cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Tsjeggies
Tsjeggies is onder die Wes-Slawiese tale die nouste verwant aan Slowaaks, gevolg deur Opper-Sorbies en Pools. Weens Tsjeggies se nou verwantskap aan Slowaaks kan Slowake en Tsjegge mekaar maklik verstaan. Amptelike dokumente wat in die een land se ampstaal uitgereik word, word in die ander land outomaties erken. Televisieprogramme word sonder vertaling of ondertitels uitgesaai. Die jongste generasie Tsjegge en Slowake vind dit wel moeiliker om mekaar te verstaan aangesien daar ná die ontbinding van Tsjeggo-Slowakye in 1993 nie meer daaglikse kontak met mekaar se tale is nie.
Alfabet
Tsjeggies word met die Latynse alfabet geskryf en gebruik 'n aantal diakritiese tekens, naamlik die háček (ˇ), die accent aigu (čárka, ´) en die corona (kroužek, ˚). Die Tsjeggiese alfabet lui as volg: Aa, (Áá), Bb, Cc, Čč, Dd, (Ďď), Ee, (Éé), (Ěě), Ff, Gg, Hh, Chch, Ii, (Íí), Jj, Kk, Ll, Mm, Nn, (Ňň), Oo, (Óó), Pp, Qq, Rr, Řř, Ss, Šš, Tt, (Ťť), Uu, (Úú), (Ůů), Vv, Ww, Xx, Yy, (Ýý), Zz, Žž; Die letters tussen hakies word tydens sortering (byvoorbeeld in woordeboeke) gerangskik onder die voorafgaande letter. Die letters Q, X en W word slegs in vreemde woorde en leenwoorde gebruik en kom weinig tot baie weinig voor. Die ů is in werklikheid dieselfde as die ˙; die ů mag egter nie aan die begin van 'n woord gebruik word nie. Ook die ě kan nie aan die begin van 'n woord staan nie, omdat die háček aandui dat die voorafgaande letter gepalataliseer word. Die letters l en r kan ook as klinkers dien, wat kan lei tot 'n sin soos "strč prst skrz krk" (steek jou vinger in jou keel).
Struktuur
Die grammatika van Tsjeggies kan as moeilik beskou word. Selfstandige naamwoorde, byvoeglike naamwoorde, die verskillende voornaamwoorde en die telwoorde word verbuig in 7 naamvalle in enkelvoud en meervoud. Die uitgange is nie altyd voorspelbaar nie en kan bowendien vir dieselfde naamval in verskillende variëteite van Tsjeggies van mekaar verskil. Werkwoorde word vervoeg volgens tyd, persoon, wyse en getal. Daarnaas beskik werkwoorde - net soos in die ander Slawiese tale - oor die kategorie aspek, waarmee die voltooidheid of onvoltooidheid van 'n handeling uitgedruk word. Tsjeggies het 'n vaste woordaksent: die klemtoon lê altyd op die eerste lettergreep. 'n Mens moet wel noem dat enklitiese woorde (woorde sonder eie woordaksent) 'n eenheid vorm met die woorde waarby hulle hoort, waardeur die klem byvoorbeeld gewoonlik spring na 'n voorsetsel.
Sosiolinguistiese situasie
Die sosiolinguistiese situasie van Tsjeggies is baie kompleks, veral as gevolg van die ontstaansgeskiedenis van die huidige standaardtaal. Die situasie is in 'n sekere sin vergelykbaar met die situasie van Nederlands in Vlaandere, al word hulle nog sterker gekenmerk deur diglossie ('n vorm van tweetaligheid). Die amptelike standaardtaal (spisovná čeština) word veral gebruik vir geskrewe tekste. In gesproke vorm word die standaardtaal gebruik in die onderwys, in die politieke, wetenskaplike en maatskaplike debat en in die beriggewing op radio en televisie. Die standaardtaal is egter redelik ver verwyder van die moedertaal van die meeste mense. Die meeste Tsjegge het een van die volgende variëteite as moedertaal: Aangesien die standaardtaal in Tsjeggië altyd 'n taalvorm is wat later op skool aangeleer word, dring elemente uit dialektiese variëteite redelik maklik deur in die taalgebruik van die standaardtaalsprekers. Dit affekteer dan spesifiek morfologiese elemente (vorme en uitgange van byvoorbeeld werkwoorde en selfstandige naamwoorde) en elemente uit die leksikon (woordeskat). Die mate waarin 'n spreker dergelike elemente gebruik as hy die standaardtaal praat, hang af van die formaliteit van die situasie, maar ook van sosiale en streeksfaktore, iemand se ouderdom en taalvaardigheid. Tussen die standaardtaal aan die een kant en die obecná čeština, en die streekstale en die (stads)dialekte aan die ander kant, ontwikkel daar stadigaan 'n nasionale, pan-Tsjeggiese spreektaal (běžná mluva). Die posisie van hierdie variëteit is redelik swak en het dit veral begin posvat in die ooste, in die gebiede waar die obecná čeština histories swak verteenwoordig is.
Al hierdie verskillende variëteite is nie duidelik van mekaar afgegrens nie: elemente en kenmerke van die verskillende variëteite loop kontinu deurmekaar, wat veroorsaak dat die taalsituasie in Tsjeggië vir buitelanders kompleks en moeilik onderskeibaar is.
In die daaglikse spraakgebruik is die gebruik van woorde afkomstig uit Duits nie ongewoon nie, byvoorbeeld ksicht (vir "gesig; Duits: Gesicht) en kšeft (vir handel; Duits: Geschäft - vir winkel).
Geskiedenis van Tsjeggies
Tsjeggies het 'n bloeitydperk beleef tussen die 13de en die 16de eeu en is daarmee een van die oudste kultuurtale van Europa. Die taal was bruikbaar vir alle denkbare genres wat in daardie periode geskep is, soos kronieke, legendes en in 'n latere stadium ook vir juridiese, teologiese, filosofiese en ander wetenskaplike tekste. Aan die einde van die 16de eeu bereik Tsjeggies 'n groot mate van eenvormigheid en stabiliteit, beide in die geskrewe en die gesproke vorm. Bekende denkers wat Tsjeggies gebruik het, sluit in Jan Hus en Johann Amos Comenius. Tsjeggies beïnvloed in die periode ook ander Slawiese tale, soos Pools, Sorbies en Slowaaks.
Die bloeitydperk kom tot 'n einde in 1620, toe Tsjeggië onder die bewind van die Habsburgers kom. Duits en in 'n mindere mate Latyn word die oorheersende tale in die bestuur, die letterkunde en die maatskaplike lewe. Die Tsjeggiese kulturele elite ondergaan 'n sterk germanisering of verduitsing; Tsjeggies word veral aan die lewe gehou deur die bevolking in die stede en op die platteland. Eers aan die einde van die 18de eeu, met die begin van die nasionale wedergeboorte, kom aan die stagnasie 'n einde, toe mense die taal begin beskou as 'n noodsaaklike en onvervreembare onderdeel van hulle eie nasionale identiteit.
