cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Hindoeïsme (eerste artikel)
Dogma
Die Hindoeïste het 'n sterk leerstelling oor reïnkarnasie. Hulle glo dat die menslike siel dikwels in ander liggame op aarde gebore word. Die liggaam word oud en sterf, maar die siel word weer in 'n nuwe liggaam gebore om sodoende sy ontwikkeling na hoër vlakke van goddelikheid voort te sit. 'n Beter karma word deur goeie werke en geregtigheid (dharma) opgebou. Uiteindelik sal die siklus van nuwe geboortes verbreek word wanneer die siel met die universele god saamsmelt. Vroeër of later sal dit met elke mens gebeur – niemand gaan verlore nie. Vir die onkundiges en dwalendes sal dit net langer neem om dié toestand te bereik. 'n Persoon met 'n slegte karma, wat deur negatiewe en selfsugtige dade gekenmerk word, sal in sy volgende lewensiklus gestraf word deur 'n minderwaardiger en moeiliker lewe te lei. Iemand met 'n goeie karma sal voorspoed, aansien en seëninge ervaar.
Joga word beskryf as 'n manier om die siel van materiële dinge los te maak en ook van die siklus van geboortes en sterftes te bevry sodat dit met die panteïstiese god verenig kan word. Oefeninge word gebruik om die gees en liggaam te dissiplineer, asook meditasie vir die bereiking van 'n alternatiewe [kosmiese] bewussynstoestand.
Die term Hindoeïsme verwys nie na 'n enkele religie nie, maar na die vele en uiteenlopende tradisies van die subkontinent van Indië. Hindoe, wat "Indiër" beteken, is die naam wat die Perse gegee het aan die inwoners van die Indus-vallei. Later sou hierdie term uitgebrei word om na die totale bevolking van Indië te verwys.
Die term Hindoe het dus aanvanklik verwys na 'n geografies-bepaalde groep mense, waarmee 'n uiteenlopende verskeidenheid van taal en geloofstradisies saamgevat is. Eers baie later sou inheemse Indiërs die term begin gebruik ten einde hulle etnies en kultureel te onderskei van die invallende kulture van die Moeghals en – later – die Europeërs. Toe die Britte in die laat-negentiende eeu die Vediese geskrifte (die vroegste heilige geskrifte van die Hindoeïsme, waaraan die meeste geloofstradisies steeds status heg) ontdek het, het hulle die woord Hindoeïsme begin identifiseer met die religieuse identiteit van die Ariese bevolkingsgroep van Indië ("Aries" verwys na die Indo-Ariese volke wat hulle in ongeveer 1500 VAE in die Indus-vallei gevestig het). Hierdie spesifiek religieuse gebruik van die woord het gou deurgespoel na Indiese denkers van die tyd en só het Hindoeïsme die term geword waarmee daar na die komplekse geloofstelsels van Indië verwys is in teenstelling met dié van Islam en die Christendom.
Die oorsprong van die konsep Hindoeïsme het implikasies vir baie aspekte van die studie daarvan. Die kategorie religie, soos wat dit 'n oorsprong het in die wetenskaplike denke van die Weste, is hier afgedwing op 'n entiteit wat nie altyd gemaklik daarin pas nie. (Die saamgestelde woord "godsdiens" veronderstel semanties dat daar 'n god of gode is aan wie diens gelewer word. Aangesien hierdie aspekte baie ander gelooftradisies/denkraamwerke uitsluit, word die term "religie" eerder gebruik, wat oorspronklik in beide die Ou en die Nuwe Testament op "verhouding" dui.)
Min van wat ons tradisioneel onder religie verstaan, kan van toepassing gemaak word op die verskeidenheid van denke en geloofstelsels wat breedweg as Hindoeïsme bekend staan. As daar dus hier na die Hindoeïsme verwys word, word daar nie na 'n enkele geloofstelsel nie, maar eerder na 'n familie van tradisies verwys, soos wat hierdie tradisies geografies gevind word in die Indiese subkontinent.
Hindoeïsme as a-tipiese religie
Die intrinsieke eenheid van die Hindoeïsme lê dus opgesluit in iets heeltemal anders as dié van ander religieë. Dit berus naamlik in die komplekse sosio-religieuse stelsel waarin die rites, mites en reëls van die samelewing veel belangriker is as dogma. Anders gestel, wat van jou 'n vroom Hindoe maak, is nie wat jy glo nie, maar hoe jy leef. Daarom noem die moderne filosoof Radhakrisjnan die Hindoeïsme 'n 'lewenswyse' eerder as 'n 'geloofstelsel'. Vir die vroom Hindoe is religie nooit 'n aparte deel van sy of haar lewe nie, maar vorm 'n integrale deel van die familie, samelewing en politieke stelsel.
Werklikheidsbegrip van Hindoeïsme
Alhoewel daar nie iets soos 'n enkele geloof in die Hindoeïsme is nie, vorm die onderliggende wyse waarop Hindoes die aard van die werklikheid verstaan, nietemin die grondslag van die meeste van hul tradisies. Hierdie werklikheidsbegrip kan met 'n paar begrippe verduidelik word.
Feitlik alle Hindoes glo dat een realiteit, Brahmaan (of – in Oepanisjad – Atman, die heilige krag wat die essensie vorm van alles wat bestaan), die totale sigbare en onsigbare wêreld onderlê. Van hierdie realiteit sê die Oepanisjads (die laaste van die Vediese geskrifte, waarin 'n sterk filosofiese inslag sy verskyning maak), losweg vertaal, die volgende: 'U is Vrou. U is Man … U is die seisoene en die seë. U woon in alles. Uit U word alles gebore.' Brahmaan is dus die ewige, onveranderlike, ongeslagtelike beginsel van die werklikheid. Sowel immanent as transendent aan alles, is Brahmaan die rede vir die bestaan van alles wat is. Filosofies word Brahmaan meestal verstaan as die onpersoonlike Absolute, die Wêreldsiel wat alles deurdring. Binne hierdie verstaan is die verhouding tussen Brahman en wêreld een van noodwendige monisme (die geloof dat die totale werklikheid een, geslote stelsel is).
Vir baie Hindoes is die verhouding egter meer persoonlik en aanbid hulle Brahmaan in die vorm van 'n oppergod, wat óf die dansende Sjiwa óf die dromende Wisjnoe kan wees. Die groot Hindoe-heldegedigte, die Ramajana en die Mahabharata, kan teruggevoer word na die liefde en verering van baie Hindoes vir een van hierdie twee gode.
Hindoes glo verder dat alles nie alleen 'n oorsprong het in Brahmaan nie, maar uiteindelik ook weer daarheen sal terugkeer. Alles wat is, is onverganklik deel van Brahmaan. Daarom is alle lewe, as draers van atman, gebonde aan die wette van samsara en karma.
