cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Atletiek
Binnenshuise atletiek
In 'n binnenshuise atletiekbyeenkoms neem atlete aan die gewone items soos by 'n opelugbyeenkoms deel, met die uitsondering van die 100 m, 100 m/110 m hekkies (wat vervang word deur 55 m of 60 m naellope of 55 m en 60 m hekkies), die 10 000 m wedloop, 3 000 m hinderniswedloop en die 400 m hekkies. Binnenshuise byeenkomste het die toevoeging van 'n 3 000 m wedloop in plaas van die 10 000 m wedloop. Die 5 000 m is normaalweg die langste item wat binnenshuis gehardloop word, maar daar was kere wat daar langer items gehardloop is. In die middel van die 20ste eeu was daar 'n "tweestryd"-wedloop op die binnenshuise baan van Madison Square Garden, waar twee mans 'n marathon van 42,2 km gehardloop het maar sulke gebeure is baie skaars.
In velditems is daar gewoonlik die hoogspring, paalspring, verspring, driesprong en gewigstoot. Weens beperkte spasie vind hierdie items in die binneveld van die baan plaas. Die langer gooie van spiesgooi, hamergooi en skyfwerp vind gewoonlik slegs in die opelugbyeenkomste plaas omdat daar nie spasie by 'n binnenshuise byeenkoms is nie.
Ander items wat uniek is aan binnenshuise byeenkomste (veral in Noord-Amerika) is die 300 m, 600 m, 1 000 m en gewigstoot (16 kg gewig). In sekere lande, vernaam Noorweë, word verspring en hoogspring van 'n staande posisie ook beslis, selfs in hulle nasionale kampioenskappe.
Opelugatletiek
Die meeste bane vir opelugatletiek is ovaalvormig en 400 m in omtrek. Moderne "tartanbane" en die nuwe "mondobane" word gemaak met 'n rubberige oppervlak; ouer bane was bedek met 'n laag sintel (steenkoolas). Die atletiekbane bestaan gewoonlik uit 6 tot 10 bane (tot soveel as 12 in die pylvak) en baie sluit ook 'n hindernisbaan, met 'n waterput op een draai, in. Die hindernisput kan binne of buite die baan wees wat 'n nouer of wyer draai tot gevolg sal hê. In Suid-Afrika omring atletiekbane dikwels 'n rugby- of sokkerveld, wat gewoonlik met gras bedek is.
Alle velditems kan op die binneveld beslis word maar soms word spiesgooi, hamergooi en skyfwerp buite die baan beslis omdat dit baie spasie nodig het, dit kan die binneveld beskadig en die implemente kan dalk op die baan beland. Sekere binnevelde word spesifiek gebruik vir hierdie items, wat meebring dat die spiesgooiatleet 'n langer aanloop kan neem oor die bane van die atletiekbaan.
Hardloop- en stapitems
Die hardloopitems wat normaalweg op 'n baan beslis word (400 m, behalwe binnenshuis):
Verligting in Boeddhisme
Die Afrikaanse woord verligting is die Westerse vertaling van die Boeddhistiese term bodhi, "ontwaking". Die Westerse konnotasie is van ’n skielike insig in ’n bosintuiglike waarheid.
Die woord word ook gebruik om ander Boeddhistiese terme en konsepte te vertaal wat dui op insig (soos prajna, kensho en satori), kennis (vidhya), die "uitwerping" (nirwana) van ontstigtende emosies en begeertes, die gevolglike vryheid of verlossing en die bereiking van boeddhaskap, soos versinnebeeld deur Siddhartha Gautama.
In die Westerse wêreld het die konsep van (geestelike) verligting ’n romantiese betekenis aangeneem. Dit het sinoniem geword met selfbesef en die ware self.
Atletiek
Naellope
Naellope is items tot en met 400 m. Dit sluit in:
Middelafstande
Middelafstande is items wat verder as naellope is tot en met 3000 m. Dit sluit in:
Langafstande
Langafstande is items verder as 3000 m. Dit sluit in:
Hekkies
Hekkies is items waar atlete oor ewe ver verspreide versperrings moet spring gedurende 'n wedloop. Dit sluit in:
Afloswedlope
Afloswedlope is items waar atlete in spanne van vier deelneem en 'n metaalstaaf vir mekaar moet aangee. Dit sluit in: Party items soos mengelmoes-afloswedlope, word selde gehardloop (gewoonlik slegs by groot skoolbyeenkomste). Dit sluit in:
Padwedlope
Padwedlope word op die oop pad beslis en eindig meestal op die baan. Dit sluit in:
Stapitems
Stapitems word op die baan of op die pad beslis. Dit sluit in:
Springitems
Die volgende items word soms ook om meegeding maar is skaars:
Veelvuldige-item kompetisies
Veelvuldige-item kompetisies sluit baan- en velditems in.
Vyfkamp (Opelug)
Die opelug vyfkamp sluit die volgende items in: Die opelug vyfkamp word selde in kompetisies gebruik alhoewel dit steeds dikwels wêreldwyd voorkom.
Umsobomvu Plaaslike Munisipaliteit
Die Umsobomvu Plaaslike Munisipaliteit (voorheen bekend as Towerberg Plaaslike Munisipaliteit) is een van die plaaslike munisipaliteite in die Pixley ka Seme-distriksmunisipaliteit in die Noord-Kaap, Suid-Afrika. Die setel van die munisipaliteit is in Colesberg. Die meeste inwoners in die munisipale gebied is Xhosasprekend, gevolg deur Afrikaans.
Atletiek
Vyfkamp (Binnenshuis)
Die binenshuise vyfkamp is 'n kompetisie vir vroue en bestaan uit die volgende items:
Umsobomvu Plaaslike Munisipaliteit
Nedersettings
Nedersettings in die munisipaliteit:
Atletiek
Sewekamp (Opelug)
Die opelug sewekamp is 'n kompetisie vir vroue en bestaan uit die volgende items:
Umsobomvu Plaaslike Munisipaliteit
Politiek
Die munisipale raad bestaan ​​uit tien lede verkies deur gemengde lid-proporsionele verteenwoordiging. Vyf raadslede word deur eerste-oor-die-wenstreep stemmery verkies in vyf wyke, terwyl die oorblywende vyf verkies word uit partylyste, sodat die totale aantal van die party-verteenwoordigers eweredig is aan die aantal stemme ontvang. Sedert die verkiesing van 18 Mei 2011 het die African National Congress (ANC) 'n meerderheid van sewe setels in die raad.