Toe die belangstelling vir die eie taal weer toeneem, het die Tsjeggies van die 16de eeu - met sy stabiele norm - inmiddels verlore gegaan. Aangesien die oorheersende taal in die tyd Duits was, was daar 'n probleem by die daarstel van 'n norm wat nie alleen vir mondelinge taalgebruik geskik was nie, maar ook vir alle genres, registers en stylvlakke van die geskrewe taal. Noodgedwonge het mense grotendeels teruggegryp na ou norme. Die ingewikkelde (gekompliseerde) sosiolinguistiese toestand kan tot 'n groot mate teruggespoor word hierna: die taalontwikkeling het - ook weens die gebrek aan 'n norm - in die tussentyd nie stil bly staan nie. Twee persone wat in die tyd in 'n groot mate die huidige vorm van Tsjeggies bepaal het, is Josef Dobrovský, wat in 1809 'n Tsjeggiese grammatika publiseer, en Josef Jungmann, uit wie se pen tussen 1835 en 1839 'n Tsjeggies-Duitse woordeboek verskyn. Die woordeskat is aangepas by die moderne tyd en uitgebrei met leenvertalings en met leenwoorde uit ander Slawiese tale, veral Russies en Pools.
Pools
Die Poolse taal (Pools: język polski, polszczyzna [ˈpɔlski]) maak deel uit van die Lechitiese groep van die Wes-Slawiese tale, 'n subgroep van die Indo-Europese taalfamilie. Dit is nou verwant aan Kasjoebies, Tsjeggies, Slowaaks en Sorbies en tans die mees gesproke Slawiese taal naas Russies.
Pools is die amptelike taal van Pole asook een van die ampstale van die Europese Unie. Naas sowat 38 miljoen Poolssprekendes in Pole is daar tussen 1,5 en 2 miljoen sprekers in die buiteland (sommige akademiese bronne noem hoër syfers van tot agt miljoen ). Groot minderhede van Poolssprekendes word in Oos- en Noordoos-Europese lande soos Rusland, Litaue, Belarus, Oekraïne en Tsjeggië aangetref, maar ook in immigrantegemeenskappe in Kanada, Ierland, Argentinië en Australië. Daar is beduidende Poolse minderhede in die Verenigde State waar sowat 670 000 Poolssprekendes hulle gevestig het, asook in Duitsland, Brasilië, Frankryk en die Verenigde Koninkryk.
Kenmerke
[[Lêer:Polish in Europe-2.PNG|duimnael|links|Verspreiding van Pools in Europa:
in rooi: Pole (met Pools as ampstaal)
in donkerpienk: gebiede met beduidende Poolssprekende minderhede
in ligpienk: die Europese Unie (met Pools as een van sy ampstale)
blou kolletjies: stedelike gebiede met beduidende Poolssprekende gemeenskappe]] Vormverandering (vervoeging en verbuiging) word in Pools gebruik om sewe naamvalle (die Oud-Slawiese naamvalstelsel met nominatief, genitief, datief, akkusatief, instrumentalis, lokatief en vokatief), twee numeri, drie genera vir enkelvouds- en twee vir meervoudsvorme by selfstandige naamwoorde asook kategorieë van persone en tyd, modi, die genus verbi en aspekte aan te dui. Werkwoorde word volgens persoon, numerus en genus vervoeg. Danksy vormveranderings het Pools 'n relatief vry woordvolgorde.
Drie oorspronklike Slawiese tydsvorme (aorist, imperfek en plusquamperfek) het verlore gegaan. In die Poolse omgangstaal word slegs een verlede tydsvorm, die sogenaamde Slawiese perfek, gebruik. Net soos in ander Balto-Slawiese tale is daar geen lidwoorde in Pools nie.
Pools is die enigste Slawiese taal waar nasale of neusklanke nog voorkom. In Poolse woorde word gewoonlik die voorfinale lettergreep beklemtoon – in teenstelling met ander Slawiese tale wat óf geen vaste woordaksent het nie (soos Russies) óf waar die klemtoon op die eerste lettergreep lê soos in Tsjeggies en Slowaaks. Die sogenaamde Poolse umlaut is die verandering van e na o of a voor harde medeklinkers.
Die spelling van woorde met ż en rz, u en ó, h en ch moet aangeleer word aangesien die uitspraak daarvan nouliks verskil.
Die vroeë Middeleeue: Latyn as skryftaal
Die ontwikkeling van Pools as 'n selfstandige Slawiese taal het gepaard gegaan met die stigting van 'n Poolse staat in die 10de eeu. In 966 het vors Mieszko I van Wielkopolska (Groot-Pole) die Christelike geloof aangeneem nadat 'n aantal Slawiese stamme, wat in kulturele en taalkundige opsig nou verwant is, in 'n gemeenskaplike ryk verenig is.
Saam met die Christelike godsdiens is die Latynse alfabet ingevoer sodat Pools – wat aanvanklik net soos ander Slawiese tale uitsluitlik as spreektaal bestaan het – vervolgens ook as 'n skryftaal ontwikkel kon word. Die eerste geskrewe werke in Pole het nogtans in Latynssprekende kerklike kringe ontstaan, en Slawiese name en ander terme het eers later geleidelik ingang gevind.
Die oudste bekende dokumente in Pools is name en glosse in Latynse tekste, veral in die sogenaamde "Dagome iudex", 'n dokument uit die jare 990–992 waarin die oorhandiging van Mieszko I se vorstedom aan die pouslike gesag bevestig word, en die "Bul van Gniezno" ("Ex commisso nobis") wat in 1136 deur pous Innocentius II uitgevaardig is en sowat 400 enkele Poolse name van nedersettings en persone bevat. 'n Bul van Pous Adrianus IV uit die jaar 1155 bevat 55 Poolse name.
Vroeë Poolse geskrifte
Die eerste geskrewe volledige sin in Pools is egter in die kroniek van die klooster Heinrichau naby Breslau (Wrocław) ontdek. Die inskrywings vir die jaar 1270 bevat die uitnodiging van 'n man wat vir sy malende vrou sê: „Daj, ać ja pobruszę, a ty poczywaj“ ("Laat my nou voortgaan met die maalwerk, en jy gaan nou rus.")
Die sogenaamde Bogurodzica (die eerste Poolse lofsang), die "Heilig-Kruis-preke" en die "Preke van Gniezno") is van die oudste Poolse literêre monumente. Later is ook religieuse Latynse tekste in Pools vertaal soos byvoorbeeld die Psałterz Floriański ("Psalter van Sint Floriaan") uit die 14de eeu.
