cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Vyf Dinastieë en Tien Koninkryke
Die Vyf Dinastieë was:
Ander regerings in dié tyd was Yan, Qi, Zhao, Yiwu Jiedushi, Dingnan Jiedushi, Wuping Jiedushi, Qingyuan Jiedushi, Yin, Ganzhou, Shazhou en Liangzhou.
Wisseling van koninkryke
Teen die einde van die Tang-tydperk het die keiserlike regering al hoe groter mag aan die jiedushi, die militêre streekgoewerneurs, toegeken. Die Huang Chao-rebellie het die regering verswak en teen die vroeë 10de eeu het die jiedushi de facto-onafhanklikheid van die regering geëis. So het die tydperk van Vyf Dinastieë en Tien Koninkryke ontstaan.
Hoewel Suid-Xhina oor die algemeen stabieler as Noord-China was, was dit ook deur oorlog geteister. Wu het met sy bure vasgesit, ’n neiging wat later voortgesit is nadat Wu deur Suidelike Tang vervang is. In die 940's het Min en Chu interne krisisse beleef wat Suidelike Tang uitgebuit het om Min in 945 en Chu in 951 te verslaan, hoewel dele van Min en Chu vir nog baie jare oorgebly het in die vorm van Qingyuan Jiedushi en Wuping Jiedushi. Suidelike Tang het so die magtigste regime in Suid-China geword. Dit kon egter nie invalle deur die Latere Zhou tussen 956 en 958 afweer nie en het al sy grondgebied noord van die Yangtzerivier aan hulle afgestaan.
Die Noordelike Song-dinastie, wat in 960 gestig is, was vasbeslote om China te herenig. Jingnan en Wuping is in 963 verower, Latere Shu in 965, Suidelike Han in 971 en Suidelike Tang in 975. Eindelik het Wuyue en Qingyuan hul grondgebied in 978 aan Noordelike Song afgestaan, en toe het die hele Suid-China onder beheer van die sentrale regering gekom.
Nes tydens ander tydperke was die Vyf Dinastieë en Tien Koninkryke ’n verdeling tussen Noord- en Suid-China. Die groter stabiliteit van die Tien Koninkryke, veral die lang bewind van Wuyue en Suidelike Han, sou bydra tot die ontwikkeling van aparte streekidentiteite in China.
Niebinêre gender
Niebinêr (of genderqueer) is ’n spektrum van genderidentiteite wat nie eksklusief manlik of vroulik is nie; dit val dus buite die tweeledige geslagsindeling. Niebinêre identiteite kan onder die transgender-sambreel val, want baie niebinêre mense identifiseer met ’n gender wat anders is as hulle toegewese geslag. In Engels word dit ook enby genoem (van NB vir non-binary).
Niebinêre mense kan identifiseer met twee of meer geslagte (dus as "bigender" of "trigender"); geen gender (agender, genderloos of "neutrois"); as tussen genders of van wisselende genders; of van ’n derde gender of "ander" gender (’n kategorie wat mense insluit wat nie ’n naam aan hulle gender heg nie).
Genderidentiteit verskil van seksuele oriëntasie; niebinêre mense kan ’n verskeidenheid seksuele oriëntasies hê, nes cisgender mense. Sommige niebinêre mense verwerp genderidentiteite heeltemal. Sommige word, nes transgender mense, dikwels medies met chirurgie of hormone behandel vir genderdisforie.
In ’n eksklusiewe onderhoud met Huisgenoot in 2017 het die bekende TV-persoonlikheid Soli Philander erken hy is niebinêr en dat hy nou verstaan hoekom hy altyd "anders" was.
Vlae en viering
Baie Pride-vlae word in die niebinêre en genderqueer gemeenskappe gebruik. Daar is aparte niebinêre en genderqueer vlae. Die Genderqueer Pride-vlag is in 2011 deur Marilyn Roxie ontwerp. Ook agender mense, wat soms as genderqueer identifiseer, het hulle eie vlag.
Die Niebinêre Pride-vlag is in 2014 deur Kye Rowan ontwerp. Geel verteenwoordig mense wie se gender buite die tweeledige geslagsindeling val, pers dié wie se gender ’n mengsel van man en vrou is of tussen die geslagte val, swart dié sonder ’n gender en wit dié wat baie of alle genders omarm.
Internasionale Dag van Binêre Mense word op 14 Julie gevier.
Definisies en identiteit
thumb|200px|’n Niebinêre Pride-vlag op ’n parade in [[Parys lui: Mon genre est non-binaire ("My gender is niebinêr").]] Die term "genderqueer" het in die 1980's ontstaan as ’n voorloper van die term "niebinêr". Dit word gebruik deur mense wat voel hulle staan buite die tradisionele onderskeid tussen "man" en "vrou". Hulle betwis dus die tweeledige, of binêre, idee van gender. Sommige genderqueer mense identifiseer as ’n manlike vrou of vroulike man, of kombineer genderqueer met ’n ander genderopsie.
Om niebinêr te wees is nie dieselfde as interseks nie; die meeste interseks mense identifiseer as óf manlik óf vroulik. In baie verwysings word die term "transgender" gebruik om genderqueer/niebinêre mense in te sluit.
Agender mense ("a" beteken "sonder"), wat ook genderloos of neutrois genoem word, is dié wat hulleself as sonder ’n genderidentiteit beskou. Hoewel die kategorie verskeie identiteite insluit wat buite normale gendernorme val, indentifiseer dié mense nie noodwendig as transgender nie. Neutrois en agender is twee van 50 beskikbare genders waaruit mense op Facebook kan kies. Dit is op 13 Februarie 2014 bygevoeg.
Bigender of dubbelgender is ’n identiteit wat enige twee genderidentiteite en soorte gedrag insluit. Dit word gewoonlik verstaan as dat iemand as beide manlik en vroulik identifiseer, of tussen manlik en vroulik beweeg, en dus twee aparte genderidentiteite het. Die Amerikaanse Sielkundevereniging beskryf bigender as deel van die sambreelterm transgender.
Leucetta antarctica
Leucetta antarctica is 'n sponsspesie in die taksonomiese indeling van die kalksponse (Calcarea). Die spons leef in die see en sy steenselle bestaan uit kalsiumkarbonaat.
Die spons behoort tot die genus Leucetta en tot die familie Leucettidae. Die wetenskaplike naam van die spesie is die eerste keer geldig gepubliseer in 1918 deur Dendy.
Vlae van Asië
Die artikel gee ’n oorsig van internasionale en nasionale vlae in Asië.
Zanne Stapelberg
Zanne Stapelberg (12 Augustus 1977) is 'n Suid-Afrikaanse musikant.
Biografie
Zanne Stapelberg is in 1977 in Bellville, Wes-Kaap gebore, en het in die voorstad Durbanville grootgeword. Sy het aan die Hoërskool Durbanville gematrikuleer.