Atletiek
Sewekamp (Binnenshuis)
Die binnenshuise sewekamp is 'n kompetisie vir mans en bestaan uit die volgende items:
Tienkamp (Vroue)
In groot byeenkomste neem vroue deel aan die sewekamp i.p.v. die tienkamp maar daar is 'n tienkamp-item vir vroue wat uit die volgende items bestaan:
Tienkamp (Mans)
Die tienkamp is ontwerp om 'n atleet se krag, spoed, stamina, uithouvermoë en deursettingsvermoë te beproef en bestaan uit die volgende items:
Baanitems
Die reëls vir die baanitems van atletiek soos waargeneem in die meeste internasionale atletiekkompetisies word vasgestel deur die IAAF. Die mees onlangse stel reëls is die 2009-reëls wat slegs van toepassing is op kompetisies in 2009. Die belangrikste reëls vir baanitems is die wegspring, hardloop en eindiging van wedlope.
Die wegspring
Die wegspringplek van 'n wedloop is gemerk met 'n 5 cm wye wit streep. In alle wedlope waar elke atleet nie sy eie baan het nie, is die wegspringstreep in 'n boog sodat alle atlete dieselfde afstand van begin tot einde hardloop. Wegspringblokke moet vir alle naellope (tot en met 400 m) gebruik word (dit sluit die eerste been van die 4 x 200 m en 4 x 400 m afloswedlope in) en mag vir geen ander wedloop gebruik word nie. Geen deel van die wegspringblok mag bo-oor die wegspringstreep of in 'n anderbaan gaan nie. Alle wedlope moet deur verslag van die afsitter se geweer of ander goedgekeurde apparaat wat opwaarts vuur sodra vasgestel is dat die atlete gereed en in die korrekte posisie is. Geen atleet mag aan die wegspringstreep of die baan voor die streep raak met sy hande óf voete wanneer die atleet in gereedheid staan nie. By die meeste internasionale kompetisies is die afsitter se bevele in sy eie taal, Engels of Frans en in alle naellope is die terme: "Op u merke" en "gereed". Wanneer alle atlete "gereed" is word die geweer, of 'n goedgekeurde apparaat, afgevuur. Indien die afsitter voel dat die atlete nie reg is nie kan hy hulle terug roep van die wegspringblokke en moet die proses van voor af begin.
Foutiewe wegspring: nadat 'n atleet in die finale gereedheidsposisie beweeg het, mag hy nie met sy wegspringbeweging begin voordat die afsitter, of goedgekeurde apparaat, se skoot afgegaan het nie. Indien dit vir die afsitter lyk of 'n atleet te vroeg weggespring het word dit beskou as 'n foutiewe wegspring. 'n Foutiewe wegspring kan wees dat die atleet nie die bevele ("Op u merke", "gereed") van die afsitter nakom na 'n redelike tyd nie; of indien 'n atleet na die "Op u merke" bevel die aandag van ander atlete aflei deur klank of andersinds. Enige atleet wat 'n foutiewe wegspring begaan het moet gewaarsku word.
Asteraceae
Asteraceae - ook bekend as Compositae - is die madeliefie- en distelfamilie wat behoort tot die orde Asterales. Dit is een van die grootste plantfamilies en kom wêreldwyd voor. Byna een tiende van alle blomdraende plantspesies behoort tot die familie. Wêreldwyd hoort 23 000 spesies tot die familie waarvan 2 400 in Suider-Afrika voorkom en daarvan is slegs 22 bome. Die plante maak 'n groot gedeelte uit van die lae struikgewas plantegroei van die Karoo en is ook verantwoordelik vir die blommeskouspel in Namakwaland. Baie onkruide soos die knapsekêrel, distel en senecio-spesies is deel van die familie.
Die blomme van die plante kan in twee soorte getipeer word: madeliefietipe of disteltipe. Die madeliefietipe het kleurvolle, kroonagtige lintblomme terwyl die disteltipe meer buisvormig is, minder blomme het en tot 'n groot mate sonder die kleurvolle kroonblare is. Al die plante het enkelvoudige blare wat meestal afwisselend gerangskik word.
Atletiek
Die wedloop self
In alle wedlope wat in bane beslis word moet elke atleet in sy vasgestelde baan van begin tot einde bly. Dit geld ook enige deel van wedlope wat in bane gehardloop word. Indien 'n atleet buite die vasgestelde baan beweeg, word hy gediskwalifiseer. Enige atleet wat 'n ander atleet hinder of stamp sodat dit sy vordering nadelig beïnvloed, behoort van daardie item gediskwalifiseer te word. Indien 'n atleet egter deur 'n ander atleet gestamp of gehinder is om buite sy baan te hardloop, en daar het geen voordeel van gekom nie, behoort die atleet nie gediskwalifiseer te word nie.
Die einde
Die einde van die wedloop word gemerk deur 'n 5 cm wye streep. Die atlete moet geplaas word in die volgorde waarvolgens enige deel van hulle bolyf (borskas) (dit word onderskei van die kop, nek, arms, bene, hande of voete) oor die wenstreep gaan.
'n Gelykopuitslag tussen atlete word soos volg hanteer: wanneer vasgestel word dat daar 'n gelykopuitslag is wanneer atlete moet kwalifiseer vir die volgende rondte op grond van hulle tye, word die hooffoto-eindebeoordelaar ingeroep en moet hy die werklike tye van die atlete tot 1/1 000ste van 'n sekonde inagneem. Indien die beoordelaar bevind dat dit 'n gelykopuitslag is, moet die atlete wat gelyk geëindig het in die volgende rondte geplaas word. Indien dit nie moontlik is nie moet lootjies getrek word om te bepaal wie in die volgende rondte sal deelneem. In die geval van 'n gelykopuitslag vir die eerste plek moet die skeidsregter besluit of dit moontlik is vir die atlete om weer teen mekaar te hardloop om te bepaal wie wen. Indien hy bevind dat dit nie moontlik is nie staan die gelykopuitslag. Gelykopuitslae vir die ander plekke bly staande.
Loch
Loch (ˈlɒx of ˈlɒk) is die Skots-Gaeliese en Ierse term vir 'n meer of 'n inham van die see. In Ierland is die woord verengels tot lough, alhoewel die uitspraak onveranderd gebly het. Die term word soms ook op waterliggame toegepas wat andersins ook fjord (in Skotland dikwels firth genoem), riviermonding, seestraat of baai genoem sou word. Na see-inhamme word in Skotse en Ierse Engels dikwels verwys as sea lochs of sea loughs.
Loch is in taalkundige opsig verwant aan logh, 'n term uit Manx, en die verouderde Walliese term vir 'n meer, llwch.
Die grootste loch in terme van oppervlakte is Loch Lomond. Die diepste en grootste volgens volume water is Loch Ness.
Etimologiese en ortografiese agtergrond
Loch as term vir 'n waterliggaam is van Indo-Europese (vergelyk die Latynse lacus, waarvan onder meer die Franse lac en die Engelse lake afgelei is), en, in die nouer Keltiese konteks, van Goideliese afkoms. Dit maak dus deel uit van die Skots-Gaeliese, Ierse en Manx-woordeskat. As leenwoord is dit in Laagland-Skots, Ierse Engels en Standaardengels oorgeneem. Die meeste mere en baie see-inhamme in Wes- en Noord-Skotland word plaaslik lochs genoem.
