cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Suid-Afrikaanse Rugbyraad
Die Suid-Afrikaanse Rugbyraad was 'n unie wat vanaf 1889 tot 1992 rugby vir “wit mense” in Suid-Afrika georganiseer het. Tydens die apartheidsjare was daar aparte rugbybeheerliggame vir “wit” en “bruin mense”.
Op 23 Maart 1992 smelt die Suid-Afrikaanse Rugbyraad saam met die Suid-Afrikaanse Rugbyunie om die Suid-Afrikaanse Rugbyvoetbalunie te vorm.
Die verenigde liggaam verander sy naam in 2005 na die huidige Suid-Afrikaanse Rugbyunie.
Newington, Mpumalanga
Newington is 'n dorpie in die Ehlanzeni-distriksmunisipaliteit in die noordooste van die Mpumalangaprovinsie van Suid-Afrika.
Pierrefonds-Roxboro
Pierrefonds-Roxboro is 'n arrondissement (stadswyk) van die Kanadese stad Montreal (provinsie Quebec) met 'n oppervlakte van 27 vierkante kilometer en 68 410 inwoners (2011). Dit word in administratiewe opsig in twee distrikte verdeel, Pierrefonds-Roxboro-Est en Pierrefonds-Roxboro-Ouest.
Die arrondissement behels die voormalige munisipaliteite Pierrefonds en Roxboro in die noordweste van Montrealeiland. Pierrefonds-Roxboro grens aan die arrondissemente L'Île-Bizard-Sainte-Geneviève, Saint-Laurent, Ahuntsic-Cartierville, Senneville, Sainte-Anne-de-Bellevue, Kirkland en Dollard-Des Ormeaux.
Die logo van die ou Ville de Pierrefonds is ook ná sy samesmelting met Roxboro in 1999 en die insluiting by Montreal nog steeds in gebruik.
Oorsprong van die naam
Die naam Pierrefonds is afgelei van 'n kasteel wat in 1902 deur die afgevaardigde Joseph-Adolphe Chauret opgerig is. Sy boustyl is deur 'n gravure van die Franse kasteel Pierrefonds naby Compiègne (Pikardië) geïnspireer.
Neutron
In fisika is die neutron 'n subatomiese deeltjie met geen netto elektriese lading nie en 'n massa van 939.573 eV/c2, wat dit effens swaarder as 'n proton maak. Sy spin is ½. Sy antideeltjie word die antineutron genoem. Die neutron en proton is albei voorbeelde van 'n nukleon.
Die kern van alle atome op een na bestaan uit een of meer protone en een of meer neutrone. Die enigste uitsondering is die mees voorkomende isotoop van waterstof, waarvan die kern slegs uit een enkele proton bestaan..
Golden Gate-Hoogland- Nasionale Park
Die Golden Gate-Hoogland- Nasionale Park is geleë in die Oos-Vrystaatse bergland; dit lê aan die voetheuwels van die Malutiberge. Die park is op 13 September 1963 geproklameer en in November 2008 tot 34 000 ha vergroot deur die insluiting van die voormalige QwaQwa Nasionale Park. Die hoogte van die park wissel van 1 892 m tot 2 770 m bo seevlak. Aan die suide van park is die Monantsapas op die grens met Lesotho. Die Caledonrivier ontspring naby die pas.
Ebony Obsidian
Ebony Obsidian (gebore 16 April 1994) is 'n Amerikaanse aktrise. Sy is bekend vir haar rolle in die rolprent If Beale Street Could Talk (2018) en in die televisiereeks Master of None (2015).
Golden Gate-Hoogland- Nasionale Park
Die park is vernoem na die goue kleure wat die sandsteen aanneem wanneer die son daarop skyn. Die bekendste van die sandsteenrotse is die Brandwagrots wat bo die park en hotel uittroon. Na die suide is die Ribbokkop 'n bekende baken wat deel vorm van 'n staproete al langs die Ribbokspruit wat per voet of viertrekmotor onderneem kan word.
Neutron
Eienskappe
Buite die kern is neutrone onstabiel en het dit 'n gemiddelde leeftyd van 886 sekondes (ongeveer 15 minute), waarna dit ontbind deur 'n elektron en 'n antineutrino af te gee om 'n proton te vorm. Neutrone in hierdie onstabiele toestand staan bekend as vrye neutrone. Dieselfde vervalmetode (beta-verval) vind in sommige kerne plaas. Deeltjies binne die kern is tipies resonante tussen neutrone en protone, wat in mekaar verander deur hetsy die emissie of absorpsie van pione. Die neutron se antimaterie-eweknie is die antineutron.
Golden Gate-Hoogland- Nasionale Park
Waterskeiding
Die oostelike gedeelte van die park vorm die waterskeiding tussen die oostelike en westelike gedeelte van Suid-Afrika. Reën wat oos van hierdie waterskeiding val, vloei uiteindelik in die Indiese Oseaan in, terwyl water aan die westelike kant in die Atlantiese Oseaan invloei.
Neutron
Eienskappe
Die aantal neutrone bepaal die isotoop van 'n element (die isotoop koolstof-12 het byvoorbeeld ses protone en ses neutrone, terwyl koolstof-14 ses protone en agt neutrone het). Isotope is atome van dieselfde element wat dieselfde atoomgetal het, maar verskillende massas as gevolg van die verskillende aantal neutrone in die kern.
Golden Gate-Hoogland- Nasionale Park
Soogdiere
Die habitat op die hoogland huisves verskillende dierespesies, insluitend:
Neutron
Neutroninteraksies
Die neutron se interaksie met sy omgewing vind plaas deur interaksies van al vier die basiese natuurkragte: elektromagnetisme, swak kernkrag, sterk kernkrag en swaartekrag.
Golden Gate-Hoogland- Nasionale Park
Groot voëls
Daar is ook 'n groot verskeidenheid voëls wat hier aangetref word: witkruisarend, jakkalsvoël, bloukraanvoël, sekretarisvoël en verskeie ander spesies. Die skaars lammergier met 'n vlerkspan van 3 m kom ook hier voor.
Neutron
Neutroninteraksies
Al is dit waar dat die neutron 'n netto lading van nul het, bestaan dit nogtans uit elektries gelaaide kwarke op dieselfde manier as wat 'n neutrale atoom uit protone en elektrone bestaan. Die neutron ervaar as sulks die elektromagnetiese interaksies. Die beweging van die ladings binne 'n neutron word egter nie uitgekanselleer nie en om hierdie rede het 'n neutron 'n magnetiese moment groter as nul.
Golden Gate-Hoogland- Nasionale Park
Vislewe
Karp kom voor in die Golden Gatedam en die reënboogforel in die rivier onder die dam en ook in die Ribbokspruit. Die kleinbek-geelvis was voorheen opgemerk in die Klein-Caledonrivier maar is vir 'n geruime tyd nog nie weer opgemerk nie terwyl die dikkop-ghieliemientjie wydverspreid is in die park.
