cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Risk
Aanval
Tydens 'n tipiese aanval waar die aanvaller en die verdediger verskeie leërs het, kan die aanvallende speler een, twee of drie dobbelstene rol. Die verdedigende speler rol een of twee dobbelstene. Die hoogste dobbelsteen van die aanvaller word vergelyk met die hoogste steen van die verdediger en die tweede hoogste steen van die aanvaller met die tweede hoogste steen van die verdediger. Die laagste steen van die aanvaller word buite rekening gelaat. Die verdediger verloor 'n leër as die aanvaller se steen hoër is as die van die verdediger, maar as die verdediger se steen hoër is verloor die aanvaller 'n leër.
Versterking
Wanneer 'n speler klaar aangeval het, het hy die keuse om enige aantal leërs vanaf een en slegs een van sy gebiede na 'n enkele aangrensende gebied onder sy beheer te skuif. As 'n speler ten minste een gebied oorgeneem het tydens sy beurt, moet hulle een Risk kaart uit die pak trek. Die speler mag nooit meer as vyf kaarte op 'n slag hou nie en daar sal dus van so 'n speler verwag word om 'n stel kaarte in te ruil met sy volgende beurt. Spel gaan kloksgewys voort na die volgende speler toe.
Basiese strategie
Die amptelike reëls sluit drie basiese strategiese wenke vir die klassieke reëls in. Eerstens moet spelers probeer om hele kontinente te beset om vir bonus versterkings te kwalifiseer. Tweedens moet spelers hulle grense dophou vir die opbou van leërs wat 'n dreigende aanval verteenwoordig. Derdens moet spelers hulle eie leërs op hul grense opbou om hulle gebiede beter te verdedig. Al word dit nie in die reëls genoem nie, vorm bondgenootskappe oor die algemeen na 'n paar beurte. Die sterkte en duur van die bondgenootskappe neig om te wissel.
Geskiedenis
Risk is gegrond op die Franse spel La Conquete du Monde (Conquest of the World), en is ontwerp deur Albert Lamorisse en is in 1957 gepubliseer. Twee jaar later het Parker Brothers 'n gewysigde weergawe van die spel in die Verenigde State bekend gestel met die naam Risk: the Continental Game. Die naam is uiteindelik verander na Risk: the Game of Global Domination (Die spel van wêreldoorheersing).
Aanvanklik was die stukke stervormige stukke uit hout, maar is later verander na plastiek om die koste van die spel te verminder. In die 1980's is hulle verander na Romeinse syferstukke met die syfers I, III, V en X. Die 1993 uitgawe het die plastiese infanterie, kavallerie en artillerie (in beeld hierlangsaan) bekendgestel. Die veertigste herdekingsuitgawe het metaalfigure in plaas van die plastiekstukke ingesluit. Die weergawe het ook nie die verbinding van Oos-Afrika na die Midde-Ooste ingesluit nie, wat skynbaar 'n fout deur die uitgewers was. Latere weergawes het weer teruggekeer na die plastiekstukke en ook die vermiste verbinding ingesluit. Die Europese weergawe het die "Geheime Sending" variasie vir 'n tyd lank ingesluit maar is eers sedert die 1993 weergawe in die V.S.A ingesluit.
Verskille in reëls
Met die jare het Parker Brothers en Hasbro baie verskillende weergawes van die reëls vir die spel gepubliseer. In die mees onlangse weergawe word drie variasies gegee. Aangesien Risk met slegs twee spelers nie so boeiend is as met meer spelers nie, beveel hulle aan dat sommige gebiede met neutrale leërs beset moet word om die strategiese waarde en pret van 'n spel met 3 of meer spelers te benader. In 'n ander weergawe wys elke speler 'n "Hoofstad" in een van hulle aanvanklike gebiede aan en die speler wat dan al die hoofstede beset wen dan.
Die amptelike reëls stel variasies van die spel voor vir "Risk-kenners". Die amptelike variasies verminder die spoed waarmee die stel Risk-kaarte in waarde vermeerder, dit laat toe vir vinniger herontplooiïng van leërs aan die einde van 'n beurt, verbied meer as twaalf leërs per gebied, gee 'n aanvalsvoordeel wanneer daar aangeval word na of van 'n gebied waarvoor die speler 'n kaart besit en simuleer die effek van 'n "bevelvoerder" in 'n geveg. Bykomend tot hierdie amptelike variasies is daar vele rekenaar en Internet weergawes met verskillende reëls en klubs gebruik dikwels hulle eie reëls of reëls wat aangepas word vir kompetisies.
Ladysmith
Ladysmith is 'n groot dorp aan die oewer van die Kliprivier, in die uThukela-distrik van KwaZulu-Natal, Suid-Afrika. Dit is 230 km noordwes van Durban en 365 km suidoos van Johannesburg.
Tweede Vryheidsoorlog
duimnael|links|180px|Ladysmith se stadsaal nadat granaatvuur die kloktoring beskadig het. Ladysmith het wêreldbekendheid verwerf toe dit vir 118 dae, van 2 November 1899 tot 28 Februarie 1900, tydens 'n deurslaggewende stadium van die Tweede Vryheidsoorlog, deur magte van die ZAR en Oranje-Vrystaat beleër is. 3 000 Britse soldate het tydens die beleg omgekom. Vier veldslae is geveg om Ladysmith te bevry. Die Britte verloor agtereenvolgens die slae van Colenso, Spioenkop en Vaalkrans alvorens hulle uiteindelik by Pietershoogte deurbreek om Ladysmith te bevry.
Ekonomie
Belangrike nywerhede in die gebied sluit in voedselverwerking, tekstiel en die vervaardiging van motorbande.
Vloede
Sedert die stigting van die dorp is dit gereeld deur vloedwater van die Kliprivier geteister. in 1997 is die Qedusizi-dam voltooi as 'n vloedverswakkingsdam. Die Zoeloenaam van die dam beteken “einde van lyding”. Die Spioenkop-natuurreservaat is 25 km van Ladysmith geleë.
Platrand/Wagon Hill
Aan die suidekant van Ladysmith is 'n area wat aksie gesien het gedurende die beleg van Ladysmith. Die Burger Gedenkteken op Wagon Hill was onthul ter ere van die Boere magte wat gedurende die beleg en bevryding van Ladysmith gesneuwel het.
Op Platrand is daar 'n gedenktekens vir Imperial Light Horse, die Devonshire Regiment, die Earl of Ava en ander.
Spioenkop
duimnael|links|100px|Britse gedenkteken op Spioenkop duimnael|regs|200px|Besoekersinligting op Spioenkop
Die groot slagveld ongeveer 30 km buite Ladysmith bevat die grafte van Britse soldate en gedenktekens, onder andere 'n Boere gedenkteken, Britse gedenkteken, South Lancashire gedenkteken en Imperial Light Infantry gedenkteken.