Die hergeboorte van Pole as eenheidsstaat ná 'n periode van feodale versplintering het gepaard gegaan met 'n ontwaking van die nasionale bewussyn waarby die Poolse taal 'n sentrale rol gespeel het. Alhoewel Latyn steeds die oorheersende literêre taal was, het elementêre skole reeds vanaf die 13de begin om Pools as onderrigmedium in te voer, veral vir die godsdiensonderwys. Die Sinode van Łęczyca het in 1285 besluit dat hoofde van katedraal-, klooster- en ander skole goeie kommunikasievaardighede in Pools moes hê om die werke van belangrike skrywers vir hul leerders uit te lig. Predikante was verplig om in Pools te preek, en ook religieuse liedere en psalme is gewoonlik in die volkstaal gesing.
Die wedersydse invloed tussen Pools en Latyn het in die 13de eeu aanleiding tot die ontstaan van eerste Poolse spelreëls gegee. Hulle is deur Poolse geestelikes met 'n opvoeding in Latyn saamgestel. Jakub Parkoszowic van Żurawica het omstreeks 1440 die eerste poging onderneem om die grammatikale strukture van Pools in 'n geskrewe (Latynse) werk te behandel. In hierdie periode is Pools ook in toenemende mate as taal van die regswetenskappe gebruik. 'n Poolse gedig oor kulinêre vreugdes het omtrent 1400 ontstaan.
Gedurende die 15de eeu is die aanvanklik sterk Tsjeggiese invloed geleidelik teruggedring, en die Poolse skryftaal het met Latyn begin meeding. Tot in die 16de eeu was die gebruik van Pools as skryftaal hoofsaaklik beperk tot geestelike kringe, tog het ook adellike en burgerlike skrywers daarna in toenemende mate na Pools begin oorskakel.
Pools as moderne literêre taal
Die moderne Poolse literêre taal het vanaf die 16de eeu begin ontwikkel en was hoofsaaklik op dialekte in die omgewing van Gniezno (Gnesen) in Wes-Pole gebaseer. Uit hierdie tydperk dateer werke soos Till Uilenspiegel, die kronieke-literatuur van Marcin Bielski en prosawerke van Mikołaj Rej. Hul hoë taalvlak weerspieël die lang tradisie van Pools as die taal van die koninklike hof, die staatsadministrasie en die wêreldlike en geestelike retoriek.
Gedurende de 16de eeu het Pools vanweë sy ryk woordeskat en hoogs ontwikkelde uitdrukkingsvermoë tot een van die beduidendste tale in Sentraal-Europa ontwikkel. Die opgeleides van die Renaissance-tydperk het baie moeite gedoen om Pools as taal verder te ontwikkel sodat dit Latyn geleidelik kon vervang.
Tussen 1807 en 1814 is die eerste beduidende wetenskaplike Poolse woordeboek, Słownik języka polskiego, in Warskou gepubliseer. Samuel Bogumił Linde (1771–1847) se werk met ses boekdele en 60 000 inskrywings is in 'n oplaag van 1 200 eksemplare gedruk.
Die huidige Poolse woordeskat bevat 'n aantal leenwoorde uit Oud-Tsjeggies en Middelhoogduits asook uit Latyn en Grieks. In die moderne tyd het tale soos Italiaans, Frans, Duits, Engels, Oekraïens, Belarussies, Hongaars en Turks groter invloed op Pools uitgeoefen, terwyl ontlenings uit Russies en Jiddisj nouliks voorgekom het. Tans oefen Engels 'n besonder groot invloed op die moderne Poolse taal uit.
Alfabet
Pools is van begin af met die Latynse alfabet geskryf en maak gebruik van diakritiese tekens vir Poolse klanke.
Die Poolse alfabet bestaan uit 32 letters: A, Ą, B, C, Ć, D, E, Ę, F, G, H, I, J, K, L, Ł, M, N, Ń, O, Ó, P, R, S, Ś, T, U, W, Y, Z, Ź, Ż.
Daarby word met ą en ę nasale klinkers voorgestel, die ć, ń, ś, ź stel gepalataliseerde medeklinkers voor. Die ł word as die Engelse w uitgespreek, terwyl die Poolse w ongeveer die waarde van die Afrikaanse of Nederlandse v of f het.
Ą, Ę, Ń en Y kom nooit aan die begin van 'n woord voor – die hoofletters word dus nouliks gebruik (gewoonlik net indien die hele woord in hoofletters geskryf word). Q, V en X kom uitsluitlik in vreemde woorde voor wat nog nie gepoloniseer is nie. Hulle maak nogtans sedert die vroeë 20ste eeu deel uit van die moderne Poolse alfabet.
Woordeskat
Pools het hoofsaaklik woorde uit Engels, Frans, Duits, Latyn en Russies ontleen. Die redes hiervoor was uiteenlopend van aard. Met die kerstening van Pole is talle kerklike vakterme geskep wat uit Latyn oorgeneem is. Die aantreklikheid van die Franse kultuur het tot die ontlening van 'n groot aantal Franse terme (sogenaamde gallisismes) gelei, terwyl ingrypende historiese gebeure soos die drie Delings van Pole met die ontlening van 'n aantal Duitse en Russiese woorde gepaard gegaan het.
Grootskaalse immigrasie uit Duitssprekende gebiede sedert die Middeleeue het net soos die 19de eeuse Duitse en Oostenrykse besettingsmagte se beleid van germanisering tot talle ontlenings en leenvertalings uit Duits gelei. Die moderne Poolse taal sou ondenkbaar wees sonder leenvertalings soos czasopismo ("tydskrif", Duits Zeitschrift), dworzec kolejowy ("treinstasie") of światopogląd ("wêreldbeskouing", afgelei van die Duitse Weltanschauung).
Saam met die Duitse immigrasie in die 13de eeu is 'n groter aantal stedelike nedersettings (Latyn: civitates) gestig wat ten opsigte van hulle administrasie vir die eerste keer oor geskrewe wette, verkose owerhede en burgemeesters beskik het. Hulle het gewoonlik die Duitse reg oorgeneem waarna plaaslik meestal as Maagdenburgse Reg verwys is. Die administratiewe strukture en argitektoniese style van hierdie periode het hulle oorsprong in Frankryk en Italië gehad en is deur Duitse setlaars later ook in Pole ingevoer, saam met vakterme soos burmistrz ("burgemeester", van Duits Bürgermeister) of gmina ("gemeente", van Duits Gemeinde).
Frans was in die 18de eeu veral gewild onder intellektueles en het sodoende 'n belangrike invloed op die Poolse taal uitgeoefen. Franse ontlenings kom op 'n verskeidenheid gebiede voor: makijaż ("grimering", van Frans maquillage), mansarda ("mansarde"), koniak ("cognac") en ekran ("skerm").
