cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Exocoetidae
Soutwaterspesies
Hulle het hul vliegvermoë waarskynlik mettertyd ontwikkel sodat hulle hul vyande kan ontduik. Die visse is egter selfs nie in die lug veilig nie, want daar word hulle dikwels deur meeue, albatrosse en fregatvoëls ingewag. Afgesien van die vinne, is die voorkoms van die Exocoetidae nie baie indrukwekkend nie. Die visse lyk baie soos harings. Daar is tweevlerkige vlieënde visse, waarvan die borsvinne baie tot 'n dravlak vergroot is, en viervlerkige vlieënde visse, wat bowendien vergrote buikvinne het.
Alle spesies het 'n sterk asimmetriese stertvin, met 'n verlengde onderste deel. Hiermee word stukrag vir vlieg verleen. As die visse uit die water wil opspring, verhoog hulle hul vaart net onder die wateroppervlak tot meer as 25 tot 35 km/ h. Dit is voldoende om uit die water vry te kom. Die vinvlerke word eers in die lug gesprei en dien net as dravlak, waarmee daar geen vliegbeweging gemaak word nie.
Phil Heemstra
Dr. Phillip Clarence Heemstra (9 Desember 1941 - 29 Augustus 2019) was ’n Amerikaans-Suid-Afrikaanse igtioloog. Hy is in Melrose Park, Illinois, VSA, gebore as die seun van Clarence William Heemstra en sy vrou, Lydia (gebore Epcke). Hy het in Ottawa, Illinois, skoolgegaan en het die graad B.Sc. Soölogie in 1963 aan die Universiteit van Illinois in Urbana, Illinois, behaal, asook sy M.Sc.-graad (1968) en doktorsgraad (1974) in mariene biologie aan die Universiteit van Miami in Miami, Florida. Hy het in 1978 in Suid-Afrika kom woon.
Exocoetidae
Soutwaterspesies
Met die landing terug in die see kan die nut van die spesiale bou van die stert gesien word: Die onderste deel kom eerste in die water, soda! die vaart, indien nodig, onmiddellik weer vermeerder kan word vir 'n onafgebroke glyvlug. Die stert maak dan baie vinnige roeibewegings, met ongeveer 50 slae per sekonde. In uitsonderlike gevalle is 'n vluglengte van 200 tot 400 m, snelhede van 70 km/h en vlughoogtes van 5 tot 6 m al waargeneem.
Die hoogste vlugte kan net uitgevoer word by gunstige opwaartse lugstrominge teen golwe of skeepsrompe. Gevolglik beland daar dikwels visse op die dek van 'n skip. Die meeste vlugte word egter naby die wateroppervlak uitgevoer en duur net ŉ paar sekondes. Die snelheid is dan ongeveer 35 km/ h. Die algemeenste spesie is die gewone vlieënde vis, ook bekend as die tropiese tweevlerkvlieëndevis (Exocoetus volitans), wat in al die warm seë voorkom.
Phil Heemstra
Heemstra was met sy afsterwe ’n kurator emeritus van die Suid-Afrikaanse Instituut vir Akwatiese Biodiversiteit (SAIAB, voorheen die J.L.B. Smith-instituut vir Igtiologie). Hy het in igtiologie en seevistaksonomie gespesialiseer.
Loopbaan
Heemstra was onder andere ’n bioloog aan die mariene laboratorium van die Amerikaanse departement van natuurlike hulpbronne in Florida en van 1978 tot 2001 kurator van seevisse van die J.L.B. Smith-instituut vir Igtiologie in Grahamstad. Sy werk het ingesluit navorsing oor sistematiek, biologie (veral voortplanting), soögeografie en die bewaring van seevisse, ’n opname van die visdiversiteit van Suider-Afrika en die westelike Indiese Oseaan, en die identifikasie van seevisse vir instellings in Suid-Afrika en oorsee. Hy was ook ’n konsultant vir talle publikasies en die skrywer of medeskrywer van verskeie boeke, onder andere Coastal Fishes of Southern Africa saam met Elaine Heemstra. Hy het ook baie eerbewyse van verskeie instansies ontvang. Hy was lid van onder andere die Soölogievereniging van Suider-Afrika, die Igtiologievereniging van Japan, die Amerikaanse Vereniging vir Igtoloë en Herpetoloë en die Vereniging vir Sistematiese Bioloë.
Persoonlike lewe
Heemstra is op 15 Maart 1991 met Elaine Margaret Grant getroud; Elaine het ’n seun, Andrew Grant. Phil en sy eerste vrou, Valerie, het twee dogters, Lydia en Julia.
Exocoetidae
Varswaterspesies
In varswater kom vlieënde visse net by 2 klein families voor, naamlik die bylsalms (Gasteropelecidae; 8 spesies) en die vlindervisse (Pantodontidae; 1 spesie). Die bylsalms is egter die enigste soort waarvan daar met sekerheid gesê kan word dat hulle werklik kan vlieg, dit wil sê werklike vliegbewegings kan maak. Die klein vissies, met 'n maksimum lengte van 9 cm, is gewilde akwariumvisse.
Thomas Brodie-Sangster
Thomas Brodie-Sangster (gebore 16 Mei 1990) is 'n Engelse akteur en vervaardiger. Hy is bekend vir sy rolle in die rolprente Love Actually (2003), The Last Legion (2007), The Maze Runner (2014), en Maze Runner: The Scorch Trials (2015).
Exocoetidae
Varswaterspesies
Tydens hierdie aanloop deurklief die skerp, gekielde onderkant die water nog. Eers wanneer die regte vaart bereik is, kom die hele liggaam bo die water uit en word ŉ zoemende geluid gehoor namate die borsvinne in 'n hoë tempo klap. Die vlugafstand bedra 'n maksimum van 3 m. Die vis het self waarskynlik nie genoeg beheer ten einde koerswysigings in die lug uit te voer, soos voëls en insekte wel kan doen nie, want die bylsalm val meestal sydelings in die water terug.
Die bekendste akwariumbylsalms is die silwerbylsalm (Gasteropelecus sternicla), die gevlekte bylsalm (Gasteropelecus maculatus), die gestreepte bylsalm (Carnegiella strigata) en die dwergbylsalm (Carngiella marthae). Die enigste spesie vlindervis (Pantodon buchholzi) het ook baie sterk ontwikkelde borsspiere en -vinne. Op grond daarvan kan verwag word dat hy wel doeltreffende vliegbewegings kan uitvoer, maar dit is nog nie duidelik aangetoon nie.
IFK Göteborg
IFK Göteborg is met 18 kampioenskappe en 2 UEFA Bekers die suksesvolste Sweedse sokkerspan en speel in die Alsvenskan. Die span se tuisveld is die Gamla Ullevi (kapasiteit: 19 000 toeskouers) in Gotenburg, wat hulle deel met hulle Gotenburgse mededingers GAIS en Örgryte IS. Vir belangrike wedstryde verplaas IFK na die Nya Ullevi, wat 40 000 sitplekke het.
