cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Kameroenberg
Kameroenberg (Engels: Mount Cameroon Frans: Mont Cameroun) is 'n bergmassief in Afrika wat in die weste van Kameroen naby die kus van die Golf van Guinee geleë is. Met sy hoogte van 4 040 meter is dit die hoogste berg in Wes-Afrika en Kameroen, asook die vierde hoogste alleenstaande berg in Afrika. Die massief bestaan uit die twee vulkane: Fako en Etinde. Tussen 1884 en 1918 is die berg Albertspitze (ná Prins Albert van Sakse-Koburg en Gotha) genoem.
Kameroenberg is op die grens tussen Wes- en Sentraal-Afrika aan die Golf van Guinee se buiging geleë en maak deel uit van 'n lyn van aktiewe vulkane wat daarnaas nog die eilande São Tomé, Príncipe, Bioko en Annobón insluit. In Kameroen se volkslied word na die berg as Buea-Berg verwys.
Boogskutter (sterreteken)
Die Boogskutter is een van die drie vuurtekens en vier beweeglike tekens. Dis ’n manlike, positiewe, ekstroverte teken en is vergelykbaar met die Rot van die Sjinese Diereriem. Die tradisionele heerser van die Boogskutter is Jupiter.
Boogskutters kom volgens die astrologie goed oor die weg met lede van die ander vuurtekens, Ram en Leeu, asook met Waterdraers en Weegskale.
Agtergrond
Jou son- of sterreteken het betrekking op die stand van die Son tydens jou geboorte. Astroloë verdeel die Diereriem, die denkbeeldige gordel aan die hemelruim waarlangs die planete beweeg, in twaalf dele: die son- of sterretekens. Die "sterrebeelde" is eintlik die astronomiese konstellasies aan die hemelruim en kom weens die presessie van die nageweningspunte nie meer ooreen met die twaalf tekens wat in die astrologie gebruik word nie.
Kodeks
’n Kodeks (Latyns: codex vir blok hout, boek; meervoud codices) is 'n handgeskrewe boek uit die laat-Antieke of die vroeë Middeleeue. Dit het oorspronklik bestaan uit klein houtpanele wat met was bestryk was en aan die een kant met rieme vasgebind is sodat ’n mens daardeur kon “blaai”. Dit was ’n ontwikkeling van enkelblad wastablette wat voorheen in omloop was. Sulke skryfmateriale is in skole gebruik, maar kon selde meer as 50 woorde bevat. Ná gebruik kon die was weer gladgestryk word vir hergebruik.
In die tyd tussen die 4de eeu, toe die kodeks wye aanvaarding verkry het, tot die Karolingiese herlewing in die 8ste eeu is baie werke op boekrolle nie oorgeskryf na kodekse nie en het vir die nageslag verlore gegaan. Die benaming ‘kodeks’ is minder in konvensionele name van die Middeleeuse manuskripte gebruik, toe die kodeksvorm in universele gebruik gekom het.
Die korrekte Latynse meervoud vir kodekse is ‘codices’, alhoewel ‘codexes’ ook dikwels as 'n meervoudsvorm in Engels gebruik word. Die kodeks was 'n verbetering op die boekrol omdat dit plat oopgemaak kon word by enige bladsy, wat ’n gemakliker manier van lees toelaat. Daar kon ook op beide kante van die bladsye geskryf word.
Die latere uitvinding deur Aldus Manutius van ’n kleiner boekie met kompakte formaat wat in ’n saalsak pas en kursiewe karakters gebruik, het veel aan die kodeks te danke. Die invoeging van bladsynommers vroeg in die 1600's het kruisverwysings vergemaklik.
Die kodeks het dit ook makliker gemaak om dokumente op rakke te organiseer omdat dit 'n stabiele rug het waarop die titel van die boek aangebring kan word. Omdat dit regop in rakke kon staan het dit die rangskikking van boeke in biblioteke vergemaklik. Die rug kon ook gebruik word vir die ‘incipit’ (vertaal: dit begin) in ’n tyd toe die idee van ’n titel nog nie behoorlik ontwikkel was nie.
Die Middeleeuse boekvervaardigers se gebruik van perkament of vellum vir hul bladsye het gesorg vir baie duursame, maar uiters duur, skryfmateriaal. Vroeë kodekse is ook van papirus gemaak, maar papirusvelle is te bros om herhaaldelik gevou word. Die geleerde studie van manuskripte word Kodikologie genoem. Die studie van outydse dokumente in die algemeen word Paleografie genoem.
Die boeke van pre-Kolumbiese Middel-Amerika vertoon basies dieselfde vorm, met lang gevoude stroke van papier (gewoonlik gemaak van hout-bas of plantvesels, dikwels met 'n laag van kalk aangewend voor skrywe), vandaar die outydse boeke van die Maja, Asteke en Misteke, onder andere ook bekend as kodekse.
’n Juridiese teks of kode van gedrag word partykeer 'n kodeks genoem (byvoorbeeld, die Justiniaanse kodeks), aangesien wette in groot kodekse opgeneem is.
’n Aantal kodekse
Kodekse word gewoonlik vernoem na hul mees beroemde rusplek, hetsy 'n stad of 'n privaatbiblioteek. Die Kodeks Sinaiticus dateer uit ongeveer 350 na Christus en bevat waarskynlik die oudste behoue eksemplaar van die Nuwe Testament. 'n Voorbeeld van 'n ietwat later kodeks as onderstaande sou die Boek van Kells wees. Hier volg ’n lys van kodekse:
Die woord ‘kodeks’ word soms ook gebruik om te verwys na 'n ontwerpersgidsboek vir 'n oopbron-sagtewareprojek. Die ‘Wordpress’- en die ‘Galery’-projekte is voorbeelde hiervan.
Matilda Ksjessinskaja
duimnael|180px|Matilda Ksjessinskaja.
Matilda Feliksowna Ksjessinskaja (Pools: Matylda Maria Krzesińska, Russies: Матильда Феликсовна Кшесинская; – 6 Desember 1971; ook van 1935 af bekend as Romanofskaja-Krasinskaja) was ’n Russiese ballerina uit ’n Poolse familie. Haar pa, Feliks Krzesiński, en broer het albei in Sint Petersburg gedans. Sy was ’n minnares van die toekomstige tsaar Nikolaas II van Rusland voor sy troue en later die vrou van sy neef, groothertog Andrei Wladimirowitsj.
Sy was in die Weste bekend as Mathilde Kschessinska of Matilda Kshesinskaya.
Ballerina
Ksjessinskaja is op Ligovo, naby Peterhof, gebore. Sy het in die Mariinskiteater van Sint Petersburg gedans. Sy het haar debuut in 1890 gemaak in ’n ballet wat deur keiser Alexander III en tsesarewitsj Nikolaas bygewoon is en het die keiserlike familie ontmoet. In 1896 het sy die rang prima ballerina van die Sint Petersburgse Keiserlike Teaters gekry. Die ou maestro Marius Petipa het nie daarmee saamgestem nie en het geglo sy het haar posisie net gekry danksy haar invloed met die keiserlike familie.
