cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Kardamom
Kardamom is 'n spesery gemaak van die saad van verskeie plante in die genera Elettaria en Amomum in die familie Zingiberaceae. Beide genera is afkomstig van Indië (die grootste produsent tot die laat-20ste eeu), Bangladesj, Bhoetan, Indonesië, Nepal en Pakistan.
Hulle is uitkenbaar aan hulle klein saadhulsels, driehoekig gevorm, met klein swart saadjies binne-in.
Walt Barnes
Walt Barnes (26 Januarie 1918 – 6 Januarie 1998) was 'n Amerikaanse akteur. Hy was bekend vir sy rolle in die rolprente D'Artagnan contro i 3 moschettieri (1963), The Big Gundown (1966), High Plains Drifter (1973), en Every Which Way But Loose (1978).
Ngoni
Die Ngoni is ’n etniese groep wat in Malawi, Mosambiek, Tanzanië en Zambië in Suidoos- en Sentraal-Afrika woon. Die groep stam af van die Nguni's en Zoeloes van KwaZulu-Natal in Suid-Afrika. Die verspreiding van die Ngoni in die groot wanorde tussen 1815 en 1830 ná die Zoeloe-oorloë in laasgenoemde land het sosiale gevolge gehad tot in Malawi en Zambië.
Geskiedenis
Die magsopbou van die Zoeloes in die vroeë 19de eeu (~1815–~1840) in Suider-Afrika het baie tradisionele alliansies ontwrig. Omstreeks 1817 het die Mthethwa-alliansie, wat die Zoeloes ingesluit het, in konflik gekom met die Ndwandwe-alliansie, onder meer die Nguni's. ’n Militêre aanvoerder van laasgenoemde leër, Zwangendaba Gumbi, was die hoof van die Jele- of Gumbi-stam, wat weer deel gevorm het van die groter emaNcwangeni-alliansie in wat nou Noordoos-KwaZulu-Natal is. In 1819 het die Zoeloes onder Shaka die Ndwandwe verslaan by die uMhlathuze-rivier, naby Nkandla. Die gevolg van die oorlog was die verstrooiing van baie inheemse stamme in Suider-Afrika.
Die lang trek noord
In die daaropvolgende dekades het Zwangendaba ’n klein groep volgelinge noord deur Mosambiek en Zimbabwe gelei na die streek om die Viphyaplato. In dié streek, wat vandag deel is van Malawi, Zambië en Tanzanië, het hy ’n staat gestig en die plaaslike stamme oorrompel met Zoeloe-oorlogstegnieke.
Die tyd van hul trek oor die Zambezirivier word in vroeë geskrifte soms as 1825 aangegee, hoewel nou geglo word 20 November 1835 is die regte datum.
Ná Zwangendaba se dood in 1848 het onenigheid oor wie hom moes opvolg die Ngoni-volk verdeel. Hulle het eindelik sewe taamlik groot Ngoni-koninkryke in Malawi, Zambië en Tanzanië gestig.
Hoewel die Ngoni hoofsaaklik landbouers was, was beeste die belangrikste rede dat hulle noordwaarts geplunder en migreer het. Hul reputasie as vlugtelinge wat van Shaka ontsnap het, kan maklik oorbeklemtoon word; daar word geglo nie meer as 1 000 Ngoni's het die Zambezi in die 1830's oorgesteek nie. Hulle het in hul plundertogte in die noorde vroue ontvoer vir huwelike en mans om in hul leërs op te neem. Eindelik het hulle met hul oorlogvoering en organisasie ’n regeringsklas eerder as ’n etniese groep geword, en teen 1906 was min mense van suiwer Ngoni-afkoms.
Hul aansien was so groot dat 245 833 mense teen 1921 net in Njassaland beweer het hulle is lede van die stam, hoewel min van hulle die Zoeloe-dialek Chingoni kon praat.
Huidige situasie
Hoewel die Ngoni oor die algemeen ’n bepaalde identiteit as ’n volk behou het in die post-koloniale lande waar hulle gewoon het, het integrasie en ’n kultuurvermenging daartoe gelei dat hulle plaaslike tale begin praat het; deesdae word Zoeloe net in ’n paar rituele gedigte gebruik.
Samespanning
Samespanning verwys na die ooreenkomste, reëlings of verstandhoudings tussen oligopoliste om mededinging te beperk en hoë vlakke van winsgewendheid op die lang termyn te handhaaf. Verkopers kan byvoorbeeld ooreenkom om dieselfde prys vir sekere produkte te vra, om eenvormige kortings toe te staan of om hul bemarking en verspreiding tot bepaalde streke te beperk. 'n Spesifieke reëling tussen andersins mededingende firmas om produksievlakke te beperk, pryse vas te stel of die mark te verdeel, word 'n kartel genoem. Die lede van 'n kartel stel ten doel om die betrokke mark in 'n gedeelde monopolie te omskep.
In die praktyk verbied owerhede egter dikwels samespanning tussen firmas. Optrede teen kartelvorming is daarom dikwels 'n belangrike element van mededingingsbeleid. Waar openlike samespanning verbied word, poog firmas nietemin om die wet te omseil. Konstruksiefirmas span byvoorbeeld gereeld saam wanneer daar vir kontrakte getender word. Hulle kom vooraf ooreen om die verskillende kontrakte onderling te allokeer. Almal dien dan hoëprystenders vir 'n spesifieke kontrak in, maar die verkose firma dien 'n effens laer (maar steeds hoë) tender in en kry die kontrak. Soortgelyke praktyke bestaan in ander industrieë, byvoorbeeld waar produsente besluit om die klante tussen mekaar te verdeel en dan pryse so kwoteer dat 'n spesifieke klant geen ander keuse het as om voort te gaan om by dieselfde produsent te koop nie. Hoewel hierdie praktyke onwettig is, is dit baie moeilik om te bewys dat firmas sulke infromele ooreenkomste agter geslote deure aangaan.
UEFA Bekerwenner-beker
Die Bekerwenner-beker was 'n sokkerbekertoernooi vir Europese sokkerklubs wat tussen 1960 en 1999 bestaan het. Net die wenners van die nasionale bekertoernooie in Europa het hieraan deelgeneem en UEFA het die uitkloptoernooi georganiseer. Na 1999 het die toernooi met die UEFA-beker saamgesmelt.
W. H. Auden
W.H. Auden was een van Engeland se bekendste moderne digters. Hy was die leier van 'n groep digters in die dertigerjare wat as die Geslag van Dertig bekend gestaan het en wat onder andere Stephen Spender, Cecil Day Lewis en Louis MacNeice ingesluit het. In hul gedigte het hulle die gevolge van die sosiale en ekonomiese depressie weerspieël. Nadat hy hom in 1939 in die VSA gevestig het, het Auden se poësie 'n verandering ondergaan. Hy het meer gekonsentreer op Christelike etiek en die morele dilemmas van die mens in die samelewing as op politiek. Afgesien van sy gedigte het Auden ook 'n aantal toneelstukke (meestal in same werking met Christopher Isherwood), literêre kritiek en enkele opera-libretti geskryf.
