cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
André P. Brink
Versamelbundels
Van sy korter werk word in verskeie versamelbundels opgeneem, insluitende Borde borde boordevol saamgestel deur Hennie Aucamp. Rooi is ’n versamelbundel van prominente skrywers (hoofsaaklik Sestigers) se sketse en essays wat in 1965 deur die uitgewer John Malherbe gepubliseer word. Van Brink word die stukke Rooi, Vesting, Drie vroue en ’n flentertjie, Maskers en mense en Klein eiland hierin opgeneem, wat ook die eerste keer is dat hierdie bydraes gepubliseer word. Maskers en mense word later ook deur Merwe Scholtz in Vertellers 2 opgeneem. Die kortverhaal Dertien verskyn in Augustus 1964 onder sy eie naam in Standpunte, en is ’n vernuftige weergawe van die mens se onvermoë om by ’n ander mens en by God uit te kom. ’n Fabriekwerker woon op die 13de vloer van ’n woonstelgebou, langs ’n vrou wat hy nooit sien nie. Hy kom agtuur in die oggend van sy werk terug en begin om middernag werk. Sy obsessie met die vrou langsaan vergroot en hy verwaarloos sy werk en word afgedank en aangesê om te verhuis. Dan klim hy naak van sy balkon na hare toe oor en word doodgeskiet. Hierdie kortverhaal word deur Hennie Aucamp in Bolder, Merwe Scholtz in Vertellers en Abraham H. de Vries in Die Afrikaanse kortverhaalboek opgeneem. Baie kortverhale van hom word onder skuilname in tydskrifte gepubliseer.
Hy skryf die humoristiese stories oor die nagkardrywer Kootjie Emmer. In Die geskiedenis van Oom Kootjie Emmer van Witgatworteldraai (wat ook verfilm word), is die lykbesorger en nagkardrywer Kootjie Emmer die hoofkarakter, omring deur kleurryke dorpsgenote soos Dominee Dooieweerdt, Miss Libbie Plessie, oom Sagrys Noodskoot, oom Poepies Pontak, Koekie Rautenbach, sersant Gryp-en-Ryp Koesee en die weduwee Oop-en-toe. Oom Kootjie Emmer en die nuwe bedeling is ’n satire na aanleiding van staatspresident P.W. Botha se nuwe politieke bedeling van die tagtigerjare waarin bruin mense en Indiërs ook verteenwoordiging in afsonderlike parlemente gegee word, maar swart mense steeds uitgesluit bly.
Brink beskryf die wynbedryf in sy meerdere fasette in Brandewyn in Suid-Afrika, Dessertwyn in Suid-Afrika (wat albei ook in Engels gepubliseer word) en Essence of the grape. In Oktober 2006 vereer die Suid-Afrikaanse Brandewyngilde hom vir sy bydrae tot die brandewynbedryf in Suid-Afrika na aanleiding van sy boeke Brandewyn in Suid-Afrika (1970) en Essence of the Grape (1992). Verder stel hy die publikasie Heildronk saam, wat vele knap sketse bevat (waarvan talle deur homself), asook kort stukkies wyngeskiedenis en resepte.
Outobiografiese werke
’n Aantal werke is outobiografies van aard. ’n Vurk in die pad (A fork in the road) is sy outobiografie, waarin hy sy lewe in oënskou neem, hoofsaaklik om aan sy vyfde vrou ’n geheelbeeld van sy lewe te verskaf. Hierin wei hy uit oor die problematiese verhoudings met sy pa en met sy suster, die skryfster Elsabé Steenberg. Opvallend is dat hy wat sy verhoudings met vroue betref, vir Ingrid Jonker en Karina Dorn as die belangrikste uitsonder en nie eens ’n foto van die ander vier vroue met wie hy getroud was in die boek insluit nie. A fork in the road word in 2009 op die langlys geplaas vir die toekenning van die Samuel Johnson-prys en is in 2010 op die kortlys vir die Alan Paton-prys. Sy essay Skuld en boete word spesiaal geskryf vir opname in Herinnering se wei, ’n versamelbundel met jeugherinneringe. Sy briefwisseling met die digter Ingrid Jonker word ná sy dood deur Francis Galloway geredigeer en onder die titel Vlam in die sneeu gepubliseer. Brink het Jonker se oorspronklike briewe aan hom en afskrifte van sy briewe aan haar van die sestigerjare af bewaar. Die titel van die boek suggereer reeds die onstuimige en veranderende aard van die liefdesverhouding tussen die briefskrywers. Die briewe gee ook insig in die politieke en literêre landskap van die vroeë sestigerjare.
Reisverhale
Pot-pourri is ’n aantal sketse oor die lewe in Parys tydens sy studentejare, wat oorspronklik eers in koerante verskyn het en ’n verwerking is van die joernale wat hy tussen 1959 en 1961 gehou het. Opmerklik is sy fyn waarnemingsvermoë waardeur hy van klein detail betekenisvolle afleidings kan maak. A.P. Grové neem Min vir ’n sikspens uit hierdie bundel op in Trekvoëls, ’n versamelbundel van reissketse, en Koos Human neem ’n Reël is ’n reël op in Willekeur.
Sempre diritto (wat beteken “hou reguit aan”) beskryf ’n besoek aan Italië, waarin hy plekke soos Florence, Assisi en Rome besoek en die boek opkikker met staaltjies oor mites, folklore en die geskiedenis van die gebied.
Vier sketse oor die lewe in Frankryk word opgeneem in die versamelbundel Rooi.
Olé is ’n Spaanse reisverhaal, geskryf na aanleiding van ’n besoek van twee maande aan Spanje in 1964. Die titel is na aanleiding van die juigkreet van bewondering by ’n stiergeveg en die woord is volgens Lorca ook verwant aan “Allah”, sodat dit saam met die juigkreet ook die religieuse aard van die land saamvat. Brink onderneem die reis as ’n soort pelgrimstog op die spoor van Don Quijote en begin waar Don Quijote eindig. Sodoende besoek hy onder meer Barcelona, Córdoba, Sevilla, Granada en La Mancha. Hy slaag daarin om in die siel van die land en mense in te dring en open dieper perspektiewe deur sy beskrywings. Die CNA-prys word in 1965 aan Olé toegeken. A.P. Grové neem Mañana uit hierdie boek op in die versamelbundel Trekvoëls.
Midi is ’n verslag oor ’n verblyf in die suide van Frankryk. Midi beteken “middag” en die Midi is die naam waarmee min of meer die hele suide van Frankryk aangedui word. Dit is die middagland of die land van die son. Hier is dit veral sy beskrywings van die gewone mense wat bekoor. Die relaas van sy reis word voorafgegaan deur die mites, legendes en geskiedenis van hierdie streek as die agtergrond waarteen die mense van vandag hulle lewens lei.
