cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Vernon February
Samesteller en redakteur
1974 – Kultuur in verdrukking en verset (samesteller)
1975 - Creole Drum: An anthology of Creole Literature in Surinam (saam met Jan Verhoeve en Ursy M. Lichtveld)
1983 - ''From the arsenal: the Teachers League of South Africa. A documentary study of “coloured” attitudes between 1913–1980'' (redakteur)
1986 - Een kwestie van identiteit: verhalen van zwarte Zuidafrikaanse schrijvers (saam met Robert Dorsman)
1994 – Taal en identiteit (redakteur)
Vertaler
1970 - Zionism and faith-healing in Rhodesia – M.L. Daneel
- The ten-house groups in Nqamanqa – P.M. van Hekken
1976 - Education, estrangement and adjustment – Jan Kaayk
Satyrium rhynchanthoides
Satyrium rhynchanthoides is 'n meerjarige, blomdraende plant en geofiet wat deel is van die Orchidaceae familie. Die spesie is inheems aan Malawi, Tanzanië en Zambië.
Star Alliance
Die Star Alliance is die wêreld se grootste lugredery alliansie, met sy hoofkwartier in Frankfurt am Main, Duitsland, en word gelei deur Mark Schwab as uitvoerende hoof. Dit is op 14 Mei 1997 gestig, met sy naam en embleem verteenwoordigend van die vyf stigtersrederye. Star Alliance het sedertdien aansienlik gegroei en sy huidige lidrederye sluit in Adria Airways, Aegean Airlines, Air Canada, Air China, Air India, Air New Zealand, All Nippon Airways, Asiana Airlines, Austrian Airlines, Avianca Holdings, Brussels Airlines, Copa Airlines, Croatia Airlines, EgyptAir, Ethiopian Airlines, EVA Air, LOT Polish Airlines, Lufthansa, Scandinavian Airlines, Shenzhen Airlines, Singapore Airlines, Suid-Afrikaanse Lugdiens, Swiss International Air Lines, TAP Portugal, Thai Airways International, Turkish Airlines en United Airlines. Avianca Brasilië, as 'n filiaal van Avianca (wat reeds 'n Star Alliance-lid is), het by Star Alliance in die tweede kwartaal van 2014 aangesluit. Die huidige lede vlieg gesamentlik meer as 18 000 daaglikse dienste. Hierdie vlugte bereik 1 269 lughawens in meer as 192 lande, met 'n jaarlikse volume van 637.6 miljoen passasiers.
Jason Lively
Jason Lively (gebore 12 Maart 1968) is 'n Amerikaanse akteur en regisseur. Hy is bekend vir sy rolle in die rolprente Brainstorm (1983), National Lampoon's European Vacation (1985), en Night of the Creeps (1986), en in die televisiereeks The Dukes of Hazzard (1979).
Kondor
Hulle is:
Taksonomie
Kondors is deel van die familie Cathartidae, wat die nuwewêreldse aasvoëls is. Die 15 spesies ouwêreldse aasvoëls val in die familie Accipitridae, wat die valk, arend en wou insluit. Die nuwewêreldse aasvoëls het uit ander voorsate ontwikkel, maar is ook aasvreters. Die twee groepe lyk baie eenders vanweë samelopende evolusie.
Beskrywing
Albei kondors is voëls met breë vlerke wat hoog vlieg. Die Andiese kondor is sowat 5 cm korter (van snawel tot stert) as die noordelike spesie, maar het groter vlerke. Kaliforniese kondors is die grootste vlieënde landvoëls in Noord-Amerika. Die Andiese kondor is die derde swaarste van alle vlieënde voëls.
thumb|200px|Die Andiese kondor. Die vere van die volwasse voël is swart, buiten 'n kraag wit vere wat feitlik die onderkant van die nek bedek en baie skoon gehou word deur die voël. As 'n aanpassing vir higiëne het die kondor se kop en nek min vere, en dit stel dié dele bloot aan die steriliserende uitwerking van dehidrasie en ultraviolet lig van die son teen groot hoogtes. Die kop is plat bo. Die mannetjies het 'n kam op die kop, terwyl die vel aan hulle nek in voue lê wat lelle vorm.
thumb|200px|'n Andiese kondor vlieg hoog bo Suid-Peru se Colca-canyon. Die wyfie is, anders as by ander roofvoëls, kleiner as die mannetjie.
Die Andiese kondor se vlerke wissel van 274 tot 310 cm. Hulle is swaarder as hulle Kaliforniese eweknieë; mannetjies weeg tussen 11 en 15 kg en wyfies tussen 7,5 en 11 kg.
Die Kaliforniese kondor se vlerke is tot 290 cm lank en die voëls kan tot 10,4 kg weeg. Die vel aan die nek wissel in kleur na gelang van hulle ouderdom. In die broeiseisoen kan volwasse voëls se velkleur wissel van room, pienk en geel tot selfs oranje.
Kultuur
Die Moche-volk van antieke Peru het die natuur aanbid. Hulle het klem geplaas op diere en het dikwels die kondor in hulle kuns uitgebeeld. In die Inkastad Machu Picchu is 'n Tempel van die Kondor, wat 'n driedimensionele beeld van die kondor bevat, met sy vlerke uit omringende rotse gekap.
John Carroll Lynch
John Carroll Lynch (gebore 1 Augustus 1963) is 'n Amerikaanse akteur en regisseur. Hy is bekend vir sy rolle in die rolprente Fargo (1996), Gothika (2003), Hot Pursuit (2015), en The Founder (2016).
Marie Burke
Marie Burke (18 Oktober 1894 – 21 Maart 1988) was 'n Engelse aktrise. Sy was bekend vir haar rolle in die rolprente ''Help! Help! Police! (1919), His House in Order (1920), White Mice (1926), en Sunday Bloody Sunday'' (1971).
Satyrium robustum
Satyrium robustum is 'n meerjarige, blomdraende plant en geofiet wat deel is van die Orchidaceae familie. Die spesie is inheems aan Kenia, Tanzanië en Uganda.
Moraea villosa
Moraea villosa is 'n plant en geofiet wat tot die genus Moraea behoort en deel van die fynbos en renosterveld is. Die spesie is endemies aan die Wes-Kaap en kom van Piketberg tot by die Gordonsbaai en Ceres voor. Die plant word 30–40 cm groot en blom van Augustus tot September, die blomme is blou tot perskleurig of ligoranje.
Die plant het 80% van sy habitat afgestaan aan stedelike ontwikkeling en gewasverbouing. Indringerplante is ook 'n bedreiging.
Daar is twee subspesies:
Lissodendoryx infrequens
Lissodendoryx infrequens is 'n sponsspesie in die taksonomiese indeling van die Demospongiae (gewone sponse). Die liggaam van die spons bestaan uit kieselnaalde en sponginevesels en is in staat om baie water op te neem.