Wystan Hugh Auden is op 21 Februarie 1907 in York, Engeland, gebore. Sy vader was 'n dokter wat in die letterkunde belang gestel het en sy moeder was 'n baie godsdienstige vrou. In Auden se eie woorde was sy ouers "Anglikaanse boekliefhebbers". In 1908 het die gesin na Birmingham verhuis, waar Auden later die gevolge van die ekonomiese krisisjare van naderby sou sien.
Tydens sy studiejare (1925-1928) aan Christ Church College, Oxford, het Auden veral belangstelling in Ou-Engelse en Middel-Engelse letterkunde getoon. Sy eerste gedigte is in 1928 deur sy vriend en mededigter, Stephen Spender, privaat uitgegee. Hy het eers in 1930 begin naam maak met sy bundel Poems, en later met The orators, (1932). Auden was in daardie jare sterk onder die invloed van Freud en Marx. Hy is beskou as die leier van 'n groep linkse digters wat dikwels die Auden-groep of die Geslag van Dertig:genoem is. Die groep het onder andere Stephen Spender, Cecil Day Lewis en Louis MacNeice ingesluit. Die sosiale ellende, wat die gevolg was van die ekonomiese depressie van die vroeë dertigerjare, word veral in Auden se gedigte sterk uitgebeeld. As simboliese agtergrond het hy landskappe wat deur nywerhede geskend is en die besoedelde stede van Wes-Europa en Amerika gebruik.
In 1935 is Auden met Thomas Mann se dogter Erika getroud. Die volgende jaar vertrek hy na Spanje om, soos baie ander skrywers en digters van dié tyd, aan die Republikeine se kant in die Spaanse Burgeroorlog te veg. Sy gedig "Spain" (1937) is op hierdie ondervindings gebaseer. In dieselfde jaar verskyn Letters from lceland en ''Letters to Lord Byron. Journey to a war (1939)'' is 'n verslag van die besoek wat Auden tydens die Chino-Japanse oorlog saam met Isherwood aan China gebring het. Hy het 'n wyer publiek probeer bereik deur 'n aantal toneelstukke, onder andere The dog beneath the skin (1935) en On the frontier, in samewerking met Isherwood te skryf. Die stukke staan sterk onder die invloed van Brecht.
Auden het aan die Gresham's Skool en aan die Universiteit van Oxford gestudeer.
Brooke Langton
Brooke Langton (gebore 27 November 1970) is 'n Amerikaanse aktrise en skryfster. Sy is bekend vir haar rolle in die rolprente Swingers (1996), The Replacements (2000), The Benchwarmers (2006), en Primeval (2007).
Kevin O'Connor (akteur, gebore 1938)
Kevin O'Connor (7 Mei 1938 – 22 Junie 1991) was 'n Amerikaanse akteur. Hy was bekend vir sy rolle in die rolprente Let's Scare Jessica to Death (1971), The Brink's Job (1978), en Special Effects (1984).
65ste Oscar-toekenningsaand
Unforgiven is vir nege Oscars benoem en het vier daarvan gewen, onder meer vir beste rolprent en regisseur.
Pryse
Hier volg ’n lys van die belangrikste wenners en benoemdes (die wenners word eerste genoem en is in vet druk):
Tonga (Malawi)
Die Tonga (ook Batonga genoem) is ’n etniese groep van Noord-Malawi. ’n Groep wat ook die Tonga genoem word, word in Zambië, Zimbabwe en in ’n mindere mate Mosambiek aangetref, maar hulle praat 'n heeltemal ander taal in die Bantoetaalfamilie.
Geskiedenis
Volgens oorlewering kom die Malawiese Tonga uit die noorde, miskien van Maravi-volke of die Tumbuka. Tot met die koms van die Ngoni in 1855 was hulle ’n matrilineêre stam sonder ’n sentrale regering.
Nadat die Ngoni hulle verslaan het, het ouer lede van die stam agtergebly terwyl jonger lede in die Ngoni-leërs opgeneem is. In 1876 het die Tonga teen die Ngoni in opstand gekom en die daaropvolgende stryd verloor. Oorlewendes het in dorpies aan die Malawimeer bly woon. In 1993 was daar sowat ’n kwartmiljoen Tongas.
Lewenstyl
Die Tongas was hoofsaaklik ’n vissersvolk met kassawe as stapelvoedsel. Danksy opvoeding deur sendelinge kon hulle in koloniale tye hoër lone verdien deur geskoolde en halfgeskoolde arbeid te verrig.
Heiligendamm
Heiligendamm is die oudste strandoord in Duitsland en word vanweë sy spierwit huise langs die strand ook die "Wit Stad aan die See" genoem. Dit het danksy die spitsberaad van die G8-state, wat hier in Junie 2007 plaasgevind het, internasionale bekendheid verwerf.
Geskiedenis
Die naam van Heiligendamm is afgelei van 'n groot steenhoop - die oorblyfsel van 'n morene uit die Ystydperk, wat later deur die see blootgelê is. Volgens 'n ou legende is die stene na aanleiding van die gebede van Sistersiënser-monnike deur die Oossee opgehoop.
Die eerste baaier, wat die dorp tot 'n strandoord laat uitbou het, was groothertog Frederik Frans I van Mecklenburg in 1793. Hy is deur sy arts aangeraai om 'n sanatorium aan die see te laat oprig. Die dorp is nog sowat tagtig jaar lank deur die vorstehuis beheer, en 'n gedenksteen herinner vandag aan die stigter van Heiligendamm.
Die argitekte Johann Christoph Heinrich von Seydewitz, Carl Theodor Severin en Georg Adolph Demmler het in die tydperk tussen 1793 en 1870 die strandoord in die klassisistiese boustyl ontwerp, wat sedert sy stigting as die pragtigste in Duitsland beskou word.
Djiboeti
Geskiedenis
Die gebied van Djiboeti word alreeds duisende jare deur verskillende nomadiese groepe bewoon, waarna verwys word in antieke musiek en gedigte. Hulle het ook leer en pels verhandel vir speserye en parfuum met bewoners van antieke Egipte, Indië en China. Die huidige bewoners is die Afar en Somaliese Issastamme. Hierdie stamme het in die laaste 1000 jaar gereelde handelskontak met die Arabiere gehad en was van die eerste stamme in Afrika om Islam as hulle geloof aan te neem.
