cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ferdinand Postma
Skryfwerk
Kleopatra is ’n geskiedkundige roman oor die Egiptiese heerser, waarin die skrywer ’n beeld gee van die lewe en worsteling van ’n belangrike tydperk in die groot Romeinse wêreld. Kleopatra en die historiese persone, wat sy in die netwerk van haar intriges probeer toespin, bly egter vae figure wat in ’n onwerklike wêreld lewe. Pompeius, Caesar, Antonius en Octavianus figureer almal in die roman. Hulle lewensloop word noukeurig beskryf sonder dat hulle lewende karakters word.
Vuurpyle is ook moraliserend van aard.
Hy skryf ’n kort biografie oor Paul Kruger (Paul Kruger: Christen-Volksman-Staatsman) en stel ’n Beknopte woordeboek: Afrikaans-Latyn / Latyn-Afrikaans saam.
Die boek Paulus, ’n geroepe apostel van Jesus Christus behandel die lewe en werke van Paulus, saamgestel uit die Bybel en vele ander bronne.
Postma is saam met T.J. Haarhoff en L.J. du Plessis mederedakteur vir die reeks Erfstukke uit die klassieke oudheid, waartoe hy verskeie lewensbeskrywings van beroemde Grieke en Romeine bydra.
Hy vertaal B.J. Webb se Naomi of De laaste dagen van Jeruzalem as Naomie en C.H. Spurgeon se Die Sionsbank: ’n versameling van kosbare beloftes vir daelikse gebruik gerangskik in Afrikaans.
Eerbewyse
Tydens ’n funksie op Potchefstroom in 1939 om sy sestigste verjaarsdag te vier, bring die Minister van Onderwys, J.H. Hofmeyr, hulde aan hom as vakman en as vriend. In 1949 ontvang hy ’n eredoktorsgraad in Opvoedkunde van die Universiteit van Suid-Afrika. Die Ferdinand Postma Hoërskool in Potchefstroom word na hom vernoem, asook ’n biblioteek op die kampus van die universiteit. Sy boekery word as ’n eenheid in hierdie biblioteek bewaar. Na sy dood word huldeblyke van oraloor ontvang, insluitende van professor J. Waterink van die Vrije Universiteit en die rektore van die universiteite van Witwatersrand en Pretoria.
Publikasies
Werke uit sy pen sluit in:
Dender
Die Dender (Frans: Dendre) is 'n rivier in België. Die Dender is 'n sytak van die Schelde.
Frank Keenan
Frank Keenan (8 April 1858 – 24 Februarie 1929) was 'n Amerikaanse akteur, regisseur, en vervaardiger. Hy was bekend vir sy rolle in die rolprente The Coward (1915), The Silver Girl (1919), Brothers Divided (1919), en Dollar for Dollar (1920).
Eerste Meksikaanse Keiserryk
Terwyl Kuba, Santo Domingo en die Filippyne deel uitgemaak het van die Vise-Koninkryk Nieu-Spanje, het hierdie gebiede nie deel van Meksiko geword nie. Ná die afskaffing van die Keiserryk het Costa Rica, El Salvador, Guatemala, Honduras en Nicaragua op 1 Julie 1823 die Federale Republiek van Sentraal-Amerika gestig.
Deelgebiede
Die Eerste Meksikaanse Keiserryk het uit 24 deelgebiede bestaan:
Tsjetsjniese Wikipedia
Die Tsjetsjniese Wikipedia is die Tsjetsjniese uitgawe van Wikipedia, 'n gratis aanlynensiklopedie. Dit het tans ongeveer 0 artikels, en is die 37ste grootste Wikipedia.
Mimosoideae
Mimosoideae is die boom-subfamilie wat hoort tot die familie Fabaceae. Wêreldwyd is daar 3000 spesies wat hoort tot die subfamilie waarvan sewentig in Suider-Afrika voorkom en sestig van hulle is bome. Hierdie subfamilie is staan ook bekend as die Mimosa-subfamilie en is die grootste peuldraende subfamilie in die gebied.
Genera
Die volgende genera hoort tot die subfamilie:
Misty Upham
Misty Upham (6 Julie 1982 – 5 Oktober 2014) was 'n Amerikaanse aktrise. Sy is bekend vir haar rolle in die rolprente Frozen River (2008), The Dry Land (2010), August: Osage County (2013), en Cake (2014).
Kayamandi
Kayamandi is die woonbuurt in Stellenbosch wat tydens Apartheid vir swart Suid-Afrikaners gesoneer was. Die oorgrote meerderheid van die bevolking is tans swart. Kayamandi beteken "tuis bes" in Xhosa ("Khaya" - huis en "mnandi" - beste).
Universiteit van Waikato
Die Universiteit van Waikato (Māori: Te Whare Wānanga o Waikato, Afrikaans: Universiteit van Waikato) is 'n universiteit in Hamilton en ook Tauranga in Nieu-Seeland. Dit was opgerig in 1964, en het oor 10 000 studente (2003). Meer as helfte van die studente is vroulik. Die Universiteit van Waikato het 'n onderskeie Maori-kultuur, te danke aan die geskiedenis van die Waikato streek. Die universiteit het sterk kompetisie met die Universiteit van Auckland, wat die grootste universiteit in Nieu-Seeland is, ongeveer 130 km ten noorde daarvan.
Isotope van plutonium
Die chemiese element plutonium (Pu), met ’n atoommassa van ongeveer 239 u, het geen stabiele isotope nie en word dus as ’n radioaktiewe element geklassifiseer. Altesaam 21 isotope van plutonium is bekend. 244Pu is met ’n halfleeftyd van sowat 80 miljoen jaar die stabielste. Die belangrikste isotope van plutonium is:
Alle ander isotope het ’n halfleeftyd van minder as 7 000 jaar.
Die splytbare isotope word gebruik as brandstof in ’n kernreaktor. 240Pu kan neutrone absorbeer en is daarna splytbaar. By die verval van 238Pu word vervalhitte vrygestel. Hiermee kan termo-elektriese kragopwekkers elektriese energie lewer. Onder meer Voyager 1, Voyager 2 en Cassini-Huygens gebruik hierdie energiebron.
Michael Raymond-James
Michael Raymond-James (gebore 24 Desember 1977) is 'n Amerikaanse akteur en regisseur. Hy is bekend vir sy rolle in die rolprente Black Snake Moan (2006), Jack Reacher (2012), en The Finest Hours (2016).
Zahara
Zahara, regte naam Bulelwa Mkutukana (gebore 9 November 1988 in Phumlani, Oos-Kaap), is 'n Suid-Afrikaanse sangeres. Haar musiek word losweg as "Afrosoul" geklassifiseer, en sy sing in haar moedertaal, Xhosa, asook in Engels. Haar musiek is al beskryf as 'n mengsel van die style wat deur Tracy Chapman, India.Arie en die Nigeriese sangeres Aṣa gepopulariseer is.