Die spons behoort tot die genus Lissodendoryx en tot die familie Coelosphaeridae. Die wetenskaplike naam van die spesie is die eerste keer geldig gepubliseer in 1881 deur Carter.
Satyrium riparium
Satyrium riparium is 'n meerjarige, blomdraende plant en geofiet wat deel is van die Orchidaceae familie. Die spesie is inheems aan Angola, Demokratiese Republiek die Kongo, Malawi, Tanzanië, Zambië en Zimbabwe.
Patricia Burke
Patricia Burke (23 Maart 1916 – November 2003) was 'n Engelse aktrise. Sy was bekend vir haar rolle in die rolprente The Trojan Brothers (1946), Lisbon Story (1946), en Wishing Well (1954), en in die televisiereeks Jack Hylton Presents (1955).
Gymnosporia gracilis
Gymnosporia gracilis is 'n boom wat hoort tot die genus Gymnosporia. Die spesie is endemies aan Kenia en Tanzanië, insluitend die eiland Zanzibar.
Die plant het ook twee subspesies:
Swaminarayan
Dhanshyam Pandey, Swaminarayan of Sahjanand Swami (Gujarati: સ્વામિનારાયણ, 3 April 1781 – 1 Junie 1830) was die stigter en hoof van die Swaminarayan-denominasie van Hindoeisme. Die volgelinge van die Swaminarayan-denominasie glo dat hy 'n vorm van die almagtige is. Volgens die Bhagwat- en Sakand-poerana's (heilige Hindoe-tekste) is hy 'n inkarnasie van god. Die Shikshapatri, wat deur hom geskryf is, word deur die Swaminarayan-denominasie as 'n heilige teks beskou. Hy word ook as 'n hervormer van die Hindoe-geloof beskou omdat hy teen die kastestelsel, diere-offers en die ongelyke behandeling van vroue gestaan het. Hy het ook 'n goeie verhouding met die Britse Raj van Indië gehad. Sy volgelinge sluit Hindoes, Moslems en Zoroastriane in.
Handhawersbond
Die Handhawersbond se doel was die opheffing van die Afrikaner veral tydens en ná die Depressie en die handhawing van Afrikaans as taal.
Stigting
Die organisasie is amptelik op 20 Februarie 1930 gestig deur 'n groep onder leiding van L.J. Erasmus, die sekretaris van die Transvaalse Onderwysersvereniging. Aanvanklik het die ledetal hoofsaaklik bestaan uit Afrikaanssprekende onderwysers van die Witwatersrand. Later was daar takke oor die hele Transvaal en die Oranje-Vrystaat tot in Kaapstad en selfs Durban. P. de V. Pienaar, Abel Coetzee, Mabel Jansen en Eitemal was die bekendste lede. 'n Kultuurdag aan die Rand is bygewoon deur 'n skare van 6 000. Na 'n aktiewe en suksesvolle 5 jaar het die vereniging doodgeloop.
Doelstelling
Die doel van die Handhawersbond was om Afrikanerbelange in die openbare lewe te bevorder deur om op georganiseerde wyse die Afrikaanssprekende op te wek tot self- en volksbewussyn. Hulle moes mekaar besiel tot die handhawing van die Afrikaner-kultuur, onverdraagsaamheid tussen kultuurgenote en 'n gees van oppervlakkigheid ten opsigte van politiek en kultuur teenwerk en strewe na die gebruik van goeie Afrikaans. Daar is aangedring daarop dat Afrikaans dieselfde taalregte as Engels moes geniet. Winkelklerke moes tweetalig wees. Om dit te bewerkstelling, steun hulle alle Afrikaner-organisasies soos die FAK, Voortrekkers, die Reddingsdaadbond en ekonomiese aktiwiteite deur mede-Afrikaners. Rassesuiwerheid is nagestreef en die gelykstelling van rasse op sosiale vlak moes teengewerk word. Openlike pro-Nazi-gesindheid is getoon.
Organisasiestruktuur
Die lede is georganiseer op die patroon van die Boererepublieke se kommandostelsel. Daar was 'n kommandant-generaal aan die hoof met generaals, kommandante, veldkornette en soldate. Vroue kon ook die poste beklee. Die dissipline was streng. Hul leuse was “Opsaal”  en 'n gebalde vuis is as saluut en embleem gebruik.
Publikasies
Op 1 Augustus 1931 het die eerste uitgawe van Die Handhawer verskyn. Dit was 'n tweeweeklikse blad uitgegee deur die afdeling Rand-Sentraal met P. de V. Pienaar as die eerste redakteur. Later het Abel Coetzee ook 'n tyd die pos beklee. 'n Verdere bekende publikasie deur die Bond was die Engels-Afrikaanse Woordelys van Kruideniersware en Slagtersterme. Dit is saamgestel deur die Taalkorps van die Bond en in 1935 deur die Nasionale Pers uitgegee.
Raj
Rijvi Raj (Sanskrit: राज) beteken letterlik "om te regeer". Dit is ook 'n titel van verskeie Indiese regeerders. Dit word ook as 'n naam gebruik.
Rodriguez
Sixto Rodriguez (beter bekend as slegs Rodriguez; (10 Julie 1942 - 8 Augustus 2023) was 'n Amerikaanse folkmusikant uit Detroit, Michigan. Onbekend aan Rodriguez, het sy musiek veral suksesvol in apartheid Suid-Afrika geword.
Alhoewel sy loopbaan aanvanklik met min fanfare in die Verenigde State ontvang is, het hy sukses gevind in Suid-Afrika, Australië (wat twee keer deur die land getoer het in sy vroeëre loopbaan) en Nieu-Seeland. Sonder dat hy dekades lank daarvan geweet het, was sy musiek uiters suksesvol en invloedryk in Suid-Afrika, waar hy glo meer plate verkoop het as Elvis Presley, sowel as ander lande in Suider-Afrika. Inligting oor hom was skaars, en daar was verkeerdelik gerugte dat hy selfmoord gepleeg het kort nadat hy sy tweede album vrygestel het.
In die 1990's het vasberade Suid-Afrikaanse aanhangers daarin geslaag om Rodriguez te vind en te kontak, wat gelei het tot 'n onverwagse herlewing van sy musikale loopbaan. Dit is vertel in die 2012 Oscar-bekroonde dokumentêre rolprent Searching for Sugar Man en het Rodriguez gehelp om 'n mate van roem in sy tuisland te bekom. In Mei 2013 het Rodriguez 'n eredoktorsgraad in Humane Letters van sy alma mater, Wayne Staatsuniversiteit, in Detroit ontvang.
Rodriguez het in Detroit se historiese Woodbridge-woonbuurt gewoon, waardeur hy stap in Searching for Sugar Man. Hy het 'n eenvoudige lewe gelei, geen telefoon gehad nie, en het soms kroeë in die Cass Corridor-gedeelte van Detroit naby Woodbridge en Midtown besoek, soos die Old Miami kroeg, waar hy lewendige konserte vir klein plaaslike skares uitgevoer het.
