cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Nicola Hanekom
Skryfwerk
Land van skedels se titel verwys na die vele mense wat tydens die Anglo-Boereoorlog hulle lewens verloor het. Die drama het sy debuut by Aardklop in 2013. Hierdie ruimtelike drama het spesifiek die konsentrasiekampe as agtergrond en is aangebied op ’n veld in die suide van Potchefstroom, wat Hanekom die Slagveld gedoop het. In hierdie reis deur die lyding van vrouens en kinders in die konsentrasiekampe word die swaarkry, dapperheid en vasberadenheid van ’n volk uitgebeeld.
Soos in haar ander ruimtelike dramas word hier ook ander genres betrek, soos fisieke teater wat grens aan sirkus, opera en skouspelagtige visuele elemente. Karakters is byvoorbeeld aangeheg aan marionet-toutjies. Die simbool van die dood, Langkappie, reis dan met haar doodswa deur die kamp en knip die toutjies. Verskeie simbole word in die stuk ingewerk. Sophia word deur ’n groep Engelse soldate ontvoer en verkrag, maar die kind wat sy dan verwag word ’n simbool van verset.
Bokamoso (wat hoop beteken) beeld die swart mense se ervaring in die konsentrasiekampe uit. Emily Hobhouse sluit die teks af met ’n boodskap van hoop. Hierdie drama word vir ses Fiësta-toekennings benoem, insluitende een vir beste aanbieding en benoemings vir haar persoonlik as beste regisseur en haar teaterontwerp. Land van die skedels verower dan in 2014 vier Fiësta-toekennings, waaronder een vir beste nuwe Afrikaanse produksie. In glas debuteer in 2015 by die KKNK, met invitro-bevrugting as tema.
By die KKNK word dit aangewys as die beste teateraanbieding. “In glas” is in 2015 op die kortlys vir die toekenning van die ATKV-prys vir ’n dramateks en word in hierdie jaar benoem vir ses Fiësta-toekennings, waarvan dit vyf verower, waaronder die baie belangrike toekennings vir beste aanbieding en beste nuut-geskepte Afrikaanse produksie. Sy wen ook die toekenning as beste regisseur.
Sy vervaardig ook die kortrolprent Maar anyway, nog ’n Dooie Feëverhaal.
Gladiolus lapeirousioides
Gladiolus lapeirousioides is 'n meerjarige geofiet wat tot die genus Gladiolus behoort. Die plant is endemies aan die Noord-Kaap en kom naby Loeriesfontein voor. Daar is slegs een populasie wat bedreig word deur padwerke en landbou aktiwiteite.
Gladiolus laxiflorus
Gladiolus laxiflorus is 'n meerjarige geofiet wat tot die genus Gladiolus behoort. Die plant is inheems aan Angola, Demokratiese Republiek die Kongo, Malawi, Tanzanië en Zambië.
JoJo Siwa
JoJo Siwa (gebore 19 Mei 2003) is 'n Amerikaanse aktrise. Sy is bekend vir haar rolle in die televisiereekse The Thundermans (2013) en School of Rock (2016).
Emily Skeggs
Emily Skeggs (gebore 10 Julie 1990) is 'n Amerikaanse aktrise, skryfster, en vervaardiger. Sy is bekend vir haar rolle in die rolprente Don't Think Twice (2016) en Mile 22 (2018).
Hazel Dawn
Hazel Dawn (23 Maart 1891 – 23 Augustus 1988) was 'n Amerikaanse aktrise. Sy was bekend vir haar rolle in die rolprente One of Our Girls (1914), The Heart of Jennifer (1915), Niobe (1915), en My Lady Incog. (1916).
NG gemeente Maitland
duimnael|regs|190px|Ds. F.X. Roome, konsulent van Maitland. duimnael|regs|190px|Eerw. (later dr.) [[Andries Dreyer omstreeks 1907 toe hy die NG gemeente Kaapstad se leraar met werkkring die Kleurlingwyk Hanoverstraat was. Voorheen was hy aan die wyk Maitland verbonde van 1901 tot 1903. Dis op 29 Desember 2018 in 'n brand in puin gelê.]] duimnael|regs|160px|Dr. Barend Johannes Haarhoff was van 1905 tot 1912 leraar van die [[NG gemeente Kaapstad met spesiale werkkring die wyk Maitland. Sy seun was die klassikus, skrywer en digter prof. T.J. Haarhoff.]] duimnael|regs|160px|Dr. [[Servaas Rossouw|Servaas Hofmeyr Rossouw, leraar van 1944 af (einddatum onbekend).]]
Die NG gemeente Maitland, deesdae die Maitland Gemeenskapskerk, is 'n gemeente van die Nederduitse Gereformeerde Kerk in die Kaapstadse voorstad met dieselfde naam.
Ontstaan
Maitland was 'n buitewyk van die NG gemeente Kaapstad tot dit in 1912, dieselfde jaar waarin die aangrensende NG gemeente Observatory afgestig het, selfstandig geword het. Eerw. Andries Dreyer was die leraar met werkkring Maitland van 1901 tot 1903. Hy is opgevolg deur dr. B.J. Haarhoff, van 1905 tot 1912 predikant van Kaapstad met spesiale werkkring Maitland. Die hoeksteen van die huidige kerkgebou in Voortrekkerweg is op 15 Mei 1903 gelê en die gebou is in Junie 1904 ingewy. Ná dr. Haarhoff se vertrek is Maitland op 4 November 1912 tot 'n selfstandige gemeente afgestig met ds. F.X. Roome van Seepunt ('n buitewyk van Kaapstad wat afsonderlike bly voortbestaan het omdat lidmate hulle nie van die moedergemeente wou losmaak en by Drieankerbaai wou inskakel nie) as konsulent.
Eerste leraars
Op 19 Junie 1913 is die eerste vaste leraar van die gemeente, ds. M.N. Janse van Rensburg, bevestig. Hy was van 1931 tot 1948 leraar van Woodstock. Ds. D.C. de Villiers was 'n kwarteeu lank van 1918 tot 1943 sy opvolger. Van 1938 tot 1945 het ds. C. van der Merwe die gemeente saam met hom bearbei. In 1944 beroep die gemeente dr. S.H. Rossouw van Swellendam en hy en ds. Van der Merwe werk 'n jaar lank saam as medeleraars.