Opleiding
Stapelberg het haar operaopleiding onder Magdalena Oosthuizen aan die Konservatorium van Universiteit Stellenbosch ondergaan, en in 1998 haar graad in musiek en Engelse letterkunde voltooi. Die universiteit het ook verskeie akademiese- en sangbeurse aan haar toegeken. In 1999 verwerf sy haar hoërlisensiaat in musiekopvoering cum laude.
Professionele lewe
In 2000 word Stapelberg lid van die Kaapstadse Opera-ateljee. In 2001 ontvang sy die "Beste Jong Operasanger"-toekenning van die Cape Town Friends of the Opera.
Haar operarolle sluit Angelica in Suor Angelica, Mimì in Puccini se La bohème, Nella in Gianni Schicchi, lia in Mozart se Idomeneo, Marguerite in Gounod se Faust, Händel se Alcina, en Pamina in Mozart se Die Zauberflöte, in.
Veen
Veen word dikwels gedefinieer as die gedeeltelik gekarboniseerde plantaardige weefsel wat in vogtige omstandighede deur ontbinding van verskeie plante en mosse gevorm word.
Daar is nogtans grondklassifikasies wat 'n effens breër definisie van veengronde het: gronde wat meer as 65% organiese materiaal bevat. Die eintlike veen is 100% organiese materiaal.
Veen word in moerasse en vleilande gevorm, maar ook hier dek definisies mekaar nie altyd heeltemal nie. 'n Vleiland hoef geen veen te vorm nie.
Veen kan in gematigde en in tropiese klimate gevorm word, maar die plante wat dit vorm kan taamlik verskil. In tropiese gebied speel bome en hout byvoorbeeld 'n groter rol en bevat die veen hout. In gematigde streke is dit hoofsaaklik Sphagnum-mosse en segges. Die oorgang tussen beide tipes is gewoonlik naby die 35 grade noord of suid.
Zanne Stapelberg
Professionele lewe
Ander verhoogoptredes sluit Marthinus Basson se produksie van Igor Strawinski se Pulcinella in.
Veen
Veengrond is sponsagtige grond wat uit halfvergane plantmateriaal bestaan. Op grond van die ligging van die veen ten opsigte van die grondwatertafel, naamlik daarbo of daaronder, word tussen hoog- en laagveen onderskei.
Albei het hul eie plantegroei. Veengrond word meestal aangetref in die gebiede wat tydens die Pleistoseen (2 500 000 - 10 000 jaar gelede) deur ys bedek was, en wat as gevolg hiervan reliëf toon. Dit sluit groot dele van die toendra- en die naaldbosgordel in die noorde van Kanada en in Noord-Europa en die Sowjetunie in. Meer suidwaarts kom veen in reënryke streke met ŉ gemiddelde jaartemperatuur van ongeveer 12 °C voor.
Zanne Stapelberg
Professionele lewe
Stapelberg het saam met die Suid-Afrikaanse komponis Hendrik Hofmeyr aan sy Byzantium vir sopraan en orkes, The Death of Cleopatra en verskeie van sy sangsiklusse gewerk. Een van hulle, getitel Die Stil Avontuur, bestaan uit werke van die Suid-Afrikaanse digter, Elisabeth Eybers en is spesifiek vir Stapelberg se stem gekomponeer.
Veen
Veengrond bestaan uit 'n dik laag organiese materiaal wat vanweë die stilstaan van water en die gevolglike suurstofgebrek in die grond nie heeltemal vergaan het nie. Bowendien vertraag die dikwels hoë suurinhoud van die grond die minerale werking van die bakterieë en skimmels. In sommige gebiede binne die poolsirkel bestaan daar 'n wankelende ewewig tussen bos en veen.
Zanne Stapelberg
Professionele lewe
Sy het in 2014 die Kanna-toekenning vir beste klassieke produksie tydens die Klein Karoo Nasionale Kunstefees saam met die Odeion-strykkwartet ontvang.
Veen
Die veengrond, wat aanvanklik net die laer liggende komme in die terrein opvul, neem geleidelik toe namate die water aan die rande van die kom deur die son verhit word en die harde, bevrore onderlaag begin ontdooi. Aangesien die smeltwater nie kan wegvloei nie, word die grondmoerasagtig en verander die plantegroei na sipergras, mosse en ander veenplante. Na verloop van tyd is die veenlaag dik genoeg, wat die groei van bome weer moontlik maak.
Die groeiende bome veroorsaak skaduwee, waardeur die moslaag daaronder dikker word en baie water hou. Wanneer dit vries, sit die hele massa uit, sodat die grond oplig, wat meebring dat 'n bosplantegroei weer gevestig kan word. Hierdie tipe plantegroei met afwisselende bos en moeras word taiga genoem.
Zanne Stapelberg
Professionele lewe
Buiten haar opera- en konsertoptredes, is Stapelberg ook betrokke by verskillende kreatiewe toneelprojekte met haar onderneming Long Tall Women Productions; in 2006 stel sy haar operakabaret getitel Zanne bekend.
Veen
In Amerika word sulke gebiede "muskegs" genoem. In die trope is die temperature, veral in die laaglande, meestal so hoog dat die afbraak van dooie plantmateriaal deur middel van bakterieë en skimmels vinnig geskied en die meeste vog verdamp. Waar die reënval egter baie hoog is en die grondwater bowendien min minerale bevat, kom veenvorming soms wel voor - hoog- sowel as laagveen. Die plantegroei is vanweë die gebrek aan voedingstowwe duidelik baie minder soortryk as die van die tropiese oerbos. Daar kom meestal immergroen spesies met breë blare voor, waaronder ook palms en Pandanus-spesies (skroefpalms). In die middel van die veen is daar nie bome nie, maar gras en sipergras of soms oop water. Veenmosse (familie Sphagnidae), die veenvormers by uitstek in die gematigde streke, kom nie in die trope voor nie.
Laagveen
Laagveen word gevorm in komme waar die plantemateriaal onder die grondwatertafel is. Ook klein poele kan deur suksessie in laagveen oorgaan. In hierdie geval is daar aanvanklik net 'n drywende mat van plante langs die rand van die pan, en dit word steeds dikker omdat daar voortdurend nuwe plante bo-op groei, terwyl die onderliggende lae dooie plantemateriaal nie vergaan nie.
Van tyd tot tyd breek stukke van hierdie materiaal af, wat na die bodem van die pan afsak en dit geleidelik opvul. Omdat daar nie 'n vaste substraat is nie, beweeg dit op en af wanneer ŉ mens daaroor loop. Wanneer die veenlaag 'n bepaalde dikte bereik, word dit van die grondwater afgesluit en daarna word dit net - deur reënwater gevoed. Op hierdie manier kan dit in hoogveen oorgaan.
