cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Friulaans
Heelwat letterkunde bestaan in Friulaans, veral streekromans en streekgedigte. Die bekende filmregisseur en digter Paolo Pasolini skryf (ook) in Friulaans. Dit is besonders dat baie literêr hoogstaande tekste nog steeds in Friulaans geskryf word. Die taal bly ook nie agter wat betref kontemporere kultuur nie soos gedemonstreer deur die Italiaanse Rap groep DLH Posse wat ook in Friulaans musiek maak.
Kaapse rooibaars
Die Kaapse rooibaars of vals jakopewer (Sebastes capensis) is 'n seevis wat deel uitmaak van die familie Sebastidae. Dit word slegs aangetref in die waters van die weskus van Suid-Afrika, Tristan da Cunha en die suide van Suid-Amerika. S. capensis leef op dieptes van 20 tot 275 meter.
Etimologie en taksonomiese geskiedenis
Die spesies is oorspronklik beskryf deur Gmelin in 1789 as Scorpaena capensis. Dit is later herklassifiseer as Sebastichthys capensis. In 1917 is dit herbeskryf deur Evermann en Radcliffe as Sebastes chamaco. Die spesie se Engelse naam, Jacopever, is afgelei van die pokgemerkte akneevel van 'n ou kaptein.
Beskrywing
Die Kaapse rooibaars is 'n demersale vis wat 'n maksimum lengte van sowat 37 cm bereik, maar 'n meer normale grootte is ongeveer 30 cm. Die dorsale vin het ongeveer dertien stekels en dertien sagte strale en die anale vin het drie stekels en ses sagte strale. Die algemene kleur van hierdie vis is rooi of bruin, en daar is vyf of ses vaal kolle op die boonste deel van die liggaam. Dit het baie prominente oë. Dit voed hoofsaaklik op garnale.
Verspreiding en habitat
Die Kaapse rooibaars word in die subtropiese waters in die suidoos-Atlantiese Oseaan aan die kus van Suid-Afrika, Tristan da Cunha en Gougheiland gevind. 'n Ander bevolking is teenwoordig in die suidoostelike Stille Oseaan aan die kus van Chili. Die dieptereeks vir hierdie spesie is 20 tot 275 meter.
Biologie
Die Kaapse rooibaars voed op klein bentiese ongewerwelde diere. Dit is 'n vivipare spesies, die eiers word dus intern gehou totdat hulle uitbroei. In die fjords van die suide van Chili, beset die jong larwes die kanale waar copepod eiers volop is, terwyl die groter larwes beweeg na banke waar die soutgehalte hoër is en groter copepod prooi meer volop voorkom.
Axinella waltonsmithi
Axinella waltonsmithi is 'n sponsspesie in die taksonomiese indeling van die Demospongiae (gewone sponse). Die liggaam van die spons bestaan uit kieselnaalde en sponginevesels en is in staat om baie water op te neem.
Die spons behoort tot die genus Axinella en tot die familie Axinellidae. Die wetenskaplike naam van die spesie is die eerste keer geldig gepubliseer in 1953 deur De Laubenfels.
Gene Sheldon
Gene Sheldon (1 Februarie 1908 – 1 Mei 1982) was 'n Amerikaanse akteur. Hy was bekend vir sy rolle in die rolprente 3 Ring Circus (1954) en Babes in Toyland (1961), en in die televisiereeks Zorro (1957).
Bayubas de Arriba
Bayubas de Arriba is 'n munisipaliteit in die provinsie Soria in die Spaanse outonome gebied Kastilië en León.
Shanna Moakler
Shanna Moakler (gebore 28 Maart 1975) is 'n Amerikaanse aktrise en filmvervaardiger. Sy is bekend vir haar rolle in die rolprente The Wedding Singer (1998), Love Stinks (1999), en Big Momma's House 2 (2006), en in die televisiereeks NCIS (2003).
Shiro Azumi
Shiro Azumi (安積 四郎) is 'n voormalige Japannese sokkerspeler. Hy het vir die Japannese nasionale sokkerspan uitgedraf.
Paravicini di Capelli
Lewe en werk
Willem Bartholomé Eduard Paravicini di Capelli is op 22 Februarie 1778 gebore. Hy was ’n afstammeling van ’n baie ou familie wat terug dateer na ’n stamvader wat aan die Konings van Lombardye verwant was, en in die agste eeu as beskermheer van Charlemagne (Karel die Grote) in Noord-Italië opgetree het. Sy grootvader verhuis gedurende die godsdienstige oorloë en vervolginge na Nederland. Willem is die oudste seun van die offisier Johan Caspar Paravicini en sy vrou Anna Christoffelina Jacoba van Heemskerck. Ingevolge die familie tradisie begin hy sy militêre loopbaan reeds op die ouderdom van nege jaar as kadet in die artillerie. In 1792 ontvang hy die rang van luitenant en in 1793 en 1794 neem hy deel aan die veldtogte in Vlaandere. As lojale Oranje-ondersteuner doen hy aansoek om eervolle ontslag met die totstandkoming van die Bataafse Republiek en hy keer eers weer terug na die militêre in 1802, wanneer hy aangestel word as kaptein in die Vyfde Bataljon.
Feitlik onmiddellik word hy aangewys as aide-de-camp van die aangewese goewerneur na die Kaap, generaal Jan Willem Janssens. Voor sy vertrek trou hy in Den Haag met Hendrica Justina van Oldenbarneveld genaamd Witte Tullingh (1781–1845), wat saam met hom na die Kaap kom. As aide-de-camp van goewerneur Janssens onderneem hy in 1803 ’n uitgebreide reis saam met die goewerneur na die binneland van Suid-Afrika en hy skryf beide ’n amptelike reisjoernaal en ’n meer informele verslag van die reis aan sy vriende, alhoewel hierdie joernale in groot dele feitlik woordeliks ooreenkom. Met hulle terugkeer na Kaapstad in Augustus 1803 neem hy aktief deel aan die beplanning en voorbereiding van die te wagte Engelse aanval. Hy is ook betrokke met die voorbereiding van die toerusting vir die ekspedisie van Kommissaris-generaal J.A. de Mist in Oktober 1803 en die verplasing van die Khoi Korps vanaf Rietvallei na Wynberg. Saam met die goewerneur onderneem hy ook ’n reis na St. Helena in Mei 1804 en is hy outeur van die reisjoernaal hiervan. Hy word daarna in bevel geplaas van die kommunikasie tussen St. Helena en Kaapstad en saam met majoor Kuchler onderneem hy ’n oorsig van die artillerie posisies en batterye in die Kaapse Skiereiland, waarna hy ’n plan saamstel vir die verbetering van die verdediging. In Augustus 1804 word hy getaak met die organisering van ’n ketting van depots tussen die Kasteel en Swellendam, terwyl hy op sy reis ook ’n reeks seinposte opstel. Teen Oktober 1804 raak dit bekend dat hy terug verplaas is na Nederland om te dien in die Eerste Kompanie van die Tweede Artillerie Bataljon wat in Breda gestasioneer is. Omdat dit oorlogstyd in Europa was, moet hy wag tot April 1805 wanneer hy met toestemming ’n passaat vir homself, sy vrou en die weduwee van ’n medeoffisier bespreek op die Amerikaanse skip Mary of Boston.
