cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Stroombreker
Werking
Onder kortsluittoestande kan 'n stroom baie keer groter wees as die normale stroom. Wanneer elektriese kontakte oopmaak om 'n baan te breek waarin 'n baie groot stroom vloei, bestaan daar 'n neiging vir 'n vonkboog om te vorm tussen die kontakte wat die vloei van die stroom vir 'n tyd lank kan laat aanhou vloei. Stroombrekers moet daarom verskeie kenmerke insluit om die vonkboog te verdeel en te blus. In luggeïsoleerde- en miniatuurstroombrekers word 'n geutstruktuur wat dikwels bestaan uit 'n stel metaal- of keramiekplate wat die vonkboog verkoel gebruik saam met blusklosse wat daarop gemik is om die vonk in die geut in te lei. Groter stroombrekers soos dié wat gebruik word in elektrisiteitsverspreidingstelsels kan 'n vakuum of inerte gas, soos swaelheksafluoried gebruik of kontakte hê wat in olie gedompel is om die vonkboog te onderdruk.
Die maksimum kortsluitstroom wat 'n stroombreker kan onderbreek word deur toetsing vasgestel. Die gebruik van 'n stroombreker in 'n stroombaan waarvan die kortsluitstroom groter is as die stroombreker se onderbrekingskapasiteit kan daartoe lei dat die stroombreker nie die moontlike fout veilig kan onderbreek nie. In die slegste geval kan 'n stroombreker dalk die fout suksesvol onderbreek maar ontplof wanneer dit herset word en moontlik selfs personeel wat daarmee werk beseer.
Bors
Die bors of toraks (laasgenoemde van die Griekse θώραξ thorax, "borsplaat, borsharnas, borsstuk") is ’n deel van die anatomie van mense en verskeie ander diere. Dit is tussen die nek en abdomen geleë. Die bors sluit die borsholte en borswand in. Dit bevat organe soos die hart, longe en timusklier, sowel as spiere en verskeie ander interne strukture. Baie siektes tas die bors aan, waarvan borspyn een van die bekendste simptome is.
Struktuur
In mense en ander hominiede is die bors die deel van die liggaam tussen die nek en abdomen, met sy organe en ander inhoud ingesluit. Dit word deur die ribbekas, ruggraat en skouergordel beskerm en ondersteun.
Stroombreker
Lae-spanning termomagnetiese stroombreker
Hieronder word die werkende dele van 'n 10 ampere Europese DIN-spoor gemonteerde termomagnetiese miniatuurstroombaanbreker getoon. Stroombrekers soos hierdie word algemeen aangetref in huishoudelike toepassings en kommersiële elektriese verspreidingsborde in Europa asook Suid-Afrika.
Bors
Inhoud
Die inhoud van die bors sluit in organe (die hart, longe en timusklier), spiere (die groot en klein borsspier, monnikskapspier en nekspier) en interne strukture (soos die middelrif, slukderm, lugpyp en ’n deel van die borsbeen bekend as die ensiforme kraakbeen). Are en slagare is ook teenwoordig (die aorta, boonste holaar, onderste holaar en longslagaar), asook bene (die skouerpotjie, wat die boonste deel van die boarmbeen bevat, bladbeen, borsbeen, die borsgedeelte van die ruggraat, sleutelbeen en die ribbekas en sweefribbes).
Eksterne strukture is die vel en tepels.
Vorm
Die vorm van die bors stem nie ooreen met die borsholte alleen nie, maar sluit ook die skouers, oksels en die bokant van die boarmbene in. Bo in die middel kan die keelgroef gesien word, en op ’n breedte van sowat drie vingers daaronder kan ’n dwars rif gevoel word; dit is bekend as die sternale hoek en dui die plek aan waar die boonste deel en die res van die borsbeen byeenkom. Gelyk met dié lyn sluit die tweede ribbes by die borsbeen aan; as dit gevind word, kan die laer ribbes dikwels getel word. By die laer deel van die borsbeen, waar die sewende of laaste ware ribbes vaskom, begin die ensiforme kraakbeen, en net daarbo is dikwels ’n induiking bekend as die krop van die maag.
Bene
Die bene van die bors, bekend as die borsskelet, is deel van die aksiale skelet. Die borsskelet bestaan uit die ribbes en borskas. Die ribbes word in stygende orde genommer van 1-12. Ribbes 11 & 12 is bekend as swewende ribbes, want hulle is nie soos 1-7 aan die borsbeen geheg nie. Ribbes 8-10 word vals ribbes genoem, want hulle is aan die borsbeen vas met die kraakbeen van die ribbes bo hulle.
Kliniese belang
Verskillende soorte siektes kan die bors aantas, soos borsvliesontsteking, atelektase en borspyn, die algemeenste klagte. Dié toestande kan oorerflik wees of deur geboortedefekte of trauma veroorsaak word. Enige toestand wat die vermoë om diep asem te haal of te hoes aantas, word as ’n borssiekte of -toestand beskou. Borsbeserings lei tot ’n kwart van alle sterftes weens fisieke trauma in die Verenigde State.
Borspyn kan verskeie oorsake hê, soos asemhalings-, spysverterings en spierskeletprobleme. Nie alle borspyn word met die hart verbind nie, maar dit moenie ligtelik opgeneem word nie. Simptome kan verskil na gelang van die oorsaak van die pyn. Verskillende mense ervaar pyn weens dieselfde toestand ook verskillend.
Borspyn kan ook die gevolg van ’n hartaanval wees. In dié geval sal ongemak in die bors ervaar word soos wanneer ’n swaar gewig op die liggaam geplaas word. Die persoon kan ook sweet, kort van asem wees en ’n onreëlmatige hartklop ondervind. In die geval van ’n hartaanval word die grootste skade binne die eerste ses uur aangerig en dit is dus belangrik om so gou as moontlik behandel te word. Sommige mense, veral bejaardes en diabeteslyers, kan ander simptome as die tipiese borspyn hê.
Stroombreker
Aangeslane stroom
Die IEC 60898-1 Internasionale Standaard en Europese Standaard EN 60898-1 definieer die aangeslane stroom In van 'n stroombreker vir huishoudelike toepassings as die stroom wat 'n breker ontwerp is om onafgebroke te dra (by 'n omgewingstemperatuur van 30 °C). Die mees algemene aanslagwaardes vir stroombrekers (in Suid-Afrika) is 10 A, 15 A, 20 A, 30 A, 40 A en 60 A.
