cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Munsell-kleursisteem
Verduideliking
Munsell het die spasiëring van kleure volgens hierdie dimensies bepaal deur waarnemings van menslike visuele reaksies te maak. In elkeen van die dimensies is die Munsell-kleure, so na as wat hy dit kon regkry, perseptueel eenvormig, wat tot gevolg het dat die uiteindelike vorm van die kleursfeer redelik onreëlmatig is. Soos Munsell verduidelik het:
"Die behoefte om van 'n gekose vorm, soos die piramide, keël, silinder of buis gebruik te maak, tesame met 'n gebrek aan behoorlike toetsing, het tot verwronge stellings oor kleurverhoudings gelei, en dit het duidelik geword dat wanneer fisiese meting van pigmentwaardes en - intensiteite bestudeer word, dit nie moontlik is om die dimensies van kleur volgens 'n reëlmatige vorm voor te stel nie."
- Albert H. Munsell, "A Pigment Color System and Notation"[3]
Kleur
Munsell het elke horisontale sirkel in vyf hoofkleure verdeel: Red (rooi), Yellow (geel), Green (groen), Blue (blou), en Purple (pers), sowel as 5 intermediêre kleure (bv, YR) halfpad tussen aangrensende hoofkleure. Elkeen van hierdie 10 posisies word dan met 'n verdere 10 spasies onderverdeel, om 'n totaal van 100 kleure te onderskei. Die vyf hoofkleure word met die nommer 5 aangedui. In die praktyk spesifiseer kleurkaarte gewoonlik 40 kleure, met 'n toename van 2.5, wat byvoorbeeld van 10R tot 2.5YR aangedui word.
Twee kleure van gelyke waarde en chroma, aan teenoorgestelde kante van 'n kleursirkel, is komplementêre kleure; wanneer sodanige twee kleure gemeng word, word 'n neutrale grys van dieselfde waarde verkry. Die diagram hieronder toon 40 Munsell-kleure wat eweredig geposisioneer is, met die ooreenstemmende komplementêre kleure wat daaronder aangetoon word.
Waarde
Waarde (die ligtheid of donkerheid), verander vertikaal op die kleurmodel, van swart (waarde 0) aan die onderkant, tot wit (waarde 10) aan die bokant van die vertikale as. Neutrale grys lê op die vertikale as tussen swart en wit.
Voor Munsell het verskeie kleurmodelle die waarde van kleure met swart aan die onderkant, en wit aan die bokant van die modelle, voorgestel, maar hierdie sisteme het nagelaat om die perseptuele ligtheid by die horisontale kleure konstant te hou, met die gevolg dat sowel ten volle versadigde geel (lig) en ten volle versadigde blou en pers (donker) by die middel van die vertikale as geposisioneer was.
Intensiteit
Intensiteit of chroma, word radiaal vanaf die middelpunt van elke horisontale kleurskyf gemeet, en verteenwoordig die 'suiwerheid' van 'n kleur (verwant aan versadiging), met laer chroma minder suiwer (meer uitgewas, soos by pastelkleure). Let daarop dat daar geen intrinsieke boonste limiet aan chroma is nie. Verskillende areas van die kleurruimte het verskillende maksimale chromakoördinate. As gevolg van die aard van die oog en die fisika van kleurstimulasies, het liggeel byvoorbeeld aansienlike meer chroma as ligte pers. Dit het gelei tot 'n wye verskeidenheid moontlike chroma-vlakke - tot die hoë 30's vir sommige kleurwaardes (alhoewel dit moeilik of onmoontlik is om fisiese voorwerpe in kleure van sodanige hoë chromas te maak, en dit kan nie op hedendaagse rekenaarskerms weergegee word nie). Helder soliede kleure is in die omgewing van ongeveer 8.
Spesifisering van 'n kleur
'n Kleur kan volledig gespesifiseer word deur die drie getalle vir kleur, waarde en chroma in daardie volgorde te lys. Byvoorbeeld, 'n pers van medium ligtheid, wat redelik versadig is, word aangedui as 5P 5/10 met 5P wat beteken dat die kleur in die middel van die pers kleurskyf is, 5/ wat mediumwaarde (ligtheid) beteken, en 'n chroma of intensiteit van 10.
Geskiedenis en invloed
Die idee om 'n driedimensionele kleurmodel te gebruik om alle kleure voor te stel, is gedurende die 18de en 19de eeu ontwikkel. 'n Aantal verskillende vorms is vir so 'n model voorgestel, waaronder: 'n dubbele driehoekige piramide deur Tobias Mayer in 1758, 'n enkele driehoekige piramide deur Johann Heinrich Lambert in 1772, 'n sfeer deur Philipp Otto Runge in 1810, 'n halfronde sfeer deur Michel Eugène Chevreul in 1839, 'n keël deur Hermann von Helmholtz in 1860, 'n hellende kubus deur William Benson in 1868, en 'n hellende dubbele keël deur August Kirschmann in 1895. Hierdie sisteme het geleidelik meer gesofistikeerd geraak, met Kirschmann wat selfs die verskil in waarde tussen verskillende helder kleure kon identifiseer. Al die sisteme het egter suiwer teoreties gebly óf praktiese probleme ondervind om alle kleure te akkommodeer. Verder was die onderskeie sisteme nie op nougesette wetenskaplike meting van menslike visie gebaseer nie; voor Munsell is die verband tussen kleur, waarde en chroma nie ten volle verstaan nie.
Albert Munsell, 'n kunstenaar en professor in kuns aan die Massachusetts Normal Art School (nou Massachusetts College of Art and Design, of MassArt), wou 'n “rasionele manier om kleur te beskryf” skep wat desimale notasies sou gebruik in plaas van kleurname (wat volgens hom 'dwaas' en 'misleidend' is), wat hy kon gebruik om sy studente oor kleur te onderrig. Hy het eers in 1898 aan die sisteem begin werk en dit in 1905 in volledige vorm in A Colour Notation ('n Kleurnotasie) gepubliseer.
Die oorspronklike beliggaming van die stelsel (die Atlas van 1905) het enkele tekortkominge, as 'n fisiese voorstelling van die teoretiese stelsel, gehad. Dit is aansienlik verbeter in die 1929 Munsell Book of Color (Munsell-kleurboek) en deur 'n uitgebreide reeks eksperimente wat in die 1940's deur die Optical Society of America (Optiese vereniging van Amerika) uitgevoer is, wat gelei het tot die notasies vir die moderne Munsell Book of Color (Munsell-kleurboek). Hoewel verskeie plaasvervangers vir die Munsell-kleursisteem, wat op Munsell se beginsels gebaseer was, ontwerp is, waaronder die Optical Society of America's Uniform Colour Scales (Optiese vereniging van Amerika se eenvormige kleurskale), en die International Commission on Illumination (Internasionale kommissie van verligting) se CIELAB (L*a*b*) en CIECAM02- kleurmodelle, word die Munsell-kleursisteem steeds baie algemeen gebruik, onder andere deur ANSI om vel- en haarkleure vir forensiese patologie te definieer, die USGS om grondkleure te vergelyk, in prostodonsie tydens die keuse van kleurskakerings vir tandheelkundige restourasies, en deur brouerye vir eenvormigheid van bierkleure. Interieurontwerpers en binneversierders maak ook van die Munsell-kleursisteem gebruik om die spesifikasie van kleure van 'n verskeidenheid materiale, insluitend verf, korrek en met presisie weer te gee. Die omvattende sisteem van kleure is ook 'n waardevolle hulpmiddel by die keuse van kleure en die samestelling van kleurskemas met 'n verskeidenheid kleure, skakerings en intensieteite.