Petipa het Ksjessinskaja as danser bewonder, maar nie van haar persoonlik gehou nie, en hy was so magtig dat nie eens die keiser sy gesag bevraagteken het nie. Hy het haar toegelaat om net ’n paar nuwe rolle te skep, maar het haar in heropvoerings van sy ou werke gebruik en dikwels ingewikkelde choreografie uitgedink wat sy moes uitvoer.
In 1899 het prins Serge Wolkonsky direkteur van die Keiserlike Teaters geword. Hoewel hy die posisie net tot 1902 beklee het, het hy baie vermag. Hy was egter verplig om te bedank nadat hy met Ksjessinskaja gebots het omdat sy geweier het om die hoepels van ’n 18de-eeuse kostuum in die ballet La Camargo te dra.
Skandale en gerugte
Ksjessinskaja was van 1890, toe sy net 17 was, in ’n verhouding met die toekomstige tsaar Nikolaas II, toe nog tsesarewitsj. Dit het drie jaar lank gehou tot met Nikolaas se troue met prinses Alix van Hesse-Darmstadt in 1894, kort ná Aleksander III se dood.
Daar was verskeie skandale en gerugte oor haar vanweë haar verhoudings met twee Romanof-groothertoë: Sergei Michailowitsj en sy neef Andrei Wladimirowitsj. In 1902 het sy die lewe geskenk aan ’n seun, Wladimir. Hy het later die titel Sy Deurlugtige Hoogheid prins Romanofski-Krasinski gekry, maar het gesê hy was nooit seker wie sy pa is nie.
Hoewel Ksjessinskaja sjarmant en goedhartig teenoor kollegas was, was sy nie bang om haar bande met die tsaar te gebruik om haar posisie in die teater te versterk nie. Sy kon ook genadeloos met teenstanders wees.
Deur haar aristokratiese konneksies het sy ’n paar waardevolle eiendomme in die hoofstad aangeskaf. Dit was van die balkon van haar elegante woning dat Wladimir Lenin die rewolusionêre skare toegespreek het ná sy terugkeer van Switserland in 1917.
Trek na Frankryk
Ná die Russiese Rewolusie het Ksjessinskaja eers na die Franse Riviera getrek en toe na Parys, waar sy in 1921 met groothertog Andrei getroud is. Sy het nog 50 jaar geleef. Die Katolieke Ksjessinskaja het in 1925 die Russies-Ortodokse geloof aangeneem en haar naam na Maria verander. In 1929 het sy haar eie balletskool geopen waar sy studente soos dame Margot Fonteyn opgelei het. Sy het op 64-jarige ouderdom die laaste keer opgetree.
In 1960 het sy ’n outobiografie, Souvenirs de la Kschessinska (Engelse titel: Dancing in St. Petersburg: The Memoirs of Kschessinska) gepubliseer. Sy is in Parys dood, agt maande voor haar 100ste verjaardag.
Primêre Kroniek
Die Primêre Kroniek (Ou Kerkslawies: Повсть времяньныхъ лтъ; Russies: Пóвесть врéменных лет, Powest wremennich ljet; Oekraïens: Пóвість врéмяних літ, Powist wremjanich lit; Wit-Russies: Апóвесць мíнулых часóў, Apowests minoelich tsjasoũ) is die geskiedenis van Kiëf-Roes, die middeleeuse voorloper van die huidige Rusland, Belarus (Wit-Rusland) en Oekraïne, van omstreeks 850 tot 1110. Dit is oorspronklik omstreeks 1113 in Kiëf saamgestel.
Drie uitgawes
Die oorspronklike werk word beskou as dié van ’n monnik met die naam Nestor, en daarom is vroeër daarna verwys as Nestor se Kroniek. Van die baie bronne wat hy gebruik het, is vroeëre (nou verlore) Slawiese kronieke, Bisantynse annale van John Malalas en George Hamartolus, inheemse legendes en Noorse sagas, verskeie Griekse godsdiensgeskrifte, Roes-Bisantynse verdrae en mondelinge vertellings deur Jan Wisjatitsj en ander militêre leiers. Nestor het aan die hof van Swjatopolk II van Kiëf gewerk en het moontlik sy pro-Skandinawiese beleidrigtings gesteun.
Die eerste deel is vol kort stories, waaronder die aankoms van die drie Warangiër-broers, die stigting van Kiëf, die moord op Askold en Dir, die dood van Oleg, wat doodgepik is deur ’n slang wat in die geraamte van sy perd versteek was, en die wraak van Olga, vrou van Igor, op die Drewliane, wat haar man vermoor het. Die verhaal oor die werk van die monnike Cyrillus en Methodius onder die Slawiese volke is ook baie interessant, en uit sy pen leer ons van die summiere wyse waarop grootprins Wladimir die Grote die aanbidding van Peroen en ander gode beëindig het.
In 1116 is Nestor se geskrif aansienlik bewerk deur igoemen (kloosterhoof) Silwestr, wat sy naam aan die einde van die geskrif bygevoeg het. Aangesien Wladimir Monomach die beskermheer was van die dorpie Widoebitsji, waar die klooster geleë is, is hy in die nuwe weergawe opgehemel en was hy die sentrale figuur van latere verhale. Hierdie tweede weergawe van Nestor se werk het behoue gebly in die Laurentiese Kodeks (sien hieronder).
Twee manuskripte
Omdat sowel die oorspronklike weergawe van die kroniek as die vroegste bekende kopieë (die Laurentiese Kodeks en die Ipatijefse Kodeks) verlore gegaan het, is dit moeilik om te bepaal hoe die oorspronklike teks woord vir woord gelui het.
Die Laurentiese Kodeks is in 1377 deur die Nizjni Nowgorod-monnik Laurentius gekopieer vir prins Dmitri van Soezdal. Die oorspronklike teks wat hy gebruik het, is ’n verlore kodeks wat in 1305 saamgestel is vir grootprins Michail van Twer. Dié weergawe loop tot 1305, maar die jare 898-922, 1263–1283 en 1288–1294 makeer om onbekende redes.
Die Ipatijefse Kodeks is deur die Russiese historikus Nikolai Karamzin ontdek in die Ipatijef-klooster by Kostroma. Die manuskrip dateer van die 15de eeu en sluit baie inligting in uit die verlore 12de-eeuse Kiëfse en 13de-eeuse Galitsje Kroniek. Die taal van dié werk is die Oos-Slawiese weergawe van Kerkslawies, met baie bykomende onreëlmatige Oos-Slawismes.
Die waarde vandag
Anders as baie ander Middeleeuse kronieke wat deur Europese monnike geskryf is, is die Primêre Kroniek die enigste geskrewe getuienis van die vroegste geskiedenis van die Oos-Slawiese volke. Die omvattende vertelling van die geskiedenis van Kiëf-Roes is ongeëwenaar, hoewel belangrike regstellings voorkom in die Nowgorodse Eerste Kroniek. Dit is ook waardevol as ’n voorbeeld van die ou Oos-Slawiese geskrewe taal.