Riker Lynch
Riker Lynch is 'n Amerikaanse akteur en komponis. Hy is bekend vir sy rolle in die rolprente Colossal Youth (2018) en Voyeur, en in die televisiereekse Dancing with the Stars (2005) en Glee (2009).
Dua Libro
Die Dua Libro de l' Lingvo Internacia (Die Tweede Boek van die Internasionale Taal) was die tweede boek om die kunsmagtige taal Esperanto te beskryf en die eerste boek wat heeltemal in die taal gepubliseer is. Die boek is in 1888 in Warskou deur Ludwik Lejzer Zamenhof uitgegee, een jaar ná die publikasie van die eerste Esperanto boek, Unua Libro.
Gymnosporia grossulariae
Gymnosporia grossulariae is 'n boom wat hoort tot die genus Gymnosporia. Die spesie is endemies aan Madagaskar en kom by die dorpie Aldabra, in die noordooste voor.
Nancy Burne
Nancy Burne (23 Desember 1912 – 25 Maart 1954) was 'n Engelse aktrise. Sy was bekend vir haar rolle in die rolprente Facing the Music (1933), Dandy Dick (1935), Thunder in the City (1937), en John Halifax (1938).
Satyrium rupestre
Satyrium rupestre is 'n meerjarige, blomdraende plant en geofiet wat deel is van die Orchidaceae familie. Die spesie is endemies aan die Oos-Kaap en die Wes-Kaap.
Rollo Lloyd
Rollo Lloyd (22 Maart 1883 – 24 Julie 1938) was 'n Amerikaanse akteur en skrywer. Hy was bekend vir sy rolle in die rolprente Strictly Personal (1933), The Mystery Man (1935), The Devil-Doll (1936), en Anthony Adverse (1936).
James Cameron
James Francis Cameron (gebore op 16 Augustus 1954) is ’n Kanadese regisseur, rolprentmaker, draaiboekskrywer, uitvinder, ingenieur en diepseeverkenner.
Loopbaan
duimnael|links|160px|Cameron in September 1986. Sy eerste groot rolprentsukses was met die wetenskapsfiksie-aksiefliek The Terminator (1984). Hy is daarna in diens geneem om Aliens (1986) te skryf en regisseer; drie jaar later het The Abyss (1989) gevolg.
Hy is geprys vir sy gebruik van spesiale effekte in Terminator 2: Judgment Day (1991). Ná sy prent True Lies (1994) het hy sy grootste rolprent nog gepak: Titanic (1997), waarvoor hy Oscars gewen het vir beste prent, beste regisseur en beste redigering. Hierna het Cameron ’n projek begin wat byna 10 jaar geduur het: sy epiese wetenskapsfiksieprent Avatar (2009), wat ’n mylpaal was in 3D-tegnologie en waarvoor hy vir dieselfde drie Oscars benoem is.
Tussen Titanic en Avatar het hy ’n paar jaar lank dokumentêre prente gemaak (veral onderwater-dokumentêre) en die digitale 3D-Fusion-kamerastelsel help ontwikkel. Hy is deur ’n biograaf beskryf as deels wetenskaplike en deels kunstenaar. Cameron het ook bygedra tot onderwaterverfilmings- en afstandbeheerde-voertuig-tegnologie.
Marvin Loback
Marvin Loback (21 November 1896 – 18 Augustus 1938) was 'n Amerikaanse akteur. Hy was bekend vir sy rol in die rolprent Hands Off! (1921).
Lissodendoryx isodictyalis
Lissodendoryx isodictyalis is 'n sponsspesie in die taksonomiese indeling van die Demospongiae (gewone sponse). Die liggaam van die spons bestaan uit kieselnaalde en sponginevesels en is in staat om baie water op te neem.
Jane Goodall
Vroeë jare
Valerie Jane Morris-Goodall is gebore in 1934 in Hampstead, Londen, as dogter van die sakeman Mortimer Herbert Morris-Goodall (1907–2001) en Margaret Myfanwe Joseph (1906–2000), 'n romanskrywer van Milford Haven, Pembrokeshire, wat onder die naam Vanne Morris-Goodall geskryf het.
Die gesin het later na Bournemouth verhuis, en Goodall het Uplands School, 'n onafhanklike skool in die nabygeleë Poole, bygewoon.
Afrika
Goodall was nog altyd aangetrokke tot diere en Afrika, wat haar in 1957 na die plaas van 'n vriend in die Kenia-hooglande gebring het. Van daar af het sy werk as 'n sekretaresse gekry, en op advies van haar vriendin het sy Louis Leakey, 'n Keniaanse argeoloog en paleontoloog, gebel met geen ander idee in gedagte as om 'n afspraak te maak om diere te bespreek nie. Leakey, wat glo dat die studie van bestaande groot ape aanduidings van die gedrag van vroeë hominiede kan verskaf, was op soek na 'n sjimpansee-navorser, hoewel hy die idee vir homself gehou het. In plaas daarvan het hy voorgestel dat Goodall vir hom as sekretaresse werk. Nadat hy goedkeuring van sy medenavorser en vrou, die Britse paleoantropoloog Mary Leakey, gekry het, het Louis Goodall na Olduvai Gorge in Tanganyika (hedendaagse Tanzanië) gestuur waar hy sy planne uiteengesit het.
Poroderma
Poroderma is 'n genus van haaie wat aan die familie van kathaaie (Scyliorhinidae) behoort. Die genus bestaan uit twee spesies wat in Suid-Afrika voorkom.
Jane Goodall
Afrika
In 1958 het Leakey Goodall na Londen gestuur om primaatgedrag met Osman Hill en primaatanatomie met John Napier te bestudeer. Leakey het fondse ingesamel, en op 14 Julie 1960 het Goodall na Gombe Stream Nasionale Park gegaan en die eerste geword van wat The Trimates genoem sou word. Sy is vergesel van haar ma, wie se teenwoordigheid nodig was om aan die vereistes van David Anstey, hoofbewaarder, te voldoen, wat besorg was oor hul veiligheid. Goodall gee erkenning aan haar ma dat sy haar aangemoedig het om 'n loopbaan in primatologie te volg, 'n destydse manlik-gedomineerde veld. Goodall het verklaar dat vroue nie in die veld aanvaar is toe sy haar navorsing in die laat 1950's begin het nie. Vandag bestaan die studieveld van primatologie feitlik eweredig uit mans en vroue, deels te danke aan die baanbrekerskap van Goodall en haar aanmoediging van jong vroue om by die veld aan te sluit.
Poroderma
Hierdie haaie is gewoonlik grys met donker strepe. Hulle is nagdiere en verkies kusgebiede waar hulle naby die bodem tot 'n diepte van tot 100 meter diep leef. Hulle verkies klein grotte en skeure. Hul dieet bestaan gewoonlik uit skaaldiere, maar hulle voed ook op klein vissies. Hul gemiddelde lengte is tussen 60 en 80 cm, met 'n maksimum lengte van ongeveer 100 cm. Tydens geboorte is hulle ongeveer 15 cm lank. Hulle is nie gevaarlik vir mense nie.
