cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Distopie
Natuur
Lois Lowry se "The Giver" toon 'n samelewing waar tegnologie en die begeerte om 'n utopie te skep, die mensdom gelei het om klimaatbeheer op die omgewing te handhaaf, asook om baie onbewuste spesies uit te skakel en om sielkundige en farmaseutiese afweer teen menslike instinkte te voorsien. E.M. Forster se "The Machine Stops" toon 'n hoogs veranderde globale omgewing wat mense dwing om ondergronds te leef weens 'n atmosferiese besoedeling. Soos Angel Galdon-Rodriguez wys, word hierdie soort van isolasie wat veroorsaak word deur 'n eksterne toksiese gevaar, later deur Hugh Howey gebruik in sy reeks van distopies in die Silo-reeks.
Hostilianus
Biografie
Hostilianus is na 230 in Sirmia (moderne Sremska Mitrovica, Serwië) in Illyria gebore. Hy was die jongste seun van keiser Decius en sy vrou, Genius Etruscilla. Nadat sy vader homself as keiser verklaar het, het Hostilianus in Rome gebly by sy moeder, Genius Etruscilla, as simbool van die mag van Decius, terwyl sy vader en broer oorloë gevoer het op die grense van die ryk. In 251 ontvang hy die titel 'Leier van die jeug' (lat. Princeps iuventutis).
Na die dood van die mede-keisers in die stryd met die Gote en die verklaring van die legioene van Trebonianus Gallus as die nuwe staatshoof, het die bedreiging van 'n burgeroorlog ontstaan, wat noodlottig sou wees vir 'n ryk wat aan allerhande krisisse ly. Maar kort voor lank is die jong keiser dood tydens die plaag in Rome, wat saam met sy seun Volusianus die weg tot die mag van Trebonianus Gallus oopgemaak het. Dit is opmerklik dat Hostilianus sy dood gesterf het, wat skaars genoeg is vir die heersers van Rome van daardie era.
Distopie
Wetenskap en tegnologie
In teenstelling met die tegnologies utopiese eise, wat tegnologie beskou as 'n voordelige toevoeging tot alle aspekte van die mensdom, fokus distopie grootliks (maar nie altyd nie) op die negatiewe gevolge wat nuwe tegnologie mag inhou.
Atelerix
Atelerix is 'n genus van soogdiere in die familie Erinaceidae. Die familie omvat vier spesies.
Die Melktert Kommissie
Die Melktert Kommissie (sic) is 'n vier-lid Afrikaanse musiekgroep van Jeffreysbaai. Die groep het in 2002 ontstaan tydens hul deelname aan die Jip Rockspaaider-kompetisie, wat hulle ook daardie jaar gewen het. Volroom, hul debuutalbum, is in Junie 2003 uitgereik. 'n Tweede album, Wonderwoorde is in 2006 uitgereik. Hul derde studio-album, Vergewe en vergeet, is in Augustus 2007 uitgereik. Die groep het in 2009 'n Engelse enkelsnit Karma uitgereik. Na 'n lang onderbreking het die groep weer begin optree in 2017. In 2019 het die groep op sosiale media aangedui dat hulle terug is in die ateljee om nuwe musiek op te neem. Hulle nuwe enkelsnitte Weier en Irrelevant is in 2019 vrygestel.
Die groepslede is:
Tibullus
Albius Tibullus (ook net as Tibullus bekend; 55-19 v.C.) was ’n Latynse digter en skrywer van treurdigte. Sy eerste en tweede boek met gedigte het bewaar gebly; baie ander tekste wat aan hom toegedig word, is van twyfelagtige oorsprong.
Min is oor Tibullus se lewe bekend. Daar is net ’n paar verwysings na hom deur latere skrywers en ’n kort Lewe, wat dalk nie deur hom geskryf is nie. Sy geboorteplek is nie bekend nie en daar is twyfel oor sy geboortenaam. Hy het waarskynlik die status van ’n Romeinse ridder gehad (soos uit Lewe blyk), en ’n aansienlike fortuin geërf. Nes Vergilius, Horatius en Propertius, lyk dit of hy die grootste deel daarvan verloor het in 41 v.C. in die beslaglegging van Markus Antonius en Octavianus.
Joan Morice
Joan Alison Morice (1904-1944) was die eerste vrou om as 'n veearts in Suid-Afrika te kwalifiseer en 'n veaartspraktyk te bedryf. Sy het aan Onderstepoort Veeartsenykundige Instituut, Suid-Afrika in 1927 gekwalifiseer en dit was negentien jaar later dat die volgende vrou, Maud Bales, as veearts in Suid-Afrika gekwalifiseer het. Morice het 'n privaat veeartsenykundige praktyk begin wat sy tot 1935 bedryf het. Sy het vroeg in 1944 aan kanker gesterf.
Tibullus
Die geleerde Francis Cairns beskou Tibullus as "’n goeie digter, maar nie ’n wonderlike een nie"; Dorothea Wender dink ook hy is ’n minder belangrike digter, maar sê daar is "grasie en afwerking en simmetrie" in sy werk.
Tibullus skryf onder andere oor sy eerste liefde, wat hy Delia noem maar dalk nie haar regte naam was nie.
Joan Morice
Lewe en loopbaan
In 1927 het Morice haar graad verwerf en by Onderstepoort en die Allerton Laboratorium gewerk as 'n tydelike veeartsenykundige beampte tot Desember 1928, waarna sy haar eie privaat praktyk in Johannesburg begin het. In 1930 het sy met Maurice Connell Robinson, wat in 1928 as veearts gekwalifiseer het, getrou en hulle het haar veeartspraktyk saam bestuur. Hulle het die praktyk in 1935 gesluit, maar Morice het haar aanstelling as veearts by die Johannesburgse Windhondwedrenklub en die Randse Jagklub behou. Morice het ook liefdadigheidswerk gedoen vir die voorganger van die Dierebeskermingsvereniging en die Bantu Dierewelsynsvereniging terwyl haar man by die munisipale diens van Johannesburg aangesluit het.
Morice is in 1944 aan longkanker oorlede.
Koninkryk van Denemarke
Die Koninkryk van Denemarke (Deens: Kongeriget Danmark of Danmarks Rige) bestaan uit die land Denemarke in Europa en die eilande Faroëreilande en Groenland in die Atlantiese Oseaan. Tot 17 Junie 1944 was Ysland ook 'n deel van die Koninkryk.
Cooktown
Cooktown is die mees noordelike dorp aan die ooskus van Australië en is geleë aan die mond van die Endeavour-rivier op die Cape York skiereiland in verre noorde van Queensland.
Cook se aankoms
Die plek waar Cooktown vandag geleë is was die ontmoetingsplek van twee wyduiteenlopende kulture toe die beskadigde seilskip HMS Bark Endeavour teen die kusgebied van die Guugu Yimithirrstam opgeseil het soekend na 'n veilige hawe, na hul skeepsromp ernstig beskadig is toe dit teen die Endeavour-rif, suid van Cooktown, vasgevaar het.