Die hoeksteen van die hoofkerkgebou is, toe die gemeente nog 'n buitewyk van NG gemeente Kaapstad was, op 15 Mei 1903 deur ds. Abraham Isaac Steytler gelê en in 1904 deur prof. J.L. Marais ingewy. Die eiendom waarop die kerk en pastorie opgerig is, is deur die weduwee S.J. Jansen geskenk, terwyl die grond waarop die wykskerksaal in Ysterplaat gestaan het 'n geskenk was van ouderling S.V. van Reenen. Ysterplaat is in 1940 met 1 100 lidmate afgestig en Pinelands in 1943 met 200 lidmate. Nogtans tel die gemeente in 1952 meer as 1 800 lidmate.
Die kerkgebou is in Julie 1963 teen R40 000 gerestoureer.
Met die geleidelike verval van die voorstad Maitland as woonbuurt het die gemeente se lidmaattal algaande afgeneem van meer as duisend in die middel jare sewentig tot 255 in 1989, 97 in 1999 (ondanks NG gemeente Woodstock se inlywing vroeg in die jare 90) en 74 in 2010, toe die gemeente reeds meer as twee jaar vakant was.
Gladiolus leonensis
Gladiolus leonensis is 'n meerjarige geofiet wat tot die genus Gladiolus behoort. Die plant is endemies aan Sierra Leone.
Prins Arthur, Hertog van Connaught en Strathearn
Prins Arthur, die Hertog van Connaught en Strathearn (Arthur William Patrick Albert; 1 Mei 1850 – 16 Januarie 1942) was die derde seun en sewende kind van koningin Victoria van die Verenigde Koninkryk en prins Albert van Sakse-Koburg en Gotha. Hy was van 1911 tot 1916 goewerneur-generaal van Kanada.
As die seun van ’n Britse monarg het hy van geboorte af die titel SKH prins Arthur gehad. Hy het in 1874 die Hertog van Connaught en Strathearn en die Graaf van Sussex geword.
In Suid-Afrika
In 1910 het Arthur na Suid-Afrika gereis aan boord van die Balmoral Castle, ’n skip van die Union-Castle-Redery, om die eerste parlement van die nuutgestigte Unie van Suid-Afrika te open. Op 30 November 1910 het hy ’n gedenksteen by die Suid-Afrikaanse Nasionale Museum vir Militêre Geskiedenis in Johannesburg gelê ter herdenking aan die Britse soldate wat in die Anglo-Boereoorlog gesterf het.
Van 1912 tot met sy dood in 1942 was Arthur opperkolonel van die Kaapstadse Hooglanderregiment.
Huwelik
duimnael|links|240px|Prins Arthur en sy eggenote tydens die opening van die Unieparlement in 1910. Op 13 Maart 1879 is Arthur in Sint George-kapel in Windsor-kasteel getroud met prinses Louise Margaret van Pruise, die dogter van prins Friedrich Karl van Pruise. Hulle het drie kinders gehad: Margaret, kroonprinses van Swede, prins Arthur van Connaught en Lady Patricia Ramsay.
Dood
Arthur het in 1928 uit die openbare lewe getree en is 14 jaar later, in 1942, op 91-jarige ouderdom in Bagshot Park, Surrey, dood. Hy was die laaste oorlewende seun van koningin Victoria.
Gladiolus kotschyanus
Gladiolus kotschyanus is 'n meerjarige geofiet wat tot die genus Gladiolus behoort. Die plant is inheems aan Griekeland, Iran, Irak, Trans-Kaukasus en Turkye.
Prinses Beatrice van die Verenigde Koninkryk
Prinses Beatrice (Beatrice Mary Victoria Feodore; van 1885–1917 Prinses Henry van Battenberg; 14 April 1857 – 26 Oktober 1944) was die vyfde dogter en jongste kind van koningin Victoria van die Verenigde Koninkryk en Albert van Sakse-Koburg en Gotha. Die huidige koning van Spanje, Juan Carlos, is haar agterkleinseun.
Huwelik
Victoria was gekant teen ’n huwelik vir haar dogter en het geweier om die moontlikheid te bespreek. Talle mans het in haar belanggestel, onder andere Lodewyk IV, Groothertog van Hesse, die wewenaar van Beatrice se ouer suster Alice.
Beatrice het eindelik verlief geraak op prins Hendrik van Battenberg, seun van prins Alexander van Hesse en by Ryn en Julia Hauke, ’n nieadellike. Ná ’n jaar van oorreding het Victoria tot die huwelik ingestem op voorwaarde dat Beatrice en Heinrich by haar woon en Beatrice haar pligte as die koningin se nieamptelike sekretaresse voortsit. Op 23 Julie 1885 is die egpaar op die eiland Wight getroud.
Tien jaar later, op 20 Januarie 1896, is prins Hendrik aan malaria dood terwyl hy in die oorlog teen die Asjantiryk geveg het. Beatrice het tot met haar ma se dood op 22 Januarie 1901 aan haar sy gebly.
Daarna het sy die volgende dertig jaar gewy aan die redigering van Victoria se dagboeke.
Kinders
Beatrice het vier kinders gehad. Nadat sy aan die begin van haar huwelik ’n miskraam gehad het, het sy die lewe geskenk aan Alexander, wat Drino genoem is, in 1886; Ena in 1887; Leopold in 1889 en Maurice in 1891.
Ena was deur Europa bekend vir haar skoonheid en hoewel sy nie ’n baie hoë rang gehad het nie, was sy ’n gesogte bruid. Sy is eindelik op 31 Mei 1906 getroud met koning Alphonso XIII van Spanje. Hulle was aanvanklik gelukkig, tot ontdek is haar seun, die troonopvolger, lei aan hemofilie. Alphonso het Beatrice daarvoor blameer dat sy die "koninklike siekte" in die Spaanse koningshuis ingebring het en hy het sy rug op Ena gedraai. Die egpaar het daarna nog ses kinders gehad, van wie die jongste seun ook hemofilie gehad het.
Dood
Beatrice is op 26 Oktober 1944 op 87-jarige leeftyd oorlede.