Exocoetidae
Varswaterspesies
Die vis, wat 15 cm lank kan word, kom in die trope in Wes-Afrika, en in die stroomgebiede van die Nigerrivier en die Kongorivier voor. Sy klein buikvinne, met 4 baie lang vinstrale wat origens niks met die vliegbeweging te doen het nie, is baie opvallend. Ook by hierdie spesie hou die sweef- en vliegvermoë waarskynlik verband met die jag op insekte, wat veral saans plaasvind.
Kenmerke
Die familie se lywe is lank en half silindries na plat. Die pektorale vinne is vergroot en reik tot amper by die stertvin, die dorsale en anale vinne is agter naby die stertvin. Die stertvin is gevurk en die onderste lob is langer as die boonste lob. Die familie se grootte wissel van 11 – 46 cm.
Genus
Die volgende genus en spesies kom aan die Suid-Afrikaanse kus voor:
Brandstofprospektering
Die enigste manier om vas te stel of 'n gebied waardevolle brandstofneerslae besit, is om te boor of 'n gat te grawe en te kyk wat gebeur. Lank gelede het die prospekteerders in Amerika alles gewaag op boorgate wat dikwels min of geen kans op sukses gehad het nie. Vandag word daar altyd deeglike geologiese opnames gedoen voordat daar geboor word.
Ontdekkingsmetodes
Geoloë gebruik 'n reeks wetenskaplike toetse om vas te stel presies wat onder die grond lê. Tydens 'n geologiese opname word groot gebiede vinnig en akkuraat op kaarte vasgelê met behulp van lugfotografie. Geoloë kan baie inligting omtrent ondergrondse rotsformasies van só 'n kaart verkry. Deur fossiele en rotsmonsters in 'n gekose area te versamel, kan geoloë dan die ouderdom en die soort gesteente bepaal wat op die kaart aangedui word.
Roxane Mesquida
Roxane Mesquida (gebore 1 Oktober 1981) is 'n Amerikaanse aktrise en vervaardiger. Sy is bekend vir haar rolle in die rolprente Fat Girl (2001) en Kaboom (2010), en in die televisiereekse Gossip Girl (2007) en Now Apocalypse (2019).
Brandstofprospektering
Ontdekkingsmetodes
Tydens 'n geofisiese opname verskaf moderne wetenskaplike instrumente akkurate inligting omtrent die fisiese eienskappe van die aarde, soos die magnetiese en gravitasieveldsterkte, elastisiteit, digtheid en die hoeveelheid radioaktiwiteit. Die geoloog gebruik hierdie inligting om sekere rotslae te identifiseer.
Prospekteerdery in olieboordery en ander fossielontginningsmetodes
Seismiese metodes word algemeen in die olienywerheid gebruik om die teenwoordigheid van brandstof wat in die rots vasgekeer is, asook die dikte van die poreuse bronrotse te bepaal. Ontploffings wat gekontroleer word, stuur skokgolwe deur die aardkorts wat weer teruggekaats word na 'n reeks verklikkers, wat geofone genoem word. Die tyd wat dit die golwe neem om terug te keer, verskaf inligting oor die rotsformasies waardeur dit beweeg het. Hierdie inligting word ook in die steenkoolbedryf gebruik om die dikte en lengte van ondergrondse steenkoollae te bepaal. In die soek na die radioaktiwiteit wat dui op uraanafsettings, word vonktellers in oorvlieënde vliegtuie tans meer algemeen gebruik as Geiger-tellers wat in die hand gehou word.
Tydens 'n geochemiese opname word grond-, plant- en watermonsters ontleed met die hoop dat spoor-elemente wat met sekere ertssoorte verband hou, bespeur sal word. 'n Buitengewoon hoë persentasie radon ('n radioaktiewe gas wat uit radioaktiewe isotope van radium verval), dui dikwels op 'n uraanafsetting in die nabyheid.
Nie ál ons steenkool-, olie- en gasafsettings word onder die grondoppervlak gevind nie. Die rotse onder die seebodem word in toenemende mate 'n belangrike bron. Steenkoolafsettings in die kusgebiede mag selfs tot onder die seebodem strek. Prospekteerdery is baie moeilik in hierdie omstandighede.
Rotsformasies
Olie en gas word meesal in sedimentêre gesteentes soos sandsteen en kalksteen gevind. As gevolg van nuwe rotslae wat besig was om bo-op te vorm, is olie en gas uit die rots waarin hulle ontstaan het, na poreuse rots bokant hulle gepers. Hierin het hulle boontoe en sywaarts beweeg totdat syferdigte rots hul pad versper het. Só is olieversamelplekke gevorm.
Oliemaatskappye gebruik geofisiese metodes om die rotsformasies op te spoor wat moontlik olie en gas kan versamel. Algemene versamelplekke soos verskuiwings, antiklinale (plooirûe) en soutkoepels veroorsaak veranderinge in die aarde se magnetiese- en gravitasievelde. 'n Magentometer in 'n vliegtuig kan dikwels die teenwoordigheid van die meer magnetiese gesteentes vasstel. Soutkoepels naby die oppervlak veroorsaak 'n geringe afname in die aarde se gravitasieveld, en dít kan met behulp van 'n sensitiewe gravimeter gemeet word.
Aulospongus samariensis
Aulospongus samariensis is 'n sponsspesie in die taksonomiese indeling van die Demospongiae (gewone sponse). Die liggaam van die spons bestaan uit kieselnaalde en sponginevesels en is in staat om baie water op te neem.
Die spons behoort tot die genus Aulospongus en tot die familie Raspailiidae. Die wetenskaplike naam van die spesie is die eerste keer geldig gepubliseer in 1999 deur Hooper, Lehnert & Zea.
Die skepsels van Prometeus
Die skepsels van Prometeus (Die Geschöpfe des Prometheus), Op. 43, is 'n ballet wat in 1801 deur Ludwig van Beethoven gekomponeer is, gebaseer op libretto deur Salvatore Viganò. Die ballet is vir die eerste keer op 28 Maart 1801 in die Burgteater in Wene opgevoer en 28 keer opeenvolgendopgevoer. Dit is op 14 Junie 1808 in New York in die Parkteater opgevoer. Dit is die enigste vollengteballet deur Beethoven. Vir die eerste bedryf van hierdie ballet het Beethoven 'n ouverture en 'n inleiding gekomponeer, gevolg deur drie bewegings:
Vir die tweede bedryf het 'n verdere 13 bewegings gekomponeer:
Die musiek vereis ook 'n harp en bassethoring bykomend tot die algemene orkesinstrumente.
