere geografiese rigting te beweeg, word oriëntasie genoem. Hierdie verskynsel kan eksperimenteel gedemonstreer word deur jong voëls van hulle tuistes na 'n vreemde plek te neem.
Daar is gevind dat die voëls nie in die rigting migreer van die inheemse voëls van dieselfde spesie nie, maar in die rigting wat hulle sou verkies het as hulle by hul oorspronklike tuiste was. 'n Ander metode is om te kyk in watter deel van 'n hok diere gedurende die migrasietyd saamdrom. Daar is gevind dat sommige voëls in bepaalde rigtings saamdrom, wat as aanduiding beskou word dat die diere hulle in 'n spesifieke kompasrigting oriënteer.
Navigasie
Daar kan aanvaar word dat diere die landmerke van 'n groot gebied kan leer ken, maar voordat hulle dit kan doen, moet hulle oor groot dele van onbekende gebiede beweeg. Blote oriëntasie sal die diere nie met betrekking tot die gebied rig nie; hulle sal met doelbewuste navigasie hulle weg uit die gebied moet vind.
Diere kan van twee vorme van navigasie gebruik maak. Die eerste vorm is roetegebaseerde navigasie, wat gebruik word wanneer 'n dier buile sy bekende gebied verken. Inligting oor die roete word versamel, sodat die dier met dieselfde roete uit die gebied kan beweeg. Dit kan gedoen word deur die presiese roete te memoriseer en daarlangs terug te keer. 'n Alternatief is om groot landbakens se posisies te memoriseer en relatief daarvolgens te beweeg.
Die tweede metode is plekgebaseerde navigasie, waarvolgens die dier min rekening hou met sy onmiddellike omgewing, maar eerder sy posisie skat en hiervolgens na sy tuisveld beweeg. Soogdiere maak, feitlik net so os die mens, tydens migrasie gebruik van landbakens. Party diere, veral honde, gebruik hulle reuksintuig en let op sogenaamde reukbakens. Walvisse en vlermuise maak gebruik van eggolokasie deur klankgolwe uit te stuur en die weerkaatsing daarvan te analiseer.
Hierdie metode is op 'n kort afstand baie doeltreffend. Omdat voëls oor baie groot afstande kan beweeg, is daar baie navorsing oor hulle navigasiemetodes gedoen. Dit blyk dat sig hul belangrikste hulpmiddel is. Voëls kan hulle oriënteer met betrekking tot kompasrigtings deur bedags na die son en snags na die sterre te kyk. Daar bestaan twee teorieë oor die voël se metode van navigasie met behulp van die son. 'n Britse ornitoloog, G.V.T. Matthews, het ŉ meer aanvaarbare teorie geskep om die metode van navigasie te verklaar.
Eksperimente in planetaria het aangedui dat voëls hulle in die Noordelike Halfrond volgens die posisies van die sterrekonstellasies om die poolster oriënteer. Navorsing het gelei tot die opsporing van magnetietkristalle (Fe3O4) in die koppe van duiwe. Hierdie kristalle is ook al in die koppe van dolfyne en by bye gevind. Die seevaarders van ouds het magnetiet as magneetsteen geken en het dit as 'n primitiewe kompas gebruik. Eksperimente met die bakterie Aquaspirillum magnetotacticum, wat hierdie kristalle in 'n lyn ooreenstemmend met die lang as van die sel het, het getoon dat die bakterieë hulle vanweë die polarisasie van magnetiet onder die direkte invloed van die aarde se magnetiese veld oriënteer (sien diagram).
Bakterieë van die Noordelike Halfrond sal hulle altyd in 'n noordelike rigting oriënteer, terwyl die van die Suidelike Halfrond hulle suidwaarts oriënteer. Die teorie dat magnetiet diere help om hulself volgens die aarde se magnetiese veld te oriënteer, word deur hierdie bevindinge gesteun. Navigasie met behulp van die sterre en die son word aangevul deur die voël se kennis van landbakens. Daar is ook aanduidings dat trekvoëls 'n genetiese geheue het vir die regte trekroetes. Jong voëls kan, sonder dat hulle enige ondervinding het, na die regte gebied migreer.