Neutron
Neutroninteraksies
Swaartekrag word dikwels nie bespreek wanneer oor neutrone gepraat word nie. Dit is omdat die interaksies van neutrone dikwels slegs op die subatomiese vlak bestudeer word. Op dié vlak is die invloed van swaartekrag so klein relatief tot die ander kragte betrokke dat dit glad nie bespeur kan word nie. Ten spyte hiervan sal 'n neutron dieselfde swaartekragversnelling as gevolg van die aarde se swaartekragveld ondergaan as 'n baksteen wat van lood gemaak is.
Golden Gate-Hoogland- Nasionale Park
Akkommodasie
Akkommodasie in die park is beskikbaar by Glen Reenen- en die Brandwagruskampe. Karavaan- en tentstaanplekke met ablusie- en opwasgeriewe en 220V krag is by Glen Reenenkamp beskikbaar. 'n Kampwinkeltjie met die nodigste behoeftes en kurio's is oorkant die pad, langs ontvangs, asook 'n vulstasie. Die hotel was voorheen deel van die Brandwagruskamp, maar ná sy onlangse opknapping, word dit afsonderlik bedryf deur SANParke as Golden Gate Hotel. Die naaste dorp wes vanaf Golden Gate-Hoogland- Nasionale Park is Clarens, maar Phuthaditjhaba kan ook maklik via 'n goeie teerpad (R712) ooswaarts bereik word. Op hierdie hoofpad is ook die afdraai noord na die Highlands Mountain Retreat en suid by na die Basotho Cultural Village se grasdakchalets wat as oornagakkommodasie deur SANParke bestuur word.
Neutron
Neutroninteraksies
Gelaaide deeltjies (soos protone, elektrone of alfadeeltjies) en elektromagnetiese straling (soos gammastrale) verloor energie as hulle deur materie beweeg. Hulle oefen elektriese kragte uit wat die atome van die materiaal waardeur hulle beweeg, ioniseer. Die energie wat sodoende opgeneem word om die ionisasie te bewerkstellig is gelyk aan die energie wat deur die gelaaide deeltjie verloor word. Die deeltjie word dan vertraag of in die gammastraal geabsorbeer of verstrooi. Die neutron daarenteen het geen elektriese lading nie en veroorsaak gevolglik dus geen ionisasie nie.
Wollongong
Wollongong is 'n kusstad in die Illawarra-streek van Nieu-Suid-Wallis in Australië. Die stad is geleë op die nou kusstrook tussen die Illawarra-eskarp en die Stille Oseaan, 82 kilometers suid van Sydney.
Neutron
Neutroninteraksies
Met kernkraginteraksies is dit egter 'n heel ander saak. Kernkragte speel die leidende rol wanneer neutrone deur gewone materie beweeg. Gevolglik beweeg 'n neutron onverstoord deur materie totdat dit "kop-aan-kop" met 'n atoomkern bots.
Matalaspruit
Die Matalaspruit is 'n klein spruit in die Mogalakwena Plaaslike Munisipaliteit in Limpopoprovinsie, Suid-Afrika.
Wollongong
Die stad met sy bevolking van 292 190 is die derde grootste stad in Nieu-Suid-Wallis en die negende grootste stad in Australië. Die metropoolse gebied strek vanaf Helensburgh in die noorde tot by Gerroa in die suide en word bestuur deur die City of Wollongong, City of Shellharbour en die Kiama munisipale owerhede bestuur.
Neutron
Neutroninteraksies
Wanneer dit gebeur, word die neutrone en teikenkern verstrooi (gedeflekteer of vertraag), geabsorbeer of in iets heel anders verander. In die geval van die reaksie n + 3He → 1H + 3H (n:neutron; 3He: kern wat bestaan uit twee protone en twee neutrone; 3H: kern wat bestaan uit een proton en twee neutrone) kom dit voor asof die proton en neutron byvoorbeeld plekke geruil het met die vrystelling van kinetiese energie. In baie gevalle word sekondêre deeltjies geskep en word energie verbruik of vrygestel.
Wollongong
Die stad, Wollongong, word in die plaaslike volksmond soms eenvoudig na verwys as "the Gong" en is 'n stad met 'n lang geskiedenis van mynbou en nywerhede. Daar is 'n steenkoolmyn, 'n groot staalwerke en 'n nywerheidshawe. Die stad lok ook jaarliks vele toeriste en is 'n streekskern van die suidkus se visnywerheid. Die Universiteit van Wollongong het ongeveer 22 000 studente en word internasionaal erken.
Neutron
Neutroninteraksies
Neutrone, soos ander deeltjies, kan elastiese botsings ondergaan. 'n Botsing is elasties in die spesiale geval waar kinetiese energie behou word. Snoekerballe ondergaan byvoorbeeld ook elasties botsings. Die wet van die behoud van momentum geld hier ook soos met enige ander botsing. As die kern wat tydens 'n elastiese botsing getref word swaar is, word dit relatief min versnel, maar as dit 'n proton is wat getref word met ongeveer dieselfde massa as 'n neutron, word dit versnel om 'n groot deel van die oorspronklike snelheid van die neutron te bereik, wat dan natuurlik 'n ooreenstemmende vertraging ondergaan.
Wollongong
Wollongong is bekend vir sy vele strande wat geskik is vir branderplankry, groot aantal natuurtonele en die Wollongong botaniese tuine. Daar is twee katedrale, kerke van vele denominasies asook die Nan Tien Tempel, een van die grootste Boeddhiste tempels in die suidelike halfrond.
Neutron
Neutronsporing
Die mees algemene metode om 'n gelaaide deeltjie op te spoor, deur te kyk na die ionisasiebaan wat dit agterlaat, werk nie regstreeks vir neutrone nie. Neutrone wat elasties vanaf 'n ander atoom verstrooi word, kan egter 'n naspeurbare ionisasiebaan agterlaat, maar sulke eksperimente is nie maklik om uit te voer nie en ander tegnieke waar hul interaksies met atoomkerne bestudeer word, word meer algemeen gebruik.
Wollongong
Wollongong was een van die Australiese gasheerstede tydens die Rugbywêreldbeker 2003.
Neutron
Neutronsporing
'n Algemene tegniek vir die opspoor van neutrone behels die omskakeling van die energie wat vrygestel word deur sodanige interaksies in elektriese seine. Die kerne 3He, 6Li, 10B, 233U, 235U en 239Pu is nuttig vir sulke eksperimente. 'n Goeie bespreking oor neutronsporing kan gevind word in hoofstuk 14 in die boek Radiation Detection and Measurement deur Glenn F. Knoll.
Wollongong
Geografie
Wollongong het 'n kenmerkende geografie. Dit is geleë op die nou kusvlakte wat aan die een kant begrens word deur die Stille Oseaan (of Tasman See) aan die ooste en aan die westekant deur sandsteen kranse wat as die Illawarra-eskarp bekend staan. Die kusvlakte is op sy wydste in die suide en op sy nouste in die noorde met die stad se sentrale sakegebied in die middel daarvan geleë.