Russiese ontlenings in Pools is in dieselfde tydperk deur die Russiese besetters ingevoer. 'n Tweede golf van Russiese ontlenings dateer uit die periode ná 1945 toe Pole een van die Oos-Europese volksdemokratiese state in die Sowjet-invloedsfeer was. Terme soos kolektyw ("kollektief"), kołchoz ("kolchos") en gułag ("Goelag") het destyds die Poolse woordeskat binnegekom.
Engelse invloede is sedert die 1960's bespeurbaar en het veral sedert die 1980's duidelik toegeneem. Die meeste Engelse terme word in vakgebiede soos rekenaarkunde, sport en ekonomie gebruik. Tipiese voorbeelde is serwer ("bediener", van Engels server), bajt ("greep", van Engels byte), biznes ("sake", van Engels business), menedżer ("bestuurder", van Engels manager) en diler ("handelaar", van Engels dealer – die spelling dealer kom egter ook voor).
Dialekte
[[Lêer:Languages of CE Europe-3.PNG|duimnael|Die huidige geografiese verspreiding van Poolse dialekte (groen kleurskakerings):
B1: Klein-Pools
B2: Groot-Pools
B3: Masowies
B4: Nuwe mengdialekte]] Volgens die taalkundige tradisie word die Poolse dialekte in sewe hoofgroepe verdeel wat gewoonlik met 'n bepaalde gewes verbind word. Hulle kan verder verdeel word in subdialekte waarna in die Poolse taalkunde as gwara of region verwys word. Die verskille tussen Poolse dialekte is relatief klein in vergelyking met byvoorbeeld die Duitse taalgebied en dikwels nouliks waarneembaar vir nie-moedertaalsprekers.
As hoofdialekgroepe van Pools word tradisioneel beskou:
In sommige streke van Pole soos Silesië word die plaaslike dialekte nogtans as draers van kulturele identiteit beskou en bewaar. Die hoofsaaklike verskille tussen Standaardpools en streeksdialekte raak die uitspraak van stemhebbende en stemlose medeklinkers, nasale en vokale. Die Góral-dialek van die suidelike hoë bergstreke verskil merkbaar van Standaardpools – sowel ten opsigte van sy woordeskat asook die uitspraak: sprekers maak geen verskil tussen klanke soos cz en c, ż en z, sz en s.
Pools-Afrikaanse woorde- en grammatikaboeke
Die eerste Afrikaans-Poolse grammatikaboek is in 1983 deur die Direktoraat Taaldiens van die Suid-Afrikaanse Weermag saamgestel nadat groter getalle Poolse immigrante hulle teen die begin van die 1980's in Suid-Afrika gevestig het.
Hester Venter
duimnael|regs|240px|Hester Venter-du Plessis by haar seun wat predikant geword het, ds. [[Louw du Plessis|L.J. du Plessis. Dié portret is in die Kaap geneem toe sy haar seun skool toe geneem het.]]
Hester Venter (getroude van Du Plessis, Graaff-Reinet, Kaapkolonie, 30 Januarie 1811 – Colesberg, Kaapkolonie, 24 Januarie 1869) was ’n baanbreker in die Gereformeerde Kerk, die moeder van ds. Louw du Plessis, grootmoeder van dr. J.A. du Plessis, hoogleraar aan die Teologiese Skool op Potchefstroom, en oorgrootmoeder van prof. Wicus du Plessis (1897–1968), akademikus, regsgeleerde, ekonoom en politieke denker, asook prof. Hugo du Plessis, eweneens Gereformeerde predikant en hoogleraar aan die Teologiese Skool. Op haar en haar man I.D. du Plessis se plaas Hamelfontein is die Gereformeerde kerk Colesberg op 8 Desember 1860 gestig deur sy (en moontlik ook haar) toedoen.
Herkoms en gesinslewe
Hester Venter is op Graaff-Reinet gebore as dogter van Jan Adriaan Venter (Tulbagh, 16 Februarie 1779 – Bloemfontein, 19 Mei 1870) en Margaretha Johanna Louw (Swellendam, 15 Maart 1791 – Colesberg, 22 Mei 1854). Van dié egpaar se 12 kinders was een waarnemende president van die Oranje-Vrystaat. Uit Jan Adriaan Venter se eerste huwelik, met Aletta Sophia Bezuidenhout, is nog vyf kinders gebore sodat hy altesaam 17 kinders gehad het. Hester se ouma aan moederskant, Martha, was ’n nooi Du Plessis. Uit Hester Venter se huwelik in 1827 op 16-jarige leeftyd met Isaac David du Plessis (Graaff-Reinet, 4 Junie 1808 – Colesberg, 19 September 1884) van die plaas Springfontein, distrik Colesberg, is nege kinders gebore: Charl David, Margaret Johanna Vorster, Izak David, Christina Magdalena Kruger, ds. Lodewicus Johannes, Jan Adriaan, Petrus Albertus; Anna Martha en Hester. Uit Isaac David du Plessis se tweede huwelik, met Helena Margaretha Lessing, is vyf kinders gebore.
Kerkleier
Toe ds. Dirk Postma, die stigter van die Gereformeerde Kerke in Suid-Afrika, die dienste op Colesberg waargeneem het in die afwesigheid van die konsulent, ds. Johannes Beijer, het Hester Venter se man, ’n ouderling in die Gereformeerde kerk Colesberg, die hoeksteen van die gebou gelê wat vandag nog as een van die oudste Gereformeerde kerke in gebruik is. In dié tyd het Hester na die pastorie van ds. A.D. Lückhoff, leraar van die plaaslike NG gemeente gegaan, en in die aanwesigheid van ds. A.A. Louw van Fauresmith met kerkraadslede en verskeie lidmate oor die kerklike onenigheid gesprek gevoer. Sy het die leraars versoek om hul gemeentes tot vrede te maan en het ds. Postma so vurig verdedig dat ds. Lückhoff uitgeroep het: "Mev. Du Plessis, u moes ds. Postma gewees het!"
Uit haar Levensgeschiedenis wat later deur die Paarlse drukkery van D.F. du Toit (Oom Lokomotief, ’n oom van Totius) uitgegee is, blyk hoe die lewe van ’n talryke kroos deur kindersiektes en koorsepidemies afgemaai is. Daaruit blyk ook hoe die ouers gedurig oor die sieleheil van hul kinders besorg was. Hul gebedslewe het nooit verflou nie en was ’n bron van krag en troos, het haar agterkleindogter Ida Bosman in 1959 in die gedenkboek Die Gereformeerde vrou 1859–1959) geskryf.