Bors
Kliniese belang
’n Toename in aktiwiteit kan ook tot borswandpyn lei. Ander moontlike pyn kan deur infeksie, gordelroos en verskeie ander toestande veroorsaak word.
Ander diere
thumb|By die werkermier bestaan die abdomen uit die propodeum, wat saamgesmelt is met die borsstuk, en die metasoma. Laasgenoemde word weer verdeel in die nou petiool en die bolvormige gaster.
By vierpotiges
By soogdiere is die torak die streek van die liggaam wat gevorm word deur die borsbeen, borswerwels en ribbes. Dit strek van die nek tot by die middelrif en sluit nie die boonste ledemate in nie. Die hart en longe is in die borsholte geleë, asook baie bloedvate. Die binneste organe word deur die ribbekas en borsbeen beskerm. Borswerwels word ook by voëls aangetref, maar nie by reptiele nie.
By geleedpotiges
By insekte en skaaldiere is die toraks een van die drie hoofdele (of tagmata) van die liggaam; elk bestaan weer uit verskeie segmente. Dit is die deel waar die insek se vlerke en pote aan die liggaam geheg is. By die meeste insekte is die toraks self in drie segmente verdeel: die protoraks of voorborsstuk, mesotoraks of middelborsstuk, en metatoraks of agterborsstuk. By huidige insekte het die protoraks nooit vlerke nie, hoewel pote altyd by volgroeide insekte aanwesig is. Vlerke (indien daar is) is beperk tot die mesotoraks, metatoraks of albei. By die Apocrita (bye, miere en perdebye), ’n suborde van die Vliesvlerkiges, is die eerste abdominale segment met die metatoraks saamgesmelt en vorm dit die propodeum. Die toraks is dus in vier dele verdeel en word gewoonlik die "mesosoma" genoem om dit van die "toraks" van ander insekte te onderskei.
Stroombreker
Gemeenskaplike klinkskakelaars
duimnael|links|Algemene driepoolskakelaar vir die kragtoevoer na 'n drie fase toestel. Die breker het 'n 2 A aanslag
Wanneer 'n stroomvertakking voorsien word met meer as een lewendige geleier, word elke lewendige geleier beskerm deur 'n stroombreker op daardie pool. Om te verseker dat alle lewendige geleiers se stroom onderbreek word as enige van die pole klink, moet 'n gemeenskaplike klink stroombreker gebruik word. Hierdie skakelaars kan twee of drie klinkmeganismes binne een omhulsel bevat, óf in die geval van kleiner stroombrekers kan die hefbome van elke pool se breker ekstern aanmekaar verbind word.
Tweepool gemeenskaplike klinkbrekers is algemeen op 120/240 Volt stelsels waar 240 Volt ladings (wat groter toestelle soos oonde of verdere distribusieborde kan insluit) twee lewendige drade insluit. Driepool gemeenskaplike klinkskakelaars word tipies gebruik om driefase krag na groot elektriese motors of verdere distribusieborde te voer.
Soorte stroombrekers
duimnael|200px|regs|Die voorste paneel van 'n 1250 A lugstroombreker wat deur ABB vervaardig word. Die stroombreker kan uit sy omhulsel verwyder word vir onderhoud. Klinkeienskappe kan verstel word deur [[DIP-skakelaars op die voorste paneel.]] Daar berskaan 'n verskeidenheid tegnologieë wat in stroombrekers ingebou word en hulle kan nie altyd in duidelik onderskeibare kategorie geplaas kan word nie. Soorte wat algemeen gevind kan word in huishoudelike, kommersiële en ligte nywerheidstoepassings by laer spannings (minder as 1000 V) sluit in:
<!-- Moet nog vertaal word Electric power systems require the breaking of higher currents at higher voltages. Examples of high-voltage AC circuit breakers are:
High-voltage circuit breakers
High-voltage breakers are broadly classified by the medium used to extinguish the arc.
High voltage breakers are routinely available up to 765 kV AC.
Live tank circuit breakers are where the enclosure that contains the breaking mechanism is at line potential, that is, "Live". Dead tank circuit breaker enclosures are at earth potential.
Interrupting principles for high-voltage circuit-breakers
High-voltage circuit-breakers have greatly changed since they were first introduced about 40 years ago, and several interrupting principles have been developed that have contributed successively to a large reduction of the operating energy.
Current interruption in a high-voltage circuit-breaker is obtained by separating two contacts in a medium, such as sulfur hexafluoride (SF6), having excellent dielectrical and arc quenching properties. After contact separation, current is carried through an arc and is interrupted when this arc is cooled by a gas blast of sufficient intensity.
Gas blast applied on the arc must be able to cool it rapidly so that gas temperature between the contacts is reduced from 20,000 K to less than 2000 K in a few hundred microseconds, so that it is able to withstand the transient recovery voltage that is applied across the contacts after current interruption. Sulfur hexafluoride is generally used in present high-voltage circuit-breakers (of rated voltage higher than 52 kV).
In the 1980s and 1990s, the pressure necessary to blast the arc was generated mostly by gas heating using arc energy. It is now possible to use low energy spring-loaded mechanisms to drive high-voltage circuit-breakers up to 800 kV.
Brief history
The first patents on the use of SF6 as an interrupting medium was filed in Germany in 1938 by Vitaly Grosse (AEG) and independently later in the USA in July 1951 by H.J. Lingal, T.E. Browne and A.P. Storm (Westinghouse). The first industrial application of SF6 for current interruption dates back to 1953. High-voltage 15 kV to 161 kV load switches were developed with a breaking capacity of 600 A. The first high-voltage SF6 circuit-breaker built in 1956 by Westinghouse, could interrupt 5 kA under 115 kV, but it had 6 interrupting chambers in series per pole. In 1957, the puffer-type technique was introduced for SF6 circuit breakers where the relative movement of a piston and a cylinder linked to the moving part is used to generate the pressure rise necessary to blast the arc via a nozzle made of insulating material (figure 1). In this technique, the pressure rise is obtained mainly by gas compression. The first high-voltage SF6 circuit-breaker with a high short-circuit current capability was produced by Westinghouse in 1959. This dead tank circuit-breaker could interrupt 41.8 kA under 138 kV (10,000 MV·A) and 37.6 kA under 230 kV (15,000 MV·A). This performance were already significant, but the three chambers per pole and the high pressure source needed for the blast (1.35 MPa) was a constraint that had to be avoided in subsequent developments. The excellent properties of SF6 lead to the fast extension of this technique in the 1970s and to its use for the development of circuit breakers with high interrupting capability, up to 800 kV.
