cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ruimterommel
Ruimtestasies
Sedert NASA groter ruimtestasies laat wentel het, het hulle NORAD gebruik om die moontlikheid van ruimterommel in die ruimtestasie se wentelbaan te bepaal. Hierdie het die meerderheid van NORAD se hulpbronne in die 1980's gebruik. Die eerste aktiewe beweging om 'n botsing te vermy het in September 1991 plaasgevind, toe die ruimtestasies tydens STS-48 beweeg het om oorblyselfs vanaf Kosmos 955 te vermy. Soortgelyke bewegings was op die 53, 72 en 82 missies uitgevoer. Een van die eerste gebeurtenisse wat die aandag gevestig het op die ruimterommelprobleem, het plaasgevind op die Challenger se tweede vlug, STS-7. 'n Stuk verf het die Challenger se voorruit getref en 'n holte wat omtrent 1 mm wyd was geskep. Op STS-59 in 1994, het die Endeavour se vooruit 'n holte van omtrent die helfte van sy diepte gekry weens 'n botsing. Kleinskaalse ruimterommelbotsings het toegeneem sedert 1998.
Skade aan die ruimtestasies se ruite en TPS was reeds 'n algemeen probleem in die 1990's. Om sulke skade te probeer beperk het hulle ruimtetuie op 'n ander wyse laat vlieg – gewoonlik stert eerste sodat die skade sal plaasvind na aan die enjins en agterste vragafdeling. Hierdie was gedoen aangesien nie een gebruik word tydens lansering of landing nie en minder krities is vir operasies na die lansering. Wanneer hulle gevlieg het na die internasionale ruimtestasie, word die meer weerstandinge ruimtetuig so geposisioneer om die minderweerstandige ruimtetuig te beskerm.
Skade weens ruimterommel het voortgeduur en sal voortduur met ruimtemissies. Tydens STS-115 in 2006 het 'n stuk elektronika 'n klein gat veroorsaak deur die Atlanis se panelle tot in sy vragafdeling. Tydens STS-118 in 2007 het 'n stuk ruimterommel 'n klein gat deur een van die Endeavour se panele gemaak.
Tot die aarde
Alhoewel die meeste ruimterommel verbrand in die atmosfeer, kan groter stukke die aardoppervlak tref. Volgens NASA het rofweg een stuk ruimterommel per dag terug geval aarde tot die afgelope 50 jaar. Ten spyte van hulle grootte het hulle al geen merkwaardige skade aan menslike eiendom gedoen nie, meestal oor die intensiewe wrywing wat sulke ruimterommel sal ondergaan.
Huidige planne om van ruimterommel ontslae te raak
Daar val rofweg een voorwerp per dag uit sy wentelbaan uit vir die afgelope 50 jaar. Hierdie gemiddeld kan so hoog soos 3 per dag gaan tydens die solêremaksimum (wat veroorsaak dat die atmosfeer verhit en uitsit) en so laag soos 1 elke drie dae tydens die solêreminimum, wat gewoonlik sowat vyf en 'n half jaar na die maksimum voorkom.
Verskeie besighede, universiteite en regeringsorganisasies het begin om planne neer te leer en tegnologieë voor te stel wat die probleem van ruimterommel sal aanpak, maar meeste van hierdie planne is steeds slegs teoreties en daar is nog nie 'n amptelik plan in werking nie.
Beperking van toevoeging tot ruimterommel
Alhoewel daar tans geen aanvaarde internasionale ooreenkomste is om die groei van ruimterommel te bekamp nie, het die Verenigde Nasies se komitee oor die vreedsame gebruik van die ruimte 'n lys voorstelle uitgegee in 2007. Sedert 2008 bespreek en ontwikkel die komitee die ekwivalent van internasionale padreëls vir die ruimte om botsings tussen satelliete te verhoed. Teen 2013 was daar meer wetgewing oor die gebruik van die ruimte, wat gewoonlik afgedwing word deur die lande wat lanseeringsvermoë het.
Die VSA het 'n stel standaardreëls wat gevolg moet word deur militêre (DoD en USAF) en nie-militêre gebruikers om die hoeveelheid ruimterommel in wentelbane te beperk. Die Europese lande het ook hul eie maatreëls ingestel. Beide Frankryk en Duitsland het begin om verbande uit te neem om hul eiendom te verseker teen ruimterommel skade.
Verpligte ontwenteling van satelliete
Deel van die huidige strategieë om die toename in ruimterommel te beperk is dat enige satelliet wat opgestuur moet word homself binne 'n redelike tyd moet kan ontwentel. 'n Moontlike manier om dit te help uitvoer is om met robotte nuwe brandstof aan satelliete te verskaf.
Self-verwydering
Alhoewel geostasionêre satelliet na 'n dooiewentelbaan geskuif moet word na hulle operasionele leeftyd, is die wentelbaan nie ver genoeg om operasionele satelliete van hul ruimterommel te beskerm nie. Satelliete wat daartoe in staat is kan 'n direkte, beheerde ontwenteling uitvoer maar dit verbruik egter baie aandryfmiddel. Indien dit te veel sal verbruik, word die satelliet net laag genoeg dat die atmosfeer se wrywing dit laat ontwentel. Hierdie was gedoen deur die Franse Spot-1 satelliet, wat sy wenteltyd vanaf 'n geprojekteerde 200 jaar verminder het tot omtrent 15 jaar.
Daar word ook ander tegnieke wat nie dryfmiddel benodig nie voorgestel, soos 'n elektromagnetise ketting wat uitgerol word na die satelliet se operasionele leeftyd, wat 'n krag teen die rigting van beweging sal uitoefen en die satelliet stadiger laat beweeg. Ander voorstelle sluit in seile en opblaasbare aanhegsels (die groter oppervlakarea wat blootgestel word hoe meer wrywing ervaar die satelliet.)
Nacer Chadli
Nacer Chadli (Luik, 2 Augustus 1989) is 'n Belgiese professionele sokkerspeler wat vir RSC Anderlecht en die Belgiese nasionale sokkerspan speel (hy het ook een keer vir die Marokaanse nasionale sokkerspan gespeel). Hy is 'n aanvaller.
Klubs
Hy het 27 keer vir die Belgiese nasionale sokkerspan uitgedraf, waartydens hy 3 doelpunte aangeteken het. Hy het ook een keer (vriendskaplik) vir die Marokaanse nasionale sokkerspan gespeel, waartydens hy geen punte kon aangeteken nie.
Rooiwyn
duimnael|regs|280px|Die Sangiovese-kultivar in 'n wingerd van Montalcino, Italië Rooiwyn is wyn wat - in teenstelling met witwyn - van blou of rooi druiwe gemaak word. Ook die produksiemetode verskil van dié van witwyn.