Reptiele kan kenmerkende omgewingsbakens uitken en hulle daarvolgens rig. Hulle reuksintuie speel 'n groot rol in die bepaling van rigting en dit is moontlik dat hulle reuke as bakens gebruik so os ander diere sigbare landmerke gebruik. dit is waarskynlik dat visse soos die salm gedurende hulle migrasie van die posisie van die son gebruik maak. Die presiese meganisme hiervan is onbekend, maar die buiging van ligstrale deur water moet die gebruik van die son as navigasiemiddel bemoeilik.
Dit is waarskynlik dat die verskillende dele van die oseaan, estuaria (strandmere), in hamme, riviere en hulle sytakke hul eie spesifieke reuktekens het. Visse se reuksintuie is hul belangrikste navigasiehulpmiddel omdat hulle hul bestemming se reuksein tussen ander reuke kan uitken en daaragter aanswem. Oor langer afstande kan spesifieke reukbakens gebruik word net soos landdiere landbakens gebruik. Bykomende in ligting oor 'n vis se posisie in die water word verskaf deur die vis se sylyne, wat sensitief is vir waterdruk en sodoende help met dieptebepaling, rigting en die sterkte van die waterstrome.
Reseptors in die vis se vel verskaf inligting aangaande die temperatuur van die water. Deur al die inligting te kombineer, kan 'n vis bepaal waar hy hom bevind. Motte wat snags migreer, gebruik die sterre as navigasiehulpmiddel, terwyl vlinders en bye die son as navigasiemiddel gebruik. Anders as voëls maak die meeste vlinders nie voorsiening vir die beweging van die son gedurende die dag nie en vlieg hulle dus in 'n boog.
Net soos die meeste ander migrante, laat vlinders nie toe dat die winde hulle van hul uiteindelike bestemming wegdwing nie; hulle sal eerder die wind as hulpmiddel gebruik wanneer dit hulle pas. ŉ Vlinder sal laag oor die grond vlieg wanneer 'n wind van voor waai omdat die wind naby die grond nie so sterk is nie. Wanneer hulle saam met 'n wind van agter vlieg, sal hulle relatief hoog vlieg sodat die wind hulle vinniger kan voortstu. Klein insekte soos plantluise en blaarspringers, wat swak vlieërs is, maak heeltemal op die wind staat wanneer hulle migreer.
Hulle spring in die lug op sodat 'n wind hulle kan wegvoer na 'n bestemming wat moontlik aan hulle behoeftes sal voldoen. Gevolglik hoef hierdie diere nie van enige navigasiehulpmiddels gebruik te maak nie omdat hulle heeltemal van die wind afhanklik is vir hul finale bestemming. Omdat daar groot getalle van hierdie insekte in die lug kan wees, word hulle lugplankton genoem. Windswaels se dieet bestaan in groot mate uit hierdie diere. Die beskikbaarheid van lugplankton sal gevolglik ŉ invloed op die migrasie van windswaels hê.
Fisiologlese stimulus
Migrerende diere ondervind soms probleme ten opsigte van die tydsberekening van hulle aktiwiteite. Indien 'n voël te vroeg na ŉ spesifieke terrein migreer, kan hy daar gedood of verswak word deur 'n onverwagte koue front, of sy voedselbron kan nie beskikbaar wees nie. Insekte-etende voëls is afhanklik van die beskikbaarheid van insekte wanneer hulle uitgeput en uitgehonger by hul bestemming aankom. Indien dit te vroeg in die seisoen en dus te koud is, sal die insekte nog nie beskikbaar wees nie en die voortbestaan van die voëls sal in gevaar gestel word.