The achievement around 1983 of the first single-break 245 kV and the corresponding 420kV to 550 kV and 800 kV, with respectively 2, 3, and 4 chambers per pole, lead to the dominance of SF6 circuit breakers in the complete range of high voltages.
Several characteristics of SF6 circuit breakers can explain their success:
Thermal blast chambers
New types of SF6 breaking chambers, which implement innovative interrupting principles, have been developed over the past 15 years, with the objective of reducing the operating energy of the circuit-breaker. One aim of this evolution was to further increase the reliability by reducing the dynamic forces in the pole. Developments since 1996 have seen the use of the self-blast technique of interruption for SF6 interrupting chambers.
These developments have been facilitated by the progress made in digital simulations that were widely used to optimize the geometry of the interrupting chamber and the linkage between the poles and the mechanism.
This technique has proved to be very efficient and has been widely applied for high voltage circuit breakers up to 550 kV. It has allowed the development of new ranges of circuit breakers operated by low energy spring-operated mechanisms.
The reduction of operating energy was mainly achieved by the lowering energy used for gas compression and by making increased use of arc energy to produce the pressure necessary to quench the arc and obtain current interruption. Low current interruption, up to about 30% of rated short-circuit current, is obtained by a puffer blast.
Self-blast chambers
Further development in the thermal blast technique was made by the introduction of a valve between the expansion and compression volumes. When interrupting low currents the valve opens under the effect of the overpressure generated in the compression volume. The blow-out of the arc is made as in a puffer circuit breaker thanks to the compression of the gas obtained by the piston action. In the case of high currents interruption, the arc energy produces a high overpressure in the expansion volume, which leads to the closure of the valve and thus isolating the expansion volume from the compression volume. The overpressure necessary for breaking is obtained by the optimal use of the thermal effect and of the nozzle clogging effect produced whenever the cross-section of the arc significantly reduces the exhaust of gas in the nozzle. In order to avoid excessive energy consumption by gas compression, a valve is fitted on the piston in order to limit the overpressure in the compression to a value necessary for the interruption of low short circuit currents.
This technique, known as “self-blast” has now been used extensively since 1996 for the development of many types of interrupting chambers. The increased understanding of arc interruption obtained by digital simulations and validation through breaking tests, contribute to a higher reliability of these self-blast circuit breakers. In addition the reduction in operating energy, allowed by the self blast technique, leads to longer service life.
Double motion of contacts
An important decrease in operating energy can also be obtained by reducing the kinetic energy consumed during the tripping operation. One way is to displace the two arcing contacts in opposite directions so that the arc speed is half that of a conventional layout with a single mobile contact.
Thermal blast chamber with arc-assisted opening
In this interruption principle arc energy is used, on the one hand to generate the blast by thermal expansion and, on the other hand, to accelerate the moving part of the circuit breaker when interrupting high currents. The overpressure produced by the arc energy downstream of the interruption zone is applied on an auxiliary piston linked with the moving part. The resulting force accelerates the moving part, thus increasing the energy available for tripping.
With this interrupting principle it is possible, during high-current interruptions, to increase by about 30% the tripping energy delivered by the operating mechanism and to maintain the opening speed independently of the current. It is obviously better suited to circuit-breakers with high breaking currents such as Generator circuit-breakers.
Generator circuit-breakers
Generator circuit-breakers are connected between a generator and the step-up voltage transformer. They are generally used at the outlet of high power generators (100 MVA to 1800 MVA) in order to protect them in a reliable, fast and economic manner. Such circuit breakers must be able to allow the passage of high permanent currents under continuous service (6.3 kA to 40 kA), and have a high breaking capacity (63 kA to 275 kA). They belong to the medium voltage range, but the TRV withstand capability required by ANSI/IEEE Standard C37.013 is such that the interrupting principles developed for the high-voltage range must be used. A particular embodiment of the thermal blast technique has been developed and applied to generator circuit-breakers. The self-blast technique described above is also widely used in SF6 generator circuit breakers, in which the contact system is driven by a low-energy, spring-operated mechanism. An example of such a device is shown in the figure below; this circuit breaker is rated for 17.5 kV and 63 kA.
Evolution of tripping energy
The operating energy has been reduced by 5 to 7 times during this period of 27 years. This illustrates well the great progress made in this field of interrupting techniques for high-voltage circuit-breakers.
Future perspectives
In the near future, present interrupting technologies can be applied to circuit-breakers with the higher rated breaking currents (63 kA to 80 kA) required in some networks with increasing power generation.
Self blast or thermal blast circuit breakers are nowadays accepted world wide and they have been in service for high voltage applications for about 15 years, starting with the voltage level of 72.5 kV. Today this technique is also available for the voltage levels 420/550/800 kV.
Other breakers
The following types are described in separate articles.
External links
-->
Sulake
Kwintessens
Kwintessens is in fisika ’n hipotetiese vorm van donker energie, meer presies ’n skalaarveld, wat voorgestel is as rede dat die uitdying van die heelal al hoe vinniger geskied. Die eerste voorbeeld van hierdie scenario in in 1988 deur Bharat Ratra en Jim Peebles voorgestel.
Die begrip is uitgebrei na algemener soorte tydvariërende donker energie en die term "kwintessens" is die eerste keer gebruik in ’n geskrif deur Robert R. Caldwell, Rahul Dave en Paul Steinhardt. Sommige fisici glo dit is dalk ’n vyfde basiese natuurkrag.
Kwintessens verskil van die verduideliking van donker energie aan die hand van die kosmologiese konstante deurdat dit dinamies is; dit beteken dit verander mettertyd, anders as die kosmologiese konstante wat, soos die naam aandui, nie verander nie. Kwintessens kan óf aantrekkend óf afstotend wees, na gelang van die verhouding van kinetiese en potensiële energie. Fisici wat laasgenoemde idee voorstaan, glo kwintessens het sowat 10 miljard jaar gelede, sowat 3,5 miljard jaar ná die Oerknal, afstotend geword.