Neutron
Gebruike van neutrone
Die neutron speel 'n belangrike rol in baie kernreaksies. Neutronvangs lei byvoorbeeld dikwels tot neutronaktivering, wat radioaktiwiteit tot gevolg het. Kennis oor neutrone en hulle gedrag het 'n belangrike rol gespeel in die ontwikkeling van kernreaktors en kernwapens. Die ontwikkeling van "neutronlense", wat gebaseer is op die totale interne weerkaatsing binne 'n hol kapillêre glasbuis of deur weerkaatsing vanaf gerimpelde aluminiumplate, het die dryfkrag verskaf vir verdere navorsing in neutronmikroskopie en neutron/gamma-straal tomografie.
Wollongong
Geografie
Die eskarpment wissel in hoogte tussen sowat 150 tot 750 meter bo seespieël met bekende pieke soos Mount Keira (464 m), Mount Kembla (534 m), Broker's Nose (440 m) en Mount Murray (768 m) in die suide. Die eskarp bevat steenkoolsome en daar kan vele skagte langs die eskarp in Wollongong gevind word. Van die woonbuurte strek tot aan die hellings van die eskarp in sommige dele maar oor die algemeen het die natuurlik bosse bewaar gebly. Die eskarpment is as 'n bewaringsgebied verklaar en dra by tot die dorp se aantreklikheid.
Neutron
Gebruike van neutrone
Een gebruik van neutronuitstralers is die naspeur van ligte kerne, veral die waterstof wat in watermolekules gevind word. Wanneer 'n vinnige neutron met 'n ligte kern bots, verloor dit 'n groot deel van sy energie. Deur die vertragingstempo van die neutrone wat teen die kerne bots en dan na die analiseerder terugkeer te bepaal, kan 'n neutronanaliseerder die waterinhoud in grond bepaal.
Wollongong
Geografie
In die noorde word die kusvlakte so nou dat die kuspad, Lawrence Hargrave Drive, reg teen die kranse geloop het en is uiteindelik gesluit na ernstige rotstortings. Die pad is in 2005 vervang deur die indrukwekkende Sea Cliff Bridge. Die brug kan beide voertuig- en voetgangerverkeer akkommodeer. Die spoorlyn loop deur verskeie tonnels om by Sydney uit te kom. Die Southern Freeway en die Old Princess Highway bied alternatiewe roetes om die stad vanaf die binneland deur Bulli Pass of Mount Ousley net ten noorde van die stadskern te bereik.
Kaap Arkona
Kaap Arkona is 'n steil rotswand op die skiereiland Wittow in die noorde van die Duitse eiland Rügen (deelstaat Mecklenburg-Voorpommere). Die rotswand op 'n hoogte van 45 meter bestaan hoofsaaklik uit krytrotse en mergel (onsuiwer kalksteen). Die kaap staan bekend vir sy dramatiese vorm wat sowel vanuit die eiland asook vanuit see besigtig kan word. Vanweë sy geologiese struktuur en weersinvloede brokkel steeds weer groot dele van die rotswand af. Groot gedeeltes van die Middeleeuse Slawiese tempelplein van Kaap Arkona het sodoende verlore gegaan.
In 1927 is 'n Duitse luukse passasiersskip, die Cap Arcona, na hierdie rotswand vernoem.
Kaap Arkona is vandag 'n monument wat saam met die vissersdorp Vitt deel uitmaak van die munisipaliteit Putgarten en is met jaarliks sowat 800 000 besoekers een van die gewildste toeristebestemmings op Rügen.
Naas die historiese Slawiese Jaromarsburg is daar twee vuurtorings, 'n peiltoring, twee militêre bunkers en 'n aantal toeristefasiliteite soos restourante, kroeë en aandenkingswinkels by die kaap.
Dikwels word na Kaap Arkona as die "mees noordelike punt van Rügen" verwys, alhoewel hierdie bynaam in geografiese opsig nie heeltemal juis is. Sowat een kilometer noordwes van die kaap lê Gellort, 'n plek langs die steil kus wat iets verder noordwaarts geleë is. Aan die voet van Gellort lê Siebenschneiderstein (Nederduits: Söbenschniedersteen), 'n swerfblok met 'n gewig van 165 ton.
Vuurtorings en peiltoring
Die kleiner een van Kaap Arkona se twee vuurtorings is in 1826 en 1827 volgens planne van die Pruisiese argitek Karl Friedrich Schinkel as 'n baksteengebou opgerig en in 1828 in bedryf gestel. Dit is die tweede oudste vuurtoring langs die Duitse Oosseekus ná die vuurtoring van Travemünde in Sleeswyk-Holstein. Die vuurtoring het later ook as Schinkelturm ("Schinkeltoring") bekend gestaan. Die vuurtoring met sy drie verdiepings is 19,3 meter hoog en bereik 'n vuurhoogte van 60 meter bo seevlak. Sy vuur is oor 'n afstand van agt seemyl sigbaar. Die vuurtoring se kamers is as diens- en stoorkamers gebruik. Die vuurtoring is op 31 Maart 1905 buite werking gestel.
Die groter vuurtoring van Kaap Arkona is in die jare 1901 en 1902 vlakby die ou toring opgerig en op 1 April 1905 in bedryf gestel. Dit is 35 meter hoog op 'n vuurhoogte van 75 meter bo seevlak. Die vuurtoring is as 'n baksteengebou op 'n agthoekige voetstuk van graniet gebou. Sy elektriese snelflitsvuur is oor 'n afstand van 24 seemyl sigbaar, terwyl die vuurtoring self nog oor 'n afstand van 22,7 seemyl waargeneem kan word. Sy lig het 90 jaar lank van twee koolbooglampe gekom wat eers in 1995 met 'n metaal-halogeendamplamp met 'n ligsterkte van 2,325 miljoen candela vervang is. Die lamp stuur elke 17,1 sekondes drie ligflitse uit.
Die voormalige peiltoring van die Duitse Vloot is in 1927 as 'n baksteentoring opgerig en het as radiosender gedien. Tussen 1911 en 1925 is pogings onderneem om met die uitstraling van gerigte radiogolwe 'n nuwe en destyds baanbrekende navigasiehulpmiddel beskikbaar te stel wat veral op die spoorwegveerbootlyn tussen Sassnitz en Trelleborg (Denemarke), die sogenaamde Königslinie ("Koningslyn"), gemik was. Vir hierdie doeleinde is binne die ou Slawiese Jaromarsburg groot antennevelde opgerig. Die fondamente van die seinstasie het tot vandag toe in die binnehof van die Slawiese versterking bewaar gebly. Die tegniese geriewe van die peiltoring is in 1945 verniel.
Al drie torings is teen die begin van die 1990's gerestoureer en staan oop vir die publiek. Die ou vuurtoring huisves tans 'n museum en 'n registrasiekantoor waar huwelike gesluit kan word. 'n Klein metaalplaat is in die grond net voor die toring geplaas om alle huwelike op te lys wat hier amptelik voltrek is. Die peiltoring dien vandag as kunsmuseum en ateljee. Elkeen van die torings beskik oor 'n uitsigdek wat 'n uitsig oor Rügen en veral die skiereiland Wittow bied. In gunstige weerstoestande met skoon lug kan 'n mens selfs 'n uitsig geniet wat tot by die Deense eiland Møn strek.