Jimmy MacDonald (klankeffekte-kunstenaar)
Jimmy MacDonald (19 Mei 1906 – 1 Februarie 1991) was 'n Amerikaanse akteur. Hy was bekend vir sy rolle in die rolprente Cinderella (1950), Alice in Wonderland (1951), Mary Poppins (1964), en The Rescuers (1977).
Hindoeïsme (eerste artikel)
Werklikheidsbegrip van Hindoeïsme
Hiermee saam hang ook die sosiale stelsel van kaste in Indië. Alhoewel wetgewing veral die ekonomiese implikasies van kaste afgewater het, speel hierdie stelsel steeds 'n deurslaggewende rol binne baie Hindoe-gemeenskappe. Elke Hindoe se begeerte is om die sigbare wêreld, wat hulle maja noem en wat sterk verbind word met swaarkry en lyding, te verlaat deur moksja te bereik.
Soos met die meeste dinge in Hindoeïsme, is daar egter nie net een pad waarlangs moksja bereik kan word nie. Afhangende van wie jy is en wat jou persoonlikheid is, het jy 'n keuse van verskillende paaie. Eerstens kan 'n Hindoe moksja bereik deur middel van karma, dit wil sê die regte handeling. Hiermee saam hang die konsep van dharma, waarin wette van korrekte optrede en wette van purifikasie 'n baie sterk rol speel. 'n Tweede pad is dié van jnana, of kennis, wat die pad van die mediterende Jogi en die asketiese Sannjasi is. Hierdie pad word veral sterk met die god Sjiwa verbind. Derdens is daar die baie gewilde pad van bhakti, wat die liefdevolle verering van die gode behels.
Sjiwaïsme, Wisjnoeïsme en Sjaktisme
Alhoewel daar 'n feitlik onnoembare hoeveelheid tradisies van bhakti binne die Hindoeïsme bestaan, is die meeste Hindoes volgelinge van óf Wisjnoe óf Sjiwa. Wisjnoe, die Onderhouer, word deur sy volgelinge geassosieer met die liefde van God vir sy skepsels.
Die verhaal van Wisjnoe is een van 'n god wat die hele werklikheid droom. Soms droom hy dat die wêreld hom nodig het en dan inkarneer hy hom in 'n menslike gedaante sodat hy sy volgelinge in hul pyn, lyding en verdrukking kan bystaan. Sy bekendste inkarnasies is in die persone van Rama en Krisjna, twee van die mees bekende en geliefde figure in die Hindoe-mitologie. Wisjnoe se volgelinge staan as Wisjnoeïste bekend.
Een van die sterkste religieuse tradisies, die sogenaamde Moeder-kultus, het rondom Sjiwa se vrou ontstaan het. Haar volgelinge staan as Sjaktas bekend omdat hulle glo dat sy die sjakti – die kreatiewe energie – van Sjiwa is. Sy neem verskillende gedaantes aan: Parwati is haar beeldskone, vroulike en liefdevolle vorm, maar sy kan ook as die gedugte Doerga verskyn en selfs as die verskriklike Kali, bewoner van begraafplase, met 'n halssnoer van skedels om die nek. As moeder van die totale werklikheid, is sy beide vroedvrou en lykbesorger van die mensdom.
Sinkretiese aard van Hindoeïsme
Dit was eers toe hulle met die onverbiddelike monoteïsme van Islam en die Christendom gekonfronteer is, dat die tradisies van Indië 'n eie identiteit, naamlik Hindoeïsme, vir hulle toegeëien het. Tradisioneel het die Hindoeïsme alle tradisies geassimileer. Dít is wat Hindoeïsme vandag nog so uniek maak, naamlik die geweldige teenstellings in verskillende denkstelsels as gevolg van die nie-diskriminerende assimilasie van feitlik alle kulture en geloofstelsels. Watter spesifieke tradisie ook al aangehang word, onderliggend het hulle 'n unieke ervaring van die werklikheid – 'n ervaring wat maak dat hulle hulle as Hindoes identifiseer: volgelinge van 'n religie wat anders en veel ouer is as enige van die ander lewende geloofstelsels van die wêreld.
Pous Gregorius III
Gregorius III was die 90ste pous van die Rooms-Katolieke Kerk.
Ee, Noardeast-Fryslân
Ee (Wes-Fries: Ie) is 'n dorp in die Nederlandse provinsie Friesland. Die dorp lê 5 km oos van Dokkum en ressorteer onder die munisipaliteit Noardeast-Fryslân. Dit het sowat 780 inwoners (2004-sensus).
Ga-Lamola
Ga-Lamola is 'n Swart nedersetting in Aganang Plaaslike Munisipaliteit, in die Limpopoprovinsie van Suid-Afrika. Dit is 73 km noordwes van Polokwane en 32 km suidoos van Senwabarwana geleë.
Japan Nasionale Roete 435
Japan Nasionale Roete 435 is 'n nasionale snelweg in Japan.
Pous Gregorius III
Biografie
Pous Gregorius III is gebore Sirië. Op 18 Maart 731 volg hy Pous Gregorius II op en regeer tot sy dood op 28 November 741. (Die BBKL gee 10 Desember 741; sien eksterne skakels vir die verwysing). Hy word opgevolg deur Pous Sagarias. Die naam ‘Gregorius’ beteken 'wagter'.
Pontifikaat
Pous Gregorius III is verkies op 11 Februarie 731 maar eers in die amp bevestig op 13 Maart 731 omdat toestemming van die Bisantynse keiser verkry moes word. Gregorius III was die laaste pous wat toestemming van die Bisantynse keiser gekry het om pous te word. Hy het die ikonoklasme van keiser Leo III laat veroordeel op 'n konsilie in 731 waaraan 193 biskoppe deelgeneem het. Voortaan sou persone wat afbeeldings van Jesus van Nasaret, die Maagd Maria, die Apostels of die Heiliges beskadig, geëkskommunikeer word.
Die pous het hom toegespits op die uitbreiding van die kerk in Noord-Europa. Hy het die sendelinge Bonifatius en Willibrordus soontoe gestuur. In 732 verhef hy Bonifatius tot aartsbiskop en in 738 tot pouslike legaat vir die Germane. Gregorius het die Franke gehelp om Ravenna te herower van die Lombarde wat dit in 733 ingeneem het. Die koning van die Saksers het tydens Gregorius se pontifikaat 'n pelgrimsreis na Rome onderneem en met sy terugkeer die jaarlikse offer van die Petruspenning (Engels: Peter's Pence) ingestel, wat tans nog gebruiklik is.
Verering
Pous Gregorius III word as heilige vereer in die Rooms-Katolieke Kerk. Sy feesdag is op 28 November.
Nota
Saamgestel en vertaal uit die Nederlandse, Engelse, Duitse en Franse wikipedia.
