cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Brandvlei
Volgens oorlewering het die dorpie sy naam gekry toe 'n ou trekboer ene 'ou Brand' die droë gras per ongeluk aan die brand gesteek het, vandaar die naam Brandvlei. Verneukpan is halfpad tussen Brandvlei en Kenhardt.
Pous Benedictus XI
Nota
Saamgestel en vertaal uit die Nederlandse, Engelse, Duitse en Franse wikipedia en aangevul uit ander bronne soos aangedui.
Willem V, Prins van Oranje
Vroeë lewe
Willem Batavus is op 8 Maart 1748 in Den Haag gebore as die enigste seun van Willem IV, wat die jaar tevore herstel is as stadhouer van die Verenigde Provinsies. Hy was slegs drie jaar oud toe sy vader in 1751 oorlede is, waarmee 'n lang regent-ampstyd begin het. Sy regente was:
Willem is in 1752 die 568ste Ridder van die Orde van die Kousband gemaak.
Stadhouer
In 1766 het Willem V die posisie van stadhouer en kaptein-generaal van die Nederlandse Staatsleër by mondigwording aangeneem. Hy het die hertog van Brunswyk egter toegelaat om 'n groot invloed op die regering te behou met die geheime Acte van Consulentschap. Prins Willem het op 4 Oktober 1767 in Berlyn getrou met Wilhelmina van Pruise, prinses van Oranje, die dogter van prins Augustus Willem van Pruise, niggie van Frederik die Grote en 'n neef van George III. (Hy was self die eerste neef van George III). Hy het 'n kunsversamelaar geword, en in 1774 is sy Galerij Prins Willem V  oopgemaak vir die publiek.
Die posisie van die Nederlanders tydens die Amerikaanse Onafhanklikheidsoorlog was neutraal. Willem V, die leier van die pro-Britse faksie binne die regering; het pogings deur pro-Amerikaanse-onafhanklikheids-, en later pro-Franse elemente geblokkeer om die regering in te sleep in die oorlog ter ondersteuning van die Frans-Amerikaanse alliansie. Dit het egter voor die wind gegaan met die Nederlandse poging om deel te neem aan die Russies geleide liga van gewapende neutraliteit, wat gelei het tot die uitbreek van die Vierde Anglo-Nederlandse Oorlog in 1780. Ondanks die feit dat Brittanje op verskillende fronte besig was om te veg, was die oorlog noodlottig vir die swak voorbereide Nederlanders, wat gelei het tot die verlies van St Eustatius en Nagapattinam. Skandale soos die Brest-Affêre het geloof in die Nederlandse vloot ondermyn. Die stadhouer-regime en die Hertog van Brunswyk is verdink van hoogverraad ten opsigte van die verlies van die Barrier-vestings. Die agteruitgang van die prestige van die regime het gemoedere hoog laat opvlam, met gevolglike onluste en 'n oproep om politieke hervorming, soos bv. die pamflet Aan het Volk van Nederland, in 1781 gepubliseer deur Joan van der Capellen tot den Pol.
In Junie 1787 het sy energieke vrou Wilhelmina probeer om na Den Haag te reis om 'n Oranje-opruising in die stad te bewerk. Buite Schoonhoven in Bonrepas is sy egter deur die Vryekorps gestop, en na 'n plaas naby Goejanverwellesluis geneem en na 'n kort aanhouding gedwing om terug te keer na Nijmegen.
Vir Wilhelmina en haar broer, Frederik Willem II van Pruise, was dit 'n belediging en 'n maklike verskoning om militêr in te gryp. Frederick het in September 1787 die Pruisiese inval in Holland van stapel gestuur om die Patriotte te onderdruk. Baie patriotte het na Noord-Frankryk gevlug, na Saint-Omer, in 'n gebied waar daar Nederlands gepraat is. Willem V is tot en met sy omverwerping deur koning Lodewyk XVI van Frankryk ondersteun.
Ballingskap in Groot-Brittanje en Ierland
Direk na sy aankoms in Engeland het die prins 'n aantal briewe (bekend as die Kew Letters) vanaf sy nuwe woning in Kew aan die goewerneure van die Nederlandse kolonies geadresseer waarin hulle opdrag gegee is om hul kolonies te oorhandig aan die Britte "om veilig gehou te word." Alhoewel slegs 'n aantal voldoen het, het dit bygedra tot hul verwarring en demoralisering. Byna alle Nederlandse kolonies is mettertyd deur die Britte beset, wat uiteindelik die meeste teruggegee het, maar nie almal (Suid-Afrika en Ceylon) nie; eerste tydens die Verdrag van Amiens en later met die Anglo-Nederlandse Verdrag van 1814 (Verdrag van Londen).
In 1799 het Willem I van Nederland 'n aktiewe rol in die Anglo-Russiese inval in Holland gespeel, en 'n belangrike rol gespeel in die vangs van 'n Bataafse vlooteskader tydens die Vlieter-insident. Die oorgawe van die skepe (waarvoor die Bataafse Republiek betaal het) is formeel aanvaar in die naam van Willem V as stadhouer, wat later toegelaat is om dit aan die Britse Vloot te "verkoop" vir 'n aansienlike bedrag. Dit was egter sy enigste sukses, want die troepe het aan chroniese siektes gely, en burgerlikes was destyds onwillig om weer die ou regime te installeer. Die arrogansie van sy proklamasie, waarin hy die herstel van die stadhouerskap geëis het, was volgens Simon Schama nie nuttig nie.
Na die Vrede van Amiens in 1802, waarin Groot-Brittanje die Bataafse Republiek erken het, het 'n aanvullende Frans-Pruisiese Konvensie van 23 Mei 1802 verklaar dat die domeine van Dortmund, Weingarten Abbey, Fulda en Corvey Abbey, gesedeer sou word aan die Huis van Oranje in alle ewigheid, in plaas van die Nederlandse boedels en inkomstes (dit het die Prinsdom Nassau-Oranje-Fulda geword). Wat Napoleon betref, was hierdie sessie onderhewig aan die likwidasie van die stadshouerskap en ander erflike ampte van die Prins. Willem V het egter geen belangstelling gehad in dorpe, gebiede en abdye wat van ander regeerders gekonfiskeer is nie, maar wou gehad het wat hom toekom: sy agterstallige salarisse en ander finansiële voorwaardes sedert 1795, of 'n enkelbedrag van 4 miljoen gulden. Die minister van buitelandse sake van die Bataafse Republiek, Maarten van der Goes van Dirxland, was bereid om in die geheim te probeer om die "Staatsbewind" van die Bataafse Republiek te oorreed om hierdie bykomende vrywaring te verleen, maar Napoleon het dit stopgesit toe hy van die saak te hore gekom het.
Willem V, die laaste van die Nederlandse stadhouers, is in ballingskap oorlede in die paleis van sy dogter in Brunswyk, nou in Duitsland. Sy liggaam is op 29 April 1958 na die Nederlandse koninklike familie graftombe in die Nieuwe Kerk in Delft verskuif.
