cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Senuweestelsel
Funksie
Op die mees basiese vlak is die funksie van die senuweestelsel om seine van een sel na ’n ander te stuur, of van een deel van die liggaam na ’n ander. Daar is talle maniere waarop ’n sel seine na ander selle kan stuur. Een is deur chemiese stowwe, genaamd hormone, na die interne sirkulasie te stuur sodat hulle na verafgeleë plekke kan versprei. In teenstelling met hierdie "uitsaaimodus" van seine, maak die senuweestelsel punt-tot-punt-seine moontlik – neurone projekteer hul aksons na spesifieke teikengebiede en maak sinaptiese verbindings met spesifieke teikenselle.
Op ’n meer integrerende vlak is die hooffunksie van die senuweestelsel om die liggaam te beheer. Dit word gedoen deur die verkryging van inligting uit die omgewing deur middel van sintuigreseptors, die stuur van seine wat hierdie inligting in die sentrale senuweestelsel enkodeer, die verwerking van die inligting om ’n geskikte reaksie te bepaal en die stuur van seine na spiere of kliere om die gewenste reaksie te aktiveer. Die evolusie van ’n ingewikkelde senuweestelsel het dit vir verskeie dierespesies moontlik gemaak om gevorderde waarnemingsvermoëns soos sig, komplekse sosiale interaksies, die vinnige koördinasie van orgaanstelsels en die geïntegreerde verwerking van gelyktydige seine te hê. By mense stel die sofistikasie van die senuweestelsel taal, die abstrakte voorstelling van begrippe, die uitruiling van kultuur en baie ander eienskappe van menslike gemeenskappe daar wat nie sonder die menslike brein moontlik sou gewees het nie.
Neurone en sinapse
Die meeste neurone stuur seine deur hul aksons, hoewel sommige soorte seine van dendriet tot dendriet stuur. Sommige selle het nie aksons nie en kommunikeer slegs deur hul dendriete. Senuweeseine plant deur ’n akson voort in die vorm van elektrochemiese golwe wat aksiepotensiale genoem word; hulle produseer sel-tot-selseine by punte waar aksonterminale sinaptiese kontak met ander selle maak.
duimnael|links|300px|Belangrike elemente in sinaptiese oordrag. ’n Elektrochemiese golf, wat ’n aksiepotensiaal genoem word, beweeg met die akson van ’n neuron langs. Wanneer die golf ’n sinaps bereik, ontlok dit die vrystelling van ’n klein hoeveelheid neuro-oordragsmolekules, wat met chemiese reseptormolekules in die membraan van die teikensel verbind.
Sinapse kan elektries of chemies wees. Elektriese sinapse maak direkte elektriese konneksies tussen neurone, maar chemiese sinapse is baie meer algemeen en baie meer uiteenlopend wat funksie betref. By ’n chemiese sinaps word die sel wat seine stuur presinapties genoem, en die sel wat seine ontvang postsinapties. Beide die presinaptiese en postsinaptiese gebiede is vol molekulêre masjinerie wat die seinproses uitvoer. Die presinaptiese area bevat groot hoeveelhede klein sferiese houers wat sinapsblasies genoem word; hulle is vol senuoordragschemikalieë.
Wanneer die presinaptiese terminaal elektries gestimuleer word, word ’n reeks molekules wat in die membraan lê, geaktiveer en veroorsaak dat die inhoud van die blasie vrygestel word in die smal spasie tussen die presinaptiese en postsinaptiese membraan, wat die sinaptiese spleet genoem word. Die senuoordraer verbind dan met reseptore in die postsinaptiese membraan en veroorsaak dat hulle ’n geaktiveerde toestand binnegaan. Na gelang van die soort reseptor, kan die postsinaptiese sel opgewek, geïnhibeer of op baie ander maniere verander word. Die vrystelling van die senuoordraer asetielcholien by ’n sinaptiese kontak tussen ’n motoriese neuron en ’n spiersel veroorsaak byvoorbeeld die vinnige sametrekking van die spiersel. Die hele sinaptiese oordragsproses neem net ’n breukdeel van ’n millisekonde, hoewel die uitwerking op die postsinaptiese sel baie langer kan duur (selfs oneindig lank in gevalle waar die sinaptiese sein lei tot die vorming van ’n geheuespoor).
Daar is letterlik honderde verskillende soorte sinapse. Eintlik is daar meer as honderd bekende senuoordraers, en baie van hulle het verskeie soorte reseptore. Baie sinapse gebruik meer as een senuoordraer – dit is algemeen dat ’n sinaps een vinnigwerkende kleinmolekule-senuoordraer kan gebruik, soos glutaminesuur of gamma-aminobottersuur, asook een of meer peptied-senuoordraers wat stadiger moduleringsrolle speel.
Volgens ’n reël bekend as die beginsel van Dale, wat slegs ’n paar bekende uitsonderings het, stel ’n neuron dieselfde senuoordaers vry by al sy sinapse. Dit beteken nie die neuron het dieselfde uitwerking op al sy teikens nie – die uitwerking van ’n sinaps hang nie van die senuoordraer af nie, maar van die reseptore wat dit aktiveer. Omdat verskillende teikens verskillende soorte reseptore kan gebruik (en dit dikwels doen), is dit moontlik dat ’n neuron ’n opwekkende uitwerking op een stel teikenselle kan hê, ’n inhiberende uitwerking op ’n tweede stel en ’n komplekse modulerende uitwerking op ’n derde stel. Nietemin het die twee mees algemene senuoordraers, glutaminesuur en gamma-aminobottersuur, albei ’n baie konsekwente uitwerking. Glutaminesuur het verskeie wyd voorkomende soorte reseptore, maar hulle is almal opwekkend of modulerend. Net so het gamma-aminobottersuur verskeie wyd voorkomende reseptortipes, maar hulle is almal inhiberend.
Een baie belangrike subgroep sinapse kan geheuespore vorm deur middel van langdurige aktiwiteitsafhanklike veranderings in sinaptiese sterkte. Die bekendste vorm van neurale geheue is ’n proses wat langtermynversterking genoem word; dit werk by sinapse wat die senuoordraer glutaminesuur gebruik wat werk op ’n spesiale soort reseptor bekend as ’n NMDA-reseptor. Dié reseptor het ’n "assosiatiewe" eienskap: as die twee selle wat in die sinaps betrokke is albei op min of meer dieselfde tyd geaktiveer word, open ’n kanaal wat kalsium toelaat om in die teikensel te vloei. Die kalsium begin ’n tweede boodskapstroom wat eindelik lei tot ’n toename in die getal glutaminesuurreseptore in die teikensel. Daardeur word die effektiewe sterkte van die sinaps verhoog. Hierdie verandering in sterkte kan weke of langer duur. Sedert die ontdekking van langtermynversterking in 1973, is baie ander soorte sinaptiese geheuespore ontdek wat ’n toe- of afname in sinaptiese sterkte behels en wat ’n verskeidenheid tydperke duur. Die beloningstelsel, wat gewenste gedrag aanmoedig, is byvoorbeeld afhanklik van ’n vorm van langtermynversterking waar dopamien as senuoordraer gebruik word. Al hierdie vorme van sinaptiese modifieerbaarheid gee gesamentlik aanleiding tot neurale vormbaarheid, of die vermoë van die senuweestelsel om by veranderings in die omgewing aan te pas.