Blooddrunk
Blooddrunk is 'n album van die Finse Melodic Death Metal musiekgroep Children of Bodom wat in 2008 vrygestel is.
Japan Nasionale Roete 437
Japan Nasionale Roete 437 is 'n nasionale snelweg in Japan.
Mirja Turestedt
Mirja Turestedt (gebore 24 September 1972) is 'n Sweedse aktrise. Sy is bekend vir haar rolle in die rolprente Arn: The Knight Templar (2007), The Girl Who Kicked the Hornet's Nest (2009), en A Piece of My Heart (2019).
Antimoon
Antimoon is 'n chemiese element met die simbool Sb en 'n atoomgetal van 51. Antimoon is 'n metaalagtige element met vier allotropiese vorms. Die stabiele vorm van antimoon is 'n blouwit metaalagtige stof. Geel en swart antimoon is onstabiele nie-metale. Antimoon word gebruik vir brandwerende bedekkings, verwe, keramieke, emaljes, 'n wye verskeidenheid legerings, elektroniese komponente en rubber.
Eienskappe
Antimoon in sy elementêre vorm is 'n silwerige wit, bros, laagsmeltende, kristallyne vastestof wat oor swak elektriese- en termiese geleidingsvermoë beskik en by lae temperature verdamp. Antimoon is 'n metaalagtige wat ooreenkomste met 'n metaal toon ten opsigte van sy voorkoms en in baie van sy fisiese eienskappe, maar reageer nie chemies soos 'n metaal nie. Dit word ook aangeval deur oksiderende sure en halogene. Antimoon en sommige van sy legerings is ongewoon in die opsig dat hulle uitsit wanneer hulle verkoel word. Antimoon is geochemies gekategoriseer as 'n kalsofiel en kom voor saam met swael en die swaarmetale lood, koper en silwer.
Ramings oor die hoeveelheid antimoon in die Aarde se kors wissel van 0.2 tot 0.5 dele per miljoen.
Relentless Reckless Forever
Relentless Reckless Forever is 'n album van die Finse Melodic Death Metal musiekgroep Children of Bodom wat in 2011 vrygestel is.
Antimoon
Gebruike
Antimoon word toenemend in die halfgeleierbedryf gebruik vir die vervaardiging van diodes, infrarooisensors en Hall-effek toestelle. As 'n legering dra hierdie element baie by tot lood se hardheid en meganiese sterkte. Die belangrikste gebruik van Antimoon is as 'n verharder in lood opgaarbatterye. Ander gebruike sluit in:
Antimoonverbindings in die vorm van oksiede, sulfiede, natriumantimonaat en antimoontrichloried, word gebruik in die vervaardiging van brandbestande materiale, keramiek-emaljes, glas, verwe en pottebakkery. Antimoontrioksied is die belangrikste antimoonverbinding en word hoofsaaklik gebruik in brandbestande toepassings. Dit word ook gebruik in die veselglasnywerheid as 'n bymiddel tot poli-ester harse. Die harse sal brand terwyl dit aan 'n vlam blootgestel word maar sal onmiddellik geblus word as die vlam verwyder word. Antimoonsulfied is ook een van die bestanddele van veilige vuurhoutjies.
Geskiedenis
Antimoon se sulfiedverbindings, antimoontrisulfied, Sb2S3 is reeds in 3000 jaar v.C. gebruik. Mengsels van Sb2S3 poeier in vet of ander materiale is sedert hierdie vroeë datum gebruik as grimeermiddel. 'n Kunswerk wat uit antimoon vervaardig is rondom 3000 v.C. is naby Tello, Chaldea in die teenswoordige Irak gevind en 'n kopervoorwerp wat met antimoon-oorslag, wat rondom 2500 v.C. tot 2200 v.C. vervaardig is, is in Egipte gevind.
Volgens metallurgiese geskiedkundiges kom die eerste beskrywing vir 'n prosedure om antimoon te skei voor in die Italiaanse boek De la pirotechnia wat dateer uit 1540 en deur Vannoccio Biringuccio geskryf is. Hierdie boek het die meer bekende boek van Agricola, De re metallica vooruitgeloop, al word die ontdekking verkeerdelik aan Agricola toegeskryf. Ander persone word ook soms aangehaal as sou hulle antimoon voor Biringuccio ontdek het maar die bewyse ter stawing daarvan word bevraagteken.
Ontginningsbronne
Alhoewel hierdie element nie volop is nie, word dit in meer as 100 mineraalspesies aangetref. Antimoon word soms in suiwer vorm aangetref maar meer dikwels word dit as die sulfied stibniet (Sb2S3) wat die belangrikste ertsbron is. Kommersiële vorme van antimoon is gewoonlik stawe, gebreekte stukkies, korrels of gegote koek. Ander vorms is poeier, skerwe en enkele kristalle.
In 2005 was China die topprodusent van antimoon met ongeveer 84% van die wêreldmark, gevolg deur Suid-Afrika, Bolivië en Tadjikistan volgens die British Geological Survey.
Chiffres de 2003, métal contenue dans les minerais et concentrés, Bron: L'état du monde 2005
Die grootste myn in China is die Xikuangshan-myn in die Hunanprovinsie.
Voorsorgmaatreëls
Antimoon en baie van sy verbindings is giftig. Klinies is antimoonvergiftiging baie soortgelyk aan arseenvergiftiging. In klein hoeveelhede veroorsaak antimoon hoofpyn, duiseligheid en depressie. Groter toedienings veroorsaak heftige en gereelde braking en lei tot die dood binne 'n paar dae.
Japan Nasionale Roete 439
Japan Nasionale Roete 439 is 'n nasionale snelweg in Japan.
Kenneth MacDonald (Amerikaanse akteur)
Kenneth MacDonald (8 September 1901 – 5 Mei 1972) was 'n Amerikaanse akteur. Hy was bekend vir sy rolle in die rolprente Before I Hang (1940), Black Arrow (1944), False Paradise (1948), en The Ten Commandments (1956).
Cameron Finley
Cameron Finley (gebore 30 Augustus 1987) is 'n Amerikaanse akteur. Hy is bekend vir sy rolle in die rolprente What's Eating Gilbert Grape (1993), Leave It to Beaver (1997), en Hope Floats (1998), en in die televisiereeks Baywatch (1989).
Penvis
Die penvis (Diodon hystrix) is 'n vis wat wêreldwyd voorkom in warm waters. In Engels staan die vis bekend as die Spotfin porcupinefish. Die vis word tot 71 cm lank.
Houtskool
Houtskool is die ligte swart koolstof- en as-residu koolwaterstof wat geproduseer word deur die verwydering van water en ander vlugtige bestanddele uit dier- en plantstowwe. Houtskool word gewoonlik deur stadige pirolise gevorm - die verhitting van hout of ander stowwe in die afwesigheid van suurstof.