J.H. Kruger
Ds. Jan Hendrik Kruger (Venterstad, Kaapkolonie, 10 September 1878 – waarskynlik Postmasburg, 3 September 1963) was ’n predikant in die Gereformeerde Kerk en as J.H. Kruger skrywer van drie Afrikaanse romans. Sy waardevolste bydrae wat skryfwerk betref, lê egter op die gebied van die kategetiese onderwys.
Herkoms en opleiding
Jan Hendrik Kruger se ouers was Johannes Christiaan Kruger en Johanna Maria Snyman. Hy het 'n broer gehad wat ook predikant geword het, Gert Hendrik Jacobus, wat getroud was met Christina Kruger en wie se seun Gerrit ook tot die bediening toegetree het. Ds. Kruger het sy eerste onderwys op sy ouerplaas, Beschuitfontein, en op Venterstad ontvang en matriek in 1899 geslaag. Sy ouers het vanaf 1895 op Heidelberg in die ZAR gewoon en met die uitbreek van die Tweede Vryheidsoorlog het hy by die Boeremagte aangesluit. (Volgens ’n ander bron was hy op Burgersdorp met die uitbreek van die oorlog en het vriende hom deur die Grootrivier help kom om hierdie doel te bereik.) Hy het deelgeneem aan die veldslae van Colenso en Ladysmith en op 24 Januarie 1900 by die Slag van Spioenkop in Natal gewond. Nadat hy herstel het, het hy by die magte van genl. Christiaan de Wet aangesluit, maar in die verwarring tydens die Slag van Sandrivier (of by Zandfontein) is hy gevang en moes twee jaar as banneling op Ceylon deurbring.
Ná sy terugkeer uit die vreemde is hy aan die Teologiese Skool van die Gereformeerde Kerk op Burgersdorp (1903–'04) en ná die verhuising daarvan na Potchefstroom aldaar van 1905–'06 as predikant opgelei. (Volgens ’n ander bron het hy voor die oorlog op Burgersdorp begin studeer, maar weens ’n geldtekort sy studie onderbreek en eers op Bethal in die ZAR gaan skoolhou om studiegeld te verdien. Ná twee jaar het hy na Burgersdorp teruggekeer om sy studie voort te sit.) Indertyd het sy eerste letterkundige proewe verskyn in Ons Klyntji, die eerste en enigste Afrikaanse tydskrif destyds (1896–1906). In sy studiejare het hy sterk leierseienskappe geopenbaar en was redakteur van die studenteblad Fac et spera.
In die bediening
duimnael|links|220px|Studente aan die Gereformeerde Teologiese Skool Potchefstroom, 1906: [[H.J.R. du Plessis, J.H. Kruger en T.N. Venter.]]
Hy was predikant van die kombinasie Sterkstroom-Molteno tot 1911, toe hy beroep is na Postmasburg. Van 1907 tot 1911 was hy die enigste inwonende leraar in die Gereformeerde kerk Sterkstroom se 115-jarige bestaan. Hy is in 1908 met Cecelia Maria Coetzee getroud en dit was juis na aanleiding van haar skielike dood in 1910 dat ds. Kruger bereid was om van Mei tot Augustus 1911 sowat drie maande lank in Kenia deur te bring om lidmate van die Gereformeerde kerk Eldoret te bedien. Al het hy net drie maande daar gewerk, het hy baanbrekerswerk gedoen en sy siening en ontleding van Afrika-toestande destyds het dekades later nog betrekking gehad, aldus P.H.R. Snyman in die Suid-Afrikaanse Biografiese Woordeboek, deel V. "Hy het onder meer die verskil tussen redding en ondergang gesien in die teenstelling tussen die Christendom en die heidendom; sonder eersgenoemde kom daar niks tereg nie. Volgens Kruger is die Swartes skreiend deur onchristelike magte (die Islam) uitgebuit, terwyl die Europeër niks aan die saak gedoen het nie solank hy goedkoop Swart arbeid kon gebruik."
Op Postmasburg sou hy arbei tot hy sy emeritaat in 1952 aanvaar het. Vir die Gereformeerde Kerk in Kaapland noord van die Oranjerivier het toe ’n nuwe tydperk aangebreek, want terwyl die Kerk in 1911 tot net Postmasburg beperk was, het ds. Kruger probeer om dit oor die hele gebied uit te brei. Danksy sy pogings het vyf nuwe gemeentes tussen 1914 en 1949 tot stand gekom, meer as die helfte van dié in die huidige (2016) Klassis Griekwaland-Wes, waarvan Daniëlskuil die laaste was en Delportshoop (ontbind in 2015) die eerste. Die ander drie is Kuruman, Olifantshoek en Kimberley. Hy het ook gereeld die lidmate in die afgeleë Kalahari besoek en in 1921 en 1925 die trekboere by Ghanzi in Betsjoeanaland en in 1937 dié in Suidwes-Afrika gaan bearbei. Dié baanbrekerswerk moes hy meestal met ’n kar en perde oor groot afstande en ’n moeilike terrein verrig. Dit getuig van sy ywer om die evangelie uit te dra. In die Tweede Wêreldoorlog het hy as veldprediker onder die Suid-Afrikaanse magte diens gedoen, moontlik saam met ds. Derk Rumpff die enigste leraar van die Gereformeerde Kerk wat in dié hoedanigheid opgetree het.
Op Postmasburg het ds. Kruger die leiding op sosiaal-kulturele gebied geneem in die totstandkoming van 'n kerkkoor, Geloftefeeskomitee en privaat hospitaal, terwyl hy ook lank in die skoolkomitee en hospitaalraad gedien het. As predikant het hy in talle sinodale deputasies gedien, onder meer dié vir liturgie, kerkorde, psalmberyming, katkisasie en maatskaplike vraagstukke. Tussen 1941 en 1946 was hy kurator van die Teologiese Skool op Potchefstroom.
P.H.R Snyman skryf: “(Ds. Kruger) was 'n gewaardeerde, beminde herder, 'n boeiende leraar en as persoon optimisties, behulpsaam en humoristies. Hy het ook belanggestel in sowel die nasionale as die internasionale politiek en het die republikeinse ideaal nagestreef. Tydens die onstuimige jare van die 1914-rebellie het hy 'n versoenende rol gespeel terwyl hy ook geglo het dat die vryheidsideaal net so goed gedien kon word deur die Afrikaner op materiële gebied op te hef.”
Gesinslewe
Hy is in 1908 getroud met Cecilia Maria Coetzee, wat in 1910 oorlede is. Op 25 Junie 1914 het hy op Sterkstroom met Christina (gebore Bingle) getrou. Ná sy aftrede het hy en sy vrou op Postmasburg bly woon. Hy is presies sewe dae voor sy 85ste verjaardag op Postmasburg oorlede. Ds. Kruger het vyf dogters uit sy tweede huwelik gehad.