Gloria Paul
Gloria Paul (gebore 28 Februarie 1940) is 'n Engelse aktrise. Sy is bekend vir haar rolle in die rolprente Copacabana Palace (1962), The Three Fantastic Supermen (1967), Mister Zehn Prozent - Miezen und Moneten (1968), en Darling Lili (1970).
Hendrik IV van Engeland
Hendrik IV (3 April 1366 – 20 Maart 1413) was van 1399 tot 1413 koning van Engeland. Hy was die negende koning van die Huis van Plantagenêt en het nes sy oupa ook aanspraak gemaak op die titel koning van Frankryk. Hy is in Bolingbroke-kasteel in Lincolnshire gebore, vandaar sy ander naam, Hendrik (van) Bolingbroke. Sy pa, Jan van Gent, die 1ste Hertog van Lancaster, was die derde seun van Eduard III, en een van die regente van Hendrik se neef, Richard II (vir wie Hendrik later van die troon gesit het). Hendrik se ma was Blanche, die erfgenaam van die talle Lancaster-landgoede. Hendrik IV is dus die eerste Engelse koning van die Lancaster-tak van die Plantagenêts, een van die twee familietakke wat in die Rose-oorlog betrokke was (die ander was die Huis van York).
In 1380 het hy met Maria de Bohun getrou. Hulle het ses kinders gehad:
Verhouding met Richard II
Hendrik het ’n wisselvallige verhouding met koning Richard II gehad. Hulle was neefs en kindervriende, maar Hendrik het in 1377 deelgeneem aan ’n rebellie teen Richard. Richard het hom nie gestraf soos vir die ander baronne nie, maar hom ’n hertog gemaak.
In 1398 het Hendrik ’n opmerking gemaak wat deur Thomas de Mowbray, die 1ste Hertog van Norfolk, as verraad beskou is en die twee hertoë het ooreengekom op ’n tweegeveg. Richard het egter besluit om Hendrik te verban om verdere bloedvergieting te voorkom. Mowbray is ook lewenslank verban.
Jan van Gent is in 1399 oorlede. Sonder om te verduidelik hoekom, het Richard wetlike dokumente gekanselleer wat Hendrik sy pa se outomatiese erfgenaam sou maak. In plaas daarvan moes Hendrik vir Richard vra vir sy erfporsie. Terwyl Richard op ’n veldtog teen Ierland besig was, het Hendrik na Engeland teruggekeer. Hy het beslag gelê op grond van mense wat hom teengestaan het en genoeg mag en steun opgebou om homself as koning Hendrik IV van Engeland verklaar te kry. Hy het Richard in die Londense Tower laat opsluit en dié is later vermoedelik vermoor.
Bewind en dood
Die latere jare van Hendrik IV se bewind is gekenmerk deur ernstige gesondheidsprobleme. Hy het ’n verminkende velsiekte gehad, asook ernstige aanvalle van ’n ander siekte. Die laaste aanval was in Maart 1413. Historici gis al lank oor die aard van sy siektes: Die veltoestand kon melaatsheid of psoriase gewees het. Die ander aanvalle kon epilepsie of ’n hartsiekte gewees het. Hy is op 20 Maart in die huis van die ab van Westminster dood.
5145 Pholus
5145 Pholus (uitspraak:, met die voorlopige naam , is ’n eksentrieke sentour in die buitenste Sonnestelsel. Sy deursnee is sowat 180 km. Pholus kruis die wentelbaan van beide Saturnus en Neptunus. Dit is op 9 Januarie 1992 deur die Amerikaanse sterrekundige David Rabinowitz (onerken) ontdek en na ’n sentour in die Griekse mitologie genoem.
Beskrywing
duimnael|200px|links|Die wentelbaan van 5145 Pholus.
Pholus is naas 2060 Chiron die eerste sentour wat ontdek is. 2060 Chiron-sentoure is voorwerpe tussen die asteroïdes en trans-Neptunus-voorwerpe – dus anderkant Jupiter, maar binne die wentelbaan van Neptunus. Hulle het die eienskappe van beide asteroïdes en komete.
5145 Pholus se wentelbaan is sowat 8,7-32 AE, en een omwenteling duur 91,99 jaar (33 601 dae). Die wentelbaan het ’n eksentrisiteit van 0,57 en ’n helling van 25°.
Die sentour het sedert 764 v.C. nog nie binne 1 AE van enige planeet gekom nie, en dit sal ook nie voor 5290 n.C. nie. Dit het vermoedelik in die Kuipergordel ontstaan.
Baäl
duimnael|120px|Bronsstandbeeld van Baäl uit Oegarit, 14de tot 12de eeu v.C.).
Baäl in Mesopotamië
Die grootste bron van inligting oor die gode van Kanaän is die feitlik volledige wigskrifargiewe van die stad Oegarit, die hoofstad van die gelyknamige stadstaat wat omstreeks 1200 n.C. verwoes is. Die panele bevat onder meer epiese verhale, mites, gebede, gode en lyste offerandes, seremoniële tekste en regulasies.
Die langste mitesiklus van Oegarit handel oor Baäl. Hy was ’n weergod wat die wind, wolke en reën beheer het. Deur die beëindiging van die droogte was hy ook ’n vrugbaarheidsgod. As god van die donderweer was hy dinamies en magtig. Hy is gewoonlik uitgebeeld met sy arm omhoog terwyl hy ’n weerligstraal vashou.
Ander name, soos van ’n stad of berg, is ook dikwels aan sy naam gekoppel, soos Baäl-Gad, Baäl-Bublos, Baäl-Tirus, Baël-Libanon of Baäl-Karmel.
Baäl in Egipte
duimnael|120px|’n [[Stele van Baäl wat in Oegarit ontdek is (15de tot 13de eeu v.C., Louvre, Parys).]] duimnael|Die Tempel van Bel in [[Palmyra.]]
Baäl word in die Nuwe Ryk van Egipte onder Amenhotep II die eerste keer genoem. Hy het ’n heiligdom in Memphis gehad en was bekend as Safon.