Senukringlope en stelsels
duimnael|200px|’n Illustrasie van die pad van pyn, uit [[René Descartes se Treatise of Man.]]
Die funksie van die senuweestelsel is histories baie jare lank beskou as ’n stimulus-reaksie-verbinding. Volgens dié beskouing begin neurale prosessering met stimulusse wat sensoriese neurone aktiveer en seine vervaardig wat deur kettings verbindings in die rugmurg en brein voortplant; dit lei eindelik tot die aktivering van motororiese neurone en daardeur tot spiersametrekking. René Descartes het geglo elke gedrag van ’n dier en die meeste optredes van mense kan verduidelik word aan die hand van stimulus-reaksie-kringlope. Hy het egter ook geglo hoër kognitiewe funksies soos taal kan nie meganisties verduidelik word nie. Charles Sherrington het in sy invloedryke boek van 1906, The Integrative Action of the Nervous System, die begrip van stimulus-reaksie-meganismes in veel groter besonderhede ontwikkel, en behaviorisme, die denkskool wat die psigologie deur die middel van die 20ste eeu oorheers het, het elke aspek van menslike gedrag in stimulus-reaksie-terme probeer verduidelik.
Studies in elektrofisiologie wat vroeg in die 20ste eeu begin is en teen die 1940's ’n hoogtepunt bereik het, het getoon die senuweestelsel bevat baie meganismes wat self patrone aktiwiteit genereer, sonder ’n stimulus van buite. Daar is bevind neurone is in staat om gereelde reekse aksiepotensiale, of reekse uitbarstings, te produseer – selfs in algehele isolasie.
Reflekse en ander stimulus-reaksie-kringlope
Die eenvoudigste soort senukringloop is ’n refleksboog; dit begin met ’n sensoriese toevoer en eindig met ’n motoriese afvoer, en gaan deur ’n reeks neurone wat verbind is. Dit kan geïllustreer word deur die "wegrukrefleks", wat veroorsaak dat ’n hand weggeruk word nadat dit aan ’n warm stoof geraak het.
duimnael|400px|’n Vereenvoudigde voorstelling van die basiese funksie van die senuweestelsel: seine word deur sensoriese reseptore waargeneem en gestuur na die rugmurg en brein, waar dit geprosesseer word; daarna word seine teruggestuur na die rugmurg en van daar na die motoriese neurone.
Río Pilcomayo
Die Río Pilcomayo of Río Araguay (Guaraní: Ysyry Araguay [ɨsɨˈɾɨ aɾaˈɣʷaj]; Quechua: Pillkumayu of Pillku Mayu, pillku "rooi" en mayu "rivier", letterlik "rooi rivier") is 'n groot suidoos-vloeiende rivier in Suid-Amerika. Die rivier, met 'n lengte van 2 500 km, is die grootste westelike sytak van die Río Paraguay. Die Río Pilcomayo is die tweede langste en grootste rivier van Paraguay, die belangrikste hawestad is Asunción, waar die rivier in die Río Paraguay uitmond.
Senuweestelsel
Reflekse en ander stimulus-reaksie-kringlope
Die kringloop begin met sensoriese reseptore in die vel wat geaktiveer word deur ’n skadelike hittevlak: ’n Spesiale soort molekulêre struktuur in die membraan veroorsaak dat hitte die elektriese veld oor die membraan verander. As die verandering in elektriese potensiaal groot genoeg is om die gegewe grens oor te steek, ontlok dit ’n aksiepotensiaal, wat deur die akson van die reseptorsel tot in die rugmurg gestuur word. Daar maak die akson eksitatoriese (opwekkende) sinaptiese kontakte met ander selle, waarvan sommige projekteer (aksonale afvoer stuur) na dieselfde streek van die rugmurg. Ander projekteer na die brein. Een teiken is ’n stel rugmurg-interneurone wat projekteer na motoriese neurone wat die armspiere beheer. Die interneurone wek die motoriese neurone op en as die opwekking sterk genoeg is, genereer sommige van die motoriese neurone aksiepotensiale, wat met hul aksons af beweeg na die punt waar hulle eksitatoriese sinaptiese kontakte met spierselle maak. Die eksitatoriese seine veroorsaak ’n sametrekking van die spierselle, en die arm word weggeruk.
In werklikheid kan daar verskeie komplikasies in hierdie eenvoudige voorstelling wees. Hoewel daar vir die eenvoudigste reflekse kort neurale paaie is van die sensoriese na die motoriese neurone, is daar ook ander nabygeleë neurone wat aan die kringloop deelneem en die reaksie moduleer. Verder is daar projeksies van die brein na die rugmurg wat die vermoë het om die refleks te vergroot of verklein.
Hoewel die eenvoudigste reflekse bemiddel kan word deur kringlope wat heeltemal binne die rugmurg lê, is meer ingewikkelde reaksies afhanklik van seinprosessering in die brein. ’n Voorbeeld is wanneer iets aan die buitekant van ’n mens se visuele veld beweeg en die mens daarheen kyk. Baie stadiums van seinprosessering word dan geïnisieer. Die aanvanklike sensoriese reaksie, in die retina van die oog, en die finale motoriese reaksie, in die breinstam, is glad nie soveel anders as dié in die eenvoudige refleks nie, maar die tussenstadiums verskil heeltemal. In plaas van een of twee stappe in die ketting van prosessering, beweeg die visuele seine deur miskien tientalle stadiums van integrasie, waarin die talamus, harsingskors, basale ganglia, superieure colliculus, kleinharsings en verskeie breinstamkerns betrek word. Hierdie streke voer seinprosesseringsfunksies uit wat insluit omgewingswaarneming, die ontleding van die waarneming, geheueherroeping, besluitneming en motoriese beplanning.