Hoogveen
Hoogveen word gevorm op plekke waar die plantegroei geheel en al deur die reënwater gevoed word en die vlak van die grondwatertafel laag is. Hierdie veengrond is dus gewoonlik baie onvrugbaar en min plantspesies kom daar voor. Die plantegroei bestaan hoofsaaklik uit spesies van die genus Sphagnum.
Die mosse groei bo voortdurend aan, terwyl dit aan die onderkant afsterf. Lae van etlike meters dik kan gevolglik ontstaan. Van die hoër plante wat in die hoogveen aangetref word, is onder meer heideagtiges (familie Ericaceae) en sipergrasse (familie Cyperaceae). Saadplante en die veenmosspesies wat 'n relatief droë staanplek verkies, groei op die hoër dele, terwyl die holtes met lewermosse en "nat" veenmosspesies gevul word.
Turf
Veen bevat groot hoeveelhede water, maar dit kan gedroog word om as brandstof of as grondverbetering in tuine gebruik te word. Die gedroogde vorm word gewoonlik turf genoem.'n Klassifikasie van turf is gebaseer op die graad van die veen se onbinding:
Suid-Afrika
Veen is in Suid-Afrika taamlik seldsaam omdat dit 'n droë land is. In die wêreld vorm veenmoerasse ongeveer 3% van die landoppervlak en groei hulle gemiddeld met 1 -2 mm per jaar. In Suid-Afrika is dit bloot 0,5 - 1 mm per jaar. Die meeste vene is minder as 10 000 jaar oud. Daar is elf veenhoudende streke beskryf met 460 vene, die meeste daarvan in Maputaland.
Die grootste is die Mkhuze-delta wat saam met die Mbazwana-moerasbos die grootste moeraskompleks van Suid-Afrika vorm. Die oudste veen is Mfabeni wat met sy 45 000 jaar een van oudste nog aktiewe vene is die wêreld is. Knowledge hub
Laozi
Laozi of Lao-Tzu (Chinees: 老子, letterlik "ou meester") was ’n antieke Chinese filosoof en skrywer. Hy is bekend as die vermeende skrywer van die Daodejing, die stigter van filosofiese Taoïsme en ’n Chinese godheid in godsdienstige Taoïsme en tradisionele Chinese godsdienste.
Hoewel hy ’n legendariese figuur is, word gemeen hy het omstreeks die 6de eeu v.C. geleef en was dus ’n tydgenoot van Confucius, hoewel sommige historici meen hy het in die 5de of 4de eeu v.C. geleef. Hy is ’n sentrale figuur in die Chinese kultuur, en keisers van die Tang-dinastie sowel as moderne mense met die van Li beskou hom as hul stamvader.
As ’n godsdiensfiguur word hy vereer onder die naam "Opperste Ou Heer" (太上老君, Daode Tianzun) en as een van die Drie Reines. Tydens die Tang-dinastie het hy die titel "Opperste Geheimsinnige en Oerkeiser" gekry.
Grootvorstedom Moskou
Die Grootvorstedom Moskou (Russies: Великое княжество Московское, Welikoje knjazjhestwo Moskofskoje), of bloot Moskowië (van die Latynse Moscovia), was 'n vorstedom, of prinsdom, van Kiëf-Roes tydens die laat Middeleeue. Dit was om Moskou gesentreer en was in die vroeë moderne tydperk die voorloperstaat van die Tsaredom Rusland. Dit is regeer deur die Rjoerik-dinastie, wat sedert Kiëf-Roes se stigting die heersers was.
Die staat het ontstaan in 1263, toe die prins van Wladimir-Soezdal, Aleksander Nefski die grootvorstedom gstig het as erfdeel vir sy seun Daniël I. Moskowië was aanvanklik 'n vasalstaat van die Goue Horde wat heffings aan die khans betaal het en troepe verskaf het vir hulle oorloë.
Moskou het sy moederstaat Wladimir-Soezdal teen die 1320's oorskadu en later verskeie bure geannekseer, insluitende die Republiek Nowgorod in 1478 en die Vorstedom Twer in 1485. Dit het tot 1480 'n vasalstaat van die Goue Horde gebly totdat dit die horde verslaan het, hoewel daar gereeld opstande en verskeie geslaagde veldtogte teen die Mongole was. Een daarvan is 'n opstand wat deur Dmitri Donskoi gelei is teen die destydse leier van die Goue Horde, Mamai, in die Slag van Koelikowo in 1380.
Iwan III het die staat in die 43 jaar van sy bewind verder gekonsolideer en veldtogte gevoer teen sy grootste oorblywende teenstander, die Groothertogdom Litaue. Teen 1503 het hy sy ryk verdriedubbel. Iwan se opvolger, Wasili III, het ook militêre suksesse behaal en Smolensk in 1512 van Litaue afgeneem; hy het Moskou se grense tot by die Dnjepr verskuif. Wasili se seun, Iwan IV (later bekend as "Iwan die Verskriklike") is in 1547 gekroon en het die titel "tsaar" aangeneem. Hy het ook die Tsaredom Rusland (Царство Русcкое, Tsarstwo Roesskoje) gestig.
Naam
thumbnail|200px|links|Die seël van [[Semjon I van Moskou|Semjon I (1340's) lui: "Die seël van die grootvors Simjon van die hele Rusland".]] thumbnail|200px|links|Die seël van Iwan III (1490's) lui: "Ioan (Iwan), deur God se genade die soewerein van die hele Rusand en die grootvors".
Moskou was in dié tyd ook bekend as die Groot-Hertogdom Moskou. Die Afrikaanse name "Moskou" en "Moskowië" vir die stad, vorstedom en rivier kom van die postklassieke Latyn Moscovia (vergelyk die Russiese Moskowija) en van die Oudslawiese Московь, Moskovĭ. In Latyn is histories ook na die vorstedom verwys as Ruthenia Alba.
Nes die geval was met baie Middeleeuse state, het die land nie 'n "amptelike" naam gehad nie, maar net amptelike titels vir sy heersers. Die "prins (knjaz) van Moskou" (Московский князь, Moskofski knjaz) en "soewerein van Moskou" (Московский государь, Moskofski gosoedar) was algemene kort titels. Ná die vereniging met die Hertogdom Wladimir in die middel 14de eeu het die vorste van Moskou hulleself soms die "hertog van Wladimir en Moskou" genoem, want Wladimir was baie ouer en prestigeryker as Moskou, hoewel die vors se hooftuiste altyd in Moskou was.
In wedywering met ander vorstedomme (veral Twer) het Moskouse vorste hulleself "grootvorste" of "groothertoë' genoem, wat op 'n hoër rang as dié van ander Russiese vorste gedui het. Tydens die latere uitbreiding van Moskou het die volle titel soms baie lank geword. In gewone dokumente en op seëls is korter titels egter gebruik: die "(groot)vors van Moskou", "soewerein van Moskou", "groothertog van die hele Rusland" (letterlik "grootprins van die Hele Rusland") of eenvoudig die "grootvors" of "grootsoewerein". Die Goue Horde het Iwan Kalita aangestel as heerser oor die "hele Rusland" en Simjon I het die titel "grootvors van die hele Rusland" aangeneem.