In die tyd van die farao's met die naam Ramses het Baäl ’n magtige oorlogsgod in die Egiptiese mitologie geword; die farao's het titels gehad soos "sterk soos Baäl", "die verpersoonliking van Baäl", "brul soos Baäl in die lug" en "soos Baäl, wat mag oor sy vyande het".
Later is hy gelykgestel aan die god Set. Tipiese Asiatiese eienskappe is aan hom toegeken, soos ’n keëlhoed, bulhorings, ’n baard en septer.
Baäl in die Bybel
In die Bybel is die naam Baäl vir verskeie plaaslike gode gebruik (en soms in die meervoud). Die aanbidders van Baäl was groot teenstanders van die volgelinge van die God van die Israeliete, en omgekeerd. Die Israeliete het hom as ’n afgod beskou.
Die priesters van die Kanaänitiese Baäl word verskeie kere genoem soos in die Boeke van Konings, wat beskryf dat Isebel, die vrou van Agab en dogter van Etbaäl ("met Baäl"), koning van die Sidoniërs (1 Kon 16:31), ’n toegewyde aanbidder en profetes van Baäl was en die aanbidding van Baäl in Israel aangemoedig het. Elija het toe Baäl se 450 priesters byeengeroep. Albei kante moes ’n offerande aan hul god bring en kyk wie se offerande brand. Baäl het nie sy volgelinge se offerande aan die brand gesteek nie, terwyl die Here se vuur Elia se altaar tot as verbrand het, al is water voor die tyd daarop gegooi. Al die Baäl-priesters is toe doodgemaak (1 Kon 18: 22-40).
Die woord Baäl word egter meer dikwels in sy niegodsdienstige betekenis gebruik. Soms is Jahweh self "Baäl" genoem in die sin van "meester", en daarom is dit belangrik watter naam op Baäl volg: meester, heerser of god.
Benewens in Konings word Bybelse verwysings na Baäl aangetref in 4 Num. 25:3 en 5, Deut 4:3, Rig 2:13 en 6:31 tot 33, Jer. 2:8, 7:9, 11:13, 11:17, 12:16, 19:5, 23:13, 23:27, 32:29 en 32:35, Hos. 13:1 en Rom. 11:4
Christendom
Die naam Baäl leef voort in Balthasar en Hannibal (Fenisies vir "Baäl is genadig"). Ook Beëlsebub word in die Nuwe Testament vereenselwig met Satan, "aanvoerder van die bose geeste" (Mat 12:24; Mar. 3:22; Luk. 11:18).
Silikaatminerale
Die silikaatminerale is 'n groep minerale wat verbindings van silikonoksied (silikon en suurstof in variërende verhoudings en hoeveelhede) bevat. Dit bestaan uit 'n SiO4-tetraëder, wat op verskillende wyses met mekaar en ander elemente verbind word. Hierdie groep minerale is die volopste groep minerale in die aardkors, en ongeveer 90% van die aardkors se minerale vorm deel van hierdie groep. Hierdie groep sluit minerale vanaf algemene kwarts tot edelstene soos smarag en tanzaniet in.
Die minerale in hierdie groep het wisselende hoeveelhede SiO4 in hulle struktuur, en gesteentes word na aanleiding van die SiO4-inhoud geklassifiseer van felsies (hoë SiO4-inhoud), na mafies (lae SiO4-inhoud) tot ultramafies (baie lae SiO4-inhoud). (Vroeër was felsiese gesteentes geklassifiseer as "suur" gesteentes, en mafiese gesteentes as "basies".)
Die klassifikasie van die silikate kom van die mineraloog Dana.
Klassifikasie
Die silikaatminerale word ingedeel in die volgende groepe:
Tektosilikate
Tektosilikate, of "raamwerksilikate," het 'n 3-dimensionele raamwerk van silikatetraëders, met 'n Si:O verhouding van 1:2. In hierdie raamwerk word elke suurstofatoom deur twee silikonatome gedeel.Hierdie groep verteenwoordig bykans 75% van die aardkors se minerale. Met die uitsondering van die Kwart, is die res van die tektosilikate aluminiumsilikate, waar 'n sekere persentasie van die silikonatome deur aluminiumatome vervang is. Hierdie proses is moontlik a.g.v. silikon en aluminium se soortgelyke atoomradius.
Nesosilikate
Nesosilikate (vanaf die Grieks νῆσος nēsos, eiland), is waar geïsoleerde SiO44−-tetraëders deur interstituele katione verbind word. Met ander woorde, die SiO44−-tetraëders is glad nie direk aan mekaar verbind nie, maar al vier bene van die SiO44−-tetraëder word deur middel van katione met ander [SiO4]4−-tetraëders verbind.
Fenakietgroep
Sorosilikate
Sorosilikate (vanaf die Grieks σωρός sōros, hoop) het geïsoleerde dubbele tetraëdergroepe met Si2O76− of 'n Si:O-verhouding van 2:7. Nickel–Strunz-klassifikasie: 9.B
Siklosilikate
Siklosilikate (vanaf die Grieks κύκλος kuklos, sirkel), het verbinde tetraëders in 'n ringvorm met (SixO3x)2x− of 'n Si:O-verhouding van 1:3. Hulle bestaan as 3-lid ringe (Si3O9)6− of 6-lid ringe (Si6O18)12−. Nickel–Strunz-klassifikasie: 09.C
Inosilikate
Inosilikate (vanaf die Grieks ἴς , ἰνός inos], vesel), is kettingsilikate, met enkel- of dubbelkettings van silikaattetraëders. Die enkelketting inosilikate het 'n Si:O-verhouding van 1:3 (SiO3), terwyl die dubbelketting inosilikate 'n Si:O-verhouding van 4:11 het Si4O11. Nickel–Strunz-klassifikasie: 09.D
Dubbelketting Inosilikate
Amfiboolgroep
Fillosilikate
Fillosilikate (vanaf die Grieks φύλλον phyllon, blaar), vorm paralelle velle (blaaie) van silikaattetraëders. Hierdie tetraëders vorm 'n 2-dimensionele raamwerk, waar die individuele tetraëders met mekaar verbind is. In hierdie 2-dimensionele raamwerk of vel, is die bindings tussen die tetraëders sterk, maar die bindings tussen die verskillende velle is swak, aangesien die SiO-tetraëders nie tussen velle met mekaar verbind is nie. Die Si:O-verhouding is Si2O5 of 2:5.
Nickel–Strunz-klassifikasie: 09.E. Alle fillosilikate is gehidreer met of water of hidroksielgroepe aangeheg.
Hans Vermeer
Prof. dr. Hans-Josef Vermeer (Iserlohn, 24 September 1930 – Heidelberg, 4 Februarie 2010) was 'n Duitse taalkundige en vertaalkundige.