Zahara se debuutalbum Loliwe is in 2011 uitgereik. Die eerste stapel kopieë is binne 72 uur uitverkoop en negentien dae later het die album die 100 000-verkoopsyfer oorskry. Sy is slegs die tweede kunstenaar om hierdie mylpaal te behaal, ná Brenda Fassie wie se Memeza 500 000 kopieë net 'n paar weke ná vrystelling verkoop het.
Sy verower 8 SAMA-toekennings vir haar album Loliwe by die 19de Suid-Afrikaanse Musiekpryse in 2013.
Zahara is in die Phumlani informele nedersetting buite Oos-Londen in die Oos-Kaap gebore. Sy het van kleins af 'n voorliefde vir sang gehad en haar talent is raakgesien toe sy die hoofsanger van die plaaslike Sondagskool-koor in Phumlani geword het.
"Zahara" beteken "bloeiende blom".
Planetarium
'n Planetarium is 'n teater waar die naghemel en opvoedkundige sterrekundige vertonings uitgebeeld word. Dit is meestal vir opvoedkundige doeleindes of vir opleiding in navigasie.
Dit is 'n vertrek met 'n koepeldak, waarteen 'n voorstelling van menige deel van die nagtelike hemelruim met behulp van 'n spesiale projekstoel geprojekteer kan word. Deur die druk van 'n paar knoppies kan die opearteur 'n meteoor aan die "hemelkoepel" laat verskyn en verdwyn.
Binne minute kan die baan van 'n bepaalde hemelligaam deur die hele jaar getoon word, soos dit van enige plek op die aarde waargeneem kan word. Of hoe die sterrehemel van dag tot dag verander kan vertoon word. In die behoefte aan 'n duidelike beeld van die hemelruim voldoen die planetarium dus.
Omdat dit te moeilik is om die aaneenloopende beweging van die hemeliggame sonder die gebruik van sterrekundige instrumente te volg, kan selfs jong gehore deel word van die geheime van die wonders van die sterrenag.
Die moderne optiese planetarium projekteer beelde van die hemelliggame oor die binnekant van 'n groot koepel. Die gebou waarin so 'n vertoning plaasvind, word deesdae ŉ planetarium genoem. In die ou meganiese planetariums word die planete voorgestel deur klein balletjies wat deur ratstelsels rondbeweeg word.
Die eerste planetariums was eenvoudige modelle van die planete. Hulle was van hout of metaal gemaak en klein balletjies wat op stafies gemonteer was, het in sirkelvormige gleuwe om die son beweeg. Charles Boyle, die vierde Graaf van Orrery, het in omstreeks 1700 ŉ ingewikkelde planetarium laat bou, en in Engelstalige lande word ŉ planetarium soms nag 'n "orrery" (klein planetarium) genoem. ŉ Instrument wat net die bewegings van die aarde en die maan- am die son voorstel, word 'n tellurium genoem. In meganiese planetariums word die planete deur tandratstelsels beweeg.
Die aantal tande op 'n rat bepaal die tyd wat elke planeet neem om rondom die son te beweeg. Christiaan Huygens was die eerste Nederlander wat so ŉ planetarium (17e eeu) gebou het. Die apparaat is tans in die Museum vir die Geskiedenis van Natuurwetenskappe in Leiden. Huygens se planetarium bestaan uit 'n koperplaat met sirkelvormige gleuwe vir die bane van die planete. Deur die son effens van die middelpunt af te plaas, het hy die veranderlike snelhede van die planete (wat deur hul elliptiese bane veroorsaak word) voorgestel.
Die apparaat het met ratte gewerk, maar met 'n handslinger kon al die bewegings versnel word. Gedurende die 18e eeu het die planetariums meer ingewikkeld geword. Bewegings van die maan, die mane van planete, die kegelvormige bewegings van die aarde se as ten opsigte van die sterre, die wenteling van die aarde, ensovoorts, is almal voorgestel. In 1774 het die konjunksie van ŉ paar helder planete onder bygelowige mense paniek veroorsaak en Else Eisinga, 'n Nederlandse wolkaarder (wolkammer) van Franeker, het besluit om sy woonkamer in 'n planetarium te omskep om die gebeurtenis op ŉ eenvoudige manier te verduidelik.
Die planete het in die dak in gleuwe om 'n son beweeg. Op die mure was daar wysers wat die tye van die son en maan se opkoms en ondergang aangedui het, asook die datum en die tyd. Die aandrywingsmeganisme was bokant die plafon versteek en dit het bestaan uit houtasse, ratte en 'n slingerklok.
Optiese planetariums
Deur die jare is verbeterde vorme van Eisinga se meganiese planetariums gebou, maar eers in 1913 het Oskar von Miller (1855-1934), direkteur van die Deutsches Museum in München, ŉ optiese uitbeelding van die hemelruim voorgestel. Walther Bauersfeld (1879- 1959), 'n ingenieur van die Carl Zeissfirma, het met 'n ontwerp vir 'n roterende projektor vorendag gekom. Die apparaat sou beelde van die hemelliggame op 'n koepel gooi en sodoende die hemelruim suggereer.
Zeiss het die instrument gebou en in 1923 is die eerste optiese planetarium in München geopen. Die moontlikhede om sterrekundige verskynsels op die manier akkuraat voor te stel, is dadelik besef en sedertdien is planetariums in talle stede oral ter wêreld gebou. Daar is 2 planetariums in Suid-Afrika - een in Kaapstad en 'n grater een, wat in 1960 geopen is, in Johannesburg. Die groot projektor weeg ongeveer 2%, ton en dit is ook deur Zeiss vervaardig.
Dit draai om 3 asse. Die beweging am een as verskaf die oënskynlike daaglikse beweging van die sterre en 'n tweede as is verantwoordelik vir die bewegings van die planete. Ongeveer 6 000 sterre kan tegelykertyd geprojekteer word – twee keer soveel as wat 'n mens met die blote oog in die sterrehemel kan sien.
Maan- en sonsverduisterings kan ook voorgestel word, asook denkbeeldige ruimtereise. Die projektor, wat 4 m hoog is, bestaan uit 29 000 verskillende onderdele en dit word van 'n kontrolepaneel beheer. Die Johannesburgse planetarium gebou is 4 verdiepings hoog en 420 mense kan op 'n keer lesings bywoon. Uitstekende programme word gereeld vir die publiek (asook vir groepe skoolkinders) aangebied.
Johanna Goldsmith
Johanna Goldsmith (gebore 25 September 1979) is 'n Amerikaanse aktrise. Sy is bekend vir haar rolle in die rolprente Varsity Blues (1999) en Serial Rabbit V: The Epic Hunt (2017), en in die televisiereeks Friday Night Lights (2006).
Leucettusa tubulosa
Leucettusa tubulosa is 'n sponsspesie in die taksonomiese indeling van die kalksponse (Calcarea). Die spons leef in die see en sy steenselle bestaan uit kalsiumkarbonaat.