Parys-Parys retoer is ’n herbesoek aan Parys en bevat sketse wat hoofsaaklik voorheen in koerante en tydskrifte verskyn het, met veral die skets oor Uys Krige se besoek aan Parys wat bekoor.
Fado beskryf ’n reis deur Portugal met ’n verkenning van die Portugese geskiedenis, legendes en literatuur. Hy gebruik die epos van Camões, Os Lusiadas, as raamwerk vir hierdie beskrywings om so aan te dui hoe die hede sy beslag uit die verlede gekry het. Die titel verwys na ’n tradisionele Portugese melancholiese tipe sang, wat in moderne tye ontaard het tot verdigsel en romantiek. ’n Keur uit die sketse in al sy reisverhale verskyn as Latynse reise.
Uit die sketse in Pot-pourri en Parys-Parys retoer word ’n keur gemaak wat uitgegee word as Herinneringe aan Parys, en Mediterreense herinneringe bevat die beste stories uit sy reissketse oor Italië (Sempre diritto), Spanje (Olé) en die suide van Frankryk (''Midi). Van sy reissketse word opgeneem in die versamelbundel Kompas.''
Hy publiseer ook die fotoboek Portret van die vrou as ’n meisie en die kunsboek oor Jan Vermeiren: a Flemish artist in South Africa. Vir Paul Alberts se fotoboek In Kamera, waarin fotostudies van kunstenaars oor ’n wye spektrum opgeneem word, skryf hy ’n inleiding.
Letterkundige en kritiese werke
Aanvanklik publiseer hy resensies oor nuwe werke in Die Huisgenoot, Tydskrif vir Letterkunde, Kriterium en Dagbreek en Sondagnuus, terwyl artikels oor die aard van die nuwe literatuur in Sestiger verskyn en sy vertoë om ’n beter sensuurbedeling meestal in die briewekolomme van die dagbladpers gepubliseer word. In ’n aantal artikels in Standpunte en in bydraes tot die bundel Die Sestigers verskaf hy belangrike sleutels tot ’n begrip van sy eie werk. Orde en chaos is ’n publikasie van sy verhandeling vir sy meestersgraad, waarin hy ’n grondige ondersoek doen na die tragedie as kunsvorm na aanleiding van ’n ondersoek van Shakespeare se tragedies en Germanicus van N.P. van Wyk Louw. Soos die titel aandui, ondersoek hy hoe al hierdie dramas werk met chaos as raamwerk waarbinne die aksie plaasvind, met die teenwig daarvan die rol van die ordeskeppende held. Aspekte van die nuwe prosa is die eerste werk wat die letterkundige bydrae van die Sestigers tot op daardie stadium literêr-teoreties bespreek en dit afspeel teen die wêreldsituasie asook die vormingskragte wat daarop ingespeel het, plaaslik en in die wêreldletterkunde. Aspekte van die nuwe drama is ’n tydige uiteensetting van die vernaamste kenmerke van die ontwikkelingslyne van die Nuwe Drama, wat hy kundig teenoor die klassieke drama stel en dan die dramas wat in Afrikaans aan aspekte van die Nuwe Drama voldoen, bespreek.
Sy blokboek oor Die poësie van Breyten Breytenbach is ’n belangrike oorsig oor die oorsprong, denke en werkwyse agter hierdie digter se poësie en het ’n belangrike invloed op studies wat van Breytenbach gemaak word en die oordeel oor sy werk. Die blokboek oor Jan Rabie se ‘21’ is eweneens verhelderend oor die verhale in hierdie bundel. In Voorlopige Rapport bundel hy resensies oor 67 literêre werke wat hy in die tydperk 1970–1975 geskryf het en belig sodoende die belangrikste werke van hierdie tydperk. Tweede voorlopige Rapport bevat resensies oor die belangrikste literêre werke ná 1975 en die twee bundels saam gee dan ’n oorkoepelende beeld van die Afrikaanse literatuur van die dekade van sewentig. Hy lewer verder ’n oorsig oor die Afrikaanse prosa in Inleiding tot die Afrikaanse letterkunde onder redaksie van Ernst Lindenberg.
Waarom literatuur? bevat ’n keur uit die opstelle wat hy tussen die jare 1960 en 1984 geskryf het, waarin dit veral om literêre besinning gaan, terwyl Literatuur in die strydperk opstelle en referate uit dieselfde tydperk bundel, maar met meer polemiese temas. Belangwekkend in laasgenoemde bundel is opstelle soos Geslag van Sestig (waarin hy nie alleen nuwe drama en prosa vir Afrikaans opeis nie, maar ook nuwe kritiek), Oor die religieuse en die seksuele (waarin hy hierdie voorheen taboe onderwerpe vir die literatuur opeis) en Kortsluiting in die kritiek? (waarin hy voorbrand maak vir ’n nuwe manier van skryf oor die literatuur). Hierdie kritiek is net so kreatief soos die literatuur van daardie vernuwende tyd en ’n broodnodige aanvulling daartoe. In Vertelkunde poog hy volgens die voorskrif om vir studente en ander belangstellendes (wat nie oor diepgaande kundigheid in hierdie verband beskik nie) ’n stel gereedskap te gee waarmee die verhaalkuns omgesit kan word in vertelkunde, met ander woorde om lesers te leer hoe om ’n verhaal te interpreteer. Dit vermag hy deur die konstruksie van die driedelige program van storie, vertelteks en vertelproses en deur sy insiggewende bespreking van gebeure en ruimte binne die teks. Benewens bogenoemde werk voorsien hy ook Simon Vestdijk se belangrike roman Terug tot Ina Damman se publikasie in Human & Rousseau se reeks Literatuur van die Lae Lande van ’n inleiding, aantekeninge en woordverklarings.
In pas met sy wêreldwye aansien lewer hy belangrike kritiese en teoretiese werke in Engels. The novel: language and narratives from Cervantes to Calvino is ’n verkenning van prosateorie aan die hand van romans wat klassiek is in die wêreldletterkunde, soos die titel aandui vanaf Cervantes se Don Quijote tot in die moderne tyd Calvino se If on a winter’s night a traveller. Hy dui aan die hand van voorbeelde aan hoe die roman met die tyd ontwikkel het en wat die konvensies vir die roman in die verskillende ontwikkelingstadiums was. Meer polities aktueel skryf hy oor Mapmakers: Writing in a state of siege, ’n versameling van sy sosio-politieke en literêr-politieke geskrifte en toesprake wat hy regdeur die wêreld tussen 1967 en 1982 gelewer het in plekke soos Japan, Mexiko en Swede. Die boek word in Amerika gepubliseer onder die titel Writing in a state of siege: Essays on Politics and Literature. ’n Soortgelyke werk is Reinventing a continent: writing and politics in South Africa 1982–1995, ’n versameling van verspreide politieke en taal-essays wat in diverse publikasies verskyn het.
Drama
Ook op die gebied van die drama lewer hy belangrike werk.