As hulle te laat migreer, kan dit gebeur dat die beste broei- en voedingsplekke reeds in beslag geneem is, of dat daar te min tyd is om die kleintjies betyds voor die koms van die winter groot te kry. Diere moet dus 'n meganisme of ŉ kombinasie van meganismes hê om die korrekte tydstip vir migrasie te. bepaal. Wetenskaplikes het die meeste kennis oor voëls se stimuli vir migrasie omdat voëls die meeste bestudeer is. Die belangrikste aanduiding van die tyd van die jaar is nie, soos algemeen geglo word, temperatuursveranderinge of die beskikbaarheid van voedsel nie, omdat dit onbetroubaar is en van jaar tot jaar kan verskil.
Die hipotalamus stimuleer nou ŉ belangrike klier, die hipofiseklier, in die endokriene stelsel om hormone af te skei wat die dier op migrasie voorberei. Die stimulus vir migrasie staan dus onder die beheer van sowel die senuweestelsel as die endokriene stelsel. Die hipofise aktiveer nou die ander buislose kliere en veroorsaak veral 'n vergroting van die geslagskliere. Die geslagskliere moet vergroot word omdat die voëls paar nadat hulle noordwaarts gemigreer het. Hulle paar slegs een keer per jaar en gevolglik kan die geslagskliere vir die res van die jaar klein wees en die voël sodoende massa bespaar.
Die diere begin meer as gewoonlik eet, wat die opbouing van groot hoeveelhede vet veroorsaak. Massatoenames van 30 % tot 100% van die totale liggaam is algemeen. Hierdie vetreserwe dien as energiebron vir die diere gedurende hulle tog. 'n Vetreserwe van 100% van die liggaamsmassa sal die voël daartoe in staat stel om 100 uur ononderbroke te kan vlieg. 'n Vlug oor onherbergsame gebiede, soos die Saharawoestyn of die Middellandse See, moet ononderbroke wees en dit is gedurende sulke vlugte dat daar op die vet geteer word.
'n Verdere aanduiding van verhoogde metaboliese tempo is dat die diere onrustig word net voor hulle migreer; hulle sal saans in hul neste rondspring in plaas van slaap. Migrasie van diere op land en in die see van een plek na 'n ander word horisontale migrasie genoem, terwyl die migrasie van diere van een diepte in die see na 'n ander diepte bekend staan as vertikale migrasie. By veral plankton kom vertikale migrasie voor. Soöplankton migreer daagliks teen skemer van diep na vlak water.
Hul voedsel bestaan uit die fotosintetiserende planteplankton (fitoplankton), wat snags geset word, en teen dagbreek keer hulle na die diep water terug. Die soöplankton se migrasiepatroon hang nou saam met die lewensiklus van die fitoplankton. Die fitoplankton groei hoofsaaklik in die boonste 25 m van die see. Gedurende die dag gebruik hulle die sonlig om te fotosintetiseer en sodoende reserwevoedsel op te bou. Die soöplankton moet gedurende die dag buite die liggedeelte van die see bly omdat 'n verskeidenheid roofdiere op hulle jag maak.
Hulle daal daagliks tot 'n diepte van 100 m, waar hulle in die donker gedeeltes van die see skuil. Die beste tyd om fitoplankton te eet, is net na sononder, wanneer hulle baie voedsel reserwes bevat. Gedurende die nag word die voedselreserwes opgebruik, sodat die kwaliteit van die plante as voedselbron teen dagbreek afgeneem het. Dit is vir die soöplankton belangrik om hulle voeding net voor sonop te staak, want die fitoplankton verdeel gedurende die tyd in twee.