Ondanks feodalisme is die kollektiewe naam van die Oos-Slawiërs se landstreek, "Roes", nooit vergeet nie, hoewel dit toe 'n kulturele en geografiese term eeder as 'n politieke term geword het, want daar was geen enkele politieke entiteit in die streek nie. Sedert die 14de eeu het verskeie Moskouse vorste "van die hele Roes" (всея Руси, fsjeja Roesi) by hulle titels gevoeg, volgens die titel van die Russiese metropoliete, die "Metropoliet van die hele Roes". Dmitri Sjemjaka (oorlede 1453) was die eerste Moskouse vors wat geld laat munt het met die titel "soewerein van die hele Roes".
Sulke titels het teenstand en die gramskap ontlok van sy belangrikste teenstander, die Groothertogdom Litaue, wat oor 'n groot deel van die (westelike) deel van die land van antieke Roes regeer het en sy oostelike buurman aanspraak daarop en selfs die gebruik van die naam ontsê het. Onder Pools-Litause invloed het Wes-Europa die land "Moskowië" begin noem. Die eerste keer dat die naam in 'n Italiaanse dokument verskyn het, was in 1500. Moskowië was aanvanklik die gelatiniseerde naam van die stad Moskou en nie van die staat nie. Later het dit egter sy wyer betekenis gekry en is dit saam met die ouer naam, Rusland, gebruik tot aan die begin van die 18de eeu. Dit word steeds in historiese verband gebruik.
Iwan III het aanspraak gemaak op die titel "soewerein en grootvors van die hele Rusland (государь и великий князь всея Руси, gosoedar i weliki knjaz fsjeja Roesi). Teen die tyd van sy troue met Sofia Palaiologina, die niggie van Konstantyn XI Palaiologos, die laaste Bisantynse keiser, het hy aanspraak daarop gemaak dat Moskowië die opvolgerstaat van die Romeinse Ryk en die "Derde Rome" was.
Ontstaan
Toe die Mongoolse Ryk Kiëf-Roes in die 13de eeu binneval, was Moskou nog 'n klein dorpie in die vorstedom Wladimir-Soezdal. Hoewel die Mongole Moskou in 1238 afgebrand en in 1293 geplunder het, het die buitepos se afgeleë, beboste ligging 'n mate van veiligheid teen Mongoolse aanvalle en besetting gebied, terwyl 'n paar riviere toegang tot die Oos- en Swartsee en tot die Kaukasusstreek gebied het. Moskowiete, Soezdallers en ander inwoners van die vorstedom Roes kon hulle Slawiese, heidense en Ortodokse tradisies behou vir die grootste deel van die Mongoolse, of Tataarse, Juk.
thumb|240px|Die Moskouse Kremlin onder prins Iwan Kalita (vroeë 14de eeu), deur Apollinari Wasnetsof. Belangriker vir die ontwikkeling van die staat Moskou was egter die heerskappy van 'n paar prinse wat sy grense uitgebrei en die klein vorstedom in die grootste Europese staat van die 16de eeu ontwikkel het. Die eerste heerser van die vortstedom Moskou, Daniël (oorlede 1303), was die jongste seun van Aleksander Nefski van Wladimir-Soezdal. Hy het begin om sy prinsdom uit te brei deur Kolomna oor te neem. Sy seun, Joeri (bewind 1303-1325), het die hele bekken van die Moskwarivier beheer en dit weswaarts uitgebrei. Hy het toe 'n bondgenootskap gesluit met die opperheerser van Roes, Ozbeg Khan van die Goue Horde, en met die khan se suster getrou. Die khan het Joeri toegelaat om die titel grootvors van Wladimir-Soezdal aan te neem. Dit het hom in staat gestel om in te meng in die sake van die Republiek Nowgorod in die noordweste.
Teen die vroeë 14de eeu het Moskou sy posisie verbeter teenoor ander dorpe in sy moederstaat, Wladimir-Soezdal, en teen die 1320's was dit die invloedrykste stad, grootliks danksy besluite wat die Mongoolse khan geneem het. Daarbenewens het die metropoliet van Roes sy basis ook na Moskou verskuif.
Iwan was na bewering die rykste man in Roes, soos wat sy bynaam, "Kalita" (letterlik "Geldsak"), getuig. Hy het sy skatte gebruik om grond in ander prinsdomme te koop en om klipkerke in die Moskouse Kremlin te laat bou. In 1325 het die Ortodokse metropoliet Pieter (oorlede 1326) sy woning van Kiëf na Wladimir en daarna na Moskou verskuif, en dit het die aansien van die nuwe prinsdom verder verhoog.
Dmitri Donskoi
thumb|200px|Dmitri Donskoi in die Slag van Koelikowo.
In die 1350's is die land en die koningsgesin deur die Swart Dood getref. Dmitri Iwanowitsj was nege toe sy ouers sterf en die titel grootvors in die hande van sy verlangse familielid Dmitri van Soezdal beland. Omring deur Litauers en Moslemse nomades, het Dmitri Donskoi noue bande gekweek met die Ortodokse kerk van Roes, wat 'n oplewing in invloed beleef het danksy die monastiese hervormings van sint Sergius van Radonezj.
Dmitri is deur die metropoliet Alexius opgevoed. Hy het gefigureer as 'n kampvegter van ortodoksie en dit reggekry om die strydende prinsdomme van Roes te verenig in sy stryd teen die Goue Horde. Hy het die khan se gesag uitgedaag en sy bevelvoerder Mamai in die epiese Slag van Koelikowo (1380) verslaan. Die oorwinning het egter geen korttermynvoordele ingehou nie. Tochtamisj Khan het Moskou in 1382 verwoes in die hoop om sy gesag oor sy vasal die grootvors en sy eie leierskap te herstel; hy het 24 000 mense vermoor.
Dmitri het nogtans 'n nasionale held geword. Die sukses van die slag het die inwoners van Roes opnuut laat glo in hulle vermoë om die Tataarse juk af te skud en weer 'n vrye volk te word. In 1389 het hy die troon aan sy seun Wasili I nagelaat sonder om die khan se goedkeuring te kry.
Wasili I en Wasili II
thumb|200px|links|Andrei Roebljof se beroemde [[ikoon van die Drie-eenheid.]]
Wasili I (1389-1425) het die beleid van sy vader voortgesit. Nadat die horde deur Tamerlane aangeval is, het hy nie meer heffings aan die khan betaal nie, maar moes noodgedwonge 'n meer versoenende beleid volg ná Edigu van die horde se inval in Moskou in 1408.