Soortgelyk aan sy prosa is sy eerste pogings tradisioneel van aard, soos Die band om ons harte. Hierin word die lotgevalle van ’n Setlaarsgesin, die Wards, oor vyftien maande tussen Desember 1820 en Maart 1822 gedramatiseer.
Caesar is ’n historiese versdrama, waarin die laaste jaar van Julius Caesar se lewe in vyf episodes uitgebeeld word. Die gebeure is egter oorbekend, wat die dramatiese impak daarvan verlaag, terwyl die versvorm waarskynlik nie die skrywer se vernaamste sterkpunt is nie. Dit is nogtans ’n rasegte tragedie, waarin Brink ook toespelings maak op die eietydse politiek, veral die onvermoë tot daadwerklike optrede, die morele korrupsie wat uit welvaart vloei en ’n afkeer van die idee van ’n “verligte diktatuur” wat deur eietydse intellektuele as ’n potensiële politieke oplossing gesien is. Die Eugène Marais-prys word in 1963 vir Caesar toegeken.
Met Bagasie (Die koffer, Die trommel en Die tas) bring hy vernuwing aangesien hierdie drie eenbedrywe van die eerste uitings in Afrikaans van die Teater van die Absurde is. Getrou aan die aard van hierdie soort drama word die betekenis slegs gesuggereer en is die dramas oop vir vele verskillende interpretasies. Sommige van die handelinge is so duister dat dit selfs blyk om sonder sin te wees. Die gebrek aan kohesie tussen woord en handeling, verbandlose en irrasionele dialoog is alles stylmiddele van hierdie tipe drama wat die moderne mens in sy eensaamheid, verwardheid, angs en gebrek aan sekerheid wil skets. In hierdie stukke lê Brink oënskynlik uiteenlopende maar tog verwante beelde van die problematiek van die menslike bestaan naas mekaar.
Die verhoor en Die rebelle behandel die historiese gegewe van die Slagtersnek-opstand as agtergrond vir die teenstelling van individuele vryheid en verantwoordelikheid teenoor die mag en gesag van die owerheid. Die verhoor word in 1980 deur Brink self as sy mees bevredigende drama beskryf. Die drama slaag daarin om die vernaamste probleme en standpunte van die koloniale samelewing (waarvan apartheid ’n vorm is) uit te beeld. In Die verhoor lewer ’n alomteenwoordige verteller kommentaar en praat direk met ander karakters, maar die feit dat hy nie soos Frederik in Die rebelle direk betrokke was nie, maak hierdie struktuur minder oortuigend.
Pavane se titel verwys na ’n statige, plegtige dans, vermoedelik afgelei van die Spaanse woord vir pou. Die pou is ook die roepvoël van die dood, waardeur die idee van die dood sentraal geplaas word in die drama. Die drama bied ’n ontleding van die filosofiese en menslike dinamiek wat by ’n bevrydingstryd na vore kom. Vier Suid-Amerikaanse vryheidsvegters (Mario, Miguel, Antonio en Pepe) ontvoer die dogter (Claudia) van ’n vooraanstaande Amerikaanse diplomaat om haar as gyselaar aan te hou in hulle strewe na die bevryding van sewe van hulle makkers. Die drama word deur Anthony Akerman in Engels vertaal en onder meer in Brittanje opgevoer.
Die jogger is ’n greep uit die geskiedenis van Suid-Afrika onder apartheid, wat in die tyd van die Waarheid-en-versoeningskommissie afspeel. Die Akademie ken uiteindelik, na vele jare se polemiek, die Hertzogprys vir drama in 2000 aan Brink toe vir Die jogger. Die jogger word ook bekroon met agt Vita-toekennings.
Bobaas van die boendoe is gebaseer op The playboy of the Western world van J.M. Synge. Hierin word Synge se gegewe op vernuftige wyse verwerk om dit van toepassing te maak op die sosiale milieu van die Kaapse bruin mense. Dit is veral die realistiese en pittige taalgebruik wat imponeer.
’n Soortgelyke verwerking van Molière se Les fourberies de Scapin (Die skelmstreke van Scapino) wat ook in die wêreld van die Kaapse bruin mense afspeel, is nie gepubliseer nie. Mikro se verhale oor die karakter Toiings is die basis vir die drama Toiings op die langpad. Die drama verwerk materiaal uit al die Toiings-romans en dek beide die jong en ou Toiings, waardeur sy ontwikkeling duidelik word. Die aksie word egter nie chronologies aangebied nie, maar eerder vanuit die oogpunt van die ou Totius, wat gereeld in sy herinnering terugflitse uit die verlede beleef.
Die hamer van die hekse is ’n interessante eksperiment in ons letterkunde wat die klassieke teks van Die heks van C. Louis Leipoldt as sentrale gegewe neem. Leipoldt se drama word beskou as ’n uitsonderlike drama in ons vroeë letterkunde, waar die kardinaal tydens die grootskaalse heksejag in die Middeleeue uitvind dat die “heks” wat nou voor hom verskyn, sy jeugliefde is. Die einde is onbevredigend aangesien die kardinaal in ’n floute verval en die keuse wat hy moet maak tussen sy jeugliefde (wat hy nou weet onskuldig is) en die kerk (wat haar dood eis) sodoende vryspring. Brink neem die teks van Leipoldt se drama grootliks onveranderd oor, met geringe stilistiese veranderinge, wat insluit die dramatiese aanbieding van die getuienis teen die hekse. Hy skryf ’n episode aan die begin en twee episodes aan die einde by, wat die kardinaal dwing om ’n besluit te neem óf vir sy jeugliefde (wat hom as ketter teen die kerk sal brandmerk) óf vir die kerk (wat sy jeugliefde brandstapel toe sal stuur). Die keuse sluit ook aan by die eietydse deurdat die kardinaal ’n beginselvaste man is wat sterk glo in die kerk as sosiale bestel, ten spyte van die werkinge van hierdie bestel wat soms baie onmenslik is. So word die boodskap van die drama versterk, asook die spanning in die handeling. Die ondergang van ’n man soos in Leipoldt se drama lei dan tot die ondergang van ’n stelsel.
Op ander gebiede maak hy ook ’n groot bydrae. In die sestiger- en sewentigerjare neem hy by herhaling die regie van sy dramas waar en ontwikkel hy tot toonaangewende kritikus met sy gereelde boekresensies in Rapport. Op filmgebied skryf hy in 1972 die draaiboek vir die film Peetpa, ’n satire op The godfather, wat verfilm is met Koos Roets as die regisseur. In 1975 is hy die verwerker en regisseur van die verfilming van C.M. van den Heever se Somer. Sy boek oor Kootjie Emmer word ook verfilm. Hy lewer ook werk vir die televisie deur die draaiboeke te skryf vir die televisiereekse The Settlers, oor 1820 se Britse Setlaars, en Glitter, oor Kimberley en die diamantbedryf. Verder verwerk hy Herman Charles Bosman se verhaal The picture of Gysbert Jonker vir televisie en Olive Schreiner se Story of an African farm vir die verhoog.