Balk-naaldvis
Die Balk-naaldvis (Ablennes hians) is 'n vis wat wêreldwyd voorkom; die Rooisee en aan die ooskus van Afrika van Oman tot by Algoabaai. In Engels staan die vis bekend as die Barred needlefish.
Figuursaag
'n Figuursaag bestaan uit 'n elektriese motor wat 'n resiprokerende saaglem aandryf.
'n Saag met 'n skuinsfunksie aan die voetplaat laat toe vir die saag van hoeke tot 45 grade relatief tot die normale vertikale slag, vir die sny van skuinsvlakke vir 'n verstekvoeg.
Lemme
Daar is 2 hooftipes lempassings in gebruik. Die ouer tipe gebruik 'n skroef om die lem vas te hou; by die nuwer tipe skuif die lem slegs in die passtuk in.
'n Wye verskeidenheid van lemvorme word gebruik, insluitend:
Beheerbaarheid
Beheer is 'n probleem met dekopeersae. Die lemme is klein, swak en geensins ondersteun aan die onderkant nie. Goeie sny beheer vereis die teenwoordigheid van lemrollers, wat die lem in lyn hou net bo die voetplaat. Om 'n figuursaag te lei op 'n geboë snit, moet dit gestuur word (draai) en nie geforseer word om sywaarts te skuif nie. Die gebruik van skerp lemme is ook belangrik om 'n hoëgehalte snit te verkry.
Levinella thalassae
Levinella thalassae is 'n sponsspesie in die taksonomiese indeling van die kalksponse (Calcarea). Die spons leef in die see en sy steenselle bestaan uit kalsiumkarbonaat.
Die spons behoort tot die genus Levinella en tot die familie Levinellidae. Die wetenskaplike naam van die spesie is die eerste keer geldig gepubliseer in 1986 deur Borojevic & Boury-Esnault.
Wolwegifboom
Die wolwegifboom (Hyaenanche globosa) is 'n boom wat inheems aan die Wes-Kaap en kom slegs in die Bokkeveldberge en die Gifberg voor. Die boom se FSA-nommer is 319. Die boom se vrugte is giftig en die boesmans het die gif gebruik op hulle pyle.
Die boom is immergroen en word van 2 tot 4 m hoog. Die boom is eenslagtig, manlike en vroulike bome is afsonderlike eksemplare. Die blommetjies is rooi en die boom blom van Oktober tot November.
Sandrivier (Limpopo)
Die Sandrivier is 'n belangrike takrivier van die Limpoporivier in die noorde van die Limpopoprovinsie van Suid-Afrika. Die opvanggebied van die Sand word op 15 630 km2 bereken.
Gom
Gom is 'n klewerige materiaal (gewoonlik 'n vloeistof), wat gebruik word om twee of meer items aan mekaar vas te plak.
Baie soorte gom is veilig, maar sekere soorte bevat sterk ruikende chemikalieë. Hierdie chemikalieë kan giftig wees en kan breinskade of siekte veroorsaak. Die reuk van gom moet liefs vermy word. As gom vir kinders aangekoop word, moet sekergemaak word dat dit veilig is en nie enige gifstowwe bevat nie.
Gom kan van plantaardige of diereprodukte vervaardig word, of dit kan van olie-gebaseerde chemikalieë kom. Sekere moderne gomme is supersterk en speel 'n belangrike rol in konstruksie en die industrie.
Sandrivier (Limpopo)
Die rivier se ander naam, die "Polokwanerivier", is homoniem met die naam van die stad Polokwane, voorheen Pietersburg, ongeveer 200 kilometer stroomop van sy monding. Die Sandrivier vloei net wes van die stad verby, nadat dit verder suidwaarts onderdeur die N1-hoofpad gevloei het.
Greenwich
Greenwich kan na die volgende verwys:
Haenertsburg
Haenertsburg is 'n gehug in die Limpopoprovinsie, Suid-Afrika.
Distrik
Bosbouplantasies vir die houtnywerheid is die belangrikste nywerheid in die distrik. Oor 'n dosyn gastehuise is in die onmiddellike omgewing geleë. Die Wolkberg-Zoeloe (Alaena margaritacea), 'n bedreigde vlinder, benewens Methuen se dwerggeitjie, die blouswael en 630 inheemse plantspesies kom in die plaaslik beskermde misgordel-grasveld voor. Hierdie habitat is grootliks deur bosbou en uitheemse indringerplante uitgedun, en word in die Haenertsburg Common bewaar. Die Louis Changuion-wandelpad se beginpunt is in Rissikstraat, en bied die stapper 'n keuse tussen 'n kort en lang (10 km) roete, met addisionele kortpaaie. Die roete is in 1993 deur die historikus prof. Louis Changuion uitgelê, en word deur vrywilligers onderhou. Prof. Changuion het ook die Long Tom-monument langs die Internasionale Arboretum opgerig.
Nwanedirivier
Die Nwanedirivier is 'n takrivier van die Limpoporivier in die noorde van die Limpopoprovinsie van Suid-Afrika. Die Nwanedidam is in die rivier geleë.
NG gemeente Fouriesburg
regs|duimnael|170px|Ds. Michiel Heyns ([[22 Augustus 1866 - 5 Mei 1907) was Fouriesburg se eerste leraar. Hy moes op 21 Februarie 1906 sy emeritaat aanvaar weens swak gesondheid en is 15 maande later oorlede en op Fouriesburg begrawe.]]
regs|duimnael|220px|Ds. Thomas Arnoldus Theron Louw ([[7 Julie 1874 - 24 Junie 1908) en sy eggenote, Rykie. Hy was van 1906 tot sy dood Fouriesburg se tweede leraar. Dit was, nes sy voorganger, sy enigste gemeente. Rijeke of Rykie was 'n suster van ds. Pieter de Waal en die skrywer J.H.H. de Waal.]]
links|250px|duimnael|Fouriesburg se NG kerk, te oordeel na die bourommel op die voorgrond waarskynlik afgeneem tydens die inwyding daarvan op [[4 September 1909.]]
regs|170px|duimnael|Ds. Michiel Johannes de Kock was van 1909 tot 1925 Fouriesburg se derde NG leraar.
regs|170px|duimnael|Ds. W.A. Roux was Fouriesburg se vierde leraar van 1925 tot hy sy demissie ontvang op [[29 Mei 1954.]]
duimnael|regs|270px|Ds. P.A. Pretorius en sy gesin. Hy was leraar hier van 1977 tot 1981.