Pål Bang-Hansen
Pål Bang-Hansen (29 Julie 1937 – 25 Maart 2010) was 'n Noorse regisseur, akteur, en skrywer. Hy was bekend vir sy rolle in die rolprente Douglas (1970), Kanarifuglen (1973), Bortreist på ubestemt tid (1974), en The Crown Prince (1979).
Kurt Coleman
Kurt Kendall Coleman (gebore in Knysna op 29 Januarie 1990) is 'n rugbyspeler wat vir die Stormers in Superrugby en vir die Westelike Provinsie in die Curriebeker en Vodacombeker speel.
Saverivier
Die Saverivier (ook Sabirivier) is 'n rivier wat deur Zimbabwe en Mosambiek vloei.
Oorsprong
Die rivier ontspring op die suidelike helling van die waterskeiding wat strek van Marondera tot die Inyanga Nasionale Park. Die oorsprong is net noordoos van Fort Charter, 15 km noordwes van Murambinda Town op die grens tussen die provinsies Masjonaland-Oos en Manicaland, 30 km wes van Hwedza en 80 km suid van Harare.
Rivierloop
Hierdie standhoudende rivier is 735 km lank, waarvan 405 km in Zimbabwe is. Sy bekken is 106420 km², waarvan 83845 km² in Zimbabwe geleë is. In Zimbabwe vloei die rivier suid verby Dorowa, Mutema, Birchenough Bridge, Checheche, die J. Quinton Bridge, oor die Chivirira-waterval en deur die Gonarezhou Nasionale Park waar die Runderivier aansluit. Op daardie stadium draai die rivier ooswaarts en gaan op nagenoeg 21 25 suid en 32 30 oos op 300 m bo seevlak by Mávùe Mosambiek binne. Daarna vloei dit verby Massangena, Villa Franca da Save, Machanga, Cavane na die mond by Nova Mambona. Die delatamonding by 20 54 45 suid en 35 4 7 oos en 100 km suid van Beira bestaan uit wortelboommoerasse.
Grense
By sy oorsprong vorm die Save die grens tussen die Zimbabwiese provinsies Masjonaland-Oos en Manicaland. In die suidelike deel weer tussen die provinsies Manicland en Masvingo. Daarna is dit vir 'n 10 km die landsgrens. In Mosambiek is dit eers die grens tussen die Manica-provinsie en die Gaza-provinsie. Meer oos tussen die Manica- en die Inhambane-provinsies en verder oos tussen die Sofala- en die Inhambane-provinsies. Maar die Save is in Mosambiek ook 'n taalgrens. Ten noorde daarvan woon die Sjona en ten suide daarvan die Sjangaan. Tydens die Mosambiekse burgeroorlog het tradisioneel ondersteuners van Renamo noord en die van Frelimo suid van die rivier gewoon.
Ekonomie
Veral in die suidelike deel van die Saveriviervallei in Zimbabwe is daar vrugbare grond. Suiker, koring, rys, katoen en lemoene word onder besproeiing verbou. Die benedeloop in Mosambiek word dikwels deur siklone en oorstromings geteister. In die deltamonding word op beperkte skaal hout gekap en vis gevang. Stroomop van die mond is die rivier vir 'n maksimum van 160 km met kleiner bote bevaarbaar.
Sytakke
In Zimbabwe sluit die volgende noemenwaardige riviere by die Save aan: Machekerivier (uit die noorde), Odzirivier (by die dorp Nyanyadzi) en die Runderivier (ook bekend as die Lundirivier, uit die weste). Die Rio Côa en die Rio Vumaóze sluit in Mosambiek uit die noorde by die Save aan.
Etten, Gelderland
Etten is ’n dorp in die munisipaliteit Oude IJsselstreek in die provinsie Gelderland in Nederland.
Teutone
Die Teutone (van Proto-Germaans *Þeudanōz) word genoem as 'n Germaanse stam deur Griekse en Romeinse skrywers, veral Strabo en Marcus Velleius Paterculus, en dan meestal in noue verband met die Kimbers, wat dalk Galliërs of Germane was. Volgens Ptolemaeus se kaart het hulle in Jutland gewoon, in ooreenstemming met Pomponius Mela, wat hulle in Skandinawië (Codanonia) geplaas het. Sekere geleerdes het voorgestel dat hulle hul naam verleen het aan die streek Thy (Ou Noors: Thiuthæ sysæl) in Noord-Denemarke.
Reeds voor 100 v.C. het vele Teutone, soos ook die Kimbers, suid- en weswaarts migreer na die Donauvallei, waar hulle met die uitbreidende Romeinse Republiek in aanraking gekom het. Tydens die laat 2de eeu v.C. het die Teutone en Kimbers volgens verslae weswaarts deur Gallië getrek, en Romeinse Italië aangeval. Ná beslissende seges oor die Romeine by die Slag van Noreia en van Arausio het die Kimbers en Teutone van mekaar geskei, waarna hulle in onderskeidelik 102 v.C. en 101 v.C. deur Gaius Marius verslaan is. Dit het 'n einde gebring aan die Kimbriese Oorlog. Die Teutone het hul neerlaag gely by die Slag van Aquae Sextiae, naby die hedendaagse Aix-en-Provence, en hul koning, Teutobod, is gevange geneem.
Die term "Teutoons" is soms gebruik as 'n omvattende verwysing na die Germaanse volke.
Massaselfmoord van Teutoonse vroue in die aangesig van slawerny
Tydens die laat 2de eeu v.C. het die Teutone volgens verslae saam met hul bure, die Kimbers, 'n suidwaartse trektog deur Gallië onderneem en Romeinse Italië aangeval. Ná verskeie seges vir die invallende magte, is die Kimbers en Teutone in 102 v.C. verslaan deur Gaius Marius by die Slag van Aquae Sextiae naby die hedendaagse Aix-en-Provence, en hul koning, Teutobod, is gevange geneem. Die gevange vroue het 'n massaselfmoord uitgevoer, wat in Romeinse legendes as Germaanse heroïsme opgeneem is: Volgens die voorwaardes van die oorgawe sou 300 van hul getroude vroue aan die Romeine oorgelewer word. Toe die Teutoonse gades van hierdie bepaling verneem, het hulle eers die konsul gesmeek om afgesonder te word vir diens in die tempels van Ceres en Venus. Toe hulle versoek misluk en hulle weggeneem word, het hulle eers hul kinders om die lewe gebring en is hulle die volgende dag almal dood aangetref in mekaar se arms nadat hulle mekaar in die nag verwurg het.
Sycon carteri
Sycon carteri is 'n sponsspesie in die taksonomiese indeling van die kalksponse (Calcarea). Die spons leef in die see en sy steenselle bestaan uit kalsiumkarbonaat.