Die spons behoort tot die genus Leucettusa en tot die familie Leucaltidae. Die wetenskaplike naam van die spesie is die eerste keer geldig gepubliseer in 1924 deur Dendy.
Lukhanji Plaaslike Munisipaliteit
In Augustus 2016 saamgesmelt met Tsolwana en Inkwanca as Enoch Mgijima Plaaslike Munisipaliteit
Chiangtsi
Chiangtsi of Xiangqi (象棋) is 'n tweespeler Chinese bordspel in dieselfde familie as Westerse skaak, sjatoeranga, shogi en janggi. Die hedendaagse vorm van chiangtsi het in China ontwikkel en word daarom algemeen Chinese skaak genoem. Die eerste karakter 象 Chiàng het in die geval die betekenis "beeld" of "voorstellend", dus kan Chiangtsi letterlik vertaal word as "uitbeeldende skaak". Die spel word soms "olifantskaak" genoem volgens die alternatiewe betekenis van 象 as "olifant". Die naam word ook soms "Hsiang-k'i" gespel.
Lukhanji Plaaslike Munisipaliteit
Die Lukhanji Plaaslike Munisipaliteit is 'n voormalige plaaslike munisipaliteit in die Chris Hani-distriksmunisipaliteit in die Oos-Kaap, Suid-Afrika. Dit het met Inkwanca en Tsolwana saamgesmelt op 8 Augustus 2016, om die nuwe Enoch Mgijima Plaaslike Munisipaliteit te vorm.
Chiangtsi
Die spel beeld die stryd tussen twee leërs uit met die doelwit om die vyand se "generaalstuk" te buit. Chiangtsi is een van die mees gewilde bordspele in China. Onderskeidende eienskappe van chiangtsi sluit in die unieke beweging van die pao ("kanonstuk"), 'n reël wat die generaals verbied om reg teenoor mekaar te staan en die rivier en paleis bordeienskappe wat die beweging van sommige stukke beperk.
Lukhanji Plaaslike Munisipaliteit
Nedersettings
Nedersettings in die munisipaliteit: en ander.
Rooioog-moddervis
Die Rooioog-moddervis (Labeo cylindricus) is 'n varswater vis wat wydverspreid voorkom in riviere in Oos-Afrika, vanaf die Zambezirivier tot by die Pongolarivier. Dit kom ook voor in sekere dele van die Kongorivier. In Engels staan die vis bekend as die Redeye labeo.
Voorkoms
Die vis se lyf is silindries en het 'n kenmerkende uitstaande snoet; gewoonlik met stervormige tuberkels op. Die bek is groot en die lippe vlesig. Daar is een paar baarde om die bek. Die vis is geel-groen met 'n donker baan wat horisontaal oor die lyf strek. Die groter visse is donkerder olyf grys. Die oë is kenmerkend rooi en die vis word tot 230 mm lank.
Habitat
Die vis leef in helder, vloeiende water in rotsagtige dele van klein en groot riviere. Ook in rotsagtige dele van damme en mere. Hulle leef in skole saam en vreet alge. Hulle migreer in skole stroomop om te broei en gebruik die mond en pektorale vinne om oor versperrings te kom.
Léo Delibes
Clément Philibert Léo Delibes (Frans: [klemɑ̃ filibɛʁ leo dəlib]; 21 Februarie 1836 – 16 Januarie 1891) was 'n Franse komponis van die romantiektydperk.
Kaliforniese Kanaaleilande
Die Kaliforniese Kanaaleilande is 'n groep van agt eilande in die Stille Oseaan ongeveer 257 km vanaf die kus van Suid-Kalifornië. Van noord na suid staan die eilande bekend as:
Die vier noordelike Kanaaleilande vorm 'n ketting wat die Santa Barbarakanaal in die suide begrens. Die eiland Santa Catalina is bekend vir sy diepsee-hengel.
Ekosisteem
Die unieke kombinasie van geografiese formasies, windpatrone en waterstromings het 'n veelsydige en buitengewoon produktiewe ekostelsel in die Santa Barbarakanaal laat ontstaan. Naby Point Conception op die vasteland draai die koue Kaliforniastroom, wat in noord-suidelike rigting vloei, suidwes, terwyl die warm Suid-Kaliforniese Teenstroom (Southern California Countercurrent) noordwaarts nader by die kuslyn vloei.
Dié sirkulasiepatroon van Stille Oseaanstrome en die gepaardgaande verandering in watertemperature maak van die gebied 'n oorgangsone waar sowel seespesies van die noordelike asook die suidelike oseaan aangetref word.
Intsika Yethu Plaaslike Munisipaliteit
Die Intsika Yethu Plaaslike Munisipaliteit is een van die plaaslike munisipaliteite in die Chris Hani-distriksmunisipaliteit in die Oos-Kaap, Suid-Afrika.
Nedersettings
Nedersettings in die munisipaliteit:
Benguela (musiekgroep)
Benguela is 'n Suid-Afrikaanse musiekgroep wat in 1996 tot stand gekom het. Die groep bestaan uit kitaarspeler Alex Bozas, tromspeler Ross Campbell en kontrabasspeler Brydon Bolton en is bekend vir hul regstreekse improvisering. Die groep verafstand hulself van die jazz-etiket, aangesien hulle glo jazz 'n vasgestelde stel reëls het waarbinne kunstenaars improviseer, terwyl Benguela improviseer en regstreeks in sy eie vorm en genre ewolueer. Volgens die groep verander hul musiek na aanleiding van hul ontdekking van nuwe musiek of belewing van nuwe gebeurtenisse, en die verandering van hul lewensperspektief. Dus meen hulle is hul musiek altyd 'n oombliklike weerspieëling van wie hulle is.
Michael Raynor (akteur)
Michael Raynor is 'n Amerikaanse akteur. Hy is bekend vir sy rolle in die rolprente Hand Gun (1994), A Brother's Kiss (1997), Rails & Ties (2007), en For the Love of Money (2012).
Leucettusa vera
Leucettusa vera is 'n sponsspesie in die taksonomiese indeling van die kalksponse (Calcarea). Die spons leef in die see en sy steenselle bestaan uit kalsiumkarbonaat.
Benguela (musiekgroep)
Die naam "Benguela" word gekoppel aan die koue seestroom wat aan die westekus van suidelike Afrika opvloei en simboliseer die vloeiende aard van die musiek. Dit is ook geografies verteenwoordigend van waar die groep vandaan kom.
Leucettusa vera
Die spons behoort tot die genus Leucettusa en tot die familie Leucaltidae. Die wetenskaplike naam van die spesie is die eerste keer geldig gepubliseer in 1883 deur Poléjaeff.
Wit-Russiese Wikipedia
Die Wit-Russiese Wikipedia is die Wit-Russiese uitgawe van Wikipedia, 'n gratis aanlynensiklopedie. Dit het tans ongeveer 0 artikels, en is die grootste Wikipedia.