Omgewingswaarneming is die vermoë om biologies relevante inligting uit ’n kombinasie van sensoriese seine te onttrek. Wat die sigsintuig betref, is sensoriese reseptore in die retina van die oog byvoorbeeld individueel net in staat om "ligpunte" in die buitewêreld waar te neem. Tweedevlak-signeurone ontvang toevoer van groepe primêre reseptore; hoërvlak-neurone ontvang toevoer van groepe tweedevlak-neurone, ens. So vorm hulle ’n hiërargie van prosesseringstadiums. In elke stadium word belangrike inligting uit die sein-ensemble onttrek en onbelangrike inligting verwerp. Teen die einde van die proses is toevoerseine wat "ligpunte" verteenwoordig, omgeskakel in ’n neurale voorstelling van voorwerpe in die omgewing en hul eienskappe. Die mees gesofistikeerde sensoriese prosessering vind in die brein plaas, maar ingewikkelde inligtingsonttrekking vind ook in die rugmurg en in buite- sensoriese organe soos die retina plaas.
Río Pilcomayo
Die Río Pilcomayo ontspring suidoos van die Poopómeer en wes van die Boliviaanse stad Potosí. Aansluitend vloei die rivier vir 'n kort tyd in oostelike rigting net suid van die Boliviaanse hoofstad Sucre en later in suidoostelike rigting tot by die grens van Argentinië. Hier vorm die rivier vir sowat 40 km die grens tussen die twee lande, voordat die rivier die grens van Paraguay bereik. Vanaf hier vorm die rivier sedert 1876 vir 180 km die grens tussen die twee lande. In Paraguay se hoofstad Asunción mond die Río Pilcomayo in die Río Paraguay uit.
Senuweestelsel
Intrinsieke patroonopwekking
Hoewel stimulus-reaksie-meganismes die maklikste is om te verstaan, kan die senuweestelsel ook die liggaam op maniere beheer wat nie ’n eksterne stimulus verg nie, deur middel van intern opgewekte ritmes van aktiwiteit. Vanweë die verskeidenheid spanningsensitiewe ioonkanale wat in die membraan van die neuron kan voorkom, is baie soorte neurone in staat om (selfs as hulle in isolasie voorkom) ritmiese reekse aksiepotensiale te genereer, of ritmiese wisselings tussen hoëtempo-uitbarstings en rus. Wanneer neurone wat intrinsiek ritmies is, deur eksitatoriese of inhiberende sinapse aan mekaar verbind is, is die gevolglike netwerke in staat tot ’n uiteenlopende getal dinamiese gedragswyses, insluitende aantrekkingsdinamika, periodisiteit en selfs chaos. ’n Netwerk neurone wat sy interne struktuur gebruik om tydelik gestruktureerde afvoer te genereer, sonder dat dit ’n ooreenstemmende tydelik gestruktureerde stimulus vereis, word ’n sentrale patroonopwekker genoem.
Río Pilcomayo
In die rivier se stroomgebied woon sowat 1,5 miljoen mense: 1 miljoen in Bolivië op 'n oppervlakte van 98 km², 300 000 in Argentinië op 'n oppervlakte van 79 000 km² en 200 000 in Paraguay op 'n oppervlakte van 95 000 km².
Konstantyn die Grote
Oorloë teen Licinius
Dié twyfelagtige ooreenkoms het eindelik 'n uitdaging geword vir Konstantyn in die weste, en het 'n klimaks bereik in die groot burgeroorlog van 324. Konstantyn se Christelike lofredenaars het die oorlog voorgestel as 'n geveg tussen die Christendom en die heidendom; Licinius, bygestaan deur Gotiese huursoldate, het die verlede en antieke heidendom verteenwoordig, terwyl Konstantyn en sy Franke onder die Chi-Rho-vlag geveg het. Konstantyn se leër was kleiner, maar het geseëvier in die Slag van Adrianopel. Licinius het oor die Bosporus gevlug en Martinianus as augustus in naam in die weste uitgeroep. Konstantyn het egter die volgende geveg, die Slag van Hellespont, gewen en eindelik die Slag van Chrysopolis op 18 September 324.
Licinius en Martinianus het hulle by Nicomedia aan Konstantyn oorgegee op belofte dat hulle lewe gespaar sou word: Hulle het as privaat burgers in onderskeidelik Thessaloniki en Kappadosië gaan woon. In 325 het Konstantyn Licinius egter daarvan beskuldig dat hy teen hom saamsweer en hom laat gevange neem en hang; Licinius se seun, die seun van Konstantyn se halfsuster, is in 326 gedood. Konstantyn het dus die alleenheerser van die Romeinse Ryk geword.
Stigting van Konstantinopel
180px|thumb|'n Geldstuk wat Konstantyn laat munt het ter viering van die stigting van Konstantinopel.
Diocletianus het Nicomedia in die ooste tydens die Tetrargie as sy hoofstad gekies. Dit was nie ver van Bisantium nie en die ideale plek om Thracië, Asië en Egipte te verdedig wat almal sy militêre aandag geverg het. Toe Konstantyn sy nuwe hoofstad kies, het hy die verskuiwing van die middelpunt van die ryk erken vanaf die afgeleë en yl bewoonde weste na die ryker stede van die ooste, asook die militêre belangrikheid van die beskerming van die Donau teen barbaarse invalle en van Asië teen 'n vyandelike Persië. Dit was ook maklik om die skeepsverkeer tussen die Swartsee en die Middellandse See te monitor.
Daar is voorgestel 'n nuwe hoofstad in die ooste sou die integrasie van die ooste as 'n sentrum van opvoeding, vooruitgang en kultuur in die Romeinse Ryk as 'n geheel verteenwoordig. Nadat hy 'n paar opsies oorweeg het, het Konstantyn besluit op die Griekse stad Bisantium, wat in die vorige eeu reeds aansienlik herbou is volgens Romeinse standaarde deur Septimius Severus en Caracalla, wat reeds die stad se strategiese belangrikheid besef het. Die stad is dus in 324 gestig en hernoem tot Konstantinopel ("Konstantyn se stad"). Spesiale gedenkmuntstukke is in 330 uitgegee om die geleentheid te vier.
Die figure van die ou gode is óf vervang óf opgeneem in 'n raamwerk van Christelike simbolisme. Konstantyn het die nuwe Kerk van die Heilige Apostels laat bou op die terrein van die tempel van Afrodite. Die nuwe hoofstad is dikwels met die "ou" Rome vergelyk as Nova Roma Constantinopolitana, die "Nuwe Rome van Konstantinopel".
Godsdiensbeleid
thumb|200px|links|Konstantyn verbrand boeke deur Ariese ketters, uit 'n 9de-eeuse manuskrip.