Die spons behoort tot die genus Sycon en tot die familie Sycettidae. Die wetenskaplike naam van die spesie is die eerste keer geldig gepubliseer in 1893 deur Dendy.
Ophate
Ophate is 'n nedersetting geleë in die middel van KwaZulu-Natal, Suid-Afrika.
Kane Kosugi
Kane Kosugi (gebore 11 Oktober 1974) is 'n Amerikaanse akteur. Hy is bekend vir sy rolle in die rolprente DOA: Dead or Alive (2006), Ninja: Shadow of a Tear (2013), en Tekken: Kazuya's Revenge (2014).
Kunigunde
Kunigunde ( Kunigunda) is 'n ou Duitse vroulike voornaam.
Oorsprong en betekenis
Die naam is 'n ou Germaanse naam, wat op twee woorde gebaseer is: kunni ("stam", "Familie") en gund ("veg", "geveg"). In die middeleeue was Kunigunde 'n gewilde voornaam, veral onder aristokratiese vroue.
Eksterne skakels
Kaspar Braun : Eduard und Kunigunde in: Fliegende Blätter, Band 1, Heft 5, S. 38 (1845).
Fargo (rolprent)
Fargo is 'n swart komedie misdaadrolprent uit 1996 wat geskryf, vervaardig en geregisseur is deur Joel en Ethan Coen. Frances McDormand speel die rol van Marge Gunderson, 'n swanger polisievrou van die Minnesota-polisie wat 'n wanhopige motorverkoper (William H. Macy), wat twee misdadigers huur (Steve Buscemi en Peter Stormare) om sy vrou te ontvoer vir 'n stewige losprys van sy ryk skoonvader, ondersoek (Harve Presnell).
Pous Sisinnius
Sisinnius was die 87ste pous van die Rooms-Katolieke Kerk.
Pontifikaat
Sy bewind van slegs 21 dae was die vyfde kortste in die geskiedenis. Hy het aan jig gely en kon nie selfstandig eet nie. Hy het kalk laat voorberei om die mure van Rome te herstel en voor hy gesterf het, het hy 'n biskop vir Korsika gekonsekreer.
Nota
Saamgestel en vertaal uit die Nederlandse, Engelse, Duitse en Franse wikipedia.
Arras
Arras (Nederlands: Atrecht) is die prefektuur (administratiewe hoofstad) van die Noord-Franse département Pas-de-Calais met 'n oppervlak van 11,63 vierkante kilometer en 41 239 inwoners (2012).
Geskiedenis
Ná die Frankiese verowering van Gallië het Arras se belangrikheid afgeneem. In die 10de eeu is die stad by die graafskap Vlaandere ingelyf. Arras was die eerste stad in Vlaandere wat 'n vrybrief en ook die reg gekry het om self sy regters te kies. Arras het eeue lank in die Frans-Nederlandse grensgebied gelê, en die stad het verskeie kere onder Franse en Nederlandse heerskappy gekom. Uiteindelik het die Franse argitek Sébastien Le Prestre de Vauban versterkings gebou, wat die Franse gehelp het om Arras definitief by Frankryk in te lyf.
Danksy bemiddelaars, wat Pous Eugenius IV en die Konsilie van Basel verteenwoordig het, is in 1435 die Vrede van Arras tussen Frankryk en Boergondië, 'n voormalige bondgenoot van Engeland in die Honderdjarige Oorlog, gesluit.
In ekonomiese opsig het Arras vir 'n lang tyd op die handel met Vlaandere gesteun. Later het die stad 'n landbousentrum vir suikerbeet geword, wat ook plaaslik verwerk is.
Arras het ook 'n belangrike sentrum van die Suid-Nederlandse wandtapytbedryf geword. Die produkte van die plaaslike fabrieke staan nog steeds as Arrazzi bekend.
Tydens die Eerste Wêreldoorlog het Arras digby die frontlyn gelê. In die Slag van Arras, wat deur die Duitsers ook die Loretto-slag genoem is, was Franse en Duitse troepe naby Souchez in hewige gevegte gewikkel. Noord van Arras, in die heuwellandskap naby Vimy, het ook Kanadese troepe in loopgrawe Duitse aanvalle afgeweer. Arras is gedurende die oorlog ernstig beskadig en later herbou.
Tydens die Tweede Wêreldoorlog is Arras deur Duitse troepe beset. 240 Franse, wat as lede van die weerstandsbeweging Résistance beskou is, is in die sitadel van Arras tereggestel.
Besienswaardighede
Arras beskik oor twee groot pleine in sy middestad, die Grande Place en die Place des Héros, wat deur gerestoureerde historiese geboue omring word. Die ou stadskern met die Raadsaal in die Gotiese boustyl en die Laat-Gotiese katedraal van Arras is die belangrikste geboue, wat veral toeriste uit Nederland, Duitsland en die Verenigde Koninkryk lok.
Arras beskik ook oor 'n indrukwekkende kloktoring met klokkespel en 'n Museum vir Skone Kunste, wat deur die pragtige Benediktynse abdy van Saint-Vaast gehuisves word. Die museum vertoon 'n versameling van skilderye uit die 17de, 18de en 19de eeu, dekoratiewe kuns en 'n model van Arras.
Landbou in Frankryk
Die landbou in Frankryk trek voordeel uit die feit dat 'n relatief groot deel van die Franse oppervlak geskik is landbou (sowat 0,5 hektaar per inwoner) en daarnaas uit die geografiese ligging teen die 45ste breedtegraad en gunstige klimaattoestande, wat die verbouing van sowel Noord-Europese asook Mediterreense kultivare moontlik maak. Daarnaas lewer die oorsese départements en gebiede groot hoeveelhede tropiese produkte soos suikerriet, piesangs, vrugte en blomme. Hierdie besonderhede maak van Frankryk dan ook die vernaamste landbounasie in die Europese Unie. Die belangrikste landbouprodukte is graan (koring, mielies) en suiker, wyn, melk en suiwelprodukte, vrugte en groente, vee en vleisprodukte. Die laasgenoemde sektor ly egter onder 'n aantal opeenvolgende krisisse soos BSE en voëlgriep.
Die landbousektor verskaf werk aan 3,6 persent van die totale Franse beroepsbevolking. Ingevolge die gemeenskaplike landboubeleid van die Europese Unie is die Franse landboubedryf voortdurend gemoderniseer, wat die behoefte aan mannekrag steeds verminder het. 'n Sterk landbounywerheidsektor steun die landbouaktiwiteite in die land.
Die Franse landbou se posisie in die Europese Unie
Sedert die 19de eeu is die Franse landbousektor danksy 'n aantal beskermende maatreëls veral met die oog op die binnelandse mark ontwikkel. Ongeag die relatief groot oppervlakte bewerkbare landbougrond kon die plaaslike bedryf weens sy lae produktiwiteit in die twintiger- en dertigerjare van die 20ste eeu – en veral in die oorlogstye – nie heeltemal in die land se behoeftes voorsien nie.