NG gemeente Paarl
duimnael|links|320px|Die gebou van die Paarlse NG gemeente (die Strooidakkerk) is die oudste NG kerkgebou wat steeds in gebruik is. Die gemeente is die derde oudste.
duimnael|160px|Ds. [[Tobias Johannes Herold|T.J. Herold, leraar van 1823 tot 1831, die elfde leraar.]] duimnael|160px|DS. [[Gottlieb Wilhelm Anthonie van der Lingen|G.W.A. van der Lingen, leraar van 1831 - '69, twaalfde leraar.]] duimnael|160px|Ds. [[Pieter Gerhardus Jacobus Meiring|P.G.J. Meiring, leraar van 1907 tot 1921.]] duimnael|regs|160px|Ds. J.F. Mentz, leraar van 1931 tot 1947, waarna [[NG gemeente Hennenman|Hennenman.]] duimnael|160px|regs|Dr. J.L. de Villiers was medeleraar van 1950 tot 1956. Hy was later jare lektor aan die [[Kweekskool op Stellenbosch.]] duimnael|regs|160px|Ds. J.A. Hurter, leraar van 1970 tot 1973. Hy het van 1947 tot sy aftrede op [[31 Julie 1988 agt gemeentes bearbei, buiten Piet Retief en Oos-Londen heel aan die begin van sy loopbaan, almal in die Sinode van Wes-en-Suid-Kaapland.]] duimnael|regs|160px|Dr. [[Ernst van der Walt was medeleraar van die gemeente van 1973 tot 1978.]]
Die NG gemeente Paarl is die derde oudste gemeente van die Nederduitse Gereformeerde Kerk in Suid-Afrika. Die gemeente het vroeër as Drakenstein bekend gestaan en staan ook soms as Strooidakkerk bekend na aanleiding van sy kerkgebou.
Die gemeente se ontstaan is 'n voortvloeisel van die koms van die Franse Hugenote na Suid-Afrika in 1688. Hulle het aanvanklik geressorteer onder die NG gemeente Stellenbosch, maar in 1691 is hulle tot 'n afsonderlike gemeente, destyds Drakenstein, gevorm.
Die eerste plek van samekoms was iewers in die buurt van Simondium geleë in 'n geboutjie van hout en klei wat sommige beskryf het as 'n "vuile hokje" of "'n gevaarte". Hier het ds. Pierre Simond, wat saam met die Hugenote Kaap toe gekom het, in keurige Frans gepreek, tot hy in April 1702 sy laaste preek aan die Kaap gehou en na Europa teruggekeer het.
Onder leiding van ds. Petrus van Aken is in 1717 tot die oprigting van 'n behoorlike kerkgebou oorgegaan, gedeeltelik met behulp van 'n legaat van die bekende Henning Huising. Dit het waarskynlik aan die noordekant van die teenswoordige kerkgebou, waar die graf van ds. R.N. Alting (predikant van 1784 tot 1800) is, gestaan. In 1805 is die huidige kerkgebou in ou Kaaps-Hollandse styl opgetrek, wat vandag nog as die Strooidakkerk bekend staan en die oudste kerkgebou in Suid-Afrika is wat steeds as sodanig gebruik word.
Die Pinksterbidure, wat vandag 'n gebruik in die hele NG Kerk is, het ontstaan uit 'n gebedsweek tussen Hemelvaartdag en Pinkstersondag in 1861.
Michael Cera
Michael Cera (gebore 7 Junie 1988) is 'n Kanadese akteur en vervaardiger. Hy is bekend vir sy rolle in die rolprente Juno (2007), Superbad (2007), Nick and Norah's Infinite Playlist (2008), en Scott Pilgrim vs. the World (2010).
Prinses Louise, Hertogin van Argyll
Prinses Louise (Louise Caroline Alberta, ook bekend as die Markiesin van Lorne en die Hertogin van Argyll deur haar huwelik; 18 Maart 1848 – 3 Desember 1939) was die vierde dogter en sesde kind van koningin Victoria van die Verenigde Koninkryk en Albert van Sakse-Koburg en Gotha.
Louise was ’n goeie kunstenaar en beeldhouer en verskeie van haar beeldhouwerke het behou gebly. Sy was ook ’n ondersteuner van feminisme: Sy het met Josephine Butler gekorrespondeer en Elizabeth Garrett besoek. Albei was bekende feministe.
In 1878 is Lorne aangestel as goewerneur-generaal van Kanada, maar Louise was ongelukkig in dié land vanweë ’n verlange huis toe en omdat sy nie van Ottawa gehou het nie. Ná koningin Victoria se dood op 22 Januarie 1901 het sy die sosiale kringe betree van haar broer, die nuwe koning, Edward VII. Louise se huwelik het gehou danksy lang tydperke van skeiding, maar die egpaar het in 1911 versoen geraak en sy is swaar getref deur die dood van haar man in 1914. Sy is op 3 Desember 1939 op 91-jarige leeftyd in Kensington-paleis dood.
Rooibandstrandkiewiet
Die rooibandstrandkiewiet (Charadrius pallidus) is 'n voëlspesie in die Charadriidae-familie. In Engels staan dit bekend as die Chestnut banded plover.
Dit kom in Angola, Botswana, Kenia, Mosambiek, Namibia, Suid-Afrika, Tanzania, Zambië en Zimbabwe voor.
Die nes word in kalkgrond, droë modder of klipperige grond uitgeskrop. Dit is ongeveer 5 cm in deursnee en 1 cm diep en is altyd binne 50 m van die waterrand.
Switserse Frans
Switserse Frans (Frans: français de Suisse) is die naam wat vir die Switserse variant van die Franse taal gebruik word. Switserse Frans word hoofsaaklik in die weste van die land, die sogenaamde Romandie, gepraat. Switserse Frans moenie verwar word met Frankoprovensaals of Retoromaans, twee Romaanse tale wat ook in Switserland gepraat word.
Die verskille tussen Switserse en Paryse Frans is klein en hoofsaaklik beperk tot die woordeskat en 'n aantal wendings. 'n Spreker van Switserse Frans het geen moeite om 'n Franse spreker te verstaan nie, en Franse sou in Switserland net 'n beperkte aantal vreemde woorde teenkom. Die verskille is dus kleiner as dié tussen Switserse Duits en Standaardduits, alhoewel daar vroeër 'n aantal Switserse dialekte van Frans in Romandie bestaan het. Hulle het egter almal uitgesterf.
Daar bestaan geen Switserse Standaardfrans nie; die verskillende kantons (en soms ook stede) het almal hul eie woordeskat, wat dikwels aan die plaaslike dialekte of Duits, die meerderheidstaal van Switserland, ontleen is.
Baie van die verskille tussen Switserse Frans en Frans kan toegeskryf word aan die verskillende administratiewe en politieke stelsels van die twee lande. Die term kanton byvoorbeeld verskil in betekenis, en terwyl Franse 'n posbus boîte postale (BP) noem, verwys die Switsers na 'n case postale (CP).