Net soos in Skots-Gaelies en Iers word die [x]-klank (uitgespreek soos 'n Afrikaanse "g") in Laagland-Skots gespel as ch; die term is dus met sy Gaeliese spelling ontleen.
In Engels is die term onafhanklik daarvan afgelei van 'n aantal loughs in Northumbria en Cumbria. In vroeë taalvorme van Engels is die [x]-klank nog as gh gespel (vergelyk die Skotse bricht met Engels bright). Hierdie spelling is dus ook gebruik toe Engelse setlaars hulle in Ierland gevestig het. Toe Skotland en Engeland in 'n politieke unie verenig is, het die [x]-klank in Engels al lank nie meer voorgekom nie en is die ch-spelling in Skotse Engels oorgeneem.
Na baie van die loughs in Noord-Engeland is vroeër ook as meres verwys ('n dialektiese Noord-Engelse term vir lake wat ook in argaïese Standaardengelse taalgebruik voorkom en na 'n meer verwys wat in verhouding tot sy diepte opvallend wyd is; vergelyk Nederlands en Afrikaans meer), soos in die geval van Black Lough in Northumberland.
Alhoewel daar geen spesifieke definisie ten opsigte van die oppervlak bestaan nie, word na 'n kleiner loch dikwels as lochan (Skots-Gaelies) of lochán (Iers) verwys.
Kaapse Skiereiland Universiteit van Tegnologie
Die Kaapse Skiereiland Universiteit van Tegnologie (KSUT, Engels: Cape Peninsula University of Technology) is 'n universiteit in Kaapstad. Dit beslaan onder andere kampusse in Zonnebloem en Bellville. Die universiteit is gevorm deur die samesmelting van die voormalige Kaapse Technikon en die Skiereiland Technikon.
KSUT bied verskeie programme aan in vele velde, insluitend ingenieurswese en grafiese ontwerp. Programme tot op DTech-vlak word aangebied.
Thorbjørn Harr
Thorbjørn Harr (gebore 24 Mei 1974) is 'n Noorse akteur. Hy is bekend vir sy rolle in die rolprente Stockholm (2018), Bel Canto (2018), en 22 July (2018), en in die televisiereeks Vikings (2013).
Robert Kramer
Robert Kramer (22 Junie 1939 – 10 November 1999) was 'n Amerikaanse akteur, regisseur, skrywer, en kinematograaf. Hy was bekend vir sy rolle in die rolprente In the Country (1967), Guns (1980), Notre nazi (1984), en Route One USA (1989).
Kunibert
Kunibert is 'n ou Duitse manlike voornaam, wat veral in die verkorte vorm Kuno voorkom. Die naam is van die Oudhoogduitse woorde "kunni" ("stam", "familie") en "beraht" = (blink) afgelei.
Piper PA-42 Cheyenne
Die Piper PA-42 Cheyenne is 'n turboskroef aangedrewe vliegtuig wat deur Piper Aircraft gebou is. Die PA-42 Cheyenne is 'n groter ontwikkeling van die vroeëre  PA-31T Cheyennes I en II, wat op hulle beurt weer 'n turboskroef ontwikkeling van die Piper PA-31 Navajo is.
Audi 100
Die Audi 100 en Audi 200 is as luukse motors vervaardig in modeljare 1968-1994 deur Audi, 'n afdeling in die Volkswagengroep. Die C2 en C3 modelle van die Audi 100 is van 1984 tot 1988 in die Verenigde State van Amerika as die Audi 5000 verkoop, en in Suid-Afrika as die Audi 500.
Hiperglukemie
Hiperglukemie, of hoë bloedsuiker is 'n toestand waar 'n verhoogde hoeveelheid glukose in die bloedplasma sirkuleer. Vanuit die Grieks: hiper-, voorvoegsel wat "te veel" beteken; -gluk-, stam wat "soet" beteken; en -emie, agtervoegsel wat "van die bloed" beteken.
Vlag van Grenada
Die nasionale vlag van Grenada is op 7 Februarie 1974 amptelik in gebruik geneem. Die vlag vertoon ’n rooi band buite om met ses geel vyfpuntige sterre aan die bo- en onderkant. Binne die rooi band is twee geel (bo en onder) en twee groen (vlagpaal- en wapperkant) driehoeke, ’n rooi skyf en vyfpuntige geel ster in die middel van die vlag en ’n klawertjie neutmuskaat in die groen driehoek aan die vlagpaalkant.
Simboliek
Die ses sterre in die rooi band stel ses gemeentes (provinsies) van Grenada voor met die ster in die middel, wat in ’n rooi skyf is, wat die hoofstad St. George’s voorstel. Die neutmuskaat aan die vlagpaalkant van die vlag stel een van die land se vernaamste uitvoerprodukte voor. (Daar is soms verwys na Grenada as die "Spesery-eiland".
Aktueerder
'n Aktueerder is 'n toestel wat invloed op sy omgewing kan uitoefen.
Kunsmatige intelligensie
'n Aktueerder in kunsmatige intelligensie is die meganisme waardeur 'n agent op 'n omgewing inwerk. Die agent kan óf 'n kunsmatig-intelligente agent wees of enige ander outonome wese (mens, dier, en so meer)
'n Meganisme wat iets in 'n outonome aksie omskep, word 'n aktueerder genoem.
Voorbeelde van aktueerders van verskeie agente sluit in:
Ingenieurswese
In ingenieurswese is aktueerders 'n onderafdeling van omsetters. 'n Omsetter is apparaat wat 'n intreesein (hoofsaaklik 'n elektriese sein) na beweging omskakel. Elektriese motors, pneumatiese aktueerders, hidroliese suiers, releës, kam-aandrywers, piëzo-elektriese aktueerders, termiese koppels, digitale mikrospieëlapparate en elektroaktiewe polimere is 'n paar voorbeelde van sulke aktueerders.
Motors word meestal gebruik wanneer sirkulêre beweging benodig word, maar kan ook vir lineêre toepassings gebruik word, deur omskakeling van sirkulêre na lineêre beweging te bewerkstellig met 'n bout- en skroefomsetter. Daarteenoor is sekere aktueerders intrinsiek lineêr, soos piëzo-elektriese aktueerders.
In virtuele instrumentasie is aktueerders en sensore die hardewarekomplemente van virtuele instrumente. Rekenaarprogramme van virtuele instrumente gebruik aktueerders om op objekte van die egte wêreld in te werk.