Wollongong
Geografie
In die suide is die kusvlakte op sy breedste rondom die woonbuurt, Albion Park, waar daar ook 'n groot soutwater meer, Lake Illawarra, is wat van die Stille Oseaan geskei word deur 'n lang sandbank.
Kaap Arkona
Die Slawiese Jaromarsburg
Die Jaromarsburg het tussen die 6de en 12de eeu as 'n tempelheiligdom van die Rane, 'n Slawiese stam, gedien en was aan hul god Swantewit gewy. Die tempel was by die uiterste hoek van Kaap Arkona geleë en is aan drie kante deur die steil rotswande en aan die landkant deur 'n versterking met 'n hoogte van 25 meter beskerm. Die tempel het ná die verwoesting van Rethra in 1068 as die nuwe godsdienstige sentrum van Mecklenburg se Slawiese bevolking gedien. Aangesien groot gedeeltes van Kaap Arkona reeds in die see gestort het, is tans nog net die versterking van die Jaromarsburg sigbaar.
Wollongong
Geografie
Die kusstrook bestaan uit baie vrugbare spoelgrond (alluvium), wat Wollongong baie gewild gemaak het onder die landbouers van die negentiende eeu. Die vlakte bevat ook baie heuwels wat die uitlopers van die eskarpment se laer hange insluit. Die kusstrook word deurkruis met vele kort snelvloeiende stroompies wat geneig is om te oorstroom onder andere Para Creek, Allans Creek, Mullet Creek en die Macquarie-spruit.
Kaap Arkona
Die Slawiese Jaromarsburg
Volgens die beskrywing van die Deense historikus Saxo Grammaticus uit die jaar 1168 was die heiligdom van hout gemaak, maar was nogtans 'n indrukwekkende bewys vir die kunsvaardigheid van sy boumeesters. Die groot vierhoofdige standbeeld van Svantevit het in sy regterhand 'n drinkhoring gedra wat van verskillende soorte metaal vervaardig was. Dit is jaarliks deur die plaaslike priester met heuningdrank gevul om uit die gedrag van die vloeistof gevolgtrekkings oor die oesopbrengs van die volgende jaar te kan maak.
Wollongong
Geografie
Aan die kus is daar vele strande wat gekenmerk word deur fyn goudkleurige sand wat onderbreek word deur rotsagtige punte wat in die see uitsteek. In plekke is daar uitgrawings gemaak of rotspunte uitgebrei om kunsmatige hawes te skep. Net suid van Wollongong se stadskern naby Port Kembla is daar 'n groep van vyf eilande wat bekend staan as die Five Islands. Die eilande is 'n natuurreservaat.
Kaap Arkona
Die Slawiese Jaromarsburg
Aangesien daar dekades lank geen argeologiese bewyse vir religieuse Slawiese standbeelde opgegrawe is nie, het navorsers hierdie soort beskrywings as fantasievolle uitvindings beskou, en daar is selfs aangeneem dat die Slawiese stamme nie oor die vermoë beskik het om hul eie ingewikkelde religieuse stelsel en waardes te ontwikkel nie. Eers in 1969 is twee houtfigure van Slawiese godhede op 'n eiland in die Tollense-meer (Mecklenburg-Voorpommere) gevind wat omstreeks 1200 ontstaan het.
Wollongong
Middestad
Die middestad is 'n belangrike sakekern met vele winkels, kantore en vermaaklikheidsentra. Die middestad is gesentreerd rondom die Crown Street Mall en word rofweg begrens deur Market Street, Corrimal Street, Burelli Street en die spoorlyn. Rondom die sentrale sakekern lê 'n verskeidenheid parke, reservate, ligte nywerheidsgebiede, huise en woonstelle.
Kaap Arkona
Die Slawiese Jaromarsburg
Die heiligdom is in 1168 tydens die kerstening van die gebied deur die Deense koning Waldemar I ingeneem en vernietig.
Neutron
Neutronbronne
Vanweë die feit dat vrye neutrone onstabiel is, kan hulle slegs verkry word deur die verval van kerne, kernreaksies en hoë energiereaksies (soos in die geval van kosmiese straling of deeltjieversnellers). Vrye neutronbundels word verkry vanaf neutronbronne deur middel van neutronvervoer.
Neutrone se gebrek aan elektriese lading verhoed ingenieurs of eksperimentele wetenskaplikes om hulle te beheer of te versnel. Gelaaide deeltjies kan versnel, vertraag of gedeflekteer word deur elektriese- of magneetvelde. Hierdie metodes het egter geen invloed op neutrone nie. (Daar is wel 'n klein invloed deur magnetiese velde op 'n vrye neutron vanweë sy magnetiese moment.)
Ontdekking
In 1930 het Walther Bothe en H. Becker in Duitsland ontdek dat wanneer die baie energieryke alfadeeltjies wat vanaf polonium uitgestraal word op 'n sekere aantal ligte elemente, spesifiek berillium, boor of litium, sou val 'n ongewone straling met 'n hoë deurdringingsvermoë ontstaan het. Eers is gereken dit is gammastraling, al het dit toe 'n hoër deurdringingsvermoë getoon as enige ander bekende gammastraling, en hulle het bevind die resultate op grond van die aanname is baie moeilik om te interpreteer.
Die volgende groot deurbraak is in 1932 in Parys deur Irène Joliot-Curie en Frédéric Joliot gemaak. Hulle het gewys dat as die onbekende straling op paraffien of enige ander waterstofbevattende stof sou val, dit energieryke protone vrygestel het. Dit op sigself het nie die aanname dat dit 'n soort gammastraling is weerlê nie, maar het dit toenemend moeilik gemaak om die gedetailleerde kwantitatiewe analises van die data met die hipotese te vereenselwig. James Chadwick het later daardie selfde jaar in Engeland met 'n reeks eksperimente bewys die gammastraalhipotese is onversoenbaar met die eksperimentele waarnemings. Hy het voorgestel dat die nuwe straling eerder bestaan uit ongelaaide deeltjies met ongeveer dieselfde massa as 'n proton en het toe verdere eksperimente uitgevoer om sy voorstel te ondersteun. Hierdie ongelaaide deeltjies is toe eindelik neutrone gedoop, skynbaar van die Latynse woord vir "neutraal" en die Griekse agtervoegsel -on (soortgelyk aan "elektron" en "proton").
Huidige ontwikkelings
Die bestaan van stabiele trosse van vier neutrone, of tetraneutrone, is voorgestel deur 'n span onder leiding van Francisco-Miguel Marqués van die CNRS-laboratorium vir Kernfisika op grond van waarnemings van die verval van berillium-14-kerne. Wat die hipotese interessant maak, is dat die aanvaarde teorie voorspel dat sulke trosse nie stabiel behoort te wees nie en daarom nie kan bestaan nie.