Mohandas Gandhi standbeeld
'n Standbeeld van Mohandas Gandhi kan gesien word in die Lord Vishnu tempel.
Hokkaido Consadole Sapporo
Hokkaido Consadole Sapporo (北海道コンサドーレ札幌) is 'n Japannese sokkerklub in die stad Hokkaido, Japan.
Europese Unie
[[Lêer:Map-Europe-Outermost-regions-de.png|duimnael|links|Spesiale gebiede van die lidlande van die Europese Unie:
]] Die EU is die grootste ekonomiese eenheid en een van die grootste politieke eenhede in die wêreld met 510 miljoen inwoners en 'n nominale BBP (Bruto binnelandse produk) van €14,9 ($17,0) biljoen in 2017. Die Unie is ook 'n enkelmark met 'n gemeenskaplike handelsooreenkoms, 'n gemeenskaplike landboukundige en vissery-ooreenkoms en 'n streeksooreenkoms om armoedige streke by te staan. Die EU het ook die Euro as gemeenskaplike geldeenheid voorgestel, wat deur 20 lede aanvaar is.
Burgers van EU-lidmaatlande is ook burgers van die Europese Unie. Dit beteken dat hulle in ander lidlande kan werk, woon, reis en belê, alhoewel daar sommige beperkings is rakende nuwe lede. Paspoortbeheer by die grense van die meeste lidlande is deur die Schengen-ooreenkoms afgeskaf. Die Verenigde Koninkryk het op 31 Januarie 2020 die eerste lidstaat geword wat die EU verlaat.
Die hoofstede van die Europese Unie is Brussel in België, Luxemburg (stad) in Luxemburg en Straatsburg in Frankryk. Die Europese Unie het tans 24 amptelike tale.
Geskiedenis
[[Lêer:EU Constitution Ratification Map.svg|duimnael|links|Ratifikasie van die Grondwet vir Europa:
]] Die idee het reeds tydens die Tweede Wêreldoorlog pos gevat dat Europese integrasie die enigste manier was om af te reken met die vergaande nasionalisme wat die kontinent tot dan toe geteister het. In 1943 het die regerings van Nederland, België en Luxemburg in ballingskap in Londen die Benelux gestig. Frankryk wou aanvanklik ook aansluit maar die Franse regering het die voorwaarde gestel dat die Verenigde Koninkryk ook lid sou word, maar hulle het geweier.
Verdrag van Parys: die EGKS
Ná die oorlog het die geallieerde lande Duitsland se vervaardiging van kole en staal aanvanklik beperk omdat hulle 'n nuwe Duitse bewapening as 'n gevaar gesien het. Dit het nogtans ook die ekonomiese herstel van die kontinent verhinder. In Frankryk het mense soos Jean Monnet en Robert Schuman Europese integrasie as 'n oplossing van hierdie probleem gesien. In Duitsland het hulle van Konrad Adenauer steun gekry en in Italië van Alcide De Gasperi. Robert Schuman het in 'n toespraak in 1950 die sogenaamde Schumanplan aangebied, waarin die mag oor vervaardiging van kole en staal aan 'n supranasionale outoriteit bo die nasionale owerhede afgegee sou word. 'n Jaar later is die Europese Gemeenskap vir Kole en Staal (EGKS) opgerig deur ondertekening van die Verdrag van Parys deur België, Frankryk, Italië, Luxemburg, Nederland en Wes-Duitsland.
De Gaulle
Die Franse president Charles de Gaulle het die ideeë van Schuman en Monnet oor supranasionalisme verwerp en het Frankryk enige tyd uit die EEG teruggetrek. Die ander vyf het nogtans nie opgegee nie. Frankryk keer terug omdat die Franse ekonomie dit nodig het, maar die planne vir meer supranasionalisme word bevries (die kompromis van Luxemburg). Die Verenigde Koninkryk verander ook sy planne en wou toetree. Aanvanklik blokkeer De Gaulle dit.
Eerste uitbreiding
In 1973 het Denemarke, Ierland en die Verenigde Koninkryk lid geword van die EG. Die Noorse regering onderhandel ook met sukses, maar die lidmaatskap word in 'n referendum deur die bevolking afgewys. Griekeland het lid geword in 1981, Spanje en Portugal het ná hulle demokraties geword het in 1986 gevolg.
Tweede uitbreiding
Die einde van die Koue Oorlog bring groot veranderings. In 1990 is die Duitse Demokratiese Republiek opgehef en word hierdie gebied wat op papier altyd lid gewees het geïntegreer in die EU. Dit verloop nie sonder probleme nie. Die koppeling tussen die munte, die ERM, word onhoudbaar en die VK verlaat die ERM. In 1995 word Oostenryk, Finland en Swede lede van die EU. Aldrie was neutraal in die Koue Oorlog. Die Euro is in 2002 ingevoer, maar sommige lande het hul eie geldeenhede behou.
Derde uitbreiding
Tien nuwe lande het op 1 Mei 2004 lede geword van die EU: Estland, Hongarye, Letland, Litaue, Malta, Pole, Siprus, Slowenië, Slowakye en Tsjeggië. Op 1 Januarie 2007 het Bulgarye en Roemenië nog bygekom. Om te verseker dat die Unie na hierdie uitbreiding steeds goed bestuurbaar bly, is die Verdrag van Lissabon in 2007 onderteken. In 2012 het die Europese Unie die Nobelprys vir Vrede vir "60 jare Vrede in Europa" ontvang. Op 1 Julie 2013 het Kroasië by die EU aangesluit, sodat die EU nou in totaal uit 28 lidlande bestaan. Op 1 Januarie 2014 het die Franse oorsese gebied Mayotte deel van die EU-gebied geword.
Tydlyn
Tydlyn met die evolusie van die struktuur van die Europese Unie.
Lidlande
[[Lêer:EU states with applications.svg|duimnael|Kandidaatlande van die Europese Unie:
]] [[Lêer:Schengenzone.svg|duimnael|Lidlande van die Schengen-ooreenkoms:
]] duimnael|Lidlande van die Unie van die [[Middellandse See:
]]
a Op 3 Oktober 1990, het die deelstate of Länder van die voormalige Duitse Demokratiese Republiek tot die voormalige Bondsrepubliek Duitsland toegetree en outomaties deel van die EU geword.
b Groenland het in 1979 outonoom van Denemarke geword en die Europese Gemeenskap in 1985 verlaat, na aanleiding van 'n klein referendum.
c de facto is slegs die suidelike deel van Siprus 'n lidland van die EU. Die Turkse Republiek van Noord-Siprus is 'n omstrede gebied en word net deur Turkye erken.