Die Engelse bemanning het sewe weke op die plek waar Cooktown vandag geleë is deurgebring en hul skip herstel, hulle voedsel- en watervoorrade aangevul en na hul siekes omgesien. Die welvarende wetenskaplike Joseph Banks en die Sweedse natuurkundigie Daniel Solander wat Cook op die ekspedisie vergesel het, het baie nuwe plantspesies versamel en gedokumenteer en met behulp van 'n jong kunstenaar by name Sydney Parkinson is daar ook tekeninge van die soorte gemaak. Hy was dan ook die eerste Engelse kunstenaar om Aborigines te teken uit eie waarneming.
Na etlike weke het Banks van die plaaslike mense ontmoet en met hulle gepraat en sowat 50 woorde van die Guugu Yimithirrtaal opgeteken, insluitende die naam vir die verstommende dier wat die inboorlinge 'n gangarru genoem het. Die kangaroe is vir die eerste keer deur Europeërs waargeneem by Grassy Hill tydens hierdie vaart.
Cook het die rivier “Endeavour” na sy skip vernoem, en met sy noordwaartse vaart het hy die 'Queen Anne Jack' gehys en die hele ooskus van Australië vir Brittanje opgeëis. Hy het ook die Cape York-skiereiland na die Graaf van York vernoem.
Lobostemon capitatus
Lobostemon capitatus is 'n plant wat tot die genus Lobostemon hoort en deel van die fynbos is. Die plant is endemies aan die Wes-Kaap en kom voor van Porterville tot by Bredasdorp. Daar is tans 15 gefragmenteerde subpopulasies wat bedreig word deur landbou bedrywighede, voorstedelike ontwikkeling en indringerplante.
Vlag van Vanuatu
Die nasionale vlag van Vanuatu is op 18 Februarie 1980 amptelik in gebruik geneem. Die vlag vertoon ’n swart driehoek met twee gekruisde varingblare binne die tand van ’n wildevark teen die vlagpaal, ’n dun geel gaffel met swart fraaiings met sy tande teen die vlagpaal en loop tot in die wapperkant met rooi bo en groen onder.
Simboliek
Die groen stel die rykheid van die eilande voor, die rooi is simbolies vir die bloed van wildevarke en die mens en die swart van die ni-Vanuatu-mense. Die Eerste Minister van Vanuatu het versoek dat geel en swart fraaiings ingesluit word sodat die swart uitstaan. Die geel gaffel stel die lig van die Evangelie voor wat deur die eilande in die Stille Oseaan versprei het (ongeveer 90% van Vanuatu se bevolking is Christelik).
Die embleem in die swart driehoek is die tand van ’n wildevark – die simbool van voorspoed was as hangertjie op die eilande gedra word – saam met twee blare van die plaaslike namelevaring. Die blare is veronderstel om ’n teken van vrede te wees en die 39 loofblare stel die 39 lede van Vanuatu se wetgewende vergadering voor.
Geskiedenis
Tussen 1889 en 1906, onder Anglo-Franse beheer, is ’n wit en rooi vertikale tweekleur gebruik met ’n blou reghoek in die middel waarop ’n sterre in ’n sirkel gerangskik was, gebruik. Daarna het die Britse administrasie van die kondominium van die vlag van die Nieu-Hebrides gebruik gemaak tot in 1980. Dit was ’n blou Britse vaandel met ’n wit skyf op die wapperkant met ’n wapen daarbinne. Die Franse regering het in dieselfde tyd die vlag van Frankryk gebruik. Gedurende die Stille Oseaan-spele in 1963 en 1966 is spesiaal ontwerpte vlae gebruik.
Brian Anthony Wilson
Brian Anthony Wilson (gebore 22 Februarie 1960) is 'n Amerikaanse akteur en vervaardiger. Hy is bekend vir sy rolle in die rolprente The Postman (1997), The Happening (2008), Law Abiding Citizen (2009), en Limitless (2011).
Bloukuifloerie
Bloukuifloerie (Musophaga porphyreolopha; Engels: Purple-crested Turaco) is 'n voël wat 43 cm lank word. Dié treffende voëls kom redelik algemeen voor en in die Oos-Transvaalse Laeveld sal hulle dig beboomde tuine besoek. Hulle word meestal in pare of klein groepies gesien, maar is die maklik om dop te hou nie aangesien hulle geneig is om in die digte blaredak te bly en van tak tot tak te spring, eerder as om lang ente te vlieg. Dit is die nasionale voël van Eswatini.
Johnny Roventini
Johnny Roventini (15 Augustus 1910 – 30 November 1998) was 'n Amerikaanse akteur. Hy was bekend vir sy rol in die televisiereeks Candid Camera (1953).
Sandoy
Sandoy (Deens: Sandø, Afrikaans: Sandeiland) is die eerste van die vyf suidelike eilande wat die Faroe-ketting opmaak, die vyfde grootste van al die Faroëreilande, 'n outonome streek van die Koninkryk van Denemarke. Dit verwys ook na die streek wat hierdie eiland saam met Skúvoy en Stóra Dímun insluit. Vanaf 2001 is die grootste bevolkingsentrum op die eiland die dorp Sandur met 'n bevolking van 599. Ander nedersettings sluit in Skarvanes, Skopun, Skálavík, Húsavík en Dalur.
Sandoy kry sy naam van die groot strand by Sandur, en die algemene sanderige grond van die eiland. Dit is die enigste eiland met duine.
Daar is eilande met soortgelyke name, soos Sanday in die Orkney-eilande, Sanday in die Binne-Hebride en Sandøy in Noorweë.
Montana Park
Montana Park is 'n woonbuurt van Pretoria in Gauteng, Suid-Afrika. Dit is ongeveer 18 km noordoos van die stadskern van Pretoria geleë.
Sandoy
'n Voorstel is goedgekeur deur die Faroëse parlement om 'n tonnel te bou om Sandoy met die meer digbevolkte Streymoy aan die noorde te verbind. Konstruksie sal na verwagting na 2021 voltooi word.
Montana Park
Dit is 'n hoofsaaklik Afrikaanssprekende voorstad vir vele jong blanke inwoners.
Sandoy
Landbou
Die grootste aartappelplaas in die land is geleë op hierdie eiland.
Op 19 Augustus 2015 is die landbou-unie "Veltan" gestig vir mense met 'n belangstelling in tuinmaak en boerdery. Hul doel is om toestande te verbeter vir 'n self-onderhoudende manier van lewe, en landbou-ondernemings.
Die eiland ondersteun 6 878 skape, wat nie lammers insluit nie.
Goue muntstuk
'n Goue muntstuk is 'n muntstuk wat grotendeels of heeltemal van goud gemaak is. In die moderne tyd is die meeste goue munte bedoel om óf verkoop te word aan versamelaars, óf gebruik te word as goudmunte – munte wat se nominale waarde irrelevant is en wat hoofsaaklik as 'n beleggingsmetode in goud dien.
