Barend_J._Toerien
Skryfwerk
Verliese en aanklagte toon ’n groot vooruitgang wat verstegniek betref en tematies sluit die gedigte by die titel aan. Hy is in hierdie bundel een van die eerste Afrikaanse digters wat hom baie sterk teenoor die vergrype van apartheid uitlaat. Die Verliese-afdeling is meestal veroorsaak deur maatskaplike omstandighede, sterfte, egskeiding en afskeid van jeug. Ingrid Jonker word gehuldig (Om Ingrid te huldig – waarin veral die digteres se kompromislose lewe uitgelig word, wat eindelik aanleiding gee tot die aanvaarding wat haar nie in haar lewe beskore was nie) en sy ma (In memoriam matris – waar die moeder geskets word in haar posisie in die vrye natuur, die tuin of die plaaswerf wat dan as gestorwene transformeer en as populier steeds deel is van die aarde). Jeugherinneringe word beskryf in Ou opstal: Perdekraal waarin ’n gesin se vertrek uit hul huisie en die daaropvolgende verval nugter uitgebeeld word. Die siklus Verliese en Afwesige meisietjie en die gedig Stil, stil die huis is vol gee op direkte, nie-sentimentele wyse uiting aan die geskeide man se pyn, die verlies van ’n kind en eensaamheid. Nagstuk bring die afskeid van ’n eie kind in verband met die herinnering van die snikke van ’n meisie wat weens apartheid haar huis moes verlaat, sodat persoonlike trauma verbind word aan die soortgelyke pyn wat politiek-geïnduseerde trauma meebring en hierdie gebeure laat uitstyg tot ’n skrynende aanroep van God. ''Terras. Lente'' beskryf die omwenteling en nuwe krag wat die koms van die lente meebring. Van die beste verse in hierdie afdeling het dit dan ook oor vernuwing, soos Upstate (met selfs in die middel van die winter tekens van die naderende lente) en Aanvange (waarin vernuwing in sy normale vloei gesien word as geboorte van die dood). Popsie gee uiting aan die kortstondige genot van ’n nuwe erotiese ondervinding, terwyl Winste die skoonheid van ’n nuwe verhouding beskryf. Deur die opnoem en onthou van plaasname en natuurdinge (Terugkoms, Om te onthou is om te lewe) word die mooie uit die vergetelheid geruk en die lelike tot die ashoop van vergeet verdoem. Die afdeling word afgesluit met Reisvaardig, waarin die spreker aandui dat hy nou lig reis en impliseer dat hierdie lewenstyl ook verlies besweer. Die gedigte in die Aanklagte-afdeling gee uiting aan protes teen politieke onreg, veral die bevoorregte posisie van die blanke in Suid-Afrika, die onderdanigheid van die bruin mense, die wit mense se rassistiese hoogmoed in hulle optrede teenoor die swart mense en die menslike verhoudings wat binne so ’n situasie onmoontlik is. Daar word ook besin oor die haalbaarheid van politieke poësie. Die koue dateer reeds uit 1955 en gee op simboliese wyse uiting aan die toenemende koue wat die land sal ondervind terwyl dit deur apartheid geïsoleer word, terwyl ’n Soort gelykenis ook simbolies is wat uitbeeld dat die gedweë onderdanigheid van die voël (simbool van die anderskleuriges in die land) nie ’n ware weergawe van sy gees is nie. Kabaretliedjie gee op ritmiese en direkte wyse uiting aan die rassistiese selfverheerliking wat apartheid meebring. Die getuienis beskryf hoe ’n boer een van sy werkers doodgeslaan het en het sy oorsprong van ’n koerantberig, wat woordeliks weergegee word. In Om uit woede te skryf word apartheid reeds bespreek as iets wat later slegs in nuusfilms en geskiedenisboeke onthou sal word, en nie deur poësie nie, omdat goeie poësie nie deur ’n walg geïnspireer word nie. Die wit hemel beskryf die huigelagtige apartheid-saamlopers wat hulle hemel slegs in Antarktika sal ontdek, waar alles wit is. Die armes is ’n uitroep van ’n geveinsde wat hom kamtig oor die swart en bruin armes bekommer, maar niks daaraan doen nie. Hierdie afdeling sluit af met Slotsom, waarin die spreker se ambivalente haat-liefde verhouding met sy land uitgebeeld word.