Waardering
In die Gereformeerde Kerke in Suid-Afrika se Almanak vir die jaar 1934 skryf ene N.W., moontlik die redakteur, ds. N.H. van der Walt, oor Hester du Plessis: "Die oue suster het 'n besonder verligte verstand gehad, sy was 'n kenner van haar (B)ybel en het 'n baie lewendige aandeel in die afskeiding van die Geref. Kerk geneem." Omstreeks 1933 het 'n kleindogter, ook Hester du Plessis (van De Aar), 'n ou geskrif saam met die portret wat in die Kaap van Hester du Plessis sr. en haar seun Louw (later ds. L.J. du Plessis) geneem is, aan die skrywer gestuur wat haar grootmoeder in Augustus 1862 opgestel het. Sy dit aan haar kinders gegee tot gedagtenis aan haar seun ds. L.J. du Plessis. In die geskrif het Du Plessis een 'n half bladsye tekste aangee om, soos sy dit stel: die waarheid van die valsheid te onderskei. Die slot lui (punktuasie ingevoeg): "Geloof my, ik sit deze plaatsen niet tevergeefs op papier. Het sal voor allen die het lezen en hooren en daarna niet doen, tot een oordeel wesen, maar voor hen die het hooren en doen, tot segen. Lieve kinders, ik bidt U doen tog so dat U tog segen mag wesen en niet tot een vloek. Liewe Here Jesus, segen tog deze myne regelen en bint het als een segel op die harten van myn kroos en ook van allen die het horen tot in ewighyt. Amen. U Hylbiddende Moeder, Hester D. Plessis. G.B. Venter." Daarna het sy vervolg: "Vreselyke tegenstanders van ons afskyding van hen die des Heeren tempel en syn tavel verontrynig met die van menschen ingestelde leer en ofvers welk is die gotsdiens daar 't ruym bewesen is dat de Here seg gaat uyt en schyt U af lees Handelinge 5 v. 9 tot 10. En doet so als Gamaliel een leeraar der wet geseg het." N.W. se gevolgtrekking uit dié geskrif is dat getuig van Hester du Plessis se Skrifkennis, belangstelling in kerklike sake, meelewe en meegevoel met die gemeente en ook dat sy "'n heilsoekende moeder vir haar kinders" was en iemand met "groot beslistheid in haar oortuiging". Hy skryf: "Mag God ons kerk van dag nog seën met sulke moeders, want dit is die grootste bate, wat 'n kerk kan besit – godvresende moeders."
Longvalley
Longvalley is 'n nedersetting in die Limpopoprovinsie, Suid-Afrika. Dit val onder beheer van die Groter Tzaneen Plaaslike Munisipaliteit wat onder die Mopani-distriksmunisipaliteit ressorteer. Dit lê in die berge ongeveer 30 km suid van Tzaneen
Biemna mnioeis
Die spons behoort tot die genus Biemna en tot die familie Desmacellidae. Die wetenskaplike naam van die spesie is die eerste keer geldig gepubliseer in 1954 deur De Laubenfels.
Geslag (28.11.88)
Intrige
Die kortverhaal begin waar Slim en Welwinglang op 'n vreemde planeet deurkruis na Vorvars-wêreld, binne aanvaarbare radioaktiwiteitsvlakke. Hul doel is om genoeg ivoor in die hande te kry vir Wern, sodat hy genoeg krediete sal hê om aansoek te doen om vaderskap. As mens in hul mededingende samelewing nie genoeg krediete by die Departement deponeer nie, sal die kind nie 'n behoorlike opvoeding kan ontvang nie. Terselfdertyd wil die twee stropers ook genoeg ivoor bekom om hul eie ouerskap-vrystellings te koop. Die twee stropers slaan skerm op en ontspan, terwyl elektroniese waakapparaat sorg dat geen dier, hetsy insek tot Vorvars, die twintig-meter sirkel rondom hulle sal binnedring nie. Soos hul later aanstap, merk Slim op dat hy graag Welwinglang sou wou help om haar vrystelling te betaal, maar erken ook dat Welwinglang eerder haar ouerskap met Wern sou wou deel. Sy erken dat Wern se genetiese patroon voortreflik is, maar dat sy nog nie besluit het nie.
Die volgende dag begin die jag. Soos in 'n tipiese safari probeer die stropers 'n wye draai om die grasvreters met horings loop, om te sorg dat hul nie die Vorvars waarsku nie. Met die geluidlose Entlit-7 word een van die Vorvars neergefel. Die res van die trop merk geen onraad nie. Slim en Welwinglang kies hul teikens uit en begin skiet. Vyftien sekondes nadat die eerste bul geval het, is daar nie meer 'n enkele Vorvars te sien nie – hulle het almal weggevlug. Vier lê op die grond en een is gewond. Die bul word van kant gemaak.
Die ivoor van die Vorvars is so gesog in die Konfederasie dat daar 'n jagverbod op hierdie diere is. Die Vorvars kan nie in gevangenskap geteel word nie – iets wat die eksobioloë dronkslaan. Daar is altesaam vier planete waar hierdie Vorvars voorkom (en effens van mekaar verskil). Hoe hierdie diere op verskillende planete beland het, is vir die wetenskaplikes 'n raaisel wat teruggevoer kan word na die Nul-eeue.
'n Algemene kennisgewing word uitgesaai, maar Slim stel voor om eers die werk klaar te maak en later die band terug te speel. Hulle was egter geestelik en liggaamlik te uitgeput om daarna te luister.
Die volgende dag soek hulle verder na nog wild. Die nuwe groep Vorvars toon 'n elementêre vorm van intelligensie: 'n lang voorwerp word gedra wat soos 'n primitiewe spies lyk. Die punte lyk asof dit van klip gemaak kon wees. Slim en Welwinglang trek los met die laserskote. Die bul lig sy spies en gooi dit reguit en rakelings oor Slim se kop. Slim ruk homself uit sy verlamming waarin hy vasgevang was en druk die sneller. Welwinglang besef sy het 'n koei raakgeskiet. Genoeg ivoor word gestroop, maar nie een van die bulle lewer Minintsk-kristalle op nie.
Slim en Welwinglang is albei ontsteld. Vir 'n lang ruk sit albei in die bloedige son, voordat Slim besluit dat dit beter sal wees om die grafte op die plek te grawe. Die liggame is te groot om te vervoer.
Tweesluizen
Tweesluizen is ’n nedersetting in die munisipaliteit Buren in die provinsie Gelderland in Nederland.
Bergrivier-rooivlerkie
Die Bergrivier-rooivlerkie (Pseudobarbus burgi) is 'n varswater vis wat voorkom in die Bergrivier en sy sytakke in die Wes-Kaap. Dit het ook voorgekom in die Eersterivier. In Engels staan die vis bekend as die Berg river redfin.