Die toekoms van die bedryf sal moontlik nie meer net die verhoging van die grond en diere se produktiwiteit behels nie. Veral om ekologiese redes sal alternatiewe soos biologiese boerdery 'n groter rol moet speel.
Die landbou se posisie in die Franse ekonomie
In 1969 het die Franse landbousektor vir die eerste keer 'n positiewe handelbalans gehad wat sedertdien steeds verder verbeter het. Tans beloop die oorskot 9 miljard Euro. Met uitvoere ter waarde van 35 miljard Euro en invoere ter waarde van 26 miljard Euro het Frankryk ten opsigte van sy agrariese uitvoere tot die tweede grootste landbounasie op die wêreldmark ontwikkel. Wyn en dranke lewer die grootste bydraes tot die oorskot en het sedert 1970 sterk gegroei. Ander belangrike uitvoerprodukte is graan, suiwelprodukte, vee, suiker en suikerprodukte. Die land is in staat om in die meeste van sy eie behoeftes te voorsien, met uitsondering van vis- en visprodukte, tabak, bepaalde oliesade, vrugte en verwerkte vrugte, en eksotiese produkte soos koffie, tee, kakao en speserye. Sowat 70 persent van die in- en uitvoere is binne die lidstate van die Europese Unie. Die landbou en die landbounywerhede (agri-besighede) se bydrae tot die bruto geografiese produk het in die jaar 2004 3,9 persent beloop. Dit het omstreeks die jaar 1980 tot 7 persent gestyg.
Volgens gegewens van die Insee1 het die aantal werknemers in die landbousektor in 2005 tot 894 000 of 3,6 persent van die totale beroepsbevolking gestyg. Die aantal landarbeiders het relatief klein gebly; boere het min werknemers en maak eerder gebruik van familielede.
Struktuur van die boerderye
Die Franse landbousektor bevat 367 200 boerderye met 'n totale landbougebied van 25 519 000 hektaar (2003), wat gelykstaan aan 'n gemiddelde van 69,5 hektaar per boerdery. Sowat twee derdes van die boerdery is tradisionele plase, terwyl een derde as maatskappye met beperkte aanspreeklikheid (exploitation agricole à responsabilité limitée, EARL – 61 100 boerderye) en koöperasies (groupement agricole d'exploitation en commun, GAEC – 42 800 boerderye) opereer.
Grondbenutting
In 2003 bestaan die totale Franse oppervlakte van 548 000 vierkante kilometer uit:
Graangewasse
Die totale opbrengs van graangewasse beloop in 2005 63,7 miljoen ton, 'n daling van 10 persent teenoor die jaar 2004. Veral die oes van mielies het as gevolg van droogte duidelik afgeneem. Sagte koring bly die belangrikste graansoort met sowat 30 miljoen ton. 9,2 miljoen hektaar bewerkbare grond is vir graangewasse gebruik.
Industriële kultivare: Vrugte en groente
Op 270 000 hektaar of 'n gemiddelde van 9 hektaar per boerdery word tans groente verbou, met 'n jaarlikse opbrengs van 6,2 miljoen ton in 2005. Frankryk is na Italië en Spanje die derde grootste produsent in die Europese Unie, met tamaties as sy hoofproduk.
Die vrugteoes beloop in 2005 3,4 miljoen ton, waarvan ongeveer die helfte appels was. Frankryk is tans die wêreld se grootste uitvoerder van appels (sowat die helfte van sy twintig miljoen appelbome is in Normandië gekonsentreer) en ná Italië en Spanje die derde grootste vrugteprodusent in die Europese Unie.
Wynbou
Die Franse wynbedryf word in 2004 nog steeds deur 'n groot aantal klein ondernemings oorheers. Die totale wynproduksie beloop 53,2 miljoen hektoliter in 2005, 'n daling van 10 persent teenoor die jaar 2004.
Belangrikste landbouprodukte
Die belangrikste Franse landbouprodukte volgens opbrengs en waarde is volgens die FAO in 2004:
Produksie en toegevoegde waarde
Voetnotas:
1 Insee: Institut national de la statistique et des études économiques – Nasionale instituut van statistiek en ekonomiese studies
Sycon coactum
Sycon coactum is 'n sponsspesie in die taksonomiese indeling van die kalksponse (Calcarea). Die spons leef in die see en sy steenselle bestaan uit kalsiumkarbonaat.
Landbou in Frankryk
Produksie en toegevoegde waarde
2 Basisprys: Markprys sonder belasting, maar subsidies, wat vir produkte ontvang is, ingesluit
Sycon coactum
Die spons behoort tot die genus Sycon en tot die familie Sycettidae. Die wetenskaplike naam van die spesie is die eerste keer geldig gepubliseer in 1906 deur Urban.
Landbou in Frankryk
Produksie en toegevoegde waarde
3 Tabak, linne, hops, suikerriet esv.
4 Produksie van voedselverwerkende bedrywe, koöperasies, dienste verskaf deur boere, agri-toerisme esv.
5 Sonder belasting op toegevoegde waarde
Sic
Sic ("so", "net so"; in vol: sic erat scriptum, "so is dit geskryf") is 'n bywoord van Latynse oorsprong wat gebruik word om 'n woordelikse aanhaling aan te dui. Dit word meestal gebruik in sitate om aan te dui dat die oorspronklike outeur dit self so gestel het.
Wanneer sic gebruik word, moet geen uitroepteken, dit wil sê "sic!", gebruik word nie.
Siyancuma Plaaslike Munisipaliteit
Die Siyancuma Plaaslike Munisipaliteit is een van die plaaslike munisipaliteite in die Pixley ka Seme-distriksmunisipaliteit in die Noord-Kaap, Suid-Afrika.
Nedersettings
Nedersettings in die munisipaliteit:
Inligtingkunde
Inligtingkunde is 'n jong tak van die wetenskap wat fokus op die wisselwerking tussen inligting en kommunikasie asook die invloed van inligtingstegnologie. Die uitruil van inligting tussen individue en organisasies word hiermee vanuit verskillende hoeke bekyk, soos tegnies, kognitief, sosiaal en bedryfskundig. So fokus inligtingkunde op die verkryging, strukturering, organisering, oordrag, stoor en verspreiding van inligting, óf binne 'n bedryfskonteks óf in wetenskaplike navorsing.
Est, Nederland
Est is ’n dorp in die munisipaliteit West Betuwe in die provinsie Gelderland in Nederland.
Venetia-diamantmyn
Die Venetia-diamantmyn is Suid-Afrika se grootste produsent van diamante. Dit is geleë naby die plattelandse dorp van Alldays in die Limpopoprovinsie en is geleë binne die 360 km² Venetia Limpopo-natuurreservaat.
Die oopgroefmyn is een van De Beers se ses oorblywende diamantmyne in Suid-Afrika en die enigste groot diamantmyn wat in die land ontwikkel is die afgelope 25 jaar. Die myn verteenwoordig een van De Beers se grootste beleggings in Suid-Afrika. Die myn is in 1992 deur Harry Oppenheimer, 'n voormalige De Beers-voorsitter, geopen.