Belgiese, Kanadese en Switserse Frans toon 'n aantal ooreenkomste, soos in die geval van die telwoorde septante ("sewentig", Frans: soixante-dix of letterlik "sestig-tien") en nonante ("negentig", Frans: quatre-vingts-dix, letterlik "vier twintigs en tien"). Huitante en octante ("tagtig") word soms in plaas van die Franse quatre-vingts (letterlik: "vier twintigs") gebruik, veral in die kantons Vaud, Valais en Fribourg.
Belge en Switsers gebruik ook die woorde déjeuner ("ontbyt") en dîner ("middagete") in hulle oorspronklike betekenis, terwyl hulle in Frankryk na die middag- en aandete verwys.
Trans Europ Express
Trans Europ Express
Tipe treindiens
Internasionale netwerk van sneltreine in Wes-Europa
Nasionale spoorweë in EEG-lande, Oostenryk en Switserland
In bedryf
1957–1987/1996
Winter van 1974
Opgevolg deur
EuroCity (EC), TGV, InterCity (IC) en ander
Trans Europ Express (TEE) was 'n moderne standaard vir sneltreine op spoorwegroetes in lidlande van die Europese Ekonomiese Gemeenskap (EEG), Oostenryk en Switserland. TEE-treine, wat in 1957 in bedryf gestel is en in 1987 deur nuwe EuroCity-treine vervang is, was beperk tot die eerste klas. Enkele TEE-spoorwaens is nog tot 1 Junie 1996 op ander treinroetes gebruik.
Op sy hoogtepunt in 1974 het die TEE-netwerk uit 45 treinroetes bestaan wat 130 Europese stede met mekaar verbind het, vanaf Spanje in die weste tot Oostenryk in die ooste, en van Denemarke in die noorde tot Suid-Italië.
Marpessa Dawn
Marpessa Dawn (3 Januarie 1934 – 25 Augustus 2008) was 'n Amerikaanse aktrise. Sy was bekend vir haar rolle in die rolprente The Woman Eater (1958), Black Orpheus (1959), en El secreto de los hombres azules (1961).
Munro Chambers
Munro Chambers (gebore 29 Julie 1990) is 'n Kanadese akteur, vervaardiger, en skrywer. Hy is bekend vir sy rolle in die rolprente Godsend (2004) en Turbo Kid (2015), en in die televisiereekse Little Men (1998) en Degrassi: The Next Generation (2001).
Trans Europ Express
Geskiedenis
In 1955 het die nasionale spoorwegadministrasies van Frankryk, Wes-Duitsland, Italië, Switserland en die Benelux-lande besluit om internasionale sneltreindienste tussen die belangrikste metropole van Wes-Europa aan te bied om reistye merkbaar te verkort en om die toenemende mededinging deur motors en vliegtuie die hoof te bied. Die konsep het voorsiening gemaak vir 'n nuwe vloot van luukse treinstelle met lugreëling wat oor grense heen sou ry en beperk sou bly tot die eerste klas.
Die eerste TEE-treinstelle is nog deur dieselenjins aangedryf, maar reeds vanaf 1961 het die Switserse Federale Spoorweë SBB/CFF/FFS die eerste elektriese RAe TEE II-treinstelle in bedryf gestel wat versoenbaar was met alle vier gebruiklike Europese kragstelsels. Hul ontwerp en meubilering was 'n huldeblyk aan luukse treine van vroeëre dekades wat met die allernuutste tegnologie gekombineer is om aan passasiers 'n buitengewone reiservaring te verskaf. In die beginjare was treine gevolglik dikwels vol bespreek.
Die Switserse Spoorweë se befaamde TEE II-treinstel is in 2003 as museumtrein van die Stiftung Historisches Erbe der SBB (Historiese Erfenisstgting van die SBB) weer in bedryf gestel.
Gladiolus linearifolius
Gladiolus linearifolius is 'n meerjarige geofiet wat tot die genus Gladiolus behoort. Die plant is endemies aan die Demokratiese Republiek die Kongo.
Elizabeth II van die Verenigde Koninkryk
Elizabeth II (Elizabeth Alexandra Mary; 21 April 1926 - 8 September 2022) was vir meer as 70 jaar die koningin van die Verenigde Koninkryk en 14 ander onafhanklike state en hul oorsese gebiede.
Elizabeth is in Mayfair, Londen, gebore as die oudste kind van die Hertog en Hertogin van York (later koning George VI en koningin Elizabeth). Haar vader het die troon in 1936 bestyg ná die abdikasie van sy broer, koning Edward VIII, en Elizabeth het die vermoedelike troonopvolger geword. Sy is tuis privaat onderrig en het haar openbare verpligtinge in die Tweede Wêreldoorlog begin. In November 1947 is sy getroud met Philip Mountbatten, 'n voormalige prins van Griekeland en Denemarke. Hulle huwelik het 73 jaar geduur tot met sy dood in 2021, en hulle het vier kinders gehad: Charles, Anne, Andrew en Edward.
Met haar vader se dood in Februarie 1952 het die destyds 25-jarige Elizabeth die koningin van sewe onafhanklike Statebondslande geword: die Verenigde koninkryk, Kanada, Australië, Nieu-Seeland, Suid-Afrika, Pakistan en Ceylon, sowel as hoof van die Statebond. Sy het as 'n konstitusionele monarg regeer deur groot politieke veranderings, onrus in Noord-Ierland, die afwenteling van die Verenigde Koninkryk, die dekolonisasie van Afrika en die onttrekking uit die Europese Unie. Haar aantal ryke het oor tyd gewissel namate gebiede onafhanklik geword en sommige ryke republieke geword het. Haar baie historiese besoeke en ontmoetings sluit in 'n staatsbesoek aan die Republiek Ierland in 2011 en besoeke aan elk van vyf pouse.
Belangrike gebeure sluit in haar kroning in 1953 en die viering van haar silwer-, goue, diamant- en platinumjubileum in 1977, 2002, 2012 en 2022 onderskeidelik. Elizabeth is die Britse monarg wat die langste gelewe en regeer het, die langsregerende vroulike staatshoof in die geskiedenis, en was vir lank die oudste lewende monarg en langsdienende staatshoof. Kritiek het haar en die koningshuis soms in die gesig gestaar, veral ná die mislukking van haar kinders se huwelike, haar annus horribilis in 1992 en die dood van haar voormalige skoondogter Diana, Prinses van Wallis, in 1997. Steun vir die monargie in die Verenigde Koninkryk en haar persoonlike gewildheid het egter altyd hoog gebly.