Hy is aangestel as professor in algemene en toegepaste taalkunde aan die Universiteit van Mainz in Germersheim (1971–1983). Daarna was hy professor in vertaalstudies met spesiale verwysing na Portugees aan die Universiteit van Heidelberg (1984–1992). Hy was ook ’n besoekende professor by die Leopold Franzens-universiteit in Innsbruck (1999–2002), die Bosporus-univeriteit in Istanbul (2002–2003) en die Okan-universiteit in Istanbul (2004–2008). Hy het uiteindelik in sy laaste jare na die universiteit van Mainz en Heidelberg teruggekeer om daar te doseer.
Hy is die bekendste vir die vestiging van die skopos-teorie maar het oor ’n verskeidenheid onderwerpe in die taalkunde, vertaling en tolking geskryf. Hy was die skrywer van meer as 80 artikels, hoofstukke en boeke. In 2012 is ’n spesiale nommer van mTm uitgegee om sy werk en lewe te herdenk.
Jack Lemmon
John Uhler "Jack" Lemmon III (8 Februarie 1925 – 27 Junie 2001) was ’n Amerikaanse akteur. Hy is agt keer vir ’n Oscar benoem en het twee keer gewen.
Loopbaan
Lemmon se rolprentdebuut was ’n klein rol in die 1949-prent The Lady Takes a Sailor en hy was onbekend totdat hy in 1954 in die komedie It Should Happen to You was. Hy het vroeg in sy loopbaan die komediant Ernie Kovacs ontmoet en hulle was saam in Operation Mad Ball, Bell, Book and Candle en It Happened to Jane te sien.
Lemmon het eindelik in meer as 60 rolprente verskyn, soos Mister Roberts (1955), waarvoor hy die Oscar vir beste manlike byspeler gewen het, Some Like It Hot (1959), The Apartment (1960), Days of Wine and Roses (1962), Irma la Douce (1963), The Great Race (1965), The Odd Couple (1968), The Out-of-Towners (1970), Save the Tiger (1973), waarvoor hy ’n Oscar vir beste akteur gewen het, The China Syndrome (1979), Missing (1982), waarvoor hy die Volpi-beker vir beste akteur op die Cannes-rolprentfees gewen het, Glengarry Glen Ross (1992), Grumpy Old Men (1993) en Grumpier Old Men (1995).
Hy het saam met legendariese aktrises soos Marilyn Monroe, Natalie Wood, Janet Leigh, Shirley MacLaine, Doris Day, Kim Novak en Sophia Loren gewerk.
Lemmon het die Emmy gewen vir sy vertolking van Morrie Schwartz in sy laaste TV-produksie, Tuesdays with Morrie (1999). Vir sy laaste rolprent het hy nie erkenning gekry nie: hy was die verteller in Robert Redford se prent The Legend of Bagger Vance (2000).
Black First Land First
Black First Land First (BLF) is 'n Pan-Afrikanistiese en rewolusionêre sosialistiese politieke party in Suid-Afrika. BLF is in 2015 deur Andile Mngxitama gestig nadat hy uit die Ekonomiese Vryheidsvegters (EFF) geskors is.
Dubbelbandvlindervis
Die dubbelbandvlindervis (Chaetodon marleyi) is 'n vlindervis wat aan die suid- en ooskus van Suid-Afrika voorkom en is endemies aan Suider-Afrika. Die vis word 20 cm groot. Dit is silwerwit met drie vertikale strepe oor sy lyf en kom voor in koraal- en rotsriwwe in water wat 1–120 m diep is, terwyl onvolwassenes in getypoele voorkom. In Engels staan die vis bekend as die doublesah butterflyfish en dit kan oorleef in akwariums wat koeler as 24 °C is. Dit word deur die IUBN geklassifiseer as 'n kwesbare spesie.
Lindsay Felton
Lindsay Felton (gebore 4 Desember 1984) is 'n Amerikaanse aktrise. Sy is bekend vir haar rolle in die rolprent Grind (2003) en in die televisiereekse Thunder Alley (1994) en Caitlin's Way (2000).
Breëbalk-sitarien
Voorkoms
Die vis het 'n volledige sylyn en die lyf is slank met lang, gepunte vinne. Die kop is gepunt met groot oë. Die vis is deurskynend, lig olyfkleurig aan die bokant en wit aan die onderkant. In die middel van die lyf is 8-9 donker horisontale kolle wat 'n aaneenlopende band vorm. Die vis word 60 mm lank.
Habitat
Die vis verkies, vloeiende water met baie plantegroei van groot riviere. Hulle vreet klein insekte en ongewerweldes vanaf die oppervlakte.
Beesel
Beesel (Limburgs: Bezel) is 'n dorp en munisipaliteit in die Nederlandse provinsie Limburg, wat grens aan die Maas-rivier en die Duitse deelstaat Noordryn-Wesfale. Die munisipale gebied het sowat 14 000 inwoners (2012) en 'n oppervlakte van 29 km². Reuver is die administratiewe setel van die munisipaliteit.
Plekke
Plekke in die munisipale gebied van Beesel:
Tahaa
duimnael|270px|Ligging in die Geselskapseilande.
Beesel
Plekke
Beesel (dorp), Bussereind, Meuleberg Markt, Mortel, Offenbeek, Reuver, Rijkel en Witteberg.
Tahaa
Tahaa is ’n atol in die Benedewindse Eilande van die Geselskapseilande in Frans-Polinesië, ’n Franse oorsese gebied in die Stille Oseaan.
Beskrywing
Die eiland en die naburige Raiatea word deur dieselfde koraalrif omring en hulle was dalk op ’n tyd een eiland. Tahaa het 5 000 bewoners wat in ’n gebied van 90,2 km2 woon, en het ’n maksimum hoogte van 590 m bo die seevlak.
Tahaa en sy klein eilandjies kan van Raiatea af per boot en vlerkprou bereik word. Ná die kort vaart word reisigers afgelaai op ’n eilandstrand met ’n klein strandmeer en in die verte ’n uitsig op Bora Bora. Dié dele van die Geselskapseilande is minder ontwikkel.
Administrasie
Tahaa en die omringende eilandjies is administratief ’n munisipaliteit van die Benedewindse Eilande. Dit bestaan uit:
Connie Stevens
Connie Stevens (gebore 8 Augustus 1938) is 'n Amerikaanse aktrise en regisseuse. Sy is bekend vir haar rolle in die rolprente Sgt. Pepper's Lonely Hearts Club Band (1978), Grease 2 (1982), en A Healing (1997), en in die televisiereeks Hawaiian Eye (1959).
Tahaa
Administrasie
Die administratiewe sentrum is Patio.
Don Michael Paul
Don Michael Paul (gebore 17 April 1963) is 'n Amerikaanse akteur, regisseur, en skrywer. Hy is bekend vir sy rolle in die rolprente Harley Davidson and the Marlboro Man (1991) en Death Race 4: Beyond Anarchy.
Lars Brygmann
Lars Brygmann (gebore 17 Februarie 1957) is 'n Deense akteur. Hy is bekend vir sy rolle in die rolprente Stealing Rembrandt (2003) en A Funny Man (2011), en in die televisiereekse Borgen (2010), Lykke (2011) en Dicte (2013).