In 2004 het die myn 955 werknemers gehad en 7 187 300 karaat (1 437,5 kg) se diamante herwin uit 5 871 000 metrieke ton erts.
Die Koloperivier vloei 8 km na die weste van die myn. Opgaardamme is in twee van sy sytakke gebou.
Othulini
Othulini is 'n dorp geleë in die middel van KwaZulu-Natal, Suid-Afrika.
Epsilon Indi
Epsilon Indi (ε Ind, ε Indi) is ’n veelvoudige ster sowat 12 ligjare van die Aarde af in die sterrebeeld Indiër (Indus). Dit bestaan uit ’n klas K-tipe hoofreeksster, ε Indi A, en twee bruin dwerge, ε Indi Ba en ε Indi Bb, in ’n wye wentelbaan om A. Die bruin dwerge is in 2003 ontdek.
Waarneming
Die sterrebeeld Indiër het in 1603 die eerste keer in Johann Bayer se hemelatlas, Uranometria, verskyn. In die 1801-steratlas Uranographia, deur Johann Elert Bode, word Epsilon Indi aangedui as een van die pyle in die linkerhand van die Indiër.
In 1847 het Heinrich Louis d'Arrest die posisie die van ster in verskeie katalogusse tot so ver terug as 1750 bestudeer en ontdek dit het ’n meetbare eiebeweging. Hy het dus gevind die ster het oor ’n tydperk van posisie verander. In 1882–'83 is die parallaks van die ster in die Kaap die Goeie Hoop gemeet op sowat 0,22 ± 0,03 boogsekondes. In 1923 het Harlow Shapley van die Harvard-sterrewag ’n parallaks van 0,45 boogsekondes gemeet.
George Kotsonaros
George Kotsonaros (16 Oktober 1892 – 13 Julie 1933) was 'n Amerikaanse akteur. Hy was bekend vir sy rolle in die rolprente While London Sleeps (1926), The Wizard (1927), The King of the Jungle (1927), en Dangerous Paradise (1930).
Epsilon Indi
Eienskappe en metgeselle
Epsilon Indi A is ’n hoofreeksster van spektraaltipe K4,5V. Sy massa is net sowat driekwart van die Son s'n. Sy oppervlakswaartekrag is effens groter as die Son s'n en sy metaalinhoud sowat 87% van die Son s'n. Sy sterwind skep ’n boogskok tot op 63 astronomiese eenhede (AE) van die ster af.
Epsilon Indi het die derde grootste eiebeweging van sterre wat met die blote oog gesien kan word naas Groombridge 1830 en 61 Cygni, en die negende grootste van alle sterre. Vanweë dié beweging sal dit omstreeks 2640 n.C. in die sterrebeeld Toekan inbeweeg. Dit is waarskynlik deel van die bewegende ε Indi-groep van minstens 16 populasie I-sterre wat moontlik op dieselfde tyd en plek ontstaan het.
In Januarie 2003 het sterrekundiges die ontdekking van ’n bruin dwerg met ’n massa van 40 tot 60 Jupiter-massas in ’n wentelbaan om Epsilon Indi aangekondig. In Augustus 2003 het sterrekundiges ontdek die bruin dwerg is eintlik ’n dubbelster, sowat 2,1 AE van mekaar af met ’n wentelperiode van sowat 15 jaar. Albei bruin dwerge is van spektraalklas T; die een met die grootste massa, ε Indi Ba, van spektraaltipe T1 V–T1,5 V en die ander een, ε Indi Bb, van tipe T6 V.
Die meting van die radiale snelheid van Epsilon Indi in 2002 dui ’n neiging aan wat op ’n eksoplaneet kan dui met ’n wentelperiode van langer as 20 jaar. Dit het waarskynlik ’n massa van 1,6 Jupiter-massas en is rofweg 6,5 AE van die ster af. Dit kan egter ook ’n eksotiese steroorblyfsel wees.
Basboom
Die basboom of kannabas (Dais cotinifolia) is 'n klein boompie wat voorkom van Limpopo, suidwaarts deur Mpumalanga en KwaZulu-Natal tot by Oos-Londen. Die spesie is ook inheems in Eswatini, Lesotho, Malawi, Tanzanië en Zimbabwe. Die boompie groei veral in woude en bosse. Die buisvormige blomme is pienk tot ligpers en word gedra in digte ronde hofies. Aan die basis van die blom is vier groot, skildvormige skubbe wat later houtagtig word en tot die volgende blomseisoen aan die boom bly. Die blare is deursigtig wanneer dit teen die lig gehou word. Die bome word dikwels vernietig of beskadig om die bas te verkry - waarvan toue gemaak word.
Aaron Arrowsmith
Aaron Arrowsmith, (Winston, Durham, Engeland, 14 Julie 1750 – Londen, 23 April 1823) was ’n kartograaf en uitgewer van landkaarte.
Arrowsmith moes reeds op jeugdige leeftyd self die mas opkom weens sy vader se vroeë dood. Sy moeder trou weer, maar die stiefvader bring die kinders se erfdeel deur. Ná 'n skamele opleiding gaan hy omstreeks 1770 na Londen waar hy eers in die landmeetkunde en daarna as kaarttekenaar werksaam is. In 1790 publiseer hy die eerste van sy eie kaarte, wat sy lang en voortreflike reeks van ongeveer 200 landkaarte van baie dele van die aardbol inlui. Sy werk word gekenmerk deur akkuraatheid, die betroubaarheid van sy inligtingsbronne en die goeie gehalte van die gravering.
Hy word deur sy seuns, Aaron en Samuel, en sy neef John Arrowsmith (1790–1873) bygestaan. Ná Arrowsmith se dood sit die seuns die sakeonderneming voort totdat Samuel in 1839 oorlede is, toe John (wat ná die dood van sy oom op eie houtjie voortgegaan het) na die firma terugkeer en dit vir die res van sy lewe bestuur.
Belangrikste kaarte
Die belangrikste kaarte van suidelike en Suid-Afrika wat deur Aarrowsmith geteken is, is "Colony Cape Good Hope from Mr Barrow's Survey", 1 Maart 1802, uitgegee deur Cadell en Davies (250 x 200 mm) waarvan 'n verdere uitgawe in 1805 gepubliseer word; "Africa", 1 November 1802, gepubliseer op vier blaaie van ongeveer 700 x 630 mm elk, waarvan twee suid van die ewenaar is. Dit is opgedra aan die "Committee and Members of the British Association for Discovery in the Interior Parts of Africa". Ander uitgawes verskyn tot in 1811. "Cape of Good Hope", 1 November 1805, is opgedra aan kapt. Carmichael Smith, R.E., gepubliseer op vier blaaie van 710 x 610 mm elk en waarvoor inligting in groot mate verkry is uit John Barrow se kaart in sy Travels, deel I, 1801. Verder is daar "Cape of Good Hope", 1 Januarie 1807 (385 x 255 mm) deur Longman, Hurst, Reese en Orme uitgegee; "Cape of Good Hope", 20 Januarie1812, wat slegs die Kaapse Skiereiland en Valsbaai op 'n groot skaal (820 x 650 mm) dek en "South Africa delineated from various documents", 10 Maart 1815 (940 x 810 mm), met 'n inlas van Delagoabaai in die onderste regterkantse hoek. "Cape of Good Hope", 1817, word deur A. Constable & Kie. in Edinburg uitgegee, met 'n heruitgawe in 1823 (250 x 200 mm). Ná Arrowsmith se dood gee sy seuns Aaron en Samuel die "Map of Cape of Good Hope", 1825 (300 x 220 mm), uit. Verdere uitgawes verskyn in 1828 en in 1845.