Rooiwyn word verkry deur die druiwe op die beslag sowat 2 tot 30 dae te laat gis. Hierby word die kleurstowwe in die skille (die sogenaamde anthosiane) in die alkohol opgelos. Daar is ook druiwesoorte wat die noodsaaklike kleurstowwe reeds in hulle sap bevat, byvoorbeeld die Dornfelder- of Dunkelfelder-druiwe. Hierdie soorte word dikwels vir versnitte (cuvées) gebruik.
Frankryk is tans die belangrikste wynbouland vir rooiwyn. Sy fyn, aromatiese rooiwyne is baie gewild op die internasionale markte. Ander lande, wat rooiwyne van hoë gehalte produseer, is Spanje, Italië, die VSA, Suid-Afrika, Australië, Chili en Argentinië. Veral in lande soos die VSA, Suid-Afrika en Australië word vrugtige soorte rooiwyn verbou, wat dikwels in spesiale houtvate (barriques) afgerond word.
Met die vordering op die gebied van wynbou kan ook die rooiwyne van die noordelike wynlande, soos Duitsland, in toenemende mate op die markte meeding. Duitsland produseer vandag Spätburgunder- en Dornfelderwyne van uitstekende gehalte.
Klimaattoestande, die kwaliteit van die grond en die spesifieke produksiemetodes lewer honderde soorte rooiwyne op, wat ten opsigte van hulle geur, kleur en smaak beduidend van mekaar verskil. Sommige rooiwyne word van 'n enkele druiwesoort gemaak, terwyl ander wyne van gehalte as versnitte bemark word. Laasgenoemdes kan eweneens van eersterangse gehalte wees.
Hualqui
Hualqui is 'n stad in Chili met 20 660 inwoners (2002).
Hiroshi Soejima
Hiroshi Soejima (副島 博志) is 'n voormalige Japannese sokkerspeler. Hy het vir die Japanse nasionale sokkerspan uitgedraf.
Maleis-Polinesiese tale
duimnael|links|Takke van die [[Oseaniese tale:
]] Die Maleis-Polinesiese tale is verreweg die belangrikste taalgroep van die Austronesiese tale wat die grootste aantal moedertaalsprekers omvat; die ander is die kleiner en bedreigde Formosaanse tale op die eiland Taiwan (Republiek China). Dit omvat omtrent 1100 tale wat deur sowat 300 miljoen mense gepraat word. Die Maleis-Polinesiese tale word deur die Austronesiese bevolking op die eilande van Suidoos-Asië en die Stille Oseaan, met 'n kleiner aantal op die vasteland van Asië, gepraat. Kambodja, Laos en Viëtnam vorm die mees noordwestelike verspreidingsgebied, wat tot die Maleise Skiereiland oorgaan. Malgassies word in die eilandnasie van Madagaskar gepraat, geleë aan die oostelike kus van Afrika in die Indiese Oseaan. Dele van die taalfamilie toon 'n sterk invloed deur Sanskrit en gedeeltelik Arabies omdat die westelike deel van die streek 'n vesting van Hindoeïsme, Boeddhisme en sedert die 10de eeu van Islam gevorm het. Afhangende van die godsdiens van die mense wat die taal gebruik, word dit met die Arabiese alfabet (Moslems), die Latynse alfabet (Christene) of 'n inheemse skrif wat uit die Brahmi-skrif uit die Indiese skriffamilie ontwikkel het (Boeddhiste en Hindoes), geskryf.
Die Kern-Maleis-Polinesiese tale word deur sowat 230 miljoen mense gepraat en sluit in Atjehs, Balinees, Bandjarees, Boeginees, Chamorro, Indonesies, Javaans, Madoerees, Maleis, Malgassies, Minangkabau, Palauaans, Soendanees en Tetoem; asook die Oseaniese tale soos Fidjiaans, Kiribaties, Marshallees, Nauruaans en Polinesiese tale soos Cookeilandse Māori, Hawais, Māori, Niuies, Rapa Nui, Samoaans, Tahitiaans, Tokelauaans, Tongaans en Tuvaluaans.
Die mees gebruikte Borneaanse taal is Malgassies met 20 miljoen sprekers.
Piridien
Die piridienring kom in baie belangrike verbindings voor, insluitend landbouchemikalieë, farmaseutiese middels en vitamiene. Histories is piridien uit steenkoolteer vervaardig. Vandag word dit wêreldwyd op die skaal van ongeveer 20 000 ton per jaar gesintetiseer.
Ander name wat gebruik word vir piridien is asabenseen, asien, asinien en 1-asasieklooheks-1,3,5-dieen
Geskiedenis
Onsuiwer piridien is deur vroeë alchemiste berei deur die bene van diere en ander organiese materiaal te verhit, maar die vroegste gedokumenteerde verwysing word toegeskryf aan die Skotse wetenskaplike Thomas Anderson. In 1849 het Anderson die inhoud van die olie wat verkry is deur hoë temperatuurverhitting van die bene van diere ondersoek. Onder ander stowwe het hy 'n kleurlose vloeistof gekry met onaangename reuk wat van die olie geskei het en waarvan hy twee jaar later suiwer piridien geïsoleer het. Hy het dit beskryf as baie oplosbaar in water, maklik oplosbaar in gekonsentreerde sure en soute by verhitting en effens oplosbaar in olie.
Vanweë die ontvlambaarheid daarvan het Anderson die nuwe stof piridien genoem, na die Griekse πῦρ (pir) wat vuur beteken. Die agtervoegsel "idien" is bygevoeg volgens die chemiese nomenklatuur, soos in toluidien, om 'n sikliese verbinding met 'n stikstofatoom aan te dui.
Die chemiese struktuur van piridien is dekades na die ontdekking daarvan bepaal. Wilhelm Körner (1869) en James Dewar (1871) het voorgestel dat die struktuur van piridien van benseen afgelei word deur een C–H-eenheid met 'n stikstofatoom te vervang. Die voorstel van Körner en Dewar is later bevestig in 'n eksperiment waar piridien verminder is tot piperidien met natrium in etanol. In 1876 het William Ramsay asetileen en waterstofsianied in 'n rooiwarm ysterbuisoond gekombineer om piridien te vorm. Dit was die eerste sintese van 'n heteroaromatiese verbinding.
Die hedendaagse metodes van piridienproduksie het 'n lae opbrengs gehad, en die toenemende vraag na die nuwe verbinding dring daarop aan om na meer doeltreffende roetes te soek. 'n Deurbraak het in 1924 gekom toe die Russiese chemikus Aleksei Chichibabin 'n piridiensintese-reaksie uitgevind het, gebaseer op goedkoop reagense. Hierdie metode word steeds gebruik vir die industriële produksie van piridien.