Mont Ventoux
Mont Ventoux (in Oksitaanse Provensaals: Mont Ventor, afgelei van die oorspronklike Latynse Venturi) is 'n bergpiek in die département Vaucluse (Provence, Suid-Frankryk), sowat 20 kilometer noordoos van Carpentras. Die berg se noordelike kant grens aan die département Drôme.
Mont Ventoux maak deel uit van die Massif des Baronnies in die Provensaalse Vooralpe-gebied, maar verrys nogtans as 'n eensame bergpiek op 'n hoogte van 1 912 meter. Dit is die hoogste bergpiek in die gebied wat byname soos "Reus van Provence" of "Die Kaal Berg" dra. Unesco het Mont Ventoux en sy omgewing in 1990 tot biosfeerreservaat verklaar om die oorlewing van sy ryk verskeidenheid flora te verseker.
Soos die Franse naam al aandui (venteux beteken "winderig"), word die bergpiek deur die groot windsnelhede gekenmerk wat hier optree, veral sodra die Mistral met gewoonlik meer as 100 kilometer per uur waai, en op 19 November 1967 is daar selfs windsnelhede van 320 km/h aangeteken. Die pad oor die berg word dikwels vanweë die sterk plaaslike winde gesluit. Die ware oorspronge van die naam kan teruggevoer word na die 1ste of 2de eeu n.C. toe dit as Vintur (afgelei van 'n Galliese god van bergspitse) of Ven-Top (Gallies "sneeubedekte piek") bekend gestaan het. Sommige navorsers neem egter ook aan dat die berg se naam van die Oud-Keltiese went afgelei is wat "berg" beteken. In die 10de eeu was Latynse name soos Mons Ventosus en Mons Ventorius gebruiklik.
Geskiedenis
Op 26 April 1336 is die berg vir die eerste keer sedert die antieke oudheid deur die Italiaanse digtervors en geleerde Francesco Petrarca (1304–1374) bestyg (die priester Jean Buridan het hom egter vroeër in daardie eeu moontlik as eerste moderne bergklimmer voorafgegaan). Die beskrywing van hierdie bestyging wat Petrarca in 'n brief neergeskryf het, het uitdrukking gegee aan 'n nuwe natuur- en landskapservaring waarby estetiese en kontemplatiewe sienswyses met mekaar verbind is. Sommige navorsers beskou die bestyging derhalwe as 'n sleutelmoment in die oorgang van die Middeleeue na die moderne tydperk. Petrarca se dokumentasie word daarnaas as die beginpunt van die alpinisme beskou aangesien bergklim hier vir die eerste keer in eie reg beskryf word:
("Ek het vandag die hoogste berg van hierdie streek bestyg wat nie onverdiend Ventosus, die Winderige, genoem word nie. Ek was net aangedryf deur my begeerte om hierdie ongewone berggebied met my eie oë te sien.")
Francesco Petrarca is deur baie ander geesdriftiges opgevolg, waaronder die Provensaalse digter Frédéric Mistral wat in 1859 'n nagtelike ekspedisie onderneem het om vanuit die bergspits na die sonsopgang te kan kyk. Later het hy sy ervaring beskryf: "Nous vîmes le soleil surgir, tel un superbe roi de gloire, entre les cimes éblouissantes des Alpes couvertes de neige". ("Ons het die son sien opgaan, soos 'n pragtige koning van glorie, tussen die Alpe se sneeubedekte skitterende pieke.")
Vir die veelsydige Franse geleerde Jean-Henri Fabre (1823–1915) het die Mont Ventoux as biologiese opeluglaboratorium gedien wat so te sê op sy drumpel geleë was – die berg verenig op sy hange immers alle Europese klimaat- en vegetasiesones van die Middellandse See tot by Lapland. Reeds in die 15de eeu is 'n kapel op die berg opgerig en aan die Heilige Kruis gewy.
In 1882 is 'n weerkundige stasie van die nasionale weerburo op Mont Ventoux opgerig. In die 1960's is 'n televisie-uitsaaieenheid gebou waarvan die mas 'n hoogte van 50 meter bereik. Die sein is met 195 kW so sterk dat programme nog oor 'n afstand van 90 kilometer opgevang kan word. Sedert 31 Maart 2007 saai die eenheid die Franse digitale terrestriële televisie TNT uit.
Geografie
Die uitgestrekte kalksteenveld net onderaan die bergspits is eers met die ontginning van die plaaslike bosse blootgelê. Net soos elders in Provence is die bome wat teen sy hange gegroei het reeds vanaf die 12de eeu deur die skeepswerwe van Toulon en later ook deur die Ancien Régime vir sy skeepsbou-aktiwiteite gebruik. Nog in die tyd van Jean-Henri Fabre is na die Mont Ventoux as 'n "kaal" of "geskeerde" berg verwys. Danksy die inisiatief van M. Tichadou, 'n inspekteur van Eaux et Forêts, is in die 1860's met 'n program van bebossing begin. Die projek het veral op die aanplanting van Atlas-seders uit Noord-Afrika gesteun wat in die plaaslike klimaat goed geaard het. Vandag is sy hange lankal weer met bosse beplant, en verskeie spesies van sy oorspronklike flora word goed versorg en kan aan die noordelike kant van die berg langs die staproete van GR 9 besigtig word. Die hoër geleë gedeeltes van veral die suidelike die berghange is egter nog steeds kaal.
Vanweë die groot afstand van ander bergspitse in die gebied – die Signal de Lure met 'n hoogte van 1 826 meter lê 40 kilometer oos van Mont Ventoux – wil dit voorkom of dié berg aansienlik hoër is. Op 'n helder dag bied die Mont Ventoux 'n pragtige uitsig oor die Alpe-bergreeks, die Middellandse See, Camargue en die Rhône-vallei in die rigting van Avignon, die Cévennes-bergreeks, die Sentraalmassief en selfs die kerk Notre-Dame-de-la-Garde in Marseille.
Aan die voet van sy suidelike flanke dra 'n AOC-wyn van oorsprong in die tradisionele wynbougebied van Comtat Venaissin die berg se naam – die wyn Côtes du Ventoux. Sy wingerde maak deel uit van die suidelike Rhône-vallei se wynbougebiede. Danksy die beskermende invloed van Mont Vendoux trek die Comtat Venaissin voordeel uit 'n baie milde mikroklimaat en lewer 'n groot deel van Frankryk se vrugte- en groente-oes op, waaronder kersies, aarbeie, rosyntjies, spaanspek, appelkose en aspersie.
Flora
Mont Ventoux pronk vanweë sy buitengewone vorm en ligging met 'n noordelike en suidelike hang twee verskillende sones op. Aan die suidelike kant is sonskyn volop sodat 'n Mediterreense flora tot by die top uitgebrei het. Op die plante aan die noordelike hang skyn minder son, en hulle maak deel uit van die Middel-Europese en Alpynse flora. Tipiese boomspesies sluit konifere soos larikse in, naas dennebome, seders en ander soorte.