Die NG gemeente Fouriesburg is ’n gemeente van die Nederduitse Gereformeerde Kerk op die Vrystaatse dorp Fouriesburg. Dis die 36ste gemeente wat in die destydse Vrystaatse Republiek tot stand gekom het. Weens die inlywing van Bethlehem by Bethlehem-Wes is dit nou (2015) die 35ste oudste gemeente in die Vrystaatse Sinode.
Fouriesburg is 'n pragtig geleë dorpie aan die grens van Lesotho. Dit is aangelê op 'n gedeelte van die plaas Groenfontein, wat destyds die eiendom was van 'n sekere "Roos" Stoffel Fourie. Wat die natuurskoon betref, aldus die medewerker van Ons gemeentelike feesalbum, is "hy ongetwyfeld een van die mooiste plekkies in die Vrystaat. Geleë op 'n heuwel, word hy omring deur pragtige berge, veral die Maluti-gebergte".
Tot en met die oorgawe van die dorpie gedurende die Anglo-Boereoorlog was dit die laaste setel van die Republikeinse regering. Die laaste appèlhof het ook hier sitting gehad, met genl. J.B.M. Hertzog, adv. F.R. Cronjé en adv. Hugo as regters en die latere hoofregter Jaap de Villiers as staatsprokureur. Met die oorgawe van genl. Prinsloo omtrent 22 km hiervandaan, in die rigting van die dorpie Clarens, is die regeringslede gevange geneem en mev. pres. Steyn, wat indertyd hier gewoon het, na Bloemfontein vervoer.
Sy opvolger was ds. T.A.T. Louw, 'n man van ywer en werklus, wat die gemeente maar vir ’n korte tyd bedien het, van 28 Julie 1906 tot 24 Junie 1908, toe ook hy na 'n ernstige siekbed oorlede is. In sy dienstyd is 'n aanvang gemaak met die vernuwing en vergroting van die kerkgebou, 'n werk wat eers ná sy dood voltooi is. Hierdie kerkgebou is op 4 September 1909 ingewy tydens die bevestiging van die derde leraar van die gemeente, die innig vrome ds. M.J. de Kock. Ná 'n geseënde bediening van 16 jaar het ds. De Kock 'n beroep na Riebeek-Kasteel aanvaar en het hy op 16 Augustus 1925 van die gemeente afskeid geneem.
Die vierde leraar was ds. W.A. Roux, wat as jong predikant van Cradock gekom het en op 22 Januarie 1926 hier bevestig is. In sy dienstyd is 'n groot nuwe kerksaal opgerig en ingewy, asook 'n sierlike kerkkoshuis. Later is die pastorie vergroot en die kerkgebou hernuwe; ook 'n nuwe moderne ligte installasie is vir die kerkgebou aangebring. Vroeg in die vyftigerjare is 'n tweede kerkkoshuis opgerig.
Gedurende die naweek van 11 tot 13 Februarie 1944 het die gemeente sy vyftigjarige bestaan gevier en het hy die voorreg gehad om sy oudleraar, ds. M. J. de Kock, en twee predikanteseuns van sy eerste leraar, naamlik di. Irene en Louis Heyns, teenwoordig te hê. Teen omstreeks 1951 het die gemeente bestaan uit 790 lidmate en 1 253 siele. In 2014 het dié getalle afgeneem tot onderskeidelik 37 en 234.
Makenzie Vega
Makenzie Vega (gebore 10 Februarie 1994) is 'n Amerikaanse aktrise. Sy is bekend vir haar rolle in die rolprente The Family Man (2000), Saw (2004), Sin City (2005), en In the Land of Women (2007).
2023
Die jaar 2023 is die huidige jaar, en 'n gewone jaar wat volgens die Gregoriaanse kalender op 'n Sondag begin het. Dit is die 23ste jaar van die 21ste eeu n.C.. Soos ander gewone jare het die jaar 12 maande, 52 weke en 365 dae.
Ordbogen.com
Ordbogen.com (Deens: die woordeboek) is ’n kommersiële aanlynwoordeboek wat deur Ordbogen A/S besit word en in Odense, Denemarke, gestasioneer is. Dit is veral geskik vir Deenssprekendes en diegene wat die Deense taal bestudeer.
Dit is ’n kommersiële diens wat gebruikers die geleentheid bied om toegang te kry tot die hele Deense standaardwoordeboek, sowel as vertalende woordeboeke vanuit Deens na Engels, Duits, Sweeds, Frans en Spaans. ’n Mens moet betaal om die volledige woordeboeke te gebruik, maar die webwerf laat twee gratis soektogte per dag toe.
Volgens die Alexa Internetrangering is Ordbogen.com die gewildste aanlynwoordeboek in Denemarke in 2005 en ook die uitgebreidste woordeboek met meer as 110 000 trefwoorde in sy Deense woordeboek soos op November 2006. Ordbogen.com is die 141ste gewildste webwerf wat deur Deense internetgebruikers besoek word, soos weergegee in April 2009.
Geskiedenis
Den Danske Netordbog  (Die Deense Internetwoordeboek) was ’n eenvoudige woordeboekdiens aan Deenssprekendes wat in 2001 by die Aarhus Besigheidskool se Leksikografiesentrum (Deens: Center for Leksikografi) op die been gebring is en het vinnig volgens TDC A/S die gewildste aanlynwoordeboek in Denemarke geword.
In Augustus 2003 was Ordbogen die eerste keer as ’n vertalende woordeboek bekend gestel wat die omskrywings van woorde vanuit Deens na Engels weergee en omgekeerd. Die projek is deur Cool Systems ApS (bekend deesdae as Ordbogen ApS) van stapel gestuur deur Jørgen Rohde se woordeboek uit te gee. Op hierdie stadium was die Deense woordeboek en die vertalende woordeboeke van mekaar geskei wat deur verskillende mense en groepe besit en onderhou is.
Omrede dit oorspronklik deur die Deense Ministerie van Kultuur befonds is, was Den Danske Netordbog weens ’n gebrek aan fondse in Augustus 2005 gesluit. Ordbogen.com het kragte saamgespan met die Aarhus Besigheidskool en uiteindelik was Den Danske Netordbog op 1 November 2006 terug op die been – hierdie keer op die Ordbogen webwerf.