In 1813 het sy seun, Koning Willem I na Nederland teruggekeer en die eerste Nederlandse monarg uit die Huis van Oranje geword.
Waardering
Tydens sy lewe en daarna was Willem V 'n omstrede persoon, wat homself betref, maar ook omdat hy 'n onwillige hoofspeler in 'n politieke vuurstorm was wat deur ander veroorsaak is. Baie geskiedkundiges en tydgenote het kort stukke oor hom geskryf wat dikwels skerp bewoord was. Phillip Karel, graaf van Alvensleben, wat vanaf 1787 die Pruisiese gesant na Den Haag was (dus nie iemand wat vermoed kan word van vooroordeel teen Willem nie), kan as voorbeeld beskou word.
Hererospekvreter
Die Hererospekvreter (Namibornis herero) is 'n amper-endemiese, skaars standvoël in droë, yl beboste, heuwelagtige, klipperige streke van Sentraal- en Noord-Namibië. Hulle kom een-een voor of bly in pare. Die voël is 17 cm groot en weeg 23 - 30 gram. In Engels staan die voël bekend as die Herero Chat.
Dit is die enigste spesie in die genus Namibornis, wat aan die familie van vlieëvangers (Muscicapidae) en die orde van sangvoëls (Passeriformes) behoort. Die genus is dus 'n Monotipiese takson.
Trabzon
Trabzon (Grieks: Τραπεζούντα) is 'n stad in die noordooste van Turkye en is die hoofstad van die Trabzon-provinsie. Die stad het 'n bevolking van 400,187 mense (2006 sensus).
Siobhan Fallon Hogan
Siobhan Fallon Hogan (gebore 13 Mei 1961) is 'n Amerikaanse aktrise en skryfster. Sy is bekend vir haar rolle in die rolprente Forrest Gump (1994), Men in Black (1997), Funny Games (2007), en Going in Style (2017).
Wsewolod die Groot Nes
Wsewolod III of Wsewolod die Groot Nes (Russies: Все́волод III Ю́рьевич Большо́е Гнездо́; 1154–1212) was die grootprins van Wladimir. Die stadstaat het gedurende Wsewolod se lang bewind (1177–1212) sy hoogtepunt bereik.
Vroeë lewe
Wsewolod was die tiende of elfde seun van Joeri Dolgoroeki, wat die dorp Dmitrof gestig het om die plek van sy geboorte te gedenk. Ná Joeri se dood het Wsewolod se ma hom saam met haar na Konstantinopel geneem, waar hy grootgeword het.
Bewind
Hy het in 1170 uit die Bisantynse Ryk teruggekeer en in 1173 is hy vir ’n rukkie op die troon van Kiëf geplaas. Twee prinse van Smolensk wat die stad ingeneem het, het hom gevange geneem en hy is ’n jaar later vir ’n losprys vrygelaat. Hy het die kant van sy broer Michail van Wladimir gekies in sy stryd teen die bojare van Soezdal en Rostof. Hy het Michail ná sy dood in Wladimir opgevolg.
Hy het die bojare aan sy gesag onderwerp en die Wolga-volke geplunder. Hy het sy marionette op die troon van Nowgorod geplaas en sy dogters met prinse van Tsjernigof en Kiëf laat trou.
Vrou en kinders
Sy eerste vrou, Maria Sjwarnowna, het verskeie kloosters gestig en godsdienswerk gedoen en is deur die Russies-Ortodokse Kerk tot heilige verklaar. Hulle het minstens 14 kinders gehad en dit het hom die bynaam "Groot Nes" besorg. Vier van hulle – Konstantyn, Joeri, Jaroslaf en Swjatoslaf – het hom as grootprinse opgevolg. Hy is op 12 April 1212 oorlede.
Sumerogram
’n Sumerogram is ’n Sumeriese wigskrifteken wat in ander tale buiten Sumeries gebruik is.
Gebruik
Vir algemene woorde is die stamme egter met dieselfde woordtekens as in Sumeries geskryf. So ’n teken moes dan natuurlik in dié spesifieke, nie-Sumeriese taal uitgespreek word. Sulke woorde word dikwels in hoofletters geskryf.
Die meeste Sumerogramme is in Akkadies gebruik, maar ook in Hetities is baie van dié woordsoorte aangetref. In ander tale was Sumerogramme minder gebruiklik.
In moderne taalkunde kan Sumerogramme as "onsuiwer" beskou word omdat dit funksies vervul wat uit ’n ander taal oorgeneem is.
Voorbeeld
’n Voorbeeld is die teken LÚ, oorspronklik die afbeelding van ’n mens, wat in Sumeries "mens" of "persoon" beteken het, met die vermoedelike uitspraak /lu/. Dieselfde teken is toe ook in Akkadies gebruik, waarin dit awīlum uitgespreek is: die Akkadiese woord vir "mens". In Hetities het dit gestaan vir antuhšaš, die Hetitiese woord vir "mens". In albei laasgenoemde gevalle is die teken ’n Sumerogram wat gewoonlik as LÚ getranslitereer word. In Sumeries self word die tekens nie Sumerogramme genoem nie, maar doodgewoon woordtekens.
Straat van Hormuz
Die Straat van Hormuz (Arabies: مَضيق هُرمُز, Maḍīq Hurmuz; Persies: تنگه هرمز, Tangehyyeh Hormoz, ) is 'n seestraat wat die Persiese Golf in die weste met die Golf van Oman in die ooste verbind en Iran in die noorde van die Arabiese Skiereiland in die suide skei. Aangrensende lande is Iran in die noorde asook die Verenigde Arabiese Emirate en Oman se eksklawe Musandam in die suide. Die seestraat se nouste punt is sowat 55 km wyd.
Die Straat van Hormuz is van groot strategiese belang omdat hier 25% van die wêreld se ruolie vervoer word, die belangrike ruolie-lande Saoedi-Arabië, Iran, Irak en Koeweit se hawens kan net oor hierdie golf bereik word.
Op 3 Julie 1988 is die Iran Air-vlug 655 deur die Amerikaanse oorlogskip USS Vincennes oor die Straat van Hormuz afgeskiet, waarby al 274 passasiers en 16 bemanningslede dood is. Die USS Vincennes se bemanning het die Airbus A300 valslik as 'n vyandelike F-14 Tomcat geïdentifiseer wat besig was om die skip aan te val.
Agtergrond
Die seestraat bied die enigste seegang vanaf die Persiese Golf na die oop see en is een van die wêreld se mees strategies belangrike deurgange. Aan die noordkus lê Iran, en aan die suidkus lê die Musandam-skiereiland, gedeel deur die Verenigde Arabiese Emirate en Musandam-provinsie, 'n eksklawe van Oman. Die seestraat is ongeveer 167 km lank, met 'n breedte wat wissel van ongeveer 96 tot 39 km.