Vervaardiging
Piridien word op twee maniere vervaardig. ‘n Deel word uit die ligte fraksie van koolteer verkry wat uit steenkool vrygestel word. Dit word met swawelsuur behandel, wat piridiensoute skep wat in water oplosbaar is. Die waterige fase word dan met natriumhidroksied of ammoniak behandel om die piridien vry te stel. Die ander deel word sinteties vervaardig uit ‘n gasfase-reaksie tussen asetaldehied, formaldehied en ammoniak. Dit lewer 'n mengsel van piridien en 3-metielpiridien.
Gebruik
Ongeveer 50% van die produksie word gebruik vir die sintese van landbouprodukte soos paraquat, diquat, trichlorpyr. Ander aanwendings is vir die sintese van geneesmiddels. Dit word ook dikwels as oplosmiddel gebruik.
Groot-Bergrivier
Die Groot-Bergrivier is die tweede grootste rivier in die provinsie Wes-Kaap in Suid-Afrika. Dit is naastenby 294 km lank en strek van die Drakensteinberge tot by Velddrif. Die opvanggebied is 7 715 km² groot. Omtrent 65% van die Bergrivierarea is onder landbou-aktiwiteite. Die hoofdorpe in die Bergrivierarea is Velddrif en Laaiplek naby die kus, Piketberg, Hopefield, Moorreesburg en Darling meer binneland toe en Wellington, Paarl en Franschhoek naby die oorsprong.
Die rivier is eers in 1872 vir die eerste maal in sy volle lengte bevaar met 'n hout boot, die Zephyr. Dit het 9 dae geduur.
Vis
Die Bergrivier-rooivlerkie is endemies aan die rivier.
Kanowedvaart
Die Bergrivierdam is gedurende 2008 voltooi in die Bergrivier naby Franschhoek.
Totempaal
duimnael|200px|Twee totempale in Thunderbird Park in [[Victoria, Brits-Columbië.]]
’n Totempaal is ’n monumentale beeld met simbole of figure wat uit hout gekerf is deur inheemse volke van die Pasifiese Noordweste van Noord-Amerika en Kanada. Die woord "totem" is afgelei van die woord dodaem in die inheemse Noord-Amerikaanse taal Ojibwe en beteken ’n gees, heilige voorwerp of simbool wat as embleem dien van ’n groep mense soos ’n familie, clan, lyn of stam.
Totempale is waarskynlik voorafgegaan deur ’n lang geskiedenis van dekoratiewe kerfwerk. Agttiende-eeuse ontdekkingsreisigers het die bestaan van dekoratiewe binnens- en buitenshuise pale van voor die 1800's aangeteken. Weens die gebrek aan doeltreffende gereedskap en tyd vir ontspanning het die pale nie voor die einde van die 18de of vroeë 19de eeu algemeen voorgekom nie. Danksy ’n hernieude belangstelling onder toeriste, versamelaars en geleerdes in die 1880's en 1890's is die oorblywende totempale versamel en gedokumenteer, maar teen 1901 is feitlik geen totempale meer gemaak nie. ’n Nuwe belangstelling het in die 20ste eeu ontstaan vanweë ’n herlewing in die kunsvorm, bykomende navorsing en steun van die publiek.
Geskiedenis
duimnael|links|220px|Totempale voor huise in die 1900's in Alert Bay, Brits-Columbië. Totempale is simbolies van die familieherkoms en kulturele erfenis van inheemse volke op die eilande en aan die kus van Noord-Amerika se Pasifiese Noorweste, veral Brits-Columbië, Kanada en die kusstreke van Washington en Suidoos-Alaska. Hulle word gewoonlik gekerf uit die hoogs vrotbestande stamme van die Thuja plicata (reuselewensboom), maar eindelik vergaan hulle wel in die klam klimaat van die streek. Weens die klimaat en aard van die materiaal waaruit die pale gemaak is, bestaan min voorbeelde wat voor 1900 uitgekerf is.
duimnael|200px|Totempaal, Windsor, Engeland geskenk deur [[Brits-Columbië in 1958 te ere van die eeufees vandat hulle 'n kolonie geword het.]] Totempale is die grootste, maar nie die enigste voorwerpe nie wat inheemse volke uit die Pasifiese Noordweste gebruik het om familielegende, diere, mense en historiese gebeure uit te beeld – die eerste pale is waarskynlik gebruik as steunpilare of -balke in huise.
Voor die bekendstelling van staal en yster in die streek is kru gereedskap van klip, skulpe of bewertande waarskynlik gebruik vir die kerfwerk; die werk was ook moeilik en tydrowend. Teen die laat 18de eeu het metaalgereedskap die mense in staat gestel om meer en ingewikkelder pale te maak. Die hoë pale voor huise op kusdorpe het waarskynlik nie hul verskyning gemaak voor die begin van die 19de eeu nie.
Die geleerde Eddie Malin het voorgestel die totempale het ontwikkel van steunpilare in huise en begrafnisvoorwerpe tot ’n weerspieëling van clans en families se aansien. Hy het gereken die kuns het op die eilande van Haida Gwaii begin en van daar af versprei tot eindelik in Brits-Columbië en Noord-Washington. In die 19de eeu het die Amerikaanse en Europese handel en vestiging van mense aanvanklik gelei tot ’n toename in die maak van totempale, maar Amerikaanse en Kanadese beleidsrigtings en praktyke het gelei tot ’n afname in die kultuur en kuns van inheemse volke en teen die einde van die eeu het die vervaardiging van totempale in ’n groot mate afgeneem. Tussen 1830 en 1880 het die pelshandel, mynbou en visserye ’n groot toename in rykdom aan die kus tot gevolg gehad. Baie van dié geld is bestee aan feesvierings, wat verbind is met die maak en oprig van totempale. Ryk families het daardeur hul rykdom en sosiale aansien vertoon. In die 1880's en 1890's het toeriste, versamelaars, wetenskaplikes en naturaliste wat in inheemse kulture belanggestel het, totempale en ander artefakte afgeneem, versamel en op uitstallings vertoon.
In die 19de en vroeë 20ste eeu het sommige Christelike sendelinge die inheemse volke ontmoedig om tradisionele parktyke soos die maak van totempale te beoefen. Hulle het bekeerdes aangemoedig om op te hou pale maak en die bestaandes te vernietig. Teen 1901 is feitlik geen pale meer gemaak nie.
Van die laat 1930's af het ’n kombinasie van kulturele, taalkundige en artistieke oplewings, asook ’n belangstelling onder geleerdes en ’n opgevoede publiek, gelei tot ’n herlewing van die inheemse kunstradisie. Die Amerikaanse Wouddiens het in 1938 begin om ou pale te rekonstrueer en te bewaar; sowat 200 is gered – dit was sowat ’n derde van die pale wat teen die einde van die 19de eeu nog gestaan het. Met nuwe belangstelling in die kuns en tradisies van inheemse volke in die 1960's en 1970's is nuwe totempale aan die kus opgerig, terwyl ander kunsvoorwerpe uit hout, klip en glas ook gemaak is.