Goud word vir baie redes as betaalmiddel gebruik. Dit is gelykgesteld (een ons goud het dieselfde waarde as 'n ander ons goud), met slegs 'n klein verskil tussen aankoop- en verkoopprys. Goud is ook maklik om vervoer, want dit het 'n hoë waarde-per-massa verhouding, in vergelyking met ander kommoditeite, soos silwer. Goud kan in kleiner eenhede verdeel word, sonder om sy waarde te verlaag; dit kan ook gesmelt word in blokke, en weer saamgestel word. Goud se digtheid is hoër as die meeste ander metale s'n, dus is dit baie moeilik om te vervals. Verder is goud uiters onreaktief, dus verdof of korrodeer dit nie met verloop van tyd nie.
Goue munte kom gewoonlik in 1 ons, 1/2 ons, 1/4 ons, 1/10 en 1/20 ons groottes. Die meeste lande het 'n ontwerp wat elke jaar konstant bly; ander (soos die Chinese Pandamunte en Suid-Afrikaanse Natura-reeks) wissel elke jaar. 'n 1/10 ons goudmunt is omtrent dieselfde grootte as 'n Amerikaanse sent, en 'n 1 ons goudmuntstuk ongeveer die grootte van 'n Amerikaanse halfdollar.
Die sukses van die Krugerrand het daartoe gelei dat ook ander goudproduserende lande hulle eie goue munte uitgereik het, waaronder die Kanadese Gold Maple Leaf (1979), die Australiese Nugget (1981) en die Amerikaanse Gold Eagle (1986).
Gradering van muntstukke
'n Muntstuk se "graad" is 'n visuele evaluering van die hoeveelheid slytasie aan 'n muntstuk. Munte met min verwering word hoër gegradeer en behaal dus hoër pryse as dié met baie slytasie. Maar, uiters skaars munte van 'n laegraad kan maklik meer waardevol wees as die meer algemeen beskikbare, hoëgraad munte van dieselfde uitreikingsdatum.
Nadat die versamelaarsmark vir munte vinnig gegroei het in die laat 19de eeu en vroeë 20ste eeu, het dit duidelik geword dat 'n meer akkurate graderingstandaard nodig was. 'n Paar munte was eenvoudig meer fyn as ander, en 'n paar ongesirkuleerde munte het meer glans vertoon en veel minder merkies as die ander gehad. Terme soos "juweel ongesirkuleerde" en "baie fyn" is toe begin gebruik, soos meer akkurate graderingsbeskrywings ook meer akkurate pryse vir die bloeiende versamelaarsmark ingelui het. In 1948 het 'n bekende numismatikus, dr. William Sheldon, probeer om 'n gestandaardiseerde muntstukgradering voor te stel, dit staan nou bekend as die Sheldonskaal.
Sheldonskaal
Die skaal strek van 0-70, waar 0 beteken dat jy kan sê dat dit eens op 'n tyd 'n muntstuk was, terwyl 70 beteken dat dit volmaak is. 60 is ongesirkuleerd, wat die algemene publiek as volmaak aansien, met geen sigbare slytasie nie.
Refilwe
Refilwe is 'n township in die noordooste van die Gauteng-provinsie in Suid-Afrika. Dit is digby Cullinan geleë en is onder beheer van die Tshwane-metroraad.
TSV Uetersen
duimnael|regs|Rosenstadion, [[Uetersen]]
TSV Uetersen  is 'n sportklub uit Uetersen in die deelstaat Sleeswyk-Holstein in Duitsland. Uetersen vorm deel van die Hamburg metropolitaanse gebied en die klub speel om hierdie rede in die Hamburg-ligas. Behalwe sokker, het die klub ook afdelings vir basketbal, boks, handbal, judo, swem, dans, tafeltennis, gimnastiek en vlugbal.
Die klub is op 3 Februarie 1946 gestig as 'n samesmelting van die voor-oorlogse klubs Uetersener Turnerschaft (gestig in 1884 en teen 1909 as Turnverein Eintracht bekend), Freie Turnerschaft Uetersen (in 1900 gestig as Arbeiterturnverein Jahn Uetersen) en Rasensport Uetersen von 1926 (in 1926 gestig as opvolger vir Sportverein Uetersen von 1912). Die “1898” in die naam verwys waarskynlik na die jaar waarin begin is om reëlings te tref rondom die stigting van Arbeiterturnverein Jahn Uetersen.
Die klub het tans (status: 2009) ongeveer 2 800 lede en is die grootste sportklub in Uetersen.
Anna-Mart van der Merwe
Anna Martha Prevot van der Merwe (9 Augustus 1963) is 'n Suid-Afrikaanse aktrise, gebore op Vredendal. Sy het aan die Hoërskool Vredendal matrikuleer en na skool het sy 'n graad in BA (Tale) en ook haar diploma in Spraak en Drama aan die Universiteit van Kaapstad voltooi, waar sy genomineer is vir ŉ Fleur de Cap-toekenning in die Mees Belowende Student-kategorie. Sy is getroud met George Ware, ŉ Zimbabwiese sakeman, en die paartjie woon in die Wes-Kaap.
Loopbaan
Met ŉ tweejaar-kontrak by die destydse TRUK by die Windybrow-teater in Hillbrow, Johannesburg, was sy onder meer in produksies soos: The Women of Troy, Die Hekse van Salem, Boo to the Moon en Sing jy van Bomme.
Sedert 1989 het sy vryskutwerk gedoen en het haar debuut op televisie gemaak in die televisiereeks Uitdraai deur Annie Basson. Daarna het reekse soos Sonkring 1 en 2, Torings, Konings, Onder Draai die Duiwel Rond, Soul City, Amalia, Feast of the Uninvited, Binnelanders, 7de Laan en Tydelik Terminaal gevolg.
Een van haar hoogtepunte in rolprente is haar debuut-rolprent, Die Storie van Klara Viljee, met Katinka Heyns as regisseur. Daarna het sy in ŉ hele paar rolprente verskyn, onder andere The Long Run, Red Dust, Hanna Hoekom, Stuur Groete aan Mannetjies Roux, Dis Koue Kos Skat, Kanarie en Poppie Nongena.
Cajun-kookkuns
Cajun-kookkuns (Frans: Cuisine cadienne [kɥizin kadjɛn]) is 'n sambreelterm vir die kooktradisies wat eie is aan die Acadiana-streek van die Amerikaanse deelstaat Louisiana. Dié oorwegend landelike kookkuns, wat deur Franssprekende Cajuns ná hulle verdrywing uit Akadië in Oos-Kanada na die Mississippi-rivierdelta saamgebring en aan plaaslike besonderhede aangepas is, maak hoofsaaklik gebruik van plaaslik beskikbare bestanddele en verskil merkbaar van Louisiana se twee ander kooktradisies, die meer gesofistikeerde Kreoolse kookkuns in stedelike gebiede soos New Orleans wat sy oorsprong in Franse en Spaanse eetgewoontes het, en die tradisionele Anglo-Amerikaanse Suidstate-kookkuns van Noord-Louisiana.