Die voordeel met die gebruik van houtskool in plaas van om met hout vuur te maak, is die verwydering van die water en ander komponente, waardeur die houtskool by 'n hoër temperatuur verbrand. Ook die feit dat die verbrandingsproduk hoofsaaklik koolstofdioksied is, wat baie min rook veroorsaak. (Gewone hout gee 'n groot hoeveelheid stoom en onverbrande koolstofdeeltjies af - die roet in sy rook)
Ga-Lepadima
Ga-Lepadima is 'n Swart nedersetting wes van Polokwane, in die Limpopoprovinsie van Suid-Afrika.
Japan Nasionale Roete 440
Japan Nasionale Roete 440 is 'n nasionale snelweg in Japan.
Rooistreep-akkedisvis
Die Rooistreep-akkedisvis (Synodus variegatus) is 'n vis wat aan die ooskus van Afrika voorkom vanaf die Rooisee tot by die Aliwal-bank van KwaZulu-Natal. In Engels staan die vis bekend as die Redband lizardfish.
Voorkoms
Die vis het twee kleurskemas; eers is hulle bruin met 'n breë donkerbruin band wat strek van die kop tot by die stert. Dié band sny deur dun vertikale donkerbruin strepe en vlekke. Die tweede fase is die rooifase; nou is daar 'n rooi band onder die sylyn wat deur vertikale rooi strepe en vlekke gaan. Die stertvin is gevurk met rooibruin kolletjies op. Die vis word tot 33 cm lank.
Habitat
Die vis leef in sanderige of rotsagtige bodems in water wat 5–60 m diep is waar hulle dikwels as pare saam gesien word. Die vis is goed gekamoefleer en sit geduldig en wag vir sy prooi. Dit kan in akwariums aangehou word maar nie saam met kleiner vis nie.
Japan Nasionale Roete 441
Japan Nasionale Roete 441 is 'n nasionale snelweg in Japan.
Runkelstein-kasteel
Die Runkelstein-kasteel (Duits: Schloss Runkelstein, Italiaans: Castel Roncolo) is 'n Middeleeuse hoogteburg net buite die nedersetting Ritten naby Bozen (Bolzano) in Suid-Tirol, uniek vir sy omvangryke wêreldlike fresko's in die Gotiese styl - die grootstes in Europa wat tussen 1388 en 1410 ontstaan het en die oudste bekende uitbeeldings van adellike hoofse dansgeselskappe bevat - naas jagtonele, literêre motiewe uit die Tristan en Isolde-verhaal en 'n ridderlike lanstoernooi.
Runkelstein is as 'n feitlik oninneembare vesting op 'n rots bo-oor die Talferrivier opgerig, naby die poort tot die Sarnvallei. In teenstelling met ander Suid-Tiroolse kastele is sy oorspronklike Middeleeuse karakter nie deur latere wysigings of renovasies aangetas nie.
Geskiedenis
Die kasteelkompleks is vanaf 1237 deur die broers Friedrich en Beral von Wangen opgerig. In teenstelling met ander Middeleeuse kastele is Runkelstein se oorspronge gedokumenteer in 'n historiese oorkonde van 10 Februarie 1237 waarin biskop Alderich van Triënt sy toestemming vir die bou van die vesting verleen. Latere dokumente bevestig die kasteel se voltooiing in of voor 1242.
In 1385 is die kasteel aan twee lede van 'n welvarende koopmansfamilie uit Bozen, die broers Niklas (omstreeks 1340–1413/14) en Franz Vintler, verkoop. Van daardie tydstip af het Runkelstein geen verdedigingsdoelwitte meer vervul nie, maar as statige herewoning gedien. Niklas Vintler, wat ampte as lid van die stadsraad van Bozen en as regter beklee het, het na homself as Niklas Vintler von Runkelstein begin verwys. Die nuwe eienaars het die opdrag gegee om die kasteel se interieur van kleurryke fresko's te voorsien. Die Vintlers het die bestaande Romaanse geboue omstreeks 1390 aangevul met die sogenaamde Somerhuis. Ook hier is muurskilderye as binneversierings aangebring - 'n fresko wat in die monochrome groen terraverde-skildertegniek uitgevoer is en tonele uit Godfried van Straatsburg se roman Tristan und Isolde uitbeeld, en een van die oudste muurskilderye met motiewe van koning Artus se Tafelronde.
In teenstelling met die Somerhuis se motiewe uit die hoofse literatuur is vir die fresko's in die westelike gedeelte van die hoofgebou representatiewe hoofse temas gekies. Muurskilderye in altesaam vyf vertrekke gee 'n indruk van die hoofse leefstyl in die laat Middeleeue, insluitende die alledaagse lewe, klerestyle, jagpartye, minnesang en feeste. Die badvertrek is van die indrukwekkendste skilderye voorsien, terwyl 'n fresko in die sogenaamde toernooisaal 'n ridderlike lanstoernooi uitbeeld. Die versierings weerspieël die selfbeeld en selfbewussyn van 'n welvarende gesin wat, ondanks die feit dat hulle nie van adellike afkoms was nie, danksy opwaartse sosiale mobiliteit self deel van 'n hoofse gemeenskap geword het. So het die Vintlers betrekkinge onderhou met adellike Tirolse families soos die Botsch en Rottenburgers, en die Huis van Habsburg. Hul sakebelange het tot Duitsland en Venesië gestrek.
Teen die middel van die 15de eeu het die Vintler-familie in 'n moeilike finansiële situasie verkeer. Die kasteel is destyds aan aartshertog Sigmund van Oostenryk verkoop en het tot die 1530's in landsvorstelike besit gebly. Die eerste fase van restourasiewerk val in hierdie tydperk. In opdrag van keiser Maximiliaan I is vanaf omstreeks 1502 ook dele van die muurskilderye bewerk. Blykbaar is hulle nie in hul oorspronklike toestand herstel nie, maar oorwegend vervang deur nuwe skilderye volgens die heersende smaak.
Eers met die opkoms van die Romantiek het die kasteel in die laat 19de eeu weer die belangstelling van kunstenaars gewek. So was kunstenaarskringe, wat met die Beierse koning Lodewyk I geassosieer word, gaande oor die kasteel en sy verruklike ligging. Ook ander heersers soos koning van Otto van Griekeland het belang in die ruïne gestel. Toe die noordfasade van die Somerhuis in 1868 ineengestort het en dele van die fresko's onherroeplik vernietig is, is die noodsaaklikheid van dringende herstelwerk besef. In 1881 het aartshertog Johann Salvator die kasteel gekoop en dit aan keiser Frans Josef geskenk. Die monarg het vervolgens aan Freiherr von Schmidt die opdrag gegee om die kasteel te restoureer. In 1893 het die keiser Runkelstein aan die stad Bozen geskenk wat ingewillig het om dit te onderhou.