Skryfwerk
As aide-de-camp van die Bataafse goewerneur Jan Willem Janssens beskryf hy in sy verslag van 1803 (Reize in de Binnen-Landen van Zuid-Africa. Gedaan in den Jaare 1803) die reis wat die goewerneur na die binneland onderneem. In sy verslag skryf hy slegs saaklik oor die Khoi en sendelinge, maar word bekoor deur die natuurskoon. Hierdie reis is ook deur die gids Dirk Gysbert van Reenen beskryf en die grootliks verskillende klem en wêreldsiening van ’n gebore Kaapse burger en ’n vreemdeling is duidelik wanneer die twee vergelyk word, ook in die taalgebruik. Sy joernaal (van hierdie reis en die een na St. Helena in 1804) word oorhandig van geslag na geslag en vind eindelik sy weg na die Algemeen Rijksarchief in Den Haag. Dit word in 1965 deur die Van Riebeeck-Vereniging gedruk.
Portugees
Portugees (português [puɾtuˈɣeʃ] of [poʁtuˈɡes]) is 'n plurisentriese Romaanse taal wat in Portugal, Brasilië, Angola, Guinee-Bissau, São Tomé en Príncipe, Oos-Timor, Mosambiek, op die Kaap Verde en in ander gebiede soos Goa en Malakka (Cristao) deur sowat 250 miljoen sprekers gepraat word. 'n Verdere twintig miljoen het Portugees as vreemde taal aangeleer. Dit is ook die taal van 'n minderheid in Macau, waar dit 'n amptelike taal is. In Galicië, 'n gebied in Spanje ten noorde van Portugal, word Galego (Galicies) gepraat; amptelik 'n ander taal, maar baie naby aan Portugees.
Suid-Afrika het ook 'n beduidende Portugese bevolking, bestaande uit kleiner groepe immigrante van die Portugese vasteland en die eiland Madeira, asook groter groepe Portugeessprekende blankes uit die voormalige kolonies Angola en Mosambiek wat hulle na die gebiede se onafhanklikwording in 1975 aan die Kaap hervestig het.
James Coco
James Coco (21 Maart 1930 – 25 Februarie 1987) was 'n Amerikaanse akteur. Hy was bekend vir sy rolle in die rolprente Man of La Mancha (1972), Murder by Death (1976), en Only When I Laugh (1981), en in die televisiereeks The Ray Bradbury Theater (1985).
Portugees
Die Verenigde Nasies se Opvoedkundige, Wetenskaplike en Kulturele Organisasie, Unesco, het Portugees as die snelsgroeiende taal in Europa (na Engels) beskryf, terwyl dit die potensiaal het om die snelsgroeiende tweede of vreemde taal in Suider-Afrika en Suid-Amerika te word. Dit is 'n amptelike taal van die Europese Unie, die Afrika-unie, Mercosul, die Suider-Afrikaanse Ontwikkelingsgemeenskap en ander organisasies. 'n Twintigtal kreooltale het Portugees as basis.
Danksy die groot Brasiliaanse bevolking van meer as 200 miljoen is Portugees die mees gesproke taal in Suid-Amerika en die hele Suidelike Halfrond. Sy status word weerspieël deur die feit dat dit 'n verpligte skoolvak is in aangrensende Spaanssprekende lande soos Argentinië en Uruguay. Die taal word daarnaas op 'n vrywillige basis onderrig in Venezuela, die Republiek Kongo, Senegal, Zambië, Suid-Afrika en Namibië.
Brasiliaanse Portugees wyk effens af van die Portugees in die ander gebiede, nie alleen wat uitspraak en idioom betref nie, maar ook in spelling, as gevolg van 'n spellingshervorming (die Acordo Ortográfico uit 1990, gewysig in 1998). Dié was wél ooreengekom met Portugal en die ander Portugeestalige lande, en in 2009 geratifiseer met die gevolg dat die spelling van Portugees nou universeel is in al die Portugeessprekende lande. Brasiliaanse Portugees se uitspraak bly egter nog verskillend van dié van ander Portugeessprekende lande, alhoewel dit, weens die spellingshervorming, op skrif identies is.
Gebiede waar Portugees gepraat word
As nasionale taal:
As amptelike taal:
Sonder enige vorm van erkenning:
Wartburg
Wartburg is 'n klein dorpie in KwaZulu-Natal, Suid-Afrika. Die dorpie is 10 km suidoos van New Hanover en het as 'n sendingstasie ontstaan. Die dorpie is vernoem na die Wartburgkasteel in Thüringen, Duitsland. Die R614-streeksroete gaan deur die dorp.
Distrik
Werktuie wat dateer uit die middel- en laat-steentydperk en ystertydperk is in 'n grot naby die dorp ontdek. Die grot word die Holly-skuiling genoem ter ere van die eienaar van die plaas. Die Wartburg Kirchdorf School skool is hier naby.
Axinella weltneri
Axinella weltneri is 'n sponsspesie in die taksonomiese indeling van die Demospongiae (gewone sponse). Die liggaam van die spons bestaan uit kieselnaalde en sponginevesels en is in staat om baie water op te neem.
Die spons behoort tot die genus Axinella en tot die familie Axinellidae. Die wetenskaplike naam van die spesie is die eerste keer geldig gepubliseer in 1897 deur Lendenfeld.
Herb Sheldon
Herb Sheldon (Januarie 1913 – 21 Julie 1964) was 'n Amerikaanse akteur en skrywer. Hy was bekend vir sy rolle in die televisiereekse Wonderama (1955) en Studio Party (1956).
Ferdinand Deist
Ferdinand Deist (1944–1997) was 'n professor aan die universiteite van Suid-Afrika en Stellenbosch en die skrywer van verskeie teologiese werke asook boeke met verhale oor die Sandveld en sy mense.