'n Derde van die wêreld se vloeibare aardgas en byna 25% van die totale globale olieverbruik gaan deur die seestraat.
Daar is verskeie eilande in die nou seestraat: Hormuz, die eiland waarvandaan hierdie seestraat sy naam kry, asook Kish, Qishm, Abu Musa, en die Groter en Klein Tunbs. Hierdie eilande het 'n belangrike strategiese posisie.
Die seestraat is ongeveer 54 kilometer breed op sy smalste punt. Skeepsvaartverkeer op hierdie punt word in twee roetes verdeel, elk drie kilometer breed. Die weswaartse roete gaan deur Iran se territoriale waters. Daar is 'n buffer van drie kilometer tussen die oos- en weswaartse roetes om botsings te voorkom. Die seestraat is diep genoeg vir die grootste olietenkskepe om deur te vaar.
Etimologie
In die Petiplus of the Erytraen Sea, 'n eerste-eeuse seevaardgids, word hierdie opening na die Persiese Golf beskryf, maar nie 'n naam gegee nie:
" Aan die boonste punt van hierdie Calaei-eilande is 'n reeks berge genaamd Calon, en daar volg nie ver verder nie, die mond van die Persiese Golf, waar daar baie geduik word vir die pêrelmossel. Links van die seestraat is groot berge genaamd Asabon en regs styg daar in volle sig nog 'n ronde en hoë berg genaamd Semiramis; tussen hulle is die deurgang oor die seestraat omtrent seshonderd stadia; waarbuite daardie baie groot en breë see, die Persiese Golf, ver in die binneland strek. Aan die boonste punt van hierdie kloof is daar 'n markdorp wat deur wetgewing aangewys is genaamd Apologus, geleë naby Charaex Spasini en die Eufraatrivier."
Jodocus Hondius benoem die Straat Basora fretum ("Straat van Basra") op sy 1606-kaart van die Ottomaanse Ryk.
Navigasie
Om die risiko van botsing te verminder, volg skepe wat deur die Straat beweeg 'n Traffic Separation Scheme (TSS): inkomende skepe gebruik een baan, uitgaande skepe 'n ander, elke baan is twee myl breed. Die bane word geskei deur 'n twee myl-wye "mediaan".
Om die Straat te deurkruis, gaan skepe deur die territoriale waters van Iran en Oman onder die transito-bepalings van die Verenigde Nasies se Konvensie oor Seereg. Alhoewel nie alle lande die konvensie bekragtig het nie, aanvaar die meeste lande, insluitend die VSA, hierdie gebruiklike navigasiereëls soos in die konvensie.
In April 1959 het Iran die wettige status van die seestraat verander deur sy territoriale see na 22 km uit te brei en te verklaar dat dit slegs transito sal erken met onskuldige deurgang deur die nuut uitgebreide gebied.
In Julie 1972 het Oman ook sy territoriale see per dekreet tot 22 km uitgebrei. Dus, teen middel 1972, was die Straat van Hormuz heeltemal "gesluit" deur die gekombineerde territoriale waters van Iran en Oman. Gedurende die 1970's het nie Iran of Oman gepoog om die deurgang van oorlogskepe deur die seestraat te belemmer nie, maar in die 1980's het beide lande eise aangevoer wat verskil van die gewoontereg. By bekragtiging van UNCLOS in Augustus 1989 het Oman verklarings ingedien wat sy koninklike besluit van 1981 bevestig dat slegs onskuldige deurgang deur sy territoriale see toegelaat word. Die verklarings het verder beweer dat vooraf toestemming vereis word voordat buitelandse oorlogskepe deur Oman se territoriale waters kon vaar. Met die ondertekening van die konvensie in Desember 1982, het Iran 'n verklaring aangegaan wat verklaar "dat slegs state wat partye by die Seeregkonvensie was, geregtig sal wees om voordeel te trek uit die kontraktuele regte wat daarin geskep is", insluitend "die reg van transito deur seestraat wat gebruik word vir internasionale navigasie".
In Mei 1993 het Iran 'n omvattende wet op maritiemegebiede ingestel, waarvan verskeie bepalings bots met UNCLOS-bepalings, insluitend 'n vereiste dat oorlogskepe, duikbote en kernkrag-aangedrewe skepe toestemming moet verkry voordat hulle onskuldige deurgang deur Iran se territoriale waters mag uitoefen. Die Verenigde State erken nie enige van die eise deur Oman en Iran nie en het elkeen van hulle betwis.
Oman het 'n radarwebwerf Link Quality Indicator (LQI) om die TSS in die Straat van Hormuz te monitor. Hierdie terrein is op 'n klein eiland op die piek van Musandam-provinsie.
Majaans
Majaans (Màaya t'àan, letterlik: "Majataal"; Spaans: Idioma maya) of Yucatekaanse Maja (Spaans: Maya yucateco) is die tweede belangrikste inheemse taal van Noord-Amerika ná Nahuatl met 762 520 sprekers in die Meksikaanse deelstate Yucatán, Quintana Roo en Campeche, asook in die noorde van Belize en Guatemala. Majaans word deur die Majas, die hedendaagse verteenwoordigers van die Meso-Amerikaanse Majabeskawing, gepraat en is sedert 2003 'n amptelike taal in Meksiko.
Majaans is die belangrikste en grootste van die oorblywende Majatale en in teenstelling met ander tale van dié taalfamilie is Majaans is 'n toontaal met 'n werkwoord-onderwerp-voorwerp-volgorde. Die taal is tot die Spaanse verowering van Yucatan in 'n eie alfabet geskryf en sedertdien word die Latynse alfabet gebruik. Hedendaags is die meeste Majas tweetalig met Spaans as tweede taal.
Eurolughawe Basel-Mulhouse-Freiburg
Die Eurolughawe Basel-Mulhouse-Freiburg (IATA-kode: MLH, BSL, EAP, ICAO: LFSB) is 'n internasionale lughawe 3.5 km (2.2 myl) noordwes van Basel (Switserland), 20 km (12 myl) suidoos van Mulhouse (Frankryk), en 46 km (29 myl) suid-suidwes van Freiburg im Breisgau (Duitsland). Dit is geleë in Frankryk, op die administratiewe grondgebied van die munisipaliteit van Saint-Louis naby die Switserse en Duitse grense.
Die lughawe dien as 'n basis vir easyJet Switserland.
Aboe Dhabi
Aboe Dhabi, wat op 'n eiland in die Persiese Golf geleë is en ook as regeringsetel van die VAE dien, was oorspronklik 'n klein Bedoeïne- en vissersdorpie en tot in die 1930's 'n sentrum van die pêrelhandel. Eers met die ontdekking van ruolievelde in die laat 1950's het die stad 'n ongekende ekonomiese opswaai beleef. Vandag is Aboe Dhabi 'n moderne stad waar miljarde in eiendomsprojekte belê word.