Jane Goodall
Afrika
Leakey het finansiering gereël, en in 1962 het hy Goodall, wat geen graad gehad het nie, na die Universiteit van Cambridge gestuur. Sy het na Newnham College, Cambridge gegaan, wat verklaar dat sy haar Baccalaureus Artium in natuurwetenskappe teen 1964 ontvang het, wat was toe sy na die nuwe Darwin College, Cambridge gegaan het vir 'n Doktorsgraad in Filosofie in Etologie. Sy was slegs die agtste persoon wat toegelaat is om daar vir 'n PhD te studeer sonder dat sy vooraf 'n baccalaureusgraad verwerf het. Haar tesis is in 1966 voltooi onder toesig van Robert Hinde oor die gedrag van vrylewende sjimpansees, wat haar eerste vyf jaar van studie by die Gombe-reservaat uiteensit.
Navorsing by Gombe Stream Nasionale Park
Goodall is veral bekend vir haar studie van sjimpansees se sosiale en gesinslewe. Sy het in 1960 die Kasakela-sjimpansee-gemeenskap in Gombe Stream Nasionale Park, Tanzanië, begin bestudeer. Sy het gevind dat "dit nie net mense is wat persoonlikhede, wat in staat is tot rasionele denke [en] emosies soos vreugde en hartseer, het nie." Sy het ook gedrag waargeneem soos drukkies, soene, klop op die skouer, en selfs kielie, wat ons as "menslike" optrede beskou. Goodall dring daarop aan dat hierdie gebare bewyse is van "die hegte, ondersteunende, liefdevolle bande wat tussen familielede en ander individue binne 'n gemeenskap ontwikkel, wat oor 'n lewensduur van meer as 50 jaar kan voortduur." Hierdie bevindinge dui daarop dat daar ooreenkomste tussen mense en sjimpansees bestaan in terme van meer as gene alleen. Dit kan gesien word in emosie, intelligensie, en familiele en sosiale verhoudings.
Ampsgroen
Ampsgroen is 'n diepgroen kleur.
Daisy Burrell
Daisy Burrell (16 Junie 1892 – 10 Junie 1982) was 'n Engelse aktrise. Sy was bekend vir haar rolle in die rolprente Just a Girl (1916), Little Women (1917), The Bridal Chair (1919), en The Last Rose of Summer (1920).
Jane Goodall
Navorsing by Gombe Stream Nasionale Park
Goodall se navorsing by Gombe Stream is veral bekend aan die wetenskaplike gemeenskap vir die uitdaging van twee langdurige oortuigings van die dag: dat net mense gereedskap kon bou en gebruik, en dat sjimpansees vegetariërs was. Terwyl sy een sjimpansee waargeneem het wat by 'n termiethoop gevreet het, het sy toegekyk hoe hy herhaaldelik grashalms in termietgate plaas en dit dan uit die gat verwyder wat met vasklewende termiete bedek is, en dus effektief "hengel" vir termiete. Die sjimpansees sou ook takkies van bome afhaal en die blare afstroop om die takkie meer effektief te maak, 'n vorm van objekmodifikasie wat die rudimentêre begin van gereedskapmaak is. Mense het hulle lankal onderskei van die res van die diereryk as "Man the Toolmaker". In reaksie op Goodall se revolusionêre bevindinge het Louis Leakey geskryf: "Ons moet nou die mens herdefinieer, gereedskap herdefinieer of sjimpansees as mens aanvaar!"
Ampsgroen
Die kleurnaam ampsgroen is die eerste keer in 1892 gebruik. Die kleur word verkry deur groen (87.5%) en geel (12.5%) te meng.
Jane Goodall
Navorsing by Gombe Stream Nasionale Park
In teenstelling met die vreedsame en liefdevolle gedrag wat sy waargeneem het, het Goodall ook 'n aggressiewe kant van sjimpansee-geaardheid by Gombe Stream gevind. Sy het ontdek dat sjimpansees stelselmatig kleiner primate soos colobus- ape sal jag en dan eet. Goodall het gekyk hoe 'n jaggroep 'n kolobus-aap hoog in 'n boom isoleer en alle moontlike uitgange blokkeer; toe het een sjimpansee opgeklim en die colobus gevang en doodgemaak. Die ander het toe elk dele van die karkas geneem en met ander lede van die troep gedeel in reaksie op bedelgedrag. Die sjimpansees by Gombe maak elke jaar soveel as een derde van die kolobusbevolking in die park dood en eet. Dit alleen was 'n belangrike wetenskaplike vonds wat vorige opvattings van sjimpansees se dieet en gedrag uitgedaag het.
Ampsgroen
Hierdie tradisionele skakering van groen is die kleur wat oorspronklik ontwerp is as 'n vir rekenaarskerms in die tagtigerjare.
Jane Goodall
Navorsing by Gombe Stream Nasionale Park
Goodall het haarself ook van die tradisionele konvensies van die tyd onderskei deur die diere in haar studies van primate te noem in plaas daarvan om aan elkeen 'n nommer toe te ken. Nommering was destyds 'n byna universele praktyk en is gedink om belangrik te wees in die verwydering van jouself van die potensiaal vir emosionele gehegtheid aan die vak wat bestudeer word. Sy het haarself van ander navorsers onderskei, en dit het daartoe gelei dat sy 'n hegte band met die sjimpansees ontwikkel het en tot vandag toe die enigste mens geword het wat ooit in die sjimpansee-gemeenskap aanvaar is. Sy was vir 'n tydperk van 22 maande die laagste lid van 'n troep. Onder diegene wat Goodall tydens haar jare in Gombe genoem het, was:
Ampsgroen
Die naam is blykbaar gekies omdat dit die kleur was van die potlode wat rekenmeesters ("the green ticks") in hulle amp gebruik het.
Kleurkoördinate
Volgens verskeie kleurskemas word ampsgroen as volg voorgestel:
Jane Goodall
Jane Goodall Instituut
In 1977 het Goodall die Jane Goodall Institute (JGI) gestig, wat die Gombe- navorsing ondersteun, en sy is 'n wêreldleier in die poging om sjimpansees en hul habitatte te beskerm. Met negentien kantore regoor die wêreld word die JGI wyd erken vir gemeenskapsgesentreerde bewarings- en ontwikkelingsprogramme in Afrika. Sy wêreldwye jeugprogram, Roots & Shoots, het in 1991 begin toe 'n groep van 16 plaaslike tieners met Goodall op haar agterstoep in Dar es Salaam, Tanzanië, ontmoet het. Hulle was gretig om 'n reeks probleme te bespreek waarvan hulle uit eerstehandse ondervinding geweet het wat hulle tot diepe kommer gestem het. Die organisasie het nou meer as 10 000 groepe in meer as 100 lande.