Lewe en werk
Ferdinand Etienne Deist is op 9 Augustus 1944 op die plaas Kromrivier in die distrik Piketberg gebore. Sy vader was Nicolaas Hendrik Deist en sy moeder Susanna Elizabeth Jacoba Leygonie. Sy ouers was albei Suid-Afrikaanse sendeling-onderwysers wat mekaar in die dertigerjare in Nigerië ontmoet het terwyl hulle sendingwerk onder die Tiv-volk gedoen het. Sy oorgrootvader, Justus Deist, het in 1861 saam met sy vrou en kinders uit Hergershausen in die distrik Rotenburg an der Fulda uit Duitsland na Suid-Afrika gekom. Ferdinand begin sy skoolopleiding op Kromrivier in ’n plaasskool waarvan sy vader hoof is en hy sit sy skoolloopbaan voort aan die Laerskool Gimnasium in die Paarl, die Laerskool Theerivier in die distrik Clanwilliam en die Hoërskool Citrusdal, waar hy in 1961 matrikuleer. In 1962 voltooi hy sy militêre diensplig aan die Lugmaggimnasium te Valhalla in Pretoria. Vanaf 1963 studeer hy aan die Universiteit van Stellenbosch. Hy behaal in 1965 met onderskeiding die B.A. Admissie-graad met Grieks en Hebreeus as hoofvakke en begin in 1966 aan die Kweekskool te Stellenbosch studeer, terwyl hy terselfdertyd inskryf vir die B.A. Honneurs-graad in Semitiese Tale. Vir hierdie studies ken die Raad vir Geesteswetenskaplike Navorsing ’n beurs aan hom toe. In 1967 verwerf hy die B.A. Honneurs-graad met onderskeiding en in 1968 beide ’n M.A.-graad in Semitiese tale en ’n B.Th.-graad, albei ook met onderskeiding. Daarna begin hy in 1969 as lektor in Semitiese Tale (veral Hebreeus) aan die Universiteit van Port Elizabeth werk terwyl hy navorsing doen vir die D.Litt.-graad in Semitiese Tale. In 1971 behaal hy die D.Litt.-graad aan die Universiteit van Stellenbosch onder leiding van professor F.C. Fensham met ’n proefskrif getitel “Die betekenissfeer van die leksikale morfeem /-y-r-‘-/ in die Profetiese boeke van die Ou Testament”.
Vanaf 1969 tot 1976 is hy senior lektor aan die Universiteit van Port Elizabeth, tot 1975 in die Departement Semitiese Studies en daarna in Bybelstudie. In 1977 sluit hy as medeprofessor in die Ou Testament by die Universiteit van Suid-Afrika aan en word in 1980 professor, in 1986 hoof van die departement en in 1990 vise-dekaan van die Teologie Fakulteit. In 1992 sluit hy by die Universiteit van Stellenbosch aan as Hoof van die Departement Semitiese Tale en word later ook Hoof van die Departement van Antieke Nabye Ooste Studies, terwyl hy ook in 1992 en 1993 by die Raad vir Geesteswetenskaplike Navorsing betrokke is as Direkteur vir die Bybelvertalingprojek. Op akademiese gebied behoort hy aan verskeie organisasies en is onder andere tussen 1977 en 1982 lid van die hoofbestuur van die Suid-Afrikaans-Duitse Kultuurvereniging (vir wie hy in 1981–1982 mederedakteur is van hulle kwartaalblad), tussen 1986 en 1992 direkteur van die Ou Testament Werkgemeenskap van Suid-Afrika en in 1992 redakteur van Journal of Northwest Semitic Languages. Hy werk ook mee aan die vertaling van die “Lewende Bybel”, waar hy verantwoordelik is vir die helfte van die Ou-Testamentiese boeke. Vanaf 1995 behandel hy die rubriek “Geestelike waardes” wat weekliks in Die Burger verskyn. Vir die radio dramatiseer hy die Bybelgeskiedenis in 1982 in tien episodes onder die titel “Die Bybel leef”. Verskeie navorsingartikels van hom verskyn in vaktydskrifte en hy lewer ook ’n groot aantal akademiese referate by verskeie seminare en aan ander universiteite, terwyl hy ook dikwels gevra word om bydraes te maak tot internasionale feesbundels. Op 12 Julie 1997 is hy in Heidelberg in Duitsland oorlede terwyl hy besoekende hoogleraar aan die Universiteit van Heidelberg was, besig met navorsing oor kulturele aspekte van die Antieke Nabye Ooste.
Skryfwerk
Vir die letterkunde is hy veral van belang vir ’n aantal vermaaklike kontreistories uit die Sandveld, wat in die bundels “Pofadder en Peddelford”, “Die pomporrel-kônsert” en “Bom Appeltiet op Eselspoort” saamgebundel word. Die verhale word weergegee in die tipiese spreektaal van hierdie streek en is in die tradisie van goeie stories nie altyd so heilig op die waarheid nie. Hy onderskei hom as ’n bobaas storieverteller wat weet hoeveel om uit te laat en hoeveel om in te sit, sodat die leser enduit geboei word deur die vertelstyl. Die verhale word goed gespys met humor en verder is dit ook van literêr-historiese waarde as optekening van ’n streek en sy mense en hulle gewoontes en taal, wat helaas reeds onherkenbaar verander het. “Tweebeendiere en ander verskynsels” is ’n verkenning van ’n aantal onderwerpe in kort stukke om tot die pit daarvan deur te dring, meestal vergesel van ’n luimige storie. Van hierdie verhale word in versamelbundels opgeneem, onder andere “Vertellers” en “Vertellers 2” van Merwe Scholtz.
Katherine Moennig
Katherine Moennig (gebore 29 Desember 1977) is 'n Amerikaanse aktrise. Sy is bekend vir haar rolle in die rolprente The Shipping News (2001), Everybody's Fine (2009), The Lincoln Lawyer (2011), en Gone (2012).
Ferdinand Deist
Skryfwerk
Hy lewer ook talle werke vir die jeug. In “Mamma, was ek eers ’n bobbejaantjie?” word jong kinders subtiel in geslagsvoorligting ingelei, terwyl “Verstaan jou ouers” tieners begelei in die oorbrugging van die generasiegaping. Saam met sy vrou gee hy ook die kinderbybel “Toe Jesus op aarde was” uit.
Eerbewyse
Sy biografiese skets word opgeneem in die International Biographical Centre van Cambridge se “International Authors and Writers Who’s Who” en dieselfde sentrum se “International Who’s Who of Intellectuals”. Met sy vertrek vanaf Unisa in 1991 oorhandig sy oud-kollegas ’n huldigingsbundel aan hom, getitel “Old Testament science and reality”, waarin 21 opstelle opgeneem word. In 1993 ken die Suid-Afrikaanse Akademie vir Wetenskap en Kuns die Pieter van Drimmelen-medalje aan hom toe vir die bevordering van Afrikaans. Die Universiteit van Port Elizabeth ken in 2000 postuum ’n eredoktorsgraad (D.Phil.-graad) aan hom toe vir sy lang en uitmuntende loopbaan as vakkundige in Ou Testamentiese en Ou Nabye-Oosterse studies.
Soeloesee
Die Soeloesee (Engels: Sulu Sea, Filippyns: Dagat Sulu, Maleis: Laut Sulu) is 'n see van die Stille Oseaan in Asië tussen die Filippyne (Mindanao en Visayas) in die ooste en Maleisië (Borneo) in die suidweste. Die Soeloesee grens aan die Suid-Chinese See in die weste en die Celebessee in die suide. Die see het 'n oppervlakte van sowat 260 000 km² en 'n maksimale diepte van 5 600 m.