Samesteller, redakteur en vertaler
Ook as samesteller en redakteur van boeke is hy belangrik, veral met die samestelling van Groot verseboek in 2000 en die heruitgawe van 2008, waarvoor hy die totale Afrikaanse poësie in Afrikaans moes bestudeer. Hy versorg die bundel Oggendlied, wat uitgegee word ter ere van Uys Krige met sy verjaarsdag op 4 Februarie 1977, stel die tweetalige bundels S.A. 27 April 1994 en 27 April one year later / 27 April een jaar later saam, waarin verskeie skrywers hulle gedagtes op die historiese dag van volle demokrasie vir Suid-Afrika neerpen en stel ook drie bundels gedigte en prosa saam wat in 1982, 1983 en 1985 onder die titel Aspersie deur Rhodes-universiteit uitgegee word. Saam met J.M. Coetzee is hy mederedakteur van die versamelbundel A land apart, waarin hulle ’n verteenwoordigende keuse maak uit die Engelse kortverhale van Suid-Afrikaanse skrywers, insluitende Nadine Gordimer, Gcina Mhlope, Ahmed Essop, Chris van Wyk, Mazisi Kunene, Christopher Hope, Mike Nicol en Oupa Thando Mthimkulu.
As vertaler is hy verantwoordelik vir die vertaling van ’n groot aantal boeke uit die wêreldliteratuur in Afrikaans. Die Akademieprys vir Vertaalde Werk word in 1971 aan hom toegeken vir sy vertaling van Alice deur die spieël van Lewis Carroll. Sy vertalings in Afrikaans sluit in Cervantes se Die vindingryke ridder Don Quijote de la Mancha, Marguerite Duras se Moderato cantabile, Graham Greene se Die eendstert, Lewis Carroll se Die avonture van Alice en Alice deur die spieël, André Dhôtel se Reisigers na die groot land, Mark Twain se Die avonture van Huckleberry Finn, Nina Berberova se Die begeleidster en Eugene O’Neill se ’n Lang dagreis na die nag, terwyl hy Dan Sleigh se Eilande en Jeanne Goosen se Ons is nie almal so nie in Engels vertaal. Hy lewe ook ’n groot aantal vertalings van veral kinder- en jeuglektuur onder die skuilnaam Chris van Lille. ’n Volledige lys van sy vertalings word onder sy lys van publikasies hieronder uiteengesit. Sy en Antjie Krog se Engelse vertaling van Ingrid Jonker se gedigte (Black butterflies – selected poems) is in 2009 op die kortlys vir die literêre vertalingsprys van die Suid-Afrikaanse Vertalersinstituut. In 2011 verskyn sy naam op IBBY se erelys vir sy bydrae tot letterkunde vir die jeug en kinders in Suid-Afrika vir sy vertaling van Die avonture van Alice in Wonderland.
In opdrag van die streeksrade vertaal hy verskeie dramas, waarvan Richard III van William Shakespeare, Romeo en Juliet van Shakespeare, Die seemeeu van Anton Tsjechof en Hedda Gabler van Henrik Ibsen gepubliseer word. Hy vertaal ook Albert Camus se Die terroriste, Edmond Rostand se Cyrano de Bergerac, Georges Feydeau se Hond se gedagte, Eugène Marin Labiche se Al om die ander, Michel de Ghelderode se Eskoriaal, Nikolai Erdmann se Die selfmoordenaar, Fritz Hochwälder se Die staatsaanklaer, Federico Garçia Lorca se Bloedbruilof en Richard Nash se Die reënmaker. Ongepubliseerde verwerkings van dramas sluit verder in Die hand vol vere (na aanleiding van Aristophanes se Die voëls), ’n Lang dagreis na die nag (A long day’s journey into night van Eugene O’Neill) en ’n verwerking van Story of an African farm van Olive Schreiner vir die verhoog. Daar is ook twee verwerkings in Engels, That skelm Scapino na aanleiding van Molière se Les fourberies de Scapin en Pavel Kohout se Roulette.
Eerbewyse
Benewens die aansienlike aantal pryse wat sy individuele boeke verower, word sy werk en persoon op talryke maniere bekroon. Hy word in 1979, 1980 en 1982 vir die Nobelprys vir Letterkunde benoem en bevind hom in 1982 op die kortlys vir hierdie prys, wat daardie jaar aan Gabriel Garçia Marquez toegeken word. In 1983 word hy deur die Franse regering vereer deur ingehuldig te word as ridder van die Legioen van Eer en in 1987 vereer dieselfde regering hom weer toe hy ’n offisier van l’Ordre des Arts et Lettres word, die hoogste moontlike toekenning van die Franse regering. Die Universiteit van Uppsala in Swede ken in 1993 die Monisamiën-prys vir menseregte aan hom toe, wat al om die ander jaar toegeken word, en met hierdie toekenning sluit hy aan by vorige ontvangers soos Lech Walesa van Pole en die Koreaanse digter Kim Chi Ha. Hy dien ook op die jurie vir die toekenning van die Jacques Rousseau-prys vir Filosofie in Switserland, saam met die Nobelpryswenner Saul Bellow die enigste buitelander op die jurie. Toe die Akademie in 1994 aan hom die Gustav Preller-prys vir literêre kritiek toeken, weier Brink die prys, omdat hy reeds meer as vier jaar vantevore vanuit die Afrikaanse na die Engelse kritiek oorbeweeg het en dus geen nuwe bydrae gemaak het wat die toekenning van die prys sou regverdig nie. Saam met Elsa Joubert ontvang hy in 1996 die Afrikaans Onbeperk-toekenning by die Klein Karoo Nasionale Kunstefees en die motivering word deur Adam Small gedoen.
In 2000 word hy aangewys as Boekjoernalis van die Jaar vir bydraes gelewer in Leadership, Insig en The Sunday Independent. Tydens die Volksblad-Kunstefees in 2002 reël die Departement Afrikaans-Nederlands van die Universiteit van die Vrystaat ’n André P. Brink-seminaar waaraan vele vooraanstaande figure in die Afrikaanse letterkunde deelneem. Brink word ook aangewys as die Feeskunstenaar en ’n uitgawe van die letterkundige tydskrif Stilet word aan hom gewy. Tydskrif vir Letterkunde wy in 2005 ten tye van sy sewentigste verjaarsdag ’n spesiale uitgawe aan sy lewe en werk. Die staatspresident ken in September 2006 die Orde van Ikhamanga (Silwer) aan hom toe. In Desember 2006 ontvang hy ’n Suid-Afrikaanse Letterkundetoekenning, geborg deur die Departement van Kuns en Kultuur, vir sy lewensbydrae tot die Suid-Afrikaanse letterkunde. Die departement Afrikaans van die Universiteit van Pretoria bied in Maart 2013 ’n tweedaagse kongres oor sy werk aan onder die titel On the contrary: André Brink and his oeuvre. Verskeie plaaslike en buitelandse letterkundiges neem daaraan deel. Hy word in 2013 deur die stad Parys vereer met hulle hoogste eer, die Médaille Grand Vermeil De La Ville, wat toegeken word aan leiers wat ’n belangrike invloed uitoefen. In 2014 word hy deur die Arts and Culture Trust vir sy lewenslange bydrae tot die letterkunde vereer.