Deur die plante kans te gee om deur seldeling hulle getal le aan te vul, verseker die dierplankton hul volgende maal. Die soöplankton se migrasie word beïnvloed deur ligsterkte en hulle moet dus ligreseptors hê wat die ligintensiteit meet. By die erdwurm (Lumbricus terrestris) kan 'n seisoenale migrasie waargeneem word. Gedurende die winter grawe hulle hulle dieper in die grond in. Wanneer die warm seisoen met sy gepaardgaande toe name in vogtigheid aanbreek, grawe die erdwurms na bo om nader aan die oppervlak te hou. Saam met die seisoenale migrasies kan ook 'n daaglikse migrasie waargeneem word. Erdwurms kom snags uit hulle tonnels om te eet, te paar en hulle te ontlas.
Hulle vermy uitdroging gedurende die dag deur dieper in hul tonnels te daal. Die slak (Bullia rhodostoma) kom algemeen op die Natalse strande voor en is blootgestel aan die werking van die branders. Hierdie slakke is aasdiere en hulle lewe van dooie diere, veral kwalle, wat deur die branders uitgespoel word. Die slakke self lewe op die rand van die getye, maar as daar 'n dooie dier in die nabyheid is, sal hulle daarheen migreer. Die migrasie word waarskynlik gestimuleer deur spesifieke chemikalieë wat in die weefselvloeistof van die dooie diere afgeskei word en in die water beland. Hierdie afskeiding lê ŉ chemiese spoor in die water wat deur die slakke na die aas gevolg word.
Die motivering vir Bullia se migrasie is dus voeding. Die meeste invertebrate (ongewerweldes) kan nie oor groot afstande migreer nie omdat hul ledemate en maniere van voortbeweging dit beperk. Sommige waterlewende diere kan strome in die water gebruik om 'n aantal kilometer ver te migreer, maar dit is moeilik om 'n onderskeid te maak tussen die wat doelgerig migreer en ander wat per ongeluk in die water geval het en stroom af dryf.
Omdat die meeste insekte vlerke het, kan hulle oor lang afstande migreer. Die Amerikaanse monargvlinder (Danaus plexippus) kan tot 3 000 km vlieg tussen sy geboorteplek en die plek waar hy doodgaan. Dit is waarskynlik dat 3 spesies Suid-Afrikaanse vlinders migreer. Die Afrikaanse migrerende vlinder (Catopsilia florella) trek in groot swerms op soek na blomme waarvan hulle kan leef. Hulle trek altyd na gebiede waar dit onlangs gereën het.
Die bruinaar-witvlinder (Belenois aurota) is 'n bekende trekvlinder in Suidelike Afrika. Hulle kom in Januarie in Botswana voor en begin dieselfde maand in ŉ oostelike rigting agter die reën aan trek. Die distelvlinder (Vanessa cardui) kom op sekere tye van die jaar in groot swerms voor. Hulle is die wyds verspreide spesie vlinders ter wêreld en hul trekgewoontes gee aanleiding tot hul verspreiding. Swerms sprinkane wat van plek tot plek trek en verwoesting saai, is van vroeg af bekend.
Dit blyk dat die migrasie van sprinkane 'n jaarlikse verskynsel is en dat die sprinkane agter die reën aan trek. Sprinkane word op elke kontinent, behalwe Antarktika, aangetref. Hul wye verspreiding is nie verbasend nie as in gedagte gehou word dat sommige swerms al 2 200 km van hulle beginpunt aangetref is. Kolonievormende (sosiale) insekte wat tot die orde Hymenoptera behoort, gebruik die son as rigtingaanduider wanneer hulle migreer.
Visse
Vanweë die ekonomiese belangrikheid van visse is hulle migrasiepatrone intensief bestudeer. Metodes soos satellietopsporing het getoon dat visse oor groot dele van die oseane swerf en dat hierdie omswerwinge reëlmatig is. Hierdie kennis van visse se migrasiepatrone het gelei tot die oorbenutting van visbronne, wat op sy beurt die ineenstorting van die visserybedryf aan die Namibiese weskus in die laat sewentigerjare veroorsaak het.