Die belangrikste nedersettings aan die see is Sandakan in Maleisië. In die middel van die Soeloesee is die Tubbatah-koraalrif geleë, wat in 1993 deur Unesco as wêrelderfenisgebied gelys is. Hierdie inskrywing is in 2009 uitgebrei.
Seerowery is 'n algemene verskynsel, veral naby die kus van Borneo.
Wehl
Wehl is 'n dorp in die munisipaliteit Doetinchem in die provinsie Gelderland in Nederland.
Geelpootstrandloper
Die Geelpootstrandloper (Calidris melanotos) is 'n voël en seldsame somerbesoeker aan Suider-Afrika. Die voël broei in die toendra van Noord-Amerika en Oos-Siberië en word gevind aan die rant van varswatermassas en riviermondings. Die voël is 19 – 23 cm lank, 45 - 75 g groot met 'n vlerkspan van 45 cm. In Engels staan die voël bekend as die Pectoral Sandpiper.
Yanosuke Watanabe
Yanosuke Watanabe (渡邊 彌之助) is 'n voormalige Japannese sokkerspeler. Hy het vir die Japannese nasionale sokkerspan uitgedraf.
Bayubas de Abajo
Bayubas de Abajo is 'n munisipaliteit in die provinsie Soria in die Spaanse outonome gebied Kastilië en León.
Nick Hendrix
Nick Hendrix (gebore 19 Maart 1985) is 'n Engelse akteur. Hy is bekend vir sy rolle in die rolprente Captain America: The First Avenger (2011), Red Tails (2012), Legend (2015), en Suffragette (2015).
Ladinies
Ladinies is 'n taal wat in sekere Europese lande gebruik word.
Die naam Ladinies word soms gebruik as sinoniem vir Retoromaans, meestal word dit egter gebruik vir die westelike variante van Retoromaans, dus met uitsluiting van Friulaans.
Ladinies word in Belluno, Bolzano (Bozen), St. Christina in Gröden, Val Gardena in Suid-Tirol en Trient in Italië gepraat. Die Europese Buro vir Minderheidstale skat die aantal sprekers in Italië op 28 000. Die Freie Universität Bozen/Libera Università di Bolzano het sedert 2001 'n Ladiniese afdeling wat op taalkunde, filologie en meertalige opvoedkunde fokus.
Cannes-rolprentfees 2006
Die 59ste jaarlikse Cannes-rolprentfees is van 17-28 Mei 2006 gehou. Wong Kar-wai was die eerste Chinese regisseur wat voorsitter van die jurie was. Die Franse akteur Vincent Cassel het die opening- en die afsluitingseremonie aangebied. Altesaam 54 rolprente en kortfilms is vir mededinging gekies.
Die Britse rolprent The Wind That Shakes the Barley, met Ken Loach as regisseur, het die Palme d'Or gewen. Die fees is geopen met Wong Kar-wai se The Da Vinci Code en afgesluit met Transylvania van Tony Gatlif.
Bill Cody (akteur)
Bill Cody (5 Januarie 1891 – 24 Januarie 1948) was 'n Amerikaanse akteur, skrywer, en vervaardiger. Hy was bekend vir sy rolle in die rolprente Border Justice (1925), The Fighting Sheriff (1925), Mason of the Mounted (1932), en Frontier Days (1934).
Paasfees
Paasfees (Grieks: Πάσχα; Latyn: pascha, albei afgelei van Hebreeus: Pesach) is een van die belangrikste gelowige feeste in die Christelike kerklike jaar en word tussen laat Maart tot vroeg April gevier (vroeg April tot vroeg Mei in vroeë Christendom). Paasfees vier die opstanding van Jesus Christus, wat, volgens sy volgelinge, op die derde dag na sy kruisiging uit die dood uit opgestaan het (ongeveer 27 tot 33 n.C.).
Datum en oorsprong
Volgens die ooreenstemmende verhale in die Christelike Griekse Skrifte, of Nuwe Testament van die Bybel, het Jesus van Nasaret (Jesus Christus) op die eerste dag van die Joodse week uit die dood opgestaan (Markus 16:2, Matteus 28:1, Lukas 24:1, Johannes 20:1 ) – dus op 'n Sondag. Dit was tegelykertyd die "derde dag" ná die kruisiging van Jesus (Lukas 24:7) wat derhalwe op 'n Vrydag – Goeie Vrydag – plaasgevind het.
Die Paasfees en die Joodse Pesach
Die Christelike fees van Jesus Christus se opstanding is onlosmaaklik verbonde aan die Joodse Pesachfees (Aramees: Pasga), veral om chronologiese redes aangesien Jesus volgens die Nuwe Testament en die sinoptiese oorlewering tydens die Pesachfees (of op die vooraand van die fees, aldus die Evangelie volgens Johannes) oorlede is.
Die Christelike tradisie het daarnaas ook inhoudelike elemente van die Joodse Pesachfees oorgeneem en met betrekking tot Jesus geherinterpreteer. Hierdie elemente sluit die simbool van die Paaslam in: Tydens die Pesachfees is lamme in die Israelitiese tempel van Jerusalem geslag. Die Paasfees word daarnaas net soos Pesach as 'n fees van bevryding gevier – die Israeliete het gedurende hul fees die bevryding uit die Egiptiese slawerny gevier, die Christene die opstanding van Jesus uit die dood.
Paasfeesdatums
Die vroegste moontlike termyn volgens die Gregoriaanse kalender is 22 Maart en die laaste moontlike is 25 April. In die Juliaanse kalender, wat veral deur die Oosters-Ortodokse Kerke gebruik word, verskil dié datum effens.
Paasgebruike
In die Christelike wêreld het 'n verskeidenheid Paasgebruike ingeburger waarin voor-Christelike rituele en simboliek nuwe Christelike betekenisse gekry het soos die verf van paaseiers (wat Jesus Christus se leë graf versinnebeeld) of die versiering van kerkkansels met Paaslelies as simbole van die opstanding van Jesus Christus. Ook word besondere disse as Paasetes bedien.
Die presiese oorsprong van Paaseiers as Christelike simbole is onbekend. Eiers versinnebeeld in baie gelowe nuwe lewe en hergeboorte. Reeds in antieke Griekeland en Rome is ter geleentheid van lentefeeste eiers versier en aan vriende geskenk. Tempels is eweneens versier met bont eiers.
John Shelton (akteur)
John Shelton (18 Mei 1915 – 17 Mei 1972) was 'n Amerikaanse akteur. Hy was bekend vir sy rolle in die rolprente Keeping Company (1940), Foreign Agent (1942), The Time of Their Lives (1946), en Road to the Big House (1947).