Voorkoms
Daar is twee pare baarde om die mond. Die volwasse mannetjies het prominente tuberkels op die kop. Die vis is bruin aan die bokant en silwerig aan die onderkant. Daar is 'n onreëlmatige donker band oor die lyf; dit is meer prominent in die onvolwasse visse as die volwasse visse.
Habitat
Die vis leef in 'n verskeidenheid habitatte; van helder bergstrome tot diep, stil poele vol plantegroei van die laer riviere. Hulle vreet hoofsaaklik ongewerweldes, alge en detritus van die bodem af en broei in die somer.
Bewaringstatus
Die vis is kritiek bedriegd en is reeds uitgewis in die Eersterivier. Van die redes hiervoor is die habitat wat vernietig word en uitheemse roofvis spesies wat vrygelaat is.
Oos-Kaapse rooivlerkie
Die Oos-Kaapse rooivlerkie (Pseudobarbus afer) is 'n varswatervis wat voorkom in die kusriviere tussen Mosselbaai en Algoabaai. In Engels staan die vis bekend as die Eastern cape redfin.
Voorkoms
Die vis het 'n enkel paar baarde om die bek. Broeiende mannetjies het groot koniese tuberkels op die kop - gewoonlik 3-4 weerskante van die snoet en die vinne word rooierig. Die vis is olyfbruin aan die bokant en silwer of romerig wit aan die onderkant. Die kieuedeksels is goudbruin en daar is 'n horisontale, nou, donker band oor die lyf en daar is onreëlmatige kolletjies voor die dorsale vin. Die vis word tot 110 mm lank.
Habitat
Die vis leef in helder rotspoele. Die onvolwasse en jong vissies leef in skole saam en die volwasse visse in klein groepies saam. Hulle is omnivore en vreet hoofsaaklik bodemalge en klein ongewerweldes. Hulle broei in die somer. Baars is 'n bedreiging vir die vis.
Altydgedacht
Altydgedacht is een van die oudste wynlandgoedere in die Kaap wat teen die vrugbare hellings van die Tygerberg net buite Durbanville in die provinsie Wes-Kaap geleë is. Die plaas, wat oorspronklik as De Tygerbergen bekendgestaan het, het sy huidige naam in 1826 gekry. Dit is sedert 1852 in besit van die Parker-familie wat hier wyne van oorsprong produseer. Sedert 1985 word die wyne ook onder die wyngoed se eie etiket gebottelleer, waaronder bottelgefermenteerde vonkelwyn en portwyn.
Etimologie
Die plaas is oorspronklik De Tygerbergen genoem, afgelei van die 17de eeuse Nederlandse term tyger waarmee die vroeë setlaars aan die Kaap na luiperde verwys het. Die plaasnaam was blykbaar 'n sinspeling op die bont vlekke wat destyds gedurende warm somermaande in die Tygerberg se fynbos waargeneem is. Daar word aangeneem dat die vlekke deur termietheuwels veroorsaak is wat aan die plantegroei in hul onmiddellike omgewing 'n afwykende kleur gee.
Geskiedenis
Die eerste eienares van die plaas was Elsje van Suurwaarde, die eggenote van 'n amptenaar in diens van die Verenigde Oos-Indiese Kompanjie (VOIK) wat haar grondtitel in 1698 uit die hand van goewerneur Simon van der Stel ontvang het. Haar man is, net soos ander VOIK-amptenare, nie toegestaan om self grond te besit nie. Elsje het haar naam aan die Elsieskraalrivier en die voorstad Elsiesrivier in Kaapstad verleen. Ná haar afsterwe het die plaas verskeie kere van eienaar gewissel.
Vroeg in die 19de eeu was die plaas in besit van die Liesching-familie wat hier in 1816 as gashere vir Napoléon Bonaparte se sekretaris, graaf Emmanuel-Augustin-Dieudonné-Joseph de Las Cases (1766–1842), opgetree het. De Las Cases, wat onder Napoléon as vlootoffisier en staatsman gedien en die afgedankte keiser agttien maande lank in sy ballingskap vergesel het, het drie maande op die landgoed deurgebring terwyl hy vir 'n skip gewag het wat hom na Europa sou terugneem. Blykbaar het die Britse koloniale bewind aan die Kaap daarop aangedring dat hy die kolonie moes verlaat – veral uit vrees vir 'n Franse komplot om Napoléon uit sy ballingskap op die Suid-Atlantiese eiland Sint Helena te bevry.
Yozo Aoki
Yozo Aoki (青木 要三) is 'n voormalige Japannese sokkerspeler. Hy het vir die Japannese nasionale sokkerspan uitgedraf.
Altydgedacht
Geskiedenis
In sy dagboek beskryf De Las Cases hoe hy na die "laaste uithoek van die beskaafde wêreld" in "die woestyn van die Tygerberg" verban is. Nogtans het hy sy verblyf geniet, soos uit ander inskrywings blyk, veral vanweë die aangename geselskap van sy Kaapse gashere.
In 1852 is die wynplaas deur George Francis Parker, 'n Kaapse koopman van Britse afkoms, gekoop. Parker het in 1819 in die ouderdom van 19 saam met sy ouers en twee broers aan die Kaap aangekom, saam met ander groepe setlaars wat deur die Britse regering na die kolonies aan die suidpunt van Afrika en in Australië gestuur is. Terwyl die res van sy gesin hulle uiteindelik ook in Australië gevestig het, het George Francis Parker aan die Kaap gebly.
Vyf generasies van Parkers het die wynplaas Altydgedacht sindsdien bestuur en verder uitgebrei. Dit is tans in besit van die wynmakerbroers John en Oliver Parker.
Boukuns
Die oorspronklike plaashuis het lankal verdwyn, maar die historiese plaas se wit geverfde ringmure, slaweklok en buitegeboue het bewaar gebly. Altydgedacht se wynkelder dateer uit die vroeë 18de eeu en is een van die oudstes in die land wat steeds in gebruik is.
R537 (Suid-Afrika)
Die R537 is 'n streeksroete wat die R536-streeksroete by Sabie met die R40-provinsiale by Witrivier verbind.
Nuwerus
duimnael|295px|links|Nuwerus se NG kerk, waarskynlik met of kort ná sy inwyding in 1936.
Nuwerus is 'n dorpie in die noorde van die Wes-Kaap, net noord van die Knersvlakte aan die nasionale pad tussen Kaapstad en Windhoek geleë, sowat 14 km suid van Bitterfontein langs die N7 nasionale pad.