Verdrae
Die EU is gegrondves op twee verdrae: die Verdrag betreffende die Europese Unie en die Verdrag betreffende die werking van die Europese Unie. Daar is ook nog 'n apart verdrag vir Euratom.
Instellinge
Die instellinge van die Europese Unie is:
Europese Parlement
Verspreiding van setels per land in die Europese Parlement:
Ander instansies
Ander instansies is:
Wetgewingsprosedures
Daar is verskillende maniere waarop die Kommissie, die Parlement en die Raad tot Europese wetgewing kom, waarvan die belangrikste die gewone wetgewingsprosedure is.
Regsinstrumente
Die Europese Unie ken 'n aantal regsinstrumente, waarvan die belangrikste die Europese verordening en die Europese riglyn is. 'n Verordening het direkte regskrag, 'n riglyn moet eers in die nasionale wetgewing word deurgevoer.
Amptelike tale
Die 24 amptelike tale van die Europese Unie is:
Verdeling van die bevoegdhede
Die bevoegdhede van die Europese Unie ten opsigte van die lidlande is sedert die Verdrag van Lissabon uitdruklik vasgelê. Hulle word ingedeel in drie kategorieë:
Regsposisie
Die lidlande van die Europese Unie het mettertyd 'n aansienlike hoeveelheid soewereiniteit oorgedra aan die Europese Unie. Die Europese Unie het as sodanig meer mag as alle andere nie-soewereine streeksorganisasies. Op verskillende terreine begin die EU te lyk soos 'n bondstaat of 'n statebond. Die Unie bly egter gebaseer op verdrae tussen lidlande, waaruit volg dat die Unie slegs bestaan vanuit die wil van die lidlande. 'n Lidland kan op elk moment besluit om terug te trek uit die Unie en wysigings aan die verdrae moet deur alle lidlande individueel geratifiseer word.
In hierdie opsig lyk die Europese Unie die mees op 'n statebond, wat in teenstelling tot 'n bondstaat nie soewerein is nie en dus ook slegs bestaan uit die grasie van die lidlande. 'n Statebond in die tradisionele betekenis van die woord het egter veel meer mag, veral op die vlak van buitelandse sake en defensie. Die meeste mense klassifiseer die Europese Unie daarom as 'n struktuur sui generis, 'n unieke vorm van samewerking tussen lande.
Sedert die Verdrag van Lissabon besit die Unie regspersoonlikheid. Dit magtig die Unie om origens geensins wetgewend of andersins op te tree nie, buiten die bevoegdhede wat die lidlande van die EU in die verdrae aan hom toegedeel het.
Intergoewermentalisme en supranasionalisme
Binne die EU bestaan 'n spanningsveld tussen intergoewermentele en supranasionale tendense. Intergoewermentalisme is 'n metode van besluitneming in internasionale organisasies waarby die mag by die lidlande lê en beslissings met eenvormheid geneem moet word. Afgevaardigdes van die regerings of van gekose verteenwoordigings het uitsluitend adviserende of uitvoerende funksies. Die meeste internasionale organisasies het teenwoordig 'n intergoewermentele grondslag.
Supranasionalisme is 'n ander metode van besluitneming. Hier lê die mag by onafhanklike afgevaardigdes van die regeringe of van gekose verteenwoordiginge. lidlande het nog steeds mag, maar moet hierdie mag deel met ander instansies. Bowendien word beslissings net by 'n meerderheid van stemme geneem. Dit kan dan ook gebeur dat 'n lidland, gedwonge deur ander lidlande, 'n beslissing teen sy wil moet uitvoer.
Beide vorme van besluitneming het aanhangers binne die EU. Voorstanders van supranasionalisme redeneer dat dit die proses van integrasie kan versnel. Wanneer beslissings wat eenvormige goedkeuring van alle betrokke regerings vereis, kan dit jare duur voordat 'n besluit geneem word. Voorstanders van intergoewermentalisme argumenteer dat supranasionalisme die soewereiniteit en die demokratiese gehalte van afsonderlike lande in gevaar bring en meen dat die legitimiteit van gemeenskaplike besluite alleen afgelei kan word van die legitimiteit van die nasionale regerings. Frankryk is tradisioneel 'n voorstander van 'n intergoewermentele EU gewees. Dit geld ook vir euroskeptiese lande soos die Verenigde Koninkryk en Denemarke. Lande soos België, Duitsland en Italië neig meer na die supranasionale benadering. In die praktyk balanseer die EU tussen beide ekstreme. Hierdie balans is egter 'n moeisame kompromie, wat dikwels lei tot ingewikkelde besluitnemingsprosesse.
Kifose
Kifose kan die resultaat van onder meer degeneratiewewerwelsiekte, ontwikkelingsafwykings (veral Scheuermann se siekte), osteoporose of trauma wees. Normale borswerwels strek van T1 tot T12 en behoort ’n effense kifotiese hoek te hê (van 20° tot 45°). ’n Kromming van meer as 45° word hiperkifose genoem. Scheuermann se siekte is die algemeenste vorm van kifose en is die gevolg van vasgeknelde werwels wat tydens adolessensie ontwikkel. Die oorsaak van die siekte, wat meer dikwels in mans as vroue voorkom, is tans onbekend.
Terwyl die meeste gevalle van kifose gematig is en net roetinemonitering benodig, kan ernstige gevalle uitmergelend wees, baie pyn en ongemak veroorsaak, asemhaling en spysvertering bemoeilik, kardiovaskulêre en neorologiese probleme veroorsaak en, in uiterste gevalle, ’n mens se lewensduur aansienlik verkort. Konserwatiewe behandeling help dan gewoonlik nie en rugoperasies is amper altyd nodig.
Antonio Banderas
Lewensloop
José Antonio Domínguez Banderas is op 10 Augustus 1960 in Málaga, Spanje gebore. Hy was 'n kranige sokkerspeler tot hy sy voet op 14 gebreek het. As jong man gaan hy sonder enige geld na Madrid om 'n loopbaan in die Spaanse filmindustrie te begin. Hy trek tussen 1982 en 1990 aandag met 'n reeks films onder leiding van regisseur Pedro Almodóvar.
Banderas skei van sy Spaanse vrou Ana Leza, en trou in 1996 met die Amerikaanse aktrise Melanie Griffith, wat hy tydens die opname van Two Much ontmoet het. Hulle het 'n dogter, Stella del Carmen Banderas Griffith (ook bekend as Stella Banderas), wat in die film Crazy in Alabama verskyn (Griffith speel ook in die fliek en Banderas het die regie behartig). Hulle vestig hulself in Hollywood, waar Banderas meestal die rol van Latino's speel. Op Saterdag 7 Junie 2014 kondig hulle aan dat hulle na 18 jaar van mekaar gaan skei.