In die somergety van 2007 het Ordbogen.com soektogte tussen Deens na Duits en Duits na Deens toeganklik gemaak en in 2008 is ook Sweeds, Frans en Spaans toegevoeg. Die huidige Direkteur en Hoofuitvoerende Beampte van Orbogen.com is Bjarni Norddahl, wat die maatskappy saam met Michael Walther in 2001 gestig het.
Volgens hul eie bronne word Ordbogens gebruik en aangemoedig deur ’n aantal Deense maatskappye en media, soos Amnestie Internasionaal Danmark, GlaxoSmithKline Danmark en die nasionale uitsaaier Danmarks Radio se nuusafdeling wat uitsluitlik Ordbogen.com vir hul vertalingswerk sedert 2005 gebruik het.
Kunstenaarskolonie Nidden
Die Kunstenaarskolonie Nidden was 'n beduidende kunstenaarsbeweging in Oos-Pruise. Met sy buitengewone ligging op die Koerse Skoorwal tussen die Oossee en die Koerse Haf asook sy uitgestrekte duinlandskap was Nidden (tans Nida, Litaue) 'n trekpleister vir skilders en skrywers, veral studente en dosente van die Kunsakademie van Koningsberg wat in die afgeleë stranddorp rus en inspirasie kom soek het. Die akademie het tot in die 1930's sogenaamde Blode-beurse aan studente toegeken waaraan gratis verblyf in die gashuis Blode in Nidden verbonde was.
Geskiedenis
Aanvanklik was Nidden veral 'n trekpleister vir skilders soos Heinrich Krüger, Ernst Bischoff-Culm en Eduard Andersen, wat hulle almal op diere toegespits het. Hulle is later vergesel deur dosente vir landskapskildery van die Kunsakademie in Koningsberg. Met die aanstelling van Ludwig Dettmann as direkteur in 1900 het die akademie 'n opswaai beleef. In die najaar van 1919 is die eerste Nidden-kunsuitstalling na die Eerste Wêreldoorlog in Koningsberg gehou.
Die beduidendste gebeurtenis in die kunstenaarskolonie was die vyf besoeke van die Duitse ekspressioniste Max Pechstein, wat in die periode tussen 1909 en 1920 soms enkele maande hier gebly het. Max Pechstein was so opgewonde oor die kolonie dat ook Karl Schmidt-Rottluff in 1913 besluit het om sy somervakansie in Nidden te spandeer. Die besoek van hierdie twee beduidende lede van die ekspressionistiese skildergroep Brücke het die aanleiding tot talle diskussies oor kunsprobleme gegee, en gewoonlik het die kunstenaars op Bloede se "kunstenaarsstoep" met sy petroleum-lampe saam gekuier. Die feeste, wat hier verskeie keer per jaar gevier is, was net so bekend soos die kunstenaars self. Die gashuis is feestelik versier, en op die gastelys het naas die skrywer Thomas Mann en sy gesin ook name soos die argitek Erich Mendelssohn, die danseres Gret Palucca en Carl Zuckmayer verskyn.
Kunstenaars soos Ernst Bischoff-Culm, Arthur Degner, Gerhard Eisenblätter, Karl Eulenstein, Waldemar Rösler, Alfred Teichmann en Hermann en Edith Wirth het 'n tyd lank in Nidden gebly. Die skilders Carl Knauf en Richard Birnstengel het net soos die akteur Paul Isenfels hul huise in die plaaslike styl laat bou.
Vanaf 1920 het die politieke situasie verander aangesien die Oos-Pruisiese gebied noord van die Memel-rivier van Duitsland geskei en as Memelland deur die Volkerebond bestuur. In 1923 is die gebied deur Litaue geannekseer. Talle Duitse kunstenaars het voortgegaan om 'n besoek aan Nidden af te lê. In 1929 het Thomas Mann, wat eweneens gas in die Hermann Blode se hotel was, besluit om op die Schwiegermutterberg ("Skoonmoederheuwel"), wat die sogenaamde Italienblick ("Italië-uitsig") gebied het, 'n huis te laat bou. Op 16 Julie 1930 het die Mann-gesin vir die eerste keer in hul nuwe somerhuis ingetrek. Die dorpsbewoners het daarna op 'n ironiese manier as Onkel Toms Hütte ("Outa Tom se hut") verwys. Thomas Mann het drie somers lank in die tipies Koerse huis met sy rietdak en twee gekruiste perdekoppe gewerk, onder meer aan sy roman Joseph und seine drei Brüder. Nidden was nou 'n kunstenaarsdorp en vanweë sy ligging buite die Duitse Ryk intussen nie net 'n plek van innerlike, maar ook van uiterlike emigrasie. Thomas Mann het die dorp in Junie 1933 verlaat om na die Verenigde State te emigreer. Sy somerhuis is later omgebou om as jaghuis ("Jagdhaus Elchwald") vir Hermann Göring in sy hoedanigheid as "Ryksjagmeester" (Reichsjägermeister) te dien, tog het hierdie Nazi-persoonlikheid nooit 'n besoek aan Nidden afgelê nie.
Nog in 1944 is die Duitse rolprent Quax, der Bruchpilot met Heinz Rühmann in die sandduine van Nidden geskiet. Kort voor die begin van die Tweede Wêreldoorlog het Nidden se funksie as kunstenaarskolonie tot sy einde gekom. Die Memelland is weer by die Duitse Ryk ingelyf, die meeste skilderye is deur die Duitse Nazi's as "ontaarde kuns" geklassifiseer. Nogtans het Blode se skoonseun, die ekspressionistiese skilder Ernst Mollenhauer, ná Hermann Blode se afsterwe in die 1920's moeite gedoen om die gashuis en die gees van die kunstenaarskolonie tot in die jaar 1945 te bewaar. Die unieke kunsversameling van Hermann Blode is in 1945 deur soldate van die Rooi Leër verniel. Die meeste skilderye het as brandstof vir 'n sauna gedien.
Vanaf 1967 het Thomas Mann se somerhuis as 'n monument gedien. In 1995 en 1996 is die gebou met Litause en Duitse fondse in sy oorspronklike toestand herstel. Dit is tans 'n museum wat 'n permanente uitstalling, Thomas Mann - werk en lewe, vertoon. Die gebou huisves daarnaas ook die kulturele Thomas Mann-sentrum wat jaarliks in Julie 'n Thomas Mann-fees met lesings en musiekaande organiseer.