Henry Burton
Henry Burton (Kaapstad, 1866–1935) was 'n Suid-Afrikaanse politikus en kabinetslid.
J.H. Kruger
Godsdienstige werke
duimnael|regs|300px|Ds. Kruger, sy eggenote, [[Christina Kruger|Christina, en hul vyf dogters, van wie die jongste 'n laatlammetjie was.]]
Henry Burton
Hy is in Kaapstad gebore en ontvang sy skoolopleiding aan die St. Andrew-seunskool in Grahamstad. Hy word in 1892 tot die balie toegelaat en begin in Kimberley praktiseer waar hy kort voor lank welslae behaal. Weens die Jameson-inval word hy 'n vurige ondersteuner van die Afrikanerbond en word as lid van dié party in 1902 tot die Kaapse Wetgewende Raad verkies. Baie kort daarna bring Burton die regering van sir Gordon Sprigg tot 'n val op grond van die vraagstukke oor krygswet en oorlogsverliese. John X. Merriman sluit hom in by sy kabinet in 1908 as prokureur-generaal en ná Uniewording in 1910 word hy eers minister van naturellesake, later van spoorweë. Sy temperament het die spoorwegmense omgekrap en hy word oorgeplaas na die ministerie van finansies in 1920, waar hy ongewilde maatstawwe moes uitvoer. Hy tree in 1924 uit die Volksraad en sterf in 1935.
J.H. Kruger
Godsdienstige werke
Snyman meen ds. Kruger se waardevolste bydrae lê op die gebied van die kategetiese onderwys. Hy het 'n uitnemende boekie vir kleiner kinders oor die Heidelbergse Kategismus, getiteld Kategisasie boekie vir die klein kinders van die gelowige, in 1921 geskryf. Dit het as die "Rooi boekie" bekend geword en is voor 1943, toe dit grondig herskryf is, drie keer herdruk. In 1972 het dit die dertiende druk beleef; in 1980 het die eerste druk van die derde hersiene uitgawe wat steeds in gebruik is, verskyn. Tussen 1962 en 1968 is dit in Tswana, Zoeloe, Tsonga en Pedi vertaal om vir sendingwerk gebruik te word. Ds. Kruger het ook Die gids (s.j.), 'n boekie oor die Bybelse geskiedenis, geskryf.
Volgens Gerrit Dekker in Afrikaanse literatuurgeskiedenis het ds. Kruger sy tipes dwarsdeur sy werke laat gesels in natuurlike dialoog wat sekere tiperende eienskappe goed openbaar. In 1954 was hy besig met 'n Bybelse drama, Rispa, wat nooit gepubliseer is nie.
Romans
Twee rampe en twee gelukke verower die tweede prys in die prysvraag van J.H. de Bussy Uitgewers van 1921. In hierdie roman lei die ekonomiese agteruitgang van Bram, die eienaar van die plaas Leeukop, daartoe dat hy geld moet leen van die buurvrou, Anna Smal. Sy wil die geleentheid misbruik deur haar buffelagtige seun Hans met Bram se fynopgevoede dogter Isabella te laat trou. Isabella is egter verlief op Piet Breed wat op die aangrensende plaas Oupos woon, maar haar vader se afhanklike posisie verplig haar om met Hans uit te gaan. Deur tant Anna se slinksheid word die Breeds van hulle huurplaas afgesit, maar eindelik word Piet Breed deur die vrygewigheid van ’n weldoener (Oom Sagrys) in staat gestel om Leeukop te koop. Die roman is in vlot dialoogvorm geskryf, met goeie beskrywing van die karakters se persoonlikhede. Daar word egter weinig aan die leser se vernuf oorgelaat en selfs alledaagse besonderhede word breedvoerig weergegee, sodat die verhaal ietwat traag voortbeweeg. Die figuur van Oom Sagrys is niks meer as ’n deus ex machina om die verhaal bevredigend te laat afloop nie. Die karakters word dan eindelik weinig meer as karikature, maar gemeet teen die werk van sy tydgenote is hierdie roman op sielkundige vlak en ook andersins meer realisties en gestroop van oordrewe sentimentaliteit.
Nie een van Die koster en sy vrou en Dawid en Jonathan verwesenlik die belofte wat uit sy debuutwerk blyk nie. Laasgenoemde werk word weinig meer as ’n aaneenskakeling van vervelende gesprekke wat selde of ooit tot dialoog ontwikkel, al word ’n aantal tipiese gesegdes uit die volkstaal opgeteken. Oom Org is Nasionaal en sy boesemvriend Memel, die prokureur, word kandidaat van die Suid-Afrikaanse Party. Die politiek bring verwydering tussen die twee boesemvriende, maar die gewoel agter die skerms en die intriges wat met ’n verkiesingstryd gepaardgaan word nie insiggewend blootgestel nie.
Kritiese oordeel
P.C. Schoonees skryf in Die prosa van die Tweede Afrikaanse Beweging soos volg oor Twee rampe en twee gelukke: “Die roman is hoofsaaklik in dialoogvorm geskryf. Die gesprekke word baie breedvoerig weergegee, en as gevolg kry die verhaal hier en daar 'n slepende gang. Heel weinig word aan die fantasie van die leser oorgelaat. Daar is soms 'n neiging om alles tot op die been af te kluif. Groetery, koffiedrinkery en soortgelyke dinge word oor en oor vertel. Die skikkinge vir die begrafnis word baie omstandig meegedeel en ou Jefta se relaas (p. 37-40) kon heelwat korter gewees het.” Tog is Schoonees van mening: “Kruger verstaan die kuns om uit die dialoog die innerlike wese van sy mense te laat opduik en daardeur bereik hy plek-plek meer as baie ander skrywers met analise of beskrywing.”
Verder aanskryf hy: “In die verhalende gedeeltes is Kruger se styl soms so kort afgebyt, nes een wat ver gehardloop het en nog uitasem sy storie vertel. Eweas in die dialoog kom hier ook 'n breedvoerigheid voor, wat af en toe hinderlik word. . . In sy beeldspraak is Kruger 'n enkele maal fris en oorspronklik. . . Ofskoon die gebruik van dialektiese vorme in die dialoog toelaatbaar is, moet dit afgekeur word in die verhalende teks.
Ds. Kruger se ander twee romans bestempel Schoonees as “ 'n teleurstelling”: “Dawid en Jonathan is net 'n aaneenskakeling van vervelende gesprekke wat selde of ooit tot dialoog ontwikkel. Die skrywer het wel baie tipiese gesegdes uit die volkstaal opgeteken, maar sy psigologie is onoortuigend en sy stylvermoë swak. Oom Org is (N)asionaal, en sy boesemvriend Memel, die prokureur, word kandidaat van die S.A. Party. Die verwydering tussen die twee vriende as gevolg van die politiek is 'n baie interessante motief wat nog maar deur weinig van ons skrywers aangedurf is. Kruger gee ons wel 'n kykie op die geknoei agter die skerms, maar die tekening bly baie oppervlakkig. Ons wag nog op die skrywer wat ons 'n lewendige beeld kan gee van die bedrywighede tydens 'n verkiesingstryd.” Oor Die koster en sy vrou het Schoonees nie uitgewei nie.