Konstantyn was die eerste keiser wat die vervolging van Christene beëindig en die Christendom saam met ander gelowe en kultusse gewettig het. In Februarie 313 het hy saam met Licinius in Milaan vergader en die Edik van Milaan uitgereik waarkragtens Christene hulle geloof sonder verdrukking kon volg. Dit het strawwe vir die verkondiging van die Christelike geloof, waarvoor baie voorheen vervolg is, uit die weg geruim en eiendom aan die kerk terugbesorg. Die edik het alle gelowe van vervolging uitgesluit sodat enigiemand kon aanbid wie hy wou. Geleerdes debatteer daaroor of Konstantyn sy ma, Helena, se Christelike geloof in sy jeug aangeneem het en of hy dit geleidelik deur die verloop van sy lewe aangeneem het.
thumb|240px|[[Pous Silvester I en keiser Konstantyn.]] Volgens Christelike skrywers was Konstantyn ouer as 40 toe hy eindelik verklaar het hy is 'n Christen en dit duidelik gestel het dat hy sy suksesse te danke het aan God alleen. Ondanks sy verklarings dat hy 'n Christen is, het hy tot op sy sterfbed gewag voordat hy gedoop is, want hy het geglo die doop sou hom verlos van die sondes wat hy gepleeg het in die uitvoering van sy beleide as keiser. Hy het die kerk finansieel ondersteun, basilikas laat bou, voorregte aan kerklikes toegestaan (soos uitsluiting van sekere belasting), Christene in hoë ampte aangestel en eiendom aan die kerk teruggegee waarop voorheen tydens die lang tydperk van vervolging beslag gelê is.
Konstantyn het dalk nie net die Christendom beskerm nie. 'n Triomfboog is in 315 laat bou om sy oorwinning in die Slag van Ponte Milvio (312) te vier. Dit is versier met beelde van die godin Victoria, en offerandes is aan heidense gode soos Apollo, Diana en Hercules gebring. Op die boog is geen uitbeelding van Christelike simbolisme nie. Die boog is egter wel deur die Senaat laat bou en nie deur Konstantyn nie.
In 321 het Konstantyn gelas dat Sondag 'n rusdag vir alle burgers moet wees. In 323 het hy 'n dekreet uitgevaardig waarkragtens Christene verbied is om aan staatsofferandes deel te neem. Nadat die heidense gode van sy muntstukke af verdwyn het, het Christelike simbole in die plek daarvan hulle verskyning gemaak.
Konstantyn se bewind het 'n presedent geskep dat die keiser groot invloed en gesag in die vroeë Christelike konsilies gehad het, veral in die dispuut oor Arianisme. Konstantyn het nie gehou van die sosiale onstabiliteit wat godsdienstige dispute ingehou het nie. Sy invloed oor die kerk was bedoel om leerstellings af te dwing, kettery uit te wis en ekklesiastiese eenheid te handhaaf; die kerk se rol was om aanbidding, leerstellings en dogma daar te stel.
Administratiewe hervormings
thumb|180px|'n Heksagonale goue gelukbringer met 'n dubbele solidus van Konstantyn in die middel, 321, nou in die Britse Museum.
Van die middel 3de eeu af het keisers equites (ridders) begin verkies bo senatore, wat 'n monopolie oor die belangrikste ampte van die staat gehad het. Senatore is die bevel van legioene en die meeste provinsiale goewerneurskappe ontneem, want daar is gevoel hulle het die gespesialiseerde militêre opvoeding kortgekom wat nodig was in 'n tyd van akute verdedigingsbehoeftes; sulke poste is deur Diocletianus en sy kollegas aan die equites gegee. Die keisers het egter steeds 'n behoefte gehad aan die talente en hulp van die rykes, op wie staatgemaak is om die sosiale orde en samehang te handhaaf deur middel van 'n web van magtige invloed en kontakte op alle vlakke. Die uitsluiting van die aristokratiese senatore het dié reëling bedreig.
In 326 het Konstantyn dié neiging omgekeer en baie administratiewe poste vir senatore beskikbaar gestel. Hy het terselfdertyd die rang van bekleërs van bestaande riddersampte tot senator verhoog.
Senuweestelsel
Intrinsieke patroonopwekking
Interne patroonopwekking werk op ’n groot verskeidenheid tydskale, van millisekondes tot ure of langer. Een van die belangrikste soorte slaappatrone is sirkadiese ritme – betreffende biologiese prosesse wat al om die 24 uur plaasvind. Alle diere wat bestudeer is, toon sirkadiese wisselings in neurale aktiwiteit, wat gedrag soos die slaap-wakker-siklus beheer. Eksperimentele studies van die 1990's af wys sirkadiese ritme word opgewek deur ’n "genetiese klok" wat bestaan uit ’n spesiale stel gene waarvan die uitdrukkingsvlak deur die loop van die dag styg en daal. Diere so uiteenlopend soos insekte en gewerweldes deel ’n soortgelyke genetiese ritmieseklokstelsel. Die klok word deur lig beïnvloed, maar hou aan werk al word ligvlakke konstant gehou en al is daar geen ander eksterne aanduidings oor watter tyd van die dag dit is nie. Die klokgene vind uitdrukking in baie dele van die senuweestelsel sowel as baie perifere organe, maar in soogdiere word al hierdie "weefselklokke" gesinkroniseer gehou deur seine wat uitgestuur word deur die meestertydhouer in ’n klein deel van die brein bekend as die suprachiasmatiese kern.
Ontwikkeling
In gewerweldes sluit belangrike oomblikke in die neurale ontwikkeling van die embrio die volgende in: die ontstaan en differensiasie van neurone uit stamselvoorlopers, die migrasie van onvolgroeide neurone van hul ontstaanplek in die embrio na hul finale posisie, die uitgroei van aksons uit neurone en die geleiding van die beweeglike groeikeël deur die embrio na postsinaptiese vennote, die voortbrenging van sinapse tussen hierdie aksons en hul postsinaptiese vennote, en eindelik die lewenslange verandering in sinapse wat vermoedelik ten grondslag lê van leer en geheue.
Alle diere van Bilateria vorm vroeg in hul ontwikkeling ’n gastrula, wat gepolariseer is; die een kant word die dierpool genoem en die ander kant die plantpool. Die gastrula het die vorm van ’n skyf met drie lae selle: ’n binneste laag wat die endoderm genoem word en wat aanleiding gee tot die voering van die meeste interne organe, ’n middelste laag, die mesoderm, wat aanleiding gee tot die bene en spiere, en ’n buitenste laag, die ektoderm, wat aanleiding gee tot die vel en senuweestelsel.