Mensdom
Die mensdom is 'n versamelnaam vir alle mense. Die mensdom is in staat om oor homself na te dink en ook om homself in andere se posisie in te dink. Voorts is die mensdom in staat tot die ontwikkeling van tegnologie, asook die daarstelling van wetenskaplike teorieë. Meer as enige ander biologiese spesie is die mensdom in staat om sy omgewing te verander, meestal tot sy eie voordeel. So kontroleer die mensdom byvoorbeeld lopende water deur middel van die konstruksie van damme, sekuriteit deur die bou van huise, hongersnood deur landbouproduksie, en siekte deur geneeskunde. Een van die belangrikste eienskappe van die mensdom is die ontwikkeling van taal om te kan kommunikeer. Die tegnologiese ontwikkelinge in die twintigste eeu het die mensdom in staat gestel om wêreldwyd, en omtrent onmiddellik, met mekaar te kommunikeer.
Die mensdom het verskillende kulture. Verskille in die kulture het al tot oorloë gelei en die grootskaalse uitwissing van medemense.
Die mensdom bestaan in 2006 na skatting uit 7 miljard mense. Dié hoë syfer behou nadele vir die omgewing in: besoedeling neem toe, en ander biologiese spesies sterf uit. Aan die ander kant, bevoordeel die mensdom se ekologiese sukses sekere spesies, soos die rot, die huiskat en diere waarmee geboer word, soos die skaap en bees.
Amanda Pays
Amanda Pays (gebore 6 Junie 1959) is 'n Engelse aktrise. Sy is bekend vir haar rolle in die rolprent Leviathan (1989) en in die televisiereekse Max Headroom (1987) en The X-Files (1993).
Mana Pools
Mana Pools is 'n deel van die benedestroom van die Zambezirivier in Zimbabwe. Na elke reënseisoen verander die alluviale gebied (sedimentasie wat deur die rivier afgeset word) in groot mere. As hierdie mere stadig opdroog en kleiner word, lok die gebied talle groot diere (waaronder olifante, buffels, luiperds en jagluiperds) wat op soek is na water. Dit maak dit een van die beste plekke in Afrika om grootwild te sien.
In 1984 is Mana Pools, saam met die safarigebiede Sapi en Chewore, op Unesco se lys van wêrelderfenisgebiede geplaas.
Lede en Oudewaard
L(e)ede en Oudewaard is ’n nedersetting in die munisipaliteit Neder-Betuwe in die provinsie Gelderland in Nederland.
Louis Jean Heydt
Louis Jean Heydt (17 April 1903 – 29 Januarie 1960) was 'n Amerikaanse akteur. Hy was bekend vir sy rolle in die rolprente Gone with the Wind (1939), The Man Who Talked Too Much (1940), Abe Lincoln in Illinois (1940), en The Big Sleep (1946).
Suid-Afrikaanse Ambassade in Berlyn
Suid-Afrikaanse Ambassade in Berlyn
Hoofsetel van die RSA se diplomatieke sending in die Federale Republiek van Duitsland
Ambassadeur
Sy Edele Horst Brammer
Chargé d'Affaires a.i.
Straatadres
Südafrikanische Botschaft
Tiergartenstrasse 18
10785 Berlin
Ontwerp
mma architects
Johannesburg · Kaapstad · Berlyn
Webtuiste
suedafrika.org
Die Suid-Afrikaanse Ambassade in Berlyn is in die sogenaamde Diplomatieke Buurt (Botschaftsviertel) in die Sentraal-Berlynse stadsbuurt Tiergarten geleë. Die gebou is tussen 2002 en 2003 as die hoofsetel van die Republiek van Suid-Afrika se diplomatieke sending in die Federale Republiek van Duitsland opgerig en op 14 November 2003 amptelik ingewy.
Marc-Joseph Marion du Fresne
Marc-Joseph Marion du Fresne (22 Mei 1722 - 12 Junie 1772) was 'n Franse ontdekkingsreisiger, navigator en kartograaf. Hy is in Saint-Malo gebore en sluit op elfjarige ouderdom by die Frans Oos-Indiese maatskappy aan as 'n onder-luitenant aanboord van die Duc de Bourgogne.
Tydens die Oostenrykse opvolgingsoorlog voer hy verskeie skepe aan en hy word teen 1745 'n kaptein. In die Sewejarige Oorlog, is hy betrokke by verskeie vlootoperasies.
Na die oorlog seil hy weer op die Oos-Indiese roetes en vestig hom uiteindelik in Port Louis, Mauritius, waar hy ook vir 'n tyd lank hawemeester is.
Toe die Franse Oos-Indiese maatskappy in 1769 in duie stort is du Fresne skielik werkloos. Hy oortuig Pierre Poivre, die burgerlike administrateur om hom met twee skepe uit te rus en op 'n tweevoudige sending te stuur: eerstens sou hy Ahu-toru, 'n Tahitiaan wat na Parys gebring is en daar uitgestal is, maar slegs tot so ver as Mauritius terug gebring is, na Tahiti terugneem, en tweedens sou hy na die suidelike kontinent gaan soek. Marion-Dufresne is twee skepe gegee, die Mascarin en die Marquis de Castries. Ahu-toru sterf van pokke kort na die vertrek uit Port Louis.
Op sy ontdekkingstog herontdek hy die Prins Edwardeilande nadat hulle by Kaapstad aandoen en op 28 Desember 1771 verlaat. Hy ontdek die Crozeteilande voor hy verder in Australië se rigting seil. Op 2 Februarie 1772 seil hulle effens noord van die op daardie stadium nog onontdekte Kergueleneilande verby en kruis tien dae later die roete van Kerguelen-Trémarec. Hulle bereik Tasmanië op 3 Maart 1772 en vertoef 'n paar dae op die eiland, waar Marionbaai in die suidooste na hom vernoem is, voor hulle verder seil en Nieu-Seeland se Mount Taranaki op 25 Maart 1772 gewaar. Hy noem die berg Pic Mascarin sonder om te weet dat James Cook dit reeds drie jaar te vore "Mount Egmont" genoem het.
Oor die volgende maand verken hulle die eilande, doen herstelwerk aan hulle skepe en behandel hulle skeerbuik. Hulle anker eers by Anchor Cove en later in die Bay of Islands. Oënskynlik was hulle verhoudinge met die Māori's aanvanklik vreedsaam: hulle kon kommunikeer danksy die Tahitiaanse woordeskat ('n nalatingskap van Ahu-toru se misavontuur), en die Māori's het selfs 'n seremonie vir hulle gehou. Die Franse het egter blykbaar een of ander tapu gebreek, waarskynlik deur op 'n heilige plek vis te vang, en op 12 Julie 1772 vermoor en eet die Maori's du Fresne en twaalf bemanningslede. In weerwraak brand die Franse 'n dorpie af en dood sowat 250 Māori's voor hulle die volgende dag weg vaar.