Hy ontvang verskeie eredoktorsgrade, onder meer van die Universiteit van die Witwatersrand in 1985, die Universiteit van die Oranje-Vrystaat in 1995, Rhodes Universiteit, die Franse universiteit Montpellier, die Universiteit van Pretoria in 2003 en in 2015 die Franssprekende Katolieke Universiteit in Louvain-la-Neuve in België.
Verskeie boeke word oor hom en sy werk gepubliseer. Die letterkundige J.H. Senekal stel in 1988 ’n bundel saam onder die titel Donker weerlig, wat letterkundige opstelle oor sy skryfwerk bevat. In 1990 publiseer Bas Peters in Nederland Op zoek naar Afrika: over het verbod op ‘Kennis van die aand’ van André P. Brink. Onder redaksie van Karina Szczurek verskyn Encounters with André Brink in 2010 waarin Brink se vriende en kollegas vertel van hulle herinneringe aan hom. In 2013 word die bundel Contrary: Critical responses to the novels of André Brink deur Willie Burger en Karina Szczurek saamgestel, met literêre opstelle deur verskeie literatore in beide Afrikaans en Engels wat daarin opgeneem word.
Publikasies
Die volgende publikasies het uit Brink se pen verskyn:
Vogelzang, Gelderland
Vogelzang is 'n nedersetting in die munisipaliteit Heumen in die provinsie Gelderland in Nederland.
Hans Tórgarð
Hans Tórgarð (gebore 1969) is 'n Faroëse akteur. Hy is bekend vir sy rolle in die rolprente Submergence (2017) en The Birdcatcher's Son (2019), en in die televisiereeks Ófærð (2015).
Leeon Jones
Leeon Jones (gebore 12 Mei 1993) is 'n Engelse akteur. Hy is bekend vir sy rol in die rolprent Attack the Block (2011).
Turbine
Die eenvoudigste turbines het net een bewegende deel, 'n rotor, wat 'n as is met lemme aangeheg. Bewegende vloeistof of gas werk op die lemme in (of die lemme kan op die vloeistof of gas inwerk) sodat hulle beweeg en die rotor laat draai. Vroeë voorbeelde van turbines is die windmeul en die waterwiel.
Gas-, stoom- en water turbines het gewoonlik 'n omhulsel om die lemme wat die werking van die vloeistof of gas reguleer. 'n Turbo-aanjaer word aangedryf deur uitlaatgas in binnebrandenjins wat die werkverrigting verbeter deur saamgeperste lug in die verbrandingskamers in te dwing.
In 'n turbine word die stromingsenergie van 'n gas of 'n vloeistof gebruik om die rotasie van 'n waaier te bewerkstellig. Die rotasie word op 'n as oorgedra waarmee byvoorbeeld 'n elektriese ontwikkelaar aangedryf kan word. Die drie groepe turbines is waterturbines, stoom- turbines en gasturbines. Waterturbines word veral vir die aandrywing van ontwikkelaars gebruik, stoomturbines vir die aandrywing van ontwikkelaars en skepe en gasturbines vir die aandrywing van vliegtuie.
Waterturbines
By waterturbines word 'n stroom water gebruik om die turbinewaaier aan te dryf. 'n Voorloper hiervan was die waterwiel, wat vir die aandrywing van onder meer meulens, saagmasjiene, ensovoorts, gebruik is. Die Fransman Benoit Fourneyron (1802-1867) het in 1827 een van die eerste turbines, met 'n vermoë van ongeveer 4 kW, gebou, en later een met 'n vermoë van 40 kW.
Die turbine het ŉ groot vermoë. By die Kaplan-turbine word die water loodreg op die waaier toegevoer. Die waaier is dikwels in die vorm van 'n skeepskroef, en het verstelbare vinne. Die turbine het 'n gemiddelde vermoë.
Stoomturbines
Die oudste bekende toestel waarvan die werking met die van 'n stoomturbine ooreenstem, word in die werke van Heron van Alexandrië (ongeveer 62 n.C.) beskryf. Dit het uit 'n bal met geboe pypies op die omtrek bestaan. Wanneer stoom onder druk by die pypies uitblaas, veroorsaak dit ŉ reaksiebeweging van die bal, waardeur dit in die rondte draai (soos in die geval van 'n tuinsproeier).
Een van die eerste stoomturbines is deur Giovanni Branca (1571-1645) gebou, waarin hy stoom in 'n straal op 'n waaier gerig het. Ander pioniers op die gebied was Carl Gustaf Patrik de Laval (1845- 1913). Charles Algernon Parsons (1854-1931), Charles Gordon Curtis (1860- 1953) en die broers Birger Ljungström (1872-1948) en Frederik Ljungstrom (1875- 1964).
Daar is 2 groepe stoomturbines, naamlik gelykdruk- en oordrukturbines. By gelykdrukturbines word die stoom vanuit 'n straalpyp op die waaier gerig en die druk aan die voor- sowel as aan die agterkant is dieselfde. By oordrukturbines word die stoom oor leivinne gelei voordat dit die waaier bereik. Daardeur ontstaan 'n oordruk aan die voorkant van die waaier en 'n onderdruk aan die agterkant Die stoom kan voorts of aksiaal, of radiaal ten opsigte van die waaier ingevoer word.
By die aksiale turbine word die stoom in die lengterigting van die turbine-as ingevoer, en by die radiale turbine loodreg op die as. Turbines word dikwels van meer as een turbinewaaier voorsien (meertrapturbine) om die vermoë daarvan te verhoog. Stoomturbines word veral vir die aandrywing van elektriese ontwikkelaars by 'n kragsentrale gebruik. Die stoom word deur ŉ ketel voorsien wat steenkool as brandstof gebruik. Die vermoë van die turbines kan tot 1 300 MW wees (1 MW = 1000 000 watt).
Gasturbines
By gasturbines word ŉ turbine in kombinasie met ŉ kompressor gebruik om 'n kragtige gas- of lugstroom op te wek, waarmee byvoorbeeld 'n vliegtuig voortgestu kan word. Die massa en die volume van gasturbines is in verhouding tot hul vermoë besonder laag.