Aboe Dhabi is 'n belangrike vervoerspilpunt vir die hele federasie. Mina Zayed, 'n groot seehawe met houerterminale wat vanaf 1987 ontstaan het, is in die noordooste van die eiland geleë, terwyl Aboe Dhabi se internasionale lughawe naas Doebai tot 'n leidende nasionale en internasionale lugspilpunt ontwikkel het.
Arthur
Arthur is 'n algemene manlike voornaam. In ou verhale was dit ook die naam van 'n legendariese Britse koning. Art en Artie is verkleinde vorms hiervan. Artur (sonder die 'h') is 'n algemene spelvariant wat in talle Slawiese, Romaanse, en Germaanse tale gebruik word.
Aboe Dhabi
Yas Eiland is ook deel van die stad.
Arthur
Die oorsprong en die betekenis van die naam is onseker. Die naam word wel in verband gebring met die Keltiese 'beer', die Walliese 'held', die Oudnoorse 'arend' en met die Romeinse gensnaam (geslagsnaam) Artorius.
Aboe Dhabi
Aboe Dhabi was een van die gasheerstede tydens die T20I-wêreldbeker 2021.
Annaba
Annaba (Arabies: عنابة, voorheen bekend as Bône) is 'n stad in die noordoostelike hoek van Algerië en die hoofstad van die Annaba-provinsie. Met sowat 260 duisend inwoners (2008) is Annaba die vierde grootste stad in die land.
Mary Agard Pocock
Mary Agard Pocock (1886 - 1977) was 'n Suid-Afrikaanse botanikus. Sy gradueer van Londen universiteit in 1908 en keer daarna terug na Suid-Afrika. Vanaf 1917 sit sy haar studies voort by die Universiteit van Cambridge, maar Cambridge het in daar die tyd nog nie doktorsgrade aan vroue toegeken nie. In 1921 aanvaar die Londense universiteit haar verhandeling. Daarna woon sy hoofsaaklik in Suid-Afrika, maar werk ook 'n geruime tyd in die VSA. Pocock het veral alge bestudeer, maar haar ekspedisie op soek na nuwe plante besorg aan haar haar reputasie. Pocock spandeer van April tot Oktober 1925 (die droë seisoen) in Noord-Rhodesië (vandag Zambië) en Angola om duisende voorbeelde van die lokale flora te versamel wat sy later in haar studies beskryf.
Phoenicurus
Phoenicurus is 'n genus van voëls in die familie van vlieëvangers (Muscicapidae) en die orde van sangvoëls (Passeriformes). Hulle is klein insekvretende voëls wat in Europa, Asië en Afrika voorkom. Die mannetjies is meestal helderkleurig met kombinasies van rooi, blou, wit en swart. Die wyfies is ligbruin met 'n rooi stert.
Spesies
Die genus omvat die volgende 11 spesies:
Hakea
Hakea is 'n genus van plante wat hoort tot die familie Proteaceae. In Suid-Afrika is die plant ‘n aggressiewe indringerplant. Dit verdring die inheemse plantegroei. Die rede daarvoor is hakea se besondere vermoë om by veranderende omstandighede aan te pas, mededinging deur ander plante te oorleef en die afwesigheid van sy natuurlike vyande. Daar is 153 spesies wat tot die genus hoort.
Taksonomie
Die Proteaceae-familie bestaan uit meer as ‘n duisend spesies. Dit word in twee subfamilies verdeel, naamlik die Proteaceae en die Grevilloideae. Hakea is deel van laasgenoemde. Die genusnaam Hakea behoort aan ‘n groep van ‘n honderd spesies immergroen plante inheems in Australië. Dit dra die naam van die Duitse plantkundige baron Christian Ludwig von Hake (1745–1818). Weens een van die plant se opvallendste eienskappe staan die struik ook bekend as naaldeboom of speldboom. Met Wet 42 van 1937 is drie van die spesies in Suid-Afrika tot onkruid verklaar, naam Hakea gibbosa, Hakea sericea en Hakea drupaceae.
Geskiedenis
Baron Carl von Ludwig het in 1838 in sy tuin Ludwigsburg in Kaapstad vermoedelik H. sericea en H. gibbosa aangeplant. John Montagu het hakea gebruik om die sandduine van die Kaapse Vlakte te stabiliseer. Teen 1875 is hakea gereeld gebruik as heinings om diere uit jong denneplantasies te hou. Groot hoeveelhede hakea is deur kwekerye verkoop. Rondom 1890 is daar selfs pryse uitgeloof aan grondeienaars wat die struike aanplant. H. gibbosa is teen 1910 as vinnig-groeiende vuurmaakhout by Caledon aangeplant. By Wolseley is H. sericea as vuurmaakhout in die rosyntjiebedryf gebruik. Reeds teen 1825 was boere in die Knysna-omgewing al ongerus oor die indringerige geaardheid van H. sericea.
Indringerplant
In Suid-Afrika verskil hakeaplante van die hakeaplante in Australië. Daar is die plante inheems en boonop skaars, die saailinge ontkiem moeilik, die bloeiseisoen is kort en die meeste van die blommetjies word nie bevrug nie. In Suid-Afrika is daar goeie redes waarom die plant so welig groei dat dit in ‘n onkruid ontaard het. Hier lewer die hakea besonder groot hoeveelhede sade waarvan ‘n besonder hoë persentasie ontkiem en die ontkieming vind vinnig plaas. Die plant is droogtebestand en het hier geen natuurlike vyande nie. Die harde vrug bied goeie beskerming aan die sade. Tans is ‘n halfmiljoen hektaar daarmee besmet. Hakea groei maklik in ons mineraalarm grond omdat sy aangepaste proteoïde wortels meer voedingstowwe kan opneem. Die sade bly aan die plant hang vir die hele lewe van die plant. Dit kan dus vir ‘n 30 jaar so wees. Sterf die plant word alle sade tegelykertyd vrygestel. Saadvreters (soos muise en voëls) kan nie die groot hoeveelheid saad so gou baasraak nie en dus ontkiem die baie sade. Hakea neem tans baie nuttige landbougrond in en daarby neem hakea ook nog so baie water op dat dit die hoeveelheid water wat afloop na die rivier en damme aansienlik verminder. Brande in die digte hakeabosse dra by tot gronderosie. Die digte hakeabosse teen moeilik bereikbare steil hellings en in diep klowe is nie alleen ‘n brandgevaar nie, maar is weens die ontoeganklikheid ook nie as brandhout benutbaar nie.
Meganiese beheer
Meganiese bestryding van hakea behels die uitroeiing met kapmesse, sae, bossiekappers en beheerde brande. Hierdie metode is arbeidsintensief en min grondeienaars beskik oor genoeg kapitaal en mannekrag om die bosse hakea op hul eiendomme uit te roei. Brande vernietig boonop die fynbossaadbank, termietneste en insekte wat sou kon help om die hakeasade te vernietig.