In gewerweldes is die eerste teken van die senuweestelsel die verskyning van ’n dun strook selle al langs die middel van die rug wat die senuplaat genoem word. Die binneste deel van die senuplaat (met die middellyn langs) sal eindelik die sentrale senuweestelsel (SSS) word en die buitenste deel die perifere senuweestelsel (PSS). Namate die ontwikkeling vorder, verskyn ’n vou (die senugleuf) langs die middellyn. Dié vou verdiep en die bokant groei toe. In dié stadium verskyn die toekomstige SSS as ’n silindriese struktuur wat die senubuis genoem word, terwyl die toekomstige PSS verskyn as twee stroke weefsel bekend as die senulys; dit loop in die lengte bo die senubuis. Die stadiums van senuplaat tot senubuis en senulys is bekend as neurulasie.
Die aard van die induksieproses was onbekend totdat dit eindelik in die 1990's met ’n genetiese benadering opgelos is. Die induksie van die senuweefsel vereis die inhibering van die geen vir ’n sogenaamde beenmorfogenetiese proteïen, of BMP. Veral die proteïen BMP4 is blykbaar betrokke. Twee proteïene wat albei deur die mesoderm afgeskei word, kan BMP4 inhibeer en daardeur die ektoderm induseer om in senuweefsel om te sit. Dit lyk of dieselfde soort molekulêre meganisme betrokke is by baie uiteenlopende soorte diere, van geleedpotiges tot gewerweldes.
Die induksie van senuweefsel lei tot die vorming van voorlopersenuselle, genaamd neuroblaste. Van daar af verdeel selle om óf neurone óf gliaselle te vorm.
Patologie
Neurologie behels die diagnose en behandeling van alle soorte toestande en siektes wat met die sentrale en die perifere senuweestelsel verband hou.
Die sentrale senuweestelsel word beskerm deur groot fisieke en chemiese versperrings. Fisiek word die brein en rugmurg omring deur taai membrane en die bene van die skedel en rugwerwels, wat saam ’n sterk fisieke skild vorm. Chemies word die brein en rugmurg geïsoleer deur die sogenaamde bloed-brein-versperring, wat die meeste soorte chemiese stowwe verhoed om uit die bloedstroom na die binnekant van die SSS te beweeg. Hierdie beskerming maak die SSS in baie opsigte minder kwesbaar as die PSS; aan die ander kant het skade aan die SSS ernstiger gevolge.
Hoewel senuwees gewoonlik diep onder die vel lê, buiten met uitsonderings soos die elmboogsenuwee, is hulle steeds redelik blootgestel aan fisieke skade, wat pyn en ’n verlies aan sensasie of spierbeheer tot gevolg kan hê. Skade aan senuwees kan ook deur swelling en kneusings veroorsaak word op plekke waar ’n senuwee deur ’n nou, benerige kanaal loop, soos in karpale tonnelsindroom. As ’n senuwee heeltemal deurgesny word, sal dit dikwels degenereer, maar vir lang senuwees sal dit maande duur voor die proses afgehandel is.
Benewens fisieke skade, kan perifere neuropatie veroorsaak word deur baie ander mediese probleme, onder meer genetiese toestande, metaboliese toestande soos diabetes, inflammatoriese toestande soos Guillain-Barré-sindroom, ’n vitamientekort, siektes soos melaatsheid en gordelroos, of vergiftiging deur stowwe soos swaarmetale. Baie gevalle het geen bekende oorsake nie en word "idiopaties" genoem. Senuwees kan ook tydelik hul funksie verloor, wat ’n styfheid veroorsaak. Dit word veral veroorsaak deur meganiese druk, ’n daling in temperatuur of chemiese wisselwerkings met sekere medikasie vir plaaslike verdowing.
Fisieke skade aan die rugmurg kan lei tot verlamming, wat permanent kan wees. Eksperimentele studies het getoon rugsenuvesels probeer teruggroei op dieselfde manier as ander senuvesels, maar in die rugmurg lei die vernietiging van weefsel gewoonlik tot die vervaardiging van letselweefsel waardeur die teruggroeiende senuwees nie kan dring nie.
Konstantyn die Grote
Monetêre hervormings
thumb|links|180px|'n Nummus (muntstuk) van Konstantyn.
Eric Egan
Eric Egan was 'n Suid-Afrikaanse akteur en omroeper. Hy was bekend as die eerste stem van Springbokradio.
Konstantyn die Grote
Monetêre hervormings
Konstantyn se monetêre beleide was nou verbind met sy godsdiensbeleide; die toename in die munt van geld het saamgeval met die beslaglegging tussen 331 en 336 op alle goue, silwer- en bronsbeelde uit heidense tempels wat verklaar is tot staatseiendom. Al wat bewaar gebly het, is 'n paar bronsbeelde wat as openbare monumente in Konstantinopel gebruik is.
thumb|240px|Die doop van Konstantyn, soos studente van [[Raphael hulle dit voorgestel het.]]
Siekte en dood
thumb|240px|'n Moontlike portret van Konstantyn se dogter Helena en sy skoonseun [[Julianus.]]
Vandat hy siek geword het, het Konstantyn geweet hy gaan binnekort sterf. Hy het in die geheim vir hom 'n laaste rusplek in die Kerk van die Heilige Apostels gereël. Dit het gouer gekom as wat hy besef het. Kort ná Paasfees in 337 het hy ernstig siek geword. Hy is na die warmbaddens aan die suidkus van die Golf van Nicomedia (die huidige Golf van Izmit). Daar, in 'n kerk wat sy ma laat bou het, het hy gebid en besef hy is aan die sterf. Hy het na Konstantinopel probeer terugkeer, maar net tot in 'n voorstad van Nicomedia gevorder. Hy het die biskoppe laat kom en versoek om in die Jordaanrivier gedoop te word, nes Christus. In die uitstelling van sy doop het hy die destydse gebruik gevolg om eers ná die kindertyd gedoop te word. Daar word geglo hy het sy doop vir so lank uitgestel omdat hy vir soveel moontlik van sy sondes vergewe wou word.
Konstantyn is kort daarna in 'n voorstedelike villa dood op 22 Mei 337, die laaste dag van die 50 dae lange Pinkster.
Hoewel Konstantyn volgens Eusubius se weergawe dood is ná die Persiese veldtog, word sy sterfte in ander weergawes aangegee as in die middel van die veldtog. Julianus, 'n broerskind en skoonseun van Konstantyn, het self geskryf die Sassaniede het die straf vir hulle wandade vrygespring omdat Konstantyn "in die middel van voorbereidings vir oorlog" dood is. Sommige kenners het tot die gevolgtrekking gekom dat Eusebius sy Vita geredigeer het om Konstantyn se reputasie te beskerm teen wat Eusebius beskou het as 'n minder simpatiekgesinde weergawe van die veldtog.