Blykbaar het die munisipaliteit sy verpligtinge nie behoorlik nagekom nie, en 'n tweede vervalperiode het begin. Veral gedurende die twee wêreldoorloë, toe die kasteel as administratiewe gebou en huisvesting vir soldate en vlugtelinge gedien het, is skade aan die fresko's en die gebou berokken. Omvattende herstelwerk het eers teen die middel van die 20ste eeu plaasgevind. Intussen staan die kasteel as een van die belangrikste besienswaardighede in Suid-Tirol oop vir die publiek. Sedert die 1990's word ook verskeie uitstallings hier gehou.
Alicia Vikander
Alicia Vikander (gebore 3 Oktober 1988) is 'n Sweedse aktrise en vervaardiger. Sy is bekend vir haar rolle in die rolprente Testament of Youth (2014), Ex Machina (2014), The Man from U.N.C.L.E. (2015), en The Danish Girl (2015).
Japan Nasionale Roete 442
Japan Nasionale Roete 442 is 'n nasionale snelweg in Japan.
Nes, Noardeast-Fryslân
Nes (Wes-Fries: Nes) is 'n dorp in die Nederlandse provinsie Friesland. Die dorp lê 12 km noord van Dokkum en ressorteer onder die munisipaliteit Noardeast-Fryslân. Dit het sowat 385 inwoners (2007-sensus).
I Worship Chaos
I Worship Chaos is 'n album van die Finse Melodic Death Metal musiekgroep Children of Bodom wat in 2015 vrygestel is.
Japan Nasionale Roete 443
Japan Nasionale Roete 443 is 'n nasionale snelweg in Japan.
Jeff Eagle
Jeffrey "Jeff" Eagle (gebore 26 April 1947 in Brooklyn, New York) is 'n Amerikaanse akteur en voormalige pornoster. Hy is bekend vir sy rol as Harry Weiner in die sexploration rolprent Slammer Girls (1987).
Hy word ook herken onder die byname Jeffrey Hurst, Jeff Allin, George Hawks, Jeff Hurst en so aan.
Tito Mboweni
Tito Mboweni (* 16 Maart 1959 in Tzaneen) is 'n ANC-politikus wat van 9 Oktober 2018 tot 5 Augustus 2021 as Suid-Afrika se minister van finansies onder president Cyril Ramaphosa gedien het.
Tussen 1999 en 2009 het hy die pos as agtste goewerneur van die Suid-Afrikaanse Reserwebank beklee. Hy is op 8 Augustus 1999 in die pos aangestel om dr. Chris Stals op te volg. Me. Gill Marcus vervang hom as goewerneur op 9 November 2009. Hy het tussen 1994 en 1999 as minister van arbeid onder president Nelson Mandela gedien.
Andamanse tale
Die Andamanse tale word as die oudste taalfamilie in Suid-Asië beskou en is nie aan 'n ander bekende taalfamilie verwant nie. Joseph Greenberg het probeer om hierdie tale saam met Papoeas en die uitgestorwe Tasmaanse tale in 'n makrofamilie, "Indo-Pasifies", te groepeer, maar hierdie voorstel word deur die meeste taalkundiges verwerp.
Boesmansrivier (Wes-Kaap, lat -32,84, long 18,57)
Die Boesmansrivier is 'n rivier wat naby die Weskus in die Wes-Kaap, Suid-Afrika vloei.
Andamanse tale
Die Andamanse tale bestaan uit twee bevestigde taalfamilies:
Brandon Flynn
Brandon Flynn (gebore 11 Oktober 1993) is 'n Amerikaanse akteur. Hy is bekend vir sy rolle in die rolprent Looks That Kill en in die televisiereekse BrainDead (2016) en 13 Reasons Why (2017).
Olimpiese Winterspele
Die Olimpiese Winterspele is 'n internasionale multisportgeleentheid wat al om die vier jaar in die Noordelike Halfrond se wintermaande deur die Internasionale Olimpiese Komitee (IOK) georganiseer word.
Tot en met 1992 vind die Winterspele op dieselfde jaar as die Somerspele plaas, maar sedert 1994 word die Winterspele in die ewe jare tussen die Somerspele georganiseer.
Toekomstige Olimpiese Winterspele
[[Lêer:Winter olympics all cities.svg|duimnael|400px|Kaart van elke Olimpiese Winterspele:
]] [[Lêer:Host Nations of Winter Olympics.svg|duimnael|400px|Kaart van gasheerlande volgens Olimpiese Winterspele:
]] [[Lêer:Map of winners of the Winter Olympic Games.svg|duimnael|400px|Kaart van wenners van die Olimpiese Winterspele (volgen getal goue medaljes):
]]
Castro (Chili)
Castro is 'n stad in Chili met 39 366 inwoners (2002).
Kort en lang skaalverdeling
Die kort en die lang skaalverdeling is twee verskillende maniere om name aan groot getalle te gee. Dit lei onder meer daartoe dat Afrikaans meestal die woord "miljard" (lang skaal) gebruik vir die getal wat in Engels "billion" (kort skaal) genoem word.
Gebruik
In Europa word die sogenaamde lang skaal gebruik, behalwe in Frankryk, waar die kort skaal tot in 1948 gebruik is. Die Franse gebruik is deur die VSA en Brasilië oorgeneem. In 1948 het Frankryk besluit om hom neer te lê by die gebruik van die lang skaal in die res van die wêreld. Amerika het egter die kort skaal bly gebruik en dit het tot verwarring in die Engelssprekende wêreld gelei. Mense het terme soos "Amerikaanse biljoen" en "Britse biljoen" gebruik. In 1974 het die Britse regering besluit om die Amerikaanse manier te volg en die kort skaal te gebruik.
In sommige lande word ’n mengsel van die twee stelsels gebruik, soos in Oos-Europa, dele van die Midde-Ooste en Indonesië. In Suid-Afrika word die lang skaal meestal in Afrikaans gebruik en die kort skaal in Engels om ooreen te stem met ander Engelssprekende lande.
Reël vir naamgewing
In albei skaalverdelings verander die naam van groot getalle per faktor van duisend. Dit kom ooreen met die gebruik van voorvoegsels (kilo-, mega-, giga- ens.) in die SI-stelsel.
In die lang skaal is die naamgewing van getalle gebaseer op die getal miljoen. Met ’n Latynse voorvoegsel word aangedui tot die hoeveelste mag van ’n miljoen ’n bepaalde getal is. Byvoorbeeld: ’n biljoen (bi is twee) is die tweede mag van ’n miljoen (1 000 0002). ’n Triljoen (tria is drie) is ’n miljoen tot die derde mag. Vir elke volgende faktor van ’n miljoen word die voorvoegsel met 1 verhoog. Die tussenin-faktore duisend kry dieselfde voorvoegsel, maar die uitgang "-jard" in plaas van "-joen". ’n Biljard is dus ’n duisend biljoen.