Banderas is waarskynlik die beroemdste Spaanse akteur. Hy investeer sy filminkomste in ondernemings wat produkte van die Spaanse streek Andalusië op die mark bring. Hy het ook simpatie vir die Spaanse Sosialistiese Party getoon.
Sarah Schaub
Sarah Schaub (gebore 13 Junie 1983) is 'n Amerikaanse aktrise. Sy is bekend vir haar rolle in die rolprente In Your Wildest Dreams (1991) en A Home of Our Own (1993), en in die televisiereeks Promised Land (1996).
Henry Ford II
Beknopte biografie
Henry Ford II is op 4 September 1917 as die seun van Eleanor Clay Ford en Edsel Ford in Detroit, Michigan gebore. Hy en sy broers, Benson en William en sy suster Josephine, het in 'n welvarende familie grootgeword. Hy gradueer in 1939 van The Hotchkiss School en later van die Yale-universiteit, waar hy 'n personeellid van The Yale Record (die kampus se humortydskrif) was.
Toe sy pa (destyds die president van Ford) in Mei 1943 tydens die Tweede Wêreldoorlog aan kanker oorlede is, was Henry in die Amerikaanse Vloot en kon hy nie beheer van die maatskappy oorneem nie. Die bejaarde en siek Henry Ford, die maatskappy se stigter, het ingespring om uit te help, maar was nie meer in staat om die besigheid suksesvol te bestuur nie. Teen die einde van die oorlog het produksie begin daal en pres. Franklin D. Roosevelt het 'n regeringsoorname oorweeg om voortgesette produksie vir die oorlog te handhaaf, maar die idee is nooit tot uitvoering gebring nie.
Henry Ford II verlaat die vloot in Julie 1943 en word 'n paar maande later as 'n bestuurder by die maatskappy aangestel. Twee jaar later, op 21 September 1945, neem hy die maatskappy se leisels oor.
Op 1 Oktober 1982 tree Ford formeel af, nadat hy die maatskappy se verpligte aftree-oudedom van 65 bereik het. Hy is egter tot sy dood in 1987 as die maatskappy se hoogste gesag beskou.
Tswaing Plaaslike Munisipaliteit
Die Tswaing Plaaslike Munisipaliteit is een van die plaaslike munisipaliteite in die Ngaka Modiri Molema-distriksmunisipaliteit in Noordwes, Suid-Afrika.
Nedersettings
Nedersettings in die munisipaliteit:
Henry Ford II
Beknopte biografie
Ford is op 29 September 1987 in die Henry Ford Hospitaal aan longontsteking oorlede. Hy was toe 70 jaar oud.
Swartsaal-luiperdkabeljou
Die swartsaal-luiperdkabeljou (Plectropomus laevis) is 'n vis wat voorkom in die Stille Oseaan en die Indiese Oseaan; asook aan die ooskus van Afrika suidwaarts tot by die noorde van KwaZulu-Natal. In Engels staan die vis bekend as die Black-saddled leopardgrouper.
HMS Dauntless
Die HMS Dauntless is 'n Britse torpedojaer in die klas Type 45 (Daring). Sy bestelling is in Desember 2000 geplaas by die kontrakteur BAE Systems. Daar is op 28 Augustus 2004 met sy aanbou begin, hy is op 23 Januarie 2007 te water gelaat en op 3 Junie 2010 in diens gestel. Die projek het R 13 miljard gekos.
Tegniese besonderhede
Die skip is 152,4 m lank en dra 'n bemanning van 190. Hy verplaas 8 000 ton water en word aangedryf deur twee Rolls-Royce WR-21 gasturbines wat elk 21,5 MW produseer. Dit verseker 'n topsnelheid van 54 km/h via twee skroewe. Hy het 'n reikafstand van 7 000 seemyl.
Swartsaal-luiperdkabeljou
Identifikasie
Die vis word tot 125cm lank. Dit is 'n groot vis met 'n lang lyf wat in twee kleur variasies voorkom. Die een variasie is bleekwit kleur met vier swart vlekke op en daar is 'n swart band bokant die oë. Daar word vermoed dat die variasie net voorkom by die kleiner visse, die wyfies en jong vissies. Die ander variasie is bruin met drie tot vier kenmerkende, donker vlekke op die lyf. Daar is ook klein, blou kolletjies met donker rantjies op die kop, lyf en vinne. Die vinne is geel.
Hulle leef rotsagtige kus areas en aflandige riwwe in water wat 4 tot 90m diep is. Die visse is alleenlopers en vreet vis en skaaldiere.
HMS Dauntless
Wapenstelsel
Hy is toegerus met die Sea Viper missiel-stelsel. Die missiele het 'n reikafstand van 112 km en bereik Mach 4 (5 000 km/h) in die proses. Hy dra een Mk8-kanon en twee Mk-8 kanonne. Hy is ook toegerus met 'n Sampson-radarstelsel wat 400 km ver kan sien. Hy beskik ook oor 'n vliegdek wat twee klein Lynx helikopters of een Westland Merlin HM1 helikopter kan dra.
Republiek China
Die Republiek China (Chinees: 中華民國, pinyin: Zhōnghuá Mínguó, [ʈ͡ʂʊ́ŋxu̯ɑ̌ mǐnku̯ɔ̌]; wat soms ook Republiek China op Taiwan, Nasionaal-China of dikwels net Taiwan genoem word) is een van twee Chinese state wat daarop aanspraak maak dat hulle die regmatige verteenwoordiger van China is (die ander een is die Volksrepubliek China). Naas die hoofeiland Taiwan sluit die Republiek China se de facto-staatsgebied 'n reeks kleiner eilande soos Penghu, Kinmen, Matsu, Dongsha, Zhongsha en Nansha in.
Die Republiek China het sy oorsprong in die Nasionaal-Chinese Republiek wat in 1912 uitgeroep is – as die eerste Asiatiese land met 'n demokratiese regeringstelsel. Tot 1949 het hierdie republiek die hele China ingesluit, vanaf 1945 ook die eiland Taiwan wat tydelik deur Japan beheer is. Nadat die Nasionaal-Chinese regering onder leiding van die Guomindang-party in die Chinese burgeroorlog tussen 1927 en 1949 'n nederlaag teen die Kommunistiese Party van China gely het, het die Guomindang onder leiding van Chiang Kai-shek op 10 Desember na die eiland Taiwan uitgewyk, nadat die Kommuniste op die vasteland onder Mao reeds op 1 Oktober in Beijing die Volksrepubliek China geproklameer het. Na ramings het tussen 1,8 en twee miljoen Nasionaal-Chinese – Guomindang-partylede, soldate, sakelui, grondbesitters en kleinboere, monnike, kunstenaars, intellektueles, maar ook krimineles – hulle binne enkele maande op Taiwan gevestig. Hulle het China se destydse goudreserwes en baie kunsskatte na Taiwan geneem. Ook gedurende die 1950's en 1960's het tienduisende vastelandse Chinese hulle op Taiwan gevestig, meestal vanuit Hongkong en Burma (tans Mianmar).