Die klem in die studie van vismigrasie verskuif nou na die bewaring van visskole in plaas van oorbenutting. Verskeie kategorieë migrerende visse kan onderskei word, naamlik visse wat slegs in oseane hou (oseanodrome visse); die wat in die oseaan uitbroei, maar hut lewe in varswater deurbring (katadrome visse); die wat in varswater uitbroei en as volwassenes in die see hou (anadrome visse); en visse wat in varswater lewe.
Die meeste varswatervisse migreer om te broei. Visse wat in groot dam me of mere voorkom, vertoef altyd op een plek vir hul voeding en migreer na 'n ander plek om te broei. Hulle broeiplek is dikwels stroom op in 'n rivier wat in 'n dam uitloop, of in die monding van so 'n rivier. Die tiervis (genus Hydrocyon) is 'n voorbeeld hiervan. Visse wat in riviere of strome hou, kan in die droë seisoen stroom af swem na 'n plek waar daar meer water is, en in die reënseisoen stroom op swem.
Forelle paar stroom op in riviere, terwyl hulle kleintjies stroom af swem na plekke waar baie voedsel beskikbaar is en as groot visse weer stroom op beweeg. Oseanodrome visse bring hulle hele lewe in die see deur, waar hulle voed, migreer en voortplant. Omdat harings en kabeljoue van groot ekonomiese belang is en omdat hulle 'n belangrike voedselbron vir die mens is, is hulle gewoontes intens bestudeer, sodat daar baie omtrent hulle migrasiepatrone bekend is.
Harings is planktoneters en hul migrasiepatroon word bepaal deur die verspreiding en voorkoms van plankton, wat op hul beurt deur die winde en seestrome bepaal word. Harings broei teen die einde van die Europese winter op vlak spoelgruisbanke voor die Norweegse kus. Namate die somer nader, beweeg die visse noordwaarts na die rand van die Arktiese See, waar daar 'n ryk voorkoms van plankton is. Die jong visse migreer in die winter na vlak water en gedurende die somer na die per water.
Wanneer hulle volwassenheid bereik het, onderneem hulle 'n ontdekkingstog voordat hulle in 'n skool volwasse visse opgeneem word. Kabeljoue word op die kontinentale plat gevind, waar hulle naby die seebodem op dieptes van 200 m tot 300 m hou. Hulle bly in 'n aantal skole, elkeen met sy eie migrasiepatroon, en individuele visse swem nie van skool tot skool nie. Die visse broei gewoonlik aan die einde van die winter of in die lente en daar word ongeveer 100 m van die oppervlak af kuit geskiet.
Die jong vissies broei na 14dae uit en die larwes dryf in die seestrome rond. Hulle is heeltemal bewus van die rigting waarin hulle dryf en wanneer hulle volwasse is, keer hulle terug na die gebied waar hulle uitgebroei het. As jong visse word hulle in die kuswaters aangetref, maar 'n jaar voordat hulle self sal kuit skiet, sluit hulle hulle by 'n skool aan om ŉ migrasiepatroon te voltooi. Kabeljoue se migrasiepatrone is veranderlik en indien hulle 'n meer geskikte gebied vir hulle behoeftes vind, sal hulle eerder daarheen migreer.
So 'n verandering in die migrasiepatroon kan die visserybedryf van 'n land ernstig benadeel. Die bekendste katadrome visse is die palings van die genus Anguilla. 'n Kenmerk van katadrome visse is dat hul eiers in die see uitbroei, dat die volwasse diere in varswater leef en dat hulle na die see terugkeer om te paar naby die plek waar hulle uitgebroei het. Salms is die bekendste anadrome visse, dit wil sê hulle broei in varswater uit, bring hul lewe as volwasse visse in die see deur en keer na die stroom waar hulle uitgebroei het, terug om te paar.
Die klimvis (Priophthalmus sobrinus) kom in moerasse voor en soek daar buite die water in die modder na kos. Net soos ander visse migreer hulle saam met die getye, maar anders as ander visse migreer hulle voor die gety uit, buite die water. Hulle kan selfs in bome klim om te voorkom dat hulle in die water betrap word.