Whistler, Brits-Columbië
Whistler is 'n Kanadese skioord in die suidelike Pasifiese Reeks van die Kusgebergte in die provinsie Brits-Columbië, sowat 125 kilometer (78 myl) noord van Vancouver. Die nedersetting, wat as Resort Municipality of Whistler (RMOW) geïnkorporeer is, het 'n permanente bevolking van sowat 10 000. Daarnaas bly 'n beduidende aantal tydelike werkers, veral jongmense van buite die provinsie, onder meer uit Australië en Europa, in Whistler.
Die Whistler-Blackcomb-skigebied lok jaarliks meer as twee miljoen besoekers wat hier sport soos Alpynse ski en bergfietsry beoefen. Die skidorp Whistler is net vir voetgangers toeganklik. Sy ontwerp is met talle toekennings bekroon en word deur toonaangewende skitydskrifte sedert die middel-1990's by die voorste bestemmings in Noord-Amerika gereken.
Gedurende die Olimpiese Winterspele 2010 is die meeste Alpynse, Nordiese en slee-wedstryde in Whistler gehou, alhoewel die vrystyl- en sneeuplank-wedstryde in Cypress Mountain naby Vancouver plaasgevind het.
Coenagrionidae
Coenagrionidae is ’n familie van waterjuffers in die Odonataorde. Die familie bestaan uit ongeveer 1200 verskillende spesies, een van die grootste Odonata-families, waarvan ongeveer 150 in Afrika suid van die Sahara voorkom en 38 in Suid-Afrika.
Genera
• 3
VV DOS
Die Voetbalvereniging DOS was 'n sokkerklub in Utrecht. Die afkorting DOS staan vir Deur Oefening Sterk. DOS is in 1901 gestig en wen in 1958 die Nederlandse eredivisie (landskampioene).
Emily Osment
Emily Osment (gebore 10 Maart 1992) is 'n Amerikaanse aktrise. Sy is bekend vir haar rolle in die rolprente Spy Kids 2: Island of Lost Dreams (2002), Spy Kids 3: Game Over (2003), en Hannah Montana: The Movie (2009).
Callyspongia californica
Callyspongia californica is 'n sponsspesie in die taksonomiese indeling van die Demospongiae (gewone sponse). Die liggaam van die spons bestaan uit kieselnaalde en sponginevesels en is in staat om baie water op te neem.
Keene Curtis
Keene Curtis (15 Februarie 1923 – 13 Oktober 2002) was 'n Amerikaanse akteur. Hy was bekend vir sy rolle in die rolprente Heaven Can Wait (1978) en Sliver (1993), en in die televisiereekse Dark Shadows (1966) en Stargate SG-1 (1997).
1643
Die jaar 1643 was 'n gewone jaar wat volgens die Gregoriaanse kalender op 'n Donderdag begin het. Dit was die 43ste jaar van die 17de eeu n.C. Soos ander gewone jare het die jaar 12 maande, 52 weke en 365 dae gehad.
Miguel Ángel Suárez
Miguel Ángel Suárez (5 Julie 1939 – 1 April 2009) was 'n Amerikaanse akteur, regisseur, en skrywer. Hy was bekend vir sy rolle in die rolprente Bananas (1971), Tosca, la verdadera historia (2002), en Che: Part One (2008).
Phil du Plessis
Herkoms en opleiding
Johannes (Phil) du Plessis is op 22 Maart 1944 in Fouriesburg in die Vrystaat (naby die grens van Lesotho) gebore as kind van die onderwyser Karel Erasmus du Plessis (oorspronklik van Petrusburg) en Hester Petronella Janse van Rensburg (oorspronklik van Kestell). Sy moeder is ’n kleinniggie van Hans van Rensburg, leier van die Ossewa-Brandwag. Hulle bly op die plaas Modderfontein buite die dorp en hy gaan skool op Viljoenskroon en later op Shannon buite Bloemfontein. Wanneer sy pa skoolinspekteur in houtwerk word, trek sy ouers na Kroonstad. Hy gaan skool aan Grey-kollege in Bloemfontein, waar hy by sy vioolonderwyser en bekende skrywer van memoires en dierestories, Victor Pohl, loseer. Pohl se dogter, die sangeres Martlé, en hy raak baie goeie vriende en haar dood in November 1967 raak hom diep. In 1961 matrikuleer hy in Bloemfontein aan Grey Kollege. Hierna studeer hy vanaf 1962 verder in die medisyne aan die Universiteit van Pretoria en kwalifiseer in 1968 as ’n geneesheer. Tydens sy universiteitsjare is hy aktief betrokke by musiek en ontvang vioolonderrig van Alan Solomon. Dit is ook in hierdie tyd wat hy deur die veiligheidspolisie gearresteer en vir ’n nag by John Vorster-plein aangehou word vir ondervraging.
Loopbaan as dokter
Hy praktiseer vanaf 1969 tot 1972 op Stilfontein en dan op Crown Mines as geneesheer, waarna hy vir twee jaar (vanaf 1972 tot 1974) op Lüderitz in die destydse Suidwes-Afrika (nou Namibië) praktiseer. Hier woon hy in een van die ou Duitse huise van weleer en die omgewing, mense en atmosfeer maak ’n diep indruk op hom, wat later ook neerslag vind in sy poësie. In 1974 vestig hy hom in Kalkbaai naby Kaapstad in ’n Victoriaanse huis wat van omstreeks 1830 dateer en wat hy Liscard noem. Hy restoureer die huis, wat dan as ’n Nasionale Gedenkwaardigheid verklaar word. Hy het ’n besondere belangstelling in die psigoanalise en is vir ’n ruk by Valkenberg Hospitaal as kliniese assistent werksaam, waarna hy betrokke raak by ’n algemene praktyk as ’n psigiatriese aanstelling. Hy was die geneesheer van die Amerikaanse skrywer en antropoloog Robert Ardrey en sy vrou, die aktrise Berdine Grunewald, wat in St. James in Kaapstad kom aftree het.
Loopbaan as vryskutjoernalis
As vryskutjoernalis beywer hy hom vir die bewaring van ons erfenis en van sy artikels oor musiek, opera, kuns, teater en bewaring verskyn in onder andere Beeld, Die Vaderland, Rapport, De Kat, Buurman, Insig, New Nation, Leadership en Die Woongids. Hy is ’n musiekkritikus vir Die Burger, Die Transvaler en The Argus.
Loopbaan as violis
As violis tree hy van sy studentejare gereeld in die openbaar op, as solis asook in die orkes van die Toonkunsakademie, die orkes van die Collegium Musicum en in kamergroepe. Hy doen verskeie musiekuitsendings oor Radio Suid-Afrika.