Die uitbreek van die Korea-oorlog in Junie 1950 het verseker dat Taiwan van groot strategiese belang vir die Verenigde State geword het. Die Amerikaanse president Truman het oorlogskepe na die Seestraat van Taiwan gestuur om die eiland teen 'n moontlike kommunistiese inval te beskerm, terwyl die Nasionaal-Chinese regering ook finansieel deur Washington gesteun is.
Die Republiek China het in die tweede helfte van die 20ste eeu ongekende vooruitgang op politieke en ekonomiese gebied beleef. Vinnige ekonomiese groei en tegnologiese vooruitgang het gepaard gegaan met politieke liberalisering. Die outoritêre polisiestaat het tot 'n veelparty-demokrasie met 'n verkose president as staatshoof en vrye media, gelykheid tussen die geslagte, en respek en agting vir menseregte ontwikkel wat onder die mees gevorderde nywerheidslande gereken word.
Ondanks die groot skade, wat die eiland Taiwan gedurende die Tweede Wêreldoorlog as gevolg van lugaanvalle gely het, en ondanks die moeilike situasie ná die verlore Chinese burgeroorlog op die vasteland, toe 'n nuwe regering in Taipei gevestig moes word, is sy ekonomiese geskiedenis dié van 'n onderontwikkelde land wat sy ekonomie binne enkele dekades herstruktureer en tot een van die welvarendste ter wêreld ontwikkel het. Nog in 1900 was die eiland Taiwan se bevolking slegs twee miljoen, en in 1958 is sowat sestig persent van die land se uitvoerwaarde nog met suiker en rys verdien. Hierdie aandeel het reeds in 1972 tot slegs drie persent gedaal. Die bruto nasionale produk het van slegs VS$200 in die tydperk kort ná die Tweede Wêreldoorlog tot meer as VS$13 000 in 1999 gestyg. Vandag is die land met sy 23,5 miljoen inwoners een van die vernaamste produsente van inligtingstegnologie en ander elektronika.
As eerste demokratiese en vrye Chinese samelewing het die eilandrepubliek nie net die kultuur en tradisies van China bewaar nie, maar ook sy eie nasionale kulturele identiteit ontwikkel waarin Chinese, Japannese, Westerse en inheemse invloede op 'n wonderlike manier versmelt. Taiwan bied eersterangse Chinese kookkuns, sy bevolking vier tradisionele Chinese en inheemse feeste en bewaar 'n ryk erfenis van godsdienstige boukuns met sy groot verskeidenheid tempels.
Landsnaam
'n Verskeidenheid landsname het om historiese, geografiese en politieke redes vir die eilandstaat ingeburger geraak. Die regerende Nasionaal-Chinese Guomindang-party het sy uitwyking na Taiwan aanvanklik as tydelik beskou en die amptelike landsnaam "Republiek China op Taiwan" ingevoer. Dit is later verkort tot "Republiek China". Om verwarring met die vastelandse Volksrepubliek China te voorkom, word deesdae dikwels samestellings gebruik waarin "Taiwan" of "Formosa" voorkom. Goedere, wat in die Republiek China vervaardig is, dra die etiket Made in Taiwan.
Die Portugese naam Ilha Formosa of "Mooi Eiland", wat deur Portugese seevaarders in 1590 vir die eiland ingevoer is en na sy natuurskoon verwys, word onder meer vir die bemarking van Taiwan as toeristebestemming gebruik. 'n Ouer Chinese naam was "Bao Tao" of "Skateiland" wat in die 3de eeu n.C. gebruiklik was. Blykbaar het Chinese immigrante hiermee na die feit verwys dat die eiland, anders as die Chinese vasteland, destyds nie deur natuurrampe of oorloë geraak is nie.
Die latere Chinese naam Taiwan, wat vanaf die 17de eeu gedokumenteer is, beteken "Terrasbaai" en verwys na die terrasse wat teen berghellings langs die vrugbare weskus aangelê is om rys aan te plant.
Rolbeton
Rolbeton is die verkorte naam vir rollergekompakteerde beton, 'n besonderse betonmengsel wat dieselfde bestanddele as konvensionele beton bevat, maar in 'n veranderde verhouding. Portlandsement, wat tradisioneel as bindmiddel gebruik word, word vir rolbeton in toenemende mate gedeeltelik deur vliegas vervang. Rolbeton is sodoende 'n mengsel van sement, vliegas, water, sand en bymiddels, met 'n laer waterinhoud as gewone beton. Rolbeton se sementinhoud kan met tot vyftig persent verminder word. Sy tipiese vogtigheid is vergelykbaar met dié van gewone grond.
Dié droë mengsel is minder geneig om te set. In konvensionele beton word bindingsprosesse gewoonlik reeds na sowat een uur gestaak en die beton begin set. Die materiaal verloor sy sterkte en moet nie weer hermeng word nie. Rolbeton daarenteen lewer feitlik geen verharde beton (betonafval) op nie.
Republiek China
Ligging en topografie
Die Republiek China beslaan sedert 1949, toe op die Chinese vasteland 'n kommunistiese volksrepubliek uitgeroep is, 'n totale oppervlakte van 36 197 vierkante kilometer. Die hoofeiland Taiwan, geleë in die Stille Oseaan, het 'n oppervlakte van 35 801 vierkante kilometer, 'n maksimale lengte van 394 kilometer en 'n maksimale wydte van 144 kilometer. Sy vorm herinner aan 'n tabakblaar. Die Republiek China op Taiwan behels daarnaas die eilandgroepe Pescadores (Penghu), Matsu (Mazu) en Quemoy (Jinmen) in die Straat van Taiwan asook 'n aantal kleiner eilande wat onder meer in die Suid-Chinese See lê.
Rolbeton
Voorafgemengde, vormhoudende rolbeton word deur swaarkapasiteitstoerusting soos storttrokke of vervoerbande na 'n struktuur vervoer, deur stootskrapers in lae gegiet en gelyk gemaak. Vervolgens word dit deur swaar vibreerrollers verdig en ontlug. Aangesien dit minder krimp as gewone of massabeton, kan rolbeton in onafgebroke lengtes geplaas word. Die gebruik van gewone beton bly gewoonlik beperk tot enkelblokplasing.