Chemiese beheer
Dit is nie ‘n baie arbeidsintensiewe metode nie en groot gebiede besmet met hakea kan maklik en vinnig behandel word. Alhoewel dit ‘n duur bestrydingsmetode is, is dit dalk op die lange duur goedkoper as meganiese beheer. Die meeste onkruiddoders kan egter nie in hierdie proses gebruik word nie omdat die chemiese stowwe die fynbos beïnvloed en die afloopwater na die damme besmet.
Biologiese beheer
Biologiese bestryding is die bestryding van een organisme (die plaag: hakea) deur middel van ‘n ander organisme (‘n natuurlike vyand). Hierdie metode sal nie die algehele uitwissing van hakea tot gevolg hê nie, maar wel die herstel van die natuurlike balans in die natuur. Biologiese bestryding speel dus ‘n aanvullende rol in die bekamping van hakea. Boonop is dit ‘n baie skoon metode wat geen newe-effekte het nie. As die natuurlike vyand eers gevestig is, gaan dit vanself voort en benodig geen instandhouding nie. Ook kan dit maklik op moeilik bereikbare berghellings en in klowe bebruik word. Op die lange duur is dit die goedkoopste metode van hakea-bestryding. Drie insekvyande van syerige hakea (H. sericea) is uit Australië ingevoer en hier gevestig, naamlik (a) die hakea-vrugtesnuitkewer, Erytenna consputa, (b) die hakea-saadmot, Carposina autologa en (c) die hakea-blaarsnuitkewer, Cydmea binotata. Hierdie drie insekte is glad nie in kompetisie met mekaar nie. Hulle val onderskeidelik slegs die vrugte, saad en blare van die hakea aan. In 1978 is ’n siekte by syerige hakea ontdek wat deur ‘n swam Colletotrichum gloesporioides veroorsaak word. Daar is bevind dat jong sappige groeipunte van die hakea besonder kwesbaar is vir die swam en dat proteas juis daarteen bestand is. Biologiese beheer moet verkieslik saam met meganiese en chemiese beheer toegepas word om die verspreiding van hakea te rem.
Joeri II van Wladimir
Joeri II (Russies: Юрий II; 1189 – 4 Maart 1238) was grootprins van Wladimir (1212–1216, 1218–1238) in die tyd van die Mongoolse inval.
Hy was die derde en mees geliefde seun van Wsewolod die Groot Nes en Maria Sjwarnowna. Hy het in 1208 die eerste keer roem behaal tydens die gevegte teen Rjazan. Sy pa wou hê Joeri moes Rostof erf en sy ouer broer Konstantyn Wladimir. Laasgenoemde het egter verklaar hy sou óf oor albei stede óf oor niks regeer. Daarna het Wsewolod Konstantyn onterf en die troon aan Joeri nagelaat.
Ná Wsewolod se dood het Konstantyn vir Joeri en sy broers verslaan en Wladimir oorgeneem. Hy het Joeri gestuur om oor Rostof en Jaroslawl te regeer. Twee jaar later is Konstantyn dood en het Joeri na Wladimir teruggekeer. Tydens sy bewind het Joeri verskeie oorloë teen die Wolga-Bulgare gevoer en het hy die fort Nizjni Nowgorod aan die Wolga gebou om die land te beskerm teen aanvalle deur die Bulgare. Hy het sy jonger broer Jaroslaf oor Nowgorod laat regeer.
Old Street-stasie
<div style="background:#f9f9f9; border:1px solid #aaaaaa; clear:right; float:right; font-size:90%; margin:1em 0 1em 1em; padding:1em; text-align:center; width:20em;"> Old Street-stasie
Noordwestelike ingang
National Rail
TfL-webtuiste
Old Street-stasie
Old Street is 'n trein- en moltreinstasie by die sameloop van Old Street en City Road net noord van die City of London wat deur treine van National Rail en moltreine van London Underground se Northern line bedien word. Die stasie is in Londen se Travelcard-sone 1 naby die grens tussen die administratiewe distrikte Islington en Hackney geleë.
Die stasie maak deel uit van die Bank-tak van London Underground se Northern line-moltreinroete tussen die stasies Moorgate en Angel.
Stukragomkering (lugvaart)
Stukragomkering in lugvaart is die tydelike wegleiding van 'n vliegtuigenjin se stuwing sodat dit vorentoe gerig word, instede van agteruit. Stukragomkering werk teen die vorentoebeweging van 'n vliegtuig, wat spoedvermindering teweegbring. Stelsels vir stukragomkering word op meeste straalvliegtuie gebruik om te help met spoedvermindering net na landing. Dit help ook met die vermindering van slytasie op remme en korter landingsafstande. Sulke toestelle verbeter die bedryf van vliegtuie aansienlik en word as belangrik beskou vir die veilige bedryf van lugrederye.
Stukragomkering is ook beskikbaar op baie skroefgedrewe vliegtuie deur die omkeer van die beheerbare-veld skroewe tot 'n negatiewe hoek. Die ekwivalente konsep vir 'n skip word stewe-aandrywing genoem.
Straalvliegtuie
Op vliegtuie met straalenjins, word stukragomkering behaal deur die spuitstraal vorentoe te laat vloei. Die enjin loop of draai nie omgekeerd nie; in plaas daarvan, keer die toestel die lugvloei om en lei dit na vore. Hoë-omleidingverhoudingenjins verkry gewoonlik stukragomkering deur die verandering van die rigting van slegs die waaierlugvloei, aangesien die meerderheid van die stukrag wat gegenereer word deur hierdie afdeling, eerder as die kern, gelewer word.
Kaduna
Kaduna is 'n groote stad in die noorde van Nigerië en het in 2006 'n bevolking van 1 458 900 mense gehad en het 'n oppervlakte van 3 080 km².
Konstantyn van Rostof
Konstantyn (Russies: Константи́н Все́володович; 18 Mei 1186 – 2 Februarie 1218) was van 1207 tot 1216 prins van Rostof en van 1216 tot 1218 grootprins van Wladimir. Hy was die oudste seun van Wsewolod die Groot Nes en Maria Sjwarnowna.
Engelbert Humperdinck (komponis)
Engelbert Humperdinck (Duits: [ˈɛŋl̩bɛʁt ˈhʊmpɐdɪŋk]; 1 September 1854 – 27 September 1921), 'n Duitse komponis, is in Sieberg gebore en is veral vanweë sy opera Hänsel und Gretel ("Hansie en Grietjie") beroemd. Hy het in Keulen en München gestudeer en vroeg reeds met Wagner kennis gemaak.