In die 19de eeu vestig Frankryk 'n protektoraat in die gebied genaamd Frans-Somaliland, regeer deur Léonce Lagarde. Onafhanklikheid is verklaar in 1887 toe 'n plaaslike stam die agt permanente soldate wat daar geplaas is, omvergewerp het. Dié periode van onafhanklikheid het egter slegs drie weke geduur, waarna die gebied weereens gekoloniseer is. In 1967 word die naam verander na die Franse Gebied van die Afare en die Issa's. Op 27 Junie 1977 word die land as Djiboeti onafhanklikheid toegeken.
'n Burgeroorlog gelei deur die Afarrebelle in die vroeë 1990's is beëindig deur 'n vredesverdrag in 1994.
Politiek
"Ismail Omar Guelleh is Saterdag ingesweer vir 'n tweede en finale ses-jaar termyn as president van die piepklein nasie aan Horing van Afrika", is berig deur die amptelike nuusagentskap, Agence Djiboutienne d'Information (ADI). Guelleh het 100 persent van die stemme verwerf in 'n eenmanstryd op 8 April. Volgens ADI het 78,9 persent van ongeveer 197 000 geregistreerde kiesers 'n stem uitgebring – by 200 stembusse – oral in die land. Opposisiepartye boikot die verkiesing en beskryf dit as "belaglik, gemanipuleer en 'n gemors". Verskeie leiers uit die omliggende streek was teenwoordig by die inhuldigingseremonie.
Djiboeti se tweede president, Guelleh is vir die eerste keer in 1999 verkies toe hy oorgeneem het by sy oom, Hassan Gouled Aptidon, wat die land sedert onafhanklikheid van Frankryk in 1977 regeer het.
Die staatshoof van Djiboeti is die president, wat vir 'n termyn van ses jaar verkies word. Die president stel die eerste minister aan en staan aan die hoof van die raad van ministers.
Die wetgewende liggaam word gevorm deur die Chambre des Deputes, wat bestaan uit 65 lede wat elke vyf jaar verkies word.
Onderafdelings
Djiboeti is verdeel in in vyf regions en een stad.
Geografie
Die land is geleë in die Groot Skeurvallei en grens aan die Rooisee. Die Assalmeer is die laagste punt van Afrika en is 155 m onder seevlak.
Ekonomie
Djiboeti se ekonomie is gegrond op diensaktiwiteite wat verband hou met die land se strategiese ligging en status as 'n vryhandelsgebied in Noordoos-Afrika. Twee-derdes van die inwoners woon in die hoofstad, die res is meestal nomadiese veewagters. Geringe reënval beperk verbouing van gewasse tot vrugte en groente, en meeste voedsel moet ingevoer word.
Djiboeti verskaf dienste beide as 'n deurvoerhawe vir streek- en internasionale oorskeping en brandstofherlaaisentrum. Dit het min natuurlike hulpbronne en min nywerhede. Die nasie is daarom swaar afhanklik van buitelandse bystand om die land se betalingsbalans en finansiering van ontwikkelingsprojekte te ondersteun. Werkloosheidkoers wat op 40% tot 50% staan bly steeds 'n groot probleem. Inflasie is egter nie 'n probleem nie as gevolg van die vaste koppeling van die frank aan die Amerikaanse dollar. Per capita verbruik het met sowat 35% gedaal oor die laaste sewe jaar as gevolg van resessie, burgeroorlog, en hoë bevolkingsgroeitempo (insluitend immigrante en vlugtelinge). Hernude gevegte tussen Ethiopië en Eritrea het ook normale eksterne handelskanale versteur. Met veelvuldige ekonomiese probleme wat in die gesig gestaar word, het die regering agterstallig geraak in die terugbetaling van langtermyn buitelandse skuld en sukkel om te hou by die bepalings van buitelandse skenkers.
Demografie
Die bevolking kan in twee hoofgroepe verdeel word, die Issa of Somaliërs wat 60% beslaan en die Afar, van omtrent 35%. Die res bestaan uit Europeërs (meestal Franse en Italianers), Arabiere en Ethiopiërs. Die teenwoordigheid van twee verskillende groepe was die oorsaak van die burgeroorlog van die begin van die 1990's.
Indravarman III
Indravarman III (Khmer: ឥន្ទ្រវរ្ម័នទី៣), ook bekend as Srindravarman (ស្រីន្ទ្រវរ្ម័ន), was van 1295 tot 1308 koning van die Khmer-ryk. Hy het opgang gemaak ná die abdikasie van sy skoonpa, Jayavarman VIII. Indravarman was met sy oudste dogter, Srindrabhupesvarachuda, getroud.
Djiboeti
Demografie
Alhoewel Frans en Arabies die amptelike tale is word Somalies en Afar algemeen gepraat.
Indravarman III
Indravarman III was ’n aanhanger van Theravada-Boeddhisme en het dit die staatsgodsdiens gemaak nadat hy die troon bestyg het.
Eddie Kaye Thomas
Eddie Kaye Thomas is 'n Amerikaanse akteur en skrywer. Hy is bekend vir sy rolle in die rolprente American Pie (1999), American Wedding (2003), Harold & Kumar Go to White Castle (2004), en Harold & Kumar Escape from Guantanamo Bay (2008).
Mariner 8
Mariner-H (Mariner Mars '71), algemeen bekend as Mariner 8 en saam met Mariner 9, is deel van die Mariner Mars '71 projek, wat ook deel van die Mariner-program vorm. Die Mariner 8 sending doelwit was om in 'n wentelbaan om Mars te gaan en fotos en data terug te stuur na die Aarde maar 'n probleem tydens die lansering het verhoed dat die ruimtetuig 'n lae wentelbaan om die aarde kon bereik en dit het uiteindelik neergestort in die Atlantiese Oseaan kort na lansering.
2009 Spaanse Grand Prix
Die 2009 Formule Een Spaanse Grand Prix is op 10 Mei 2009 op die Circuit de Barcelona-Catalunya in Montmeló, Spanje gehou. Dit was die vyfde wedren van die kampioenskapseisoen en is deur Jenson Button in 'n Brawn-Mercedes gewen.
Mariner 8
Sending
Daar was aanvanklik gedink dat die navigasiestelsel gefaal het, maar die Hoof van Navigasie in JPL, Bill O' Neil, het nie saamgestem nie en volgens hom het die navigasiestelsel nie gefaal nie. Sy argument is dat die stuuroutomaat gefaal het omrede die insident plaasgevind het die oomblik toe dit veronderstel was om aktief te word. 'n Ondersoek is dringend gedoen om die oorsaak van die probleem te vind en daar is vasgestel dat die probleem veroorsaak is deur 'n komponent faling in die stamp giroskoop versterker. 'n Diode in die stelsel, wat ten doel gehad om die stelsel teen oorgangs spanning te beskerm, was vroeër beskadig gedurende herstelwerk aan die stamp versterker se geïntegreerde stroombaan. Die fout kon nie bespeur word tydens normale toetse nie.