In 1992 het Goodall die Tchimpounga-sjimpansee-rehabilitasiesentrum in die Republiek van die Kongo gestig om te sorg vir sjimpansees wat wees gelaat is weens die gebruike van bosvleishandel. Die rehabilitasiesentrum huisves meer as 'n honderd sjimpansees op sy drie eilande.
In 1994 het Goodall die Lake Tanganyika Catchment Reforestation and Education (TACARE of "Take Care") loodsprojek gestig om sjimpansees se habitat teen ontbossing te beskerm deur heuwels rondom Gombe te herbebos, terwyl buurgemeenskappe terselfdertyd opgevoed is oor volhoubaarheid en landbou-opleiding. Die TACARE-projek ondersteun ook jong meisies deur hulle toegang te bied tot reproduktiewe gesondheidsopvoeding en deur beurse om hul kollege-opleiding te finansier. As gevolg van 'n oorvloed van handgeskrewe notas, foto's en data wat in die middel van die 1990's by Jane se huis in Dar es Salaam opgehoop het, is die Jane Goodall Institute se Sentrum vir Primate Studies by die Universiteit van Minnesota geskep om hierdie data te huisves en te organiseer. Tans is al die oorspronklike Jane Goodall-argiewe daar en is dit gedigitaliseer, ontleed en in 'n aanlyn databasis geplaas. Op 17 Maart 2011 het Karl Bates, woordvoerder van die Duke-universiteit, aangekondig dat die argiewe na Duke sal verskuif, met Anne E. Pusey, Duke se voorsitter van evolusionêre antropologie, wat toesig hou oor die versameling. Pusey, wat die argiewe in Minnesota bestuur het en saam met Goodall in Tanzanië gewerk het, het vir 'n jaar by Duke universiteit gewerk.
In 2018 en 2020 het Goodall 'n vennootskap met vriend en uitvoerende hoof Michael Cammarata aangegaan oor twee natuurlike produklyne van Schmidt's Naturals en Neptune Wellness Solutions. Vyf persent van elke verkoopstransaksie het die Jane Goodall Institute bevoordeel.
Vanaf 2004 wy Goodall feitlik al haar tyd aan aktivisme namens sjimpansees en die omgewing, en reis byna 300 dae per jaar. Goodall is ook op die adviesraad vir die wêreld se grootste sjimpansee-reservaat buite Afrika, Save the Chimps in Fort Pierce, Florida.
Aktivisme
Goodall gee erkenning aan die 1986 Understanding Chimpanzees -konferensie, aangebied deur die Chicago Academy of Sciences, vir die verskuiwing van haar fokus van waarneming van sjimpansees na 'n breër en meer intense besorgdheid oor dier-mens-bewaring. Sy is die voormalige president van Advocates for Animals, 'n organisasie gebaseer in Edinburgh, Skotland, wat hom beywer teen die gebruik van diere in mediese navorsing, dieretuine, boerdery en sport.
Goodall is 'n vegetariër en bepleit die dieet om etiese, omgewings- en gesondheidsredes. In The Inner World of Farm Animals (2009) skryf Goodall dat plaasdiere “baie meer bewus en intelligent is as wat ons ooit gedink het en, ten spyte daarvan dat hulle as huisslawe geteel is, is hulle individuele wesens in hul eie reg. As sodanig verdien hulle ons respek. En ons hulp. Wie sal vir hulle pleit as ons swyg?” Goodall het ook gesê: "Duisende mense wat sê hulle 'hou' van diere, sit een of twee keer per dag om die vleis van wesens te geniet wat so met min respek en vriendelikheid behandel is net om meer vleis te maak." In 2021 het Goodall 'n vegan geword en 'n kookboek getiteld Eat Meat Less geskryf.
Goodall is 'n uitgesproke omgewingsvoorstander en praat oor die uitwerking van klimaatsverandering op bedreigde spesies soos sjimpansees. Goodall het met NASA saamgewerk om satellietbeelde uit die Landsat-reeks te gebruik om die uitwerking van ontbossing op sjimpansees en plaaslike gemeenskappe in Wes-Afrika reg te stel deur aan die dorpenaars inligting te bied oor hoe om menslike aktiwiteite te verminder en hul omgewing te bewaar.
In 2000, om die veilige en etiese behandeling van diere tydens etologiese studies te verseker, het Goodall saam met professor Mark Bekoff die organisasie Etoloe vir die Etiese Behandeling van Diere gestig.
In April 2008 het Goodall 'n lesing met die titel "Reason for Hope" by die Universiteit van San Diego se Joan B. Kroc Institute for Peace & Justice Distinguished Lesingreeks gegee.
In 2008 het Goodall geëis dat die Europese Unie die gebruik van mediese navorsing op diere beëindig en meer befondsing vir alternatiewe metodes van mediese navorsing verseker.
Moraea tulbaghensis
Die rooiflappie (Moraea tulbaghensis) is 'n plant en geofiet wat tot die genus Moraea behoort en deel van die fynbos en renosterveld is. Die spesie is endemies aan die Wes-Kaap en kom van die Piketberg tot by die Paarl voor. Dit het groot gedeeltes van sy habitat afgestaan aan stedelike ontwikkeling en gewasverbouing. Indringerplante is ook 'n bedreiging.
Jane Goodall
Aktivisme
In Mei 2008 het Goodall Edinburgh-dieretuin se nuwe primaat-omhulsel omstrede beskryf as 'n "wonderlike fasiliteit" waar ape "waarskynlik beter daaraan toe is [as dié] wat in die natuur woon in 'n gebied soos Budongo, waar een uit elke ses in 'n draad vasgevang word. strik, en lande soos die Kongo, waar sjimpansees, ape en gorillas kommersieel geskiet word vir kos.” Dit was in stryd met Advocates for Animals se standpunt oor diere in gevangenskap. In Junie 2008 het Goodall bevestig dat sy die presidentskap van die organisasie wat sy sedert 1998 beklee het bedank, met verwysing na haar besige skedule en verduidelik: "Ek het net nie tyd vir hulle nie."
Goodall is 'n beskermheer van liefdadigheidsorganisasie Population Matters en is tans 'n ambassadeur vir Disneynature.
In 2010 het Goodall, deur middel van JGI, 'n koalisie gevorm met 'n aantal organisasies soos die Wildlife Conservation Society (WCS) en die Humane Society of the United States (HSUS) en petisie om alle sjimpansees te lys, insluitend dié wat gevange is, soos bedreig. In 2015 het die US Fish and Wildlife Service (FWS) aangekondig dat hulle hierdie reël sal aanvaar en dat alle sjimpansees as bedreig geklassifiseer sal word.
In 2011 het Goodall 'n beskermheer geword van die Australiese dierebeskermingsgroep Voiceless, die dierebeskermingsinstituut. “Ek is al dekades lank bekommerd oor fabrieksboerdery, deels weens die geweldige skade wat die omgewing aangerig word, maar ook weens die skokkende voortdurende wreedheid wat op miljoene lewende wesens voortgesit word.”