Antineutrone
Die antineutron is die antideeltjie van die neutron. Dit is in 1956 deur Bruce Cork ontdek, slegs 'n jaar na die antiproton.
Kareedouwpas
Kareedouwpas is 'n bergpas wat geleë is op die R402-streekroete tussen Kareedouw en die N2-nasionale pad. Die pas is kort, 3.6 km lank met sewe draaie.
Sissela Benn
Sissela Benn (gebore 14 Mei 1980) is 'n Sweedse aktrise, skryfster, en regisseuse. Sy is bekend vir haar rolle in die rolprente Sune vs. Sune (2018) en Sune - Best Man (2019), en in die televisiereekse Allsång på Skansen (1979) en Hjälp! (2007).
Erica artemisioides
Erica artemisioides is 'n plant wat tot die genus Erica behoort en deel van die fynbos vorm. Die plant is endemies aan die Wes-Kaap.
Die Tuindwergies
Die Tuindwergies is 'n Suid-Afrikaanse musiekgroep wat bestaan uit Pieter de Jager (sang en akoestiese kitaar), Dawie de Jager (baskitaar), Emile Swiegers (leidkitaar en agtergrondsang), en Jean Swiegers (tromme). Naas van Jaarsveld is 'n voormalige lid. Hulle wen die MK-toekenning vir beste nuweling in 2011.
Tuis gekweek EP (2009)
Tuis gekweek is 'n kortspeler en word in 2009 vrygestel. Die snit "Kopskudkinders" bereik nommer-1 op Tuks FM se Top 30 en op Jacaranda FM se Top 10.
Terwyl die donker wolke dans (2012)
Die Tuindwergies se tweede vollengte-ateljeealbum, Terwyl die donker wolke dans, word in 2012 uitgereik en dra invloede van country, folk, en rock. Die lirieke is deur Emile Swiegers en Pieter de Jager geskryf.
Die albumtitel is 'n liriek uit die eerste snit op die album, "Golwe / Terwyl die donker wolke dans", wat oor klimaatverandering gaan. Hierdie snit word dan ook die eerste enkelspeler wat uit die album voortspruit.
Francois van Coke tree as gaskunstenaar op die koor van "Paar stappe voor" op.
"Meisie sonder sokkies" is 'n cover van die oorspronklike deur David Kramer.
Kleinhoogpas
Kleinhoogpas is 'n bergpas in die Wes-Kaap wat op 'n grondpad naby Wupperthal lê op die pad van Clanwilliam na Wupperthal. Die pad bereik 'n hoogte van 914m en is met sy maksimum helling van 1:6 besonder steil.
Katbakkiespas
Katbakkiespas is 'n bergpas wat op 'n grondpad in die Koue Bokkeveld noordoos van die dorpie Op-die-Berg lê. Hierdie grondpad verbind die R303 en die R355. Die pas is in 1999 verbeter.
Die pas bereik sy hoogste punt op 1 158 m met 'n maksimumhelling van 1:8. Die pas grens aan die Skitterypas.
Gretchen Egolf
Gretchen Egolf (gebore 9 September 1973) is 'n Amerikaanse aktrise en regisseuse. Sy is bekend vir haar rolle in die rolprente Quiz Show (1994) en The Talented Mr. Ripley (1999), en in die televisiereekse Martial Law (1998) en Roswell (1999).
Rooiels, Wes-Kaap
Rooiels is 'n vakansieplek aan die oostekant van Valsbaai, Wes-Kaap, Suid-Afrika. Dit is in Junie 1948 tot dorp verklaar en is 5 km noord van Pringlebaai geleë. Die dorp is na 'n plaas en rivier met dieselfde naam vernoem.
Die R44-hoofpad gaan deur die dorp. Potvisse word dikwels langs die kuslyn opgemerk.
Draghoender
Draghoender is 'n verlate spoorweghalte tussen Prieska en Upington.
Hierdie stasie is 3km suid van Marydale, langs die N10-nasionale pad, suidoos van Putsonderwater en wes van Niekerkshoop, Westerberg en die Asbesberge. Tydens die era van florerende plase en asbesmyne is in verskeie geboue rondom die stasie winkels, die poskantoor en 'n hotel gehuisves. Tans is nog net die fondamente daarvan oor en word dit as 'n spookdorp beskou.
In 1914 is die spoorlyn van Prieska tot op die plaas Draghoender voltooi. Oorspronklik was die naam Dragonder en genoem na die soldate wat tydens die Tweede Vryheidsoorlog hier gestasioneer was. Teen die einde van die 19de eeu was die omgewing die toneel van springboktrekke en die Koegas-gruwels.
John de Courcy
Sir John de Courcy (alternatiewe spellings soos Courci kom voor; * omstreeks 1150 in Middleton Cheney, Northamptonshire, Engeland; † omstreeks 1219; die presiese sterfdatum is nie bekend nie - maar in 1219 word na sy eggenote Affreca as weduwee verwys ) was 'n Anglo-Normandiese ridder wat in 1176 in Ierland voet aan wal gesit het.
Volgens oorlewering kon John de Courcy ondanks sy adellike afkoms geen vae hoop koester om enige noemenswaardige erflating te ontvang nie. As ambisieuse edelman het hy die aandag van koning Hendrik II gewek wat skertsend Ulster in die noorde van Ierland as skenking aan hom belowe het - mits hy dit met geweld sou kon verower. In Februarie 1177 het De Courcy kans gesien om juis dít te bewerkstellig. Vanuit Dublin het hy met 'n klein groep ridders teen koning Rory MacDunlevy te velde getrek en 'n beslissende oorwinning teen hom behaal. Vervolgens het De Courcy sy posisie as Normandiese heerser van Ulster met die bou van die magtige kasteel in Carrickfergus bevestig.
Augustinus
Augustinus kan na een van die volgende verwys:
Malin Berghagen
Malin Berghagen (gebore 11 Mei 1966) is 'n Sweedse aktrise. Sy is bekend vir haar rolle in die rolprente The Secret (1990) en Svart Lucia (1992), en in die televisiereekse Rederiet (1992) en Wallander (2005).
Langbaard-ghieliemientjie
Die Langbaard-ghieliemientjie (Barbus unitaeniatus) is 'n varswater vis wat wydverspreid voorkom en wel in die Kongorivier in die Zambië area, die Kunenerivier, die Okavangorivier, die boonste gedeelte van die Zambezirivier, die Limpoporivier suidwaarts tot by die Pongolarivier maar nie in die Buzi-, Pungwe- en Saveriviere nie. In Engels staan die vis bekend as die Longbeard barb.
Voorkoms
Die vis is deurskynend bruin en silwer aan die onderkant met 'n kenmerkende donker horisontale streep oor die middel van die lyf. Daar is chevron merke op die sylyn en die dorsale vin se punt en agterste rant is swart. Die vis het groot oë en daar is twee pare baarde om die mond. Die vis word tot 140 mm lank.