Wasili was getroud met die enigste dogter van groothertog Vytautas van Litaue en het probeer om openlike konflik met sy magtige skoonpa te vermy, selfs nadat laasgenoemde Smolensk geannekseer het. Die vreedsame jare van sy lang bewind is gekenmerk deur die volgehoue uitbreiding na die ooste (die anneksasie van Nizjni Nowgorod en Soezdal, 1392) en na die noorde (Wologda, Weliki Oestjoeg en Groot Perm, 1398). Nizjni Nowgorod was 'n geskenk van die khan van die Goue Horde omdat Moskou hom teen 'n teenstander gehelp het.
Die hervormings van sint Sergius het 'n kulturele herlewing veroorsaak, soos uitgebeeld deur die ikone en fresko's van die monnik Andrei Roebljof. Honderde kloosters is deur dissipels van sint Sergius gestig op verafgeleë en onherbergsame terreine, insluitende Solofki. Benewens hulle kulturele funksie, was dié kloosters groot grondeienaars wat die ekonomie van 'n streek kon beheer. Hulle het inderwaarheid gedien as buiteposte van Moskou se invloed in die naburige prinsdomme en republieke. Nog 'n voordeel wat tot Moskou se uitbreiding gelei het, was dat elke vors deur sy seun opgevolg is, terwyl hulle teenstanders deur dinastiese wedywering gekenmerk is en in nog kleiner staatsbestelle versplinter het. Die enigste laterale tak van die Huis van Moskou, wat deur Wladimir van Serpoechof en sy afstammelinge verteenwoordig is, was stewig in Moskou geanker.
Op Wasili se aandrang is 'n plaaslike biskop, Jona, verkies tot metropoliet van Moskou en dit was gelykstaande aan 'n onafhanklikheidsverklaring deur die Russies-Ortodokse Kerk van die patriarg van Konstantonopel (1448).
Iwan III
thumb|200px|Die Slag van die Oegrarivier, 1480.
Buitelandse uitbreiding van die grootvorstedom in die 14de en 15de eeu het gepaardgegaan met interne konsolidasie. Teen die 15de eeu het die heersers van Moskou die hele Roes-gebied as hulle kollektiewe eiendom beskou. Verskeie semi-onafhanklike prinse van die Huis van Rjoerik het nog aanspraak op sekere gebiede gemaak, maar Iwan III (die Grote; bewind 1462-1505) het die minder belangrike prinse gedwing om die grootvors van Moskou en sy afstammelinge as die onbetwiste heersers te erken, met beheer oor militêre, regs- en buitelandse sake.
Nadat hy die kern van Rusland onder sy bewind verenig het, was Iwan die eerste heerser van Moskou wat die titels "tsaar" en "heerser van die hele Roes" aangeneem het. Hy het met sy magtige noordwestelike teenstander, die Groothertogdom Litaue, meegeding vir beheer oor 'n paar van die semi-onafhanklike voormalige prinsdomme van Kiëf-Roes in die bekkens van die Dnjepr- en die Donetsrivier. Deur die oorloop van sommige prinse, grensgevegte en die lang oorlog met Litaue wat eers in 1503 geëindig het, kon Iwan weswaarts uitbrei en die grootte van die staat Moskou verdriedubbel.
Die heerskappy van die tsaars het amptelik met Iwan die Verskriklike begin. Hy was die eerste heerser wat as tsaar van Rusland gekroon is. Dit het egter in die praktyk met Iwan III begin, wat die sentralisasie van die staat voltooi het (in wat tradisioneel bekend is as "die versameling van die Russiese grondgebiede").
Moskouse hof
Die hof van die Moskouse prinse het seremonies en gebruike wat van Kiëf-Roes geërf is, gekombineer met dié wat van die Bisantynse Ryk en Goue Horde ingevoer is. Sommige tradisionele ampte is stelselmatig afgestel om die mag in die hande van die regerende prins te konsolideer. 'n Nuwe, ingewikkelde stelsel van senioriteit, of mestnitsjesteo, het die range en funksies van die adel bepaal. Die hoogste vlak van erfadellikes was die bojare. Hulle het in drie kategorieë geval:
Rjoerik- en Gediminas-bojare, wie se vaders en oupas onafhanklike prinse was, het gevoel hulle is op gelyke voet met die grootvors. In tye van dinastiese probleme, soos die jare toe Iwan IV minderjarig was, het die bojare 'n interne mag gevorm wat 'n permanente bedreiging vir die troon ingehou het. 'n Vroeë vorm van die monarg se konflik met die bojare was die opritsjnina-beleid van Iwan die Verskriklike.
Tydens sulke konflikte het Iwan, Boris Godoenof en sommige latere monarge gevoel dit was nodig om 'n teenwig vir die bojare te skep deur 'n nuwe soort adel daar te stel wat geskoei is op persoonlike lojaliteit aan die tsaar en getroue diens, eerder as deur erflating. Later is dié nuwe adellikes die dworjanstwo (дворянство) genoem. Die naam kom van die Russiese dwor (двор), "hof".
Betrekkinge met die horde
thumb|240px|Die [[Oespenski-katedraal (Moskou)|Katedraal van die Mariahemelvaart in die Moskouse Kremlin, wat deur Iwan III laat bou is en waar Russiese monarge tussen 1547 en 1896 gekroon is.]]
Die betrekkinge tussen die Moskouse vorstedom en die Goue Horde was gemeng. In die eerste twee dekades van die 13de eeu het Moskou die steun gewerf van een van die mededingende Mongoolse staatsmanne, Nogai, teen die prinsdomme wat geneig het om die horde te steun. Ná die herstel van die eenheid in die Goue Horde vroeg in die 14de eeu het dit tot in 1317 oor die algemeen die steun van die khans geniet, maar dit in 1322-'27 verloor.
In die volgende 30 jaar, toe die betrekkinge tussen die twee state verbeter het, het Moskou aansienlike ekonomiese en politieke potensiaal ontwikkel. Pogings om die grootvorste van Wladimir van hulle status te beroof was onsuksesvol nadat die khanaat in onderlinge oorloë betrokke geraak het. Hulle het bewys hulle is magteloos tydens die bewind van 'n taamlik magtige khan soos Mamai. Die latere khan Tochtamisj het geen ander keuse gehad as om die opperheerskappy van Moskou oor Noord- en Oos-Russiese grondgebiede te erken nie.