Konstantyn se liggaam is ná sy dood na Konstantinopel vervoer en in die Kerk van die Heilige Apostels begrawe. Sy oorskot het die plundering van die stad tydens die Vierde Kruistog oorleef, maar is die een of ander tyd daarna vernietig. Konstantyn is opgevolg deur sy drie seuns by Fausta: Konstantyn II, Constantius II en Constans. Hy het ook twee dogters gehad: Constantina en Helena, vrou van keiser Julianus.
Nalatenskap
Konstantyn het die Romeinse Ryk onder een keiser herenig. Hy het groot oorwinnings behaal oor die Franke en Alamanne in 306-308, weer oor die Franke in 313-314, die Gote in 332 en die Sarmate in 334. Teen 336 het hy die grootste deel van die lang verlore provinsie Dacia teruggewen. Ten tyde van sy dood het hy 'n groot ekspedisie beplan om die plundertogte deur die Persiese Ryk in die oostelike provinsies te beëindig.
Wat die kultuur betref, het Konstantyn die baardlose voorkoms van vroeëre keisers teruggebring. Dié nuwe mode het geduur tot in die tyd van Phokas.
Die Heilige Romeinse Ryk het Konstantyn as een van die eerbiedwaardige figure van sy tradisie beskou. In die latere Bisantynse staat was dit 'n groot eer vir 'n keiser om as die "nuwe Konstantyn" beskryf te word; 10 keisers is so genoem, onder andere die laaste keiser van die Oos-Romeinse Ryk. Karel die Grote het monumentale Konstantynse vorme aan sy hof gebruik om daarop te sinspeel dat hy Konstantyn se opvolger en gelyke is. Konstantyn het 'n mitiese rol verwerf as 'n vegter teen heidene. Sy aanvaarding as 'n heilige het blykbaar in die Bisantynse Ryk versprei tydens oorloë in die laat 6de en 7de eeu teen die Sassaniede en Moslems.
Heiligwording
Die Ortodokse Kerk beskou Konstantyn as 'n heilige (Άγιος Κωνσταντίνος, sint Konstantyn), met sy feesdag op 21 Mei, en noem hom isapostolos (ισαπόστολος Κωνσταντίνος) – 'n gelyke van die Apostels.
Stamboom
Keisers se name is in blokke met ronde hoeke, met die datum by toe hulle augustus was. Name met 'n dikker raam verskyn in altwee afdelings.
1: Konstantyn se ouers en halfsibbes
2: Konstantyn se kinders
LNER-Klas A4
Die Klas A4 is 'n reeks 4-6-2-stoomlokomotiewe wat deur Nigel Gresley in 1935 vir die Britse spoorwegmaatskappy London and North Eastern Railway (LNER) ontwerp is. Die lokomotiewe is maklik herkenbaar aan hul vaartbelynde ontwerp wat 'n hoë spoed verseker het. Een lokomotief uit hierdie klas, 4468 Mallard, het op 3 Julie 1938 die amptelike wêreld-spoedrekord vir stoomlokomotiewe met 201,2 km per uur opgestel.
Altesaam 35 klas A4-lokomotiewe is gebou om vinnige passasierstreine op die Ooskus-hoofroete (East Coast Main Line) tussen Londen se Kings Cross-stasie en Edinburg in Skotland te trek. Die treine het op hierdie roete via York en Newcastle geloop en is eers in die vroeë 1960's deur Deltic-diesellokomotiewe vervang. Enkele A4's is nog tot en met 1966 vir treindienste in Skotland gebruik, veral vir die sneltreinroete tussen Aberdeen en Glasgow waar hulle die reistyd van 3,5 tot 3 uur verkort het.
Wol
Wol is die produk wat verkry word wanneer gewoonlik skape, of Angorabokke se huidbedekking (hare) afgeskeer is. Dit word skoongemaak en verder verwerk tot 'n materiaal wat vir klere, komberse en ander uitrusting vir die mens se gemak gebruik word. Dit is saam met katoen en linne waarskynlik een van die natuurlikste stowwe wat aan 'n persoon gedra kan word.
Van die positiewe eienskappe wat wolprodukte besit, is dat dit nie veel rek of krimp nie, dit is warm in die winter en koel in die somer. Dit kan maklik gekleur word en kan versigtig gewas word.
Wol maak 'n groot deel uit van die inkomste vir skaapboere, aangesien alle skape wol dra, of die dier nou geslag word later of nie. Wol bevat ook ander voordelige natuurlike stowwe, bv. wolvet en lanolien (hidriese wolvet), wat in die kosmetiese bedryf aangewend word as bevogtigings- en smeermiddel vir die vel, veral in die winter.
Die Babiloniërs het reeds in 4 000 v.C. wolmateriaal geweef. Vandag is Australië, Nieu-Seeland, Rusland, Suid-Afrika, Argentinië, Uruguay, Turkye, die VSA en Groot-Brittanje die vernaamste wolproduserende lande. Wol is een van Suid-Afrika se belangrikste landbou-uitvoerprodukte en is ook wêreldbekend vir die hoë gehalte.
Merinowol vorm 80% van die totale skeersel en meer as 80% van die hele opbrengs het 'n spintelling van 60 en hoër, vergeleke met Australië met net meer as 60% en Nieu-Seeland se sowat 5%. Die vernaamste produksiegebiede is die Karoo, Oos-Kaap, Vrystaat en die Gautengse Hoëveld.
Skeertyd
Skape word een maal per jaar, gedurende die lente of die vroeë somer, geskeer. Die wol is dan tussen 75 en 100 mm lank. Die skape word met elektriese of handskere geskeer deur skeerspanne wat dikwels van plaas tot plaas reis. 'n Skaap word in 'n sittende posisie tussen die skeerder se bene gehou terwyl die penswol en klosse afgeskeer word. Die res van die vag word daarna afgeskeer deur gewoonlik by die regterblad of nek te begin. Nadat die vag afgeskeer is, word dit op ŉ sorteertafel, waarvan die blad uit dwarslatte bestaan, gegooi met die skeerkant na onder. Hier word die swakste stukke wol, wat korter, vuiler of taaier as die gemiddelde gehalte is, verwyder en geklassifiseer volgens lengte, fynheid en kwaliteit. Daarna word dit in ŉ houer vir die spesifieke tipe geplaas en van daar word dit gebaal – elke tipe in 'n aparte baal met die besonderhede van die inhoud daarop aangebring.