Habitat
Die vis leef in 'n verskeidenheid habitatte insluitende vloeiende en staande water. Hulle gedy egter in dam en mere. Die vis vreet water ongewerweldes en grassade en broei na die reën in die somer. Hulle kan in akwariums en visdammetjies aangehou word.
Onbemande vliegtuig
'n Onbemande vliegtuig (Engels: unmanned aerial vehicle (UAV) of onbemande lugtuig (Engels: uncrewed aerial vehicle) is 'n vliegtuig sonder 'n menslike vlieënier aan boord. Dit word dus beheer deur middel van afstandbeheer of deur 'n rekenaar. Die vlieg van 'n onbemande vliegtuig kan met verskillende grade van outonomie werk: hetsy onder afstandbeheer deur 'n menslike operateur of outonoom deur aanboordrekenaars. Dit word ook 'n hommeltuig (Engels: drone) genoem.
In vergelyking met vliegtuie wat beman is word onbemande vliegtuie oorspronklik gebruik vir missies wat te "vervelig, vuil of gevaarlik" is vir mense. Terwyl hulle meestal in militêre toepassings ontstaan het brei die gebruik daarvan vinnig uit na kommersiële, wetenskaplike, ontspannings-, landbou- en ander toepassings, soos polisiëring en waarneming, aflewering van produkte, lugfotografie, smokkel, en hommeltuig resies. Daar is tans baie meer burgerlike hommeltuie as militêre hommeltuie met ramings van meer as 'n miljoen van eersgenoemde wat in 2015 verkoop is.
Geskiedenis
Onbemande vliegtuig-innovasies is in die vroeë 1900's begin en het oorspronklik gefokus op die verskaffing van oefenteikens vir die opleiding van militêre personeel. Die onbemande vliegtuig-ontwikkeling het gedurende die Eerste Wêreldoorlog voortgeduur, toe die Dayton-Wright-vliegtuigmaatskappy 'n vlieënde "lugtorpedo" uitvind wat op 'n voorafbepaalde tyd sou ontplof.
Meer het tydens die Tweede Wêreldoorlog na vore gekom - wat beide die gebruik om lugafweer artilleriste  op te lei en aanvalmissies te vlieg. Nazi-Duitsland het tydens die oorlog verskillende, onbemande vliegtuie vervaardig en gebruik. Straalmotore het na die Tweede Wêreldoorlog in diens getree in tuie soos die Australiese GAF Jindivik en Teledyne Ryan Firebee I van 1951, terwyl ondernemings soos Beechcraft in 1955 hul Model 1001 vir die Amerikaanse Vloot aangebied het. Nietemin, die produkte was tot die Viëtnamoorlog nie veel meer as afstandbeheerde vliegtuie nie.
In 1959 het die Amerikaanse Lugmag, besorg oor die verlies van vlieëniers oor vyandige grondgebied, begin met die beplanning vir die gebruik van onbemande vliegtuie. Die beplanning is verskerp nadat die Sowjetunie 'n Lockheed U-2 in 1960 afgeskiet het. Binne 'n paar dae het 'n hoogs geklassifiseerde onbemande vliegtuig-program onder die kodenaam Red Wagon begin. Die geveg in Augustus 1964 in die Golf van Tonkin tussen vlooteenhede van die VSA en die Noord-Viëtnamese Vloot het Amerika se hoogs geklassifiseerde onbemande vliegtuie (Ryan Model 147, Ryan AQM-91 Firefly, Lockheed D-21) gebruik in hul eerste gevegsopdragte van die Viëtnamoorlog. Toe die Chinese regering foto's van Amerikaanse onbemande vliegtuie via Wide World Photos wys, was die amptelike Amerikaanse antwoord "geen kommentaar nie".
Die eerste taktiese onbemande vliegtuig wat met verkenningskameras geïnstalleer is, is gedurende die Uitputtingsoorlog (1967–1970) deur die Israeliese intelligensie getoets, met die doel om fotos van oor die Suezkanaal te bekom. Dit was die eerste keer dat taktiese onbemande vliegtuig, wat op enige kort aanloopbaan gelanseer kon word (in teenstelling met die swaarder onbemande vliegtuig), was ontwikkel en getoets in gevegstoestande.
In die Jom Kippoeroorlog in 1973 gebruik Israel onbemande vliegtuie as lokas om opponerende magte aan te spoor om duur anti-vliegtuigmissiele te vermors. Na die Jom Kippoeroorlog, het 'n paar sleutelpersoneel van die vroeë onbemande vliegtuig-projek 'n klein onderneming begin wat beoog om onbemande vliegtuie tot 'n kommersiële produk te ontwikkel, wat uiteindelik deur Tadiran gekoop is en tot die ontwikkeling van die eerste Israeliese onbemande vliegtuig gelei het. Die beelde en radar-lokaas wat deur hierdie onbemande vliegtuie voorsien is, het Israel gehelp om die Siriese lugverdediging aan die begin van die Libanon-oorlog in 1982 heeltemal te neutraliseer, wat tot gevolg gehad het dat geen Israeli vlieëniers afgeskiet is nie. In 1987 is die eerste keer dat onbemande vliegtuie gebruik is in Israel as 'n bewys van konsep van super-behendigheid vliegtuig geveg simulasies. Vermoeëns soos na-stol-beheerde vlug in gevegssimulasies, versluiering-tegnologie en driedimensionele drukvektorievlugbeheer is oa getoets.
Met die rypwording en miniaturalisering van toepaslike tegnologieë in die 1980's en 1990's, het belangstelling in onbemande vliegtuie binne die hoër leierskap van die Amerikaanse Weermag laat groei. In die negentigerjare het die Amerikaanse Departement van Verdediging 'n kontrak aan AAI Corporation gegee saam met die Israeliese maatskappy Malat. Die Amerikaanse vloot het die AAI Pioneer onbemande vliegtuie gekoop wat AAI en Malat gesamentlik ontwikkel het. Baie van hierdie onbemande vliegtuie het in die Golfoorlog in 1991 diens gedoen. Onbemande vliegtuie het die moontlikheid getoon van goedkoper, meer bekwame vegmasjiene wat sonder risiko's vir vlieëniers ontplooi kan word. Aanvanklike geslagte is hoofsaaklik met waarneming opgesaal, maar sommige het wapens gehad, soos die General Atomics MQ-1 Predator, wat AGM-114 Hellfire-lug-tot-grond-missiele gelanseer het.
CAPECON was 'n projek van die Europese Unie om onbemande vliegtuie te ontwikkel, wat vanaf 1 Mei 2002 tot 31 Desember 2005 gestrek het.
Vanaf 2012 het die Amerikaanse Lugmag 7 494 onbemande vliegtuie in diens gehad - bykans een uit drie Amerikaanse Lugmag-vliegtuie. Die Central Intelligence Agency het ook onbemande vliegtuie bedryf.