Publikasies
Werke uit sy pen sluit in:
Edge Hill
Die Edge Hill is 'n bergpiek in die Witteberg in die Oos-Kaap, Suid-Afrika. Die piek is 2 670 m hoog, en lê direk oos van Lundinsnek, die hoogste pas in die Oos-Kaap. Op die piek se noordehang ontspring die Magqadanyana-spruit, 'n sytak van die Telerivier en 'n voorloper van die Oranjerivier.
Maia
Maia of Maja was in die Griekse mitologie een van die Plejades en die ma van Hermes.
Sy was die dogter van Atlas en Pleione die Okeanied, en was die oudste van die sewe Plejades. Die sewe susters is op Berg Kyllini in Arkadië gebore, en word soms bergnimfe of Oreades genoem. Omdat hulle dogters van Atlas was, word hulle ook soms die Atlantiede genoem.
Ma van Hermes
duimnael|180px|links|Vulcanus en Maia (1585) deur Bartholomäus Spranger.
Volgens die Homeriese Himne aan Hermes het Zeus Maia in die middel van die nag skelmpies in ’n grot met Hermes bevrug. Nadat sy die lewe aan die baba geskenk het, het Maia hom in komberse toegedraai en gaan slaap. Die vinnig groeiende baba het na Thessalië begin kruip, waar hy op die aand van sy eerste dag beeste van sy halfbroer Apollo gesteel en die lire uit ’n skilpaddop ontwerp het.
Maia het geweier om Apollo te glo toe hy beweer Hermes was die dief, terwyl Zeus hom aan Apollo se kant geskaar het. Eindelik het Apollo die beeste vir die lire geruil, en dit het een van sy identifiserende kenmerke geword.
Romeinse Maia
In die godsdiens van antieke Rome het Maia die begrip van groei verpersoonlik, want daar is geglo haar naam is verwant aan die byvoeglike naamwoord maius, maior, "groter". Sy kon apart van die Griekse Maia ontstaan en later met haar vereenselwig gewees het vanweë die vergrieksing van die Latynse letterkunde en kultuur.
In ’n argaïese Romeinse gebed verskyn Maia se naam saam met dié van Vulcanus op ’n lys waar gode en godinne afgepaar word volgens hul ooreenstemmende funksionele aspekte. Sy is minstens een keer verbind met Terra, die Romeinse eweknie van die Griekse Gaia (die aarde).
Die maand Mei (Latyn Maius) is vermoedelik na Maia genoem, hoewel antieke etimoloë dit ook verbind het met die maiores, "voorouers", wat weer eens afgelei is van die byvoeglike naamwoord maius, maior, dus dié wat "groter" is in terme van opeenvolgende geslagte. Op die eerste dag van Mei het die priesters van Vulcanus ’n swanger sog aan Maia geoffer, wat die verband tussen Vulcanus en Maia in die argaïese gebed herhaal. In die Romeinse mitologie was Mercurius (die Romeinse Hermes), die seun van Maia, die beskermer van handelaars en winste, wat dui op nog ’n verband met Maia as ’n godin wat groei bevorder.
Offertorium
Die offertorium (uit Middeleeuse Latyns offertorium en Laat-Latyns offerre ) is daardie deel van 'n eucharistiese mis wanneer die brood en wyn wat tydens die diens gebruik word op die altaar geplaas word. 'n Kolleksie (insameling) van offer- of liefdegawes (aalmoese) uit die gemeente, wat byvoorbeeld tydens nie-eucharistiese dienste gebeur, val dikwels saam met dié seremonie.
Die eucharistiese teologie mag verskil tussen die Christelike denominasies waarvan die offertorium deel van die liturgie uitmaak.
In die Roomse rite word die term "Voorbereiding van die Gawes" benewens die term "offertorium" gebruik, – of eerder die term "Voorbereiding van die Gawes" vir die aksies van die priester, terwyl die term "Offertorium" gebruik word vir daardie deel van die mis waartydens dié aksie uitgevoer word, veral as daar na die gepaardgaande gelyksang verwys word.
Imraan Coovadia
Imraan Coovadia (1970-) is ’n Suid-Afrikaanse skrywer en akademikus. Hy het aan Harvard en Yale studeer en was ’n sleutelfiguur in die Universiteit van Kaapstad se program vir skeppende skryfwerk.
Offertorium
In Baptistekerke verwys die offertorium na die deel van die erediens waartydens kollekteborde of -mandjies deur beamptes versprei word, waarna dié tiendes en offergawes na die kanselruimte gebring word.
Liturgie
In die Roomse rite is die offertorium gewoonlik die eerste deel van die Liturgie van die Nagmaal. Die altaar word eers voorberei deur die altaardoek, afveelap, misboek en kelk daarop te plaas. Die brood en wyn – en miskien ander gawes of geskenke vir die armes of vir die kerk – word onder begeilign van offertoriumgelyksang na die altaar gebring. Die priester plaas eers die brood en daarna die wyn op die altaar terwyl hy die voorgeskrewe gebede voordra, waarna hy dit saam met die kruis en die altaar kan bewierook. Die priester en die mense kan ook bewierook word. Nadat hy sy hande aan die kant van die altaar gewas het, sê die priester die offertoriumgebed oor die offergawes. Dit was oorspronklik die enigste gebed wat tydens die Roomse rite aangebied is.
Daar is variasies in ander rites. In die Dominikaanse rite word daar byvoorbeeld 'n enkele gebed tydens die offertorium oor die brood en wyn voorgedra, wat reeds tydens 'n vroeëre deel van die mis op die altaar voorberei is.
In die Bisantynse rite is daar 'n kort offertoriumgebed op dieselfde punt as in die Roomse rite. 'n Meer uitgebreide seremonie, wat die Liturgie van die Voorbereiding genoem word, vind voor die openbare deel van die viering van die Goddelike Liturgie plaas.
Musiek
In die Roomse rite word die prosessie wat die offergawes bring deur die offertoriumgelyksang begelei, en dié gelyksang kan ook die offertorium begelei selfs al is daar geen prosessie nie. Vóór 1970 het die priester die gebed oor die offergawes in stilte gesê omdat die gemeente op 'n vroeëre stadium tydens die offertorium 'n psalm gesing het, of 'n refrein herhaal het nadat 'n solis die verse van die psalm gesing het. In die Trentse mis het slegs die koor dié refrein alleen volgens 'n ingewikkelde toonsetting gesing. tot 'n uitgebreide omgewing gesing. Die priester het dié refrein aan die begin van die offertorium gelees, nie net in 'n stille mis (missa lecta) wat met geen sang gepaardgegaan het nie, maar ook tydens die plegtig mis (missa solemnis).