Verskille tussen die drie bogenoemde tradisies het al lank begin vervaag. 'n Outentieke Cajun-maaltyd word tradisioneel in drie kookpotte berei: een vir die hoofgereg; een vir gestoomde rys, besondere soorte worsies of seekos; en die derde vir 'n groentedis wat van seisoenale gewasse berei word. Garnale (shrimps) en varkwors is Cajun-stapelkosse wat vir 'n verskeidenheid geregte gebruik word.
Cajuns kook geurig met kruie en speserye. Drie fyngekapte geurige groentes en kruie - groen soetrissies (green bell pepper of poivron in Frans), uie en seldery - staan sentraal in die meeste disse sodat Cajun-sjefs na hulle skertsend as die "Heilige drie-eenheid" (Holy Trinity) van hul kookkuns verwys, vergelykbaar met die mirepoix-mengsel van fyngekapte uie, seldery en worteltjies in Frankryk se tradisionele kookkuns. 'n Vierde spesery, knoffel, word as die "pous" van Cajun-kookkuns beskou.
Beretta
Beretta is een van die oudste wapenfabrikate in Europa. Bartolomeo Beretta het reeds in die 15de eeu 'n klein wapenwerkplek in die streek Val Trompia in Noord-Italië gehad. Aan die einde van die 18de eeu het Pietro Beretta die industrie oorheers. Hy lewer verskeie gewere aan die leër van Napoleon. Die laaste groot bestelling is deur die Amerikaanse Leër geplaas vir die lewering van Beretta M9-pistole in die kaliber 9mm-parabellum.
Antho heterospiculata
Antho heterospiculata is 'n sponsspesie in die taksonomiese indeling van die Demospongiae (gewone sponse). Die liggaam van die spons bestaan uit kieselnaalde en sponginevesels en is in staat om baie water op te neem.
Die spons behoort tot die genus Antho en tot die familie Microcionidae. Die wetenskaplike naam van die spesie is die eerste keer geldig gepubliseer in 1924 deur Brøndsted.
Romansch
Romansch of Alperomaans is 'n versameling dialekte in die Switserse en Italiaanse Alpe wat behoort tot die Romaanse tale en meer spesifiek tot die Retoromaanse (ook: Raetoromaanse) taalgroep. Daar is drie groepe: Romansch van die Switserse kanton Groubunderland, die van die Dolomiete in Suid-Tirol (ook: Ladinies) en die van Frioelië (ook: Frioelies). Onderling is hierdie dialekte nouliks verstaanbaar en baie beskou hulle as aparte tale. Die artikel gaan uitsluitlik oor Retoromaans, die groep dialekte wat in die Oos-Switserse Kanton Groubunderland gebesig word.
Sprekers
Romansch het c. 35000 sprekers (bron: Universiteit Zürich ) en het in die drietalige kanton Graubünden die status van amptelike taal. Elders in Switserland en op federaal vlak is dit nie so nie: die nasionale wette worde slegs in Switser land se ander drei amprelike tale, Duits, Frans en Italiaans opgestel, en nie in Retoromaans. (Let wel sedert 'n paar jaar gelede word alles ook in die Grischun gepubliseer, en geld dit as vierde landstaal.)
Problematies in die verband is steeds die heterogeniteit van die taal gewees: daar is vyf hoofdialekte, waarvan die uiterstes onderling moeilik verstaanbaar is en die oorgangsdialekte te klein is om as kompromis te kon dien. Surselvisch, die westelikste variant het die meeste sprekers, gevolg deur Vallader, die oostelikste. Sedert 1982 bestaan die Rumantsch Grischun, 'n kunsmatige standaardtaal wat op die drie grootste dialekte berus en nou in die onderwys en die media gebruik word, maar wat nêrens 'n moedertaal is nie.
Dialekte
Romansch omvat die volgende vyf dialekte:
Baie Romansche sprekers woon inmiddels buite Graubünden, byvoorbeeld in Zürich of Genève.
Die taal kan as volg geklassifiseer word:
Hartaanval
'n Hartaanval (ook akute hartinfarksie of miokardiale infarksie genoem) ontstaan as 'n bloedvat in die hart skielik geblokkeer word, wat die vloei van bloed belemmer. As gevolg hiervan begin selle in 'n gedeelte van die hart weens ’n gebrek aan suurstof doodgaan. Bloedklonte is die mees algemene oorsaak van hartaanvalle.
Romansch
Dialekte en skryftale aan die begin van die 21ste eeu
Die Zürichse taalkundige Heinrich Schmid het in 1982 met Rumantsch Grischun (RG) 'n uniforme skryftaal geskep wat sedertdien voortdurend uitgebou word en sedert 1997 deur Switserse federale owerhede en die kanton Groubunderland as amptelike taal vir kommunikasie met Retoromane gebruik word. Rumantsch Grischun is 'n taalkundige kompromis wat op die belangrikste ooreenkomste ussen die drie skryftale Surselvisch, Surmeirisch en Engadinisch baseer. Die hoofdoelwit was om 'n eenvoudige en verstaanbare standaardtaal uit alle drie idiome te skep waarby elke taalgebied so veel eie kenmerke moontlik sou kon bewaar. Volgens hierdie begins is opvallende dialekkenmerke soos die /ü/- en /ö/-klanke van Engadin en ander afwykings geëlimineer. Ook die spelling van RG berus op 'n kompromis waarby byvoorbeeld die ch van Engadin aan die begin van 'n woord, die tg van Surselva en Mittelbünden binne en aan die einde van 'n woord gespel word soos in chaval "perd", spetgar "wag" en notg "nag".
Die Groot Raad van die kanton Groubunderland het in die somer van 2003 besluit om Retoromaanse skoolboeke uitsluitlik in Rumantsch Grischun uit te gee. Sodoende is dit ook as die standaardtaal van die onderwys ingevoer. Die besluit het aanvanklik hewige reaksies uitgelok. Drie groepe van munisipaliteite in die Münstertal, in Mittelbünden en in Unter-Surselva het Rumantsch Grischun in die laat somer van 2007 as skooltaal aanvaar. Die eerste beduidende werk, wat in hierdie taal verskyn het, was die Retoromaanse uitgawe van die geskiedkundige ensiklopedie Historisches Lexikon der Schweiz, die Lexicon Istoric Retic, wat vanaf 1990 gepubliseer is.