Konstantyn van Rostof
In 1206 en 1207 was Konstantyn die prins van Nowgorod. In 1207 het sy pa hom gestuur om oor die stede Rostof en Jaroslawl te regeer. Wsewolod wou hê sy jonger broer Joeri moes Rostof erf en Konstantyn vir Wladimir. Konstantyn het egter verklaar hy sou óf oor albei stede óf oor niks regeer. Daarna het Wsewolod hom onterf en in 1212 het Joeri die troon geërf.
Engelbert Humperdinck (komponis)
Humperdinck se vroeë kom posisies is meestal vergete, maar sy onsterflikheid is verseker deur sy Hänsel und Gretel, wat in 1893 in Weimar met die jong Richard Strauss as dirigent opgevoer is. Die opera is gegrond op die beroemde sprokie van die broers Grimm, en Humperdinck toon 'n besondere begrip vir die wêreld van die kind.
Konstantyn van Rostof
In 1216 het Konstantyn vir Joeri en sy broers verslaan en Wladimir oorgeneem. Hy het Joeri gestuur om oor Rostof en Jaroslawl te regeer. Twee jaar later is Konstantyn dood en het Joeri na Wladimir teruggekeer.
Engelbert Humperdinck (komponis)
Hoewel Wagner se invloed opvallend is, is Humperdinck se musiek baie oorspronklik, veral ten opsigte van vindingryke orkestrasie en betowerende atmosfeerskepping.
Asore
Die Asore (ook Asoriese Eilande genoem; Portugees: Ilhas dos Açores [ɐ'soɾɨʃ], "Hawikseilande") is 'n eilandgroep van vulkaniese oorsprong, geleë in die noordoostelike Atlantiese Oseaan tussen die vastelande van Noord-Amerika en Europa, op dieselfde breedtegraad as die Portugese hoofstad Lissabon. Die argipel het sy naam aan die rykdom van voëls te danke, alhoewel die spesie, wat Portugese ontdekkers hier waargeneem het, heel waarskynlik jakkalsvoëls en nie hawikke (Portugees: açores) was nie.
Konstantyn van Rostof
Hierdie artikel is vertaal vanuit die Engelse Wikipedia
Asore
Die nege eilande, wat 'n outonome gewes (Portugees: Região Autónoma dos Açores) van die Republiek Portugal met 'n eie parlement en regering vorm, het 'n oppervlakte van 2 333 km², met 'n eksklusiewe ekonomiese sone wat oor 984 300 km² strek. Die nege bewoonde eilande se oppervlaktes wissel van 747 km² (São Miguel) tot 17 km² (Corvo), met 'n kuslyn van altesaam 943 km. Die Asore-eilande lê verstrooid oor 'n seegebied wat byna so groot soos die vastelandse Portugal is.
Volgens hul geografiese ligging word die Asore-eilande in drie groepe onderverdeel: die oostelike groep (grupo oriental) met São Miguel en Santa Maria; die sentrale groep (grupo central) met Terceira, Graciosa, São Jorge, Pico en Faial; en die wesgroep (grupo ocidental) met Flores en Corvo. Die twee buitenste eilande, Santa Maria en Corvo, lê sowat 620 km ver van mekaar. Terwyl die eilandhoofstad Ponta Delgada as regeringsetel dien, vergader die Asoriese parlement in Horta.
Die Portugese volksplanting op die eilande het in die 15de eeu begin. Elkeen van die eilande het teen 'n verskillende tempo ontwikkel, afhangende van die gehalte van sy seehawe, sy terrein, weivelde en bewerkbare landbougrond, sy oesopbrengste en sy afstand van die ander eilande. Verskillende periodes van kolonisasie word ook weerspieël deur die feit dat elke eiland sy eie spesifieke dialek van Asoriese Portugees ontwikkel het.
Met uitsondering van Graciosa en die weste van Santa Maria bestaan die eilandgroep merendeels uit bergagtige terrein. Die vulkaankeël Pico op die gelyknamige eiland is die hoogste piek op die Asore en in heel Portugal, op 2 351 meter bo seevlak. Die hele eilandgroep bestaan op sy beurt uit pieke van die Mid-Atlantiese Rug, 'n ondersese bergreeks, wat op die Noordelike en Suidelike Halfrond op plekke bo die wateroppervlak verrys.
Volgens die sensus van 2001 is die bevolking as iets meer as 240 000 bepaal. Meer as die helfte van die inwoners is op die hoofeiland São Miguel saamgetrek waar ook die grootste stedelike nedersetting en hoofstad, Ponta Delgada, geleë is. Die meerderheid van die bevolking is van Portugese afkoms. Historiese dokumente verwys na drie streke in Portugal – Algarve, Alentejo en Minho – van waar immigrasie op groter skaal plaasgevind het. Daarnaas het verskeie ander etniese groepe hul genetiese spore gelaat – 16de eeuse setlaars uit Vlaandere wat hulle merendeels op Faial gevestig het; Spaanse soldate, wat die argipel vanaf 1580 tydelik beset het; klein groepe immigrante uit ander dele van Europa, Joodse immigrante asook slawe van Moorse afkoms en uit Afrika.
Die stralend groen Asore-argipel word soms geassosieer met die legendariese versonke vasteland van Atlantis, maar Europeërs verbind sy naam veral met 'n klimatologies-weerkundige verskynsel wat gereeld voorkom – die sogenaamde Asore-hoogdrukstelsel waarvan die sentrum naby die eilandgroep geleë is (meestal suidwes daarvan). Dit maak deel uit van die subtropiese hoogdrukgordel en sorg, sodra dit in rigting Wes- en Sentraal-Europa begin uitbrei, vir stabiele warm en sonnige weerstoestande. Die Asore het 'n subtropiese klimaat met sterk oseaniese invloede. Saam met Kaap Verde, die Kanariese Eilande en die Madeiraeilande vorm die Asore 'n eie biogeografiese streek, Makaronesië, wat – ten spyte van die lang afstande – ooreenkomste tussen die eilande se fauna en flora toon.
Vulkanisme en plaattektoniek
Die Asore is, net soos alle Atlantiese eilandgroepe, deur vulkaniese aktiwiteit gevorm. As pieke van die ondersese Mid-Atlantiese Rug (MAR), wat die Ou en die Nuwe Wêreld geologies van mekaar skei, is hulle regstreeks op 'n aktiewe breuklyn geleë wat op die seebodem tussen Europa en Afrika aan die een en Amerika aan die ander kant van die Atlantiese Oseaan loop. Ongeveer 170 km noordwes van Faial kom drie groot tektoniese plate in aanraking met mekaar – die Noord-Amerikaanse, die Eurasiese en die Afrikaplaat. Juis op dié punt is die Asore-argipel op 'n tektoniese mikroplaat geleë wat deur die MAR en die Terceira-breuklyn tussen die Eurasiese en die Afrikaplaat begrens word.