Wolmark
Die bale, wat gemiddeld 140 kg weeg, word vervolgens na die hawestede Port Elizabeth, Durban, Oos-Londen of Kaapstad gestuur, waar dit deur die Wolraad oorgeneem word nadat die wol in oorleg met wolmakelaars in een of meer van die 1 200 prysindelings geklassifiseer is. Voorskotpryse word vooraf bepaal en die wol word dan op openbare veilings verkoop. Hierdie voorskotpryse word bepaal na gelang van die verwagte koopprys van 'n soort vir die spesifieke seisoen.
Aan die einde van 'n seisoen ontvang die wolboer weer agterskotte, wat bepaal word op grond van die gemiddelde prys wat elke soort wol gedurende die seisoen behaal het. Bale wat vir uitvoer bestem is, word tot 'n derde van die oorspronklike grootte saamgepers, omdat die skeepsvrag volgens ruimte en nie volgens gewig betaal word nie. Wol is een van Suid-Afrika se belangrikste uitvoerprodukte op die gebied van die landbou. In die 1975/76-seisoen het wol meer as R150 miljoen aan buitelandse valuta verdien.
Die vernaamste kopers van Suid-Afrika se wol is Brittanje, Frankryk, die Bondsrepubliek Duitsland, Italië, België en Japan. Die land se wolproduksie word in toenemende mate binnelands verwerk, waar die vetwol gewas en gekam word voordat dit uitgevoer word. eienskappe van wol Die vag van 'n skaap bestaan uit miljoene veseltjies, elkeen net ŉ fraksie van 'n millimeter dik maar geweldig sterk. Terwyl 'n gewone haar 'n gladde oppervlak het, is die wolvesel bedek met skubbe.
Onder die skubbe is lug, wat aan wol die wonderlike eienskap van warmte in die winter en koeligheid in die somer gee, omdat lug 'n swak geleier van warmte en dus 'n goeie isoleerder is. Die skubbe van verskillende vesels haak aan mekaar vas sodat lang en dun, maar sterk gare gemaak kan word. Wol is besonder elasties - 'n vesel van 80 mm kan tot 100 mm uitgerek word sonder dat dit breek en die vesel bly gekartel nadat dit gerek is.
Omdat wol vog absorbeer, word sweet baie vinniger deur wol as deur enige ander vesel geabsorbeer, terwyl dit nog droog voel. Wol is baie higiënies en word ook in hospitale gebruik, waar skaapvelle onder bedlêende pasiënte geplaas word sodat hulle nie bedsere kry nie. Ander voortreflike eienskappe van wol is brand- en kreukeltraagheid.
Verwerking van wol
Omdat wol baie wolvet, sand en plantmateriaal bevat, word dit eers gewas, wat die eerste stap in die verwerkingsproses is. Die wol word in 'n reeks baddens of houers gewas, waar dit met meganiese harke of tande beweeg word. Uit die wolvet word lanolien vervaardig. Nadat die wol gewas is, word dit deur middel van die warm lug in 'n masjien drooggemaak en onsuiwerhede soos grassade, wat nie deur die wasproses verwyder word nie, word dan deur karbonisering verwyder.
Inligtingsdebakel
Die inligtingsdebakel (ook bekend as die inligtingskandaal en die Muldergate-skandaal) was ’n Suid-Afrikaanse politieke skandaal.
Gedurende die sewentigerjare het die regering R75 miljoen aan ’n geheime inligtingsprogram spandeer. Die fondse was deur die kabinet, en met mnr. P.W. Botha se samewerking, in die begroting van Verdediging weggesteek – sonder Parlementêre goedkeuring. ’n Kabinetskomitee, onder voorsitterskap van mnr. Vorster, het die projekte gemonitor en die finansiering met die Minister van Finansies, eers dr. Nic Diederichs en daarna dr. Owen Horwood deurgevoer. Nadat sekere geheime projekte aan die pers gelek is het die Suid-Afrikaanse politieke landskap onomkeerbaar verander. Die Minister van Inligting, dr. Connie Mulder, is uit sy amp ontslaan en hy is saam met dr. Eschel Rhoodie en genl. Hendrik van den Berg as die sogenaamde skuldiges in die koerante afgemaak. Die Engelse pers het die debakel Muldergate gedoop.
Donker Afrika
Donker Afrika is 'n Afrikaanse rolprent wat op 18 Desember 1957 uitgereik is.
Lelie
Eienskappe
duimnael|links|Die Lilium longiflorum-blom. 1. [[Stempel. 2. Styl. 3. Meeldrade. 4. Helmdraad. 5. Blomdekblaar.]]
Donker Afrika
Genre
Die rolprent is 'n komedie.
Lelie
Eienskappe
Lelies is hoë, meerjarige plante van 60 tot 180 cm hoog wat van bolle groei, hoewel sommige wortelstokke met verskeie bolle het. Sommige spesies ontwikkel uitlopers.
In die koeler klimaatstreke is die blomme eenjarig en dormant in die winter.
Inligtingsdebakel
Nadat P.W. Botha oorgeneem het as staatshoof het hy mnr. Rudolph Erasmus aangestel om ondersoek te doen na die besteding van geheime fondse. Die Erasmus-kommissie het aangevoer dat die staat niks geweet het van die besteding van geheime fondse nie en dat drs. Connie Mulder en Eschel Rhoodie, wat onderskeidelik as Minister en Sekretaris van Inligting deur die staat opgedra is om die programme uit te voer, die enigste verantwoordelike persone was.
Die Erasmus-kommissie het in verskeie hofsake betrokke geraak maar nie een daarvan gewen nie. Ook dr. Eschel Rhoodie is deur die Appèlhof onskuldig bevind. Op 31 Januarie 1979 het Mulder as LV vir Randfontein bedank en op 6 April 1979 is hy uit die Nasionale Party geskors omdat hy geweier het om hom ongekwalifiseerd by die eerste twee verslae van die Erasmus-kommissie neer te lê.
Wol
Verwerking van wol
Die wol word met suur behandel, waardeur die plantmateriaal verkool word en uit die wol geblaas kan word. Hierdie proses het geen nadelige uitwerking op die wol nie. Die wol gaan vervolgens deur kaardmasjiene. Hierdie masjiene het rollers wat van draadtande of pennetjies voorsien is en teen mekaar maar in teenoorgestelde rigtings beweeg. Die wol beweeg tussen die rollers deur en word so uitgepluis. Hierdie proses word gewoonlik gebruik om wol van 3 cm en korter te verwerk en die wol kom dan uit die masjien in die vorm van 'n dun web.