Tot en met 2020 is Mariner 8 nog steeds die laaste keer dat 'n VSA interplanetêre ruimtetuig verlore gegaan het tydens lansering.
Mariner Mars 71 Projek
Die Mariner Mars 71 projek het bestaan uit twee ruimtetuie (Mariner H en I) wat beide in 'n wentelbaan om Mars sou gaan en elkeen sou unieke take uitvoer wat aanvullend is. Elke ruimtetuig kon die ander take se take uitvoer as 'n voorsorgmaatreël. Die twee ruimtetuie sou om Mars gewentel het vir 'n minimum van 90 dae waartydens hulle data moes insamel oor die saamstelling, digtheid, druk en temperatuur van Mars se atmosfeer asook die samestelling, tempertuur en topografie van die oppervlakte van Mars. Daar was beplan dat ongeveer 70 persent van die planeet se oppervlakte gedek moes word en tydelike en ruimtelike variasies moes waargeneem word. Sommige van die doelwitte van die Mariner 8 sending was suksesvol by die sendings van Mariner 9 bygevoeg.
Totale navorsing, ontwikkeling, lansering en ondersteuningkoste vir die Mariner-program is ongeveer VS $554 miljoen.
Ruimtetuig en substelsels
Die Mariner 8 ruimtetuig is gebou met 'n agtkantige magnesium raam wat 45.7 cm diep is en 'n diagonale deursnee van 138.4 cm het. Vier sonkragpanele, elk 215 x 90 cm, is aan die bokant aan die raam geheg. Elke stel van twee sonkragpanele is 6.89 meter van punt tot punt. Die twee tenks vir die aandrywingsmiddels en die maneuvreringsenjin is ook aan die bokant van die raam gemonteer tesame met die enjin vir die rond beweging van die ruimtetuig, asook 'n 1.44 m mas vir die laewins antenne en die paraboliese hoëwins antenne. Aan die onderkant van die raam was 'n platform geheg waarop al die wetenskaplike instrumente gemonteer was, van waar hulle skandering kon doen. Die instrumente is die wye- en nouhoek televisie kameras, infrarooi radiometer, ultraviolet spektrometer en die infrarooi interferometer spektrometer. Die totale hoogte van die ruimtetuig is 2.2.8 m. Die massa tydens die lansering was 997.9 kg waarvan 439.1 kg weggeval het soos die vlug voortgaan. Die wetenskaplike instrumente het 'n massa van 63.1 kg gehad. Die elektroniese toerusting vir die kommunikasie, beheer en bevelstelsels was in die raam gemonteer.
Elektrisiteit vir die ruimtetuig is voorsien deur 14 742 sonselle wat in vier sonkragpanele is met 'n totale area van 7.7. m2. Die sonkragpanele kon 800 W en 500 W by die Aarde en Mars respektiewelik produseer. Die elektrisiteit is in 'n 20 ampere-uur nikkel-kadmium battery gestoor. Aandrywing vir die ruimtetuig is verskaf deur 'n kardan gehegte enjin wat 1 340 N stukrag gelewer het. Dit was aangedryf deur die monodryfmiddel hidrasien en stikstoftetraoksied. Posisiebeheer van die ruimtetuig is gedoen deur twee stelle van ses beheer straal uitlate op die punte van die sonkragpanele. Posisiebeheer inligting was verskaf deur 'n sonsensor, 'n Canopus stervolger, giroskope, 'n traagheid verwysings eenheid en 'n versnellingmeter. Die temperatuur is beheer deur 'n passiewe stelsel met verstelbare, hortjies aan die agt sye van die raam en termiese komberse.
Die ruimtetuig is beheer deur 'n sentrale rekenaar en ordener wat oor 'n geheue van 512 woorde beskik het. Die beheerstelsel is geprogrammeer met 86 direkte bevele, 4 kwantitatiewe bevele en 5 beheer bevele. Data is gestoor op 'n digitale spoel-na-spoel bandopnemer. Die band was 168 meter lank en kon 180 miljoen bisse stoor teen 132 kbis/s. Die data kon teruggespeel word teen 16, 8, 4, 2 en 1 kbis/s deur twee spore op die band op 'n slag. Telekommunikasie was bewerkstellig via twee S-bande 10 W/20 W senders en 'n enkel ontvanger deur die hoëwins paraboliese antenne, die medium wins horingantenne of die laewins omnigerigte antenne.
Vakuool
Sodanige ruimtes kom in sowel plant- as dierselle voor en het dikwels verskillende funksies en gevolglik verskillende benamings. In eensellige diere soos Amoeba, word byvoorbeeld kloppende vakuole aangetref, wat waarskynlik as uitskeidingsorganelle funksioneer. In dieselfde dier word voedsel ingeneem deurdat dit met sitoplasma omring word en daar 'n holte met die voedsel daarbinne gevorm word – bekend as 'n fagosoom (voedselvakuool). By hoër ontwikkelde diersoorte is sulke vakuole uiters seldsaam. Lisosome word soms ook as vakuole geklassifiseer. Hierdie beskrywing het betrekking op die vakuole wat in plantselle voorkom en in die volwasse plantsel die grootste deel van die selinhoud uitmaak. By die jong plantsel verskyn daar verskeie sulke klein vakuole. Namate die sel groei, word die vakuole groter en sluit hulle geleidelik by mekaar aan om een groot vakuool te vorm. Hierdeur word die sitoplasma geleidelik verdring totdat dit later net 'n dun, wandstandige lagie is.
Al-Masdjid an-Nabawi
Die terrein was oorspronklik langs Mohammed se huis; hy het hom daar gevestig ná sy emigrasie na Medina in 622 n.C. Hy het help bou aan die moskee, wat aanvanklik ’n opeluggebou was. Dit het gedien as ’n gemeenskapsentrum, hof en godsdiensskool. Daar was ’n platform vir mense wat die Koran aan ander geleer het. Islamitiese heersers het dit sedertdien grootliks uitgebrei en versier. In 1909 was dit die eerste plek op die Arabiese Skiereiland wat van elektriese ligte voorsien is.
Vakuool
Die funksies van die vakuool sluit in:
Al-Masdjid an-Nabawi
Beskrywing
duimnael|links|Binnekant van Al-Masdjid an-Nabawi.
Die moskee is geleë in wat tradisioneel die middel van Medina was, met baie hotelle en markte daarnaby. Dit is ’n groot pelgrimsterrein. Baie pelgrims wat die hadj voltooi het, besoek daarna die moskee vanweë sy verbintenis met Mohammed se lewe.