Rolbeton het ingang tot dambou gevind met die Alpa Gera-damprojek in Noord-Italië tussen 1961 en 1964, al is die beton destyds nog nie gerol nie. Gedurende die 1970's is die voordele van rolbeton vir dambou en ander boutoepassings in ingenieurstydskrifte uitgelig. Rolbeton is egter aanvanklik hoofsaaklik aangewend vir terugvulling, fondamente en padbou. Bewese kostebesparings en ander voordele het van rolbeton 'n algemeengebruikte boumateriaal vir swaartekragdamme gemaak. Vir damboudoeleindes word lae van sowat 30 sentimeter op 'n slag gegiet.
Rolbetonlae vir paaie is tussen 18 en 25 cm dik. Die gehalte van rolbeton-deklae vir padboudoeleindes is egter beperk. Dit voldoen slegs aan die behoeftes van lande met lae padboustandaarde soos die Verenigde State, terwyl rolbeton in Duitsland nie as geskik geag word vir padboudoeleindes nie. 'n Moontlike oplossing is die gebruik van konvensionele asfalt as boonste deklaag.
Republiek China
Ligging en topografie
Die kleiner eilande het ongerepte natuur. Die vulkaniese Groen Eiland, Ludao, staan bekend vir sy weelderige plantegroei en warm soutwaterbronne, maar word histories ook verbind as die eiland waar politieke gevangenes en ballinge gedurende die sogenaamde "Wit Terreur" van die 1950's aangehou is. Die Orgideë-eiland, ook bekend onder sy Chinese naam Lanyu, het 'n klein inheemse bevolking van 3 000. Die plaaslike Tao is een van die mees geïsoleerde etniese groepe in die Republiek China wat eers in 1945 in aanraking gekom het met die moderne beskawing. Die Penghu-argipel, vroeër bekend as Pescadores-eilandgroep, bestaan uit 64 eilandjies.
Taiwan word in die weste deur die Seestraat van Taiwan van die Chinese vasteland se suidooskus geskei en in die suide deur die Seestraat van Luzon van die Filippyne. In die ooste word Taiwan deur die Filippynse Bekken begrens. Die eiland grens in die noorde aan die Japannese eilandgroep Ryūkyū en die Oos-Chinese See. Sy ligging tussen Korea en Japan in die noorde en Hongkong en die Filippyne in die suide maak van Taiwan 'n belangrike tussenstop vir reise na en in Asië.
Natuurwonders en tektoniek
Danksy sy groot verskeidenheid landskappe word na die eiland Taiwan dikwels verwys as die "Juweel van Asië". Besienswaardighede langs die ooskus aan die Stille Oseaan sluit kranse met reënwoud, steil berge wat bo-oor die kuslyn verrys en ongerepte natuur in. 'n Gewilde toeristetrekpleister is die Taroko-ravyn wat sowat 19 km van die kus af in die bergwêreld ingekerf lê. Hier het die Liwu-rivier diep in marmergesteente gesny waarvan die ouderdom op tot vier miljoen jaar geraam word. Taroko is een van min marmerravyne op aarde en 'n eersterangse toonvenster vir Taiwan se geologie. Dit maak tans deel uit van die gelyknamige nasionale park.
Weens Taiwan se ligging teen die rand van die Filippynse tektoniese plaat – die eiland maak deel uit van die geologiese "Ring van Vuur" wat die Stille Oseaan-bekken omsluit – word orals op die eiland spore van vulkaniese aktiwiteit uit die verlede soos 'n honderdtal warmbronne aangetref. Die bekendste warmbronne is in Yangmingshan en in die streek rondom Wulal naby Taipei geleë. Gedurende die blomtyd in die lente spog die digte reënwoud hier met 'n oordaad bloeisels, terwyl die lug met swawelgeur deurtrek is. Taiwan word weens die eiland se tektoniek net soos Japan dikwels deur aardbewings getref sodat geboue en infrastruktuur aan hoë veiligheidsstandaarde moet voldoen.
Alishan, 'n landskap geleë by die noordelike keerkring, word onder Asië se mees asemberowende natuurwonders gereken, onder meer danksy die sonsopgang oor 'n meer van wolke, wat in die oggendure gaandeweg in die warm sonstrale begin oplos om 'n uitsig oor die streek se groen bergpieke te bied. Alishan is ook die vertrekpunt vir toere na die Jadeberg (Yushan), die hoogste bergpiek in Noordoos-Asië wat 'n uitsig oor Taiwan se sentrale bergreeks bied. Noord van Alishan, in die Nantou-distrik, is Taiwan se bekende Son-maan-meer geleë, 'n gewilde fotomotief danksy die bergpieke van die omgewing wat op sy stille water weerkaats.
Klimaat
Noord-Taiwan maak deel uit van die subtropiese klimaatsone, terwyl die suide 'n tropiese klimaat het, met gemiddelde temperature tussen 28 °C in Julie en 14 °C in Januarie. Die gemiddelde jaarlikse temperatuur varieer tussen 22 °C in die noorde en 24 °C in Suid-Taiwan.
Die somermaande tussen Mei en September is gewoonlik baie warm en bedompig, met gemiddelde maksimale temperature tussen 27 en 35 °C. Die winterseisoen tussen Desember en Februarie is betreklik kort met gematigde temperature – die kwik daal gewoonlik nie laer as tussen 12 en 16 °C nie. Sneeuval bly beperk tot hoër geleë bergstreke.
Neerslae varieer grootliks, afhangende van die seisoen, plek en hoogte bo seevlak. Taiwan kry baie reën, met 'n jaarlikse gemiddeld van 2 500 mm. Jaarliks beweeg tussen drie en vier tifone – tropiese siklone – oor Taiwan, meestal tussen Junie en Augustus. Die hooftoeristeseisoene met aangename weer is die lente (tussen Maart en Mei) en die najaar (tussen September en November). Oktober met sy stabiele weerstoestande – warm, winderige en droë weer – is die beste tyd om 'n besoek aan die noorde van Taiwan te bring.
Staatkundige verhouding met die Volksrepubliek China
In die tydperk tussen 1912 en 1949 het die amptelike naam Republiek China na die staat verwys wat destyds min of meer die hele Chinese grondgebied beslaan het. Sedert die jaar 1949 is die magsgebied van die Republiek China egter beperk tot die eiland Taiwan en 'n aantal eilandgroepe (Kinmen en Matsu) naby die Chinese vasteland en in die Suid-Chinese See (Pescadores-eilande).