As gevolg van plaattektoniese prosesse vorm gereeld krake in die aardkors en vloeibare gesteente begin opstyg. Deur hierdie ondersese vulkaanuitbarstings word, sodra die magma begin afkoel, geleidelik bergreekse gevorm. Die Asore is juis pieke van só 'n reeks. Al het die argipel sy ontstaan aan sy vulkane en tektoniese aktiwiteit te danke, is die eilande se geologiese struktuur onheilspellend vir sy bewoners. Die tektoniese plate, waarop die eilande geleë is, verskuif steeds. Die oostelike en sentrale eilande is oos van die MAR geleë en beweeg jaarliks sowat 1,5 sentimeter in oostelike rigting. Flores en Corvo op die ander kant van die Rug beweeg teen dieselfde snelheid in westelike rigting. Tektoniese wrywing in die oseaniese kors kom gereeld voor en word deur seismoloë dopgehou.
Skielike bewegings en die skokgolwe, wat daarmee gepaard gaan, het binne 'n tydsbestek van enkele dekades sterk aardbewegings tot gevolg gehad. Behalwe vir Corvo, Flores en Santa Maria is op alle eilande sedert die laat 20ste eeu aardbewings aangeteken. Die historiese nedersetting Angra do Heroísmo is op die Nuwejaarsdag van 1980 deur 'n aardbewing geskud. Die kragtige aardbewing, wat op 9 Julie 1998 verwoesting op Faial gesaai het, het 6,7 op die Richterskaal geregistreer.
Die rusteloosheid van die eilandgroep word daarnaas weerspieël in verwoestende vulkaanuitbarstings wat die Asore steeds getref het. Die uitbarsting van 1957 en 1958 op die mees westelike punt van Faial was 'n skouspelagtige natuurverskynsel waartydens 'n nuwe vulkaan, die Vulcão dos Capelinhos, gebore is. Die uitbarsting het in meerdere fases plaasgevind. Die aanvanklik ondersese vulkaan het geleidelik uit die oseaan verrys en nuwe land met 'n oppervlakte van 2,5 km² geskep. Die nabygeleë vuurtoring van 1903 is grotendeels onder vulkaanas begrawe, maar het desondanks staande gebly.
Aswolke is een kilometer die lug in geblaas, en 'n suil van waterstoom het oor 'n afstand van enkele kilometer sigbaar geword. 'n Eiland het tydelik ontstaan, maar kort daarna weer in die Atlantiese Oseaan versink. Eers met 'n nuwe reeks uitbarstings het 'n permanente nuwe eiland ontstaan, Ilha Nova 2, wat intussen met Faial versmelt het.
Die gebied, wat deur die uitbarsting geraak is, is destyds slegs deur vissers, walvisjagters en vuurtoringwagters bewoon. Walvisjagters het enkele dae voor die natuurramp verdagte verskynsels en veranderings op die wateroppervlak waargeneem wat hulle as voorbode van 'n uitbarsting herken het. Die klein vissersdorpie Capelo kon dus betyds ontruim word voordat dit agt dae lank deur aardbewings getref is. Die oggend van 27 September 1957 het die vulkaan Capelinhos voor die kus uit die see verrys. Baie bewoners het die eiland vir goed verlaat en hulle in die Verenigde State en Kanada gevestig. Om hulle spoedige hervestiging te vergemaklik, het die destydse Amerikaanse president Dwight D. Eisenhower saam met die Kongres immigrasieprosedures per dekreet vereenvoudig.
Die uitbarsting van 1957/58 is deur wetenskaplikes en joernaliste dopgehou en deur al die fases heen noukeurig gedokumenteer. Tot vandag toe bly die gebied van Ponta dos Capelinhos raaiselagtig en trek dit die aandag van internasionale navorsers. In teenstelling met die groen res van die eiland lyk dit ook vyf dekades ná die uitbarsting soos 'n maanlandskap en is daar – anders as in ander vulkaniese terreine op die Asore – geen nuwe plantegroei nie.
Ouderdom
Die Asore-eilande is van verskillende ouderdomme. Die gesteentes, wat op Santa Maria aangetref word, is sowat agt miljoen jaar oud. Opvallend is die kalkagtige sedimente waarin talle fossiele gepreserveer is. Blykbaar het die eiland in sy geskiedenis tydelik in die see versink om later weer bo die wateroppervlak te verrys.
Die ooste van São Miguel met die Tronqueira-massief is sowat vier miljoen jaar gelede gevorm, terwyl die westelike gedeelte eers later ontstaan het. Pico is die jongste eiland in die argipel. Sy ouderdom word deur geoloë op sowat 270 000 jaar beraam. In vergelyking met ander vulkaniese eilande in die Atlantiese Oseaan het die Asore dus betreklik laat ontstaan. So dagteken Madeira se gesteentes uit die ontstaantydperk van die Atlantiese Oseaan sowat 60 tot 70 miljoen jaar gelede.
Klimaat
Die Asore is binne die subtropiese hoogdrukgordel geleë. Hier staan hulle onder die invloed van die ossilerende hoogdrukstelsel wat na hulle genoem is. Die Asore-hoogdrukstelsel oefen invloed op weerstoestande tot Europa uit, veral gedurende die somermaande wanneer sy sentrum regstreeks oor die eilandgroep lê. Sodra sy ligging begin verander, raak dit regstreeks weerstoestande. Gedurende die winter verskuif sy sentrum na die suide of suidweste, in die oorgangstye van lente en herfs na die suidooste. Laedrukstelsels, wat uit westelike rigting nader, bring dan koeler reënweer.
Naas die Asore-hoogdrukstelsel word die eilande se klimaat deur die Noord-Atlantiese Stroom bepaal, 'n sytak van die warm Atlantiese Golfstroom. So het die eilandgroep 'n gematigde subtropies-oseaniese klimaat met min temperatuurskommelinge dwarsdeur die jaar en 'n jaarlikse gemiddeld van sowat 17,5 °C. Temperature van meer as 30 °C word selde aangeteken.
Die argipel kry baie reën. Die jaarlikse neerslae op seevlak beloop sowat 1000 mm; hulle is aansienlik hoër in die berggebiede en die weste van die eilandgroep. Die sneeugrens is in die wintermaande op 'n hoogte van sowat 1200 m geleë, maar kan tydelik so laag as 600 m daal. Veral die bergpiek Pico is gereeld met sneeu bedek. Opvallend hoog is die Asore se humiditeit van 75 persent of meer. Bewolkte toestande kom dikwels voor, net soos mis in hoër geleë gebiede. So is druppelkondensasie naas sterk reënval 'n tweede belangrike waterbron vir bepaalde plantspesies.
Weens die osillerende Asore-hoogdrukstelsel kan winde op die eilande uit alle rigtings waai. Nogtans is daar variasies, afhangende van seisoen en geografiese ligging. Die oostelike eilandgroep word deur noordoostelike passaatwinde en suidwestelike strominge gekenmerk. Op die sentrale groep waai winde hoofsaaklik uit wes-suidwestelike of noordoostelike rigting. Noorde- en suidewinde kom gereeld op die westelike groep voor. Daarenteen kom 'n oostewind betreklik selde voor.