Thymelaeaceae
Thymelaeaceae is die veselbas- of gonnafamilie wat tot die orde Malvales behoort. Die meeste genera het 'n baie taai, veselagtige bas wat gewoonlik al langs die stam afstroop as mens 'n takkie wil afbreek. Hierdie bas kan verwerk word tot bastou en word op groot skaal hiervoor gebruik.
Spesies
Van die Suid-Afrikaanse spesies is:
Pegasus Airlines
Pegasus Airlines (Turks: Pegasus Hava Taşımacılığı A.Ş.) is 'n laekostelugredery met sy hoofkwartier in die Kurtköygebied van Pendik, Istanboel, Turkye. Dit was voorheen 'n huurvlugredery in vennootskap met Aer Lingus, maar word nou ten volle besit deur ESAS Holdings.
Kajuit
Pegasus Airlines bedryf 'n eenklas-binnekonfigurasie op al sy vliegtuie. 'n "Vliegkafee" is beskikbaar vir alle passasiers waar voedsel en drinkgoed voorsien word teen 'n bykomende koste. Pegasus oorweeg dit ook om invlugvermaak te installeer met oorfone, teen betaling (tans is slegs oorhoofse skerms op geselekteerde 737-800's beskikbaar en hulle vertoon slegs 'n rekenaargegenereerde kaart wat die vlug se vordering aandui). Alle nuwe Boeing 737-800's wat ná November 2011 aangekom het, het Boeing Sky Interior.
Opleiding en instandhouding
Anders as die meeste laekoste-maatskappye, bedryf Pegasus sy eie opleidingsentrum en instandhoudingsorganisasie, Pegasus Technic. Albei sentrums is ten volle gelisensieer en word gebruik om nuwe personeellede sowel op die grond as in die lug op te lei.
Borgskappe
Pegasus Airlines was een van die amptelike borge van Nef Stadium, die stadion van Turkish Footbal Club Galatasaray S.K. van 2011 tot 2013.
Natal (provinsie)
Die Natalprovinsie (Engels: Province of Natal) was 'n provinsie van Suid-Afrika vanaf Mei 1910 tot Mei 1994 met sy hoofstad in Pietermaritzburg. Die Natalprovinsie het die bantoestan van KwaZulu ingesluit. Natal was die enigste provinsie wat teen die vorming van 'n republiek in die Suid-Afrikaanse referendum van 1960 gestem het en die enigste waar die Verenigde Party die Provinsiale Raad tot in 1977 met die party se ontbinding kon beheer. Selfs daarna was die raad nog geruime tyd onder beheer van die opposisiegesinde Nuwe Republiekparty.
Natal was vir amper 10 jaar lank deur burgergeweld geteister, wat slegs beëindig is met die eerste demokratiese verkiesing in 1994.
Sycon compactum
Sycon compactum is 'n sponsspesie in die taksonomiese indeling van die kalksponse (Calcarea). Die spons leef in die see en sy steenselle bestaan uit kalsiumkarbonaat.
Die spons behoort tot die genus Sycon en tot die familie Sycettidae. Die wetenskaplike naam van die spesie is die eerste keer geldig gepubliseer in 1893 deur Lambe.
Suidelike Provinsie (Zambië)
Die Suidelike Provinsie is een van Zambië se nege provinsies.
Tau Ceti
Tau Ceti (τ Cet, τ Ceti) is ’n ster in die sterrebeeld Walvis (Cetus) met ’n klassifikasie soortgelyk aan dié van die Son, hoewel sy massa net 78% van die Son s’n is. Op ’n afstand van net onder 12 ligjare van die Sonnestelsel af is dit een van die naaste sterre en die naaste enkele klas G-tipe hoofreeksster. (Alpha Centauri A is nader, maar lid van ’n veelvoudige stelsel.)
Tau Ceti is arm aan metale, wat gewoonlik daarop dui dat daar geen groot eksoplanete en min rotsagtige planete naby is. Waarnemings dui egter daarop dat daar meer as 10 keer soveel ruimtestof om die ster is as om die Son. Sedert Desember 2012 is daar bewyse gevind van vyf moontlike planete wat om Tau Ceti wentel, waarvan een dalk in die bewoonbare sone kan wees. Weens die baie stof om die ster is die moontlikheid dat ’n planeet deur ander voorwerpe getref kan word, baie groter as met die Aarde, maar vanweë die Son-eienskappe van die ster is daar groot belangstelling daarin. Dit word dikwels genoem as ’n moontlike teiken in die soektog na lewe in die ruimte.
Die ster kan met die blote oog van die Aarde af gesien word as ’n ster van die derde magnitude. Dit het ’n radiale snelheid van -17 km/s, wat beteken dit beweeg teen 17 km/s in die rigting van die Son.
Jerome Frank (psigiater)
Jerome David Frank (30 Mei 1909 in New York Stad – 14 Maart 2005) was 'n Amerikaanse psigiater wat die Professor in Psigiatrie was vir Johns Hopkins Universiteit Mediese Skool. Sy boek Persuasion and Healing: A Comparative Study of Psychotherapy was invloedryke in sy veld. Frank se persoonlike artiekels is in die argief in die Personal Papers Collections van die Alan Mason Chesney Mediese Argiewe, by Johns Hopkins Universiteit.
Hy was ook 'n uitgesproke kritikus van kernwapens.
Mbabane, Msinga
Mbabane is 'n dorpie geleë in die middel van KwaZulu-Natal, Suid-Afrika.
Sesbalk-lipvis
Die Sesbalk-lipvis (Thalassoma hardwicke) is 'n vis wat voorkom in die Stille Oseaan, die Indiese Oseaan en aan die ooskus van Afrika suidwaarts tot by die noorde van KwaZulu-Natal. In Engels staan die vis bekend as die Sixbar wrasse.
Renosterberg Plaaslike Munisipaliteit
Die Renosterberg Plaaslike Munisipaliteit is een van die plaaslike munisipaliteite in die Pixley ka Seme-distriksmunisipaliteit in die Noord-Kaap, Suid-Afrika.