Vroeë lewe
Elizabeth is op 21 April 1926 gebore tydens die bewind van haar oupa aan vaderskant, koning George V. Haar vader, die Hertog van York (later koning George VI), was die koning se tweede oudste seun. Haar moeder, die Hertgin van York (later koningin Elizabeth die koninginmoeder), was die jongste dogter van 'n Skotse aristokraat, Claude Bowes-Lyon, 14de Graaf van Strathmore en Kinghorne. Elizabeth is met 'n keisernee gebore in die huis van haar oupa aan moederskant in Mayfair, Londen. Sy is Elizabeth gedoop na haar moeder; Alexandra na haar oumagrootjie aan vaderskant, wat ses maande vroeër gesterf het; en Mary na haar vader se moeder. Haar familie het haar "Lilibet" genoem, want dit was aanvanklik haar naam vir haarself.
Elizabeth se enigste sibbe, prinses Margaret, is in 1930 gebore. Die twee prinsesse is tuis onderrig onder toesig van hulle moeder en hulle goewernante, Marion Crawford, wat algemeen bekend was as Crawfie. In lesse is gekonsentreer op geskiedenis, taal, letterkunde en musiek. Crawford het in 1950 'n biografie oor Elizabeth en Margaret se kinderjare, The Little Princesses, gepubliseer tot ergernis van die koningsgesin. In die boek word Elizabeth se liefde vir perde en honde beskryf, haar ordelikheid en haar verantwoordelikheid. Ander het dieselfde waarnemings gehad: Winston Churchill het die tweejarige Elizabeth beskryf as "'n karakter. Sy het 'n air van gesag en reflektiwiteit wat verstommend in 'n jong kind is."
Vermoedelike troonopvolger
Met haar geboorte was Elizabeth die derde aanspraakmaker op die Britse troon – ná haar oom, prins Edward, die Prins van Wallis en haar vader. Daar was geen rede om te glo sy sou ooit die troon bestyg nie, aangesien algemeen aanvaar is dat die Prins van Wallis sou trou en kinders hê.
Toe haar oupa in 1936 sterf en haar oom hom as Edward VIII opvolg, het sy die tweede aanspraakmaker op die troon geword, ná haar vader. Later daardie jaar het Edward VIII geabdikeer nadat sy voorgenome huwelik met die geskeide Wallis Simpson 'n konstitusionele krisis veroorsaak het. Elizabeth se vader het koning George VI geword en aangesien Elizabeth geen broers gehad het nie, het sy die vermoedelike troonopvolger geword. As haar ouers later 'n seun gehad het, sou hy die regmatige troonopvolger geword het en sou hy voor haar in die lyn van opvolging gewees het, omdat die opvolging in dié tyd bepaal is deur 'n voorkeur vir manlike eersgeboortereg.
Elizabeth het tuis verdere onderrig ontvang in grondwetlike geskiedenis en Frans. 'n Girl Guides-vereniging is spesiaal gestig sodat sy met meisies van haar eie ouderdom kon sosialiseer.
In 1939 het Elizabeth se ouers deur Kanada en die VSA getoer. Nes in 1927, toe hulle deur Australië en Nieu-Seeland getoer het, het Elizabeth in Brittanje agtergebly, want haar vader het gedink sy is nog te jonk vir openbare toere.
Tweede Wêreldoorlog
In September 1939 het Brittanje tot die Tweede Wêreldoorlog toegetree. Daar is voorgestel prinsesse Elizabeth en Margaret word na Kanada in veiligheid gestuur om die voortdurende lugaanvalle van Londen deur die Luftwaffe vry te spring. Hulle moeder het die idee verwerp en gesê: "Die kinders sal nie sonder my gaan nie. Ek sal nie sonder die koning gaan nie. En die koning sal nooit gaan nie."
Die prinsesse het in Balmoral-kasteel, Skotland, gebly tot met Kersfees 1939, toe hulle na Sandringham House, Norfolk, geneem is. In Mei 1940 is hulle na Windsor-kasteel, waar hulle die grootste deel van die volgende vyf jaar gebly het. In 1940 het die 14-jarige Elizabeth haar eerste radio-uitsending gemaak tydens die BBC se Children's Hour; sy het 'n boodskap aan ander kinders uitgesaai wat uit die stede in veiligheid gebring is.
In 1943 het Elizabeth haar eerste openbare verskyning alleen gemaak op 'n besoek aan die Grenadier Guards, waarvan sy die vorige jaar as kolonel aangestel is. Toe sy haar agttiende verjaardag nader, het die parlement die wet verander sodat sy as een van die vyf staatsraadgewers kon optree ingeval haar vader oorsee iets oorkom of verdwyn, soos op sy besoek in Julie 1944 aan Italië.
In Februarie 1945 is sy as 'n junior offisier aangestel in die Auxiliary Territorial Service, met die diensnommer 230873. Sy is as drywer en werktuigkundige opgelei en het vyf maande later die titel ere- junior kommandant gekry.
Aan die einde van die oorlog in Europa het Elizabeth en Margaret incognito met die feesvierende skare in die strate van Londen gemeng.
Prinses Elizabeth het in 1947 saam met haar ouers op haar eerste oorsese toer gegaan deur Suider-Afrika. Tydens die toer, in 'n uitsending aan die Britse Statebond op haar 21ste verjaardag in Kaapstad, Suid-Afrika, het sy die volgende belofte gemaak: "I declare before you all that my whole life, whether it be long or short, shall be devoted to your service and the service of our great imperial family to which we all belong."
Troue
Elizabeth het haar toekomstige man, prins Philip van Griekeland en Denemarke, in 1934 en 1937 ontmoet. Hulle was agterkleinneef- en -niggie deur koningin Victoria en koning Christiaan IX van Denemarke. Ná nog 'n ontmoeting in Julie 1939 by die Britse vlootkollege in Dartmouth het Elizabeth – toe net 13 jaar oud – gesê sy het op Philip verlief geraak en hulle het begin korrespondeer. Sy was 21 toe hulle verlowing op 9 Julie 1947 amptelik aangekondig is.
Die verlowing was nie sonder omstredenheid nie; Philip het geen finansiële status gehad nie, is in die buiteland gebore (al was hy 'n Britse onderdaan wat in die Tweede Wêreldoorlog in die Britse vloot gedien het) en het susters gehad wat met Duitse adellikes met Nazibande getroud was. Marion Crawford het geskryf "die koning se raadgewers het nie gedink hy is goed genoeg vir haar nie. Hy was 'n prins sonder 'n tuiste of koninkryk." Sommige koerante het gehaper op Philip se buitelandse oorsprong. Volgens latere biografieë het Elizabeth se moeder haar bedenkinge gehad en het sy Philip geterg as "die Hun". Later het die koninginmoeder egter vir die biograaf Tim Heald gesê Philip is 'n "Engelse gentleman".