In 2013 het minstens 50 lande onbemande vliegtuie gebruik. China, Iran, Israel, Pakistan en ander het hul eie variëteite ontwerp en gebou.
Middelbergpas
Middelbergpas is 'n bergpas wat net buite Citrusdal op die R303-streeksroete na Ceres lê. Die pas bereik 'n hoogste punt op 1 110m en sy maksimum helling is 1:12. In die winter is die pas soms weens swaar reën onbegaanbaar.
Curro
Curro is 'n Suid-Afrikaanse maatskappy wat 59 privaat kampusse en 138 skole in Suid-Afrika en Namibië besit, met meer as 52 000 leerders. Die Suid-Afrikaanse skole is versprei oor al nege se land provinsies. Van die leerders is 85% Engelssprekend en tweederdes bruin, Indiër of swart. Enkele van die maatskappy se skole gebruik ook Afrikaans as onderrigmedium, onder meer dié op Langebaan en Mosselbaai.
Die maatskappy streef daarna om teen 2020 altesaam 73 kampuse en 169 skole met 80 000 leerders te besit. Om dié doel te bereik, word nuwe skole opgerig of bestaande privaat skole uitgekoop. Die eerste buitelandse Curro-skool, die Engelstalige Windhoek Gimnasium, is in 2015 aangekoop nadat dié onafhanklike skool se leerders sedert sy stigting in 2007 van 280 tot 1 520 toegeneem het. 'n Nuwe skool, Baobab Primary in Botswana was in 2017 gekoop.
Curro is op die Johannesburgse Effektebeurs genoteer en besit ook die Embury-onderwyskollege waaraan in 2015 800 studente studeer het sodat die kollege jaarliks 200 afgestudeerdes kon lewer. Dié getal sal mettertyd verhoog word wanneer afstandsonderrig bygevoeg word. Curro se sogenaamde Meridien-skole, wat goedkoper skoolgeld hef (byvoorbeeld sowat R19 500 aan die Pinehurst-skool in Kaapstad), behaal 'n slaagsyfer van 90%, van wie 43% matriekvrystelling kry. In die duurder skole is die slaagsyfer 99% met 'n gemiddelde punt in wiskunde van 65%.
Erica articularis
Erica articularis is 'n plant wat tot die genus Erica behoort en deel van die fynbos vorm. Die plant is endemies aan die Oos- en Wes-Kaap.
John Phillip Law
John Phillip Law (7 September 1937 – 13 Mei 2008) was 'n Amerikaanse akteur en vervaardiger. Hy was bekend vir sy rolle in die rolprente Barbarella (1968), Danger: Diabolik (1968), The Golden Voyage of Sinbad (1973), en Space Mutiny (1988).
Krap-pulsar
duimnael|links|180px|’n X-straalfoto van die Krap-pulsar ([[Chandra-X-straalsterrewag|Chandra).]] Die Krap-pulsar (PSR B0531+21) is ’n relatief jong neutronster. Dit is die middelste ster van die Krap-newel, ’n oorblyfsel van die supernova SN 1054, wat in 1054 oor ’n groot deel van die Aarde waargeneem is. Dit is in 1968 ontdek en is die eerste pulsar wat met ’n supernova verbind is.
Eienskappe
Die Krap-pulsar is een van min pulsars wat opties geïdentifiseer is. Dit is rofweg 20 km in deursnee en die pulsar-"strale" roteer een keer elke 33 millisekondes, of 30 keer per sekonde. Die uitvloeiende wind skep die grootste deel van die emissies van die newel, wat gesien word as van radiogolwe tot gammastrale.
Nieuwoudtspas
Nieuwoudtspas is 'n bergpas wat ten ooste van die N2 nasionale pad op 'n grondpad lê wat lei na die Algeria-bosboustasie in die Sederberg. Die pas bereik 'n hoogte van 590 m bo seevlak en 'n maksimum helling van 1:8.
HMS Endeavour
HMS Endeavour, ook bekend as HM Bark Endeavour, was 'n navorsingskip van die Britse Koninklike Vloot onder bevel van luitenant James Cook waarop dié ontdekker tussen 1769 en 1771 sy eerste verkenningsreis na Australië en Nieu-Seeland onderneem het.
Die skip, wat in 1764 onder die naam Earl of Pembroke as vragskip vir steenkoolvervoer van stapel geloop het, was nie die eerste keuse toe die Britse Admiraliteit in 1768 'n skip vir Cook se ontdekkingsreis in die Stille Oseaan probeer vind het nie. Hulle was oorspronklik van plan om 'n fregat met 24 kanonne aan te koop, maar is deur seevaartkundiges gewaarsku dat daardie soort seevaarttuig nie in staat sou wees om die benodigde proviand te vervoer nie.
In plaas daarvan het hulle die koop van 'n vragskip met 'n laer middeldek en nouer agterskip aanbeveel. Binne 'n week het die keuse op die 330 ton-vragskip Earl of Pembroke geval - 'n vaartuig met 'n wye boeg, baie sterk sywande en relatief klein seiloppervlakte wat eerder op 'n skoendoos as 'n seilskip gelyk het. Alhoewel dit nie gebou is om 'n rekordspoed te haal nie en teen maksimaal agt knoop per uur kon vaar, was dit klein genoeg om dit maklik in seewaters met baie riwwe te kan maneuvreer en minder geneig om om te slaan indien dit sou vasloop.
As His Majesty's Bark the Endeavour het die skip in Augustus 1768 die hawe van Plymouth, Engeland verlaat om die onbekende suidelike vasteland of Terra Australis Incognita, soos dit in Latyn genoem is, te verken. Die bemanning het om Kaap Hoorn geseil en die Pasifiese eiland Tahiti betyds bereik om in 1769 die oorgang van die planeet Venus oor die skyf van die Son waar te neem.
Hulle het verder geseil na die destyds nog grotendeels onbekende waters van die suidelike oseaan en die eilandgroepe Huahine, Borabora en Raiatea aangedoen sodat Cook namens die Britse Kroon aanspraak op dié gebiede kon maak. In September 1769 het hulle anker voor Nieu-Seeland gelê as die eerste Europese ontdekkingsreisigers sedert die Nederlander Abel Tasman se seereis aan boord van die Heemskerck 127 jaar gelede. In April 1770 was die Endeavour die eerste seevaartuig wat die ooskus van Australië bereik het. Hier het Cook in 'n baai, wat tans as Botanybaai bekend staan, voet aan wal gesit.
Die Endeavour het vervolgens noordwaarts langs die Australiese kus geseil. Op hierdie roete het die verkenningstog byna rampspoedig geëindig nadat die skip op die Groot Barriere-rif vasgeloop het. Die skip was sewe weke lank op die strand vasgekeer terwyl basiese herstelwerk aan die romp gedoen is. Die bemanning het daarin geslaag om ondanks die skade na Nederlands-Oos-Indië te seil waar hulle op 10 Oktober 1770 in die hawe van Batavia aangedoen het. Die bemanning het 'n eed afgelê dat hulle niks oor die eilande, wat hulle vooraf verken het, sou berig nie terwyl hul skip omvattend herstel is. Die Endeavour kon sy weswaartse reis op 26 Desember hervat, het op 13 Maart 1771 om die Kaap die Goeie Hoop geseil en op 12 Julie in die Engelse hawestad Dover aangedoen, ná 'n seereis van byna drie jaar.