In die kort skaal word ook by ’n miljoen begin, maar daar is nie "-jard"-uitgange nie. Hier word die getal met elke voorvoegsel met ’n faktor duisend verhoog. Omdat die naamgewing egter nie by duisend begin nie, maar eweneens by ’n miljoen, is die voorvoegsel nie regstreeks verwant aan die mag van duisend nie, maar aan die "mag plus 1" van duisend. Voorbeeld: ’n kwadriljoen (quadri is vier) is in die kort skaal die vyfde mag (vier plus 1) van duisend.
Deurdat die name van die kort skaal ook in die lang skaal voorkom, maar met ’n betekenisverskil, veroorsaak dit steeds verwarring asook taalfoute wanneer van Engels in ander tale vertaal word.
In die praktyk word die name van groter getalle nie juis gebruik nie, maar eerder die wetenskaplike notasie 10x.
Voorbeelde ter illustrasie
kwint = 5
Die algemene reël vir die kort skaal kan geïllustreer word met die volgende voorbeeld:
In die lang verdeling:
Vergelyking
Die onderstaande tabel gee ’n vergelyking tussen die twee stelsels.
Erasmusbaba
Die Erasmusprojek – genoem na Erasmus van Rotterdam – het ten doel om jong Europeërs die geleentheid te gee om in 'n ander lidstaat van die Unie te studeer. Die program betrek die 28 lidstate van die Europese Unie asook die vier ander lede van die EER en Turkye. Hierdie program is baie gewild onder jong mense in Europa. Een rede is dat hulle met ervaring buite hulle eie land makliker werk vind.
Die program het in 2017 'n begroting van €2 110 000 000 gehad.
Blounooientjie
Die Blounooientjie (Chrysiptera glauca) is 'n vis wat voorkom in die Stille Oseaan, die Indiese Oseaan; meer spesifiek die ooskus van Afrika suidwaarts tot by die noorde van KwaZulu-Natal. In Engels staan die vis bekend as die Blue damsel.
Identifikasie
Die vis word tot 8 cm lank met 'n lang, slank lyf. Die volwasse vis is liggrys met 'n blou skynsel en soms is die boonste helfte van die lyf en kop geel-olyfkleurig. Die onvolwasse vis is hemelblou met 'n neon blou streep vanaf die voorkant van die dorsalevin tot by die snoet.
Die vis leef in rots kusareas, plat riwwe en getypoele in water wat tot 2 m diep en onstuimig is. Hulle vreet alge.
Suid-Afrikaanse Reserwebank
Die Suid-Afrikaanse Reserwebank (SARB) is die sentrale bank van Suid-Afrika. Die bank se stigting in 1921 - ná die Parlement se bekragtiging van die "Currency and Bank Act" van 10 Augustus 1920 - was 'n regstreekse uitvloeisel van die finansiële ontwrigting wat deur die Eerste Wêreldoorlog meegebring is. Daar was destyds 'n behoefte aan 'n instelling wat die uitreiking van banknote kon beheer, die onbevredigende monetêre en belastingtoestande kon hanteer, en die groot onwettige uitstroming van goud uit Suid-Afrika kon stuit. Sentrale banke het in daardie tyd slegs in die Verenigde Koninkryk en Europa bestaan, en die SARB was slegs die vierde sentrale bank buite hierdie gebied, na die VSA, Japan en Java.
Die Suid-Afrikaanse Reserwebank se hoofkantoor is sedert 1987 in 'n wolkekrabber in Kerkstraat in die sakesentrum van Pretoria gehuisves.
Wetlike raamwerk en struktuur
Die Reserwebank is kragtens die Reserwebankwet van 1944, soos gewysig, sedert 1960 deur 'n raad van twaalf direkteurs bestuur, insluitende die goewerneur en drie vise-goewerneurs wat vir 'n tydperk van vyf jaar deur die Staatspresident aangestel is. Sedert 1989 vorm die Suid-Afrikaanse Reserwebankwet (Wet nommer 90 van 1989) en sedert 1996 ook artikels 223 tot 225 van die Suid-Afrikaanse Grondwet van 1996 die wetlike raamwerk van die Reserwebank.
Volgens die Reserwebankwet van 1989 word Suid-Afrika se sentrale bank deur 'n raad van veertien direkteurs bestuur, insluitende die goewerneur en drie vise-goewerneurs. Drie ander direkteurs word deur die Staatspresident vir 'n tydperk van drie jaar aangestel. Die ander sewe direkteurs, waarvan een die landbousektor, twee die nywerheidsektor en vier die handels- of finansiële sektor verteenwoordig, word deur die aandeelhouers vir 'n tydperk van drie jaar verkies.
Die president en die vise-president is verantwoordelik vir die daaglikse sake van die Reserwebank. Die huidige president, Lesetja Kganyago, is die tiende president wat sedert die bank se stigting in 1921 hierdie amp beklee. Sy het in November 2009 met haar amp begin.
Die Reserwebank word nie deur die Suid-Afrikaanse staat besit nie. Sy kapitaal is op die Johannesburgse Effektebeurs genoteer en word gehou deur private aandeelhouers, waaronder maatskappye, instellings, individue en buitelanders.
Funksies
Die Reserwebank is onder meer verantwoordelik vir die bemarking van Suid-Afrika se goudproduksie en verrig daarnaas die funksies wat gewoonlik deur sentrale banke uitgevoer word, soos byvoorbeeld om:
Internasionale Monetêre Fonds en Wêreldbank
Suid-Afrika is een van die stigterslede van die Internasionale Monetêre Fonds (IMF) en die Wêreldbank wat in 1945 gestig is. Die Suid-Afrikaanse Reserwebank het van die begin af met die Departement van Finansies saamgewerk in sy betrekkinge met hierdie internasionale instellings. Die president van die Reserwebank fungeer as Suid-Afrika se verteenwoordiger in die Raad van Presidente van die Wêreldbank, 'n instelling wat kapitaalvorming aanmoedig en tegniese bystand aan ontwikkelende lande verleen. Saam met ander amptenare woon die president gereeld die jaarvergaderings van die Wêreldbank en die IMF by as lede van die Suid-Afrikaanse afvaardiging.
Japan Nasionale Roete 444
Japan Nasionale Roete 444 is 'n nasionale snelweg in Japan.
Ruimtewedloop
Die Ruimtewedloop was die wedywering tussen die Verenigde State van Amerika en die Sowjetunie om die verowering van die ruimte. Dit het rofweg van 1957 tot 1975 geduur en het pogings van albei lande behels om satelliete die ruimte in te stuur en uiteindelik bemande ruimtetuie op die maan te laat land en veilig na die aarde terug te bring.