Jagersfonteinmyn
Die Jagersfonteinmyn is 'n verlate oopgroefmyn in Suid-Afrika geleë naby die dorp Jagersfontein en ongeveer 110 kilometer suidwes van Bloemfontein. Sedert dit gestig is in 1870, was twee van die tien grootste diamante wat ooit ontdek is, die Excelsior en die Reitz (nou bekend as die Jubilee-diamant), ontgin by Jagersfontein.
Die term "Jagers" is sedertdien geskep om die kenmerkende effense blou skynsel aan te dui van die juwele uit hierdie myne. Onder geoloë, is Jagersfontein bekend as 'n kimberlite pyp, en 'n primaligging vir mantel xenoliete, sommige van die wat glo op dieptes van 300 – 500 kilometer gevind is.
Ongeveer 9,6 miljoen karaat (1 900 kg) van edelsteengehalte diamante is onttrek tydens die myn se eeu van bewerking, slegs onderbreek deur die twee wêreldoorloë en die Groot Depressie. Na nege-en-dertig jaar van oopgroefmynbou, het ondergrondse mynbou begin in 1909, en is daar voortgegaan totdat die myn se uiteindelike sluiting op 28 Mei 1971, minder as 'n jaar na die eeufees van die eerste diamantontdekking in die gebied. Sedertdien is 'n oopgroefmuseum en die Jagers Mynboudorp as toerisme-aantreklikhede op die terrein geopen.
Navorsing in 2005 deur die historikus Steve Lunderstedt het bevestig dat die myn die grootste handuitgegrawe gat in die wêreld was op 19,65 hektaar (48,6 akker), effens groter as die Groot Gat van 17 hektaar (42 akker) in Kimberley, wat tot dan op die titel aanspraak gemaak het. Dit is waarskynlik nie die diepste nie, aangesien die finale diepte van die Groot Gat 220 m of meer bereik. Jagersfontein is teen 1911 met die hand gegrawe tot 'n diepte van 200 m.
Sycon elegans
Sycon elegans is 'n sponsspesie in die taksonomiese indeling van die kalksponse (Calcarea). Die spons leef in die see en sy steenselle bestaan uit kalsiumkarbonaat.
Mošovce
Mošovce (Duits: Moschotz) is 'n belangrike dorp in die hartland van Slowakye met baie historiese monumente. Dit is die geboorteplek van 'n groot Slowaakse digter, Ján Kollár. Die dorp het 'n bevolking van sowat 1 308.
Asimptotiese reusetak
duimnael|400px|Sterre in verskillende stadiums van evolusie op die HR-diagram. ART-sterre word as sulks aangedui in die geval van 2 sonmassas.
Sycon elegans
Die spons behoort tot die genus Sycon en tot die familie Sycettidae. Die wetenskaplike naam van die spesie is die eerste keer geldig gepubliseer in 1845 deur Bowerbank.
Asimptotiese reusetak
Die asimptotiese reusetak is die streek op die Hertzsprung-Russell-diagram waar sterre met ’n lae en medium massa (0,6–10 sonmassas) laat in hul evolusie voorkom.
’n Ster op die asimptotiese reusetak (ART) lyk soos ’n helder rooireus met ’n ligsterkte van duisende kere soveel as dié van die Son. Sy interne struktuur word gekenmerk deur ’n sentrale en onaktiewe kern van koolstof en suurstof, ’n laag waar helium fusie ondergaan om koolstof te vorm (heliumverbranding), nog ’n laag waar waterstof fusie ondergaan om helium te vorm (waterstofverbranding) en ’n baie groot omhulsel van materiaal waarvan die samestelling ooreenstem met dié van hoofreekssterre.
Ster-evolusie
Wanneer ’n ster nie meer waterstof in sy kern oorhet om te verbrand nie, begin die waterstof in ’n laag om die kern brand. Die kern krimp en die ster se temperatuur neem toe; dit veroorsaak dat die buitenste lae van die ster uitsit en afkoel. Die ster se ligsterkte neem baie toe en dit word ’n rooireus. Dit volg ’n pad na die hoek regs bo op die HR-diagram.
Eindelik, wanneer die temperatuur in die kern sowat 3 K is, begin heliumverbranding. Dit keer die verdere afkoeling van die ster en die toename in ligsterkte, en die ster beweeg links en ondertoe op die diagram. Nadat die helium in die kern ophou brand het, begin helium in ’n laag om die kern brand en die ster beweeg terug na regs bo op die diagram. Dié pad lyn feitlik op met die pad wat die ster as ’n rooireus gevolg het, vandaar die naam "asimptotiese reusetak". Sterre in dié fase van evolusie is bekend as vroeë ART-sterre. In dié fase kan die ster se radius uitsit tot een astronomiese eenheid (sowat 215 rson).
As die helium in dié laag opgebrand is, beweeg die ster in die termies pulserende ART-fase (TP-ART-fase) in. Net elke 10 000 tot 100 000 jaar is daar ’n heliumopvlamming – ’n ontploffende ontsteking van die helium. Die termiese opvlamming veroorsaak dat die waterstof ophou brand. Deur die loop van dié fase begin materiaal van die kernstreek met die buitenste lae meng en dit verander die samestelling van die oppervlak.
ART-sterre is gewoonlik langperiode-veranderlikes en verloor geweldig massa in die vorm van ’n sterwind. Termiese pulserings veroorsaak nog groter massaverlies en kan meebring dat van die buitenste lae verwyder raak van die res van die ster. ’n Ster kan in die ART-fase 50% tot 70% van sy massa verloor. Eindelik sal dit ’n witdwerg word wanneer net die kern oorbly.
Lys van Egiptiese skrywers
Hier volg 'n lys van skrywers afkomstig uit Egipte:
Weliki Nowgorod
Weliki Nowgorod (Russies: Вели́кий Но́вгород) is een van Rusland se mees historiese stede en die administratiewe hoofstad van Nowgorod-oblast. Dit is geleë aan die Russiese federale snelweg M10 wat Moskou en Sint Petersburg verbind en aan die Wolchof-rivier. Dit was net bekend as Nowgorod ("Nuwe Stad") tot in 1999, toe dit sy huidige naam ("die Groot Nowgorod") gekry het na aanleiding van sy Middeleeuse naam, "Meester Nowgorod die Grote", en om verwarring met Nizjni Nowgorod, 'n stedelike nedersetting aan die Wolga, te voorkom. Volgens die 2010-sensus het die stad 218 724 inwoners.
Geskiedenis
Weliki Nowgorod is in óf die 9de óf die 10de eeu gestig en is een van die oudste stede in Rusland. Dit word onder 859 in die Eerste Sofia-kronieke genoem en onder 862 in die Eerste Nowgorod-kronieke toe dit blykbaar reeds ’n groot sentrum was op die handelsroete tussen die Baltiese streek en Bisantium. In argeologiese opgrawings in die 20ste eeu is egter net artefakte gevind wat dateer van die laat 10de eeu af – die tyd toe Rusland gekersten is en dus sowat ’n eeu nadat die stad na bewering gestig is. Dit lyk dus of teks uit die kronieke wat die stad in die 850's of 860's noem, later bygevoeg is.