Paasfees
Paasgebruike
Gedurende die Middeleeue is leenhere, onderwysers en kerklike ampsdraers dikwels onder meer met eiers betaal. Eiers was een van die kosse wat tydens die Vastyd in die weke voor die Paasfees nie genuttig is nie. Hulle is derhalwe hard gekook om hulle te preserveer. Daardie eiers was geverf of beskilder om hulle van rou eiers te onderskei en eers op Paassondag geëet.
Die wegsteek en soek van paaseiers is veral gewild by kinders, maar ook volwassenes hou daarvan om hul paasgeskenk of -verrassing op Paassondag te gaan soek. Dié tradisie het eers betreklik laat ingeburger geraak – die vroegste skriftelike oorlewerings daarvan, wat in Duitse tekste voorkom, dateer uit die 17de eeu. Om die soek van Paaseiers aantrekliker te maak vir kinders, word die storie van die Paashaas vertel wat die eiers versier en wegsteek. Dié verhaal word vir die eerste keer in die tweede helfte van die 17de eeu gedokumenteer. In sommige streke is Paaseiers ook deur 'n vos, 'n koekoek of 'n haan afgelewer. Met die opkoms van 'n kommersiële speelgoed- en lekkergoedbedryf vanaf die later 19de eeu het die Paashaas die dominante figuur in die volksverhale vir die Paastyd geword. Die haas was egter al sedert die antieke tydperk 'n simbool vir vrugbaarheid en 'n nuwe begin asook die gunstelingdier van 'n verskeidenheid godinne soos Afrodite in antieke Griekeland.
In Skotland, maar ook buite die Withuis in Washington, D.C. word hard gekookte Paaseiers gerol. Dié tradisie word verbind met die verhaal van die engel wat die rots voor Jesus se graf weggerol het.
Die Paaslamtradisie het sy oorsprong in die Joodse Pesach- of Pasgafees wat aan die Israeliete se bevryding deur die uittog uit Egipte herinner. Joodse gelowiges het tradisioneel 'n lam geslag vir hul Pasga-feesmaal. In die Christelike tradisie versinnebeeld die lam die lewe en geestelike reinheid, maar veral Jesus Christus as die Lam van God. Dikwels word in Christelike kerke vaandels met die Paaslam vertoon as simbool vir Jesus se offer en sy oorwinning oor die dood. Al word in sommige Christelike gesinne lamvleis op Paassondag bedien, het ook simboliese Paaslamme, wat van roerdeeg gebak word, gewild geraak.
Paasvure het hul oorsprong in voor-Christelike tradisies waarvolgens ná die koue winter die son met vure terug na die aarde getrek is om weer lig en warmte te lewer en 'n goeie oes te verseker. Vuur het egter ook simboolkrag in die Joods-Christelike geloof soos in die verhaal van Moses en die brandende doringbos, waarin God verskyn, in Eksodus 3:1–12.
Waterhoek
Waterhoek is 'n nedersetting in die munisipaliteit Berkelland in die provinsie Gelderland in Nederland.
Gretchen Mol
Gretchen Mol (gebore 8 November 1972) is 'n Amerikaanse aktrise. Sy is bekend vir haar rolle in die rolprente The Thirteenth Floor (1999), 3:10 to Yuma (2007), en Manchester by the Sea (2016), en in die televisiereeks Boardwalk Empire (2010).
Tirana
Tirana of Tirene (Albanees: Tiranë) is die hoofstad en grootste stad van Albanië. Daar woon 610 000 mense in die stad, maar sommige dink dat die getal tot 800 000 kan wees.
Joego-Slawië
Joego-Slawië (Serwo-Kroaties: Jugoslavija/Југославија, [juɡǒslaːʋija]; Sloweens: Jugoslavija, [juɡɔˈslàːʋija]; Masedonies: Југославија, [juɡɔˈsɫavija]; Albanees: Jugosllavia, Hongaars: Jugoszlávia; letterlik: "Suid-Slawië") was tussen 1918 en 2003 die naam van drie opeenvolgende state in Suidoos-Europa op die Balkanskiereiland. Die hoofstad van hierdie state was telkens Belgrado.
Vanaf 2003 het hierdie staat as Serwië en Montenegro bekend gestaan, maar in 2006 het dit verdeel in twee afsonderlike state, naamlik Serwië en Montenegro.
Sport
In sport was die Joego-Slawiese nasionale sokkerspan een van die mededingendste spanne; hulle het agt keer aan die FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi deelgeneem en twee keer die vierde plek behaal (in 1930 en 1962). Vir die UEFA Europa-beker kon Joego-Slawië vier keer kwalifiseer en was twee keer (in 1960 en 1968) die naaswenner. Die Europese Sokkerkampioenskap is in 1976 in Joego-Slawië aangebied, waartydens die gasheer die vierde plek verower het. Tydens die Olimpiese Somerspele 1960 in Rome het die Joego-Slawiese nasionale sokkerspan die goue medalje verower. Sarajevo, die destydse hoofstad van die Sosialistiese Republiek Bosnië en Herzegowina, het die Olimpiese Winterspele 1984 gehuisves.
Yoshimatsu Oyama
Yoshimatsu Oyama (大山 義松) is 'n voormalige Japannese sokkerspeler. Hy het vir die Japannese nasionale sokkerspan uitgedraf.
Breëbekstrandloper
Die Breëbekstrandloper (Limicola falcinellus) is 'n skaars somertrekvoël en word gevind by riviermondings, minder dikwels by vleie en mere. Die voël is 17 cm lank, 30 – 45 g groot met 'n vlerkspan van 38 cm. In Engels staan die voël bekend as die Broad-billed Sandpiper.
Wurtziet
Wurtziet is 'n mineraal met formule.
Inkvisstinkhoring
Die inkvisstinkhoring (Clathrus archeri (Berk.) Dring 1980) is 'n swam wat plaaslik algemeen en wydversprei in Suid-Afrika voorkom. Hierdie spesie kom oorspronklik uit Australië en Nieu-Seeland en het in die Eerste Wêreldoorlog Europa bereik. Die naam stinkhoring is tereg: dit stink na vrot vleis! Hierdie spesie se paddastoel kruip eers uit ‘n soort eier wat wel hekse- of duiweleiers genoem word. Die ‘eier’ is ongeveer 2 tot 3 cm in deursnee en die 4 tot 6, soms 8 rooi ‘vingers’ wat daaruit te voorskyn kom kan tot 20 in deursnee groei. In Brittanje word dit wel 'duiwelsvingers' genoem. Die spesie is saprobioties, wat wil sê dat dit onder bossies en struike op dooie plantmateriaal leef. Teenswoordig word dit ook op deklae van houtsnippers aangetref. Die paddastoel word gewoonlik in die somer gevorm. Dit is nie giftig nie maar dit word vanweë die stank ook nie geëet nie.