Plekke en so meer wat na Marion-Dufresne vernoem is sluit in:
Tupai
Tupai, ook bekend as Motu Iti, is ’n laagliggende atol in die Benedewindse Eilande van die Geselskapseilande in Frans-Polinesië, ’n Franse oorsese gebied in die Stille Oseaan. Dit is 19 km noord van Bora Bora en is net 11 km2 groot.
duimnael|250px|links|Ligging in die Geselskapseilande.
Daar is ’n privaat vliegveld op Tupai. Dit is in 2001 ingewy en die gebruik daarvan word beperk.
Administrasie
Tupai behoort administratief tot die munisipaliteit Bora Bora.
Panamakanaal
Die Panamakanaal (Spaans: Canal de Panamá) is 'n mensgemaakte kanaal van 81,6 km lank wat deur die Ismus van Panama sny en die Atlantiese en Stille Oseane in Sentraal-Amerika verbind. Dit is een van twee mees strategiese kunsmatige waterweë ter wêreld (die ander een is die Suezkanaal). As gevolg van Panama se S-vorm lê die Atlantiese Oseaan wes van die kanaal en die Stille Oseaan oos daarvan, die omgekeerde van die gebruiklike oriëntasie van hierdie oseane tot land in die Amerikas. Panama se hoofstad, Panama-stad, is net oos van die kanaal se suidelike ingang geleë. Aan die noordelike einde in die Karibiese See is Colón geleë.
Reeds in die sestiende eeu is daar al gespekuleer oor die bou van die kanaal, maar dit is eers 400 jaar later voltooi toe die kanaal geopen is op 15 Augustus 1914. Weens die uitbreek van die Eerste Wêreldoorlog is die openingseremonie eers in 1920 gehou. Sedertdien word die kanaal deur ongeveer 12 000 skepe per jaar gebruik. Dit neem 'n skip sowat nege tot elf ure om van een punt na die ander te vaar en sedert die kanaal geopen is, het ongeveer 800 000 skepe die kanaal gebruik. Tussen 2007 en 2016 is die kanaal uitgebrei.
Seereise tussen een van die Noord-Amerikaanse kuste na die teenoorgestelde kant van Suid-Amerika asook tussen Europa en Oos-Asië of Australië is vanweë die nuwe roete met onderskeidelik tot 3 500 en 2 000 seemyl verkort. Die idee om 'n kanaal oor die landengte van Panama te bou, is reeds in die 16e eeu deur Spanje geopper. Die VSA het in 1846 ’n ooreenkoms met die destydse Nieu-Granada (teenswoordig Colombia) wat in die stadium beheer oor Panama uitgeoefen het, aangegaan vir die bou van 'n kanaal. Die eerste daadwerklike pogings om 'n kanaal te bou, is egter eers in 1881 deur die Fransman Ferdinand de Lesseps, wat ook die Suezkanaal gebou het, aangewend.
Sy maatskappy, Compagnie Universel le du Canal Interoceanique de Panama, het agt jaar later bankrot gespeel weens onder meer siektes (duisende werkers het aan malaria gesterf), ’n geldtekort en korrupsie wat tot op Franse regeringsvlak uitgekring het (die Panamaskandaal). Ingevolge die Hay- Bunau-Varilla-verdrag, wat op 18 November 1903 tussen Panama en die VSA gesluit is, het die VSA die reg verkry om die kanaal te bou. Die bouwerk, onder leiding van die Amerikaner kol. G.W. Goedhals, het in 1904 begin nadat die siektes onder beheer gebring en die moerasse drooggelê is. Hoewel die kanaal eers in 1920 amptelik geopen is, het die eerste skip reeds op 15 Augustus 1914 deur die kanaal gevaar.
Die Panamakanaal strek van Cristobal in die Karibiese See (Atlantiese terminus) tot by Balboa aan die Stille Oseaan. Dit sou aanvanklik sonder sluise gebou gewees het, maar 3 sluiskomplekse (6 sluise), naamlik die Gatún-, die Pedro Miguel- en die Mirafloressluis, is uiteindelik aangelê. Hulle is elk 304 m lank en 33,5 m breed, met 'n drempeldiepte van 12 m. Uit die Karibiese See loop die kanaal vir 11,2 km deur die Baai van Limon tot by die Gatúnsluis, waar skepe 26 m na en van die mensgemaakte Gatúnmeer laat sak of gelig word. Van daar af loop die kanaal vir 38,4 km deur die meer tot by Gamboa, waar dit by die Gaillard Cut-gedeelte ('n deurgrawing van 12,8 km lank en 154 m breed in ’n heuwelrug) aansluit.
Laasgenoemde vorm die waterskeiding in die landengte en kronkel tot by die Pedro Miguel-sluis (9,5 m benede die kanaalvlak). Die kanaal loop daarna vir 1,6 km oor die klein Mirafloresmeer tot by die Mirafloressluis (16,6 m onder die meer se watervlak). en die laaste gedeelte strek oor 12,8 km tot in die Baai van Panama. Albei ingange van die kanaal word teen toeslikking en golfslag beskerm (gebagger). Die kanaal is een van die 2 mees strategiese mensgemaakte waterweë ter wêreld (die ander is die Suezkanaal) en was aanvanklik veral vir die VSA 'n aanwins. Daar is teenswoordig egter ook swaar verkeer na die westelike deel van die Suid-Amerikaanse vasteland. Liberiese, Britse, Noorweegse en Japanse skepe maak besonder baie van die waterweg gebruik en dit is ook vir Panama van groot ekonomiese belang − die land se openbare sektor het byvoorbeeld daardeur ’n opbloei beleef.
Die kanaal word deur die Panama Canal Company beheer, wat onder meer deurvaarttariewe vasstel, terwyl die skeepvaartreëls, veral die ten opsigte van oorlogskepe, deur die Hay Pauncefote-verdrag van 1901 bepaal is; handels – en oorlogskepe van alle lande mag, behoudens sekere voorwaardes, die waterweg gebruik. Ingevolge 'n ooreenkoms wat in 1977 tussen die VSA en Panama aangegaan is, het Panama in 2000 beheer oor die kanaal verkry.
Beheer oor die kanaalsone (1432 km²), wat ingevolge die Hay-Bunau-Varilla-verdrag aan die VSA toegesê is, is in 1967 deur ’n Amerikaans-Panamese kommissie oorgeneem en op 1 Oktober 1979 aan Panama oorgedra. Die gebied is aan albei kante van die kanaal 16 km breed en sluit enkele eilandjies in die Golf van Panama in.
Vanweë die kanaal se beperkte vermoë kan sommige passasierskepe, asook die grootste vliegdekskepe en vragskepe nie daardeur vaar nie en daar word reeds geruime tyd oorweeg om die sluise te vergroot, die kanaal tot op seevlak te bring, of om 'n tweede kanaal deur Nicaragua te bou. Die sluiskapasiteit is teenswoordig ’n maksimum van 50 skepe per dag − en die deurvaartyd is ongeveer elf uur.