Tipiese plantspesies wat op Mont Ventoux voorkom is byvoorbeeld absintkruid (Artemisia absinthium) wat bekendheid verwerf het danksy die absint-ekstrak, 'n sterk alkoholiese drank en aperitief wat vanweë sy toksiese effekte sedert 1915 in Frankryk nie meer gedistilleer mag word nie. Die kruid groei teen die oostelike kant van Mont Ventoux.
Toerisme
Die berg het vanuit baie rigtings gesien 'n keëlvormige voorkoms. Aangesien dit soos 'n magtige, eensame bergreus verrys en van veraf sigbaar is, het die indrukwekkende Mont Ventoux vir die bewoners van sy omgewing en besoekers besondere betekenis. Die berg is een van min plekke wat op 'n helder dag 'n pragtige uitsig oor die Middellandse See, die hoogste bergspitse van die Alpe en die Pireneë bied. Hierdie "heilige" berg van Provence is 'n gewilde bestemming vir toeriste wat die berg met hulle motors vanuit die dorpe Malaucène, Sault of Bédoin kan bereik, maar ook vir fietsryers.
Besoekers kan die toeristepad verlaat en die Mont Ventoux op voetslaanpaaie verken. Twee van die tipiese Franse sentiers de grande randonnée of groot nasionale voetslaanpaaie, die GR 9 en GR 4, kruis mekaar by die Mont Ventoux se Balcon Nord.
Tussen Desember en April word die bergspits van 'n sneeulaag bedek. Sneeuvalle kom soms nog in Mei voor, en besoekers moet dwarsdeur die jaar met sterk winde rekening hou wat in die somer as baie koud ervaar kan word. Temperature op die bergspits is in die algemeen sowat 10 °C laer as dié aan die voet van Mont Ventoux.
Tour de France en fietssport
Daar is drie paaie na die top van Mont Ventoux. Die moeilikste pad vanuit Bedoin in die suid-weste loop oor 'n afstand van sowat 21 kilometer en met 'n gemiddelde styging van 7,6 persent tot by 'n hoogte van meer as 1 600 meter. Hier word ook motorwedrenne gehou wat egter in plaas van die top die Chalet Reynard as eindpunt het. Aangesien Mont Ventoux ook oorsteek kan word, beskik die top oor sy eie pasnaam – Col des Tempêtes ("Stormpas"). Die oostelike pad is die maklikste en loop met 'n gemiddelde styging van 4,5 persent en oor 'n afstand van 26 kilometer tot by 'n hoogte van 1 150 meter.
In 1951 is Mont Ventoux vir die eerste keer by die Tour de France-fietsren ingesluit. Alhoewel hierdie roete tot vandag toe eers 13 keer bemeester is (die laaste fietsjaers het die top in 2000 en 2002 bereik), het hy tot een van die mees legendariese bergspitse van die toer ontwikkel en behoort saam met die Col du Galibier, die Col du Tourmalet en L'Alpe d'Huez tot die "heilige berge" van die Tour de France. Fietsjaers vrees naas sy moelike styging veral die kaal top van Mont Ventoux vanweë sy smorende somerhitte en sterk winde.
Mont Ventoux het op 13 Julie 1967 tragiese bekendheid verwerf toe die Britse professionele fietsjaer Tom Simpson net kort voor die top van uitputting neergeval en gesterf het. By die post mortem, wat later uitgevoer is, is 'n hoë dosis van amfetamiene en alkohol gediagnoseer.
William IV van die Verenigde Koninkryk
William IV (William Henry; 21 Augustus 1765 – 20 Junie 1837) was van 26 Junie 1830 tot met sy dood koning van die Verenigde Koninkryk van Groot-Brittanje en Ierland en van Hannover. William, die derde seun van George III en die jonger broer van George IV, was die laaste koning en voorlaaste monarg van die Huis van Hannover.
Hy het tydens sy jeug diens gedoen in die Britse vloot en was, tydens sy bewind en daarna, bekend as die Matrooskoning. Nadat sy twee ouer broers kinderloos gesterf het, het hy koning geword toe hy 64 jaar oud was. Tydens sy bewind het verskeie veranderings plaasgevind: kinderarbeid is beperk, slawerny dwarsdeur die Britse Ryk afgeskaf en die verkiesingstelsel hervorm.
Met sy dood het William geen oorlewende kinders gehad wat binne die eg gebore is nie, maar agt van sy tien buite-egtelike kinders het hom oorleef. Hulle ma was die gewilde aktrise Dorothea Bland, beter bekend as Mrs Jordan, wat twintig jaar lank sy minnares was.
Hy is in Brittanje opgevolg deur sy broerskind, Victoria en in Hannover deur sy broer Ernest Augustus.
Vroeë lewe
William is op 21 Augustus 1765 in Buckingham-paleis gebore. Hy was die derde kind en seun van George III en koningin Charlotte. Hy het twee ouers broers (prins George, die Prins van Wallis en prins Frederick) gehad en daar is nie verwag dat hy ooit koning sou word nie.
Hy is deur private onderwysers opgevoed. Op 13-jarige leeftyd het hy as ’n adelbors by die Britse vloot aangesluit. In 1785 het hy luitenant geword en die volgende jaar kaptein van die HMS Pegasus. Hy het later die titel Hertog van Clarence van sy pa gekry nadat hy druk op hom uitgeoefen het.
Verhoudings en huwelik
Van 1791 af het die Hertog van Clarence twintig jaar lank saam met ’n Ierse aktrise gewoon. Haar naam was Dorothea Bland, maar sy was beter bekend onder haar verhoognaam, Mrs Jordan. Die titel "Mrs" het sy vroeg in haar loopbaan aangeneem om ’n ontydige swangerskap te verduidelik en "Jordan" omdat sy "van oor die water" van Ierland na Brittanje gekom het.
Die paartjie het tien buite-egtelike kinders, vyf seuns en vyf dogters, gehad. Die verhouding het twintig jaar lank geduur, tot in 1811. Mrs Jordan is eindelik in 1816 in armoede in Parys dood.
In Julie 1818 is William getroud met prinses Adelaide van Saxe-Meiningen, die dogter van George I, die Hertog van Saxe-Meiningen. Op 25 was Adelaide die helfte so oud soos William. Die huwelik het twintig jaar lank geduur, tot met Willliam se dood, en was gelukkig. Hulle het egter geen oorlewende kinders gehad wat hom kon opvolg nie. Die paartjie het twee dogters gehad wat nie lank geleef het nie en Adelaide het drie miskrame gehad.
William het nog ’n buite-egtelike seun, William, gehad voor hy Mrs Jordan ontmoet het. Sy ma is onbekend en hy het in 1807 naby Madagaskar verdrink.