Die Book of Common Prayer van die Kerk van Engeland uit 1662 bevat offertorium-lesings wat op hierdie punt gelees moet word. Die huidige praktyk in Anglikaanse kerke gee voorkeur aan die sing van 'n gemeentegesang (die sogenaamde offertoriumgesang) of 'n anthem (afgelei van antifoon) wat deur die koor gesing word, en dikwels albei. In sommige kerke word musiek tydens die offertorium deur 'n orrelis verskaf.
Insameling van offergawes
Tydens die offertorium of onmiddellik daarvoor word 'n geldinsameling vir die armes of vir die kerk gehou. Dié offer- of liefdegawes kan ook tipes geskenke insluit. In die rites van die Roomse mis word dit saam met die brood en die wyn na die altaar gebring, maar dit mag nie op die altaar geplaas word nie.
In baie Baptiste- en Metodistekerke word 'n kolleksieplaat of -mandjie gereeld tydens die offertorium gebruik om die offer of liefdesgawes in te samel. Dit word dan na die kansel- of liturgiese ruimte gebring.
Axel-Heiberg-eiland
Axel-Heiberg-eiland (Engels: Axel Heiberg Island), die wêreld se 32ste grootste eiland en die sewende grootste eiland van Kanada, beslaan 'n oppervlakte van 43 178 km². Axel-Heiberg-eiland behoort tot die Koningin-Elizabeth-eilande, 'n subgroep van die Kanadese Arktiese Argipel, met Ellesmere-eiland in die ooste. Die eiland is in die noorde van Kanada in die Arktiese Oseaan geleë en maak deel uit van die gebied Nunavut. Die eiland is onbewoon en genoem na Axel Heiberg, 'n Noorse diplomaat, finansier en beskermheer van die eerste ekspedisie tot dié eiland.
Lugvaart
Om te vlieg was van vroeg af al een van die mens se grootste begeertes. Die hunkering blyk uit die verering van gevleuelde gode baie duisende jare gelede en uit legendes wat vertel van gevleuelde mense wat vry van die aardse swaartekrag in die ruimte kon beweeg.
Eers omstreeks die helfte van die 18e eeu kon die mens dit in die lug waag met behulp van die ligter-as-lug-toestel; die ballon. In die 19e eeu het 'n aantal lugvaartpioniers sweeftoestelle wat swaarder as lug was, ontwerp, en die Household-broers het reeds in 1875 in Suid-Afrika hulle selfgeboude sweeftuig suksesvol gelanseer.
Dit was egter die Wright-broers in Amerika wat die eerste enjinaangedrewe vliegtuig gebou het. Navorsing op die gebied van die lugvaart strek egter bale verder terug en is gedoen deur onder andere die briljante kunstenaar en wetenskaplike Leonardo da Vinci. Sedertdien het die lugvaart 'n enorme ontwikkeling deurgemaak, 'n ontwikkeling wat veral gestimuleer is deur die oorlogvoerende mensdom se behoefte aan al hoe gedugter wapens.
Tot met die Tweede Wêreldoorlog het die burgerlugvaart te midde van die vooruitgang van die vervoerwese ŉ beskeie plek bly beklee. Hierna het dit egter so snel ontwikkel dat dit spoedig die passasierskip as vernaamste mensevervoermiddel verdring het. As gevolg van die geweldige toename in burgerlugverkeer het dit noodsaaklik geword dat internasionale lugverkeersregulasies opgestel word ter beveiliging van hierdie vername vervoerdiens.
Die eerste pogings
Uit die baie sages, legendes en oorleweringe blyk dit dat die mens al duisende jare lank daarvan droom om soos 'n voël te kan vlieg. Die ou volkere, onder wie die Babiloniërs, Egiptenare, Grieke, Romeine en Germane, het afbeeldinge van gevleuelde gode en mense uit klip, op kleitablette en op papirusrolle gemaak.
Een van die bekendste verhale is seker die van Ikaros en sy vader, Daedalus. Daedalus het vir hom en sy seun vlerke van was en vere gemaak, maar ongelukkig het Ikaros teen sy vader se waarskuwing in te na aan die son gevlieg. Sy vlerke het gesmelt en hy het in die see gestort. In die eerste pogings is geprobeer om die vliegkuns met behulp van selfgemaakte vlerke te bemeester, maar dit het op 'n mislukking uitgeloop en het soms selfs rampspoedige gevolge soos die van Ikaros se koppigheid tot gevolg gehad.
Dit is bekend dat daar in omstreeks 880 n.C. in Noord-Afrika so 'n poging was, terwyl die Benediktynse monnik Olivier in 1060 in Engeland klapvlerke op die proef gestel het. Die kunstenaar Leonardo da Vinci (1452-1519) het die voëlvlug analities ondersoek en sy bevindinge in aantekeninge en sketse vasgelê. Hy het onder meer toestelle met bewegende vlerke, 'n hefskroef en ŉ valskerm beskryf. Aan die hand van Da Vinci se ontwerpe het die Italianer Giovanni Battista Danti (1478-1517) twee vlerke gemaak waarmee hy tevergeefs probeer vlieg het.
Die vlieër was reeds bekend en het sy oorsprong waarskynlik in die Verre Ooste gehad. Die toestel moes egter met 'n tou aan die grond verbind wees, sodat daar van vrye beweging in die lug nie sprake was nie. In 1783 het Jean-François Pilâtre de Rozier (1754-1785) en die markies François Laurent d'Arlandes (1742-1809) opgestyg in 'n warmlugballon wat deur die broers Joseph en Etienne de Mantgolfier ontwerp is. In dieselfde jaar het die broers Anne Jean en Nicolas Louis Robert 'n suksesvolle vaart onderneem in 'n ballon wat met waterstof gevul was, en in 1785 het Pilâtre de Rozier die Engelse Kanaal oorgesteek, maar gesterf omdat die omhulsel van sy ballon vlamgevat het In die jare hierna het die ballonvaart met rasse skrede gevorder, veral toe daar in omstreeks 1860 begin is om ballonne vir militêre doeleindes te gebruik. Uit die ballonne wat met waterstof gevul was, het die lugskip ontwikkel, wat deur middel van sy roerstelstel en aandrywing nie meer so afhanklik van die windrigting was nie.
Te veel energie moet in 'n te kort rukkie verbruik word. Ter vergelyking: die massa van 'n mens se hart is 0,5% van sy liggaamsmassa; by 'n arend is dit 8 %. 'n Mens se hart klop ongeveer 70 keer per minuut; die van 'n kolibrie 800 keer. Die vlugnavorser wat as die vader van die vliegtuig beskou word, is sir George Cayley (1773-1857). Hy het 'n diepgaande studie van vlerke, lugdruk en roerstelsels gemaak en in 1853 'n sweeftoestel ontwerp wat met 'n tienjarige seun aan boord 'n suksesvolle vlug onderneem het.