Die tradisionele Mongoolse beginsel om groot konsentrasies van mag in kleiner eenhede op te breek het misluk en die volgende tydperk is gekenmerk deur 'n gebrek aan steun deur die horde. Hoewel Moskou die khans gedurende die beginjare van die Tataarse Juk erken het as die wettige gesag, ondanks sekere dade van weerstand en ongehoorsaamheid, het dit geweier om hulle opperheerskappy te erken in die jare 1374-'80, 1396-1411, 1414-'16 en 1417-'19, al het die horde al hoe sterker geword. Die mag van die horde oor Moskou was grootliks beperk gedurende die bewind van Dmitri Donskoi, wat erkenning gekry het dat die Grootvorstedom Wladimir 'n erfbesitting van die Moskouse prinse was: Hoewel die horde heffings van die land gekry het, kon dit nie meer 'n ernstige invloed hê op die interne struktuur van Noord-Russiese grondgebiede nie.
In die jare van Wasili II en Iwan III het die Grootvorstedom die idee van 'n tsaredom van die verslane Bisantynse Ryk gekry, en dit was onversoenbaar met die erkenning van die khans se opperheerskappy. Moskou het begin om sy onafhanklikheid te verklaar in diplomatieke betrekkinge met ander lande. Dié proses was voltooi met die bewind van Iwan III.
Kultuur
thumb|240px|Reis per slee in die 16de eeu in Moskowië.
Die Grootvorstedom Moskou is kultureel deur Slawiese en Bisantynse kultuurelemete beïnvloed. Die bonatuurlike was in Moskowië 'n basiese deel van die alledaagse lewe.
Slotsom
Die ontwikkeling van die moderne Rusland kan teruggespoor word van Kiëf-Roes, deur Wladimir-Soezdal en die Grootvorstedom Moskou tot by die Tsaredom Rusland en daarna die Russiese Ryk. Die Moskouse vorstedom het mense en rykdom na die noordoostelike deel van Kiëf-Roes gelok; so is handelsbande aangeknoop aan die Oossee, Witsee, Kaspiese See en in Siberië. Daarmee is 'n hoogs gesentraliseerde en outokratiese politieke stelsel daargestel. Die politieke tradisie wat in Moskowië gevestig is, het dus 'n enorme invloed gehad op die toekomstige ontwikkeling van die Russiese gemeenskap.
Hamsa
Die hamsa of gamsa (Arabies: خمسة‎, khamsah, chamsah; Hebreeus: חַמְסָה; Berbers: ⵜⴰⴼⵓⵙⵜ, tafoest) is 'n amulet in die vorm van 'n handpalm. Dit is gewild deur die Midde-Ooste en Noord-Afrika, en word dikwels as juwele en muurversierings gebruik.
Die uitbeelding van die oop regterhand is 'n beeld wat telkemale deur die geskiedenis erken en gebruik is as 'n teken van beskerming. Daar word deur sommiges (hoofsaaklik Moslems, Jode en Katolieke) geglo die hamsa bied verdediging teen die bose oog. Daar is al vermoed die oorsprong van die hamsa lê in Antieke Egipte of Kartago (hedendaagse Tunisië) en dat dit moontlik met die godin Tanit verband gehou het.
Etimologie
Hamsa is 'n Arabiese woord wat "vyf" beteken, asook "die vyf vingers van die hand". Die hamsa is ook bekend as die Hand van Fatima (genoem na die dogter van die profeet Mohammed) of die Hand van Maria.
Wilhelm Liebenberg
Wilhelm Louis Liebenberg is ’n anti-apartheidsaktivis en ’n Afrikaanse skrywer. Hy was 'n lektor in Afrikaans aan Rhodes-universiteit in Grahamstad en later die Universiteit van die Witwatersrand in Johannesburg.
Lewe en werk
Wilhelm Liebenberg is oorspronklik van die Kaap en studeer aanvanklik ingenieurswese. Hy het grade van die Universiteit Stellenbosch en die Universiteit van Kaapstad, voordat hy die Drs.Litt.-graad in Utrecht in Nederland behaal en daarna in 1991 sy Ph.D.-graad aan die Universiteit van die Witwatersrand. Die titel van sy proefskrif is “Die begrip ‘teken’ in ‘Tristia’ van N.P. van Wyk Louw”. Hy is in die tagtigerjare verbonde aan Rhodes-universiteit en daarna as senior lektor aan die Universiteit van die Witwatersrand. Hy is ’n spesialis in die studievelde van Literêre Teorie en Vergelykende Letterkunde en dien ook op die bestuur van die Suid-Afrikaanse Vereniging vir Algemene Literatuurwetenskap. Tydens die tagtigerjare neem hy deel aan die politieke struggle in die Oos-Kaap en aan die Rand en is hy besonder aktief in die bedrywighede van die veelrassige United Democratic Front en die Mass Democratic Movement en is ’n ampsdraer van die Johannesburg Democratic Action Committee. Hy is 'n dienspligweieraar en tree ook op as woordvoerder van die End Conscription Campaign wat op grond van gewetensbesware teen die regeringsbeleid weier om militêre diensplig te verrig. In 1989 woon hy die geskiedkundige ontmoeting tussen skrywers en die toe nog verbode ANC by die Victoria-valle by. Hy word in September 1989 by sy huis in Johannesburg in hegtenis geneem en vir ’n lang ruk op De Aar sonder verhoor aangehou in terme van die destydse noodmaatreëls. Ingevolge artikel 3 van die noodregulasies van daardie tyd is voorsiening gemaak vir onbeperkte aanhouding sonder verhoor. Hy is ’n lid van die Congress of South African Writers. Later verlaat hy die akademie om verder te studeer in die Oosterse spiritualisme en is 'n meditasie-instrukteer. Hy bly in Kaapstad.
Skryfwerk
Hy publiseer 'n roman, As die nood hoog is. Jacques Malan, en die nagraadse student Lisa teen die agtergrond van die politieke toestand in Suid-Afrika in die tagtigerjare. Jacques is getroud met Hanlief, maar na sy toenadering tot Lisa skeefloop, raak hy betrokke by die jong student Mari-Lou. Lisa raak op haar beurt betrokke by die swart aktivis Elvis. Dit is ’n parodie op André P. Brink se “States of emergency”, maar verwek by die verskyning daarvan meer opspraak weens die eksplisiete seksbeskrywings as weens die politieke aard daarvan.
Wilhelm se publikasies in akademiese tydskrifte dek die velde van taalwetenskap, dekonstruksie, postmodernisme, poësie, poststrukturalisme, narratologie en ideologie, terwyl hy ook ’n gereelde medewerker was van Vrye Weekblad en bydraes lewer tot De Kat en Spil Plus. Hy maak ook ’n bydrae tot die boek “Literêre terme en teorieë” onder redaksie van T.T. Cloete.
Birchleigh-Noord
Birchleigh-Noord is 'n voorstad in noordelike Kemptonpark, in die Oos-Rand. Volgens die 2001-sensus het Birchleigh-Noord 'n bevolking van 7 491 gehad.