Mettertyd bou hierdie visse so 'n goeie kennis van die modderstreke op dat hulle selfs onder water daarna kan terugkeer. Die fraiingdikkop (Bathygobius fuscus), 'n bekende bewoner van getypoele tussen ratse, leer hulle gebied gedurende hooggety ken. Hulle kan gedurende laagwater van rotspoel tot rotspoel spring sonder om die bestemming te sien, omdat hulle gedurende hul ontdekkingstogte 'n baie akkurate denkbeeldige kaart van hulle omgewing opgebou het.
Amfibieë en reptiele
Amfibieë migreer nie oor lang afstande nie omdat hulle baie gevoelig is vir uitdroging en omdat hulle ledemate ondoeltreffend is. Paddas soek ŉ nuwe poel wanneer hulle oorspronklike poel uitgedroog het, maar hulle kan ook in die modder hiberneer. Daar word gewoonlik snags en in lang, vogtige gras na ŉ nuwe poel gesoek. Seisoenale migrasies kom waarskynlik nie by amfibieë voor nie, maar die diere migreer wei om te paar. Omdat hulle in water paar, soek hulle 'n poel uit wat standhoudend genoeg sal wees om die eiers en larwes kans te gee om te ontwikkel.
Volwasse paddas keer die meeste van die tyd terug na die poel waarin hulle uitgebroei het, maar hulle kan ook na ander geskikte poele migreer. Waarskynlik bou paddas gedurende hulle ontdekkingstogte 'n denkbeeldige kaart op en vind die poel van hulle keuse met behulp daarvan. Paddavissies (die larwes van paddas) leer gou om hul rigting in die poele te vind. Klein paddavissies moet die kortste pad na vlak water ken om te ontsnap van visse wat hulle wil eet.
Voëls is 'n groter gevaar wanneer die paddavissies ouer is en nou moet die kortste pad na diep water gebruik word. Slange en akkedisse migreer selde omdat hulle die ongunstige seisoene vermy deur te hiberneer. Twee groepe reptiele, seeslange en seeskilpaaie, migreer egter van hul voedingsterrein na hul broeiplek en terug. Hierdie migrasies kan oor baie lang afstande geskied. Paar bestaan feitlik geen inligting oor die beweging van seeslange nie, maar wetenskaplikes weet meer oor die migrasiepatrone van seeskilpaaie.
Die wyfie verlaat die see om haar eiers op 'n strand in die sand te lê en keer daarna terug na die gebied waar sy gewoonlik hou. Hierdie tog word elke tweede jaar, of met langer tussenpose, onderneem en die diere kan afstande van meer as 2 000 km aflê om te paar. Waarskynlik word hulle reuksintuie gebruik om reukbakens in die water tot by hul bestemmings te volg. Elke broeityd word na dieselfde strand teruggekeer.
Soogdiere
Soogdiere is 'n hoogs uiteenlopende klas diere met ŉ verskeidenheid migrasiepatrone. Daar word duidelike migrasiepatrone onder landlewende soogdiere gevind, hoewel dit nie oor sulke lang afstande soos die van seelewende soogdiere of vlermuise geskied nie. Landlewende soogdiere se migrasieroetes kan maklik deur riviere, mere en berge versper word; hulle migreer deur van een plek na 'n ander te loop, wat relatief stadig en onekonomies is. Nogtans beweeg hierdie diere soms oor lang afstande.
Een manier waarop diere die kosvoorrade van 'n groot gebied benut, is deur al weiende deur 'n groot tuisveld te beweeg na plekke waar goeie kosvoorrade aangetref word. Dit is veral die geval met diere soos die swartrenoster (Diceros bicornis) en die kameelperd (Giraffa camelopardalis). Die meeste bewegingspatrone van olifante (Loxodonta africana) stem hiermee ooreen, hoewel die diere uit hul tuisvelde sal migreer wanneer oorbevolking of ŉ gebrekkige voedselvoorraad hulle noodsaak om te trek.