Dit was die eerste keer dat 'n mens in 'n toestel wat swaarder as lug was, in die lug gebly het. Benewens Cayley was daar pioniers soos William Samuel Henson (1812-1888) en John Stringfellow (1799-1883), wat hulle ook met ywer op die ondersoek toegelê het. In 1847 het hulle 'n vliegtuig gebou wat met 'n stoomenjin toegerus was. Dit het egter nooit gevlieg nie. 'n Ander belangrike pionier was Francis Herbert Wenham (1824- 1908), wat in 1871 die wêreld se eerste windtonnel vir die Britse Lugvaartvereniging gebou het.
Ook in ander lande was eksperimente in volle gang. In Duitsland het Otto Lilienthal (1848-1896) 'n aantal suksesvolle sweefvlugte onderneem, maar tydens een van die vlugte verongeluk. In 1890 het die Fransman Clément Ader (1841-1925) met sy stoomtoestel van die grond af opgestyg, hoewel 'n mens dit na regte nie vlieg kan noem nie. Die dag sou egter spoedig aanbreek. Dit was die Amerikaanse broers Wright, Orville (1871-1948) en Wilbur (1867- 1912), beskore om die eerste suksesvolle enjinaangedrewe vliegtuig te bou.
Op 17 Desember 1903 het Orville in Kitty Hawk, Noord-Carolina, 'n beheerde vlug van 12 sekondes oor 'n afstand van ongeveer 35 m onderneem, en op dieselfde dag 'n vlug van 260 m ver. Op 5 Oktober 1905 het hy in Dayton, Ohio, 38 minute lank in die lug gebly en 39 km ver gevlieg. Die werklike ontwikkeling van die lugvaart het begin.
Die vliegtuig
Die vliegtuig het die voorsprong wat die lugskip op hom gehad het, binne 25 jaar uitgewis. Vanweë die groter snelheid en die feit dat dit 'n baie kleiner skyf as die lugskip gebied het, was die vliegtuig uiters geskik vir militêre doeleindes.
Oorlog het in der waarheid die einde van die lugskip beteken, hoewel dit gedurende die Eerste Wêreldoorlog nog op groot skaal gebruik is. Vliegtuigkonstruksie was goedkoper as dié van lugskepe en die vliegtuig sou bowendien betroubaarder blyk te wees. Na die ramp in 1937, toe die Hindenburg tydens sy landing by Lakehurst, New Jersey, ontplof en 36 mense gesterf het, is geen lugskepe meer gebou nie. Vandag word die handelsmoontlikhede van hierdie vaartuie weer ondersoek, aangesien hulle 'n redelik lae brandstofverbruik het.
In die na-oorlogse tydperk het die burgerlugvaart egter 'n enorme uitbreiding beleef. Die tegniese ontwikkeling was, behalwe wat die vliegtuig self betref (byvoorbeeld die oorsteek van die klankgrens), vernaamlik gerig op navigasie en kommunikasie.
Die tydperk tot en met die Tweede Wêreldoorlog
Die Wright-broers het hulle eerste enjinaangedrewe vliegtuig, die Flyer I, gebou nadat hulle reeds met hul selfgeboude sweeftoestelle sukses behaal het. Die Flyer I was 'n tweedekker, dit wil sê 'n vliegtuig met dubbele vlerke, die een bo die ander. Die vaartuig het redelik lamlendig gelyk met sy oop raam en die slee-onderstel waarop hy moes land. Die vlieënier het in die middel op die onderste vlerk gelê, en dit was blykbaar die veiligste plek op die vliegtuig.
Die lêposisie het bowendien minder windweerstand tot gevolg gehad. Flyer I is aangedryf deur 'n skroef wat agter die vlieënier en die vlerke aangebring was. Die Wright-broers het self die enjin en skroef vervaardig, aangesien daar nêrens geskikte toerusting gevind kon word nie. Aanvanklik is daar groot probleme ondervind met die maak van skerp draaie, maar die probleem is in 1905 met Flyer III opgelos toe die vlerk- en rigtingroerverstelling apart kon geskied.
Ondanks hulle suksesvolle pogings het die Wright-broers weinig publisiteit geniet. Dit het tot 1908 geduur voordat daar werklik belangstelling in hulle werk getoon is, maar toe het die broers met hulle tweesitplekvliegtuig elke voorblad gehaal. Intussen het die lugvaartpioniers van Europa volstoom gewerk. Dit is moontlik dat hulle vanweë die skrale hoeveelheid publisiteit uit die VSA en die feit dat hulle gevolglik min tegniese inligting uit die bron kon bekom, ŉ eie ontwikkelingspatroon gevolg het. In 1906 het die Brasilianer Alberto Santos-Dumont (1873-1932) vir die eerste keer in Europa sukses behaal met sy enjinaangedrewe vliegtuig deur 241 m ver daarmee te vlieg.
In 1908 het Henri Farman (1874-1958) in 'n Voisin 'n afstand van 1 km afgelê en in dieselfde jaar het Louis Blériot (1872-1936) 'n vlug met sy enkeldekker-Tipe VII onderneem. Die skroef was voor aan die neus van die vliegtuig en die sitplek was afgeskerm. Blériot het in 1909 die Engelse Kanaal van Calais na Dover oorgesteek in sy Tipe XI-vliegtuig, en in dieselfde jaar het Farman tydens 'n internasionale lugvaartskou 'n vlug van 160 km afgelê. In 1910 het Europa die leidende rol by die Amerikaners oorgeneem.
Alle rekords, naamlik hoogte (453 m), afstand (233 km) en snelheid (77 km/h) was nou in Europese hande, hoewel die tweedekker van die Wright-broers nog steeds as die beste vliegtuig beskou is. In die tydperk tussen 1910 en die Eerste Wêreldoorlog het Henri Fabre (gebore 1882) die eerste watervliegtuig ontwerp en het Louis Breguet (1880- 1955) in 'n Breguet met 11 passasiers gevlieg. Die vliegtuig is tydens die Italiaans-Turkse oorlog en opstande in San Francisco die eerste keer vir militêre doeleindes gebruik en Igor Sikorsky (1889-1972) het die eerste egte bomwerper gebou. Die vliegtuig het 'n vlerkspan (afstand tussen die uiterste punte van die vlerke) van 28,2 m gehad, terwyl die maksimum vlerkspan voorheen ongeveer 15 m was.