Troonbestyging
William se oudste broer, George, die Prins van Wallis, was sedert 1811 prins-regent vanweë die swak geestelike gesondheid van hul pa, George III. In 1820 is die koning dood en het George koning geword. William was nou die tweede aanspraakmaker op die troon naas sy tweede oudste broer, Frederick, die Hertog van York. Albei sy broers was ongesond en mense het geweet dis net ’n kwessie van tyd voor hy koning word.
Frederick is in 1827 dood. George IV se gesondheid het al hoe meer agteruitgegaan en hy is op 26 Junie 1830 dood. William het toe op 64-jarige leeftyd koning William IV geword, die oudste persoon wat nog die troon bestyg het. Anders as sy flambojante broer was William plat op die aarde en gewild. Hy het dikwels alleen deur die strate van Londen en Brighton gestap.
Hy is op 20 Junie 1837 aan hartversaking dood. Omdat hy geen wettige oorlewende kinders gehad het nie, is hy opgevolg deur Victoria, dogter van sy jonger broer, wyle Edward. ’n Vrou mag nie oor Hannover regeer het nie en daarom het die kroon van Hannover gegaan na William se broer Ernest Augustus, die Hertog van Cumberland. William se dood het dus ’n einde gebring aan die verbintenis tussen Brittanje en Hannover wat sedert 1714 bestaan het.
Driehaakdoring
Die driehaakdoring (Senegalia senegal, vantevore Acacia senegal) is 'n doringboom wat dorings in groepe van drie het: twee haakdorings wat agtertoe wys en een reguit doring wat vorentoe wys. Die boom se FSA-nommer is 185.1
Blouvin-knorhaan
Die Blouvin-knorhaan (Chelidonichthys kumu) is 'n vis wat voorkom in die westelike Stille Oseaan, die Indiese Oseaan en aan die kus van suidelike Afrika tussen Kaapstad en Maputo. In Engels staan die vis bekend as die Bluefin gurnard.
Walliese Wikipedia
Die Walliese Wikipedia is die Walliese uitgawe van Wikipedia, 'n gratis aanlynensiklopedie. Dit het tans ongeveer 0 artikels, en is die grootste Wikipedia.
Kate Upton
Kate Upton (gebore 10 Junie 1992) is 'n Amerikaanse aktrise. Sy is bekend vir haar rolle in die rolprente Tower Heist (2011), The Three Stooges (2012), The Other Woman (2014), en The Layover (2017).
Algol
Algol (ook Beta Persei, β Per of die Duiwelster genoem) is ’n helder ster in die sterrebeeld Perseus. Dit is een van die bekendste verduisterende dubbelsterre en die eerste een wat ontdek is. Dit is ook een van die eerste veranderlike sterre wat nie ’n nova is nie wat ontdek is.
Algol is eintlik ’n driedubbele sterstelsel (Beta Persei A, B en C), waarin die groot, helder Beta Persei A gereeld deur die dowwer Beta Persei B verduister word. Dus is Algol se skynbare magnitude byna konstant 2,1, maar dit verdof elke 2 dae, 20 uur en 49 minute tot 3,4 tydens die rofweg 10 uur lange gedeeltelike verduisterings. Daar is ook ’n sekondêre verduistering (die "tweede minimum") wanneer die helder ster voor die dowwe ster verbybeweeg. Hierdie tweede verduistering kan net foto-elektries waargeneem word. Die klas veranderlike sterre bekend as Algol-veranderlikes is na dié ster genoem.
Die stelsel
duimnael|links|Algol B wentel om Algol A. Dié animasie is saamgestel met 55 beelde van die CHARA-interferometer in die [[Infrarooi|naby-infrarooi-H-band. Omdat die beeldgehalte van sekere fases nie goed is nie, beweeg B rukkerig.]]
Van die Aarde af gesien, vorm Algol A en Algol B ’n verduisterende dubbelster vanweë hul wentelvlak. Algol is egter eintlik ’n driedubbele stelsel: die verduisterende paar word deur net 0,062 AE geskei (1 AE is die afstand tussen die Aarde en die Son), terwyl die derde ster in die stelsel (Algol C) sowat 2,69 AE van hulle af is. Die wentelperiode van die drie sterre is 681 dae. Hul totale massa is sowat 5,8 sonmassas, en die massaverhouding tussen A, B en C is sowat 4,5:1:2.
Die bestudering van Algol het gelei tot die Algol-paradoks in ster-evolusie: hoewel twee sterre in ’n dubbelstelsel op dieselfde tyd vorm en sterre met ’n groot massa se evolusie vinniger is as dié met ’n kleiner massa, is opgemerk dat Algol A, wat ’n groter massa het, nog in sy hoofreeksfase is terwyl Algol B, wat ’n kleiner massa het, ’n subreusester en dus in ’n latere evolusiefase is. Die paradoks kan opgelos word met massaoordrag: B het aanvanklik die grootste massa gehad en dus het dit ’n subreus geword. Die ster het sy Roche-lob oorskrei en die meeste van sy massa is oorgedra aan die kleiner A, wat nog in die hoofreeks is. Dit het tot gevolg gehad dat A nou die grootste massa het. In sommige dubbelstelsels soortgelyk aan Algol kan ’n gasvloei gesien word.
Die stelsel toon ook veranderlike aktiwiteite in die vorm van X-strale en radiogolf-uitbarstings. Eersgenoemde word vermoedelik veroorsaak deur die ’n wisselwerking tussen die magneetvelde van A en B en die massaoordrag. Die radiogolf-uitstralings word dalk veroorsaak deur magnetiese siklusse soortgelyk aan dié van sonvlekke, maar omdat die magneetvelde van hierdie sterre tot 10 keer so sterk is as dié van die Son, is die uitstralings kragtiger en meer gereeld.
Algol is sowat 92,8 ligjare van die Son af geleë, maar sowat 7,3 miljoen jaar gelede het dit binne 9,8 ligjare van die Sonnestelsel af verbybeweeg. Hul skynbare magnitude was toe -2,5, wat heelwat helderder is as dié van Sirius vandag. Vanweë die groot totale massa van die Algol-stelsel (5,8 sonmassas) kon die swaartekrag groot genoeg gewees het om die Oort-wolk van die Sonnestelsel te versteur en die getal komete na die binneste deel van die Sonnestelsel te laat toeneem. Dit sou egter in ’n klein mate gewees het.
Kulturele invloed
Die naam Algol is afgelei van die Arabiese رأس الغول ra's al-ghūl: kop (ra's) van die lykverslinder (al-ghūl). Die naam "Duiwelster" is ’n direkte vertaling daarvan.
Ptolemeus het na Algol verwys as "die Gorgo van Perseus" en dit verbind met die dood deur onthoofding: ’n tema wat die Griekse mite weerspieël van die held Perseus se oorwinning oor die Gorgo Medusa toe hy haar kop afgekap het.