Die skilderye, wat bewaar gebly het, is tans baie miljoene werd en word in talle musea dwarsoor die wêreld vertoon. Replieke van die kunswerke asook foto's van die kunstenaars, skrywers en akteurs, wat vroeër in Nidden gebly het, kan saam met 'n gedenktafel vir Hermann Blode in die huidige Nidos Smiltė-hotel besigtig word.
Verwysings
Bronliteratuur
Borneo-Sporenburg brûe
Borneo-Sporenburg brûe is twee rooi fiets- / voetgangersbrûe tussen Borneo en Sporenburg in die Amsterdamse Oostelijk Havengebied. Die twee brûe oorspan die 93 meter breë wateropprevlak van die Spoorwegbassin. Die hoër van die twee brûe is 12 meter hoog en laat vaartuie toe om onderdeur te vaar, terwyl die laer brug geskik is vir fietse en mense wat minder mobiel is.Die brûe is byna geheel en al uit T-profiel staal gebou met vakwerk wat in drie rigtings gekrom is. Die staal brug word deur 'n beton-onderbou ondersteun en het 'n hout dek. Die rooi kleur kom van rooi gepigmenteerde aluminium-bedekking.
Fiets
Die heel eerste fiets is in die 19de eeu in Europa gebou, en daar is nou wêreldwyd oor 'n miljard fietse. Dit verskaf basiese vervoer in baie lande, veral in China en Nederland.
Megapogon crispatus
Megapogon crispatus is 'n sponsspesie in die taksonomiese indeling van die kalksponse (Calcarea). Die spons leef in die see en sy steenselle bestaan uit kalsiumkarbonaat.
Die spons behoort tot die genus Megapogon en tot die familie Achramorphidae. Die wetenskaplike naam van die spesie is die eerste keer geldig gepubliseer in 1908 deur Jenkin.
Isotope van amerikium
Die chemiese element amerikium (Am), met ’n atoommassa van ongeveer 237 u, het geen stabiele isotope nie en word dus as ’n radioaktiewe element geklassifiseer. Die 18 isotope is onstabiel en het ’n relatief kort halfleeftyd (die meeste minder as ’n minuut).
In die natuur kom geen amerikium voor nie; alle isotope is sinteties in ’n laboratorium berei. Die eerste sintetiese isotoop was 241Am, in 1944.
Die kortslewende isotoop van amerikium is 225Am, met ’n halfleeftyd van ongeveer 3 millisekondes. Die langslewende een is 243Am, met ’n halfleeftyd van 7 370 jaar.
Herzogenrath
Herzogenrath (Ripuaries: Hertseroa, Limburgs: Hertseroaj, Nederlands:  's-Hertogenrade, Frans: Rode-le-Duc) is 'n stad en munisipaliteit in die Duitse deelstaat Noordryn-Wesfale. Die munisipaliteit het sowat 47 000 inwoners (2011) en beslaan 'n oppervlakte van 33 km².
Herzogenrath grens aan die stad Kerkrade in die Nederlandse provinsie Limburg en vorm saam met hierdie munisipaliteit die simboliese Europastad Eurode.
In Herzogenrath en Kerkrade word Kerkraads gepraat, wat 'n variant van die Ripuariese dialek is (maar deur die Kerkrade se inwoners as 'n variant van die Limburgse dialek beskou word).
Magere Brug
Die Magere brug, letterlik maer brug, is 'n brug oor die Amstelrivier wat  in die middel van Amsterdam. Dit verbind die oewers van die Amstel op die vlak van Kerkstraat, tussen die Keizersgracht en die Prinsengracht.
Die Magere Brug is 'n ophaalbrug van wit geverfde hout wat in 1670 gebou is en in 1871 herbou is omdat dit te smal (mager) was. Die laaste grote renovasie het in 1969 plaasgevind. Tot 2003 is die brug nog vir motorverkeer gebruik; na herstelwerk wat toe gedoen is word die brug slegs deur fietsryers en voetgangers gebruik. Die brug word enkele kere per dag opgehaal om skepe toe te laat om verby te vaar; rondvaartbote kan onderdeur die brug vaar wanner dit nie opgehaal is nie. Die brug versier met 1200 gloeilampe wat in die aand aankom. Daar word jaarliks op bevrijdingsdag by die brug 'n konsert gehou, meestal in aanwesigheid van die Koningin.
Die brug word in baie films gebruik; die bekendste is ongetwyfeld die James Bond film Diamonds Are Forever.
Siriese Burgeroorlog
Die Siriese Burgeroorlog (Arabies: الحرب الأهلية السورية), ook bekend as die Siriese Rewolusie, is ’n voortslepende konflik in Sirië. Die onrus het in die vroeë lente van 2011 begin met landwye opstande teen president Basjar al-Assad se regering, wie se magte gereageer het met gewelddadige ingrypings. Dit het ná maande van militêre beleërings geleidelik omgesit in ’n gewapende rebellie.
Konflik
Die gewapende opposisie bestaan uit verskeie groepe wat tydens die konflik gevorm het, veral die Vrye Assiriese Leër, wat die eerste groep was wat in 2011 wapens opgeneem het, en die Islamitiese Staat in Sirië (ISIS), wat in 2013 gestig is. In 2013 het Hezbollah tot die oorlog toegetree ter steun van die Siriese leër.
In die ooste het die Islamitiese Staat in Irak en die Levant (ISIL), ’n djihadistiese militante groep wat sy oorsprong in Irak het, vinnig gebiede in Sirië en Irak verower en met die ander rebelle gebots. Teen Julie 2014 het ISIL ’n derde van Sirië se grondgebied beheer, asook die meeste van sy olie- en gasvervaardiging, en homself so gevestig as die grootste opposisiemag.
Teen Julie 2013 was die Siriese regering in beheer van sowat 30–40% van die land se gebied en 60% van die bevolking. ’n Verslag van die Verenigde Nasies in laat 2012 het die konflik beskryf as "openlik sektaries van aard", tussen hoofsaaklik Alawitiese regeringsmagte, militias en ander Sjiïtiese groepe wat veral veg teen Soennities-oorheersde rebellegroepe, hoewel beide opposisie- en regeringsmagte dit ontken het.