Kragonderbreking van 2003 in Noordoos-Amerika
Die Amerikaanse Noordooste se kragonderbreking van 2003 was 'n wydverspreide kragonderbreking wat plaasgevind het in dele van die Noordooste en Midweste van die Verenigde State en die Kanadese provinsie Ontario op Donderdag, 14 Augustus 2003, net na 16h10 (plaaslike tyd).
Sekere gebiede se kragtoevoer is teen 23h00 herstel maar vele ander het eers twee dae later hul krag teruggekry. In meer afgeleë gebiede het dit byna 'n week geduur om krag te herstel. Dit was op daardie tydstip die wêreld se tweede mees wydverspreide onderbreking in die geskiedenis, na die kragonderbreking van 1999 in Suidelike Brasilië. Die onderbreking, wat veel erger was as die Amerikaanse Noordooste se kragonderbreking van 1965, het 'n geskatte 10 miljoen mense in Ontario en 45 miljoen mense in agt state van die VSA geraak.
Oorsaak
Die primêre oorsaak van die onderbreking was 'n sagtewarefout in die alarmstelsel in 'n beheerkamer van die FirstEnergy Corporation, geleë in Ohio. Die gebrek aan alarm het operateurs onbewus gelaat van die behoefte om krag te herversprei nadat oorlaaide transmissielyne ongesnoeide bome getref het, wat 'n wedlooptoestand in die beheersagteware veroorsaak het. Wat 'n hanteerbare plaaslike onderbreking was, het toe ontaard in 'n massiewe wydverspreide noodtoestand op die elektriese netwerk.
Verloop van gebeure
Die volgende is die volgorde van gebeure tydens die kragonderbreking op 14 Augustus 2003  (tyd in EDT):
Johnson Aguiyi-Ironsi
Johnson Aguiyi-Ironsi (3 Maart 1924 - 29 Julie 1966) was 'n Nigeriese soldaat. Hy was die hoof van die staat vanaf 16 Januarie 1966 totdat hy op 29 Julie 1966 omvergewerp en vermoor is.
James Gregory
James Gregory (November 1638 – Oktober 1675), was 'n Skotse wiskundige en sterrekundige. Hy is in Drumoak, Aberdeenshire gebore en het in Edinburgh gesterf. Hy was opeenvolgens professor by die Universiteit van Sint Andrews en die Universiteit van Edinburgh.
In 1663 het Gregory Optica Promota gepubliseer waarin hy die kompakte weerkaatsende teleskoop, wat as die Gregory-teleskoop bekendstaan, beskryf. Sy optikastelsel word ook in radioteleskope soos die Arecibo, wat oor 'n "Gregory-koepel" beskik gebruik. Die teleskoop ontwerp het die aandag verskeie mense in wetenskapkringe: die Oxfordse fisikus Robert Hooke, Sir Robert Moray, stigterslid van die Royal Society en Isaac Newton, wat aan 'n soortgelyke projek gewerk het. Die Gregory-teleskoop was die eerste praktiese spieëlteleskoop en het vir 'n eeu en 'n half die standaard waarnemingsinstrument gebly.
In die Optica Promota het hy ook 'n metode beskryf waarin die Oorgang van Venus gebruik word om die afstand van die Aarde na die Son te meet. Die metode is later deur Edmund Halley aangemoedig en aangeneem as die grondslag vir die eerste meting van die Astronomiese eenheid. Gregory, wat 'n entoesiastiese ondersteuner van Newton was, het later vriendskaplike korrespondensie met hom gevoer en sy idees in sy eie dosering opgeneem; idees wat om daardie stadium omsterde en as heel revolusionêr gesien is.
In 1667 het hy Vera Circuli et Hyperbolae Quadratura gepubliseer waarin hy aangetoon het hoe die oppervlak van die sirkel en hiperbool in die vorm van oneindige konvergente reekse verkry kan word. Hierdie werk bevat 'n merkwaardige meetkundige stelling wat beweer dat die verhouding van die oppervlak van enige arbitrêre sektor van 'n sirkel tot dié van die omringde reguliere poligone nie uitdrukbaar is in 'n eindige aantal terme nie. Hy het gevolglik die afleiding gemaak dat die kwadratuur van die sirkel onmoontlik is. Dit is deur Montucla aanvaar, maar dit is nie afdoende nie, aangesien dit denkbaar is dat een of ander besondere sektor gekwadreer sou kon word, en dat hierdie besondere sektor die hele sirkel mog wees. Nogtans was Gregory effektief onder die eerste om te spekuleer oor die bestan van wat nou transendentale getalle genoem word. Verder kan beide die eerste bewys van die fundamentele teorema van analise en die ontdekking van die Taylor-reeks beide aan hom toegeskryf word. Die boek bevat ook reeks-uitbreidings van sin(x), cos(x), boogsin(x) en boogcos(x). (Die vroegste formulering van die uitbreidings is gemaak deur Madhava in Indië in die 14de eeu). Dit is in 1668 herdruk met 'n aanhangsel, Geometriae Pars, waarin Gregory verduidelik hoe die volumes van omwentelingsligaam bepaal kon word.
In 1671, of moontlik vroeër, het hy die teorema wat die 14de eeuse Indiese wiskundige Madhava van Sangamagrama orosponklik ontdek het, die boogtangens-reeks
vir θ tussen −π/4 en π/4.
Hierdie formule is eers deur Madhava en later in Europa gebruik om diesyfers van π uit te werk.
James Gregory het diffraksie en die Diffraksietralie ontdek deur sonlig deur 'n voël se veer te laat skyn en die diffraksiepartroon wat geproduseer word te bestudeer. Hy het in besonder die verdeling van sonlig in die komponentkleur waargeneem - dit het gebeur 'n jaar nadat Newton dieselfde met 'n prisma gedoen het en die verskynsel steeds uiters omstrede was.
'n Maankrater, Gregory (maankrater) is na hom vernoem. Die wiskundige David Gregory was sy kleinneef.
Walter Kinsella (akteur)
Walter Kinsella (16 Augustus 1900 – 11 Mei 1975) was 'n Amerikaanse akteur. Hy was bekend vir sy rolle in die rolprent The Tattooed Stranger (1950) en in die televisiereekse Martin Kane (1949), Alfred Hitchcock Presents (1955), en Perry Mason (1957).
Leucosolenia cervicornis
Leucosolenia cervicornis is 'n sponsspesie in die taksonomiese indeling van die kalksponse (Calcarea). Die spons leef in die see en sy steenselle bestaan uit kalsiumkarbonaat.
Die spons behoort tot die genus Leucosolenia en tot die familie Leucosoleniidae. Die wetenskaplike naam van die spesie is die eerste keer geldig gepubliseer in 1872 deur Haeckel.
Leonid Kinskey
Leonid Kinskey (18 April 1903 – 8 September 1998) was 'n Amerikaanse akteur. Hy was bekend vir sy rolle in die rolprente The Big Broadcast (1932), Duck Soup (1933), Les Misérables (1935), en Casablanca (1942).