In die kamproses wat daarna plaasvind, word die vesels so parallel moontlik gerangskik, waartydens die meeste van die kort vesels verwyder word. Nadat die wol uitgekam is, word dit kamwol genoem. Die wol reep beweeg vervolgens deur die valkammasjiene, wat die vesels nog verder parallel rangskik, waarna die wolreep geleidelik afgedun word tot die voorspinreep (van ongeveer 30 mm tot 2 of 4 mm). Die wol, wat in dik repe in groot bolle opgerol is, kan dan gekleur word deur dit in vate kleurstof te dompel.
Wol kan wel in enige stadium gekleur word. Daarna is die wol gereed vir die spin- en weefproses en verwerking tot klere, breiwol, tapyte, vilt, ensovoorts. In 1937 is die Internasionale Wolsekretariaat, waarvan Suid-Afrika lid is, in Londen gestig om wol op internasionale vlak te bevorder, en wel onder die Wolmerk, wat 'n internasionale gehaltesimbool vir produkte van suiwer nuutwol is.
Versorging van wolklere
Wol is 'n sagte weefsel. Dit is wel bestand teen wind en weer, maar solank dit aan die skaap sit kom dit natuurlik nie in aanraking met seep en warm water nie. 'n Trui wat oor 'n hemp of T-hemp gedra word hoef nie dikwels gewas te word nie. Dieselfde geld vir baadjies en jasse, wat soms net belug hoef te word.
Dit geld egter nie vir alle wolsoorte nie, en dit is verkieslik om wol met die hand te was, al laat vervaardigers van skoonmaakmiddels en wasmasjiene jou soms anders glo. Die sorg-etiket aan die kledingstuk moet altyd goed gelees word. Indien daar op die etiket 'n hand in 'n wasbak verskyn, dan moet die wolstuk slegs met die hand gewas word, verkieslik in lou water en met 'n wolwasmiddel. Nadat dit gewas is moet dit ook 'n paar keer uitgespoel word in louwarm water. Moet nooit die wol wring nie, maar druk dit versigtig droog op 'n plat tafel, om die vorm van die stuk te herwin.
Dit is 'n misverstand dat die wastemperatuur nooit hoër as 30 grade mag wees nie, die kleurproses van wol vind immers teen veel hoër temperature plaas, sonder enige krimping of vervilting. Wol is egter wel vatbaar vir 'n vinnige temperatuurverandering. Stadige verhitting en afkoeling is dus van kardinale belang. Moet nooit wol laat week of spindroog nie.
Bay City, Michigan
Bay City is 'n hawestad in die deelstaat Michigan en geleë aan die oewer van die Huronmeer by die monding van die Saginawrivier. Die stad is ongeveer 174km noordwes vanaf Detroit. 'n Klompie nedersettings het in 1859 saamgesmelt om 'n dorp te vorm en het in 1865 stadstaus verkry. Die bevolking was 34 521 in 2012.
Daar word aartappels, suiker en suiwelprodukte geproduseer in die omgewing.
James Norval
James Norval (1908 – 1970) was 'n Suid-Afrikaanse teater- en filmakteur. Hy werk aanvanklik vir die Hendrik Hanekom Geselskap. In 1934 tree Hanekom af om 'n teaterskool in Bloemfontein te open. Norval begin sy eie groep, die James Norval Geselskap en toer met stukke soos Die Verlore Siel, Vadertjie Langbeen, Dracula en Gebeurtenis in die Nag.
Norval was met die aktrise Anna Cloete getroud. Hul enigste kind, Paddy Norval het soms saam met hulle opgetree.
Die Suid-Afrikaanse Akademie vir Wetenskap en Kuns het hom in 1967 vereer met sy Erepenning vir Toneelkuns.
Filmografie
As akteur:
Pan Africanist Congress of Azania
Die Pan Africanist Congress of Azania (vroeër bekend as die Pan Africanist Congress, afgekort as die PAC) was 'n Suid-Afrikaanse bevrydingsbeweging en is nou 'n klein politieke party in Suid-Afrika. Dit is op 6 April 1959 gestig nadat 'n paar lede van die ANC weggebreek het omdat hulle beswaar gemaak het teen die vervanging van die Program van Aksie van 1949 wat vervang is met die Vryheidsmanifes in 1955. Robert Sobukwe is verkies as die eerste president tydens die stigtingskongres wat in 1959 in Johannesburg gehou is.
Ideologie
Die party se ideologie is Pan-Afrikanisme met drie beginsels van nasionalisme, sosialisme en kontinentale eenheid. Die idees berus grootliks op die leringe van Anton Lembede, George Padmore, Marcus Garvey, Kwame Nkrumah en W.E.B. du Bois.
Ontstaan
Vir baie jare was daar toenemende druk op die African National Congress (ANC) wat veroorsaak is deur die spanning tussen diegene met meer matige uitsigte en diegene met Afrikanistiese uitsigte. 'n Groot gevolg van hierdie verskille wat die veelrassige persoonlikheid van die instelling: die Afrikaniste het nie gedink dat samewerking met die Indiërs, kleurlinge en blankes die inheemse bevolking (d.i. swart mense) sou help om politieke beheer oor Suid-Afrika te verkry nie. Die druk het al hoe duideliker geword toe die ANC die Vryheidsmenifes erken het, wat deur die Afrikaniste as te konserwatief beskou is. Hulle het gevoel dat dit nie genoeg aandag aan swart mag gegee het nie. 'n Verklaring in die aanhef tot die manifes verwys na "ons, die mense van Suid-Afrika, swart en wit saam gelyke vennote, landgenote en broeders". Dit het die Afrikaniste gegrief.
In November 1958, tydens die Transvaalse provinsiale vergadering, is sommige Afrikanste verbied. Hulle het gekies om die ANC te verlaat en in April 1959 is die PAC gestig. Robert Sobukwe is verkies as die eerste inaugurele voorsitter en Potlako Leballo as sekretaris. Die PAC het gekies om die Program van Aksie en Uitdagingsveldtog.
Vroeë geskiedenis
Dar was baie mededinging tussen die ANC en die PAC om steun te werf. In Desember 1959 'n anti-pas veldtog vir 31 Maart 1960 voorberei. Die PAC het besluit dat hulle die ANC sou voorspring deur 'n soortgelyke kampanje te hou reg voor dié van die ANC te hou. Die anti-pas-veldtog was uiteindelik 'n baie belangrike een vir die PAC, en vir Suid-Afrikaanse politieke gebeure in die algemeen. Die datum vir die PAC se kampanje is vasgestel op 21 Maart 1960, tien dae voor die ANC s'n en daar is baie tyd spandeer om brosjures uit te deel en mense te aktiveer. Sobukwe het mense aangemoedig om hul passe by die huis te los en, sonder geweld, hulself vir arrestasie by die naaste polisiestasie aan te meld.