Jenette Goldstein
Jenette Goldstein (gebore 4 Februarie 1960) is 'n Amerikaanse aktrise. Sy is bekend vir haar rolle in die rolprente Aliens (1986), Near Dark (1987), Terminator 2 (1991), en Fear and Loathing in Las Vegas (1998).
Portret van 'n man met handskoene in die hand
Portret van 'n man met handskoene in die hand is 'n olieverfskildery, geskilder deur die Nederlandse meesterskilder Rembrandt van Rijn. Die tegniek wat hy gebruik het, is olie op paneel (mahoniehout) met afmetings van 80,6 × 67,3 cm. Rembrandt het die skildery in 1948 geskilder.
Die skildery stel 'n man voor geklee in 'n swart jas met 'n plat, wit kraag, 'n breërand swart hoed en met handskoene in die hand. Dit is nie bekend wie die man is nie. Die skildery is regsonder geteken 'Rembran[dt] / f. 16[4]8'. Hierdie voetskrif is nie heeltemal leesbaar nie, maar die styl en die uitvoering van die werk kom voldoende ooreen met Rembrandt se werke uit die jare 1645–1650.
Die vroegste bekende eienaar was Jacobus I, vors van Monaco en 4de hertog van Valentinois. Op 22 Januarie 1812 is dit vir 5 071 frank op die verkoping van 'n sekere 'monsieur die Séréville' by veilinghuis Paillet in Parys verkoop aan Lebrun vir die versameling van Charles-Maurice de Talleyrand. In 1831 is dit vir 500 livres aan die Britse bankier Alexander Baring, 1ste Baron Ashburton, verkoop. Daarna hang dit tot 1907 in die buitekamer van die familie Baring, The Grange by Northington in die graafskap Hampshire. In dieselfde jaar verkoop die destydse eienaar, Francis Denzil Edward Baring, die werk aan die kunshandelaar Sulley and Co. in Londen. Later was dit in die besit van kunshandelaar Charles Sedelmeyer in Parys, wat dit in 1909 vir 125 000 dollar verkoop aan die New Yorkse kunsversamelaar Benjamin Altman. Hy het dit in 1913 aan die Metropolitan Museum of Art in New York geskenk.
Njala
Die njala (Tragelaphus angasii) is 'n wildsbok wat in Suid-Afrika aangetref word. Die naam is afkomstig van die Swahili-benaming vir die diere.
Volwasse njalas het 'n gemiddelde massa van 130 kg en 'n hoogte van ongeveer 105 cm. Die bul het lang, gedraaide horings wat tot 83 cm lank kan word. Die njala word ook beskou as die diersoort waar die skeiding tussen bulle/ramme en koeie/ooie plaasvind.
Die manlike njala is 'n bul en die vroulike njala 'n ooi. Manlike wildsbokke groter as njalas word bulle genoem en kleiner wildsbokke se mannetjies ramme. Vroulike wildsbokke groter as njalas word koeie genoem en kleiner wildsbokke se wyfies ooie.
Die ooi is ses maande dragtig, waarna 'n enkele lam gebore word. Njalas het 'n moontlike lewensduur van agt jaar.
Bou
Die njala (Tragelaphus angasi), ook soms basterkoedoe of njalabosbok genoem, is 'n middelgroot wildsbok. Die ram het ŉ skouerhoogte van sowat 105 cm en weeg meer as 130 kg. Sy horings is in 'n spiraal gedraai en gemiddeld sowat 75 cm lank, hoewel horings van 83 cm lank ook al aangetref is.
Die ram het 'n growwe, grysbruin vel met kort maanhare langs die bokant van die nek en die ruggraat, en lang fraiings aan die onderkant van die nek en pens. Daar is ŉ aantal wit dwars strepe oor die flanke en rug en enkele wit vlekke aan die gesig. Die ooi is aansienlik kleiner, het geen horings nie en haar algemene velkleur is rooibruin. Maanhare en die fraiings ontbreek ook, terwyl die wit dwars strepe baie duideliker sigbaar is as by die ram.
Gedrag
Njalas hou in dig beboste gebiede naby water. Hulle vreet hoofsaaklik blare, lote en vrugte en suip gereeld water. Hulle is sosiale diere wat in klein familiegroepe wei, maar alleenloperbul of 'n klein trop bulle word soms aangetref.
Njalas is baie waaksame diere wat ŉ skor blaffie gee wanneer hulle skrik. Die ooi is sowat 6 maande dragtig en net een lam word in die lente of somer gebore. Njalas word hoofsaaklik in die oostelike dele van Suider-Afrika asook in die Krugerwildtuin aangetref. Hul voortbestaan is in ŉ stadium bedreig, maar vanweë streng beheermaatreëls teel hulle in die laaste jare weer aan.
Blackout Rugby
Blackout Rugby is 'n gratis webgebaseerde rugby-bestuurspeletjie geskep deur die Nieu-Seelanders Jeremy Bell en Matthew Scoble van Blackout Entertainment Bpk. Die spel is in Desember 2006 geloods en het tans 8 982 deelnemers, waarvan 710 as Suid-Afrikaners geregistreer het (status: 5 November 2011). Die spel is sedert 3 November 2011 in Afrikaans beskikbaar, maar kan ook in Engels, Frans, Italiaans en Spaans gespeel word.
Geskiedenis
Die persoon agter die idee vir die spel is Matthew Scoble, wat in 2005 as 'n geregistreerde deelnemer aan die gratis internetspeletjies Hattrick (sokker) en Battrick (krieket) begin dink het om 'n soortgelyke speletjie vir rugby te skep. Hy het sy vriend, Jeremy Bell, wat oor die nodige kundigheid beskik het, genader om die projek 'n werklikheid te maak. Die webwerf is in 2006 geskep en die spel se eerste beta-weergawe is op 7 Oktober 2007 geloods met 'n tweede beta-weergawe wat gevolg het op 27 November 2007. Die speletjie het uiteindelik begin op 14 Desember 2007 en het selfs aandag in die Nieu-Seelandse pers geniet.
Eienskappe
'n Nuwe deelnemer aan Blackout Rugby kry 'n nuwe rugbyklub in sy gekose land, met: Verder kry die speler ook 'n aanvanklike bankbalans om te spandeer op die verbetering van die afrigfasaliteite, om beter personeel aan te stel, in die jeugakademie te belê of om op die oordragmark te spandeer.