High School Musical
High School Musical is 'n Emmy-bekroonde Amerikaanse televisierolprent en die eerste aflewering in die High School Musical-rolprentreeks. Met sy vrystelling op 20 Januarie 2006 het dit die suksesvolste rolprent wat Disney Channel Original Movie (DCOM) ooit vervaardig het, geword. High School Musical 2 was die televisieopvolg in 2007 en High School Musical 3: Senior Year was 'n speelfilm wat in Oktober 2008 in teaters begin draai het. High School Musical is die eerste DCOM-rolprent wat 'n silwerdoekopvolg gehad het. High School Musical 4: East Meets West is die vierde aflewering in die reeks en het in 2010 op die Disney Channel gedebuteer. Die rolprent se klankbaan was die topverkoperalbum in die Verenigde State in 2006.
High School Musical het 7,7 miljoen kykers met sy première-uitsending in die VSA in 2006 gehad, wat dit die mees gekykde rolprent van die Disney Channel vir daardie jaar gemaak het. In die Verenigde Koninkryk het die prent 789 000 kykers vir die première gelok (en 1,2 miljoen in totaal vir die openingsweek) wat dit die tweede mees gekykde program vir die Disney Channel (UK) vir 2006 gemaak het. Op 29 Desember 2006 het dit die eerste Disney Channel Original Movie geword om deur die BBC uitgesaai te word. High School Musical is wêreldwyd deur 225 miljoen mense gekyk.
High School Musical is by East High School in Salt Lake City, Utah (VSA), die ouditorium van Murray High School, ook in Utah, en die middestad van Salt Lake City verfilm. Murray High School was ook die stel van talle ander Disney-produksies: Take Down (1978), Read It and Weep (2006), Minutemen (2008) en High School Musical: Get in the Picture (2008).
Rigel
duimnael|links|200px|Rigel en die [[Newel|refleksienewel IC 2118. Rigel B is nie sigbaar nie vanweë die helderheid van die primêre ster.]]
Rigel, ook bekend onder sy Bayer-naam, Beta Orionis (β Ori, β Orionis), is die helderste ster in die sterrebeeld Jagter (Orion) en die sewende helderste ster aan die naghemel, met ’n skynbare magnitude van 0,13. Dit is eintlik ’n drie- of vierdubbele sterstelsel; die primêre ster (Rigel A) is ’n blou-wit superreus met ’n geraamde ligsterkte van tussen 120 000 en 279 000 keer dié van die Son, na gelang van die metode wat in die berekening gebruik word. Die waterstof in sy kern is uitgeput en die ster het uitgeswel tot tussen 79 en 115 keer die Son se radius. Dit pulseer van tyd tot tyd en word geklassifiseer as ’n Alpha Cygni-ster.
Sigbaarheid
Rigel se skynbare magnitude is 0,13 en dit is die sewende helderste ster buiten die Son. Dit is ’n onreëlmatig pulserende ster met ’n visuele speling van tussen magnitude 0,05 en 0,18. Hoewel Rigel die Bayer-naam "beta" het, is dit feitlik altyd helderder as Alpha Orionis (Betelgeuse). Die ster se spektrum dien sedert 1943 as een van die stabiele ankerpunte waarvolgens ander sterre geklassifiseer word. Rigel is die derde mees inherente helder eerste-magnitude-ster ná Deneb en Betelgeuse. Dit het ’n B-V-kleurindeks van -0,03, wat beteken dit lyk wit of effens blou-wit.
Op 12 Desember om middernag en 24 Januarie om 21:00 is Rigel die sigbaarste in die somernaglug van die Suidelike Halfrond en die winternaglug van die Noordelike Halfrond. In die Suidelike Halfrond is dit die eerste helder ster van die Jagter wat sigbaar word.
In sterrenavigasie is Rigel een van die belangrikste sterre omdat dit helder is, asook maklik opspoorbaar en ekwatoriaal, wat beteken dit kan op al die wêreld se oseane gesien word (met uitsondering van streke binne 8° van die Noordpool af).
Eienskappe
duimnael|links|250px|Rigel se plek op die [[Hertzsprung-Russell-diagram is bo in die middel.]] Moravveji en kollegas het Rigel A se helderheid op 120 000 keer dié van die Son geraam. Sy oppervlaktemperatuur is omtrent 12 100 K. Dit is ’n blousuperreus wat al die waterstof in sy kern opgebrand en die hoofreeks verlaat het. Dit het uitgesit en verhelder namate dit oor die Hertzsprung-Russell-diagram beweeg het. Przybilla het geraam dit het sowat drie sonmassas verloor sedert dit sewe miljoen tot nege miljoen jaar gelede sy bestaan as ’n ster van 24 ± 3 sonmassas begin het. Dit sal ’n rooisuperreus word en eindelik as ’n tipe II-supernova ontplof. Dit is een van die naaste bekende potensiële supernova-voorlopersterre aan die Aarde.
Rigel se veranderlikheid is ingewikkeld en word veroorsaak deur sterpulserings soortgelyk aan dié van Deneb, die prototipe van Alpha Cygni-sterre. Omdat dit helder is en ook deur ’n streek van newelagtigheid beweeg, verlig Rigel verskeie stofwolke naby hom, veral IC 2118 (die Heksekopnewel).
Rigel word ook verbind met die Orion-newel wat, hoewel in dieselfde rigting van die Aarde af, amper twee keer so ver van die Aarde af is. Ondanks die groot afstandsverskil, bring ’n projeksie van Rigel se baan deur die ruimte vir sy verwagte ouderdom hom na aan die newel. Daarom word die ster soms geklassifiseer as ’n buitekantse lid van die Orion OB1-assosiasie.
Dit lyk of die metgeselle Rigel Ba, Bb en C almal van dieselfde Klas B-hoofreekssterre met ’n massa van drie tot vier sonmassas is, maar hul eienskappe is nie goed bekend nie.
Name
Johann Bayer het die naam "Beta Orionis" in 1603 aan die ster gegee. Hoewel beta gewoonlik die tweede helderste ster van ’n sterrebeeld is, is Rigel feitlik altyd helderder as Alpha Orionis (Betelgeuse). Die sterrekundige James B. Kaler meen Bayer het Rigel waargeneem op ’n seldsame tyd toe Betelgeuse helderder was.
Nannocharax
Nannocharax is ‘n genus wat hoort tot die familie Distichodontidae. Die genus is bykans dieselfde as die Hemigrammocharax behalwe dat die sylyn volledig is. Slegs een spesie kom in Suider-Afrika voor.