In 2012 het Goodall die rol van uitdager vir die Engage in Conservation Challenge saam met die DO Skool, voorheen bekend as die D&F Akademie, aanvaar. Sy het saam met 'n groep aspirant-maatskaplike entrepreneurs gewerk om 'n werkswinkel te skep om jongmense by die bewaring van biodiversiteit te betrek, en om 'n vermeende wêreldwye gebrek aan bewustheid van die kwessie aan te pak.
In 2014 het Goodall aan Air France- bestuurders geskryf en die lugredery se voortgesette vervoer van ape na laboratoriums gekritiseer. Goodall het die praktyk "wreed" en "traumaties" vir die betrokke ape genoem. Dieselfde jaar het Goodall ook aan die National Institutes of Health (NIH) geskryf om die ontberingseksperimente van moeders op baba-apies in NIH-laboratoriums te kritiseer.
Voor die 2015 Britse algemene verkiesing was sy een van verskeie bekendes wat die parlementêre kandidatuur van die Groen Party se Caroline Lucas onderskryf het.
Goodall is 'n kritikus van jakkalsjag en was onder meer as 20 hoëprofielmense wat in 2015 'n brief aan parlementslede onderteken het teen die konserwatiewe premier, David Cameron, se plan om die Jagwet 2004 te wysig.
In 2020, met die voortsetting van haar organisasie se werk op die omgewing, het Goodall belowe om 5 miljoen bome te plant, deel van die 1 biljoen boom-inisiatief wat deur die Wêreld Ekonomiese Forum gestig is.
In Februarie 2021 het Jane Goodall en meer as 140 ander wetenskaplikes 'n beroep op die EU-kommissie gedoen om die praktyk van hokke van plaasdiere af te skaf.
Persoonlike lewe
Goodall het twee keer getrou. Op 28 Maart 1964 trou sy met 'n Nederlandse edelman, natuurlewefotograaf Baron Hugo van Lawick, by Chelsea Old Church, Londen, en het tydens hul huwelik bekend geword as Barones Jane van Lawick-Goodall. Die egpaar het 'n seun gehad, Hugo Eric Louis (gebore 1967); hulle is in 1974 geskei. Die volgende jaar trou sy met Derek Bryceson, 'n lid van Tanzanië se parlement en die direkteur van daardie land se nasionale parke. Hy is in Oktober 1980 aan kanker oorlede. Weens sy posisie in die Tanzaniese regering as hoof van die land se nasionale parkstelsel, kan Bryceson Goodall se navorsingsprojek beskerm en 'n verbod op toerisme by Gombe instel.
Goodall het verklaar dat honde haar gunstelingdier is.
Goodall ly aan prosopagnosia, wat dit vir haar moeilik maak om bekende gesigte te herken.
Godsdiens en spiritualiteit
Goodall het grootgeword in 'n Christelike gemeentelike familie. As 'n jong vrou het sy nagklasse in Teosofie geneem. Haar familie was af en toe kerkgangers, maar Goodall het meer gereeld begin bywoon as 'n tiener toe die kerk 'n nuwe predikant, Trevor Davies, aangestel het. “Hy was hoogs intelligent en sy preke was kragtig en prikkelend... Ek kon ure lank na sy stem geluister het... Ek het mal verlief geraak op hom... Skielik moes niemand my meer aanmoedig om kerk toe te gaan nie. Inteendeel, daar was nooit genoeg dienste na my sin nie.” Rakende haar latere ontdekking van die ateïsme en agnostisisme van baie van haar wetenskaplike kollegas, het Goodall geskryf dat "gelukkig, toe ek by Cambridge aangekom het, was ek sewe-en-twintig jaar oud en my oortuigings het reeds so gevorm dat ek nie deur hierdie menings beïnvloed is nie."
In haar 1999-boek Reason for Hope: A Spiritual Journey beskryf Goodall die implikasies van 'n mistieke ervaring wat sy in 1977 by die Notre Dame-katedraal gehad het: "Aangesien ek nie kan glo dat dit die gevolg van toeval was nie, moet ek anti-toeval erken. En daarom moet ek glo in 'n leidende krag in die heelal – met ander woorde, ek moet in God glo." Toe Goodall in September 2010 gevra is of sy in God glo, het Goodall gesê: “Ek het geen idee van wie of wat God is nie. Maar ek glo in een of ander groot geestelike krag. Ek voel dit veral as ek in die natuur is. Dit is net iets wat groter en sterker is as wat ek is of wat enigiemand is. Ek voel dit. En dit is genoeg vir my.” Toe Goodall in dieselfde jaar gevra is of sy haarself steeds as 'n Christen beskou, het Goodall aan die Guardian gesê: "Ek veronderstel so; ek is as 'n Christen grootgemaak."
In haar voorwoord tot die 2017-boek The Intelligence of the Cosmos deur Ervin Laszlo, 'n wetenskapfilosoof wat kwantumbewustheidsteorie voorstaan, het Goodall geskryf: "ons moet aanvaar dat daar 'n intelligensie is wat die proses [van evolusie ] dryf, dat die heelal en lewe op aarde is geïnspireer en gevorm deur 'n onbekende en onkenbare Skepper, 'n Opperwese, 'n Groot Geestelike Krag."
Name in plaas van nommers
Goodall het onkonvensionele praktyke in haar studie gebruik; byvoorbeeld om individue te benoem in plaas daarvan om nommers aan hulle toe te ken. Numering is destyds gebruik om emosionele gehegtheid en verlies aan objektiwiteit te voorkom.
Satyrium rostratum
Satyrium rostratum is 'n meerjarige, blomdraende plant en geofiet wat deel is van die Orchidaceae familie. Die spesie is endemies aan Madagaskar.
Jane Goodall
Name in plaas van nommers
Goodall het in 1993 geskryf: "Toe ek in die vroeë 1960's onbeskofte woorde soos 'kinderjare', 'adolessensie', 'motivering', 'opwinding' en 'bui' gebruik het, is ek heelwat gekritiseer. Erger nog was my misdaad om te suggereer dat sjimpansees 'persoonlikhede' het. Ek het menslike eienskappe aan niemenslike diere toegeskryf en was dus skuldig aan daardie ergste etologiese sondes - antropomorfisme."