Nadat dit deur die Omajjadiese kalief al-Walid I uitgebrei is, bevat dit die laaste rusplek van Mohammed en die eerste twee Rasjidoen-kaliefs, Aboe Bakr en Omar.
Een van die merkwaardigste eienskappe van die terrein is die Groen Koepel in die suidoostelike hoek van die moskee. Dit was oorspronklik die huis van Aisja, een van Mohammed se vroue, en is waar die profeet se graf is. In 1279 is ’n houtkoepel oor die graf gebou; dit is later verskeie kere herbou en gerestoureer. Die huidige koepel is in 1818 deur die Ottomaanse sultan Mahmoed II laat bou. Dit was eers groen geverf, vandaar die naam "Groen Koepel".
Die eerste minarette (vier) van 7,9 m is deur Omar laat bou. In 1307 is ’n minaret met die naam Bab al-Salam bygevoeg en dit is deur Mehmet IV laat restoureer. Ná ’n restourasieprojek in 1994 was daar 10 minarette van 104 m hoog. Die minarette se boonste, middelste en onderste seksies is onderskeidelik rond, agthoekig en vierkantig.
Akbar die Grote
Abu'l-Fath Jalal ud-din Muhammad Akbar (14 Oktober 1542 – 27 Oktober 1605, Oerdoe: ), Akbar I, of Akbar die Grote (Oerdoe: Akbar-e-Azam) was een van die mees bekende 16de-eeuse Mogolheersers van Indië. Hy het vir ongeveer 'n halwe eeu geregeer. Voordat hy oorlede is, het hy 'n groot en stabiele Mogolryk in Indië gevestig. Hy was 'n seldsame kulturele, artistieke en politieke sintetiseerder. In weerwil van Moslemitiese ortodoksie, het hy met Hindoevroue getrou. Hindoe's is ook deur hom in sy hofstelsel as ministers aangestel. Hy was die eerste Mogol wat vroeë Christelike sendelinge in sy hof uitgenooi het. Hy het verdraagsaamheid, pluralisme en vrede tussen Islam, Hindoeïsme en Zoroastrisme bevorder. Hy het ook 'n nuwe Mogolse skool van kuns ontwikkel: 'n kuns van werklike en lewende temas, delikate uitvoering en verrassende kleur wat vroeë Hindoeïstiese en Persiese style gekombineer het.
Doop
Die doop is 'n Christelike sakrament wat deur verskillende denominasies van die Christelike kerke gebruik en gevier word.
Akbar die Grote
Algemeen
Akbar is gebore in Umarkot in Sind. Sy vader Humayun is deur die Afgaanse generaal Sher Sjah van die Indiese troon ontneem. Na 'n ballingskap van meer as twaalf jaar het Humayun die koningskap herower. In 1556 volg Akbar sy pa op. Omdat hy net 14 jaar oud was, het Bairam Khan as regent oorgeneem. In 1560 het Akbar die werklike mag deur proklamasie oorgeneem.
Doop
Dit is simbolies aan die afwassing van sondes, waarin elke mens gebore word, en die uitstorting van die Heilige Gees. Die doop word op verskillende maniere gevier, bv. klein doop en groot doop.
Calais, Limpopo
Calais is 'n nedersetting in die suidooste van die Limpopoprovinsie, Suid-Afrika. Dit val onder die beheer van die Maruleng Plaaslike Munisipaliteit wat onder die Mopani-distriksmunisipaliteit ressorteer.
Akbar die Grote
Algemeen
Die oomblik toe Akbar aan die bewind kom, het hy slegs 'n deel van die voormalige ryk beheer. Hy het die Mogul-ryk enorm uitgebrei met onder andere Malwa, Gujarat, Bengale, Kabul, Kashmir en Khandesh.
Doop
Daar word altyd water gebruik om 'n persoon mee te doop; party denominasies gebruik heilige water en ander gebruik water uit ‘n rivier. Alhoewel daar verskillende maniere is om mense te doop, word daar altyd water op die voorkop gesit en die woorde Ek doop jou in die naam van die Vader en die Seun en die Heilige Gees gesê.
Akbar die Grote
Algemeen
Akbar het rede gehad om bekommerd te wees oor die afwesigheid van 'n opvolger. 'n Tweeling is vir hom Hassan en Hussein gebore, maar die twee is op 'n jong ouderdom oorlede. 'n Sufi-heilige, Sheikh Salim Chishti, wat in die dorp Sikri naby Agra gewoon het en met groot agting beskou is, het voorspel dat hy nog drie seuns sou hê. Na die geboorte van prins Salim, die eerste van die drie seuns wat inderdaad vir hom gebore is, het keiser Akbar 'n nuwe hoofstad daar gebou, Fatehpur Sikri. Maar in 1585, 'n paar jaar nadat hy daar kom woon het, moes hy die stad weer verlaat weens 'n tekort aan drinkwater. Die ander twee seuns, Murad en Daniyal, is weens hul alkoholverslawing eerder as hul vader Akbar oorlede.
Doop
Jesus ("die Seun") was in die Jordaanrivier gedoop deur Johannes die Doper. Johannes, wat familie was van Jesus, was ook die eerste persoon wat genoem word in die Bybel wat mense gedoop het.
Akbar die Grote
Algemeen
In 1599 het prins Salim, die latere keiser Jahangir, in opstand gekom teen hom. Akbar het egter daarin geslaag om die rebellie te onderdruk. Natuurlik het hierdie rebellie die verhouding tussen pa en seun nie goed gedoen nie, maar Akbar het nie meer ander seuns gehad om aan mag oor te gee nie. Om 'n burgeroorlog te voorkom en om ordelike opvolging te verseker, het hy uiteindelik met sy seun versoen.
Doop
Voor die doop is daar 'n belofte wat afgelê word. In die geval van die klein doop van babas, word die belofte deur die ouers en gemeentelede afgelê. Met die groot doop is dit die dopeling self wat die belofte aflê, of openbare geloofsbeleidenis doen voor hy/sy gedoop word.
Akbar die Grote
Godsdienspolitiek
Een van die dinge wat keiser Akbar besonders gemaak het, was sy godsdienstige beleid. Daar word verwag dat 'n heerser uit 'n Islamitiese dinastie self 'n Moslem sou wees en die posisie van Islam in sy ryk sou bevorder. Maar reeds in die negende jaar van sy bewind, skaf hy die jizya af, die belasting wat die meerderheid nie-Moslems in sy ryk moes betaal.