Oudnoors
Oudnoors of Ou Noors is die Noord-Germaanse taal wat gepraat is deur inwoners van Skandinawië en sy oorsese nedersettings tydens die Wikingtydperk, tot ongeveer 1300 n.C. Die moderne taal wat die nouste met Oudnoors ooreenkom, is Yslands, waarvan die geskrewe vorm oor die eeue heen min verander het.
Hexed
Hexed is 'n album van die Finse Melodic Death Metal musiekgroep Children of Bodom wat in 2019 vrygestel is.
Ruimtewedloop
Dit was ’n spesifieke tydperk in die geskiedenis en sluit nie daaropvolgende pogings van dié of ander lande in om die ruimte te verken nie. Die wedloop was beide ideologies en tegnologies van aard en een van die simbole van die magstryd tussen die twee lande in die Koue Oorlog: sukses in die ruimte sou ’n teken wees van militêre krag.
Oudnoors
Die meeste sprekers van Oudnoors het die Oudoosnoorse dialek gepraat in wat vandag Denemarke en Swede is. In Yslandse tekste wat uit die Middeleeue dateer, het skrywers beide Oudyslands en Oudnoorweegse dialekte gebruik. Hierdie dialekte is afkomstig van die Oudwesnoorse dialek.
Ruimtewedloop
Die ruimtewedloop het begin met die lansering van die Sowjet-satelliet Spoetnik 1 op 4 Oktober 1957 en het geëindig met die gemeenskaplike Apollo-Sojoes-toetsprojek met bemande ruimtevlugte op 24 Julie 1975, wat ’n simbool geword het van détente tussen die VSA en USSR.
Oudnoors
Geen duidelik geografiese grens kan tussen die twee dialekte getrek word nie. Oudoosnoorse eienskappe is in Oos-Noorweë aangetref en Oudwesnoorse eienskappe in Wes-Swede.
Oudgutnies word soms by Oudoosnoors ingesluit omdat daar min daaroor bekend is. Dit word soms as 'n derde dialek beskou omdat dit beide Oudwes- en Oudoosnoorse eienskappe het en ook sy eie eienskappe ontwikkel het.
Ruimtewedloop
’n Uitvloeisel van die ruimtewedloop was dat meer geld bestee is aan opvoeding en navorsing, en dit het weer wetenskaplike en tegnologiese suksesse tot gevolg gehad. ’n Onwillekeurige gevolg was ’n groter bewuswording van die belang van omgewingsbewaring; danksy kleurfoto's wat op ruimtevlugte geneem is, kon mense vir die eerste keer sien hoe die Aarde werklik lyk: ’n kwesbare blou paneet omring deur die gitswart ruimte.
Historiese agtergrond
In die 1920's het Duitse wetenskaplikes begin eksperimenteer met vuurpyle wat deur vloeibare brandstof aangevuur word en in staat was om relatief groot hoogtes en lang afstande te bereik. In 1932 het die Duitse weermag in vuurpyle as langafstandartillerie begin belangstel. Wernher von Braun, die beroemde vuurpylkenner, het gehelp om soortgelyke wapens te ontwikkel vir gebruik in die Tweede Wêreldoorlog deur Nazi-Duitsland.
Die eerste vuurpyl wat hulle afgevuur het, was die Aggregat 4, of A4, in 1942. In 1943 het hulle die A4 in die "Vergeldingswapen 4", of V2, ontwikkel wat 300 km ver kon trek en ’n bom van 1 ton teen 4 000 km/h kon vervoer. Daar was geen verweer teen missiele met so ’n hoë spoed nie en die Duitse weermag het groot skade aangerig in Geallieerde stede soos Londen en Antwerpen. Ná die oorlog het die A4 die basis van die vroeë Amerikaanse en Sowjet-vuurpylontwerpe geword.
Teen die einde van die oorlog het Amerikaanse, Britse en Sowjet-leërs meegeding om Duitse wetenskaplikes en vuurpyle in die hande te kry. Die Amerikaners het die grootste sukses daarmee behaal en Von Braun en die grootste deel van sy span gevange geneem. Hulle sou later help om die Amerikaanse missiele en ruimteprogramme te ontwikkel.
Ná die oorlog het die VSA en die Sowjetunie in ’n langdurige toestand van politieke konflik, militêre spanning en ekonomiese mededinging betrokke geraak wat bekend is as die Koue Oorlog. Dit was basies ’n wedywering tussen kapitalisme en kommunisme. Hoewel die twee belangrikste magte amptelik nooit regstreeks gebots het nie, het die konflik hulle aangevuur tot ’n wydywering op talle gebiede, onder meer satelliettegnologie en ruimteverkenning.
Die VSA en die Sowjetunie was dus in ’n wedloop teen tyd gewikkel: elkeen wou die eerste in die ruimte wees, die eerste mens in die ruimte plaas, die maan eerste bereik, ens. en so wys dat hy die ander land vooruit is.
Spoetnik
Op 4 Oktober 1957 het die Sowjetunie die satelliet Spoetnik 1 suksesvol gelanseer. Dit was die eerste mensgemaakte satelliet wat om die aarde gewentel het. Dit was die begin van die ruimtewedloop.
Die nuus van Spoetnik 1 se sukses het die VSA, wat self die lansering van satelliete beplan het, onkant betrap en hulle was onthuts oor die Sowjetunie se voorsprong en die militêre en ekonomiese gevolge daarvan. Pres. Dwight D. Eisenhower het opdrag gegee dat die VSA se vuurpyl-en-satellietprogram, Vanguard, bespoedig word en dat die satelliet veel vroeër gelanseer word as wat aanvanklik beplan is. Die Vanguard se lansering op 6 Desember 1957 by Kaap Canaveral het skeefgeloop tydens ’n regstreekse televisie-uitsending en dit was eers byna vier maande ná die sukses van Spoetnik 1 dat Von Braun en die VSA hul eerste satelliet, Explorer 1, op 31 Januarie 1958 vooraan ’n Juno 1-aanjaagvuurpyl gelanseer het. Dit het ’n uitsonderlike prestasie behaal deur die Van Allen-gordel om die aarde te ontdek.
Kommunikasie via satelliet
Die eerste kommunikasiesatelliet, SCORE (Signal Communications Orbit Relay Equipment), is op 18 Desember 1958 deur Amerika gelanseer en het wêreldwyd opslae gemaak deur ’n Kersboodskap van pres. Eisenhower vanaf ’n bandopnemer aan boord uit te saai. Ander merkwaardige voorbeelde van kommunikasiesatelliete tydens die ruimtewedloop was:
Japan Nasionale Roete 445
Japan Nasionale Roete 445 is 'n nasionale snelweg in Japan.