Veral die Fokker-vegvliegtuie, ontwerp deur die Nederlander Anthony Fokker (1890-1939), is deur die Geallieerdes gevrees. Fokker was een van die eerste persone wat die belangrikheid van die vliegtuig as vervoermiddel vir passasiers ingesien het. Eers na die oorlog is die vliegtuig in toenemende mate as passasiersvervoermiddel gebruik; die oudste lugvaartmaatskappy ter wêreld is KLM (Koninklijke Luchtvaartmaatschappij, van Nederland), wat in 1919 opgerig is.
Naas die vervoer van passasiers is die lugvaartdienste ook vir die vervoer van pos en goedere ingespan. In 1921 is die eerste transkontinentale kus-tot-kus-posvlug in die VSA onderneem. Ondernemende pioniers het hulle nou ook aan vlugte oor die wêreldseë gewaag. Die eerste ware Transatlantiese vlug (Newfoundland tot Ierland) is in 1919 in 'n Vickers-Vimy deur John Alcock en Arthur Brown suksesvol uitgevoer. In 1924 is die eerste vlug om die wêreld in 4 Douglas DWC-tweedekkers onderneem.
Tydens hierdie vlug, van Seatle tot weer terug in Seatle, in 'n westelike rigting, is 57 landings gedoen. In 1926 het adml. Richard E. Bird (1888-1957; navigator) en Floyd Bennett (1890- 1928; vlieënier) in 'n Fokker oor die Noordpool gevlieg en daarmee die eerste mense geword wat dié prestasie kon behaal. Die beroemde vlug van Charles Lindbergh in sy eenmotorige Ryan, die Spirit of St. Louis, was die eerste oorsteekvlug van New York na Parys.
Onder ander groot prestasies tel 'n direkte vlug oor die Suid-Atlantiese Oseaan in 1927, 'n onafgebroke vlug van Engeland na Brits-Indië in 1929, 'n vlug oor die Suidpool in dieselfde jaar en 'n direkte vlug van Japan na Washington in 1931. In 1932 het die lugvaartpionier Amelia Earhart (1898- 1937) die eerste vroulike vlieënier geword wat die Atlantiese Oseaan oorgesteek het. Sy en haar navigator, Fred Noonan, het later op geheimsinnige manier die lewe gelaat tydens 'n vlug om die wêreld in 'n Lockheed Electra.
Tot in daardie stadium is vliegtuie uit hout, staalpyp, draad en seildoek vervaardig, maar in omstreeks 1930 het die Amerikaanse lugvaartnywerheid begin met die ontwikkeling van 'n metaalkonstruksie. Daar is gebruik gemaak van massavervaardigde dele wat in die konstruksiestadium tot groter komponente saamgevoeg kon word. Hierdeur het dit moontlik geword om vliegtuie vinniger en met minder arbeid te vervaardig, terwyl die sterker konstruksies snelhede van 350 km/h of meer moontlik gemaak het in die jare dertig. Tydens die Tweede Wêreldoorlog is daar meer aandag aan die stroombelyning van vliegtuie gegee en belangrike verbeterings is aan die instrumente aangebring.
Daar is onder meer van die radio gebruik gemaak vir kommunikasie- en navigasiedoeleindes, terwyl radar ook later ingevoer is. Hoewel daar tot aan die einde van die dertigerjare wel nog 'n enkele tipe tweedekker gebou is, is daar teen die einde van die oorlog hoofsaaklik met die eendekkers gevlieg. 'n Baie belangrike ontwikkeling, wat veral in die Tweede Wêreldoorlog plaasgevind het, was die navorsing oor kragtiger aandrywing. In die begin van die twintigerjare is 'n lugverkoelde suierenjin gebou wat redelik lig was. Die enjin het egter die toppunt van sy potensiaal bereik en die dubbele sterenjins met 14 of selfs 18 silinders, met kompressors en uitlaatturbines het die einde van hierdie ontwikkelingsreeks ingelui. Daar was egter reeds 'n alternatiewe aandrywingsmetode in die vorm van die gasturbine- en die straalenjin. Turbine-enjins is in die naoorlogse periode vir veral burgerlugvaartverkeer gebruik, terwyl straalenjins by veral militêre vliegtuie gebruik is. In die sestigerjare is passasiersvliegtuie al hoe meer met straalmotore toegerus, en tans het slegs die kleiner vliegtuie nog skroefaandrywing.
Voor die Tweede Wêreldoorlog is daar, buiten wat die vastevlerkvliegtuig betref, ook geëksperimenteer met die draaivlerktoestel of helikopter. Reeds in 1907 het Louis en Jacques Brequet so 'n toestel gebou. Dit het wel van die grond af opgestyg, maar was onbeheerbaar. Dit het tot 1936 geduur voordat met 'n prototipe van die Focke-Wulf-fabrikaat welslae behaal is. Die Duitsers het egter nie op hulle sukses voortgebou nie en die ontwikkeling van die helikopter het hoofsaaklik in die Verenigde State van Amerika plaasgevind.
Ondanks die militêre moontlikhede van die helikopter is dit eers na die Tweede Wêreldoorlog op groot skaal vir militêre doeleindes ingespan. Die lugvaartuig het as gevegswapen en as vervoermiddel vir manskappe en toerusting toepassing gevind. By die burgerlugvaart is die helikopter slegs oor kort afstande gebruik. Die helikopter is naas militêre gebruik veral geskik by take waar noukeurige maneuvrering nodig is, soos by die oppik van drenkelinge, polisie-optrede en die vervoer van ernstige siek pasiënte na hospitale.
Na-oorlogse tydperk
Sedert die einde van die Tweede Wêreldoorlog tot die hede het sowel die burger- as die militêre lugvaart 'n enorme vooruitgang beleef. By die burgerlugvaartverkeer toon die passasiersgetalle nog steeds 'n stygende tendens, terwyl die ontwikkeling van die militêre lugvaart 'n integrerende deel uitmaak van die wapenwedloop, wat steeds in intensiteit toeneem.
Ondanks hierdie gunstige omstandighede vir die lugvaartmaatskappye en die vliegtuignywerheid kon die meeste van hierdie instansies slegs met staatshulp staande bly. Sterk mededinging is op albei gebiede ondervind, en 'n gevolg daarvan is die ontwerp van steeds vinniger, maneuvreerbaarder, groter en veiliger vliegtuie. In hierdie opsig het militêre vliegtuie feitlik deurgaans 'n voorsprong op dié van die burgerlugvaart gehad. Albei die sektore behoort egter tot die tegnologies-hoogsontwikkelde nywerhede.
Burgerlugvaart
Veral burgerlugverkeer het na die Tweede Wêreldoorlog 'n groot toename in interkontinentale vlugte ondervind. In 1938 was die totale aantal lugpassasiers slegs 2 500 000, terwyl dit in 1945 reeds 9 000 000 was. In die jare 1946, 1947 en 1948 het hierdie getal tot onderskeidelik 18, 21 en 24 miljoen aangegroei.