Die naam kom uit die dae toe pos nog per kar en perde vervoer is en dit die halfweg-halt tussen Vanrhynsdorp en Garies was. Die eienaar van die plaas was destyds ene mnr. E. Schreuder. Die dorpie, Bitterfontein en omliggende plase was altyd deel van die NG gemeente Vanrhynsdorp, maar in 1920 besluit die Ring van Clanwilliam om tot die stigting van die gemeente Nuwerus oor te gaan. Die afstigting van die gemeente, met 'n deursnee van meer as 160 km, het op 5 Februarie 1921 plaas gevind. Die eerste predikant was ds. J.C.G. Burger. 'n Saaltjie het as kerkgebou gedien tot die kerkgebou op 10 Oktober 1936 voltooi is. Die argitek was Gerard Moerdijk, wat onder meer ook die Voortrekkermonument ontwerp het. Ongeveer 27 jaar ná die stigting van die gemeente het die kerkraad 'n sendingwerkkring binne die grense van die moedergemeente gestig. 'n Interessante staaltjie uit die geskiedenis van die plaaslike hoërskool is dat die bouplanne deur die onderwysdepartement met dié van 'n baie groter dorp geruil is, sodat Nuwerus nog altyd 'n skool gehad het wat veels te groot vir 'n dorpie van sy grootte is.
Die Meerhoffkasteel is 15 km wes van Nuwerus.
Brisbane
Brisbane is vernoem na die rivier waarlangs dit gebou is, wat op sy beurt vernoem is na Sir Thomas Brisbane, die Goewerneur van Nieu-Suid-Wallis tussen 1821 tot 1825. Die eerste Europese nedersetting in Queensland is in 1824 gestig en was 'n strafkolonie te Redcliffe, sowat 28 km noord van die Brisbane se huidige sakekern. Daardie nedersetting is kort daarna verlaat en geskuif na Brisbane se North Quay (Noordelike kaai) in 1825. Vrye setlaars is vanaf 1842 toegelaat om hulle daar te vestig. Brisbane is gekies as die hoofstad van Queensland toe dit in 1859 as 'n aparte Britse kolonie van Nieu-Suid-Wallis verklaar is.
Die stad het 'n kernrol gespeel tydens die Geallieerde magte se veldtog in die Tweede Wêreldoorlog en het gedien as die Suid-Westelike hoofkwartiere van Generaal Douglas MacArthur vir die Stille Oseaan-gebied. Brisbane was ook die gasheer vir verskeie groot kulturele en sportgeleenthede. Die stad is ook gelys as die 16de mees leefbare stad in die wêreld deur The Economist in 2009.
Geskiedenis
Voor Europese nedersetting was die gebied rondom Brisbane bewoon deur die Turrbal- en Jagera-stamme, wat afstammelinge was van mense wat na die streek gemigreer het oor die Straat van Torres.
Die Moretonbaai-gebied was aanvanklik deur Matthew Flinders verken. Op 17 Julie 1799 het Flinder aan wal gegaan by die hedendaagse Woody Point, wat hy toe "Red Cliff Point" gedoop het as gevolg van die rooikleurige kranse wat vanaf die baai sigbaar is. In 1823 het Thomas Brisbane, die destydse goewerneur van Nieu-Suid-Wallis, opdrag gegee dat 'n nuwe noordelike strafkolonie ontwikkel word en is 'n verkenningsgeselskap onder leiding van John Oxley gestuur om die Moreton Bay-gebied verder te verken.
Oxley het die Brisbane-rivier sy naam gegee en die rivier tot sover as Goodna verken, wat sowat 20 km stroomop vanaf die huidige sakekern geleë is. Oxley het Red Cliff Point aanbeveel vir die nuwe kolonie, aangesien skepe met enige gety sou kon vasmeer en maklik naby die oewer sou kon kom. Op 13 September 1824 het 'n geselskap onder bevel van luitenant Henry Miller saam met 14 soldate — sommige met vroue en kinders — en 29 gevangenes hulself in Redcliffe gevestig. Die nedersetting is egter 'n jaar later ontruim en geskuif na 'n plek langs die Brisbane-rivier wat tans as North Quay bekend staan, sowat 28 km ter suide daarvan omdat 'n meer betroubare waterbron daar beskikbaar was. Die nuwe nedersetting het eers as Edenglassie bekend gestaan voor dit herdoop is tot Brisbane.
Brisbane was een van die Australiese gasheerstede tydens die Rugbywêreldbeker 1987, Krieketwêreldbeker 1992, Rugbywêreldbeker 2003, Krieketwêreldbeker 2015 en T20I-wêreldbeker 2022. Die Olimpiese Somerspele 2032 sal ook hier gehou word.
Alex Lawther
Alex Lawther (gebore 4 Mei 1995) is 'n Engelse akteur. Hy is bekend vir sy rolle in die rolprent The Imitation Game (2014) en in die televisiereekse Black Mirror (2011) en The End of the F***ing World (2017).
Kleinskub-rooivlerkie
Die Kleinskub-rooivlerkie (Pseudobarbus asper) is 'n varswater vis wat voorkom in die Gamtoosrivier en sytakke van die Gouritsrivier. In Engels staan die vis bekend as die Smallscale redfin.
Habitat
Die vis leef in staande of stadig vloeiende poele met sagte of rots bodems. Hulle floreer in damme en kan in troebel water oorleef. Die jong visse leef in skole saam en die volwasse visse in klein groepies. Hulle vreet alge en detritus. Die vis broei in die somer.
Biemna novaezealandiae
Die spons behoort tot die genus Biemna en tot die familie Desmacellidae. Die wetenskaplike naam van die spesie is die eerste keer geldig gepubliseer in 1924 deur Dendy.
Afrikaans hoort by Nederlands
Afrikaans hoort by Nederlands: ons Afrikaanse taalverdriet is 'n boek (en verwerkte lisensiaatverhandeling) deur Petrus van Eeden. In hierdie boek betwis Van Eeden die funksionaliteit en bestaansreg van Afrikaans as die (na sy mening rypgedrukte) standaardtaal in Suid-Afrika. Hy pleit dat Afrikaners moet herbesin en Nederlands weer as kultuurtaal moet aanvaar. Van Eeden steun taalamalgamasie.