Doop
Deur die doop ontvang die dopeling die Heilige Gees en aanvaar hy/sy dat Jesus deur die werking van die Heilige Gees in sy/haar lewe kan werk. Dit is 'n belofte dat die dopeling sal wandel in God ("die Vader") se wil en hom/haar onderdanig maak aan sy gesag.
Akbar die Grote
Godsdienspolitiek
In 1575 het hy die Ibadat Khanna (Huis van Aanbidding) in Fatehpur Sikri laat bou. Daar nooi hy Soennitiese Moslemgeleerdes uit om met hom te beraadslaag oor die wette wat in sy ryk van toepassing sou wees. Omdat hy hom steur aan die onenigheid oor klein sake, het hy ook Sjiïtiese Moslemgeleerdes binne 'n jaar genooi vir beraadslaging. Selfs later is Hindoe-, Joodse, Jain-, Zoroastrianse- en Christengeleerdes genooi om deel te neem aan beraadslaging. Die Christengeleerdes was Rooms-Katolieke Jesuïete uit die klein Portugese kolonie Goa. Die belangrikste onder hulle was Jerome Xaverius (1549-1617), 'n neef van die beroemde Francis Xaverius (1506-1552).
Doop
Die doop is 'n aanvaarding van die Heilige Gees in jou lewe, aanvaarding dat Jesus vir jou sondes aan die kruis gesterf het.
Voor die doop ingestel is, is die seuns van die Joodse ryk volgens die Wet van Moses besny as teken van 'n gelofte tussen God en sy volk.
Akbar die Grote
Godsdienspolitiek
Omdat hy wou weet wat in die heilige geskrifte van die ander godsdienste geskryf is, het hy beveel dat die Atharva Veda, een van die heilige boeke van Hindoeïsme, vertaal moes word. Later het hy beveel dat die Bybel vertaal moet word.
Akbar het sy beleid van godsdienstige verdraagsaamheid geleidelik uitgebrei. In 1593-1594 het hy ook die Jode en Christene die reg gegee om hul godsdiens te beoefen en godsdienstige geboue in sy ryk te bou. Die ander in sy ryk het reeds daardie reg gehad.
Doop
Die doop is nie eksklusief vir die uitverkore volk, die Joodse volk, ingestel nie, maar ook aan almal op aarde wat in God die Vader en Jesus Christus, Sy Seun as verlosser, glo. Almal wat sodanig glo is ingesluit by die volk van God en kan sodoende die ewige lewe beërwe.
Akbar die Grote
Godsdienspolitiek
Vir baie Indiërs verwys die titel 'die Grote' nie net na die militêre en administratiewe kwaliteite van Akbar nie, maar ook na sy godsdienstige verdraagsaamheid, waardeur elke landsburger sy eie godsdiens kon ervaar.
Doop
Deur die doop word die mens vrygespreek van die sonde waarin hy gebore word.
Wetenskap
Wetenskap verteenwoordig die gesamentlike uitdruklike kennis van die mensdom in terme van feite, verskynsels en wette wat ontwikkel is deur middel van waarneming, eksperimentering en logiese redenering. Vandag word die wetenskaplike metode gesien as die standaardmetode vir wetenskap, wat klem lê op die noukeurige waarneming, eksperimentering, meting, wiskunde en herhaling.
Om as "wetenskap" te kwalifiseer moet 'n versameling kennis telkens deur onafhanklike waarnemers herhaal kan word. Wanneer die wetenskaplike metode op hierdie manier toegepas word, is daar sprake van "wetenskaplike navorsing" en die mense wat die navorsing uitvoer is "wetenskaplikes". Daar word dikwels onderskei tussen eksperimentele wetenskap (die waarneming en toetsing van kennis) en toegepaste wetenskap (hoe wetenskap in die daaglikse lewe benut kan word).
'n Wetenskaplike hipotese is 'n ingeligte raaiskoot rakende die karakter van iets, terwyl 'n wetenskaplike teorie 'n hipotese is wat deur herhaalde waarneming en meting bevestig is.
Wetenskaplike navorsing speel 'n groot rol in alle ontwikkelde lande en van hul wetenskaplikes word verwag om enige vindings in vaktydskrifte te publiseer. Hierdie tydskrifte het medewerkers wat al die feite in 'n artikel nagaan voordat dit gepubliseer word, maar selfs ná publisering word nuwe idees gewoonlik nie aanvaar voordat dit elders herhaal kon word nie.
Frank Finlay
Frank Finlay (6 Augustus 1926 – 30 Januarie 2016) was 'n Engelse akteur. Hy was bekend vir sy rolle in die rolprente Othello (1965), The Wild Geese (1978), Lifeforce (1985), en The Pianist (2002).
Charlie Barnett (komediant)
Charlie Barnett (23 September 1954 – 16 Maart 1996) was 'n Amerikaanse akteur. Hy was bekend vir sy rolle in die rolprente D.C. Cab (1983) en They Bite (1996), en in die televisiereeks Miami Vice (1984).
Chloe Lanier
Chloe Lanier (gebore 3 November 1992) is 'n Amerikaanse aktrise. Sy is bekend vir haar rolle in die televisiereekse General Hospital (1963), NCIS (2003), Army Wives (2007), en Kingdom (2014).
Poema
Die poema (Puma concolor), voorheen bekend as die bergleeu, is ’n soogdier van die familie Felidae, wat eie is aan die Amerikas. Hierdie groot, enkellopende katsoort het die grootste verspreidingsgebied van alle groot wilde landsoogdiere in die Westelike Halfrond, 'n hougebied wat vanaf Yukon in Kanada tot die suidelike Andesgebergte van Suid-Amerika strek. As ’n aanpasbare, wydverspreide spesie, word die poema in bykans elke groot Amerikaanse habitat aagetref. Die poema kan uitgeken word aan sy groot, katagtige voorkoms, met 'n egalige geelbruin pels en lang stert. ’n Volwasse poema se stert kan nagenoeg een meter lank word, wat sowat ’n derde tot die helfte van sy liggaamslengte beslaan. Dit is die tweede swaarste kat op die twee vastelande, naas die jaguar. Ondanks die poema se bonkige voorkoms, is hy nader verwant aan die kleiner katsoorte, waaronder die huiskat, as aan enige subspesie van die leeu (en gevolglik was die benaming bergleeu nog altyd misleidend).