Nedersettings
Nedersettings in die munisipaliteit:
2006 Bahreinse Grand Prix
Die 2006 Formule Een Bahreinse Grand Prix is op 12 Maart 2006 op die Bahrein Internasionale Renbaan in Sakhir, Bahrein gehou. Dit was die eerste wedren van die kampioenskapseisoen en is deur Fernando Alonso in sy Renault gewen.
Rooigety
Rooigety is die besmetting van seewater deur giftige rooi organismes bekend as dinoflagellate. Dit hou ernstige gesondheidsrisiko’s vir die mens in.
Fitoplankton
Rooigety word veroorsaak deur digte konsentrasies alge, bekend as fitoplankton, in die see. Die meeste rooigetye aan die Suid-Afrikaanse kus word deur die fitoplankton bekend as dinoflagellate veroorsaak. Hierdie eensellige organismes kan in water klein entjies rondbeweeg met behulp van twee sweepagtige aanhangsels bekend as flagelle.
Naam
Tydens 'n rooigety kan die water ook bruin, oranje, pers, geel, olyfgroen en tot skakerings hiervan verkleur. Dus is die naam rooigety eintlik verkeerd. Die kleur hang af van die spesie fitoplankton, die kleurpigmente wat dit bevat, die grootte en konsentrasie daarvan, die tyd van die dag en ook die hoek waarteen die son op die water val. Rooigety het niks met getywerking te make nie.
Ontstaan
Rooigety kom meesal in die herfs langs die Weskus en die Tuinroete voor. In daardie tyd veroorsaak suidewinde en die seestrome dat koue, voedingsoutryke water uit die diepsee na die oppervlakte kom. In hierdie water sit dinoflagellate. Hoë konsentrasies voedingsoute in hierdie water saam met die juiste temperatuur, soutgehalte en lig laat die dinoflagellate vinnig vermeerder tot soms 20 miljoen per liter seewater. 'n Rooigety ontstaan wanneer hierdie ontelbaar baie dinoflagellate deur die seestrome en winde en hul vermoë om te swem in die boonste waterlae saamgespoel word tot 'n reusekonsentrasie en dan die seewater se kleur verander. Dan praat ons van 'n algebloei. Sodra die winde en seestrome dit uitmekaardryf, of as die kos op is, is die rooigety verby.
Paralitiese skulpvisvergiftiging
Dit is die ernstigste van die skulpvisvergiftigings en het aan die Weskus tot verskeie sterftes van mense gelei. Saksitoksien ontwrig normale senuweewerking. Slegs een mossel kan 'n mens doodmaak. Simptome is 'n tintel-, prikkel-, steek- of brandgevoel in die lippe, tong en vingerpunte. En daarna verlamming van die arms, bene en nek. Daarna kom duiseligheid, spier-ongekoördineerdheid, hoofpyn, naarheid en die verlamming van die asemhalingstelsel. Die simptome begin binne 'n halfuur en die dood kan intree al na 2 uur. As die rooigety verby is, neem die mossels 'n paar weke om die gifstowwe weer uit hul liggame uit te spoel.
Neurotoksiese skulpvisvergiftiging
Die meeste uitbrake hiervan het tot dusver in Valsbaai voorgekom. Die dinoflagellaat kleur die water olyfgroen. Simptome hiervan is duiseligheid, tintelende sensasies, vergrote pupille, warm en koue gloede. Die simptome verdwyn na na 'n dag of drie en nog geen persoon is hieraan dood nie. Hierdie rooigetyorganismes kan ook mense se oë, neuse en kele irriteer as dit aanwesig is in seesproei wat teen hulle aanwaai. Hierdie soort rooigety kan massavrektes onder seediere veroorsaak. Dit moet nie van die strand opgetel en geёet word nie.
Diarretiese skulpvisvergiftiging
DIt kom selde in Suid-Afrika voor. Die simptome is diarree, naarheid, braking, maagpyn en kouekoors. Die simptome is gewoonlik nie te ernstig nie. Dikwels word dit verwar met die simptome van gastroënteritis.
Amnesiese skulpvisvergiftiging
Simptome hiervan is maagkrampe, braking, geheueverlies en disoriëntasie. Geen gevalle van hierdie vergiftiging het al in Suid-Afrika voorgekom nie.
Verspreiding
Wêreldwyd is daar 'n groeiende aanvraag na skulpvis. Dit lewer 'n beduidende bydrae tot die ekonomie van die Weskus. Maar dit veroorsaak dus ook 'n toenemende risiko vir die menslike gesondheid. Wetenskaplikes het vasgestel dat die frekwensie in voorkoms en intensiteit  van rooigety toeneem. As oorsaak word genoem die besoedeling van die seewater met die afloop van kunsmis uit landerye. Ook lewer die kweekhuiseffek waarskynlik 'n bydrae. Vermoedelik dra die moderne groot tenksepe wat hul tenks met seewater uitspoel by tot die verspreiding van die ongewenste fitoplankton.
Waarskuwing
Navorsing word gedoen om uitbrake van rooigety te kan voorspel om gesondheidsrisiko’s te beperk. Staatsinstansies hou die voorkoms van giftige alge deurlopend dop.
Seevonk
Rooigety gaan soms gepaard met die dinoflagellaat Noctiluca scintillans, ook bekend as seevonk of “die ligte van die see”. By donker word deur fosforessensie dan 'n spookagtige ligskynsel op die bewegende seewater waargeneem. Die ou bygelowige seevaarders was hiermee goed bekend.
Fisioterapie
Fisioterapie is 'n geneeskundige beroep wat gemoeid is met die voorkoming en bestuur van bewegingsafwykings wat die gevolg is van siektes en beserings tydens 'n mens se leeftyd. Fisioterapie word gewoonlik deur óf deur 'n gekwalifiseerde fisioterapeut toegepas óf 'n fisioterapeutiese assistent onder leiding van 'n fisioterapeut.
Rooigety
Geskiedenis
In Eksodus 7 verse 17 en 18 word na rooigety verwys. Ook Homeros, Tacitus, Alexander von Humboldt, Flinders Petrie en Charles Darwin noem hierdie natuurverksynsel in hul geskrifte.
Fisioterapie
Moderne fisioterapie
Moderne fisioterapie is in Londen in 1896 ontwikkel, waar daar geglo is dat pasiënte op 'n gereelde basis beweeg moes word om te verseker dat spierfunksie en beweeglikheid behoue bly. Hierdie groep belangstellendes het vinnig gegroei en in 1920 het 'n Vereniging vir Fisioterapie in die Verenigde Koninkryk tot stand gekom. Soortgelyke organisasies het ook elders tot stand gekom.
Die sorg en rehabilitasie van groot getalle mense wat ledemate verloor het as gevolg van die Wêreldoorloë vroeg in die twintigste eeu asook die sorg vir pasiënte wat gely het aan siektes soos polio het die ontwikkeling van fisioterapie wêreldwyd versnel. Een van die vroeëre voorstanders van die dissipline was Suster Elizabeth Kenny, 'n Australiese verpleegster wat 'n beduinde impak gehad het op die behandeling van polio in die 1930's en 1940's.