Ruimtewedloop
Diere
’n Paar vrugtevlieë was die eerste lewende wesens wat met opset na die ruimte gestuur is aan boord van ’n Duitse V2-vuurpyl wat die Amerikaners ná die Tweede Wêreldoorlog buitgemaak en in 1946 gelanseer het. Die eerste soogdiere is deur die Sowjetunie opgestuur: ’n hond met die naam Laika is in 1957 in Spoetnik 2 die ruimte in gestuur. Die tegnologie om haar lewend terug te bring het egter nog nie bestaan nie en sy is in die ruimte dood aan stres en oorverhitting. In 1960 is nog twee honde, Belka en Strelka, suksesvol in ’n ruimtebaan geplaas en lewend na die aarde teruggebring. Die Amerikaners het minstens twee sjimpansees na die ruimte gestuur en Sowjet-skilpaaie het in 1968 die eerste diere geword wat om die maan gevlieg het.
Mense
Joeri Gagarin het die eerste mens in die ruimte geword toe hy op 12 April 1961 op die Sowjet-satelliet Wostok 1 in ’n wentelbaan om die aarde geplaas is. Wostok 1 het 108 minute lank om die aarde gewentel en daarna die lugruim bo die Sowjetunie binnegedring, waarna Gagarin op 7 000 meter bo die aarde uit die tuig geskiet is en met ’n valskerm geland het.
Drie weke later, op 5 Mei 1961, het Alan Shepard die eerste Amerikaner in die ruimte geword. Byna ’n jaar ná Gagarin se geskiedkundige vlug is die eerste Amerikaner, John Glenn, op 20 Februarie 1962 in ’n wentelbaan om die aarde geplaas.
Pernilla Wahlgren
Pernilla Wahlgren (gebore 24 Desember 1967) is 'n Sweedse aktrise. Sy is bekend vir haar rolle in die rolprente Den längsta dagen (1972), The Serpent's Way (1986), en Scener ur ett kändisskap (2009).
Ruimtewedloop
Mense
Die eerste dubbele bemande vlug in twee tuie wat kort ná mekaar gelanseer is, is ook deur die Sowjetunie behaal: die Wostok 3 en Wostok 4 van 11 tot 15 Augustus 1962. Op 16 Junie 1963 het die Rus Walentina Teresjkowa die eerste vrou en die eerste burgerlike in die ruimte geword in Wostok 6 en op 12 Oktober 1964 het die eerste vlug met meer as een bemanningslid plaasgevind: die Woschod 1, ’n aangepaste weergawe van die Wostok. Dit was ook die eerste vlug waartydens die bemanning nie ruimtepakke gedra het nie. Aleksei Leonof in die Sowjet-tuig Woschod 2 het op 18 Maart 1965 die eerste ruimtewandeling uitgevoer.
In dié tyd het die Sowjetunie ’n nuwe regering gekry wat ruimtevaart as minder belangrik geag het.
Maansendings
Hoewel die VSA en Sowjetunie albei groot prestasies in die ruimte behaal het, sou die wedywering voortduur ten minste tot ’n mens op die maan sou loop. Voordat dit kon gebeur, moes onbemande ruimtetuie gelanseer word wat die maan kon verken en die veiligheid van ’n maanlanding kon ondersoek. Op 20 April 1961, sowat ’n week ná Joeri Gagarin se historiese vlug, het pres. John F. Kennedy ’n memo aan visepres. Lyndon B. Johnson gestuur en gevra om ondersoek in te stel na die Amerikaanse ruimteprogram en om programme te vind waarmee Amerika die Sowjetunie kon inhaal. Johnson het gereken dit sou nog so lank duur om ’n mens op die maan te plaas dat Amerika genoeg tyd sou hê om die Sowjetunie in te haal en dit eerste reg te kry.
Op 25 Mei 1961 het Kennedy aangekondig dat hy die Apollo-program steun en dat Amerika voor die einde van daardie dekade ’n mens op die maan sou laat land.
Onbemande sendings
Amerika se Pioneer-program vanaf Augustus 1958 was hul eerste poging om planete te verken, maar die een mislukking op die ander het gevolg. Ook die Sowjetunie het ’n paar mislukkings gehad, waaroor min berig is, maar met hul Loena-ruimteprogram het hulle in dié stadium van die wedloop verskeie mylpale behaal.
Op 2 Januarie 1959 is Loena 1 gelanseer, die eerste ruimtetuig wat verby die maan gevlieg het. Dit het daarna die eerste kunsmatige satelliet van die son geword. Loena 2, wat op 12 September 1959 gelanseer is, was die eerste vaartuig wat die maan bereik het. Ná 33,5 uur het dit op 13 September naby die krater Archimedes neergestort. Loena 3 het op 7 Oktober 1959 die eerste foto's geneem van die maan se kant wat weg van die aarde wys en Loena 9, wat op 3 Februarie 1966 gelanseer is, het die eerste sagte landing op die maan uitgevoer. Daarna het Loena 10 op 3 April 1966 die eerste ruimtetuig geword wat in ’n wentelbaan om die maan geplaas is en Loena 17 het in 1970 die eerste onbemande voertuig, die Loenochod, op die maan geplaas.
In Januarie 1962 het Amerika die Gemini-program begin, ’n ruimtetuig met twee bemanningslede, om voor te berei vir die Apollo-program. Hoewel Gemini ’n jaar langer as beplan geneem het voor sy eerste vlug, het Amerika die Sowjetunie in dié tyd ingehaal wat bemande vlugte betref. Gemini het ’n hele paar belangrike eerstes behaal. Gemini 3 was in Maart 1965 die eerste tuig wat sy wentelbaan verander het, Gemini 5 het in Augustus 1965 ’n rekord vir die langste tyd in die ruimte (amper agt dae) opgestel en Gemini 6A het in Desember 1965 die eerste keer by ’n ander tuig (Gemini 7) aangesluit en so naby as 0,3 meter daarvan gebly.
Die Surveyor-program van 1966 tot 1968 was deel van die Amerikaanse poging om ’n plek op die maan te vind waar ’n mens veilig sou kon land en die moontlikheid van sagte landings is getoets. Vyf van die sewe Surveyor-sendings was suksesvol en was behulpsaam om die beste landingsplekke te vind.
In 1967 het beide Amerika en die Sowjetunie terugslae beleef weens hul haas om die ander in die ruimte te klop. In Amerika het die bemanning van die eerste Apollo-vlug, Gus Grissom, Ed White en Roger Chaffee, gesterf toe ’n brand op 27 Januarie 1967 tydens ’n grondtoets aan boord uitgebreek het. Op 24 April 1967 het die loods van die Sowjetunie se Sojoes 1, Wladimir Komarof, gesterf.
Dit het 18 maande geduur voor die Sowjetunie sy Sojoes-vlugte hervat het en dit het die Sowjet-maanlandingsprogram kwaai geknou.
Op die maan
Apollo 8 was op 27 Desember 1968 die eerste bemande vaartuig in ’n wentelbaan om die maan en dit, tesame met nog twee suksesvolle Apollo-sendings, het die grondslag gelê vir ’n maanlanding.