Spesie
Die volgende spesie kom in Suider-Afrika voor:
Halfmaanvlindervis
Die Halfmaanvlindervis (Chaetodon lunula) is vlindervis wat aan die ooskus van Suid-Afrika voorkom tot by Port Alfred. Die vis word 25 cm groot. Die vis is geel met 'n swart streep oor die oë en 'n wit streep oor die voorkop. Die vis kom voor in koraal- en rotsriwwe. Die onvolwassenes het 'n swart kol op die rugvin en stertvinsteel. In Engels staan die vis bekend as die Halfmoon butterflyfish en kan in akwariums oorleef.
Woestyn
Tropiese woestyne soos die Saharawoestyn en die Namibwoestyn maak ongeveer een vyfde van die wêreld se woestyngebiede uit. Dit is die droogste plekke op aarde, met min plante en windverwaaide oppervlaktes, rotse en sand. Die semi-dor streke tussen woestyne en grasvelde word half- of semi-woestyne genoem. Dit het doringbome en struike en 'n lang, droë seisoen wat deur kort reënvalperiodes afgewissel word.
Woestynplante en -diere het by die ongenaakbare toestande wat in hierdie gebiede heers, aangepas. 'n Voorbeeld is sommige plante wat wasbedekte blare het (soos die kreosootbos) wat oormatige verdamping voorkom, terwyl ander (soos kaktusse) hul vlak wortels uitsprei om water op te vang en in hul sponserige weefsel berg. Die meeste woestyndiere ontsnap bedags aan die hitte deur in gate te skuil en snags aktief te wees.
Namate die woestynbevolking toegeneem en met groter kuddes langer op dieselfde plek gebly het (onder meer deur die grawe van waterputte), is die reeds wankelende ewe wig tussen mens en omgewing verbreek. Die grond is deur oorbeweiding, oormatige houtkap of verkeerde besproeiingstegniek oorbelas, waardeur die oorspronklike plantegroei nie kon herstel nie.
Woestyne brei as gevolg hiervan in 'n onrusbarende tempo uit en die gevolge van langdurige droogtes is, vanweë onder meer 'n veranderde klimaatspatroon, nie net vir die plant- en dierewêreld rampspoedig nie, maar ook vir die mens. Klimatoloë definieer 'n woestyn as ŉ gebied waar die reënval jaarliks minder as 250 mm is en waar lang droogtetye voorkom.
Op grond van die temperatuur word daar tussen warm woestyne (Sahara, Australiese woestyne) met 'n gemiddelde jaartemperatuur van 25 °C (uiterstes: - 7 °C en + 40 °C) en koue woestyne (Gobi, Tibet) met 'n gemiddelde jaartemperatuur van 10 °C (uiterstes: - 40 °C en +40 °C) onderskei. Laasgenoemde lê meestal hoog. Die samestelling van die gebied en die verdeling van die reënval deur die jaar bepaal die aard van die plantegroei en die dierelewe. In teenstelling met wat dikwels veronderstel word, is die meeste woestyne nie heeltemal dor en dood nie.
In werklikheid is daar net in die sentrale deel van die Sahara en in die noordelikste woestyne van Chili, waar dit nooit reën nie, geen lewe moontlik nie. In die ander woestyngebiede op aarde is lewe vir 'n groot getal plante en diere moontlik, danksy verskillende aanpassings in bou, metabolisme en lewenswyse, ondanks die geringe hoeveelheid water en die meestal hoë temperature.
Plante
Woestynplantegroei toon in alle dele van die wêreld 'n groot ooreenkoms. Die plante staan ver uit- mekaar, waardeur die voggehalte van die grond die onderlinge afstand bepaal. Die meeste plantsoorte het 'n wydvertakte, vlak wortelstelsel om soveel moontlik water te kan opneem as dit reën. Ander plante se wortels is weer so diep dat dit die grondwater bereik.
'n Aantal plante skei groei-inhiberende (allelopatiese) stowwe af, wat die groei van ander plante onderdruk. Op plekke met natuurlike waterbronne of waar grondwater redelik naby die oppervlak voorkom, word boomgroei aangetref. By so 'n oase (die woord is afgelei van die Kopties oeahé, wat "bewoonde oord" beteken) in die Saharawoestyn is dadelpalms (Phoenix dactylifera) die belangrikste gewas.
Hoewel die bou en watermetabolisme van woestynplante aangepas is om baie min water te gebruik, kan die plante lang droogtes oorleef, danksy hul vermoë om baie lank in 'n rustoestand te bly. Soos in alle uiterste omgewings word die grootste deel van plante se beskikbare grondstowwe gebruik vir die vorming van bergings- en voortplantingsorgane.
Die ander organe is so klein moontlik. In teenstelling met plante in vogtige of tropiese omgewings, wat baie stingels het en baie en groot blare vorm, het woestynplante relatief min lewende weefsel. 'n Volwasse kaktus bevat 80 % water, wat in die weefsels opgeberg word. Daar kan tussen 3 tipes woestynplante onderskei word: plante met harde, leeragtige blare, wat verdamping tot die minimum beperk (xerofiete); plante wat water in vlesige stingeldele of blare kan opberg (sukkulente); en veral eenjarige plante wat die droogte in die vorm van saad oorleef en wat onmiddellik na die reën begin blom, saad vorm en vervolgens afsterf.
Diere
Hoewel amfibieë in die meeste woestyne ontbreek, word salamanders en paddas aangetref in klein poeletjies en op plekke waar gereeld water staan. Die paddas begrawe hulle in die modder wanneer die droogte aanbreek en skei deur hul vel 'n jellieagtige stof af om uitdroging te voorkom. Sodra die eerste reën geval het, kruip hulle uit hul gate om 'n maat te soek vir voortplanting. Na 'n baie kort paartyd word die eiers gelê, en na slegs 2 dae broei die larwes uit, wat baie gou volwasse word. Reptiele is met hul dik, gepantserde vel goed toegerus vir ŉ woestynlewe.
Skilpaaie, maar veral akkedisse en slange, is volop in woestyne. Afgesien van bou en lewenswyse toon baie diere ook fisiologiese aanpassings by die woestynomgewing. Sommige knaagdiere, soos die wangsakmuise (genus Perognathus) en die verwante springhaasmuise (genus Dipodomys), lewe van droë plantsade en kan maande lank sonder water bly. Hulle verkry die nodige water vir hul metabolisme uit die verbranding van liggaamsvet.
Hul urien is baie gekonsentreerd en hulle het geen sweetkliere nie, sodat geen water deur sweet verlore kan gaan nie. Ander soogdiere voorsien in hul waterbehoefte deur die sappige vrugte en ander dele van sukkulente plante te eet. Van die groot woestynsoogdiere is veral die kameel (genus Camelus) van die Gobi-woestyn bekend. In teenstelling met die gewilde opvatting moet kamele van tyd tot tyd waterdrink, al kan hulle 'n paar dae daarsonder bly. Na 'n lang woestynreis vul die dier binne enkele minute sy verlore liggaamsmassa (as gevolg van die verbranding van die vet wat in sy bult (e) opgeberg is) weer aan.