Voerstasies
Baie standaardmetodes het ten doel om inmenging deur waarnemers te vermy, en sommige glo veral dat die gebruik van voerstasies om Gombe-sjimpansees te lok, normale vreet- en voedingspatrone en sosiale verhoudings verander het. Hierdie argument is die fokus van 'n boek wat deur Margaret Power in 1991 gepubliseer is. Daar is voorgestel dat hoër vlakke van aggressie en konflik met ander sjimpanseegroepe in die gebied te wyte was aan die voeding, wat die "oorloë" tussen sjimpansee sosiale groepe wat deur Goodall beskryf is, kon veroorsaak het, aspekte wat sy self nie in die jare voordat kunsmatige voeding by Gombe begin het, gesien het nie. Sommige beskou Goodall se waarnemings dus as vervormings van normale sjimpansee-gedrag. Goodall het self erken dat voeding bygedra het tot aggressie binne en tussen groepe, maar het volgehou dat die effek beperk is tot verandering van die intensiteit en nie die aard van sjimpansee-konflik nie, en het verder voorgestel dat voeding nodig was vir die studie om enigsins effektief te wees. Craig Stanford van die Jane Goodall-navorsingsinstituut aan die Universiteit van Suid-Kalifornië verklaar dat navorsers wat studies met geen kunsmatige voorsiening doen, dit moeilik vind om enige sosiale gedrag van sjimpansees waar te neem, veral dié wat verband hou met intergroepkonflik.
Sommige onlangse studies, soos dié deur Crickette Sanz in die Goualougo-driehoek ( Kongo ) en Christophe Boesch in die Taï Nasionale Park (Ivoorkus), het nie die aggressie getoon wat in die Gombe-studies waargeneem is nie. Ander primatoloë stem egter nie saam dat die studies gebrekkig is nie; Jim Moore lewer byvoorbeeld 'n kritiek op Margaret Powers se bewerings en sommige studies van ander sjimpanseegroepe het aggressie soortgelyk aan dié in Gombe getoon, selfs wanneer voeding nie teenwoordig is nie.
Gary Larson spotprentvoorval
Een van Gary Larson se Far Side- spotprente wys hoe twee sjimpansees mekaar versorg. Een kry 'n blonde menshaar op die ander en vra: "Doen jy 'n bietjie meer 'navorsing' met daardie Jane Goodall-tramp?" Goodall self was toe in Afrika, en die Jane Goodall-instituut was van mening dat dit in slegte smaak was, en het prokureurs 'n brief aan Larson en sy verspreidingsindikaat laat opstel waarin hulle die spotprent as 'n "gruweldaad" beskryf. Hulle is deur Goodall self gestuit: Toe sy terugkom en die spotprent sien, het sy gesê dat sy die spotprent amusant vind. Sedertdien gaan alle winste uit die verkope van 'n hemp met hierdie spotprent aan die Jane Goodall-instituut. Goodall het 'n voorwoord tot The Far Side Gallery 5 geskryf, waarin haar weergawe van die kontroversie uiteengesit is, en die instituut se brief is langs die spotprent in die volledige Far Side- versameling ingesluit. Sy het Larson se kreatiewe idees geprys, wat dikwels die gedrag van mense en diere vergelyk en kontrasteer. In 1988, toe Larson Goodall se navorsingsfasiliteit in Tanzanië besoek het, is hy deur 'n sjimpansee genaamd Frodo aangeval.
Lego
Op 3 Maart 2022, ter viering van Vrouegeskiedenismaand en Internasionale Vrouedag, het The Lego Group stelnommer 40530 uitgereik, A Jane Goodall Tribute, wat 'n Jane Goodall- minifiguur en drie sjimpansees in 'n Afrika-bostoneel uitbeeld.
Radio Vier Vandag program
Op 31 Desember 2021 was Goodall die gasredakteur van die BBC Radio Four Today -program. Sy het Francis Collins gekies om die aanbieder van Thought for the Day te wees.
Toekennings en erkenning
Goodall het baie eerbewyse ontvang vir haar omgewings- en humanitêre werk, sowel as haar ander werk. Sy is aangewys as 'n Dame Commander of the Order of the British Empire in 'n seremonie wat in 2004 by Buckingham Palace gehou is. In April 2002 het sekretaris-generaal Kofi Annan Goodall as 'n Verenigde Nasies se boodskapper van vrede aangewys. Haar ander eerbewyse sluit in die Tyler-prys vir omgewingsprestasie, die Franse Legioen van Eer, Medalje van Tanzanië, Japan se gesogte Kyoto-prys, die Benjamin Franklin-medalje in Lewenswetenskap, die Gandhi-King-toekenning vir geweldloosheid en die Spaanse Prins van Asturië-toekennings.
Sy is ook 'n lid van die adviesraad van die BBC Wildlife- tydskrif en 'n beskermheer van Population Matters (voorheen die Optimum Population Trust).
Sy het baie huldeblyke, eerbewyse en toekennings van plaaslike regerings, skole, instellings en liefdadigheidsorganisasies van regoor die wêreld ontvang. Goodall word deur The Walt Disney Company vereer met 'n gedenkplaat op die Tree of Life by Walt Disney World se Animal Kingdom -temapark, saam met 'n kerfbeeld van haar geliefde David Greybeard, die oorspronklike sjimpansee wat Goodall genader het tydens haar eerste jaar by Gombe. Sy is 'n lid van beide die American Academy of Arts and Sciences en die American Philosophical Society. In 2010 het Dave Matthews en Tim Reynolds 'n liefdadigheidskonsert by DAR Constitution Hall in Washington DC gehou om "Gombe 50: 'n wêreldwye viering van Jane Goodall se baanbrekers sjimpansee-navorsing en inspirerende visie vir ons toekoms" te herdenk. Die tydskrif Time het Goodall in 2019 as een van die 100 invloedrykste mense ter wêreld aangewys. In 2021 het sy die Templeton-prys ontvang.
Films
Goodall is die onderwerp van meer as 40 rolprente:
1991 Verenigde State Grand Prix
Die 1991 Formule Een Verenigde State Grand Prix het op 10 Maart 1991 in Phoenix, Arizona plaasgevind. Dit was die eerste wedren van die kampioenskapseisoen gewees.
Lissodendoryx innominata
Lissodendoryx innominata is 'n sponsspesie in die taksonomiese indeling van die Demospongiae (gewone sponse). Die liggaam van die spons bestaan uit kieselnaalde en sponginevesels en is in staat om baie water op te neem.
Die spons behoort tot die genus Lissodendoryx en tot die familie Coelosphaeridae. Die wetenskaplike naam van die spesie is die eerste keer geldig gepubliseer in 1929 deur Burton.
Ross Lynch
Ross Lynch is 'n Amerikaanse akteur. Hy is bekend vir sy rolle in die rolprente Muppets Most Wanted (2014) en My Friend Dahmer (2017), en in die televisiereeks Austin & Ally (2011).
Chrisotiel
Chrisotiel of wit asbes is die vorm van asbes wat die meeste voorkom, wat ongeveer 95% van die asbes in die Verenigde State uitmaak en 'n soortgelyke verhouding in ander lande. Dit is 'n sagte, veselagtige silikaatmineraal in die serpentyn-subgroep van filosilikate; as sodanig word dit onderskei van ander asbestiforme minerale in die amfiboolgroep. Sy geïdealiseerde chemiese formule is Mg3(Si2O5)(OH)4. Die materiaal het fisiese eienskappe wat dit wenslik maak om dit in boumateriaal in te sluit, maar hou ernstige gesondheidsrisiko's in wanneer dit in lug versprei word en ingeasem word.