Die Skandinawiese naam van die stad, Holmgård (of Holmgarðr of Holmgarðir), word in Noorse sagas genoem asof dit nog vroeër bestaan het, maar daar kan nie hier tussen geskiedenis en legende onderskei word nie. Volgens die legende van die eerste Russiese grootprins, Rjoerik, het die eerste Nore hulle omstreeks 858-860 in die streek gevestig, maar volgens die Annales Bertiniani (wat tot in 882 bygewerk is) word ’n Russiese afvaardiging genoem wat Konstantinopel in 838 reeds besoek het.
Stadstaat binne Kiëf-Roes
In 882 het Rjoerik se opvolger, Oleg, Kiëf verower en die staat Kiëf-Roes gestig. Nowgorod se grootte sowel as sy ekonomiese, politieke en kulturele invloed het hom die tweede belangrikste stad in Kiëf-Roes gemaak. Volgens gebruik is die oudste seun en erfgenaam van ’n heersende Kiëfse prins gestuur om oor Nowgorod te regeer, selfs al was hy minderjarig. Anders sou ’n posadnik, of burgemeester, oor die stad regeer.
Van al hul prinse gedenk die inwoners van Nowgorod die meeste vir Jaroslaf die Wyse, wat die regerende prins was in die tyd van sy vader, Wladimir die Grote. Hy het die eerste geskrewe wette vir die Oos-Slawiërs afgekondig en dit is in die latere wetboek Roesskaja Prawda opgeneem. Hy het ook sekere vryhede en voorregte aan die inwoners gegee. Sy seun, Wladimir, het die Sint Sofiakerk (beter vertaling: die Katedraal van Heilige Wysheid) in Nowgorod laat bou wat vandag nog staan.
Republiek van Nowgorod
In 1136 het die inwoners van Nowgorod hul prins, Wsewolod Mstislawitsj van Nowgorod en Pskof, van die troon gesit. Hierdie datum word beskou as die tradisionele begin van die Republiek van Nowgorod. Oor die volgende twee eeue het die stad ’n hele aantal prinse uitgenooi en ontslaan, maar die amp is nooit afgeskaf nie en ’n paar magtige prinse, soos Aleksander Nefski, het oor die stad regeer ongeag die wense van die inwoners. Die stadstaat het die grootste deel van Europa se noordooste beheer, van grondgebied oos van die hedendaagse Estland tot by die Oeralgebergte, wat dit een van die grootste state in Middeleeuse Europa gemaak het, hoewel ’n groot deel daarvan yl bevolk was.
Een van die belangrikste mense in Nowgorod was die burgemeester (posadnik), ’n amptenaar wat gekies is deur ’n vergadering (wetsje) van die stad se adel (bojare). Die aartsbiskop van Nowgorod was ook ’n belangrike figuur wat die mag met die bojare gedeel het. Die stad se presiese politieke grondwet en die presiese samestelling van die wetsje is egter nie bekend nie.
Nowgorod het deur die Middeleeue kultureel vooruitgegaan. ’n Groot aantal dokumente wat op berkebas geskryf is, is opgegrawe en dit kan dui op ’n hoë geletterdheidsyfer. Dit is hier waar die oudste Slawiese boek noord van Macedonië (die Nowgorod-kodeks) geskryf en die oudste inskripsie in ’n Finse taal (Berkebasbrief no. 292) gevind is.
Nowgorod is nooit verower tydens die Mongoolse inval in Kiëf-Roes nie. Die Mongoolse leër het 100 km van die stad af omgedraai, waarskynlik omdat die moerasland om die stad die Mongoolse bevelvoerders afgeskrik het.
Verenigde Russiese staat
Nowgorod het sy onafhanklikheid verloor weens sy onvermoë om sy groot bevolking te voed. Dit was van die Wladimir-Soezdal-streek afhanklik vir graan. Die hoofstede in die gebied, Moskou en Twer, het dié afhanklikheid gebruik om beheer oor Nowgorod te kry. Ivan III het die stad in 1478 eindelik by die Grootprinsdom van Moskou ingelyf. Nowgorod was die derde grootste Russiese stad (met 5 300 huise en 25 000 – 30 000 inwoners in die 1550's ) tot met die hongersnood van die 1560's en totdat Iwan die Verskriklike die stad in 1570 laat plunder en duisende inwoners laat vermoor het. Die stad se handelslui en adel is na Moskou, Jaroslawl en elders verban.
Tydens die Tyd van Beroeringe het die inwoners hulle in die somer van 1611 gretig oorgegee aan Sweedse troepe. Die stad is eers ses jaar later weer aan Rusland teruggegee met die Verdrag van Stolbowo en het teen die einde van die eeu in ’n mate sy welvaart teruggekry, toe geboue soos die Katedraal van die Teken en die Wjazjisjtsjski-klooster gebou is. Die bekendste Russiese patriarg, Nikon, het tussen 1648 en 1652 die aartsbisdom van Nowgorod beklee.
In 1727 het Nowgorod die administratiewe hoofstad van die Nowgorod-goewerment van die Russiese Keiserryk geword. Dié administratiewe streek het tot in 1927 bestaan. Tussen 1927 en 1944 was die stad deel van die Leningrad-oblast en daarna het dit die administratiewe hoofstad van die nuwe Nowgorod-oblast geword.
Attraksies
Nowgorod is een van die Russiese stede met die meeste en oudste Middeleeuse monumente. Die belangrikste hiervan is die Sint Sofia-katedraal wat tussen 1045 en 1050 laat bou is deur Wladimir Jaroslawitsj, seun van Jaroslaf die Wyse. Wladimir en sy ma, Anna, is in die katedraal begrawe. Dit is die bes bewaarde 11de-eeuse kerk, waarskynlik die oudste gebou in Rusland wat nog gebruik word en die eerste wat die oorspronklike Russiese boustyl verteenwoordig: eenvoudige klipmure en vyf helm-agtige koepels). Dit het beroemde bronshekke gehad wat nou by die westelike ingang te sien is.
In die Nowgorod-kremlin, wat tradisioneel as die Detinets bekend is, is die oudste paleis in Rusland (die sogenaamde Kamer van die Fasette, 1433) wat gebruik is as die hoofvergadersaal van die aartsbiskoppe; die oudste Russiese kloktorings (middel 15de eeu en 1673). Onder die nuwer monumente is die koninklike paleis (1771) en die bronsmonument om Rusland se duisendjarige bestaan te vier (1862).