Voor die huwelik het Philip afstand gedoen van sy Griekse en Deense titels, het hy die Anglikaanse geloof aangeneem en was hy bekend as "luitenant Philip Mountbatten" nadat hy die van van sy moeder se Britse familie aangeneem het. Net voor die huwelik het hy die titel "Hertog van Edinburg" en aanspreekvorm "Sy Koninklike Hoogheid" gekry.
Elizabeth en Philip is op 20 November 1947 in die Westminster-abdy getroud. Omdat Brittanje nog nie van die verwoesting van die Tweede Wêreldoorlog herstel het nie, het Elizabeth rantsoenkoepons gekry om die materiaal vir haar trourok te koop. In dié tyd was dit nie aanvaarbaar dat Philip se Duitse familielede, insluitende sy drie oorlewende susters, na die troue genooi word nie. Die Hertog van Windsor, voorheen koning Edward VIII, is ook nie genooi nie.
Elizabeth het op 14 November 1948 die lewe aan haar eerste kind, prins Charles, geskenk. 'n Maand vantevore het die koning 'n patentbrief uitgereik om aan haar kinders by geboorte aanspraak op die titel prins en prinses te gee. Daarsonder sou dit nie moontlik gewees het nie, want hulle pa was nie meer 'n koninklike prins nie. 'n Tweede kind, prinses Anne, is in 1950 gebore.
Troonbestyging en kroning
In 1951 het George VI se gesondheid agteruitgegaan en Elizabeth het dikwels sy plek op openbare geleenthede ingeneem. Toe sy in Oktober 1951 deur Kanada toer en president Harry S. Truman in Washington ontmoet, het haar privaat sekretaris, Martin Charteris, 'n troonbestygingsdokument by hom gehad ingeval die koning in dié tyd sou sterf. Vroeg in 1952 het Elizabeth en Philip op 'n toer na Australië en Nieu-Seeland vertrek via Kenia. Op 6 Februarie 1952 het hulle pas na hulle blyplek in Kenia teruggekeer ná 'n nag in die Treetops Hotel, toe die nuus hulle bereik dat die koning oorlede is en Elizabeth dadelik die troon sal bestyg. Philip het die nuus aan die nuwe koningin oorgedra.
Sy het Elizabeth as haar troonnaam behou. Sy is dus Elizabeth II genoem en dit het baie Skotte ontstig, want sy was die eerste Elizabeth wat in Skotland regeer het. Die koninklike geselskap het dadelik na Brittanje teruggekeer. Sy en die Hertog van Edinburg het in Buckingham-paleis ingetrek.
Voortgesette evolusie van die Statebond
Van Elizabeth se geboorte af het die Britse Ryk sy transformasie voortgesit in die Britse Statebond. Teen die tyd dat sy die troon in 1952 bestyg het, was haar rol as hoof van verskeie onafhanklike state reeds gevestig. In 1953 het die koningin en haar man op 'n sewe maande lange toer om die wêreld vertrek; hulle het 13 lande besoek en meer as 64 000 km afgelê oor land, see en per vliegtuig. Sy was die eerste monarg van Australië en Nieu-Seeland wat dié lande besoek het. Gedurende haar bewind het die koningin honderde staatsbesoeke aan ander lande gebring, insluitende toere van Statebondslande; sy is die staatshoof wat die meeste nog gereis het.
In 1956 het die Britse en Franse premiers, sir Anthony Eden en Guy Mollet, die moontlikheid bespreek dat Frankryk by die Statebond aansluit. Die voorstel is nooit aanvaar nie en die volgende jaar het Frankryk die Verdrag van Rome onderteken waarvolgens die Europese Ekonomiese Gemeenskap, die voorloper tot die Europese Unie, gestig is. In November 1956 het Brittanje en Frankryk Egipte binnegeval in 'n onsuksesvolle poging om die Suezkanaal oor te neem. Lord Mountbatten het gesê die koningin was teen die inval, maar die premier het dit ontken. Eden het twee maande later bedank.
Gladiolus lithicola
Gladiolus lithicola is 'n meerjarige geofiet wat tot die genus Gladiolus behoort. Die plant is endemies aan Ethiopië waar dit op die Gara Mullataberg voorkom.
Gladiolus leptosiphon
Gladiolus leptosiphon is 'n meerjarige geofiet wat tot die genus Gladiolus behoort en is deel van die fynbos. Die plant is endemies aan die Oos- en Wes-Kaap en kom van die Swartberg tot die Baviaanskloofberge voor. Die plant het van sy habitat afgestaan aan landbou aktiwiteite en word tans bedreig deur volstruisboerdery.
Elizabeth II van die Verenigde Koninkryk
Voortgesette evolusie van die Statebond
Die afwesigheid van 'n formele meganisme in die Konserwatiewe Party om 'n leier te kies, het beteken die koningin moes ná Eden se bedanking besluit wie 'n regering moes vorm. Ná samesprekings met 'n paar leiers het sy haar keuse bekend gemaak: Harold Macmillan.
In 1957 het sy 'n staatsbesoek aan die VSA gebring, waar sy die Algemene Vergadering van die Verenigde Nasies namens die Statebond toegespreek het. Op dieselfde toer het sy die 23ste Kanadese parlement geopen en die eerste monarg van dié land geword wat 'n parlementêre sitting open. Twee jaar later het sy, in haar hoedanigheid as koningin van Kanada, weer 'n besoek aan die VSA gebring en deur Kanada getoer.
In 1961 het sy deur Siprus, Indië, Pakistan, Nepal en Iran getoer. Op 'n besoek in dieselfde jaar aan Ghana het sy vrese oor haar veiligheid verontagsaam, al was haar gasheer, president Kwame Nkrumah, wat haar as staatshoof vervang het, die teiken vir sluipmoorde. Voor haar besoek in 1964 deur dele van Quebec is berig ekstremiste in die Quebecse Separatistebeweging beplan 'n sluipmoord op haar. Geen poging is aangewend nie, maar 'n opstand het uitgebreek terwyl sy in Montreal was; sy het "kalm en dapper" gebly.
Elizabeth se swangerskap met prinse Andrew en Edward in 1959 en 1963 het gelei tot die enigste kere in haar bewind (behalwe in 2022) dat sy nie die Britse parlement geopen het nie. Benewens die uitvoering van tradisionele seremonies het sy ook nuwe praktyke ingestel. Haar eerste koninklike stappie, waarop sy gewone lede van die publiek ontmoet het, het in 1970 plaasgevind tydens 'n toer van Australië en Nieu-Seeland.