Wurtziet
Struktuur
Die mineraal het 'n heksagonale kristalstruktuur wat die argetipe van die B4-struktuur van die strukturbericht-klassifikasie is. Die struktuur kan as 'n van die heksagonale digpakking afgeleide struktuur beskou word waarin die helfte van die tetraëdriese holtes met metaalatome beset is. Dit is die 2H-Wurtzietstruktuur wat in die c-rigting 'n verskuiwingssimmetrie van twee digpakkingslae het ( -A-B-A-B- ensomeer). Ander digpakkings kan ook voorkom. Die variant wat kubiese digpakking (-A-B-C- ens.) het word sfaleriet genoem. Daar bestaan egter ook ingewikkelder strukture, wat politipes genoem word en 'n langer c-as besit soos die 4H, 6H, 8H, 10H en 15R vorme wat 'n herhaalde patroon van 4, 6, 8, 10 en selfs 15 lae vertoon. Die 15R-politipe het 'n romboëdriese struktuur, die ander politipes behoort tot die heksogonale kritalstelsel.
Odette Annable
Odette Annable (gebore 10 Mei 1985) is 'n Amerikaanse aktrise. Sy is bekend vir haar rolle in die rolprente Cloverfield (2008), The Unborn (2009), You Again (2010), en The Double (2011).
Josh Herdman
Josh Herdman (gebore 9 September 1987) is 'n Engelse akteur. Hy is bekend vir sy rolle in die rolprente Harry Potter and the Sorcerer's Stone (2001), Harry Potter and the Chamber of Secrets (2002), Harry Potter and the Prisoner of Azkaban (2004), en Harry Potter and the Deathly Hallows: Part 2 (2011).
Axinellida
Axinellida is 'n orde van sponsdiere uit die klas van die Demospongiae (gewone sponse).
Waterperd (astrologie)
Die Waterperd (壬午, rénwǔ) is die 19de jaar van die Chinese kalender (sien die tabel regs onder van die 60-jaarsiklus). Dit is ’n begrip uit die Chinese astrologie en dui op dié maanjare wat gekenmerk word deur ’n verbinding van die negende Hemelstam (壬, rén; die element Water en Jang) met die sewende Aardtak (午, wǔ), gesimboliseer deur die Perd (馬, mǎ).
Volgens die Chinese kalender kom so ’n verbinding elke 60 jaar voor. Die laaste Waterperdjaar het in 2002 begin en volgens die Gregoriaanse kalender het dit geduur van 12 Februarie 2002 tot 31 Januarie 2003.
Waterperdjare
Die volgende jare is Waterperdjare:
Jean-Dominique Bauby
Jean-Dominique Bauby (23 April 1952 – 9 Maart 1997) was 'n Franse skrywer en redakteur van die Franse modetydskrif Elle. Hy het twee kinders gehad saam met Sylvie de la Rochefoucauld, 'n seun genaamd Théophile en 'n dogter genaamd Céleste.
Vroeë lewe en loopbaan
Bauby is gebore in die 14de arrondissement van Parys. Hy begin sy joernalistieke loopbaan by die koerant Combat en hierna by Le Quotidien de Paris. Op 28-jarige leeftyd word hy bevorder tot hoofredakteur van Le Matin de Paris, voordat hy redakteur word van die kulturele afdeling van Paris Match. Hierna sluit hy aan by die redaksie van Elle.
Memoires
Bauby het, op 43-jarige leeftyd, op 8 Desember 1995 'n reuse beroerte gehad. Toe hy twintig dae later in die hospitaal wakker word, ondervind hy dat hy nie daartoe in staat is om te praat nie; hy kon slegs sy linker ooglid knip. Dié sindroom, wat bekend staan as ingeslote sindroom (Engels: "locked-in-syndrome"), is 'n kondisie waartydens die geestelike vermoëns van die lyer steeds onaangeraak is, maar die grootste deel van die liggaam verlam is.
Hy het, ten spyte van sy toestand, die boek Le Scaphandre et le Papillon geskryf deur telkens sy linkeroog te knip wanneer die korrekte letter deur 'n persoon uitgelees word wat tydsaam die alfabet herhaal. Bauby het die boek geheel en al in sy kop geskryf en verwerk en dit een letter op 'n keer gedikteer. Om die diktasie meer doeltreffend te maak het Claude Mendibil, Bauby se amanuensis, die letters gelys volgens die frekwensie waarin dit voorkom in die Franse taal. Die boek is op 7 Maart 1997 in Frankryk gepubliseer. Bauby sterf egter hierna skielik aan longontsteking op 44-jarige leeftyd, twee dae na die publikasie van sy boek. Hy is begrawe in 'n familiegraf by die Père-Lachaise-begraafplaas in Parys, Frankryk.
Rolprente
Jean-Jacques Beineix het 'n kortfilm getiteld Assigné à résidence geregisseur wat handel oor Bauby se tyd by Berck-sur-Mer. Die film is in 1997 vrygestel. Bauby verskyn self in die film, sowel as sy gespreksgenoot Claude Mendibil, en sy minnares Florence Ben Sadoun.
In 2007 het die skilder-regisseur Julian Schnabel Le Scaphandre et le Papillon verwerk vir film. Die rolverdeling sluit Mathieu Amalric in as Bauby. Dit is met kritiese lof begroet, en het verskeie pryse en benoemings ontvang, insluitend die prys vir Beste Regisseur tydens die Cannes-rolprentfees en Golden Globes vir Beste Film in 'n Buitelandse Taal, en Beste Regisseur, sowel as vier Oscar benoemings.
Die draaiboek wat vir die rolprent geskryf is, is gekritiseer deur Bauby se naaste vriende omrede dit volgens hulle nie getrou was aan gebeure nie en bevooroordeeld was ten gunste van sy gewese minnares. Florence Ben Sadoun beweer dat sy 'n lojale metgesel was en hom gereeld besoek het by Berck-sur-Mer, die hospitaal waar hy tydens sy laaste dae woonsaam was. Bauby maak melding van haar besoeke in sy memoires. Sylvie de la Rochefoucauld beweer ook dat sy hom gereeld in die hospitaal besoek het.
Le Scaphandre et le Papillon
Verhaal
Jean-Do word wakker en lê tot sy verbasing in 'n hospitaal in Berck-sur-Mer. Dokter Cocheton stel homself aan hom voor en deel Bauby mee dat hy 'n beroerte gehad het en reeds drie weke in 'n koma lê. Hy dink aanvanklik dat hy die arts antwoord gee, maar wanneer hy nie daarop geageer nie besef hy dat hy sy woorde slegs dink en fisiek geen woord oor sy lippe kry nie. Bauby raak nie dadelik paniekerig nie omrede hy weet dat dit 'n tyd kan duur voordat mens se spraak na 'n beroerte terugkeer. Dr. Cocheton stel hom ook hieroor gerus. Dit blyk egter later dat Cocheton dit aan die neuroloog (Lepage) oorgelaat het om Bauby die volle waarheid te vertel. Sy beroerte was so erg dat hy "ingeslote sindroom" opgedoen het. As gevolg hiervan is al die spiere in sy liggaam verlam, behalwe dié van sy linkeroog. Daarom word sy regteroog ook toegewerk om korneale ontsteking te voorkom. Hy is geestelik net so bekwaam soos altyd, maar is op 'n geestelike vlak geheel en al in sy eie liggaam "vasgevang". Al wat Lepage Bauby kan belowe, is goeie versorging en 'n bietjie hoop dat sy toestand eendag 'n bietjie beter sal word.