Persoonlike lewe en sterfte
Die beeldende kunste is ook een van sy belangstellings en hy het ’n groot versameling. Hy is laat in sy lewe getroud met Catherine Lauga, ’n lektor in Frans aan die Universiteit van Kaapstad en het ’n stiefdogter, Elsa. Op 28 November 2011 is hy in die Constantiaberg Medi-Clinic oorlede nadat hy sedert Mei 2011 gereeld in en uit die hospitaal was.
Skryfwerk
Reeds gedurende sy skooljare begin hy poësie skryf en publiseer vir die eerste keer in 1965 in Sestiger. Sy ontmoeting met die digter Wilhelm Knobel aan die Universiteit van Pretoria in 1964 motiveer hom om Afrikaans indringend te begin lees. In hierdie tyd maak hy ook kennis met De Waal Venter, Casper Schmidt en D.P.M. Botes, asook die Engelse digters Peter Horn en Walter Saunders. Op universiteit is hy ’n stigterlid van die tydskrif Wurm, waarvan hy in 1967 saam met Marié Blomerus die redaksie waarneem.
Hy publiseer gedigte in die tydskrifte Trek, Sestiger, Donga, Inspan, Stet, Ensovoort, Upstream, De Arte, Worp, Tydskrif vir Letterkunde, Standpunte, Ophir, Contrast, Izwe en New Nation. In 1968 sluit hy ook aan by die redaksie van New Nation. Na kontak met Vlaamse digters publiseer hy in Labris, Yang, Argo en Artisjok, terwyl hy ook vir ’n ruk redakteur is van die tydskrifte Izwe, New Nation en die Vlaamse blad Argo. Sy musikale en literêre kritiek verskyn in Die Transvaler en News / Check en hy lewer ook boekresensies en praatjies oor die Afrikaanse radiodiens. Hy sien die taak van die skrywer as sosiale erosie en in sy kuns hanteer hy gereeld abstraksies en beoefen Dadaïsme, of anti-kuns, ’n beweging wat die voorloper was vir surrealisme en ook op die postmodernisme invloed uitgeoefen het. Hy herskep en gee gestalte aan die woord, wat nie kan stagneer nie maar ook nie werklik nuut kan wees nie. Die verlies van geliefdes aan die dood en die kwesbaarheid van die mens en sy vreugdes is ook ander belangrike temas in sy werk.
Digkuns
Sy eerste bundel is Geskrifte om ’n houtgesig, waarin hy eksperimenteer met die mitologie en veral die Bybelverhale. Die vier afdelings van die bundel is Totem, Sewe gedigte vir Martlé (waar Martlé die dogter van Victor Pohl is wat onverwags jonk oorlede is), Credo en Eskaton. Die titel van die bundel word verklaar deur die totempaal van die Rooi Indiane, wat ’n primitiewe nieverbale beswerende objek is wat simbolies heenwys na dinge. Hy maak dan ook oorvloedig gebruik van verwysings, wat ongelukkig in baie gevalle nie verklarend nie maar eerder verduisterend inwerk op die verstaan van die gedig. Meeste van die gedigte word opgebou rondom ’n figuur, ’n ritueel, ’n beskouing uit die geskiedenis, die mitologie of die godsdiens, sodat ’n baie wye tematologie bestryk word. Die eenvoudige liefdesgedigte in die tweede afdeling (Sewe gedigte vir Martl) en die gevoelvolle 21 Augustus 1968 (wat die bloedige Russiese inval in Tsjeggo-Slowakye in 1968 uitbeeld) is van die hoogtepunte in die bundel, veral oor die groter verstaanbaarheid en egte emosie daarvan.
Die diep soet afgeronde stem van my dooies bevat elegiese verse. Die gedigte ondersoek dood vanaf verskeie gesigspunte: spesifieke sterfgevalle, die tydsame vergaan van die land en die mens, lewe wat nie werklike lewe sou wees sonder die teenstelling met die dood nie, herrysenis en reïnkarnasie. Musiek speel ook ’n groot rol, met verwysings na musiekinstrumente en die vooropstelling van die treursang, die fado, die elegie en die lyklied. Ten spyte van die ietwat eenselwige tema en stemming is die bundel goed afgerond en is dit ’n goeie ontwikkeling vanaf sy debuut. Die bundel word opgedra aan sy vriend Wilhelm Knobel, wat kort tevore oorlede is en bevat ook Afskeid aan Wilhelm, ’n tweeluik gedigte waarin hy hulde aan sy ontslape vriend bring. Hoogtepunte in die bundel is Brief aan ’n swart koning en veral die afdeling Te deum: Lüderitzbucht. Hierin ondersoek hy in agt gedigte hierdie afgeleë en eensame landstreek om sin en betekenis te probeer kry en spreek God dan ook direk aan in hierdie soeke. Die bundeltitel word verkry uit Genesis, die eerste gedig in hierdie siklus.
Wanneer twee uitgewers sy volgende bundel, Lyksang, vir verskillende redes afkeur vir publikasie, gee hy die bundel self in afgerolde vorm uit. Hierin eksperimenteer hy met illustrasies uit beide die Tibettaanse boek van die dooies en Frazer se ondersoeke na die betekenis van die boom as deurlopende tema van die mitologie. Binne ’n jaar word die bundel, met heelwat wysigings, egter tog deur die uitgewer Perskor uitgegee. Soos die titel aandui word die klem op beide die dood en die sang of treurmare oor die dood gelê. Die bundel bevat dan ook verskeie verse aan afgestorwenes, waaronder ’n hele aantal gerig aan die afgestorwe digter Wilhelm Knobel. Du Plessis verduidelik dat die bundel ’n samevloeiing van drie temas is, naamlik die landskap, argaïese godsdienste en ook die hoekom en oorwinning van die dood Ek sing waar ek staan verteenwoordig groot vooruitgang op sy vorige bundels, veral in die taalgebruik, wat soberder en meer ekonomies is as die ietwat geswolle en aangedikte taal wat sy eerste bundels kenmerk. Die bundel ondersoek veral menslike eensaamheid, die tyd en die dood en dit word ’n eksistensiële ontginning van waar die digter hom in die wêreld bevind. Die titel van Dae voor winter sinspeel op die elegiese natuurpoësie van die bundel, veral die kort verse oor Kalkbaai. Daar is ook vrye vertalings van haikoes deur beroemde Japanse digters en van Patrick Cullinan se Engelse gedigte, terwyl die bundel ook in gesprek tree met die Middeleeuse Provençaalse digter Betran de Born. Die gedigte oor die erotiek en liefde is ’n hoogtepunt in hierdie bundel.