Buite die Kremlin is drie groot kerke wat tydens die bewind van Mstislaf die Grote gebou is. Die Sint Nikolaas-katedraal (1113–'23), met fresko's van Mstislaf se familie, staan in Jaroslafhof, voorheen die stad se hoofplein. Die Joerijef-klooster, een van die oudstes in Rusland (1030), bevat ’n hoë katedraal met drie koepels uit 1119. ’n Soortgelyke katedraal met drie koepels (1117) is te sien in die Antonijef-klooster wat deur Antoni, die stigter, laat bou is.
Nog 50 Middeleeuse kerke word regdeur die stad aangetref. Van hulle is deur die Nazi's opgeblaas en daarna gerestoureer. Talle ander kerke uit die 13de, 14de en 15de eeu staan ook steeds. Nadat Iwan die Grote Nowgorod in 1478 verower het, het die argitektuur aansienlik verander. Moskouse argitekte het daarna kerke ontwerp wat geskoei was op kerke in die Moskouse Kremlin, soos die Verlosserkatedraal van die Choetin-klooster (1515), die Katedraal van Godsmoeder van die Teken (1688) en die Sint Nikolaas-katedraal van die Wjazjisjtsjski-klooster (1685). Daar is egter nog kerke in die tradisionele styl gebou, soos die Kerk van Sint Boris en Sint Gleb (1586).
In Witoslawlitsi aan die Wolchof-rivier en die Mjatsjino-meer, naby die Joerijef-klooster, is in 1964 ’n prentjieagtige museum van houtargitektuur begin. Meer as 20 houtgeboue (kerke, huise en meulens) uit die 14de tot 19de eeu is uit die hele Nowgorod-streek daarheen gebring.
Nasionaal
Nowgorod is met Moskou (531 km) en Sint Petersburg (189 km) verbind deur die M10-snelweg. Daar is busse na Sint Petersburg en ander stede. Per spoor is die stad verbind met Moskou, Sint Petersburg, Minsk (Belarus) en groot stede in Noordwes-Rusland soos Pskof en Moermansk. Sedert die middel 1990's is daar nie gereelde vlugte na Nowgorod nie. Die naaste internasionale lughawe is Poelkowo in Sint Petersburg, sowat 180 km noord van die stad.
Plaaslik
Die plaaslike vervoer bestaan uit ’n netwerk busse en trems. Die tremstelsel van vyf roetes is in 1995 geopen en is die eerste nuwe tremstelsel in Rusland sedert die verbrokkeling van die Sowjetunie.
Waterblommetjiebredie
Waterblommetjiebredie is 'n eg Suid-Afrikaanse bredie. Dit word van vleis gemaak, tipies van lam- of skaapvleis wat saam met waterblommetjies (blomme van Aponogeton distachyos) gestoof word. Waterblommetjies word algemeen in die damme en vleie van die Wes-Kaap aangetref. Die blomkoppies van die plant is in die winter tussen Julie en Augustus gereed om gepluk te word. Waterblommetjiebredie word dus meestal in die winter voorberei.
Oliver Sacks
Oliver Wolf Sacks, CBE (9 Julie 1933 – 30 Augustus 2015) was ’n Britse neuroloog en skrywer. Hy was ’n professor in neurologie aan die New York University School of Medicine. Tussen 2007 en 2012 was hy professor van neurologie en psigiatrie aan die Columbia-universiteit in New York, waar hy ook die pos van "Columbia Artist" beklee het, wat sy bydraes tot kuns en wetenskap erken het.
Waterblommetjiebredie
Geskiedenis
Die gebruik van die waterblommetjies as 'n voedselbron is waarskynlik van die inheemse Khoikhoi-bevolking oorgeneem. Van die mense het in die kombuise van Nederlanders gewerk wat waarskynlik tot die nuwe dis aanleiding gegee het.
Oliver Sacks
Sacks was die skrywer van verskeie trefferboeke, onder meer verskeie gevallestudies van pasiënte met neurologiese afwykings. Sy 1973-boek Awakenings, ’n outobiografiese vertelling van sy poging om mense met slaapsiekte te help om hul neurologiese funksies te herwin, is aangepas vir die Hollywoodse Oscar-benoemde rolprent van 1990 met dieselfde naam. Robin Williams en Robert de Niro het daarin gespeel.
Waterblommetjiebredie
Geskiedenis
'n Ander teorie is dat die vroeë Hollandse setlaars (in Jan van Riebeeck se tyd) uit desperaatheid waterblommetjies as groente (en dus 'n bron van vitamien C) gebruik het, omrede hulle aanvanklike boerdery-inisiatiewe minder suksesvol was. Daar word ook gespekuleer dat die Voortrekkers dit as voedselbron kon geoes het aangesien hulle nie tydens trekke groente kon verbou nie.
Resepte
Die tipiese bestanddele vir waterblommetjiebredie is:
Oliver Sacks
Skryfwerk
Van 1970 af het Sacks oor sy ondervinding met neurologiese pasiënte geskryf. Sy boeke is in meer as 25 tale vertaal. Hy was ook ’n gereelde bydraer tot The New Yorker en The New York Review of Books, sowel as ander mediese, wetenskaplike en algemene publikasies. In 2001 het hy die Lewis Thomas-prys vir skryfwerk oor die wetenskap ontvang.
Sacks se werk is gepubliseer deur ’n breër omvang van media as waarvoor ander hedendaagse mediese skrywers bydraes gelewer het. Sy beskrywings van mense wat neurologiese toestande of beserings hanteer en daarby aanpas, het dikwels lig gewerp op hoe die normale brein waarnemings, geheue en individualiteit hanteer. Hy het sy styl beskou as ’n voortsetting van die 19de-eeuse "kliniese anekdotes," ’n letterkundige styl wat gedetailleerde gevallestudies ingesluit het. Een van sy inspirasies was ook die Russiese neurosielkundige A.R. Loerija.
Hy het sy gevalle in ’n vertelstyl beskryf en gekonsentreer op die ondervindings van die pasiënt (in die geval van A Leg to Stand On was hyself die pasiënt). Die pasiënte waaroor hy geskryf het, kon dikwels op verskillende maniere by hul situasies aanpas ondanks die feit dat hul neurologiese toestand as ongeneesbaar beskou is.
Die hoofstorie in sy boek The Man Who Mistook His Wife for a Hat gaan oor ’n man met visuele agnosie en was die onderwerp van ’n 1986-opera deur Michael Nyman. Die hoofstorie in An Anthropologist on Mars gaan oor ’n outistiese professor. Seeing Voices van 1989 dek ’n verskeidenheid gevallestudies in doofheid.
In November 2012 het Sacks sy boek Hallucinations uitgegee waarin hy kyk na hoekom gewone mense soms hallusinasies kry en die stigma verwyder wat aan die woord kleef.