Dit is ook betroubaar en het relatief min bewegende onderdele. Voorts word daar geen besondere eise aan die brandstof gestel nie, aangesien die verbranding in turbines kontinu plaasvind, en nie onderbroke soos by 'n binnebrandenjin nie. Gasturbines is egter duur en by die konstruksie daarvan moet spesiale materiale gebruik word. Die brandstofverbruik van 'n turbine-enjin is hoog in vergelyking met die van ander enjins.
Safmarine
Safmarine (Safmarine Container Lines N.V.) is 'n internasionale redery wat wêreldwye houerdienste asook seevervoer van gewone vrag aanbied.
Safmarine is oorspronklik in 1946 deur Suid-Afrikaanse nyweraars en Amerikaanse reders gestig en staan vandag bekend vir sy seevervoerdienste op noord-suidelike handelsroetes asook roetes na Afrika. Die hoofkwartier van Safmarine was in die Belgiese seehawe Antwerpen geleë waar dit sedert 1996 geregistreer was nadat dit die Belgiese houerredery CMBT, 'n vroeëre filiaal van Compagnie Maritime Belge (CMB), oorgeneem het.
Safmarine is op sy beurt in 1999 deur die Deense A.P. Møller-Mærsk Group oorgeneem wat die Safmarine-naam en -handelsmerk bewaar en dit nie volledig by sy eie redery Mærsk Sealand ingelyf het nie. Safmarine het in 2002 Torm Lines oorgeneem.
Op 3 Oktober 2011 is besluit om Safmarine se sakefunksies by dié van sy susterredery Mærsk Line te integreer.
Passasierdienste
Safmarine het gedurende twee periodes in sy geskiedenis, tussen 1965 en 1977 en nog eens tussen 1984 en 1985, 'n passasierdiens tussen die Verenigde Koninkryk en Suid-Afrika aangebied.
Safmarine se passasierdiens het in 1965 begin toe twee skepe van die Union-Castle-Redery, die RMS Transvaal en die RMS Pretoria Castle, wat op die roete tussen Southampton en Durban gevaar het, op versoek van die Suid-Afrikaanse regering aan Safmarine oorgedra is. Die skepe is hernoem as S.A. Vaal en S.A. Oranje en in Safmarine se korporatiewe kleure geverf, maar het steeds op hul oorspronklike roete gevaar. Albei skepe is eers in 1969 in Suid-Afrika geregistreer.
Gedurende die 1970's het die vraag na passasier- en gewone vragdienste op roetes tussen Europa en Suid-Afrika gaandeweg afgeneem, hoofsaaklik vanweë die strawwe mededinging van stralervliegtuie vir passasier- en die toenemende gebruik van nuwe houerskepe vir vragvervoer. Houerskepe is as baanbrekend beskou aangesien hulle seevrag doeltreffender en teen laer koste kon vervoer as konvensionele vragskepe. So is die S.A. Oranje, saam met haar Union-Castle-susterskip RMS Edinburgh Castle, in 1975 buite diens gestel en aan 'n skrootwerf verkoop.
Die gewilde RMS Pendennis Castle is in Junie 1976 eweneens buite diens gestel sodat net die S.A. Vaal, naas Union Castle se RMS Windsor (gebou in 1959) en twee kleiner gekombineerde vrag-, pos- en passasierskepe, die RMMV Good Hope Castle en RMMV Southampton Castle, op die Brits-Suid-Afrikaanse roete oorgebly het. In Oktober 1977 het albei skeepvaartlyne hul passasierdienste gestaak, en die S.A. Vaal is aan die redery Carnival Cruise Lines verkoop wat dit as SS Festivale bedryf het.
In 1984 het Safmarine die plesierboot MS Astor van die Duitse HADAG-redery gekoop. Nadat die skip opgeknap is, is die passasierdiens op die roete tussen Southampton en Kaapstad hervat. Daarnaas is ook plesiervaarte uit Suid-Afrikaanse en Britse hawens aangebied. Die MS Astor se reisspoed het egter geblyk om nie aanvaarbaar vir 'n geskeduleerde passasierdiens oor groot afstande te wees nie, en so het Safmarine besluit om 'n nuwe, vinniger plesierboot deur die Duitse werf Howaldtswerke-Deutsche Werft in Kiel te laat bou. Dit is op dieselfde ontwerp gebaseer soos die Astor en sou ook dieselfde naam dra.
Hoenzadriel
Hoenzadriel is ’n dorp in die munisipaliteit Maasdriel in die provinsie Gelderland in Nederland.
Safmarine
Passasierdienste
Terwyl die nuwe skip in aanbou was, is die eerste Astor aan die Oos-Duitse skeepvaartlyn Deutsche Seerederei verkoop wat dit as MS Arkona bedryf het. Aangesien die Duitse Demokratiese Republiek vanweë Pretoria se rassebeleid amptelik geen handelsbande met Suid-Afrika onderhou het nie, is onder meer Wes-Duitse bemiddelaars vir die kontrak gebruik.
Uiteindelik is die tweede Astor nooit deur Safmarine in bedryf gestel nie nadat die redery in 1986 besluit het om sy passasierdiens te staak. Die tweede Astor is, terwyl dit nog in aanbou was, in Januarie 1986 aan Marlan Corporation verkoop.
Victory-klas
Die drie vragskepe het geblyk om uiters duursaam en betroubaar te wees. In 1961 is hul name gewysig na South African Victory, South African Venture en South African Vanguard. Die voorsetsel South African is in 1966 verkort tot S.A. Die skepe was toegerus met twee Babcock & Wilcox-stoomketels waarin water in superverhitte stoom verander is en twee Westinghouse-turbines in 'n enkelskag van energie voorsien het. Die enjins het 6 000 perdekrag opgewek vir 'n maksimum spoed van 16 knope. Elektrisiteit aan boord is deur twee stoomturbines opgewek wat twee gelykstroomdinamos aangedryf het.
Global-klas
Die volgende vier susterskepe, wat in diens geneem is, was die South African Trader, die South African Pioneer, die South African Transporter en die South African Merchant. Hulle is ontwerp om gewone droë vrag te vervoer, maar het ook oor slaapplekke vir twaalf passasiers beskik. Die skepe is almal in Skotland gebou en teen die middel van die 1950's in bedryf gestel. Die voorsetsel South African is in 1966 verkort tot S.A.
Die enjinkamers is toegerus met twee Yarrow-stoomketels wat twee Parson-turbines in 'n enkele skag van superverhitte stoom voorsien het. Die enjins het 7 000 perdekrag opgewek vir 'n maksimum spoed van 15 knope. Elektrisiteit aan boord is deur drie Ruston Hornsby-dieselenjins verskaf wat gelykstroomdinamos aangedryf het.
S-klas
In 1961 is die South African Statesman, die South African Seafarer en die South African Shipper by Safmarine se vloot gevoeg. Hulle is eweneens ontwerp om gewone droë vrag te vervoer. Die skepe is oorspronklik in die 1950's in Skotland vir die destydse Clan Line (later Springbok Shipping Co.) vervaardig. Die voorsetsel South African is in 1966 verkort tot S.A.