Engel uit die paradys se illustrasies is van Hugo Slabber. Die aard van die bundel is ’n sonate in vier dele en die musiekbeeld word volgehou deur die vier afdelings na musikale tempowisselings te vernoem. Die eerste afdeling (nadenkend, stemmig) belig die spanning tussen die goeie en die bose, wat maklik omgeruil kan word. Dit beskryf die geboorte van die engel waarop die bundeltitel gebaseer is. Die tweede afdeling (ligvoets en landelik) onderneem ’n sintuiglike reis deur die platteland van die Weskus, Namakwaland en die Richtersveld, waar die reis ook ondertone van sterflikheid en verganklikheid het. Daarna volg gedigte oor die homofiele liefde (eers volks, dan onstuimig), met die veroweraarsdrang wat uitloop op onvervuldheid na die hooggety van drif. Die laaste afdeling (romanties en verlangend, maar met wisselende pas) bevat liefdesgedigte. Die bundel fokus meer op die persoonlike stemming met sye eie soort geweld, eerder as op die buitewêreld. Nagjoernaal se tekeninge en skilderye is van Judith Mason. Die bundel is ’n stel gedigte en digreekse waar ’n soektog geloods word na die Boeddha-pêrel van verhelderde insig, wat op die buiteblad en deur die teks figureer. Hierdie deursigtige pêrel is die vaartuig vir erotiese ekstase waardeur die sigbare wêreld gebore, gevier en getransendeer word. Inperking is ’n verdere motief, hetsy dit kolonialisme is of ’n sielsieke in ’n inrigting. Die terugkerende motiewe in sy werk van homo-erotiek en musiek is ook hier teenwoordig. Daar is ook gedigte en verwysings na verskeie ander skrywers, soos in Thomas Stearns Eliot besoek homself in Little Gidding en Jorge Luis Borges bekyk sy wagter.
Herakles by Valsbaai bevat pentekeninge deur Jan Visser. Die Herakles van die titel verwys oënskynlik na ’n hedendaagse dwelmverslaafde met wie die verteller ’n verhouding het wat op noodlottige wyse eindig. Die eerste siklus gedigte, Om te vergeet, het ’n sterk elegiese inslag. Soos in vele van sy ander bundels is daar ook ’n vers vir Wilhelm Knobel, Die faun van Bethlehem. Die aantreklikste verse in die bundel is egter natuurindrukke van die Valsbaai kus, soos in Noordoos.
Met sy laaste bundel keer hy terug na ’n hoofstroom uitgewer, hierdie keer Protea Boekhuis. Woordweer se titel gee reeds die spel weg wat binne die bundel gespeel word, want hier is weer woorde waarmee jy jou kan verweer en weer is die klimaat of omstandighede vir woorde. Die gedigte in die bundel handel onder andere oor herinneringe aan vriende, familie en verbygegane tye en vrye verwerkings van ander skrywers se werk, insluitende Lewis Carroll, Brecht en Gilgamesj. Hy eindig die bundel af met doodgekrapte gedigte (van Brecht in Afrikaans), wat die uitwissing van skryf simboliseer. Dit is relevant dat dit Brecht is, omdat Brecht die Nazi’s uitgedaag het om sy werk te verbrand en so uit te wis. Benewens die eksperimentele werk bevat Woordweer blues, ’n stadslegende (Die fabel van die visserman en die klipvis), proteseverse, ’n hermetiese vers (Onbekende meisie in die Koesj – Arthur in die dodehuis), praatstories, haikoes en gewone liriese verse.
Versamelbundels
Sy gedigte word in Engels vertaal deur Patrick Cullinan en in 1985 gepubliseer onder die titel I sing where I stand.
Die vernaamste versamelbundel van die Afrikaanse poësie, Groot verseboek, neem van sy gedigte op, terwyl dit ook in ander versamelbundels verskyn, waaronder Die Afrikaanse poësie in ’n duisend en enkele gedigte, Die mooiste Afrikaanse liefdesgedigte, Nuwe verset, The Penguin Book of Southern African Verse (in vertaalde vorm), Die dye trek die dye aan, Liggaamlose taal en Goudaar.
In samewerking met Leon Rousseau en Daniël Hugo stel hy die bloemlesing Nuwe verset saam, waarin digters uitgenooi is om kommentaar te lewer oor die nuwe politieke bedeling en aspekte daarvan waarteen hulle beswaar het.
Publikasies
Werke wat uit sy pen verskyn sluit in:
Argentinië
Argentinië (Spaans: Argentina, [aɾxenˈtina], ), amptelik die Argentynse Republiek (Spaans: República Argentina), is 'n Spaanssprekende land in die suide van Suid-Amerika, tussen die Andesgebergte in die weste en die suidelike Atlantiese Oseaan in die ooste. Die naam "Argentinië" is afgelei van die Latynse woord argentum (silwer), 'n edelmetaal wat 'n belangrike rol gespeel het in die opkoms van Europese kolonialisme in Argentinië.
Argentinië grens in die noorde aan Bolivië en Paraguay, in die ooste aan Brasilië en Uruguay, suid van die Río de la Plata aan die Atlantiese Oseaan, in die weste aan Chili en in die suide aan die Suidelike Oseaan. Argentinië maak aanspraak op 'n sektor van Antarktika (Argentyns-Antarktika, Spaans: Antártida Argentina), die Falkland-eilande (Spaans: Islas Malvinas) en ander Suid-Atlantiese eilande (Spaans: Islas del Atlántico Sur) soos Suid-Georgië en die Suidelike Sandwicheilande (Islas Georgias del Sur y Sandwich del Sur), die Suid-Shetland- (Islas Shetland del Sur), en Suid-Orkney-eilandgroep (Islas Orcadas del Sur).
Argentinië trek die aandag van ekonomiese navorsers nadat dit in die laat 19de en vroeë 20ste eeu genoeg gevorder het om onder die tien welvarendste lande ter wêreld gereken te word, maar sy ekonomiese ontwikkeling het vanaf die Groot Depressie in die vroeë 1930's 'n reeks van af- en opwaartse kurwes getoon wat dit agter sy buurlande, veral Chili, laat terugsak het – om êrens tussen die vyftigste en sestigste plek te beland. Vinnige en selfs stormagtige groei in die 1990's het in 2001 in een van dié land se diepste ekonomiese krisisse geëindig – en van dié land die grootste buitelandse wanbetaler in die geskiedenis gemaak.