Olifante wat aan die hange van die Oos-Afrikaanse berge hou, onderneem 'n seisoenale migrasie. Hulle trek in die winter laer teen die berghange af om die koue en die sneeustorms te vermy en om by die kosvoorrade in die valleie te kom. In die somer trek hulle op teen die berghange, waar beter weiding is, en terselfdertyd vermy hulle die parasiete van die laagliggende dele. Ook die witrenoster (Ceratotherium simum) trek ter wille van die nat en droë seisoen tussen verskillende tuisvelde wat nie ver van mekaar is nie.
Migrasie word duidelik waargeneem onder sekere diere van die Oos-Afrikaanse savannes (oop grasvelde met verspreide bome). Diere so as die wildebees (Connochaetes taurinus), die sebra (Equus quagga) en die Thomson-gasel (Gazella thomsoni) trek jaarliks oor afstande van duisende kilometers tussen droëseisoenweiding en reënseisoenweiding. Gedurende die droë seisoen verkies die diere klammer, beboste weigebied. Aan die begin van Desember, net voor die reënseisoen aanbreek, migreer hulle na die oop grasvelde om betyds vir die reëns daar aan te kom, en gedurende die reënseisoen trek hulle blindelings agter reënwolke en donderstorms aan.
Gevlekte hiënas (Crocuta crocuta) trek saam met die migrerende troppe herbivore oor die Serengeti-vlakte. Die leeus (Panthera leo) van die Serengeti volg blykbaar nie die troppe nie, maar bly in hulle tuisvelde en maak jag op die nie-migrerende spesies so as die impalas (Aepyceros melampus). Hulle sal op migrerende spesies jag maak slegs wanneer die deur hul tuisveld beweeg. Dit blyk dat die leeus van die Kalahari binne 'n groot tuisveld rondbeweeg en slegs daaruit beweeg as hulle daartoe gedwing word.
Verskeie au geskrifte maak melding van ontsaglike groot troppe springbokke (Antidorcas marsupialis) wat teen die einde van die 19e eeu deur Suidelike Afrika getrek het op soek na weiding. Sommige troppe was 50 groot dat dit dae geduur het voordat 'n trop by 'n bepaalde plek verbygetrek het. Die diere het egter sulke groot skade aan gesaaides op hul migrasieroete aangerig dat hulle op groot skaal uitgeroei is. Die orde van die vlermuise (Chiroptera) bevat die enigste soogdiere wat aktief kan vlieg.
Dit is opvallend dat vlermuise oor die algemeen nie lang afstande aflê om kos te soek of oor lang afstande migreer om ongunstige klimaatstoestande te vermy nie; hulle vermy eerder die gevolge van 'n winter deur in 'n grot te hiberneer, waar toestande baie stabiel is en uiterste klimaatsveranderings nie voorkom nie. Die vrugtevlermuise, wat tot die suborde Megachiroptera behoort, is vir hul voortbestaan van vrugte afhanklik. Aangesien sekere vrugtesoorte op bepaalde tye ryp word, moet die vlermuise van een gebied na 'n ander kan vlieg am ryp vrugte te kry.
Hulle kan egter in die trope leef waar vrugte reg deur die jaar beskikbaar is. Baie vlermuise wat tot die suborde Microchiroptera behoort, oorwinter in grotte in plaas daarvan om te migreer. Dikwels is geskikte grotte egter skaars en daarom moet die vlermuise elke herfs 'n afstand migreer van hul tuisvelde na die hibernaculum (grot waarin hulle hiberneer). Omdat dit baie moeilik is om grotopeninge op te spoor, moet die vlermuise 'n effektiewe navigasiesisteem hê om by hul bestemming uit te kom.