Die fisioterapeut Marie Lopez en die spraakterapeut Henriette Durand stel hierna hulself aan Bauby voor. Lopez beoog om saam met hom te oefen sodat hy uiteindelik sy lippe en tong weer 'n bietjie kan beweeg ten einde self te kan sluk en eet. Durand wil Bauby leer om met een oog te kommunikeer. Dit begin deur een keer te knip om "ja" te sê en twee keer vir "nee". Kort daarna vertel sy hom van 'n stelsel waarmee hy woorde kan vorm, die ESARIN-alfabet. Die letters van dié alfabet is só gerangskik sodat dié wat die meeste gebruik word eerste voorkom. Durand lees die letters elke keer vir hom voor, en wanneer sy 'n letter noem waarmee hy 'n woord wil vorm, knip hy een keer sy oog. Wanneer hy 'n paar keer vinnig flikker, beteken dit dat hy dat hy nie 'n spesifieke letter bedoel het nie. Die eerste gedagte wat Bauby op die wyse by Durand tuisbring, is dat hy wil sterf. Hy voel asof hy in 'n outydse swaar duikpak onder die water is, waarin hy net kan kyk, sonder om te beweeg.
Die eerste persoon wat die eertydse hedonis besoek is sy voormalige vriendin Céline Desmoulins saam met wie hy drie kinders het, maar nooit mee getrou het nie, omdat hy verkies om ongetroud te bly. Hy sien nie weer sy nuutste vriendin nie: sy vind dit te moeilik om hom so te sien, en wil hom onthou soos wat hy was. Bauby is volledig aangewese op sy eie geesteswêreld, en het derhalwe genoeg tyd om sy vroeëre en huidige lewe te ondersoek. Hy besef wie regtig vir hom omgee. Desmoulins neem hom saam met hul kinders na die park en vir die eerste keer in sy lewe voel Bauby werklik soos hul vader. Hy besluit dat die bietjie leefkans wat hy nog het, beter is as geen lewe nie.
Bauby vra Durand om sy uitgeefster Betty te skakel. Ingevolge sy kontrak moet hy nog een boek skryf, maar toe sy van sy beroerte hoor, beskou sy dit as 'n onmoontlikheid. Bauby wil dit steeds doen met behulp van die ESARIN-alfabet. Daarom stuur Betty haar medewerkster Claude Mendibil, wat 'n uiters geduldige persoon is, na hom toe. Vanaf die oomblik staan Bauby elke oggend om 05:00 "op" om na te dink oor wat hy wil skryf, waarna hy dit vanaf 08:00 aan Mendibil dikteer. Voor sy beroerte wou hy eintlik 'n boek met die titel Die gravin van Monte Christo, 'n alternatiewe weergawe van Die graaf van Monte Christo, skryf. In plaas hiervan skryf hy nou saam met Mendibil "Le Scaphandre et le Papillon" ("die duikpak en die skoenlapper"). Sentraal hierin staan sy lewe, gevoelens, oordenkings en bepeinsings vanuit die oogpunt van 'n persoon met "ingeslote sindroom". Die boek is uiters geslaagd en gewild. Tien dae later sterf hy egter aan longontsteking.
Agtergrond
Alhoewel die rolprent in Frankryk met Franssprekende akteurs geskiet is, was die oorspronklike bedoeling dat die Amerikaanse maatskappy Universal Pictures die rolprent sou vervaardig. Die draaiboek was oorspronklik in Engels, en Johnny Depp sou die rol van Bauby vertolk. Volgens die draaiboekskrywer Ronald Harwood het Depp die vervaardigers aangeraai om Julian Schnabel aan te wys om die regie van die rolprent waar te neem. Universal Pictures het die aanvang van die produksie bly vertraag, sodat Les Cinémas Gaumont Pathé twee jaar later die produksie oorgeneem het. Depp het die projek verlaat om te fokus op sy rol in Pirates of the Caribbean: At World's End. Schnabel het as regisseur aangebly. Die rolprent is uiteindelik vervaardig deur Les Cinémas Gaumont Pathé en France 3 Cinéma, in samewerking met Banque Popular Images 7 en die Amerikaanse Kennedy/Marshall Company.
Schnabel het gesê dat hy van persoonlike ervarings gebruik gemaak het vir die rolprent. Volgens die New York Sun "het Schnabel daarop aangedring dat die rolprent in Frans geskiet word, ondanks druk van produsente om dit 'n Engelstalige rolprent te maak. Schnabel het geglo dat Frans beter sou werk, want dit was ook die taal waarin die boek geskryf is. Schnabel het selfs Franse lesse geneem ten einde die rolprent in Frans te kan skiet.
Sarah-Jane Brandon
Sarah-Jane Brandon is ’n Suid-Afrikaanse sopraan. Sy studeer aan die Royal College of Music in Londen, waarna sy haar in Engeland vestig. Sy maak vinnig opgang, debuteer as operasopraan in die Händelfees en tree as solis saam met verskeie Britse simfonieorkeste op, asook by die Glyndebournefees. In 2009 word sy die eerste Suid-Afrikaner wat die gesogte Kathleen Ferrier-sangkompetisie wen en in 2011 die eerste Suid-Afrikaner om as Jong Kunstenaar na die Salzburg-musiekfees genooi te word.
Sy tree gereeld saam met die Suid-Afrikaanse pianis James Baillieu op. Onder haar uitvoerings tel Mahler se Simfonie no. 4, Mozart se Requiem en Mendelssohn se A Midsummer Night's Dream.
Slag van die Goue Spore
Die Slag van die Goue Spore of Gouesporeslag (ook bekend as die Slag van Kortrijk) (Guldensporenslag; Frans: Bataille des éperons d'or) was 'n militêre konflik tussen die leër van die Koninkryk van Frankryk en magte van die Graafskap van Vlaandere wat op 11 Julie 1302 plaasgevind het tydens die Frans-Vlaamse Oorlog (1297–1305). Dit het plaasgevind naby die teenswoordige Kortrijk in België, en geëindig in 'n onverwagte oorwinning vir die Vlaminge.