Geskiedenis
Alhoewel die Asore eers in die vroeë 15de eeu amptelik deur Portugese seevaarders ontdek is, wys ouer seekaarte reeds eilande in die noordelike Atlantiese Oseaan. Histories gedokumenteer is sulke eilande op Angelino Dulcert se kaart van 1339, in die Mediceu-atlas van 1352 en die laat 14de eeuse Carta de Soleri. Ongewone name soos Ilha de Ventura ("Gelukseiland") dui egter daarop dat vroeë kartograwe eerder hul fantasie vrye spel gegee het as om betroubare inligting van onbekende navigators te raadpleeg.
Vroeë Europese seevaarders kon die eilandgroep net per ongeluk bereik. As hulle vanuit Europese hawens vertrek het, moes hulle teen die heersende winde in seil – 'n uiters moeilike taak. Waarskynlik het Portugese ontdekkingsreisigers op die Asore afgekom toe hulle na verkenningsvaarte langs die Wes-Afrikaanse kus huis toe geseil het. Vaarte in suidelike rigting langs die kus van Afrika is deur bestendig waaiende noordoostelike passaatwinde vergemaklik – winde wat in die vroeg-moderne tydperk vaarte op nuwe handelsroetes eers moontlik gemaak het en derhalwe in Engels tradisioneel trade winds ("handelswinde") genoem is.
Vir hul terugvaart moes seilskipbemannings die uitwerkings van wind en stroming in ag neem. Kennis van sirkulêre seestrominge en navigasie met behulp van die Poolster was van beslissende belang. Skepe moes in 'n wye noordwestelike boog na die oop see draai waar hulle ongeveer op die 35ste breedtegraad die westewindsone bereik het. Eers van hier kon hulle die koers na Europa rig. Na hierdie navigasietegniek is in Portugees as volta do mar of volta pelo largo verwys.
Vroeër of later moes seevaarders op een van die Asore-eilande afkom, al was dit per ongeluk. Volgens oorlewering het Diogo de Silves in 1427 die mees suidelike eiland in die argipel, Santa Maria, en moontlik ook São Miguel, tydens sy terugvaart vanuit Madeira na Europa ontdek.
Historiese ontwikkeling
Vanaf die begin van die Portugese volksplanting op die Asore het vee- en graanboerdery naas vissery die ekonomiese ruggraat van die eilandgroep gevorm. Ekstensiewe graanverbouing het gepaard gegaan met die vestiging van betreklik groot boerderye en landgoedere wat tot vandag toe bestaan. Teen die middel van die 16de eeu het inheemse plantspesies waardevolle kleurstowwe vir die Vlaamse tekstielbedryf opgelewer en 'n eerste ekonomiese bloeitydperk ingelui. Toe die uitvoer van kleurstowwe omstreeks 1700 nie meer winsgewend was nie, is met die grootskaalse verbouing van lemoene begin. Hierdie sitrusvrugte is merendeels na Engeland uitgevoer en het sentraal gestaan in die eilande se tweede ekonomiese groeifase.
Saam met die sitrusbedryf is 'n florerende wynbedryf op die Asore gevestig. Wyn, wat op die eiland Pico gekelder is, was van só 'n hoë gehalte dat dit selfs aan die Russiese Tsarehof gewild geraak het. Albei bedrywe het teen die middel van die 19de eeu as gevolg van plantsiektes binne enkele jare aan belangrikheid ingeboet.
Huidige toestand
As 'n outonome gewes van Portugal trek die Asore regstreeks voordeel uit hul lidmaatskap van die Europese Unie (EU). Die eilandgroep word as marginale ekonomiese streek geklassifiseer en ontvang subsidies om sy ekonomie verder te ontwikkel. So is baie infrastruktuurprojekte soos die bou van nuwe teerpaaie deur die EU befonds. Die plaaslike boubedryf het as gevolg van hierdie beleid sterk groei getoon.
Melk- en veeboerdery vorm die ruggraat van die Asoriese landbousektor. Suiwelfabrieke word op alle eilande aangetref; so het kaas, botter en melkpoeier belangrike uitvoerprodukte geword. Daarnaas word beesvleis van hoë gehalte na Madeira en vastelandse Portugal uitgevoer. Die eilande se varkvleis en eierproduksie is hoofsaaklik vir die plaaslike bestem.
Die plaaslike visserybedryf spits hom onder meer op tuna toe en kan in die toekoms moontlik voordeel trek uit die Asore se visryke eksklusiewe ekonomiese sone.
Lugvaart
SATA Air Açores is die eilande se streekslugdiens. Die lugredery is gestig deur enkele lugvaartpioniers wat vroeg in die 1940's die vereniging Sociedade Açoriana de Estudos Aéreos, Lda. gevestig het om die ekonomiese lewensvatbaarheid van 'n streekslugdiens te ondersoek. Die eerste watervliegtuig, wat op die Noord-Atlantiese roete gevlieg het, het op 21 Augustus 1941 geland. Ses jaar later, op 15 Junie 1947, het 'n Beechcraft CS-TAA van SATA sewe passasiers van São Miguel na Santa Maria geneem.
In 1980 is SATA, wat oorspronklik as privaat onderneming gevestig is, volgens die bepalings van die outonome Asoriese regering genasionaliseer. Terwyl die afkorting SATA bybehou is, is die volledige amptelike naam gewysig tot Serviço Açoriano de Transportes Aereos, E.P. Die lugredery het in 1990 tot die European Regional Airlines Association (ERA) en die International Air Transport Association (IATA) toegetree.
Kode van Hammurabi
Die Kode van Hammurabi is ’n goedbewaarde Babiloniese regskode van Antieke Mesopotamië wat van omstreeks 1754 v.C. dateer. Dit is een van die oudste redelik lang ontsyferde geskrifte in die wêreld. Die sesde Babiloniese koning, Hammurabi, het die kode opgestel en gedeeltelike afskrifte het behoue gebly op ’n mensgroot klipstele en verskeie kleitablette.
Inhoud
Die kode bestaan uit 282 wette met strawwe. Dié het afgehang van sosiale status en slaaf versus vry man.
Amper ’n helfte van die wette handel oor kontrakte soos die loon vir ’n osdrywer of dokter. ’n Derde handel oor sake in verband met die huishouding en familiesake soos erflatings, egskeidings, vaderskap en seksuele gedrag. Ander het te doen met transaksies soos die verantwoordelikheid van ’n bouer as ’n huis ineenstort, of eiendom wat beskadig word terwyl iemand dit oppas. Net een wet gaan oor die pligte van ’n amptenaar; dit bepaal dat ’n regter wat ’n verkeerde oordeel vel, beboet en permanent van die rol geskrap moet word. Daar is ook ’n aantal bepalings in verband met militêre diens.