Hartaanval
Hartaanvalle word meestal deur koronêre hartsiekte veroorsaak. Koronêre hartsiekte lei tot die opbou van 'n wasagtige stof, genaamd plaak, aan die binnekant van die are in die hart. Dit word aarverkalking (aterosklerose) genoem. Plaak bestaan uit cholesterol en ander selle. Hierdie plaak veroorsaak dat die binnekant van die bloedvat oor tyd vernou. Die bloedvloei word ingeperk en bloedklonte word veroorsaak deur bloedplaatjies wat voor die plaak opbou. As die bloedklont losbreek en in die vernoude bloedvate vassteek, ontstaan 'n hartaanval.
'n Hartaanval is 'n mediese noodgeval. Die eerste paar minute na 'n hartaanval is baie belangrik vir die behoud van die persoon se lewe. Van die skade wat deur die hartaanval aangerig is, kan in die eerste uur herstel word. Die mees algemene simptoom is sterk pyne in die bors. Die pyn kan ook in die skouers, maag en kakebeen voorkom. 'n Hartaanval, in teenstelling met angina pectoris, veroorsaak altyd skade aan die hartspier (miokardium).
Waarskuwingstekens is angina (pyn in die bors met oefening), kortasemheid, sweterigheid, angstigheid en 'n beklemmende gevoel oor die bors. Persone met 'n familiegeskiedenis van hoë cholesterol, hoë bloedsuiker, hoë uriensuur of hoë bloeddruk behoort gereeld 'n elektrokardiogram (EKG) te laat uitvoer, en te sorg dat die siektetoestande onder beheer bly.
Bergrivier-kanowedvaart
Die Bergrivier-kanomaraton vind elke jaar in Julie op die Bergrivier in die Wes-Kaap plaas. Die maraton is die langste kanowedvaart in Suid-Afrika (228 km) en word oor vier dae beslis. Aangesien die wedvaart in Julie in die Wes-Kaap plaasvind, kan die weersomstandighede in hierdie winterreënvalstreek 'n belangrike rol in die kompetisie speel.
Ontstaan en rekords
Die Bergrivier Kanomaraton het in 1962 'n aanvang geneem. Die eerste wenner was Nollie Meiring. Graeme Solomon, die manswenner wat in 2001 gewen het, hou die rekord vir die beste tyd, naamlik 12 uur, 36 minute en 43 sekondes. Hank McGregor het die Berg die meeste keer as manswenner gewen, naamlik tien keer.
Cheronne Botes was die eerste vrouewenner in 1978. Alexa Lombard, wat in 2001 gewen het, hou die rekord vir die beste tyd in die vroueafdeling: 13 uur, 33 minute en 6 sekondes. Marinda Hartzenberg (van 1983-1989) het die vrouekompetisie sewe keer agtereenvolgend gewen - 'n rekord.
Fort Brown (Oos-Kaap)
Fort Brown was een van die grootste forte wat tydens die Kaapse grensoorloë (1779-1877) aan die oosgrens van die Kaapkolonie opgerig is. Die fort lê aan die R67 (die Queen's Road), 27 km van Grahamstad in die rigting van Fort Beaufort, noord van die Eccapas en by die brug oor die Groot-Visrivier.
Nasionale Kunstefees
Die Nasionale Kunstefees (soms ook bekend as Grahamstadfees) is een van die grootste kunstefeeste in die wêreld naas die Edinburghfees in Skotland. Dit vind jaarliks plaas in Grahamstad, 'n ou 1820-Setlaardorp in die Oos-Kaap en tuiste van die Rhodes-universiteit, en strek oor 'n periode van byna twee weke tussen Junie en Julie.
Fort Brown (Oos-Kaap)
Na die Vierde Grensoorlog (1812) is 'n reeks militêre poste langs die Groot-Visrivier gestig. Gedurende die Sesde Grensoorlog (1834-5) is die pos by Hermanuskraal uitgebou tot 'n volwaardige fort en vernoem na sy tweede bevelvoerder. Die fort is in 1838 voltooi en het bestaan uit 'n aantal barakke met ruimte vir die ruiters en hul perde binne 'n hoë ringmuur. In een hoek was 'n 4 m hoë vierkantige toring met sye van ongeveer 3½ m. 'n Kliptrap lei na die vertrek met die skietgate, onder was die magasyn en bo plek vir die swaaikanon.
Nasionale Kunstefees
Die Nasionale Kunstefees het as 'n projek van die Grahamstad-stigting in 1974 begin en ontwikkel tot die leidinggewende kunstefees op die Afrika-kontinent. Die fees word jaarliks bygewoon deur nagenoeg 50 000-120 000 feesgangers.
Fort Brown (Oos-Kaap)
Maqoma, seun van Gaika, was een van die bekendste persone wat hier gevange gehou is. Enkele meter hiervandaan is die grafte van nege soldate wat op 15 Junie 1852 in gevegte in die omgewing gesneuwel het.
Nasionale Kunstefees
Die fees sluit dramas, danse, operas, musiek, visuele kunste, lesings en toere in. Daar is ook uitstallings, markte en kulturele aktiwiteite. Baie teatermaatskappye premiere vertonings tydens die fees waarna dit landwyd op toer gaan. Die Nasionale Jeug Jazz Fees en die Standard Bank Jong Kunstenaarstoekennings, wat in 2009 'n bestaansherdenking van 25-jaar gevier het, vind ook plaas tydens die fees. Die hoof en kleiner programme ontvang befondsing van Standard Bank, die SAUK, die Nasionale Lotery, die Oos-Kaapse Regering en die Nasionale Kunsteraad.
Fort Brown (Oos-Kaap)
Die fort is tot 1861 beman en is sedertdien as kerk en ontspanningsterrein gebruik, dit dien nou nog as 'n polisiekantoor. Die winkel wat hierdie klein nedersetting (in die Makana Plaaslike Munisipaliteit) by die fort bedien het, het reeds jare gelede sy deure gesluit. In 1938 is die toring en oorblywende mure tot nasionale gedenkwaardigheid verklaar.
Nasionale Kunstefees
The Long Table is 'n gewilde saamkomplek vir beide gehoor en kunstenaars, en bedien kos en drinkgoed tot laat met lewendige musiekuitvoerings. Ander plekke sluit die Beer Garden en die Village Green Fair in. Die grootste fasiliteit is die 1820-Setlaars Nasionale Monument, geopen op 13 Julie 1974 en gebou ter nagedagtenis aan die bydrae van die Britse 1820-Setlaars.
Propertius
Sextus Propertius was ’n Latynse treurdigter uit die Augustynse tydperk. Hy is tussen 50 en 45 v.C. in Assisium (nou Assisi) gebore en is kort ná 15 v.C. dood.
Propertius se werk wat bewaar gebly het, sluit vier boeke Elegiae (treurdigte) in. Hy was ’n vriend van die digters Gallus en Vergilius en deur hulle het hy die beskermheer Maecenas gehad, en deur Maecenas keiser Augustus. Hoewel Propertius nie in sy tyd so bekend was as ander Latynse treurdigters nie, beskou geleerdes hom vandag as een van die groot digters.