Vanweë buitelandse betrokkenheid is die konflik al ’n oorlog by volmag genoem, waar nie een van die kante mekaar direk aanval nie, maar mekaar se bondgenote. In Januarie 2015 was die dodetal al meer as 220 000, en in April 2015 na beraming tot 310 000. Internasionale vredesorganisasies het die Siriese regering, ISIL en ander opposisiemagte van erge menseregteskendings met vele slagtings beskuldig.
Die Siriese regering is na berig word verantwoordelik vir die meeste burgerlike sterftes en oorlogsmisdade, dikwels deur bombarderings. Tienduisende opstandelinge en aktiviste is ook al in hegtenis geneem en daar is berigte van marteling in staatstronke.
Die VN en baie internasionale organisasies het al die erns van die konflik uitgestip. Meer as 7,6 miljoen Siriërs is van hul woonplek ontneem en meer as 4 miljoen het uit die land gevlug na lande soos Griekeland, Turkye, Libanon, Jordanië, Irak en Egipte. Nog miljoene woon in swak omstandighede met ’n tekort aan kos en drinkwater.
W.O. Kühne
Wilhelm Otto Kühne (1924 - 1988) was ’n Afrikaanse skrywer van kinder- en jeugboeke, wat veral bekendheid verwerf met sy boeke oor Huppel en sy maats.
Lewe en werk
Wilhelm Otto Kühne is op 7 Junie 1924 in die distrik Graaff-Reinet gebore, waar hy op sy vader se plaas grootword en sy skooljare op die dorp deurbring. Sy pa was Wilhelm Otto Gustav Adolf Kühne, die seun van ’n Duitse handelaar en oorspronklik van Zeekoegat in die distrik Ladismith. As kind doen hy polio op, maar dissiplineer homself so dat hy later sportonderwyser word. Vanaf 1934 woon die gesin op ’n plaas in die Graaff-Reinet distrik. Hy matrikuleer in 1941 aan die Hoër Volkskool, Graaff-Reinet. Van 1942 tot 1943 studeer hy aan die Graaff-Reinet Opleidingskollege en verwerf die Primêre Onderwyssertifikaat, waarna hy in 1944 aan die Paarl Opleidingskollege die kursus in liggaamlike opvoeding voltooi en die Hoër Primêre Onderwyssertifikaat behaal. Van 1945 gee hy vir vier jaar skool by Cape Town High School en daarna aan die Laerskool Vredehoek in Kaapstad. In Maart 1949 tree hy toe tot die joernalistiek by Die Burger, en vanaf 1954 dien hy agtereenvolgens op die redaksies van Die Huisgenoot, Sarie Marais en in 1960, ná afloop van ’n uitgebreide oorsese reis, vir ’n jaar as redakteur van Die Jongspan.
Hierna keer hy terug na Die Burger, waar hy onder andere die drama van die Sishen-Saldanha ertsprojek meemaak en vir meer as tien jaar voltyds die rubriek “Van alle kante” behartig. Hy is onder meer Die Burger se eerste seiljagverslaggewer en in hierdie kapasiteit maak hy die eerste twee Kaap-na-Rio wedvaarte mee. Hy is ook omgewingsverslaggewer en bylaeredakteur en neem dikwels waar as nuusredakteur. Teen die einde van 1979 tree hy af, maar aangesien die Laingsburg-vloedramp plaasvind op die naweek van sy aftrede, kry hy opdrag om die beriggewing daaroor te koördineer en ’n boek daaroor te skryf In 1980 onderneem hy as waarnemer ’n reis na Antarktika op die SA Agulhas. Hy is in 1951 met Dorothy Margaret Hill getroud, voorheen redaksie-kunstenares van die Nasionale Pers, wat meeste van sy boeke illustreer. Hulle het twee seuns, Conrad en Klaus. Die “Huppel”-karakter is gebaseer op hulle seun Klaus, wat deur Dorothy geteken is toe hy so vier, vyf jaar oud was. Die gesin woon in Tamboerskloof in Kaapstad. Hy is op 21 September 1988 in sy huis in Tamboerskloof oorlede na ’n ernstige siekte van langer as ’n jaar.
Skryfwerk
Terwyl hy nog onderwyser is, verskyn sy eerste verhale in Die Klein Burger en later ook in Die Jongspan. Hy verwerf veral bekendheid met die “Huppel”-reeks, wat van die weinige fantasieë is wat in ’n reeks boeke verwerk word. Die boeke in die reeks is “Huppelkind”, “Huppel maak ’n plan”, “Wip-Huppel-Wip”, “Vrolike Huppelkind”, “Huppel by die water” en “Huppel verjaar”. Huppel se leefwêreld is realisties geanker in die alledaagse werklikheid van Oupa en hulle huisie in Lelievlei, maar hy “reis” telkens na die fantasiewêreld van Lekkerland. In “Huppelkind” gaan woon Huppel by sy oupa. Hy het nie maats nie en sy oupa sê hy moet by die kuil op ’n stomp gaan sit en wag vir maats. In “Huppel maak ’n plan” word Vlakvloors (wie se waterwa deur Wielie en Walie getrek word) en Huppel deur die groot lummel Vleivloors gejaag. In “Wip-Huppel-Wip” gaan kuier Huppel vir die stokou storieman wat vir elke dag wat hy gelewe het ’n storie het om te vertel. “Vrolike Huppelkind” vertel van Fiefman wat by Huppel aankom met ’n sak vol goed wat sy broer Diefman gesteel het. Huppel en Fiefman wil die goed gaan teruggee. In “Huppel by die water” skrik Horingsman vir die weerkaatsing van die voëls in die water en hy kan nie kos huis toe neem nie. Sy vrou is baie kwaad en Horingsman wil die voëls straf. In “Huppel verjaar” hou Lekkerland se mense partytjie om sy verjaardag te vier. Hulle gee vir hom die stokou storieman se koekoekhorlosie as ’n geskenk, wat hulle reggemaak het. Hulle het ook vir die koekoek ’n nuwe wysie geleer. Die C.P. Hoogenhout-prys word in 1960 aan “Huppel verjaar” toegeken. Hierdie verhale word telkens herdruk en ook in versamelbundels opgeneem, waaronder “Vrolike Huppelkind” in 1976 en “Huppel en sy maats” in 1982.