Volgens sy grondwet, wat sy historiese oorsprong in die eerste helfte van die 20ste eeu het, maak die Republiek China nog steeds aanspraak op die hele grondgebied van China, die gebied van die huidige Mongolië en 'n aantal eilande, wat tans deur Japan geadministreer word. Met die begin van die demokratisering van Taiwan in die negentigerjare het hierdie gebiedseise egter geen beduidende rol meer in dié land se buitelandse beleid gespeel nie. Die Taiwannese bevolking is verdeeld oor die vraag of hul land steeds deel uitmaak van China of nie.
Pogings in 2006 om die republikeinse grondwet van Taiwan ten opsigte van die amptelike grense en soewereiniteit van die eiland te wysig, is veral vanweë die politieke druk van die Verenigde State nie verwesenlik nie, aangesien hierdie beleid as die eerste stap in die rigting van Taiwan se formele onafhanklikheidsverklaring beskou word – 'n stap wat deur Beijing as provokasie beskou sou kon word. Bewindhebbers op die vasteland het hul aanspraak op Taiwan in 'n wet verskans wat voorsiening maak vir militêre optrede in die geval van 'n eensydige Taiwannese onafhanklikheidsverklaring. Ook het die Volksrepubliek reeds honderde ballistiese missiele teen Taiwan ontplooi. Tans beperk die twee partye hulself egter tot suiwer diplomatieke gevegte.
Soms gaan die politieke dispuut oor die gebruik van sekere terme wat binne die gegewe konteks as polities gelaai beskou moet word. So mag Taiwannese politici na hulself verwys as Zhongguoren ("burgers van China"), 'n term wat byval in Beijing sal vind; of as Huaren – 'n term wat alle etniese Chinese insluit, dus ook lede van die oorsese Chinese diaspora wat nie onder Beijing se gesag val nie – en juis daar skerp kritiek sal uitlok.
Taiwan se politieke en staatkundige verhouding met die Volksrepubliek China bly een van die mees ingewikkelde vraagstukke van die internasionale politiek. Die meeste state ter wêreld het sedert 1971 die Volksrepubliek China in plaas van die Republiek China diplomaties erken. Internasionale organisasies verwys om politieke redes na die Republiek China as die "Chinese Taipei". Desondanks handhaaf Taiwan deur middel van sy handels- en ander kantore nou ekonomiese, kulturele en politieke bande met die res van die wêreld.
En al het die Verenigde State diplomatieke bande met Taiwan in 1971 verbreek, wettig die Amerikaanse Kongres se Wet op Betrekkinge met Taiwan (Taiwan Relations Act, TRA) van dieselfde jaar die uitvoer van militêre toerusting na die Republiek China en bevestig dit die VSA se de facto-status as Taiwan se militêre bondgenoot. Volgens die TRA het die VSA hulle verbind tot die verkoop van militêre toerusting vir verdedigingsdoeleindes.
Geskiedenis
Vir die geskiedenis van die eiland Taiwan voor 1949, sien Taiwan (eiland).
Industrialisering
'n Belangrike kenmerk van die Republiek China se industrialisering is die gelykmatige verspreiding van die welvaartskepping; Samuel P.S. Ho het reeds in 1975 in sy ondersoek oor die industriële ontwikkeling van Taiwan opgemerk dat daar nouliks verskille tussen die inkomste van stedelike werkers en selfstandige plattelandse kleinboere was.
Wetenskaplikes het debat gevoer oor die rol wat die Taiwannese voorbeeld vir ander ontwikkelende lande kan speel. Daar is egter 'n aantal faktore wat moontlik daarop dui dat die Republiek China voordeel getrek het uit 'n voordelige konstellasie ten opsigte van sy eie sosio-ekonomiese hulpbronne en die Verenigde State se China-beleid in die dekades ná die Tweede Wêreldoorlog: Geeneen van hierdie redes sal op sigself 'n verklaring kan oplewer vir die ekonomiese opswaai van die land nie; maar hulle kombinasie gedurende die na-oorlogse groeifase van die wêreldekonomie was sekerlik 'n voorvereiste vir die sukses van die Nasionaal-Chinese ontwikkelingsmodel.
Huidige kenmerke
Die Republiek China beskik oor 'n hoogs ontwikkelde, uitvoergerigte markekonomie. Sy grootste uitdagings is die politieke isolasie, dreigende marginalisering as gevolg van toenemende bilaterale en streeksooreenkomste vir ekonomiese samewerking en vrye handel, en die moontlike verlies aan mededingendheid op die wêreldmark. Die land met 23,5 miljoen inwoners en 'n bruto binnelandse produk (BBP) van VSA-$529,9 miljard in 2016 (VSA-$22 495 per capita) is die 22ste grootste nasionale ekonomie ter wêreld en die 15de grootste handelsnasie.
Die Republiek China het as een van die vier sogenaamde "Asiatiese tiers" ná die einde van die Tweede Wêreldoorlog 'n vinnige ekonomiese groei beleef wat aanvanklik op die uitvoer van landbouprodukte en later op dié van goedkoop nywerheidsgoedere berus het. Die huidige ekonomiese ontwikkeling word veral deur die inligtingstegnologiebedryf aangespoor – die land is hier reeds 'n wêreldmarkleier en verskaf veral OEM-komponente aan rekenaarvervaardigers. Tans word byvoorbeeld 98 persent van alle moederborde, 83 persent van alle skootrekenaars en 70 persent van alle vloeikristalskerms deur maatskappye uit die Republiek China vervaardig.
Die land onderhou nou ekonomiese bande met die Volksrepubliek China en Taiwannese maatskappye het na ramings tussen 100 en 250 miljard VSA-$ op die Chinese vasteland belê waar ook 'n groot deel van die vervaardiging plaasvind. Aangesien loonkoste ook op die Chinese vasteland aan die styg is, belê steeds meer Nasionaal-Chinese maatskappye in Suidoos-Asiatiese lande soos Viëtnam. Vanweë sy hoë salaris- en loonvlak konsentreer die land hom tans op navorsing en ontwikkeling en hoëtegnologieë wat hoogs opgeleide mannekrag vereis. In 2008 het die volgens skattings landbousektor 1,7, die nywerheidsektor 25,1 en die dienstesektor reeds 73,2 persent tot die land se bruto binnelandse produk bygedra.
Die Republiek China het daarin geslaag om sy vinnige ekonomiese groei sonder sosio-ekonomiese oneweredighede te bemeester – lae werkloosheidsyfers en 'n hoë vlak van geletterdheid (96 persent) het grootliks hiertoe bygedra. Eers as gevolg van die ekonomiese krisis het werkloosheid (5,31 persent in Januarie 2009) en ander sosiale vraagstukke sorgwekkend geword. Nogtans was die land se ekonomie vanweë die groot aandeel klein en middelgroot sakeondernemings in staat om buigsaam en vinnig op die krisis en sy uitdagings te reageer.