Standpunte
Van Eeden voer die volgende standpunte aan:
"Die Nederlandse taal in Vlaandere was duidelik nie in 'n ander posisie as die Nederlands in Suid-Afrika nie. In albei lande was die Dietssprekende bevolking arm en swak geletterd (die Vlaminge was egter baie meer verstedelik as die Afrikaners), wat beteken het dat hul omgangstaal 'n lae status gehad het. In albei lande was daar 'n groot behoefte aan 'n groter Nederlandstalige elite, en in albei was Nederlands amptelik die kultuurtaal. In albei het stemme opgegaan ten gunste van 'n eie selfstandige taal, los van Nederlands. Albei volkere het hulle bedreigd gevoel deur 'n ander vreemde taal en kultuur, en albei volkere het stappe gedoen om hul identiteit teen die oorspoeling te verskans. In Vlaandere en in Suid Afrika was maar weinig mense wat Nederlands vlot kon gebruik. In Vlaandere is die agterstand uitgewis, deur die taal van die Noorde aan te leer. In Suid Afrika is egter 'n nuwe standaard geskep. Daarby het die Vlaminge en Quebecane ongetwyfeld besef dat 'n eie taal, met net 'n paar miljoen sprekers, die wind van voor sou hê, maar dat 'n inskakeling by die bestaande standaardtale 'n redding inhou. Sonder dat hulle dit vermeld het, het hulle geglo aan 'eendrag maak mag'. (nie verbatim)"
"De Villiers meen dat die feit dat sommige Boere tydens die Anglo-Boereoorlog hul notules in Engels gehou het, daarop dui dat Nederlands 'te moeilik' vir hulle was. Die feit dat sommige Boere hul notules in Engels gehou het dui eerder daarop dat hulle slegs Engels op skool geleer het. Die taal wat 'n persoon op skool leer as vak, en veral as die gebruiklike medium van onderrig, is die taal wat hy ook skryf, omdat hy meer vertroud met die spelling en sinsgebruik van daardie taal is, al besig hy 'n ander taal as spreektaal. Die argument dat Nederlands te moeilik was, moet gesien word as propaganda wat goed geval het op die ore van mense wat laaggeskoold was. Dis so goed as om aan skoolkinders te vra of matriekwiskunde nie liefs 'makliker' gemaak moet word deur die matriekstandaard te vervang met die st 6 standaard nie: Daar sal net enkele teenstemme wees. Wiskunde sal moontlik liefhebbers bykry, maar die vak se waarde, toepassingsmoontlikhede en prestige sal taan. Elke taal op aarde, selfs jou moedertaal, is moeilik as jy nooit daarin onderwys ontvang het nie, want onderwys is die enigste manier waarvolgens taalnorme bemeester word. (nie verbatim)"
Die vrae word verder gestel: Wat die taal self betref word die volgende opmerkings gemaak:
Ontvangs
Jaap Steyn verskil in sy vaktydskrifartikel (1996) met Van Eeden se mening dat Afrikanernasionalisme grootliks verantwoordelik was om Afrikaans die voertaal te maak, aangesien Nederlands voor, tydens, en na die Anglo-Boereoorlog in die Vrystaat en Transvaal om presies dieselfde redes aangewend is. Steyn meen daar was sterk argumente om Nederlands te beskou as instrument teen verengelsing. Dit was ’n taal met ’n groot letterkunde, en was dermate in Suid-Afrika gevestig as kerk- en Bybeltaal, dat omtrent elfduisend lidmate uit 46 Kaaplandse gemeentes nog in 1919 petisies geteken het teen die Afrikaanse Bybelvertaling. In werklikheid het die kanseltaal lank reeds nader aan Afrikaans as Nederlands gestaan – soos Gustav Preller reeds in 1905 gevind het nadat hy 'n aantal preke stenografies laat opneem het.
Wat Nederlands egter in ’n swak posisie geplaas het, was die betreklik lae onderwyspeil van Afrikaners, die gebrek aan ’n stedelike bevolking en die feit dat daar slegs ’n baie klein elite was. Die grootste Afrikanerbevolking was destyds in die Kaap, waarvan in 1908 slegs 7,63% van Afrikaners standerd 4 behaal het, 2,84% standerd 6 en 1,12% standerd 7. Die onderwysmedium in die Kaapland was oor die algemeen Engels en in alle provinsies was die eksamentaal Engels. Die provinsiale openbare eksamens van standerd 8 en standerd 10 (tot in 1912) was in Engels. Nederlands was in die meeste Kaapse skole nie eens 'n vak nie en die oorblywende skole het weinig tyd daaraan afgestaan.
Binne hierdie konteks is die volgende stellings dikwels gemaak:
Buiten die toenemende Europeesgeleerde Afrikaners wat steun begin bied het vir Afrikaans (sodat "Afrikaans" nou nie meer die taal van die ongeletterde was nie), was daar ook Nederlandse akademici of simpatisante (o.a. D.C. Hesseling, dr. Kiewiet de Jonge, dr. J.B. Scheepers, prof. H. Kern, dr. R.A. Kollewijn, Jac. van Looy, Alb. Verwey, proff. P.J. Blok, C.B. Spruyt, A. Kluyver en W.G. van Nouhuijs) wat uitgesproke ten gunste was van Afrikaans. Dikwels is na die Griekse diglossiesituasie verwys: rasionele argumente was nou onvoldoende, want óók die "gevoel" is bepalend vir die keuse van 'n kultuurtaal, en die "macht van het dichterlike woord... [komt] uit het hart", soos Hesseling dit gestel het. Steyn meen dat Nederlands en Afrikaans in die Transvaal en Vrystaat eenvoudig as sinonieme beskou is wat vir spesifieke omstandighede gebruik is. Volgens pres. M.T. Steyn het jy immers jou statige Bybel-Hollands gehad, die vereenvoudigde Hollands in die koerant en die pittige Afrikaans vir briefskrywery. 'n Getoutrekkery tussen Nederlands en Afrikaans is dus as onnodig beskou.
Steyn beklemtoon dat die kampvegters vir Nederlands min wapens tot hul beskikking gehad het. Hulle kon slegs die Zuid-Afrikaanse Taalbond weer instel en die Nederlandse spelling vereenvoudig. Die stryders van Afrikaans het daarteenoor 'n arsenaal van media (toesprake, brosjures, vlugskrifte en kongresse, tydskrifte en boeke) gehad waarmee hulle mense met die argumente en persepsies wat hulle geskep het kon oortuig. Soos Steyn dit stel - "Feitelik elke nuwe boek in Afrikaans was terselfdertyd 'n argument vir die verowering van die een of ander terrein vir Afrikaans."
Die voortbestaan van 'n taal met 'n klein letterkunde kon egter nie as nie-dominante taal in 'n meertalige staat gewaarborg word nie. Tot in 1914 sou die verwerwing van taalregte, onder meer in die onderwys, minstens 'n belangrike en besmoontlik die belangrikste oogmerk wees van die Afrikanernasionale stryd. Die taal waarvoor daar geveg is, in naam altans, was 'Hollands'. Van 1914 af sou die Afrikanernasionalisme van karakter verander. Die beweging sou verdeeld geraak het terwyl die hoofstroming tot meer van 'n politieke beweging sou word. Hierdie koersverandering het tot stand gekom deur die stigting van die Nasionale Party, die wetlike erkenning van Afrikaans as onderwysmedium en die uitbreek van die Rebellie. Kortom sou kultuur en materiële belange met mekaar versoen word om saam 'n politieke dryfveer te word.