Baie min is bekend oor die lewe van Propertius buiten sy eie skryfwerk, maar die algemene voorkoms van obskure mitologie in sy gedigte dui daarop dat hy ’n goeie opvoeding gehad het. Uit die gereelde noem van vriende soos Tullus, die nefie van Lucius Volcatius Tullus (konsul in 33 v.C.), en sy gesogte woonplek is dit duidelik hy het tussen die kinders van die rykes beweeg en politieke verbintenisse gehad in die vroeë deel van 20's v.C. Dit was in dié tyd dat hy Cynthia ontmoet het, die ouer vrou wat hom sou inspireer om ’n poëtiese genie te word.
Van der Waals se krag
In die fisika en chemie is die Van der Waals se krag (of soms Van der Waals-kragte), vernoem na die Nederlandse fisikus Johannes Diderik van der Waals, 'n afstandsafhanklike interaksie tussen atome of molekules. Anders as ioniese of kovalente bindings, is hierdie interaksies nie die gevolg van 'n chemiese elektroniese binding nie; hulle is relatief swak en dus vatbaarder aan versteuring. Die Van der Waals se krag verdwyn vinnig op langer afstande tussen molekules wat interaksie met mekaar het.
Van der Waals se krag speel 'n fundamentele rol in uiteenlopende velde soos die chemie van diskrete molekules, struktuurbiologie, polimeerwetenskap, nanotegnologie, die wetenskap van oppervlaktes en gekondenseerde materie fisika. Dit lê ook die grondslag vir baie eienskappe van organiese verbindings en molekulêre vaste stowwe, insluitend die oplosbaarheid daarvan in polêre en nie-polêre oplosmiddels.
Die Van der Waals se kragte word gewoonlik beskryf as 'n kombinasie van die Londense dispersiekragte tussen "oombliklik geïnduseerde dipole", Debye-kragte tussen permanente dipole en geïnduseerde dipole, en die Keesom-krag tussen permanente molekulêre dipole waarvan die rotasie-oriëntasies dinamies gemiddeld oor tyd is.
Definisie
Van der Waals se kragte sluit in aantrekking en afstoting tussen atome, molekules en oppervlaktes, asook ander intermolekulêre kragte. Hulle verskil van kovalente en ioniese binding deurdat dit veroorsaak word deur korrelasies in die wisselende polarisasies van nabygeleë deeltjies (as gevolg van kwantumdinamika). Al is dit die swakste van die swak chemiese kragte, met 'n sterkte tussen 0,4 en 4 kJ/mol (4 tot 40 meV per binding), kan dit tog 'n integrale lading op 'n struktuur ondersteun as daar menigte sulke interaksies is.
Die krag is die gevolg van 'n kortstondige verskuiwing in elektrondigtheid. Spesifiek kan die elektrondigtheid tydelik sterker na een kant van die kern verskuif. Dit genereer 'n kortstondige lading waarheen 'n nabygeleë atoom aangetrek of afgestoot kan word. As die interatomiese afstand van twee atome groter as 0,6 nm is, is die Van der Waals se krag nie sterk genoeg om waargeneem te word nie. Wanneer die interatomiese afstand onder 0,4 nm is, word die krag afstootlik. Die oorgang van Van der Waals-aantrekking deur Pauli-afstoting na chemiese binding wat Lennard-Jones in 1933 bespreek het, is waargeneem deur atoomkragmikroskopie in 2019.
Intermolekulêre kragte lewer vier belangrike bydraes:
Intermolekulêre kragte is natuurlik anisotropies (behalwe dié tussen twee edelgasatome), wat beteken dat dit van die relatiewe oriëntasie van die molekules afhang. Elektrostatiese interaksies word die meeste hierdeur beïnvloed, aangesien dit van aantreklik na afstootlik kan verander afhangende van die rotasiegerigtheid van die molekules. Wanneer molekules in termiese beweging is, is die willekeurige oriëntasies geneig om die elektrostatiese bydraes tot die Van der Waals se krag te verander of uit te skakel. Die Lennard-Jones-potensiaal word dikwels gebruik as 'n benaderde model vir die isotropiese deel van 'n totale (afstotings- plus aantrekkingskrag) Van der Waals se krag as 'n funksie van afstand.
Die belangrikste kenmerke van Van der Waals se kragte is:
Gebruik deur geitjies en geleedpotiges
Geitjies - wat net met een toon aan 'n glasoppervlak kan hang - se vermoë om op gladde oppervlaktes te klim, word jare lank hoofsaaklik toegeskryf aan die Van der Waals se kragte tussen hierdie oppervlaktes en die spatels, of mikroskopiese haaragtige uitsteeksels wat op hul voetpaadjies gevind word. 'n Latere studie het voorgestel dat kapillêre aanhegting 'n rol kan speel, maar die hipotese is deur meer onlangse studies verwerp. 'n Verdere studie het egter getoon dat die hegting van geitjies aan gladde Teflon- en polidimetielsiloksaan-oppervlaktes hoofsaaklik bepaal word deur elektrostatiese interaksie (veroorsaak deur kontakelektrifisering), nie deur Van der Waals of kapillêre kragte nie. In 2011 is 'n referaat gepubliseer wat die effek op velcro-agtige hare en die voorkoms van lipiede in die geitjie se voetspore bespreek.
Onder die geleedpotiges het sommige spinnekoppe soortgelyke haaragtige uitsteeksels op hul bene, wat hulle in staat stel om onderstebo te klim of van uiters gladde oppervlaktes soos glas of porselein te hang.
Van der Waals se kontakafstand
As geen ander krag aanwesig is nie, word die afstand tussen atome waarop die krag afstootlik word eerder as aantreklik as die atome mekaar nader, en dit word die Van der Waals se kontakafstand genoem. Hierdie verskynsel is die gevolg van die onderlinge afstoting tussen die elektronwolke van die atome. Daar word geteoretiseer dat die Van der Waals se krag dieselfde oorsprong het as die Casimir-effek, wat voortspruit uit kwantuminteraksies met die nulpuntveld.
Bremerhaven
Bremerhaven (Duits: [ˌbʁeːmɐˈhaːfn̩],, letterlik: "Breemse hawe"; Nederduits: Bremerhoben) is met 'n oppervlakte van 101 vierkante kilometer en 'n bevolking van sowat 115 400 die grootste stad aan die Duitse Noordseekus. Bremerhaven is op 1 Mei 1827 deur Breemse koopmans as 'n seehawe vir die stad Bremen, wat sowat 60 kilometer suid van die kus lê, gestig en het op 18 Oktober 1851 stadstatus verkry. Vandag vorm Bremerhaven saam met Bremen die stadstaat Vrye Hansestad Bremen, die kleinste van Duitsland se sestien deelstate.