Internasionale erkenning
[[Lêer:RC (Taiwan).png|duimnael|Lande wat verhoudings met die Republiek China onderhou:
]] Die Republiek China handhaaf diplomatieke bande met 14 state in Sentraal- en Suid-Amerika, Afrika, in die Stille Oseaangebied en met die Vatikaan. Al hierdie lande het as gevolg hiervan geen diplomatieke betrekkinge met die Volksrepubliek China nie.
Die oorgrote meerderheid lande volg Beijing se "Een-China-beleid". Al het die Europese Unie se lidstate, die Verenigde State, Japan, die Russiese Federasie asook die ASEAN-lande geen diplomatieke betrekkinge met die Republiek China nie, handhaaf hulle nieamptelike bande deur middel van sogenaamde "institute" (VSA, Duitsland), "kantore" (offices; Verenigde Koninkryk, Frankryk, Oostenryk), "handelskantore" (trade offices; Swede, Finland, EU-delegasie) of assosiasies (Japan, Indië).
Altesaam 70 state het nieamptelike verteenwoordigers in die Republiek China, insluitende sestien EU-lidstate en die Europese Unie se Delegasie, asook Switserland). As een van die oorspronklike stigterlede is die Republiek China sedert 1971 geen amptelike lidstaat van die Verenigde Nasies meer nie. Sy plek is – met die aanvaarding van Resolusie 2758 deur die Verenigde Nasies – ook in alle spesiale VN-organisasies deur die Volksrepubliek China oorgeneem.
As Separate Customs Territory of Taiwan, Penghu, Kinmen and Matsu (Chinese Taipei) het die Republiek China op 1 Januarie 2002 tot die Wêreldhandelsorganisasie (WHO) toegetree – 'n stap wat die eilandstaat meer speelruimte op die gebied van internasionale handelsbeleid gee.
Will Yun Lee
Will Yun Lee (gebore 22 Maart 1971) is 'n Amerikaanse akteur en vervaardiger. Hy is bekend vir sy rolle in die rolprente The Wolverine (2013), Spy (2015), en San Andreas (2015), en in die televisiereeks Altered Carbon (2018).
Swartwattel
Die swartwattel (Acacia mearnsii) is 'n boom en indringerplant in Suid-Afrika wat inheems is aan die suidooste van Australië asook Tasmanië. Die boom groei in grasvelde, langs paaie, waterlope en woudrande.
Voorkoms
Die swartwattel kan tot 15 m hoog raak en is middelgroot. Die boom is doringloos met neerhangende, varingagtige takke. Die bas is glad en 'n bietjie harig by die jonger takke. Die blare is saamgestel en dubbelveervormig met baie klein blaartjies. Die blomhofies is liggeel en verskyn in saamgestelde trosse van Augustus tot November. Die sade is in peulvorm en afgeplat.
Die boom word gebruik vir looibas (om leer te maak), beskutting en vuurmaakhout.
Delportshoop
Delportshoop is 'n dorp op die R31 hoofpad sowat 30 km van Barkly-Wes in die Noord-Kaap, Suid-Afrika. Die dorp het in die 1870's as 'n delwerskamp ontstaan en spoeldiamante word nog steeds in die gebied herwin. Delportshoop is by die Vaalrivier en baie naby die samevloeiing van die Vaal - en die Hartsriviere.
Vaal-Gamogara-waterprojek
Naby Delportshoop is die beheersentrum van die Vaal-Gamogara-waterprojek. Die projek lewer sowat 64 000m3 water per dag aan die diamant-, mangaan-, ystererts- en ander myne in die Postmasburg, Sishen, Kathu en Hotazel omgewing. Dit word gedoen deur 'n netwerk van 300 km pype, reservoirs en suiweringswerke.
Vaalbos Nasionale Park (gesluit)
Die gewese Vaalbos Nasionale Park was naby Delportshoop. Die reservaat se wild is grootliks deur SANParke verskuif na die nuwe Mokala Nasionale Park in 2008, waarna Vaalbos gesluit is. Die oorheersende plantegroei is vaalbos of kanferbos en daar kom ook kameeldoringbome voor. Springbokke en rooihartbeeste is inheems aan die gebied.
Vark
Varke vorm die genus Sus wat aan die familie Suidae van die soogdier-orde Cetartiodactyla (ewehoewiges) behoort. Dit het almal gesplete hoewe en is nouverwant aan die pekari. Varke kom oorspronklik uit Eurasië en word saamgegroepeer onder die genus Sus binne die Suidae familie. Varke is veral bekend om hul vraatsug en onsindelikheid. Minder bekend is egter dat hulle besonder intelligente diere is.
Die varkspesie (Sus scrofa) is ongeveer 5 000 tot 7 000 jaar gelede deur die mens makgemaak. Mak varke is veediere en 'n belangrike bron van voedsel in die wêreld. Varkvleis is tewens die mees verbruikte vleis ter wêreld, en verteenwoordig sowat 45% van die wêreldwye vleismark. Ander byprodukte wat uit varkweefsel verkry word sluit in leerprodukte, gom, porselein en 'n verskeidenheid dierevetprodukte. Varke se belang in biomediese navorsing en behandelings het ook onlangs toegeneem. Varke se lang en noue betrokkenheid by die mens het ook 'n diep spoor gelaat by menslike kultuur, veral in kunswerke en gesegdes.
Sosiale konstruksionisme
Sosiale konstruksionisme is 'n teorie van kennis in die sosiologie en die kommunikasiekunde wat die ontwikkeling van gesamentlike gekonstrueerde begrip oor die wêreld (wat die basis vorm van ons gedeelde aannames oor die werklikheid), ondersoek. Die teorie fokus op die idee dat betekenisse ontwikkel word in koördinasie met ander, eerder as afsonderlik binne elke individu.
Vark
Varke is omnivore met 44 tande, insluitende hul krom slagtande, wat by die beer opvallend is en voortdurend groei, maar nié by die sog nie. Die volwasse beer (manlik) is groter as die sog (vroulik). Hulle kort ledemate het vier tone elk en elke toon eindig in 'n hoef. Die kop het 'n driehoekige profiel wat eindig in die skyfagtige snoet, wat intern ondersteun word deur die rostrale been wat met die neuskraakbeen verbind is. Hierdie anatomiese konfigurasie stel die vark in staat om sy neus soos 'n skopgraaf aan te wend om wortels uit te vroetel. Varke kry oor die algemeen groot werpsels (gemiddeld 10 – 12), terwyl sommige spesies se werpsel uit slegs een kleintjie bestaan.