Pretoria-Tshwanenaamverandering
Die Pretoria-Tshwanenaamverandering is formeel begin toe die Raad van die Stad van Tshwane Metropolitaanse Munisipaliteit gedurende sy vergadering op 7 Maart 2005 besluit het om die Stad van Tshwane formeel as 'n geografiese pleknaam te registreer op die databasis van die Suid-Afrikaanse Geografiese Name Raad (SAGNR) in terme van die SAGNR Wet 118 van 1998. Die Stad van Tshwane Metropolitaanse Munisipaliteit, waarin Pretoria, en 'n aantal omliggende dorpe geleë is, bestaan sedert 6 Desember 2000. .
Op 6 April 2005 is 'n kennisgewing in die koerante Beeld, Pretoria News en die Sowetan gepubliseer waarin die Raad kennis gegee het van sy besluit, en die publiek uitgenooi het om binne twee weke menings, sienings, opmerkings en/of voorstelle ten opsigte van die besluit skriftelik aan die Raad oor te dra. Op 26 Mei 2005 het die Suid-Afrikaanse Geografiese Nameraad, wat gekoppel is aan die Direktoraat vir Erfenis in die Department van Kuns en Kultuur, toestemming verleen dat die naam van Pretoria na Tshwane verander mag word. Hoewel die naamverandering deur die raad goedgekeur is, was dit teen die einde van 2006 nog nie deur die Minister van Kuns en Kultuur, Pallo Jordan goedgekeur nie. Die aangeleentheid is verder oorweeg nadat die minister gevra het dat meer navorsing daaroor gedoen moet word. Sou die minister die naamverandering goedkeur sou die naam in die Staatskoerant gepubliseer word waarna die publiek geleentheid sou hê om kommentaar te lewer. Die Minister kon dan die openbare reaksie na die Raad vir Geografiese Name terug verwys voor hy sy aanbevelings aan die parlement voorlê wat dan oor die saak sou stem.
Verskeie openbarebelangegroepe waarsku dat hulle die naamverandering in die hof sal betwis sou die minister die naamverandering goedkeur. Die naamverandering is as omstrede beskou aangesien dit nie die gevoelens van die groot blanke Afrikaanssprekende bevolking en die geskiedenis van die stad met sy historiese Voortrekker-agtergrond in ag neem nie. 'n Groot deel van die bevolking van die stad beskou dit as politieke en kulturele provokasie.
"Tshwane" advertensieveldtog
Die Tshwane Metroraad het na die SAGNR se goedkeuring Tshwane as "Afrika se voorste hoofstad" (Engels: "Africa's leading capital city") begin adverteer. Dit het tot verdere omstredenheid gelei aangesien de naam van die stad nog nie formeel verander is nie. Nadat 'n klag by die Advertensiestandaardeowerheid (ASA) aanhangig gemaak is, is daar beslis dat die advertensie misleidend was en dat dit uit alle media onttrek moet word. Die Tshwane Metroraad het egter nie advertensies van die "City of Tshwane" gestaak nie. ASA het daarna versoek dat die Tshwane Metro betaal vir advertensies waarin dit erken dat die liggaam die publiek mislei het. Die Metroraad se weiering om aan die versoek te voldoen het daartoe gelei dat ASA die plaas van enige advertensies in die Suid-Afrikaanse media waarin na Tshwane as die hoofstad verwys word, verbied het. ASA mag nog verdere sanksies teen die Metroraad instel wat dit kan verhoed om enige advertensies in die Suid-Afrikaanse media te plaas, insluitend kennisgewings van die raad en die adverteer van vakatures.
Na die beslissing het die Metroraad voortgegaan met die plaas van Tshwane-advertensies op adverstensieborde wat deur die raad besit is en bushaltes oral in die stad. In August 2007 is 'n interne memorandum aan die pers gelek waarin die Tshwane-burgemeester raad by die premier van Gauteng versoek oor die benaming van die munisipaliteit as "City of Tshwane" inplaas van slegs "Tshwane".
Verandering van naamborde
In Augustus 2007 het die Stad Tshwane Metroraad besluit om die naamsverandering-versoek terug te trek, en het besluit om in elke geval alle "Pretoria"-borde met "Tshwane"-borde te vervang. Aksiegroepe het sterk hierteen gereageer, omdat die stad Pretoria steeds bestaan, en die naam nie verander is nie. Verder word gemeen dat dit groot verwarring sal skep aangesien padtekens in byvoorbeeld Centurion wat 'n roete na Pretoria aandui nou die roete na Tshwane aandui, alhoewel Centurion reeds in Tshwane is. Talle ander tegniese probleme word voorsien soos die afstande op borde wat verskillend moet wees vir Tshwane en Pretoria, omdat Pretoria en Tshwane se grense nie op dieselfde plekke val nie. Verdere probleme wat voorkom is Pretoria-Noord wat moontlik Tshwane-Noord gaan word. Pretoria-Noord is langs die Sinoville-area, waar Tshwane-noord buite die noordelike grense van Gauteng val.
Op 28 Augustus 2007 het die hooggeregshof in Pretoria beslis dat "Pretoria nie voor die voet op naamborde met Tshwane vervang mag word nie" en dat geen roete- of rigtingwysers vir Pretoria met Tshwaneborde vervang mag word nie, totdat die hoofaansoek om die naamsverandering van die stad aangehoor is. Die hofgeding het gevolg op 'n brief van die Vryheidsfront Plus vroeër in Augustus waarin die uitvoerende burgemeester dr. Gwen Ramokgopa versoek is om 'n onderneming te gee om geen naamborde te vervang voor die saak in die hof aangehoor is nie. Die hof het die burgemeester se versuim om op die brief te antwoord as met deurdagte bedoeling beskou.
Voorstanders van die naamverandering
'n Groep binne die Gay en Lesbiese beweging van Suid-Afrika het hom ten gunste van die naamsverandering uitgespreek en ook daarop aangedring dat die naam van Arcadia, 'n voorstad en woonbuurt van talle vroeëre homofobiese NP-politici en -beamptes in Pretoria, gewysig word na "Gaycardia". Die groep wys op die apartheidsbewind se heksejag op gay mans wat volgens die groep naas swart mense belangrike slagoffers van die Nasionale Party-bewind tussen 1948 en 1994 was.
Eksistensialisme
Eksistensialisme is 'n 20ste-eeuse filosofiese en literêre beweging wat individuele vryheid, verantwoordelikheid en subjektiwiteit vooropstel. Eksistensialisme beskou elke persoon as 'n unieke wese, wat verantwoordelik is vir hul eie dade en hul eie lot. Die uitdaging van elke individuele mens is om sy vryheid - in die afwesigheid van 'n transendente god - binne sy absurde en betekenislose bestaan te gebruik om sy eie etos te bou en sodoende sy bestaan betekenisvol te maak.
Die eksistensialisme word binne die hedendaagse filosofie geplaas, en meer konkreet die kontinentale tradisie. Eksistensialisme, met skrywers soos Jean-Paul Sartre, word ook sterk geïnspireer deur die fenomenologie van Edmund Husserl en Martin Heidegger.