Die poema, wat meestal teen dagbreek en sononder aktief is, is ’n doeltreffende jagter wat sy prooi óf voorlê óf bekruip en dan bespring. Hul dieet bestaan uit ’n groot verskeidenheid hoefdiere, waaronder takbokke, elke, Amerikaanse elande (moose), dikhoringskape, sowel as beeste, perde en skape, veral in die noordelike dele van die Amerikas, wat ten prooi geval kan word. Nieteenstaande hiervan maak hulle ook jag op insekte- en knaagdier spesies. Hierdie katsoort verkies habitatte met digte onderbos en rotsagtige gebiede om hul prooi beter te bekruip, maar is ook tuis in die oop veld. Die poema is territoriaal van aard, en word in lae bevolkingsdigthede aangetref. Territoriumgroottes hang grotendeels af van die terrein, plantegroei en die hoeveelheid prooi wat voorkom. Hoewel dit ’n groot roofdier is, is die poema nie noodwendig die dominante spesie in sy tuisgebied nie – daar moet onder andere om prooi meegeding word met ander roofdiere soos die jaguar, wolf, swartbeer en grysbeer. Dit is ’n seldsame kat wat die mens gewoonlik probeer ontwyk. Aanvalle op mense kom selde voor, ondanks ’n onlangse toename.
Vanweë oormatige jag en menslike ontwikkeling wat sedert die Europese kolonisering van Amerika inbreuk op die poema se habitat gemaak het, het die bevolkingsgetalle in die meeste dele van die oorspronklike tuisgebied gekrimp. Die puma is veral aan die oostelike Noord-Amerika uitgeroei, met ’n afsonderlike onderbevolking wat in Florida oorleef het. Ooggetuienis beweer dat die dier besig is om na sy voormalige oostelike tuisgebied, waaronder Maine en Noord-Michigan, terug te keer.
In Noord-Amerika is die poema inheems aan Wes-Kanada (veral Brits-Columbië en Yukon), Washington, Oregon en Noord-Carolina. Oregon op sigself is die tuiste vir meer as 5 000 poemas, met die hoogste voorkoms in die Blue-gebergte in die noordoostelike gedeelte van die staat en in die suidwestelike Cascade-reeks. Hul vernaamste prooi bestaan hier uit takbokke, hoewel wasbere, elke, dikhoringskape en ander soogdiere en voëls ook as voedsel dien.
Benaming en naamverklaring
Omrede die poema so wydverspreid voorkom, dra hierdie dier verskeie name, inheemse mitologiese en hedendaagse verwysings saam met hom. Cougar, puma en mountain lion word die meeste in die Engelse taal gebruik, hoewel ander name soos catamount, panther, mountain screamer en painter ook soms gebesig word. Woordeboekskrywers beskou painter as ’n merendeels hoog-suidelike VSA taalvariant van panther, hoewel die volksetimologie aanvoer dat die tipiese donker stertpunt ’n skilderkwas versinnebeeld.
Die poema hou die Guinness Wêreldrekord vir die dier met die meeste aantal benaminge – met oor die 40 name net in Engels.
"Cougar" kan vanaf die Portugese çuçuarana, deur Frans, vanaf die oorspronklike Tupi-woord ontleen wees. Die huidige Brasiliaanse vorm is suçuarana. Dit kon ook vanuit Guaraní as guaçu ara of guazu ara ontleen wees.
"Puma" ken sy oorsprong deur Spaans vanuit die Quechua-taal.
Klassifikasie en ewolusie
Die poema is die grootste spesie onder die kleiner katsoorte. Dit word onder die subfamilie Felinae ingedeel, hoewel sy bonkige trekke met dié van die groot katte uit die subfamilie Pantherinae ooreenstem. Die Felidae-familie het na bewering sy oorsprong sowat 11 miljoen jaar gelede in Asië gehad. Taksonomiese navorsing word grootliks op mitochondriese DNS-ontleding geskoei, omrede die katfossiele wat opgediep is maar aan die skraal kant is. Daar is wel beduidende sekerheid rakende die tydperk waarin die oerspesies voorgekom het.
In die nuutste genomiese navorsing oor die Felidae, het die algemene voorsaat van die huidige Leopardus, Lynx, Puma, Prionailurus en Felis-afstammelinge sowat 8 tot 8,5 miljoen jaar gelede na die Amerikas oor die Beringlandbrug getrek. Die afstammelinge het gevolglik in hierdie volgorde voortgespruit. Die Noord-Amerikaanse katsoorte het van daar sowat 3 miljoen jaar gelede Suid-Amerika binnegedring, tydens die Groot Amerikaanse Verwisseling, wat met die vorming van die Isthmus van Panama opgevolg is. Die poema is oorspronklik onder die Felis-genus geklassifiseer (Felis concolor), wat dieselfde genus is waaraan die huiskat behoort. Vanaf 1993 word die poema onder Puma ingedeel, saam met die jaguarandi, ’n katsoort wat ’n klein bietjie minder as ’n tiende van die poema se massa uitmaak.
Daar is al voorgestel dat die jagluiperd-afstammelinge uit die Puma-familie voortgespruit het in die Amerikas (sien Amerikaanse jagluiperd) en na Asië en Afrika teruggetrek het, terwyl ander navorsing daarop dui dat die jagluiperd se ontstaan in die Ou Wêreld self plaasgevind het. Die uiteensetting van die Felinae-migrasie na die Amerikas bly steeds onduidelik.
Nuutgevonde navorsing toon hoë genetiese verwantskap onder die Noord-Amerikaanse poemabevolkings, wat aan die hand doen dat hulle almal as onlangse nakomelinge vanuit ’n klein voorvaderlike katgroep gespruit het. Culver et al. glo dat die oorspronklike Noord-Amerikaanse Puma concolor-bevolking gedurende die Pleistoseen-uitwissing ongeveer 10 000 jaar gelede uitgesterf het, gesamentlik met ander groot soogdiere soos die Smilodon. Noord-Amerika is toe deur ’n groep Suid-Amerikaanse poemas herbevolk.
Subspesies
Tot en met die laat-1990’s is soveel as 32 subspesies opgeteken. ’n Onlangse genetiese studie van mitochondriese DNS het bevind dat baie van hierdie subspesies te veel ooreenstem om as ’n onderskeie subspesie op molekulêre vlak uitgesonder te word. Uit hierdie navorsing erken die kanonieke Mammal Species of the World (3de uitgawe) ses subspesies, waarvan vyf uitsluitlik in Latyns-Amerika te vinde is:
Wat betref die Florida panther, wat onder die Noord-Amerikaanse Poema ingedeel is, bly die status onseker. Dit word steeds gereeld onder die subspesie P. c. coryi in navorsingswerke aangetoon, wat dié met betrekking op omgewingsbewaring insluit.
Culver et al. self het ’n lae mikrosatelliet verskeidenheid in die Florida panther opgemerk, wat moontlik weens inteling toegeskryf kan word. In reaksie op hierdie navorsing het een bewaringsgroep genoem dat die mate waartoe die wetenskaplikes die resultate en voorgestelde taksonomiese verdeling van Culver et al. aanvaar, onbekend is.