Tegelykertyd het Argentyne sedert hul onafhanklikwording in die vroeë 19de eeu nooit daarin geslaag om 'n oorkoepelende nasionale identiteit te skep nie. Argentinië word soms beskryf as 'n nasie van Europeërs wat aan boord van emigrasieskepe gegaan het om die mees Europese land van Amerika of die mees Amerikaanse land van Europa te word. Sy politiek en samelewing is gekenmerk deur spanninge, geweldpleging, 'n halfeeu van staatsgrepe en 'n bloedige vervolging van andersdenkendes, linkses, intellektueles of blote verdagtes tydens die militêre diktatuur tussen 1976 en 1983, wat – ná jare van politieke onrus, ekonomiese chaos, geweldpleging en opspraakwekkende ontvoerings van buitelanders – eufemisties as "Nasionale Proses van Herorganisasie" (Spaans: Proceso de Reorganización Nacional) beskryf is en moontlik 30 000 menselewens geëis het. Dit het sy hoogtepunt – en einde – in die militêre aanval op die Britse Falkland-eilande tydens die Falklandoorlog van 1982 gevind. Argentinië het daarna teruggekeer na 'n stabiele demokratiese regeringsvorm.
Argentyne toon 'n neiging om hulself veral in teenstelling en opposisie met ander te definieer en het dus in hul geskiedenis onderskeidings tussen "federaliste en aanhangers van 'n eenheidstaat", "'n beskaafde samelewing en barbaarse toestande", "radikale en behoudendes", "Buenos Aires en die res van dié land", "Peroniste en anti-Peroniste" gemaak, ongeag dié land se redelik homogene bevolking van merendeels Italiaanse en Spaanse afkoms en die gebrek aan enige merkwaardige taalkundige of etniese diversiteit.
Etimologie
Die verwysing na die streek met die woord Argentina is vir die eerste keer gebruik op 'n Venesiaanse kaart in 1536.
In Afrikaans is die naam "Argentinië" ontleen aan Spaans; dié benaming is egter nie Spaans nie, maar Italiaans. Argentina (manlik argentino) beteken in Italiaans "(gemaak) van silwer" of "silwerkleurig", ontleen aan die Latyn argentum vir silwer. In Italiaans word die byvoeglike naamwoord of die eienaam dikwels gebruik in 'n selfstandige wyse as 'n selfstandige naamwoord en word dus l'Argentina.
Die naam Argentina is waarskynlik die eerste keer gebruik deur Venesiaanse en Genuese seevaarders soos Giovanni Caboto. In Spaans en Portugees is die woorde vir "silwer" onderskeidelik plata en prata en "(gemaak) van silwer" is plateado en prateado. Argentina is oorspronklik geassosieer met die silwerberge-legende wat wydverspreid was onder die eerste Europese ontdekkingsreisigers van die La Plata-kom.
Die eerste skriftelike gebruik van die naam in Spaans kan opgespoor word in La Argentina, 'n 1602-gedig deur Martín del Barco Centenera wat die streek beskryf. Hoewel Argentina teen die 18de eeu algemeen gebruik is, was die land se amptelike naam "Vise-Koninkryk die Río de la Plata" in die Spaanse Ryk en "Verenigde Provinsies van die Río de la Plata" ná sy onafhanklikwording.
Vroeë geskiedenis
Die noordwestelike deel van Argentinië het sy bloeitydperk in die 17de en 18de eeu as gevolg van handel met die onderkoninkryk Peru beleef, terwyl Buenos Aires destyds niks meer as 'n tweederangse hawe was nie. Eers in 1776 het Buenos Aires die administratiewe sentrum van die nuwe vise-koninkryk 'Rio de la Plata' geword, 'n gebied wat die huidige Argentinië, Uruguay, Paraguay en 'n deel van Bolivië ingesluit het.
Geboorte van die Argentynse nasie
Op 25 Mei 1810 het die Kreoolse bevolking van Buenos Aires in opstand teen die koloniale Spaanse bewind gekom. Hulle het voor die Cabildo vergader, die gebou waar afgevaardigdes, wat deur die Spaanse Kroon benoem is, byeengekom het en die visekoning en heersende junta se bedanking geëis. Ná 250 jaar se heerskappy oor die kolonie was die heersende klas só verswak dat hulle voor die betogende massas geswig het. Die politieke mag het skielik in die hande van 'n Kreoolse junta beland.
Ook in ander dele van Suid-Amerika, waar 'n opgeleide en liberale stedelike Kreoolse middelklas deur merendeels Spaans-gebore bewindhebbers geregeer is, het inheemse burgers op magsdeling aangedring. In Europa het Napoleon Bonaparte destyds militêr teen sy ou politieke bondgenoot Spanje opgetree, dié land binnegeval en, ondanks plaaslike weerstand, sy eie broer tot nuwe koning verklaar. Hierdie gebeure het die politieke druk op Spanje se koloniale bewind in Suid-Amerika versterk en die tafel gedek vir politieke hervormings.
Die inheemse Kreoolse bevolking was vasberade en magtig genoeg om politieke veranderings teweeg te bring, soos hulle reeds in 1806 en 1807 bewys het toe die inwoners van Buenos Aires 'n militêre oorwinning oor twee invallende Britse leërs behaal het. Terwyl die eerste Britse mag met slegs 1 500 soldate nog relatief klein was, was die tweede oorwinning oor 'n magtige en goed opgeleide leër van 11 000 man, wat deur Buenos Aires se bevolking gedwing is om te kapituleer, al hoe indrukwekkender. Die slaankrag van plaaslike burgermagte het selfs geblyk om groter te wees as dié van Spaanse koloniale regimente. Die Kreoolse bevolking het uit hierdie groot militêre sukses hul reg op selfregering afgelei.
In 1816 het Argentinië onafhanklik van Spanje geword, na 'n kort stryd met die Spaanse besetters, onder leiding van José de San Martin. De Sa Martin, wat ook in Chili en Peru vir onafhanklikheid geveg het, word nog steeds deur die Argentyne as 'n held beskou. In die eerste jare van die jong nasie ontstaan diverse konflikte tussen sentraliste en federaliste, tot in 1853, toe 'n nuwe grondwet aangeneem is.
Vervolgens word Argentinië egter gekenmerk deur aanhoudende politieke konflikte tussen konserwatiewe en liberale elemente en tussen burgers en die weermag. Na die Tweede Wêreldoorlog verskyn die populistiese "peronisme", wat die verhouding tot 'n punt dryf. Tot 1983 word steeds bloediger optredende militêre juntas afgewissel met outoritêre siviele regerings, wat lei tot toenemende ekonomiese probleme, korrupsie, algemene afkeur in die politiek en die nederlaag in die Falklandoorlog teen die Verenigde Koninkryk in 1982.
Hierna help vier vrye verkiesings om demokrasie in Argentinië stewig te vestig. In 2001 het ekonomiese probleme, insluitend die wanbetaling van buitelandse skuld, gelei tot bloedige onluste en die val van die regering. Ekonomiese maatreëls soos die ontkoppeling van die Argentynse peso van die Amerikaanse dollar het vervolgens tot ekonomiese herstel gelei en Argentinië is nou ook 'n gewilde toeristebestemming, aangehelp deur die gunstige wisselkoers teenoor meeste belangrike geldeenhede. Argentinië se totale buitelandse skuldlas het in 2009, te midde van die internasionale finansiële krisis, nogtans weer tot 145 miljard VSA-$ gestyg.