Zugspitze
Die Zugspitze is die hoogste bergpiek van die Wetterstein-bergreeks in die oostelike Alpe en ook die hoogste punt van Duitsland met 2 962 meter bo seevlak. Die Zugspitz-massief is suidwes van Garmisch-Partenkirchen in die Duitse deelstaat Beiere en in die noorde van die Oostenrykse deelstaat Tirol geleë. Die grens tussen Duitsland en Oostenryk loop oor die westelike piek van die massief.
Olmeke
Die Olmeke (Nahuatl: lmēcatl, [oːlˈmeːkat͡ɬ] (eenvoud) of Ōlmēcah, [oːlˈmeːkaʔ] (meervoud), letterlik: "rubbermense", afgelei van ōlli, [ˈoːlːi], "rubber" en mēcatl, [ˈmeːkat͡ɬ], "mense") is die vroegste bekende Meso-Amerikaanse beskawing met sy sentrum in die hedendaagse Meksikaanse deelstate Veracruz en Tabasco. Die historiese middelpunt van die beskawing was langs die suid-sentrale kus van Meksiko aan die Golf van Meksiko. Die Olmeekse kultuur het van 1400 v.C. tot 400 v.C. bestaan en is veral bekend vir hul kolossale koppe wat uit vulkaniese basaltsteen vervaardig is en balspelplekke in hul nedersettings.
Die Olmeke het die eerste aangetekende vorm van Meso-Amerikaanse balspel wat as 'n voorouer van hedendaagse sokker beskou word alreeds in 1500 v.C. uitgeoefen. Hulle het vermoedelik omstreeks 800 v.C. Monte Albán, een van die oudste bekende nedersettings in Meso-Amerika, gestig. Reeds in hierdie vroeë periode is die gebruik van letters en syfers bekend. Rondom 300 v.C. het die bevolking van dié stad met nuwe setlaars gemeng. Die Olmeke is ook bekend vir die verbou van kakaobone en die vervaardiging van sjokolade. Die siening van die Olmeekse beskawing as 'n voorloper van die Majaanse s'n is wyd bespreek, maar dit is eerder onwaarskynlik as gevolg van die groot tydelike en ruimtelike afstand. Hulle het egter 'n algemene invloed op navolgende beskawings uitgeoefen.
Sirene
Geskiedenis
Die eerste sirene is 'n geruime tyd voor 1799 deur die Skotse fisikus John Robison uitgevind. Robison se sirenes is as musiekinstrumente gebruik. Dit het die pype in 'n orrel aangedryf.
Elektries
Elektriese sirenes maak gebruik van elektroniese komponente om 'n spesifieke sein te ontwikkel wat dan versterk word en na luidsprekers herlei word.
Pneumaties
Tradisionele en oorspronklike pneumaties-aangedrewe sirenes het gebruik gemaak van lug wat onder druk geplaas word en dan deur 'n vernouing gestoot word. Dit werk op dieselfde beginsel as 'n fluit. Deesdae word meer gesofistikeerde metodes gebruik om presies die gewenste klank te verkry.
Gebruike
duimnael|regs|'n Sirene wat op 'n paal gemonteer is. duimnael|regs|'n [[Israeliese Elektroniese Lug aanval Sirene wat inwoners van die dorp waarsku van 'n lugaanval]]
Nnamdi Azikiwe
Nnamdi Azikiwe (16 November 1904 - 11 Mei 1996) was vanaf 1963 tot 1966 die president van Nigerië.
Mhlontlo Plaaslike Munisipaliteit
Die Mhlontlo Plaaslike Munisipaliteit is een van die plaaslike munisipaliteite in die O.R. Tambo-distriksmunisipaliteit in die Oos-Kaap, Suid-Afrika.
BCVO
regs|duimnael|Die kenteken van die BCVO Die Beweging vir Christelik-Volkseie Onderwys (BCVO) is ’n onderwysinstelling in Suid-Afrika wat primêre en sekondêre onderwys (graad 1 tot 12) in Afrikaans en die Calvinistiese tradisie bied. Daar is tans 40 geaffilieerde skole in Suid-Afrika — hoofsaaklik in die Vrystaat en voormalige Transvaal — met ongeveer 2100 kinders wat by die verskeie skole hul opvoeding ontvang.
Die aanbieding voldoen aan die staatskurrikulumvereistes, maar gebruik tot 'n groot mate eie leermateriaal wat poog om christelike en volkseie (Afrikanergerigte) uitgangspunte te handhaaf. Anders as by openbare skole in Suid-Afrika, volg die BCVO skole nie 'n behaviouristiese benadering tot opvoedkunde waar leerlinge as tabula rasa beskou word wat deur die leerproses betekenis aan die werklikheid gee nie, maar is die uitgangspunt eerder dat sowel die identiteit en karakter van die leerlinge asook die werklikhede wat in elke vakgebied bestudeer word, beide Godgegewe is. Die kurrikulum fokus vervolgens daarop om kinders op te voed om die verband van elke Godgegewe werklikheid in elke vakgebied tot Christus as Oorsprong en Doel van alles in die heelal te sien, aangesien feite alleenlik betekenis het in die konteks van hul verband tot Christus as Logos. Waar publieke skole dus die herskepping van die samelewing volgens humanistiese grondbeginsels beoog, beoog die BCVO om leerlinge toe te rus om die heerskappy van Christus op elke terrein van die lewe te laat geld.
Die Independent Examination Board (IEB) se Afrikaanstalige matriekeksamen (die hoogste skooleksamen in Suid-Afrika staan as "matriek" bekend) word gebruik sodat CVO-leerlinge dieselfde Umalusi-sertifikaat as staatskoolleerlinge ontvang, maar met 'n bykomende sertifisering dat dit op die IEB-standaard afgelê is. Die BCVO dien as skakelliggaam waardeur CVO-skole saam sport- en kulturele geleenthede aanbied om die akademiese aanbieding aan te vul. Van die CVO-skole is al meer as twee dekades in bedryf, en 'n tweede geslag kinders van oud-CVO-skoolleerlinge begin in CVO-skole inkom.
CVO-skole is ouerskole wat in nie-winsgedrewe verenigings of maatskappystrukture bedryf word. Die skole word gekenmerk deur 'n noodsaak vir entoesiastiese ouers wat besture vorm en dikwels hard werk om skole op te bou en 'n bereidheid om kinders te laat skoolgaan met minder fasiliteite as staatskole, maar meer beheer en inspraak van ouers in leermateriaal en die ingesteldheid van die skool. Die skole het meestal kleiner klasse as staatskole en beter gekapitaliseerde privaatskole wat die voordelige geleentheid gee vir meer individueel-gerigte onderwys.
Sycantha
Sycantha is 'n genus van kalksponse uit die familie Sycanthidae.