Versnelling van dekolonisasie
In die 1960's en 1970's het 'n versnelling van die dekolonisasie van Afrika en die Karibiese gebied plaasgevind. Meer as 20 lande het onafhanklik van Brittanje geword as deel van 'n beplande oorgang na selfregering. In 1965 het die Rhodesiese eerste minister, Ian Smith, egter in teenstelling met bewegings na 'n meerderheidsregering, die land eensydig onafhanklik verklaar terwyl hy "lojaliteit en toewyding" aan Elizabeth verklaar en haar as "koningin van Rhodesië" aangewys het. Hoewel die koningin hom verwerp en die internasionale gemeenskap sanksies teen Rhodesië ingestel het, het Smith se regering langer as 'n dekade bestaan. Terwyl Brittanje se bande met sy voormalige ryk verslap het, wou die Britse regering lidmaatskap van die Europese Gemeenskap kry, 'n doel waarin die land in 1973 geslaag het.
In Oktober 1972 was die koningin die eerste Britse monarg wat 'n kommunistiese land besoek toe sy deur Joego-Slawië getoer het. President Josip Broz Tito het haar op die lughawe ontmoet en duisende mense het haar in Belgrado kom groet.
In Februarie 1974 het die Britse premier, Edward Heath, die koningin geadviseer om 'n algemene verkiesing uit te roep in die middel van haar toer deur die Austronesiese Pasifiese Kom, wat beteken het sy moes terugvlieg na Brittanje. Geen party het 'n volstrekte meerderheid gekry nie; Heath se Konserwatiewe was nie die grootste party nie, maar kon aan die bewind bly as hulle 'n koalisie sou vorm met die Liberale. Heath het bedank nadat samesprekings om 'n koalisie te vorm misluk het. Die koningin het toe die opposisieleier, Harold Wilson van die Arbeidersparty, gevra om 'n regering te vorm.
Silwerjubileum
In 1977 het Elizabeth die silwerjubileum van haar bewind gevier. Partytjies en ander geleenthede is deur die hele Statebond gehou en sy het lande van die Statebond besoek. Die vierings het die koningin se gewildheid herbevestig, ondanks die bekendmaking in dié tyd van prinses Margaret se egskeiding van haar man, lord Snowdon.
In 1978 het die koningin die Roemeense kommunistiese leier, Nicolae Ceaușescu, en sy vrou, Elena, ontvang. Haar private mening was egter dat hulle "bloed aan hulle hande" het. Die volgende jaar het twee terugslae ingehou: die ontmaskering van Anthony Blunt, die voormalige opsiener van die koningin se foto's, as 'n kommunistiese spioen; en die sluipmoord op haar familielid en prins Philip se oom lord Mountbatten deur die Ierse Republikeinse Leër.
Die pers en Thatcher-premierskap
Tydens die Vaandelparade (Trooping the Colour) van 1981, ses weke voor die troue van prins Charles en lady Diana Spencer, is ses skote van naby op die koningin geskiet terwyl sy in The Mall in Londen op haar perd Burmese gery het. Die polisie het later ontdek loskruit is in die aanval gebruik. Die 17-jarige aanvaller, Marcus Sarjeant, is vyf jaar tronkstraf opgelê en het drie jaar daarvan uitgedien. Die koningin se selfbeheersing en die vaardigheid waarmee sy die perd beheer het, is wyd geprys.
Maande later, in Oktober, is die koningin weer aangeval terwyl sy Dunedin, Nieu-Seeland, besoek het. Dokumente van die Nieu-Seelandse inligtingsdiens wat in 2018 gedeklassifiseer is, het onthul die 17-jarige Christopher John Lewis het 'n skoot met 'n .22-geweer van die vyfde verdieping van 'n gebou geskiet, maar sy teiken gemis. Lewis is in hegtenis geneem, maar nooit van poging tot moord of verraad aangekla nie. Hy is tot drie jaar tronkstraf gevonnis weens die onwettige besit en afvuur van 'n vuurwapen. Twee jaar later het hy uit 'n psigiatriese hospitaal probeer ontsnap om prins Charles te vermoor wat die land saam met Diana en hulle seun prins William besoek het.
Van April tot September 1982 het die koningin se seun, prins Andrew, in die Britse magte gedien tydens die Falklandoorlog, waaroor sy beide angstig en trots was. Op 9 Julie het sy in haar slaapkamer in Buckingham-paleis wakker geword en 'n indringer, Michael Fagan, by haar aangetref. Weens 'n ernstige fout in sekuriteit het hulp eers opgedaag ná twee oproepe na die skakelbord van die paleis se polisie. Nadat sy die Amerikaanse president Ronald Reagan in 1982 in Windsor-kasteel onthaal en hom in 1983 in Amerika besoek het, was die koningin woedend toe Reagan se administrasie opdrag gegee het vir die inval van Grenada, een van haar Karibiese ryke, sonder om haar in kennis te stel.
Intense mediabelangstelling in die menings en privaatlewens van die koninklike familie in die 1980's het gelei tot 'n reeks sensasionele stories in die pers, waarvan nie almal heeltemal waar was nie. Soos Kelvin MacKenzie, redakteur van die poniekoerant The Sun, aan sy personeel gesê het: "Gee my 'n lekker storie oor die koninklikes. Maak nie saak of dit waar is nie – solank daar nie ná die tyd 'n te groot bohaai daaroor is nie." Die redakteur Donald Trelford het in The Observer van 21 September 1986 geskryf: "Die koninklike sepie het nou so 'n vlak van openbare belangstelling bereik wat tred verloor het met die grens tussen feite en fiksie;... dit is nie net omdat sommige koerante nie hulle feite nagaan of ontkennings aanvaar nie: Hulle gee nie om of die stories waar is of nie." Daar is berig, veral in The Sunday Times van 20 Julie 1986, dat die koningin bekommerd is dat Margaret Thatcher se ekonomiese beleid maatskaplike verdeeldheid kweek, oor die groot mate van werkloosheid, 'n reeks opstande in 1981, die geweld van die mynwerkerstaking van 1984 tot '85, en Thatcher se weiering om sanksies teen die apartheidsregering van Suid-Afrika in te stel. Die bron van die gissings was onder andere die koninklike assistent Michael Shea en die sekretaris-generaal van die Statebond, Shridath Ramphal, maar Shea het beweer hy is buite konteks aangehaal. Thatcher het na bewering gesê die koningin sou vir die Sosiaal-Demokratiese Party (Thatcher se politieke teenstanders) gestem het. Thatcher se biograaf John Campbell het dit ontken. Verslae van venyn tussen hulle is oordryf.