Inleiding
Eksistensialisme is 'n filosofiese denkrigting wat 'n aantal onderliggende temas en eienskappe in die menslike bestaan sien, soos angs, vrees, vryheid, 'n doodsbesef en die bewussyn van bestaan. Eksistensialisme is ook 'n lewensbeskouing wat fokus op die betekenis van die sin van die lewe en van bestaan. Hierdie betekenis staan bo alles anders, ook bo ander wetenskaplike en filosofiese aktiwiteite. Dit is 'n beskouing wat nou saam kan val met sekere teologiese beskouings. Dié intellektuele wat bydra tot die vordering van die denkrigting word "Eksistensialiste" genoem.
Die idees en metodes van Eksistentialisme is hoofsaaklik in Europa ontwikkel, veral in Frankryk en Duitsland, en dié word ook sterk met die ontwikkeling van die fenomenologie verbind. Veral in die eerste helfte van die twintigste eeu was eksistensialisme baie belangrik in Europese (kontinentale) filosofie, alhoewel die sentrale leerstellings al te vinde is in die vroeër geskrifte van skrywers soos Søren Kierkegaard en Friedrich Nietzsche. Die hooffigure van eksistensialisme in die twintigste eeu sluit in Jean-Paul Sartre, Simone de Beauvoir, Albert Camus, Maurice Merleau-Ponty, en Gabriel Marcel van Frankryk sowel as Martin Heidegger en Karl Jaspers van Duitsland. Dié intellektuele verskil natuurlik ook baie van mekaar; baie het selfs die aanwysing "eksistentialis" probeer vermy. Een voorbeeld hiervan is die meeningsverskil oor of die bestaan van God nodig, belangrik of moontlik kan wees in 'n eksistensialistiese houding; daar is al Christelike (veral verbind met Kierkegaard en Marcel), ateïstiese (veral verbind met Sartre, Camus en Heidegger), en Joodse (veral verbind met Emmanuel Lévinas) weergawes van die denkrigting voorgestel. Die meeste kenners sonder egter Sartre se werk uit as die beroemdste en invloedrykste in die eksistensialistiese kanon, veral sy werk L'être et le néant.
In die literatuur word die werke van die Oostenrykse skrywer Franz Kafka en die Russiese romanskrywer Fyodor Dostoevsky beskou as verkenning van die temas van eksistensialisme. Dieselfde temas word ook in die kunswêreld in die Teater van die Absurde verken –– b.v. Friedrich Dürrenmatt of Samuel Beckett se tragikomedies. Camus en Sartre het ook teaterstukke geskryf, soos Huis Clos en Les Mouches, sowel as romans soos L'Etranger.
Eksistensialistiese filosofie en kuns het veral ná die Tweede Wêreldoorlog populariteit verwerf as 'n manier om die klem te plaas op menslike vryheid en individualiteit, en om daarmee die gruweldade van die oorlog te probeer verwerk.
Historiese agtergrond
As 'n ateïs het Friedrich Nietzsche 'n toekoms vir die mens gesien waarin hy/sy, en nie byvoorbeeld God, sy/haar eie waardes bepaal. Hy is oortuig daarvan dat God dood is, maar dat baie nie die gevolge hiervan insien nie. Die mens, vry van alle vrese en een met die natuur, moet die meester van sy eie lot word en is slegs verantwoordelik vir homself/haarself. Dit kan tot 'n Dionisiese benadering, dit is 'n selfsugtige houding wat as gevolg van die onbeperkte vryheid wat hierdie 'nuwe mens' skielik ervaar, voorkom.
Edmund Husserl se metode van fenomenologie sal vir die meeste latere eksistensialiste baie belangrik word. Sartre en Jaspers het in die dertigerjare van die 20ste eeu sy metode van fenomenologiese analise bestudeer en dit in hul filosofiese denke ingesluit.
Mornay du Plessis
duimnael|regs|200px|Die Suid-Afrikaanse komponis Mornay du Plessis. Mornay du Plessis (doopname Morné André, gebore 16 Januarie 1909, Pretoria, oorlede begin Maart 1941, Kenia) was ’n Suid-Afrikaanse komponis, pianis, skilder en in die Tweede Wêreldoorlog ’n boordskutter en bomrigter.
Eksistensialisme
Historiese agtergrond
Martin Heidegger, Husserl se belangrikste student, het "Bestaan" op die voorgrond geplaas en op sy beurt die werk van Sartre en ander eksistensialiste beïnvloed. Sy sienings oor die mensdom as Dasein, as "in-die-Wêreld-wees", "die Niks", vrees en dood resoneer nog in die moderne filosofie.
In die literêre werk van byvoorbeeld Dostojevski en Kafka verskyn karakters wat sukkel met die absurditeit en die nutteloosheid van hul bestaan. Hulle moet die gevolge van hul verkeerde keuses konfronteer en die vervreemding wat daarmee gepaard gaan, ly. Dit is alles tipiese eksistensialistiese motiewe.
Mornay du Plessis
Herkoms en opleiding
Du Plessis was een van die vyf kinders van ’n prokureur wat ten tyde van sy geboorte in Pretoria in die vennootskap Stegman Oosthuizen & Jackson gepraktiseer het. Vanaf sy geboortestad het sy ouers na Pietersburg (nou Polokwane) verhuis en in 1926, toe Du Plessis 17 was, het die gesin op die ou familieplaas in die distrik Steynsburg gaan boer. Hulle verblyf op die plaas was egter van korte duur, want in 1929 het Du Plessis se vader weer as prokureur begin praktiseer, dié keer op Port Alfred aan die Oos-Kaapse kus. In 1935 het sy vader ’n betrekking as regsadviseur van ’n tabakmaatskappy aanvaar.
Du Plessis het by familie in die Transvaalse hoofstad loseer terwyl hy ’n leerling aan die Pretoria Boys’ High School was. Nadat hy in 1926 gematrikuleer het, het hy as tekenaar in die departement van waterwese in Pretoria begin werk.
In Kaapstad
Du Plessis het die vrugbaarste deel van sy volwasse lewe in die Kaap deurgebring waar hy die simfoniekonserte van die Kaapse orkes kon bywoon in die dae toe Pretoria nog nie ’n simfonieorkes gehad het nie. In die Kaap het Du Plessis onder die betowering gekom van die dramatiese stem en persoonlikheid van die sopraan Cecilia Wessels en het hy ’n huisvriend van haar geword. Indertyd het hy die musiek van die lied “Liefdeswee” vir haar gekomponeer en ook die woorde daarvan geskryf. Dit was een van ’n groot getal liedere wat hy geskryf het terwyl hy in die Kaap gewoon en hom daar aan musiek gewy het.