Terwyl sy baanbrekende ontdekkingsreis in die Stille Oseaan kort daarna al weer in vergetelheid geraak het, het die Endeavour in die volgende drie jaar voorrade vir die Britse Vloot na die Falkland-eilande vervoer. In 1775 is dit aan 'n privaat eienaar verkoop en herdoop, maar het daarna tydens die Amerikaanse Rewolusionêre Oorlog 'n tyd lank in diens van die Vloot troepe vervoer. Die skip is in 1778 tydens 'n seeblokkade in Narragansett-baai in die huidige VSA-deelstaat Rhode Island deur sy bemanning gesink.
Die skipswrak se presiese ligging is tans nog onbekend, maar oorblyfsels daarvan, waaronder ses van sy kanonne en 'n anker, word in seevaartmuseums dwarsoor die wêreld vertoon. 'n Namaaksel van die Endeavour het in 1994 van stapel geloop en lê tans langs die Australiese Nasionale Seevaartmuseum in Port Jackson in Sydney-hawe voor anker. 'n Amerikaanse ruimtependeltuig is ter ere van die verkenningskip Endeavour genoem.
In erkenning van die betekenisvolle rol wat dit in die nasionale geskiedenis van Nieu-Seeland gespeel het, pronk die skip op dié Pasifiese eilandnasie se 50c-muntstuk.
Dannhauser Plaaslike Munisipaliteit
Die Dannhauser Plaaslike Munisipaliteit is een van die plaaslike munisipaliteite in die Amajuba-distriksmunisipaliteit in KwaZulu-Natal, Suid-Afrika.
Nedersettings
Nedersettings in die munisipaliteit:
Gesondheid
Gesondheid is die vlak van funksionele of metaboliese doeltreffendheid van 'n lewende organisme. By mense is dit die individu of die gemeenskap se vermoë om aan te pas en te selfversorg wanneer daar voor fisieke, geestelike of maatskaplike uitdagings te staan gekom word. In die Wêreldgesondheidsorganisasie (WGO) se grondwet van 1948 word gesondheid in die breë omskryf as "'n toestand van totale liggaamlike, geestelike en maatskaplike welsyn en nie net die afwesigheid van siekte en swakheid nie." Hierdie definisie het kontroversie uitgelok, veral wat praktiese waarde betref en die probleem wat deur die gebruik van die woord "totale" geskep word. Ander definisies is voorgestel, waaronder 'n onlangse definisie wat gesondheid en persoonlike tevredenheid korreleer. Daar is verskeie klassifikasiestelsels wat algemeen gebruik word om die komponente van gesondheid te definieer en te bepaal.
Sistematiese aktiwiteite om gesondheidsprobleme te voorkom of te genees en goeie gesondheid by mense te bevorder, word deur gesondheidsorgverskaffers aangepak. Die term "gesond" word ook algemeen in die konteks van baie soorte nielewende organisasies en hulle impak ten voordele van mense gebruik, byvoorbeeld gesonde gemeenskappe, gesonde stede of gesonde omgewings. Benewens gesondheidsorg-intervensies en 'n persoon se omgewing is daar 'n aantal ander faktore wat die gesondheidstatus van individue beïnvloed, insluitend hulle agtergrond, lewenstyl en ekonomiese, maatskaplike toestande en spiritualiteit; hierdie faktore word "determinante van gesondheid" genoem. Studies toon dat hoë stresvlakke menslike gesondheid kan affekteer.
Determinante
Die konteks waarbinne 'n individu lewe, is baie belangrik vir sy gesondheidstatus sowel as lewenskwaliteit. Daar is 'n toenemende besef dat gesondheid nie slegs deur die vooruitgang en toepassing van gesondheidswetenskappe instandgehou en verbeter word nie, maar ook deur die pogings en intelligente lewenstylkeuses van die individu en samelewing. Volgens die Wêreldgesondheidsorganisasie sluit die hoofdeterminante van gesondheid die volgende in: die sosiale en ekonomiese omgewing, die fisiese omgewing en die persoon se individuele eienskappe en gedrag.
Potensiële kwessies
Daar is verskeie soorte gesondheidskwessies wat algemeen by mense regoor die wêreld voorkom. Siekte is een van die mees algemene kwessies. Volgens GlobalIssues.org is daar jaarliks ongeveer 36 miljoen mense wat aan nie-oordraagbare (nie aansteeklike) siektes sterf, insluitend kardiovaskulêre siektes, kanker, diabetes en chroniese longsiektes (Shah, 2014).
Wat oordraagbare siektes betref, kom Vigs/MIV, tuberkulose en malaria die mees algemeen voor, met miljoene sterftes elke jaar (2014).
Nog 'n gesondheidskwessie wat tot sterftes of ander gesondheidsprobleme lei, is wanvoeding onder jong kinders. Ongeveer 7,5 miljoen kinders onder die ouderdom van vyf sterf aan wanvoeding, hoofsaaklik omdat daar nie geld is om kos te koop of te maak nie (2014).
Nog 'n bydraende faktor tot swak gesondheid is lewenstylkeuses. Dit sluit rook in, wat volgens LIVESTRONG.com jaarliks tot 443,000 sterftes lei (2013). Dit kan ook 'n swak dieet insluit, hetsy dit 'n geval van ooreet of 'n oordrewe streng dieet is. Passiwiteit kan ook tot gesondheidskwessies bydra, sowel as 'n gebrek aan slaap, oormatige alkoholverbruik en verwaarlosing van mondhigiëne (2013). Daar is ook oorgeërfde genetiese versteurings wat later kan manifesteer en persone verskillend affekteer (2013).
Die mees tragiese gesondheidskwessie, aangesien die meerderheid van hierdie gesondheidskwessies voorkombaar is, is die feit dat ongeveer 1 biljoen mense nie toegang tot gesondheidsorg het nie (Shah, 2014).
Geestesgesondheid
Die Wêreldgesondheidsorganisasie beskryf geestesgesondheid as "'n toestand van welsyn waarin 'n individu sy of haar eie vermoëns kan realiseer, alledaagse stres kan hanteer, produktief kan werk en 'n bydrae tot sy of haar gemeenskap kan lewer". Geestesgesondheid is nie net die afwesigheid van geestesiektes nie.
Hungerford et al. (2012) beskryf geestesiektes as "die spektrum van kognitiewe, emosionele en gedragstoestande wat met sosiale en emosionele welsyn en die lewens en produktiwiteit van mense inmeng. 'n Geestesiekte kan 'n persoon se psigiese funksionering op tydelike of permanente basis ernstig benadeel. Ander terme behels: "geestesgesondheidsprobleem", "siekte", "versteuring", "disfunksie".