Een van die opvallendste kenmerk van hierdie vragskepe was die kap op hul skoorstene. Die enjinkamers is toegerus met twee Babcock & Wilcox-stoomketels wat drie Parson-turbines in 'n enkele skag van superverhitte stoom voorsien het. Die enjins het 10 000 perdekrag opgewek vir 'n maksimum spoed van 17 knope. Elektrisiteit aan boord is deur drie Ruston Hornsby-dieselenjins opgewek wat gelykstroomdinamos aangedryf het.
Nederlands-vervaardigde koelskepe
Drie koelskepe, die S.A. Langkloof, S.A. Zebediela en S.A. Hexrivier, is deur Safmarine in diens geneem om bevrore vrugte uit Suid-Afrika na markte in die Verenigde Koninkryk en vastelandse Europa te vervoer. Die skepe is op Nederlandse skeepswerwe gebou en tussen die vroeë en middel van die 1960's in bedryf gestel. Hulle is deur 'n M.A.N. K8Z70/120-laespoed-tweeslag-agtsilinder-enjin aangedryf wat sowat 9 600 perdekrag opgewek het vir 'n maksimum spoed van 17 knope. Elektrisiteit aan boord is deur vier M.A.N.-dieselenjins opgewek wat wisselstroomdinamos aangedryf het.
Skots-vervaardigde koelskepe
Drie verdere koelskepe, wat bevrore Suid-Afrikaanse vrugte na Britse en ander Europese invoerhawens vervoer het, was die S.A. Letaba, die S.A. Tzaneen en die S.A. Drakenstein wat op Skotse werwe gebou en teen die middel van die 1960's in diens geneem is. Hul skeepsrompe het baie op dié van hul Nederlands-vervaardigde susterskepe gelyk, maar is met 'n ander enjin toegerus. Hul B&W-negesilinder-tweeslag-laespoed-dieselenjins het sowat 9 650 perdekrag opgewek vir 'n maksimum spoed van 17 knope. Elektrisiteit aan boord is deur vier M.A.N.-dieselenjins opgewek wat wisselstroomdinamos aangedryf het.
Skepe met swaar hyskrane
Die volgende drie skepe in Safmarine se vloot was weer vragskepe vir gewone droë vrag wat met swaar hyskeane toegerus is. Die S.A. Van der Stel, S.A. Weltevreden en S.A. Nederburg is deur 'n Nederlandse skeepswerf gebou en teen die middel van die 1960's in diens geneem. Die S.A. Van der Stel kon vrag van tot 250 ton met haar eie hyskraan oplig, die twee ander skepe 125 ton. Hulle is almal met M.A.N K6Z86/160-sessilinder-tweeslag-laespoed-dieselenjins togerus wat 14 000 perdekrag kon opwek vir 'n maksimum spoed van 21 knope. Elektrisiteit aan boord is deur drie M.A.N.-dieselenjins opgewek wat wisselstroomdinamos aangedryf het.
Die vragskepe is in 1975 en 1976 in Japan omgebou en midskeeps van bykomende vragruimte met 'n lengte van 100 voet voorsien wat spesifiek vir houers ontwerp is. 'n Nuwe swaar hyskraan is eweneens bygevoeg, net soos laaiplekke aan dek waar houers opmekaar gestapel kon word.
Die S.A.S. Vergelegen is in 1969 in opdrag gegee. Dit is toegerus met 'n 250 Stulken-hyskraan, en vragruimtes nommer 3/4 en 5/6 is uitgebrei. Die skip het later onder die naam Virgil gevaar voordat dit ná 1987 buite bedryf gestel is. Sowel die S.A.S. Vergelegen asook haar susterskepe het navigasie-opleidingsvaarte vir die Suid-Afrikaanse Vloot onderneem. Die S.A.S. Nederburg is in 1987 buite bedryf gestel. Op haar laaste vaart uit Durbanhawe is sy via Australië na 'n skrootwerf in die Verre Ooste toe.
Alphen-klas
Die Alphen-klasskepe was die laaste droëvragskepe wat in die 1960's vir Safmarine gebou is. Terwyl die S.A. Alphen en S.A. Huguenot in die middel van die 1960's in diens geneem is, is die S.A. Constantia, S.A. Morgenster en S.A. Vergelegen eers later volgens dieselfde ontwerp in Japan gebou. Die S.A. Vergelegen is later in Duitsland omgebou en van 'n Stulken-hyskraan voorsien wat 250 ton se vrag kon oplig.
Die skepe is elkeen aangedryf deur 'n Sulzer 6RND90-sessilinder-tweeslag-dieselenjin wat 15 000 perdekrag kon opwek vir 'n maksimum spoed van 21 knope. Elektrisiteit aan boord is deur twee agtsilinder- en twee sessilinder-M.A.N.-dieselenjins opgewek wat wisselstroomdinamos aangedryf het.
Die Big Whites
Vanaf die laat 1970's is die eerste houerdienste tussen Suid-Afrika en Europa aangebied. Safmarine het hiervoor vanaf die einde van 1977 vier susterskepe van die Helderberg-klas vir die South African Europe Container Service (SAECS) in diens geneem. Toe hierdie skepe gebou is, kon hulle 2 450 20-voet-standaard-ISO-houers vervoer en is hulle sodoende by die grootste houerskepe ter wêreld gereken. Vanweë hul kenmerkende wit romp is na die skepe ook as die Big Whites verwys.
Die skepe van die Helderberg-reeks is almal deur Franse skeepswerwe gebou:
Saam met ander internasionale rederye, wat derde-generasie-houerskepe soos die City of Durban (in diens van die Britse Ellerman Lines), die Nedlloyd Hoorn (in diens van Nedlloyd), die Ortelius (in diens van die Belgiese CMB), die Table Bay (Overseas Containers Ltd.) en die Transvaal (Deutsche Afrika Linien) het Safmarine se Helderberg-klasskepe die nuutgeboude houerterminale in Durban, Port Elizabeth en Kaapstad aangedoen. In hul laaste jare is skepe van die Helderberg-klas op die roete tussen Suid-Afrika en die Verre Ooste gebruik (die SAFARI-diens).
Die skepe se houerkapasiteit is later van oorspronklik 2 450 20-voet-standaardhouers verhoog tot 3 100. Hulle is met buitengewone geriewe soos lugversorging en stabilisatore asook 900 kragpunte vir koelhouers toegerus. Alle vier skepe is deur twee dieselenjins aangedryf. Die eienaarskajuite is deur Safmarine in 1990 net soos enkele offisierskajuite tot goed toegeruste passasierkajuite omgebou sodat 'n maksimum van twaalf passasiers vervoer kon word. Reise op die houerskepe het by seetoeriste uiters gewild geraak. Alle skepe was Panamax-skepe, dit wil sê hulle was nie te groot vir die sluise van die Panamakanaal nie.