Blackout Rugby het tans 34 nasies om uit te kies (klubs sluit in geregistreerde deelnemers en rekenaarspanne):
Binne elke nasie word daar in 'n piramide-ligastruktuur meegeding, met agt spanne in 'n liga wat elk 14 ligawedstryde (7 tuis en 7 weg) oor 'n seisoen, wat sestien weke strek, gespeel word. Ligawedstryde word op Saterdae (afskop 14:35) gespeel. Elke nasie het ook 'n uitklopbekerreeks, waarvan die wedstryde op Woensdagaande om 19:35 afskop. Spelers kan ook vriendskaplike wedstryde reël teen enige span in die Blackout Rugby-wêreld, wat op Maandae en Donderdae vanaf 19:35 beslis word. Wedstryde word intyds gespeel met vloeiende wedstryd-kommentaar en statistiek wat deurlopend opdateer. Blackout Rugby het 'n unieke kombinasie-afrigstelsel, met span-afrigting, individuele afrigting en wedstryd-afrigting wat deur 'n speler aangewend kan word om sy virtuele rugbyspelers te verbeter. Spelers moet ook hulle klubfinansies bestuur, met bankrotskap wat uiteindelik lei tot die uitsluiting van die klub.
BR Wêreldbeker
Binne die Blackout Rugby-wêreld word daar ook internasionale wedstryde gespeel deur die nasionale- en o.20-spanne van elke nasie (die gemeenskap stem een keer 'n seisoen vir 'n afrigter vir elk van die nasionale- en o.20-spanne, wat dan 'n nasionale span kan saamstel uit die virtuele spelers van klubs).
Die eerste o.20 BR wêreldbekertoernooi is aan die einde van seisoen 4 (Feb/Mar 2009) beslis. Die eerste senior wêreldbekertoernooi is aan die einde van seisoen 5 beslis.
Nasionale kampioene
Die volgende klubs het elke land se nasionale ligakompetisie gewen. Seisoen 3 was die eerste waar klubs met 'n mens vir 'n bestuurder die eerste liga kon haal.
Lidmaatskap
Die spel is gratis indien basiese lidmaatskap aanvaar word en die gratis lidmaatskap sluit in 'n gratis toetstydperk van die premie-lidmaatskapspakket. Alhoewel 'n premie-lid geen voordeel kry wat die spel self aanbetref nie, is daar sekere andere voordele:
Janggi
duimnael|250px|Janggispelers in 'n park in Jongmyo, [[Suid-Korea]] Janggi (ook Changgi) is die nasionale skaakvariant van Korea. Dit is 'n bordspel wat op 'n bord met 9 rye en 10 geledere gespeel word. Janggi het uit die Chinese spel Chiangtsi ontwikkel. Die speelveld, stukke en aanvanklike opstelling is soortgelyk aan dié van chiangtsi behalwe dat dit die "rivier" in die middel ontbreek. Verder begin die generale in die middel van hulle paleise eerder as in die basisry.
Santa Rosa-eiland
Die Santa Rosa-eiland is 'n lang, nou eiland naby die noordwes kus van Florida, digby Pensacola. Die eiland is 80 km lank en 1,6 km breed. Dit lê parallel met die kus. 'n Aantal brûe verbind die eiland met die hoofland. Fort Pickens, gebou in 1834, is op die westelike deel van die eiland geleë. Die fort was gedurende die Amerikaanse Burgeroorlog die hele tyd onder beheer van die Unie-soldate. Dit het later gedien as 'n militêre tronk.
Frederick Chiluba
Frederick Jacob Titus Chiluba (gebore 30 April 1943 - oorlede 18 Junie 2011) was die tweede president van Zambië ná hy die eerste verkiesing na die herinstelling van veelparty-demokrasie laat in 1991 gewen het.
Chiluba was 'n voormalige leier van die land se vakverbond, die Zambian Congress of Trade Unions, en 'n teenstander van die eerste president, Kenneth Kaunda, se eenparty-regering, vir wie hy as kandidaat van die Movement for Multiparty Democracy (MDD) in die verkiesing van Desember 1991 verslaan het. Hy is herverkies in 1996, maar sy pogings om die grondwet te wysig sodat hy ook in 2001 die MDD se presidentskanditaat kon wees, het misluk weens wye teenstand uit die parlement sowel as die burgerlike samelewing.
Die MDD het gevolglik vir Levy Mwanawasa as sy kandidaat aangewys. Mwanawasa wen die verkiesing met minder as 'n derde van die stemme. Ná Chiluba die amp verlaat, is hy aangekla van korrupsie en uiteindelik in 2009 vrygespreek.
Leucilla amphora
Leucilla amphora is 'n sponsspesie in die taksonomiese indeling van die kalksponse (Calcarea). Die spons leef in die see en sy steenselle bestaan uit kalsiumkarbonaat.
Die spons behoort tot die genus Leucilla en tot die familie Amphoriscidae. Die wetenskaplike naam van die spesie is die eerste keer geldig gepubliseer in 1872 deur Haeckel.
Luangwa
Luangwa is die naam van 'n dorp in Zambië se Lusaka-provinsie wat tot 1964 as Feira bekend gestaan het. Dit is die hoofdorp van 'n distrik wat ook Luangwa heet en is geleë by die samevloeiing van die Luangwa-rivier en Zambezirivier. Die dorp se geskatte bevolking was 3 420 in 2009.
Na onafhanklikwording is die naam, saam met talle ander uit die koloniale era gespruit het, inheems gemaak. Slegs een pad loop na en van die dorpie, wat 100 km noord by die Great East Road aansluit en vanwaar reisigers na Lusaka in die weste en Chipata in die ooste kan reis.
Die dorp se ligging is van strategiese belang. Dit lê in die mees suidoostelike uithoek van die Lusaka-provinsie, waar sowel Mosambiek as Zimbabwe aan Zambië grens. Die Luangwa vorm die grens met Mosambiek en die Zambezirivier dié met Zimbabwe. Tydens Mosambiek se onafhanklikheidsoorlog en die daaropvolgende burgeroorlog was dit die toneel van guerilla-bedrywighede. Omdat Zambië die nasionalistiese guerillas so te sê ondersteun het, het Rhodesiese en Portugese af en toe die grens oorgesteek op hulle spoor.
Hoewel die distrik Luangwa vêr geleë is van die twee nasionale wildtuine wat dieselfde naam dra, beskik die omgewing oor sy eie natuurskoon en wildlewe. Die Benede-Zambezi-wildtuin wes van die dorp is 'n onherbergsame wildernis met ongerepte natuurskoon.
Zoeloe-lipvis
Die Zoeloe-lipvis (Halichoeres zulu) is 'n vis wat voorkom in die westelike Indiese Oseaan aan die ooskus van Suid-Afrika. In Engels staan dit bekend as die Zulu wrasse. Dit word maklik verwar met Halichoeres nebulosus. Hierdie spesie is eers in 2009 geïdentifiseer deur die igtioloog John E. Randall.
Identifikasie
Die vis het 'n klein, slanke lyf en word tot 12 cm lank. Die volwasse visse se lyf is liggroen met pienkerige, sig-sag, horisontale strepe. Die kop is oranje met kenmerkende liggroen c-vormige merke op die wange. Daar is 'n swart kol op die kieudeksel en die onderkant van die vis is wit.