Fisiese eienskappe
Chrisotielvesels het aansienlike treksterkte en kan in draad gespin en in lap geweef word. Hulle is ook bestand teen hitte en is uitstekende termiese, elektriese en akoestiese isoleerders.
Chemiese eienskappe
Die geïdealiseerde chemiese formule van chrisotiel is Mg3(Si2O5)( OH)4, hoewel sommige van die magnesiumione deur yster of ander katione vervang kan word. Vervanging van die hidroksiedione vir fluoried, oksied of chloried is ook bekend, maar skaarser. 'n Verwante, maar baie skaarser, mineraal is pekoraiet, waarin al die magnesiumkatione van chrisotiel deur nikkelkatione vervang word.
Chrisotiel is bestand teen selfs sterk basisse (asbes is dus stabiel in hoë pH-poriewater van Portland sement), maar wanneer die vesels deur sure aangeval word, word die magnesiumione selektief opgelos, wat 'n silika-skelet agterlaat. Dit is termies stabiel tot ongeveer 550 °C, teen hierdie temperatuur begin dit dehidreer. Dehidrasie is voltooi by ongeveer 750 °C, met die finale produkte forsteriet (magnesiumsilikaat), silika en water.
Toepassings
Voorheen is dit in die 1990's in asbes-sementprodukte (soos pype en dakplate) gebruik. Magnesiumsulfaat (MgSO4) kan geproduseer word deur chrisotiel met swaelsuur (H2SO4) te behandel.
Veiligheidskwessies
Chrisotiel is by ander vorme van asbes ingesluit omdat dit as 'n menslike karsinogeen geklassifiseer word deur die Internasionale Agentskap vir Kankernavorsing (IARC) en deur die Amerikaanse Departement van Gesondheid en Menslike Dienste. Dit verklaar dat "Blootstelling aan asbes geassosieer word met parenchimale asbestose, asbesverwante pleurale abnormaliteite, peritoneale mesothelioom en longkanker, en dit kan geassosieer word met kanker van sommige buite-torakale plekke". In ander wetenskaplike publikasies het epidemioloë eweknie-geëvalueerde wetenskaplike artikels gepubliseer wat vasstel dat chrisotiel die hoofoorsaak van pleurale mesothelioom is.
Volgens EU-regulasie 1907/2006 (REACH) word die bemarking en gebruik van chrisotiel, en van produkte wat chrisotiel bevat, verbied.
Moraea louisabolusiae
Moraea louisabolusiae is 'n plant en geofiet wat tot die genus Moraea behoort en deel van die fynbos en Sukkulente Karoo is. Die spesie is endemies aan die Noord-Kaap en die Wes-Kaap en kom van Namakwaland tot by die Nardousberg voor. Dit word as seldsaam beskou.
Die plant is vernoem na die Suid-Afrikaanse plantkundige: Dr. Louisa Bolus.
Moraea barnardii
Moraea barnardii is 'n plant en geofiet wat tot die genus Moraea behoort en deel van die fynbos is. Die spesie is endemies aan die Wes-Kaap en by Caledon voor. Daar is twee subpopulasies waarvan die een uit tien plante en die ander uit 150 plante bestaan. Dit het groot gedeeltes van sy habitat afgestaan aan gewasverbouing, oorbeweiding en indringerplante. Laasgenoemde is tans die grootste bedreiging.
Dawid van Lill
Dawid Johannes van Lill (gebore 15 Februarie 1957) is 'n skrywer, joernalis, vertaler en redakteur wat spesialiseer in die skep van vasvraprogramme vir radio, televisie, tydskrifte en die internet. Hy het meer as 2 000 episodes van radiovasvrae gekonseptualiseer, saamgestel en aangebied, en vrae vir 'n aantal TV-vasvrae saamgestel.
Hy het die sportafdeling vir die South African Encyclopaedia (vir MWeb Learning) bygedra, vrae vir die vorige Suid-Afrikaanse weergawe van Trivial Pursuit saamgestel en die vrae en antwoorde vir vyf reekse van The Weakest Link geverifieer. In 1984 en 1986 was hy die wenner van die gewilde TV-vasvrareeks Flinkdink en hy is ook die skrywer van verskeie boeke. Dawid is tans die uitvoerende hoof van Think Media, 'n vasvra- en trivia-maatskappy.
Lewe en loopbaan
In 1998 het Dawid en sy vrou, Marina, Think Media, 'n navorsingsmaatskappy, gestig. In 2000 en 2001 het Think Media die vrae en skrifte vir vasvraprogramme soos "100%, Blitsvinnig" en "Vat 'n Kans!" Hulle het ook vrae saamgestel vir die M-Net-sportvasvraprogram Going for Gold, asook vir twee reekse van die SABC 3-vasvraprogram Greed, e.tv se Mahala on e en hy was ’n konsultant en navorser vir SABC2 se Flinkdink en SABC3 se Weakest Link. Think Media het die vrae verskaf vir die M-Net-vasvrareeks Temptation en Are You Smarter than a 5th Grader? Hy skryf ook die Sport-afdeling van die Suid-Afrikaanse Ensiklopedie (wat in April 2001 op M-Web verskyn het).
Dawid het ook algemene kennisvrae vir 'n Suid-Afrikaanse weergawe van Trivial Pursuit saamgestel. Ander prestasies sluit vasvra- en trivia-boeke in, sowel as 'n aantal boeke oor Afrika, insluitend Amazing Africa, Amazing Animals of Southern Africa, Wonders of Africa en Mensgemaakte Wonders van Afrika. Sy stokperdjies sluit in lees, flieks, reis, sport en algemene kennis.
In 2000 het Dawid en sy vrou, Marina, 'n Algemene Kennis- en Nuusvasvraprogram vir skole en die publiek begin, genaamd EK WEET!
Hy versamel ook boeke oor alles en nog wat 'n mens se algemene kennisrepertorium sal verryk. Hy is ook lief vir 'n goeie whodunit. Een van sy spesialiteite is die versameling van inligting en boeke oor sport, veral rugby, krieket, atletiek en tennis.
“Ongeneesbare nuuskierigheid is duisend keer beter as terminale onkunde.”
TV-vasvrae
Stel vrae saam
Mickey Rourke
Philip Andre Rourke jr. (gebore op 16 September 1952), bekend as Mickey Rourke, is ’n Amerikaanse akteur, draaiboekskrywer en afgetrede bokser wat te sien is in hoofrolle in drama-, aksie- en rillerprente.
In die 1980s' het hy in die komediedrama Diner (1982), die drama Rumble Fish (1983), die misdaadfliek The Pope of Greenwich Village (1984) en die erotiese drama 9½ Weeks (1986) gespeel, en het groot lof ontvang vir sy spel in Barfly en Angel Heart (albei 1987). In 1991 het Rourke, wat vroeër jare boksopleiding gekry het, die rolprentbedryf verlaat en vir ’n tyd ’n professionele bokser geword.