Al vier skepe is deur Safmarine in 2000 verkoop, maar vervolgens vir 'n tydperk van drie jaar gehuur. In Augustus 2003 het die Athene-gebaseerde redery Danaos Shipping Company die houerskepe oorgeneem en hulle in 2008 ná afloop van die huurverdrae weens aanstaande herklassifikasie met 'n wins aan skrootwerwe verkoop.
Hoë bedryfskoste, wat deur die hoë verbruik van masjiene aan boord veroorsaak is, het net soos die relatief groot bemanning, wat vir die ConAir-koelinstallasie en die manuele beheer van koelhouers benodig is, en die relatief klein getal staanplekke vir houers het enige winsgewende bedryf van die skepe onmoontlik gemaak.
Die Mega Whites
Die Helderberg-klasskepe is deur altesaam sewe nuwe houerskepe vervang waarvan twee deur die Suid-Koreaanse Hanjin-werf vervaardig is. Die Koreaanse skepe is post-Panamax-skepe wabesot 6 160 20-voet-standaardhouers kan vervoer en waarna Safmarine as Mega Whites verwys.
Safmarine vandag
Met 'n totale kapasiteit van 70 000 standaardhouers op meer as veertig eie en gehuurde skepe vervoer Safmarine tans vrag op agttien internasionale seeroetes. Die redery is baie aktief op snel groeiende markte soos Indië, Volksrepubliek China en Brasilië.
In die vroeë 1990's het Safmarine 'n program geloods waarvolgens houers, wat deur die redery buite bedryf gestel is, vir hergebruik in benadeelde gemeenskappe in Suid-Afrika opgeknap word. Binne die bestek van die "Houers in die gemeenskap"-program is dusver meer as 8 000 houers in 2 000 verskillende projekte hergebruik waarby die klemtoon op onderwys val. Daarnaas is huisvesting aan Vigs-weeskinders verskaf.
Die A.P. Møller-Mærsk-groep bevorder daarnaas die beroepsopleiding van gekwalifiseerde personeel vir die seevervoerbedryf wat ook vir voorheen benadeelde groepe toegang tot loopbane in dié sektor bied.
Michele Morgan (Amerikaanse aktrise)
Michele Morgan (* 1970) is 'n Amerikaanse aktrise. Sy is bekend vir haar rolle in die rolprent Bulworth (1998) en in die televisiereekse ER (1994), The PJs (1999), en Static Shock (2000).
Hansie Cronjé
Hansie Cronjé (1969–2002) was Suid-Afrika se krieketkaptein vir die grootste deel van die 1990’s. Hy speel van 1992 tot 2000 in 68 toetse, waarin hy 3 714 lopies aanteken en 143 paaltjies neem. Daarnaas speel hy in 188 internasionale eendagwedstryde, waarin hy vir 3 966 lopies en 114 paaltjies sorg. Hy het onder meer tydens die Krieketwêreldbeker 1992, Krieketwêreldbeker 1996 en Krieketwêreldbeker 1999 vir Suid-Afrika gespeel. In 2000 veroorsaak hy 'n opskudding toe hy onder druk erken dat hy omkoopgeld van Indiese beroepswedders aanvaar het. Hiervoor is hy lewenslank uit alle vorme van krieket geskors. Hy is in 2002 in ’n vliegongeluk naby George in die Suid-Kaap oorlede. In 2004 is hy gekies as die 11de grootste Suid-Afrikaner van alle tye (SABC3, "Great South Africans").
Takashi Kasahara
Takashi Kasahara (笠原 隆) is 'n voormalige Japannese sokkerspeler. Hy het vir die Japannese nasionale sokkerspan uitgedraf.
Hansie Cronjé
Lewensloop
Hy was 'n gelowige Christen wat sy geloof op beide die veld as daarbuite uitgeleef het. Om dié rede was dit 'n groot skok toe hy in April 2000 erken het dat hy deel van 'n omkoopskandaal was waarby hy geld en goedere ontvang het om die uitkoms van wedstryde te beïnvloed. Hierna word hy veroordeel en verbied om ooit weer krieket te speel of selfs af te rig.
Cronjé is op 1 Junie 2002 in 'n vliegtuigongeluk naby George oorlede. Ten spyte van die omkoopskandaal waarby Cronjé betrokke was, is hy in 2004 deur SAUK3 aangewys as die 11de grootste Suid-Afrikaner ooit.
Amqui
Amqui is 'n dorp in die Franstalige provinsie Quebec (Kanada) met 'n bevolking van 6 322 in 2011.
Sedan
'n Sedan is 'n passasiersmotor in 'n driekasuitleg met A, B & C-pilare en die hoofvolumes verpak in aparte kompartemente vir die enjin, passasiers en vrag. Die woord sedan is afgelei van 'n Italiaanse woord 'sedia'. Dit beteken dikwels stoel en kom oorspronklik van die stoel wat deur twee mense gedra is. In Australië, Kanada, Nieu-Seeland en Amerika word dit 'n sedan genoem, maar in Brittanje en Ierland noem hulle dit 'n salon.
Die eerste sedan was die Renault Voiturette Type 1899. Die eerste viermotor wat 'n sedan genoem is, was die 1911 Speedwell, wat in Dayton, Ohio, vervaardig is. Voorheen is al die vierdeur-geslote voertuie limousines of salon genoem.
Die passasierskompartement het twee rye sitplekke en voldoende passasiersruimte in die agterste ry vir volwasse passasiers. Die laairuim is gewoonlik heel agter, met die uitsondering van 'n paar agterenjinmodelle, soos die Renault Dauphine, Tatra T613, Volkswagen Tipe 3 en Chevrolet Corvair. Dit is die mees algemene motorbakstyl.
Serón de Nágima
Serón de Nágima is 'n munisipaliteit in die provinsie Soria in die Spaanse outonome gebied Kastilië en León.
Addis Abeba
Addis Abeba is die hoofstad en grootste stad van Ethiopië en lê op 'n hoogte van 2 355 m. Die stad het 'n internasionale lughawe, 'n spoorlyn wat na die hawe van Djiboeti lei en 'n universiteit. Belangrike bedrywe sluit tabak, voedselprodukte, tekstiel, chemikalieë en sement in.
Besienswaardighede
Die St. George-katedraal, nasionale museum, nasionale biblioteek en Menelik II se graftombe is van die besienswaardighede vir die toeris. Die stad was die hoofkwartier van die Organisasie vir Afrika-eenheid en is steeds die hoofkwartier van die Verenigde Nasies se Ekonomiese Kommissie vir Afrika en van die Afrika-unie.
Bevolking
Addis Abeba se bevolking is in 1992 op 1 763 000 geraam, maar het intussen toegeneem tot 3 384 569 (2008), wat dit die grootste stad maak in 'n land wat nié aan die see grens nie.