In 1986 het Elizabeth 'n sesdaagse besoek aan China gebring. Sy was die eerste Britse monarg wat dié land besoek. Die toer het die Verbode Stad, Groot Muur van China en die Terracottaleër ingesluit. Op 'n staatsbanket het die koningin 'n grappie gemaak oor die eerste Britse afgesant na China wat ter see verdwaal het met koningin Elizabeth I se brief aan die destydse keiser, en opgemerk: "Gelukkig het die posdiens sedert 1602 verbeter." Op die besoek het albei lande ook saamgestem dat die soewereiniteit oor Hongkong in 1997 van Brittanje na China oorgedra sou word.
Stormagtige 1990's en annus horribilis
Aan die vooraand van 'n koalisie-oorwinning in die Golfoorlog was die koningin in Mei 1991 die eerste Britse monarg wat 'n gesamentlike sitting van die Amerikaanse Kongres toespreek.
In 'n toespraak op 24 November 1992 ter viering van haar robynjubileum het Elizabeth 1992 haar annus horribilis ("verskriklike jaar") genoem. Die Republikeinse sentiment in Brittanje het toegeneem weens ramings in die pers oor die koningin se privaat rykdom – wat die paleis weerspreek het – en berigte oor die affairs en gespanne huwelike in haar uitgebreide familie. In Maart is haar tweede oudste seun, prins Andrew, en sy vrou, Sarah, geskei en Mauritius het Elizabeth as staatshoof verwyder; in April is haar dogter, prinses Anne, geskei van kaptein Mark Phillips; tydens 'n staatsbesoek aan Duitsland in Oktober het woedende betogers in Dresden haar met eiers bestook; en in November het 'n brand uitgebreek in Windsor-kasteel, een van haar amptelike wonings. Die koninklikes het onder toenemende kritiek en openbare bestudering deurgeloop. In 'n ongewone persoonlike boodskap het die koningin gesê enige instelling moet kritiek verwag, maar voorgestel dit word gelewer met "'n bietjie humor, sagmoedigheid en begrip". Twee dae later het die premier, John Major, hervormings in die koninklike finansies sedert die vorige jaar aangekondig, insluitende dat die koningin van 1993 af inkomstebelasting sou betaal, asook 'n verkleining van die burgerlike lys, individue wat 'n inkomste van die regering kry. In Desember is prins Charles en Diana van bed en tafel geskei. Die jaar het met 'n hofsaak geëindig deurdat die koningin The Sun weens kopieregskending gedagvaar het omdat die koerant haar jaarlikse Kersboodskap gepubliseer het twee dae voordat dit uitgesaai is. Die koerant moes haar regskoste betaal en £200 000 aan liefdadigheid skenk.
In Oktober 1994 was Elizabeth die eerste regerende Britse monarg wat Rusland besoek. Tydens die besoek het sy en prins Philip geleenthede in Moskou en Sint Petersburg bygewoon. Daar is berig die vierdaagse besoek was een van die belangrikste buitelandse reise van die koningin se bewind.
In die jare daarna het openbare onthullings oor Charles en Diana se huwelik voortgegaan. Hoewel steun aan Brittanje as 'n republiek blykbaar hoër as ooit tevore was, was die koningin self steeds baie gewild. Kritiek was gefokus op die instelling van die monargie self en die koningin se uitgebreide familie, eerder as op haar eie optrede en gedrag.
In oorleg met haar man; John Major; die aartsbiskop van Kantelberg, George Carey; en haar privaat sekretaris, Robert Fellowes, het sy einde Desember 1995 aan Charles en Diana geskryf en gesê 'n egskeiding is wenslik.
In Augustus 1997, 'n jaar ná die egskeiding, is Diana in 'n motorongeluk in Parys dood. Die koningin en haar uitgebreide familie was met vakansie in Balmoral. Vir vyf dae daarna het Philip en Elizabeth haar en Charles se twee seuns, William en Harry, uit die openbare oog gehou deur hulle in Balmoral te laat bly sodat hulle in privaatheid kon rou. Die koninklike familie se stilswye en afsondering, en die nalating om die vlag by Buckingham-paleis halfmas te laat hang, het die publiek egter ontstel. As gevolg van druk weens die vyandige reaksie het die koningin ingestem om na Londen terug te keer. Sy het 'n televisieboodskap gelewer op 5 September, die dag voor Diana se begrafnis. In die boodskap het sy haar bewondering van Diana uitgespreek en van haar gevoelens as ouma van die twee prinse vertel. Die openbare vyandigheid het daarna afgeneem.
In Oktober 1997 het Elizabeth en Philip 'n staatsbesoek aan Indië gebring. Betogers het geskree: "Moordenaar-koningin, gaan terug", en daar was eise dat sy verskoning vra vir die optrede van Britse soldate 78 jaar vroeër.
Mond
duimnael|280px|Die bek van ’n varswater[[krokodil in die Basel-dieretuin in Switserland.]] Mond of bek in biologie, soms formeel die Latynse cavum oris genoem, verwys na die opening waardeur baie diere kos en vloeistowwe inneem en geluide maak. Dit lê aan die bokant van die spysverteringskanaal, en word aan die buitekant deur die lippe afgesluit en aan die binnekant deur die farinks, net bo die slukderm. Dit bevat in baie gewerweldes ook die tong en tande.
Elizabeth II van die Verenigde Koninkryk
Stormagtige 1990's en annus horribilis
In November dié jaar het Philip en Elizabeth 'n onthaal in die Whitehall-banketsaal gehou om hulle goue huweliksherdenking te vier. In 'n toespraak het sy Philip geprys vir sy rol as prinsgemaal en na hom verwys as "my krag en anker".
Mond
Die mond verleen toegang tot die spysverteringskanaal en die bou is by die funksie aangepas. Die meeste siektes van die mondslymvlies, die tong en die speekselkliere word deur infeksies veroorsaak.
Elizabeth II van die Verenigde Koninkryk
Goue Jubileum
Op die vooraand van die nuwe millennium het Elizabeth en Philip 'n vaartuig van Southwark na Millennium Dome gehaal. Op pad het die koningin die Nasionale Millenniumbaken in die Pool of London met 'n laserlig aangesteek. Sy het die Dome net voor middernag amptelik geopen. Sy en Philip het saam met Tony Blair en sy vrou, Cherie, Auld Lang Syne gesing terwyl sy hande gehou het met Philip en Blair.