Op 18 Mei 1302, na twee jaar se besetting deur die Franse, en 'n aantal jare van onrus, het verskeie stede in Vlaandere in opstand gekom teen die Franse bewind en Franse burgers in die stad Brugge afgemaai. Koning Philippus IV van Frankryk het onmiddellik 'n ekspedisie van 8,000 troepe, waaronder 2500 soldate, onder graaf Robert II van Artois gestuur om die rebellie te beëindig. Intussen het 9,400 man uit die burgerlike magte van verskeie Vlaamse stede byeengekom om die verwagte Franse aanval teë te werk.
Paradysvoël (sterrebeeld)
Die Paradysvoël (Latyn: Apus) is ’n dowwe sterrebeeld in die suidelike hemelruim wat in die 16de eeu geskep is. Dit bevat onder meer die bolvormige sterreswerm NGC 6101.
Slag van die Goue Spore
Toe die twee leërs op 11 Julie buite die stad Kortrijk mekaar die stryd aansê was die berede magte van die Franse nie in staat daartoe om die goed opgeleide Vlaamse infanterie, wat met "goedendagte" bewapen was, te verslaan nie. Die resultaat was 'n verpletterende nederlaag vir die Franse adellikes, wat swaar verliese gely het. Die 500 pare spore van die Franse perderuiters wat op die slagveld gebuit is, het aan die stryd sy naam gegee. Die geveg is 'n bekende vroeë voorbeeld van 'n infanterie-leër, bewapen met slegs pieke ('n tipe lans) en boë, wat 'n leër kon oorkom wat aanvalle geloods het deur middel van swaargewapende berede magte.
Paradysvoël (sterrebeeld)
Die sterrebeeld was een van 12 wat geskep is deur Petrus Plancius na aanleiding van waarnemings deur Pieter Dirkszoon Keyser en Frederick de Houtman. Plancius het dit Paradysvogel Apis Indica genoem; die eerste woord is Nederlands vir paradysvoël, maar die ander twee beteken "Indiese by". Apis is die Latyn vir "by" en is waarskynlik foutiewelik gebruik in plaas van avis ("voël"). Die naam "apus" kom van die Griekse woord apous ("sonder voete"). Dit verwys na die Weste se opvatting dat ’n paradysvoël nie pote het nie omdat die enigstes wat destyds in die Weste gekry is, se pote en vlerke verwyder was.
Slag van die Goue Spore
Historiografies is die stryd belangrik as gevolg van die rol wat dit vanaf die negentiende eeu in die Belgiese bewuswording gespeel het en die groei van die Vlaamse beweging wat daarop gevolg het. Feodale, sosiale en ekonomiese motiewe het op die agtergrond verdwyn en die konflik het gevolglik 'n nasionalistiese karakter verkry. 'n Belangrike bydrae tot die kollektiewe bewuswording van hierdie gebeurtenis in Vlaandere is ook gelewer deur Hendrik Conscience se roman De leeuw van Vlaanderen (1838), wat 'n geromantiseerde beeld van hierdie stryd skets.
Gedurende die 19de- en 20ste eeu het die Slag van die Goue Spore 'n belangrike kulturele verwysingspunt vir die Vlaamse Beweging geword. In 1973 is die datum van die geveg gekies as die amptelike vakansiedag van die Vlaamse Gemeenskap in België.
Agtergrond
Die oorsprong van die Frans-Vlaamse Oorlog (1297–1305) kan teruggevoer word na die toetreding van Philippus IV "die skone" tot die Franse troon in 1285. Koning Philippus het hierdeur gehoop om weer beheer oor die Graafskap van Vlaandere, 'n semi-onafhanklike regering wat deel uitgemaak het van die Koninkryk van Frankryk, te verkry, en moontlik selfs om dit as deel van die kroonlande van Frankryk te annekseer. Philippus het in die 1290's gepoog om steun van die Vlaamse aristokrasie te verkry en het daarin geslaag om die steun van sommige van die plaaslike aristokrasie te verkry, waaronder die van Johannes van Avesnes (Graaf van Hainaut, Holland en Zeeland). Hy is teëgestaan deur 'n faksie onder leiding van die Vlaamse ridder Guy van Dampierre, wat probeer het om 'n huweliksverbond met die Engelse te sluit teen Philippus. In Vlaandere was baie van die stede egter verdeel in faksies wat bekend gestaan het as die "Lelies" (Leliaerts), wat pro-Frans was, en die Kloue (Clauwaerts), gelei deur Pieter de Coninck in Brugge, wat onafhanklikheid voorgestaan het.
In Junie 1297 het die Franse Vlaandere binnegeval en vinnig opeenvolgende suksesse behaal. Die Engelse, onder Edward I, het hulle teruggetrek om 'n oorlog met Skotland te trotseer. Die Vlaamse en Franse het in 1297 'n tydelike wapenstilstand onderteken, bekend as die Wapenstilstand van Sint -Baafs-Vijve, wat die konflik tydelik stopgesit het. In Januarie 1300, toe die wapenstilstand verval, val die Franse Vlaandere weer binne. Teen Mei was hulle in volle beheer oor die graafskap. Guy van Dampierre is in die tronk gegooi en Philippus self het deur Vlaandere getoer en administratiewe veranderinge aangebring.
Nadat Philippus Vlaandere verlaat het, het daar weer onrus in die Vlaamse stad Brugge uitgebreek teen die Franse goewerneur van Vlaandere, Jacques de Châtillon. Op 18 Mei 1302 het rebelse burgers wat van Brugge gevlug het, teruggekeer na die stad en talle Franse vermoor, welke daad bekend staan as die Brugge Matins. Terwyl Guy van Dampierre steeds in aanhouding was, is bevel oor die rebellie geneem deur Johannes I, markies van Namur, en Guy van Namur. Meeste van die dorpe van die Graafskap van Vlaandere het ingestem om deel te neem aan die rebellie, behalwe vir die stad Gent, wat nie wou deelneem nie. Die meeste van die Vlaamse adel het ook die Franse se kant gekies, aangesien hulle die gepoogde magsgreep deur die laer klasse gevrees het.
Nasleep van die stryd
Nadat die Franse leër verslaan is het die Vlaminge beheer oor die graafskap geneem. Die kasteel van Kortrijk het op 13 Julie oorgegee. Johannes van Namur het Gent op 14 Julie binnegekom. Die regimes in die stad en in Ypres is omvergewerp en vervang deur meer verteenwoordigende owerhede. Gildes is ook amptelik erken.
Volgens die Annale het die Franse meer as 1,000 manskappe gedurende die stryd verloor, insluitende 75 adellikkes. Hulle sluit in:
Die Vlaamse oorwinning by Kortrijk in 1302 is vinnig opgevolg met teëspoed. In 1304 het die Franse die Vlaamse vloot tydens die Slag van Zierikzee vernietig en die Vlaminge beveg tydens die Slag van Mons-en-Pévèle. In Junie 1305 het onderhandelinge tussen die twee kante gelei tot die Verdrag van Athis-sur-Orge. Robert III, Graaf van Vlaandere (Robert van Béthune), het gevolglik teen die Franse verloor tussen 1314 en 1320.