Naas die hawe, wat tussen 1830 en 1974 die belangrikste seehawe vir Europese emigrante was van waar sowat sewe miljoen emigrante die seereis na hul nuwe oorsese tuislande begin het en wat vandag as die tweede grootste invoerhawe vir oorsese voertuie in Europa dien, vorm skeepsbou, voedselverwerking en toerisme die ekonomiese basis van die stad. Bremerhaven fungeer daarnaas as die kulturele en opvoedkundige sentrum vir sowat 300 000 bewoners van die gebied tussen die riviere Weser en Elbe. Die stad lê op die oostelike oewer van die Weser terwyl die stad Nordenham teenoor Bremerhaven op die westelike oewer geleë is.
Geografie
In Bremerhaven mond die Geesterivier in die Weser uit wat op sy beurt naby die stad die Noordsee binnevloei. Bremerhaven se stadsgebied met die hawegeriewe en sluise langs die Buiteweser (Duits: Außenweser) strek oor 'n lengte van sowat 17 kilometer en 'n wydte van tot vier kilometer. Die stad lê sowat twee meter bo seevlak, en die hoogste punt is 'n heuwel wat as uitloper van die Hohe Lieth sowat 11,1 meter bo seevlak verrys.
Die Hohe Lieth is 'n geestlandskap ('n soort sanderige terrein wat effens hoër geleë is) wat saam met die Bevenstedter Moorgeest suid van die Geesterivier die sogenaamde Wesermünder Geest vorm. Danksy die ligging op die Geest is die meeste ou stadswyke van die huidige Bremerhaven soos Lehe, Geestendorf en Wulsdorf teen stormvloede beskerm.
Die tweede landskap in die gebied, waar Bremerhaven oorspronklik gestig is, word Marsch genoem – die Wurster Marsch lê noord en die Würdener Marsch suid van die Geesterivier. Kleiner waddengebiede lê in die Weserrivier.
Aan die kus lê die eiland Mellum, 'n belangrike voëlreservaat, en die vuurtoring Roter Sand, een van die bekendstes ter wêreld. Die eiland Helgoland kan binne twee ure per skip vanaf Bremerhaven bereik word.
Klimaat
Danksy die nabyheid van die Noordsee het Bremerhaven 'n gematigde seeklimaat. Langdurige hittegolwe met temperature van meer as 30 °C kom soms in die somermaande voor, terwyl die kwik in die winter selde benede -10 °C daal. Sneeuval kom selde voor. Die stad het 'n gemiddelde jaarlikse reënval van 741,5 mm, waarby Junie en Julie die natste maande van die jaar is. Februarie is die droogste maand met 36 mm.
Die hoogste temperatuur, wat ooit in Bremerhaven aangeteken is, was 35,8 °C op 9 Augustus 1992, die laagste -18,6 °C op 25 Februarie 1956.
Ekonomie
Sedert die stadstigting in 1827 het die nabyheid van die see 'n sentrale rol by Bremerhaven se ekonomiese ontwikkeling gespeel. Vandag is die stad Europa se vierde grootste houerseehawe, een van die wêreld se belangrikste invoerhawens vir motors en 'n eersterangse logistiese sentrum.
Vis- en voedselverwerking speel eweneens al dekades lank 'n belangrike rol. Ondernemings in dié bedrywe dek die hele ketting van waardeskepping, met vervaardigers van bekende Duitse voedselhandelsmerke soos Frosta, Nordsee, Iglo en Deutsche See.
Bremerhaven se maritieme tradisies het daarnaas aanleiding gegee tot die vestiging van ondernemings wat hulle op die beplanning en vervaardiging van windplase op see toespits. Groot bedrae word in navorsing en ontwikkeling en moderne toeriste-aantreklikhede soos die Klimahaus Bremerhaven en die Deutsches Auswanderermuseum ("Duitse Emigrantemuseum") belê.
Pous Sixtus II
Sixtus II was die 24ste pous van die Rooms-Katolieke Kerk.
Biografie
Pous Sixtus II is waarskynlik van Griekse afkoms. Op 30 Augustus 257 volg hy Pous Stefanus I op. Op 6 Augustus 258 sterf hy die marteldood onder die vervolgings van keiser Valerianus saam met ses diakens (Januarius, Vincentius, Magnus, Stefanus, Felicissimus en Agapitus) terwyl hulle die mis opgedra het in die Callixtus katakombe. Eers in 260 word hy opgevolg deur Pous Dionisius. Die naam ‘Sixtus’ beteken in Latyn ‘sesde’, maar die Griekse betekenis van ‘Xystus’, ‘die beskaafde’ is meer waarskynlik. Hy is die eerste pous wat dieselfde naam as een van sy voorgangers gebruik het.
Verering
Sixtus II word geassosieer met Laurentius van Rome. Beide word as heiliges vereer. Hoewel Sixtus II die mees vereerde vroeë pous was, word Laurentius deesdae meer vereer. Sixtus is begrawe in die Callixtus katakombe. Sy feesdag in die Rooms-Katolieke Kerk is op 7 Augustus en op 10 Augustus in die Oosters-Ortodokse Kerk. Sixtus is die beskermheilige van die wynbou. Op sy feesdag word wingerdstokke geseën. Hy is ook die beskermheilige van die groei van bone en hopende vroue. Hy word aangeroep by nek-, maag- en rugpyn. Met verwysing na die mite van Laurentius van Rome word hy dikwels afgebeeld met 'n muntstuk of 'n geldbuidel.
Rafael het Sixtus verewig in die skildery die Sixtynse Madonna.
Nota
Saamgestel uit die Nederlandse, Engelse, Duitse en Franse wiki’s.
Hestur
Hestur (Deens: Hestø) is 'n eiland in die sentrale Faroëreilande, aan die westekant van Streymoy en die suide van Koltur. Hestur beteken perd in die Faroëes.
Op die weskus is 'n seekoet kolonie. In die noord is daar heide met vier klein mere, waarvan Fagradalsvatn die grootste is. By Hælur, Hestur se suidelikste punt, is daar 'n ligtoring. Die eiland het 'n nedersetting, 'n dorp wat ook van Hestur genoem is, op die ooskus. Die dorp geniet die uitsig oor Gamlarætt en Velbastaður op Streymoy.
Geskiedenis
Die eiland is gevestig sedert Viking tye; die ou nedersetting was by Hælur. Weens die feit dat dit die sonagtige kant van die eiland is, het graan beter daar ryp geword as enige ander plek op die eiland. Maar weens die groot moeilikheid om bote daar te land, is die dorp verlaat en die huidige dorp Hestur gevestig.
In 1919 het 'n visvang ongeluk gelei het tot die dood van een-derde van Hestur se manne. In 'n poging om die stryd teen die ontvolking van die dorp, is 'n swembad gebou op die eiland in 1974. Op die suidelike deel van die eiland deur die Fagradalsvatn-meer, kan 'n mens gaan kamp. Hestur se poskode is FO 280. Sedert 1 Januarie 2005 is die eiland deel van die munisipaliteit van Tórshavn.