Politiek
Volgens die grondwet van 24 Augustus 1994 is Argentinië 'n presidensiële federale republiek.
Die president benoem die ministers. Die grondwet gee aansienlike mag aan die president in die dubbele funksie as staatshoof en regeringsleier. Die president het onder andere die vermoë om in "dwingende en noodsaaklike" omstandighede presidensiële dekrete uit te vaardig. Die huidige regeringsleier is Alberto Fernández.
Die Argentynse parlement (Congreso Nacional, "Nasionale Kongres") bestaan uit die Senaat (Senado) met 72 setels en 'n Kamer van Afgevaardigdes (Cámara de Diputados) met 257 setels. Sedert 2001 word senators regstreeks verkies en elke provinsie, insluitend die federale hoofstad, word deur drie senators verteenwoordig. Senators dien 'n termyn van ses jaar en afgevaardigdes vier jaar. Verkiesings word elke twee jaar gehou vir een derde van die senaat- en die helfte van die afgevaardigdes se setels. Beide kamers word verkies deur proporsionele verteenwoordiging.
Die belangrikste politieke partye in Argentinië is die Partido Justicialista (PJ, Peroniste), die Unión Cívica Radical (UCR, Radikale Burgerunie), die Frente para Victoria (FPV) en die Alternativa para una República de Iguales (ARI).
Vroue het eers in 1952 stemreg gekry en omdat daar nog steeds afsonderlike manlike en vroulike kieserslyste bestaan, moet vroue ook in afsonderlike verkiesingslokale stem. In die presidentsverkiesing van 2007 het twee vroulike kandidate meer as twee derdes van die uitgebragte stemme op hulle verenig.
Politieke betrekkinge met Suid-Afrika
Suid-Afrikaanse diplomatieke skakeling met Argentinië het in 1938 begin; dié land het sy betrekkinge met Suid-Afrika egter op 23 Mei 1986 vanweë Pretoria se beleid van rasseskeiding tydelik verbreek.
Die moontlikheid van 'n Suid-Atlantiese Verdragsorganisasie is in die sewentigerjare voorgestel. Vir 'n dergelike militêre alliansie tussen Suid-Afrika, Argentinië, Brasilië, Chili, Paraguay en Uruguay het destyds veral die Raad vir Inter-Amerikaanse Veiligheid gepleit. Dit het egter nooit tot stand gekom nie.
Provinsies
Argentinië bestaan uit 23 provinsies (provincias) en 'n federale distrik (distrito federal). Argentinië maak aanspraak op 'n gedeelte van Antarktika (Antártida), alhoewel hierdie vasteland algemeen as supranasionaal en besit van die wêreldgemeenskap beskou word. Die grondgebied van die Provinsie Tierra del Fuego, Antártida e Islas del Atlántico Sur bevat dus ook internasionale gebiede.
Geografie
Meer nog as Suid-Afrika, wat hierdie leuse al in die tagtigerjare ter bemarking van sy toerismebedryf gebruik het, verteenwoordig Argentinië alle klimaatsones – en dus die wêreld – in een land. Dié land strek van die tropiese gebiede in die noorde tot by die subantarktiese streke van die suide en beskou ook 'n gedeelte van Antarktika as Argentynse staatsgebied.
Belangrike riviere sluit in Bermejo, Colorado, Paraguay, Pilcomayo, Salado, Uruguay en die langste rivier, Paraná. Die laasgenoemde twee vloei saam in die Río de la Plata voordat dit in die Atlantiese Oseaan uitmond. Die Argentynse klimaat is hoofsaaklik gematig. Die Noorde is subtropies, die suide droog en sub-Antarkties.
Ekonomie
Argentinië word volgens sy bruto nasionale inkomste per capita by die ontwikkelende lande met 'n middelinkomste gereken. Dié land profiteer van 'n ruim hoeveelheid natuurlike hulpbronne, 'n geletterde bevolking, 'n uitvoergerigte landbousektor en gevarieerde industrie. Vanaf die einde van die jare 80 van die 20ste eeu het internasionale skuld egter hoog opgeloop. Inflasie het 200% bedra en produksie ineengestort.
Om die ekonomiese krisis teë te werk, het die regering besluit om vrye handel, deregulering en privatisering na te volg. In 1991 het radikale monetêre hervorming plaasgevind, waarvolgens die Argentynse peso aan die Amerikaanse dollar verbind en geldgroei tot die groei in nasionale reserwes beperk is. Die Argentynse peso se onrealisties hoë wisselkoers het 'n negatiewe invloed op dié land se mededingendheid uitgeoefen, veral in vergelyking met Brasilië en ander Mercosur-lidstate. As gevolg hiervan en vanweë die gelyktydige liberalisering van die buitelandse handel het 'n massale deïndustrialisasie plaasgevind.
Aanvanklik was die hervorminge 'n sukses. Inflasie het gedaal en die bruto nasionale produk (BNP) het gestyg, maar opeenvolgende ekonomiese krisisse in Meksiko, Asië, Rusland en Brasilië het tot 'n nóg groter ekonomiese val vanaf 1999 gelei. Die regering het met belastingverhogings en besuinigings gereageer ter beperking van die begrotingstekort, wat teen 1999 tot 2,5% van die BNP gestyg het. Binnelandse en internasionale beleggers het egter aangehou twyfel in die regering se vermoë om die skulde af te los en die vaste wisselkoers tussen die peso en dollar te handhaaf.
In 2001 het die toestand nog meer versleg deur die groei van die aantal verpligtinge, massale geldopnames by banke en 'n verdere val van verbruikers- en produsentevertroue. Regeringpogings om 'n begroting wat klop te bereik – om so die bankstelsel te stabiliseer en ekonomiese groei te herstel – het geblyk om onvoldoende resultaat op te lewer. President Eduardo Duhalde het daarin geslaag om van die Internasionale Monetêre Fonds 'n lening van 20 miljard VS$ te verkry, maar verdere maatreëls is nie toegepas nie. In Januarie 2002 is die peso losgemaak van die dollar en die ekonomie het op 'n lae vlak begin stabiliseer. Die sterk ekonomiese groei van die jare 2003 en 2004 was 'n gevolg van die dramatiese afname in die bruto nasionale produk in die jare voor 2003.
Huidige situasie
Argentinië se ekonomie maak net stadig vordering nadat die land teen die middel van 2018 'n kwaai resessie beleef het. Die ekonomie het met 'n gemiddeld van 2,5 persent oor die hele jaar en met meer as 6 persent in die laaste vier maande gekrimp. Vir 2019 word 'n verdere krimping van sowat 1 persent verwag.