N.P._van_Wyk_Louw
Poësie
In Nederland maak hy sy bundel Nuwe verse persklaar, waar ongeveer die helfte van die gedigte tussen die jare 1939–1949 ontstaan het en die res in die eerste Amsterdamse jare geskryf is. Ten spyte van die titel is daar nie hier deurgaans van radikale vernuwing sprake nie, maar tog van gesonde groei. Die bundel open met Nog eenmaal wil ek in die skemeraand, waarin die verlange na die jeugwêreld uitgespreek word en die belangrike plek wat dit beklee maak dat dit as opdragvers en poëtiese belydenis gesien kan word, met die “klip”-motief as die voorspel tot Die beiteltjie, Klipwerk en Beeld van ’n jeug: Duif en perd. Hierna volg elf kort verse met telkens ’n besinning oor die mens en sy bestaan, hoewel die aardse en ’n gerigtheid op die tasbare en die verband tussen dinge oorheers. Ons klein en silwrige planeet is ’n vers wat die rykheid van die aarde met sy koring en wingerd verheerlik, terwyl die brood en wyn wat daaruit voortkom, om hul eie onthalwe geniet word en nie in diens van die gode of 'n religieuse ritueel nie. Die dye trek die dye aan beklemtoon die aardse, die seksuele en die verband tussen dinge, selfs al word hierdie samehang deur God weer tot niet gemaak. My angs het ook geen sin (oorspronklik gedig as elegie vir sy broer wat in 1945 oorlede is) beweeg verby die spesifieke en word ’n vers oor die doodsvrees as sodanig. Temas wat in die bundel behandel word sluit in die doodsvrees en onheil, die digterlike ambag (met Die beiteltjie as simbool van wat bereik kan word met die vlymskerp woord, waar die nietige later selfs kosmiese afmetings kan aanneem) en sprake van ’n gewysigde houding teenoor die godsdiens, waar God as minder afsydig gesien word (Ignatius bid vir sy orde en Die Aquinaat bid vir homself”). Ignatius bid vir sy orde het Ignatius van Loyola as onderwerp. Hy was ’n soldaat wat later ’n geestelike geword het en die stigter was van die Jesuïte-orde. In die gedig aanvaar Ignatius dat pyn nodig is omdat dit geestelike groei veroorsaak, maar bid hy dat sy orde nie pyn sal veroorsaak nie. Drie keiserportrette het oorspronklik verskyn in Standpunte van Januarie 1947, met verklarende aantekeninge oor die historiese agtergrond van die drie figure. Hierdie gedigte behandel die oorgang van die heidense na die Christelike deur die drie keisers se futiele weerstand teen kerstening. In die eerste sonnet wil Aurelianus vir die Romeinse Ryk nog iets red van die kultus van die Onoorwinlike Son waarvan hy ’n aanhanger was en wat die stryd tussen Lig en Duisternis as sentrale oortuiging gehad het. In die tweede gedig (Diocletianus) word die Christene gesien as eensydig wat slegs die een dun draad volg, terwyl die Ryk verstar en oorgelewer is aan ’n duister toekoms. Galerius was een van die aktiefste leiers van die verset teen die nuwe godsdiens en die een wat verplig was om voor sy dood die vervolging te staak en aan die beweging ’n vrye loop te gee. Hy verwys dan na die dood en die wanhoop dat Christus se ryk van nederigheid en smaad oor die Romeinse Ryk sal opstoot. Ook oorspronklik gepubliseer in Standpunte van Januarie 1947 is Griekse digter, met die titel wat hier verander word na Clifton. In hierdie sonnet vra die digter watter Griekse god hy kan bedank vir die skoonheid van die besondere Kaapse wintersdag, gevolg deur beskrywing van die skoonheid, wat verewig word deur die beskrywing op papier. Die Doper in die woestyn gee ’n visie op die komende Christendom as bepalend vir die impak van hierdie godsdiens op die mensdom en verskaf ’n nuwe dimensie aan die geding met God tema. Aanvanklik is die Doper (Johannes) aan die woord en gee hy teenstellings tussen die hede en verlede, met Jerusalem wat vroeër ’n suiwer stad was waarin God se liefde gevind kon word, nou in sonde verval het en daar ’n valse vrede heers. Die aksent verskuif hierna toenemend na die self van die spreker en hy wei uit oor die taak van die profeet, naamlik dat God die mens in die wêreld laat maar tog deur hom spreek, sy mond met ’n kool aanraak en sy denke volledig in God se hand is. In die slotgedeelte is die spreker bewus van ’n onbepaalde heerlikheid wat in aantog is, met duidelike toespelings op die koms van Christus. Die slot met sy waterbeelde is dan in direkte teenstelling met die begin se woestynbeelde. Saam met hierdie soort tipiese verse, wat inspanning neem om te verstaan en die diepte en betekenislae daarvan te bepaal, bevat hierdie bundel ook die Klipwerk-gedigte, ’n bonte mosaïek van willekeurige indrukke. Dit is ’n verrassing in sy oeuvre en bring ’n aardse element in ons digkuns, die toonaard waarvan later deur digters soos Boerneef voortgesit en verder verfyn is. Louw wou hier volgens sy eie getuienis die eiesoortige jeugwêreld van die Koue Bokkeveld by Sutherland oproep met sy koue, wreedhede, droewighede, uitbundige vrolikheid, seks en obseniteite, bygeloof, haat, spot, liefdesjaloesie en liefdesverdriet. Al die elemente werk op mekaar in om ’n hele wêreld te skep, sodat hierdie gedeelte as ’n enkele gedig of reeks gesien behoort te word, eerder as ’n aantal los versies. Die bundel sluit af met die herinneringsvers Beeld van ’n jeug: duif en perd, waarin die realistiese beskrywing van die atmosfeer op die plaaswerf belig word deur die besinning wat hierop toegepas word. Hierdie gedig betrek op sinvolle wyse die vernaamste temas van die bundel (jeugwêreld, historiese verkenning, besinning oor beskawings en Christus as verlosser), sodat die gedig ook as sluitstuk fundamenteel aandoen. Die W.A. Hofmeyr-prys word in 1954 vir Nuwe verse toegeken. Die bundel Gedigte is ’n keur gemaak deur Elize Botha en A.P. Grové vir gebruik in Nederland. Die bundel bevat gedigte uit al sy bundels tot op hierdie stadium, maar bevat ook veertien voorheen ongepubliseerde gedigte, wat later die kern van Tristia sal vorm.