Optiese instrumente
Daar kan tussen 2 soorte optiese instrumente onderskei word: die objektiewe of projekterende instrumente (soos die fotografiese objektief en die oog), wat 'n beeld van 'n voorwerp op 'n projeksievlak (fotografiese film, retina) werp, en die subjektiewe of nie-projekterende instrumente, wat as hulpmiddel by 'n objektiewe optiese instrument gebruik word. Voorbeelde hiervan is die vergrootglas (loep), die teleskoop en die mikroskoop, wat almal 'n vergrotende funksie het.
Objektiewe instrumente
Die belangrikste objektiewe instrumente is die oog, die fotografiese kamera en verskeie projeksietoestelle soos rolprentprojektors, oorhoofse projektors en episkope. Die optiese kenmerk wat die instrumente gemeen het, is dat almal 'n optiese beeld vorm van die gebied voor die instrument via 'n objektief (of lens). Die optiese beeld word byna altyd op 'n skerm gewerp, waar dit permanent geregistreer of 'n tyd lank waargeneem kan word. Die objektief bestaan in beginsel uit slegs 'n positiewe lens (soms ook uit 'n spieël).
Afgesien van die skerpte van die beeld is die plek waar dit gevorm word, en die grootte daarvan ook belangrik. Wanneer die voorwerp nader aan die objektief lê, skuif die beeld verder agteruit, met die gevolg dat die opvangskerm ook verder na agter geplaas moet word om 'n skerp beeld te verkry. 'n Mens kan die relevante gegewens verkry met behulp van die lensformule 1/f = 1/v + 1/b, waar v die voorwerpafstand is, b die beeldafstand en f die brandpuntafstand (laasgenoemde is kenmerkend vir die lens), Die formule kan ook as b = fv/(v - f) aangedui word. Die aanpassing van b by v (of, soos by die oog, van f by v) word skerpstelling genoem. Wanneer v besonder ver weg lê, val b saam met f. Dit geld byvoorbeeld in die geval van die son, waarvan die strale gekonsentreer kan word in 'n besonder klein (warm) puntjie, letterlik die brandpunt. Die lineêre vergroting is die verhouding van die afmetings van die voorwerp tot die afmetings van die beeld. Dit is altyd gelyk aan - b/v, waar die minusteken aandui dat die beeld omgekeerd en spieëlverkeerd ten opsigte van die voorwerp staan. Indien v  > 2f, dan is die beeld kleiner as die voorwerp, maar indien f <v < 2f, dan is die beeld groter.
Deur die voorwerp op 'n afstand wat weinig van f verskil, voor die lens te bring, kan besonder groot vergrotings bereik word. Dit is van toepassing by onder meer die gebruik van mikroskope en projeksietoestelle, Die lig wat van die voorwerp af deur die objektief op die skerm val, word oor 'n groot oppervlakte versprei, en dit bring mee dat die beeld nie baie helder is nie (swak verlig). Sy sulke aanwendings word dus van besonder kragtige ligbronne gebruik gemaak, sodat die voorwerp baie goed verlig en 'n helder beeld dus verkry word.
Hoe groter die lens se deursnee, hoe meer lig van die voorwerp word deurgelaat en na die beeld geprojekteer, sodat die beeld eweredig verhelder. Objektiewe wat 'n groot deursnee in vergelyking met die brandpuntafstand het, word ligsterk (vinnige) objektiewe genoem, maar hulle vorm of 'n minder skerp beeld, of hul konstruksie is meer kompleks en dus duurder as die minder ligsterk lense.
Subjektiewe instrumente
Die grootte-indruk van 'n voorwerp wat deur die oog waargeneem word, hang af van die gesigsveldhoek (w) waarby die voorwerp waargeneem word. Hierdie hoek hang op sy beurt weer af van die grootte van die voorwerp en van die afstand tussen die voorwerp en die waarnemingspunt. Die maan is byvoorbeeld ontsaglik groot, maar omdat hy so ver lê, is die gesigsveldhoek niks groter nie as die van 'n muntstuk wat op armlengte van die oog af gehou word.
Die kleinste voorwerpe wat deur 'n gesigsveldhoek van ongeveer l' (1 graadminuut). Dit word die skerptehoek (of skeidingshoek) van die oog genoem. Om 2 punte dus as losstaande van mekaar waar te neem, moet 'n mens s6 na aan hulle kom dat die gesigsveldhoek meer as l' is. Die afstand tussen 2 sulke punte op die maan is 100 km, en as die voorwerp slegs 25 cm weg is, is die afstand slegs 0,067 mm (mm). Ten einde meer detail te kan waarneem, moet daar nader aan die voorwerp beweeg word.
Die minimumafstand na die voorwerp word beperk deur die oog se onvermoë om op voorwerpe nader as 'n sekere afstand te fokus. Bowendien is dit nie altyd moontlik om nader aan 'n voorwerp te beweeg nie (byvoorbeeld die maan). Ten einde hierdie en dergelike probleme te oorkom, is 'n aantal optiese instrumente ontwerp wat die gesigsveldhoek van 'n voorwerp kan vergroot (hoekvergroting) en op die wyse die afstand skynbaar kan verminder.
Sulke instrumente word dan as hulpmiddel by objektiewe instrumente soos die oog gebruik en vorm gewoonlik nie 'n beeld wat projekteerbaar is nie. 'n Sril word normaalweg nie as 'n subjektiewe optiese instrument beskou nie. Dit is wei waar dat 'n bril as 'n hulpmiddel by 'n objektiewe instrument gebruik word, maar 'n bril se primêre doel is nie hoekvergroting nie (hoewel dit altyd plaasvind). Die doel is eerder om 'n verbetering in die beeldskerpte te bewerkstellig deur oogafwykinge te korrigeer.
Vergrootglas (loep), teleskoop en mikroskoop
Die eenvoudigste subjektiewe optiese instrument is die vergrootglas of loep. Dit bestaan dikwels uit 'n eenvoudige positiewe lens met 'n kort brandpuntafstand van omtrent 5 cm of 2,5 cm. Die voorwerp word vlak voor die lens in die voorwerpsbrandpunt geplaas, met v = f.
Die beeld van 'n vergrootglas kan ook waargeneem word op 'n aansienlike afstand van die glas af. Hiervoor word die vergrootglas nog nader aan die voorwerp gebring (v < f) en so ontstaan 'n virtuele, vergrote-beeld wat voer die lens lê en met die geakkommodeerde oog waargeneem kan word. Die afstand tussen die vergrootglas en die voorwerp word meestal beheer deur die montering waarin die lens van die vergrootglas (Ioep) hom bevind.
Verkykers en teleskope
ŉ Teleskoop bestaan opties uit 2 dele, 'n objektief met 'n betreklike lang brandpuntafstand - dikwels om en by 20 cm - en 'n oogglas (okulêr of oogstuk) daaragter. Die okulêr is in beginsel eintlik niks anders nie as 'n vergrootglas waarmee die beeld wat deur die objektief val, bestudeer kan word.