Fisieke eienskappe
Die poema is ’n slanke en ratse kat. Die volwassenes se skouerhoogte is sowat 60 tot 76 cm. Die volwasse poemamannetjies is gemiddeld 2,4 m lank, van neuspunt tot stertpunt, wat tussen 1,5 en 2,75 m kan afwissel. Die mannetjies se liggaamsmassa is ongeveer 53 tot 90 kg, met 62 kg as die gemiddelde. Selde sal 120 kg oorskry word. Die wyfies se massa wissel tussen 29 en 64 kg, met ’n gemiddelde van 42 kg. Die poema se liggaamsbou is die kleinste by die ewenaar en raak geleidelik groter soos daar na die pole beweeg word.
Die kop is rondvormig, met regop ore. Sy kragtige voorbene, nek en kake is goed aangepas om groot prooidiere vas te gryp en te klou. Vyf intrekbare kloue is op die voorpote (die een is ’n valskloutjie) en vier op die agterpote teenwoordig. Die groter voorpote en kloue word ingespan om ’n beter houvas op die prooi te kry.
Poemas kan amper so groot soos jaguars word, maar is minder gespierd en nie so sterk nie. Waar hierdie twee diere se tuisgebiede oorkruis, is die poema geneig om van ondergemiddelde grootte te wees. Die poema is omtrent so swaar soos die luiperd. Ten spyte van sy grootte word hy nie as ’n "groot kat" gereken nie, omrede die poema nie kan brul nie – die aangepaste strottehoof en gaapbeen van die Panthera ontbreek. Die poema kan wel soos die huiskat lae grom-, spoeg- en spingeluide voortbring, sowel as tjirp- en fluitklanke. Sy geskree is welbekend, soos in sommige van die poema se volksname (byvoorbeeld mountain screamer) vermeld word. Tog word hierdie geskree dikwels verkeerdelik toegeskryf as die geluide/geroep van ander diere.
Die pelskleur van die poema is effekleurig (vandaar die Latynse concolor), maar kan grootliks tussen indiwidue en selfs sibbe verskil. Die pels is kenmerkend geelbruin, maar wissel tot silwergrys of rooierig, met ligter vlekke wat op die ken, keel, bors en binnekante van die ledemate voorkom.
Welpies word met spikkels, blou oë en kringe op hul stertjies gebore; jong poemas is vaal met donker kolle wat op hul lieste agterbly. Ongeag van die vele staaltjies wat op die teendeel toon, is daar nog geen oraloor-swart poemas (melanisme) gedokumenteer nie.
Poemas het groot pote en na verhouding die grootste agterpote in die hele katfamilie. Dit stel die kat in staat om ver te spring en kort afstande af te lê. ’n Buitengewone vertikale sprong van 5,4 m is al aangemeld. Horisontale spronge, vanuit ’n staande posisie, kan na bewering tussen 6 tot 12 m ver wees. Die poema kan ’n snelheid van tussen 55 tot 72 km/h behaal, maar sy uithouvermoë perk hom tot kort, vinnige stormlope, eerder as langafstand agtervolgings, in. Dit is ’n ligvoetige klimmer, waardeur hy hom sonder moeite van sy hondagtige mededingers kan ontglip. Ewenwel die poema nie met water vereenselwig word nie, kan hy swem.
Jag en dieet
As ’n suksesvolle, opportunistiese roofdier sal die poema bykans enige dier vreet wat hy kan vang, wat van insekte tot groot hoefdiere (van oor die 500 kg) kan varieer. Soos alle katte is dit ’n karnivoor. Die Gemiddelde Gewig van Gewerwelde Prooidiere (Engels: Mean weight of vertebrate prey (MWVP)) is positief gekorreleer met die poema se gewig (r=0,875) en omgekeerd met die voedselnisruimte van regoor albei Amerikas bereken (r=-0,836). Oor die algemeen is die Gemiddelde Gewig van Gewerwelde Prooidiere minder in gebiede wat nader aan die ewenaar geleë is. Die prooidiere wat hoog op die poema se voorkeurlys is, sluit verskeie takbokspesies in, veral in Noord-Amerika, waar die muildierhert, witsterthert, elk en selfs groot Amerikaanse elande deur die kat platgetrek word. Ander diersoorte sluit dikhoringskape, die wilde perde van Arizona, mak perde en lewende hawe, soos beeste en skape, in. ’n Navorsingsopname oor Noord-Amerika het bevind dat 68% van alle prooidiere wat gevang word, hoefdiere is; takbokke by uitstek. Slegs die Florida panther se dieet is meer gevarieerd, met die bosvark en armadil wat voorkeur geniet.
’n Ondersoek wat in die Yellowstone Nasionale Park geloods is, toon dat die elk, gevolg deur die muildierhert, die poema se hoofteikens is – hierdie prooigrondslag word met die park se wolwe meegeding. ’n Studie oor die wintervangste in Alberta (November – April) het bewys dat hoefdiere meer as 99% van die poema se dieet beslaan. Indiwiduele prooiherkenning, wat deur die poema aangeleer word, is al opgemerk, deurdat party poemas selde dikhoringskape sal aanval, terwyl andere ten felste op hierdie diere sal jagmaak.
In die Sentrale en Suid-Amerikaanse tuisgebied van die poema begin die verhouding van antilope in die dieet afneem. Klein tot middelmatige soogdiere word eerder gevang, wat groot knaagdiere, soos die kapibara, insluit. Hoefdiere maak slegs 35% van alle vangste uit, wat sowat die helfte minder as in Noord-Amerika die geval is. Die rede hiervoor kan moontlik toegeskryf word aan die teenwoordigheid van die jaguar. Ander prooisoorte sluit muise, ystervarke en wildehase in. Voëls en klein reptiele word partymaal in die suidelike Amerikas geëet, hoewel dit selde in Noord-Amerika al aangeteken is. Vanweë die poema se groot tuisgebied kan nie al sy prooidiere hier gelys word nie.
Na raming word een groot hoefdier elke twee weke doodgemaak. Hierdie tydperk verminder aansienlik by wyfies met kleintjies, wat selfs driedaagliks moet jag sodra die poemawelpies amper volwassenheid teen 15 maande bereik het.
Die kat sleep die karkas na ’n uitgesoekte plek, versteek dit onder bossies, en keer na ’n paar dae terug om onverstoord verder daaraan te vreet. Oor die algemeen word die poema nie as ’n aasdier beskou nie, omrede hy nie sommer prooi sal verorber wat hy nie self van die gras af gemaak het nie. Tog is daar al op bokkarkasse in Kalifornië geaas, wat doelbewus om navorsingsdoeleindes agtergelaat is. Dit dig ’n meer opportunistiese gedrag aan die poema toe.
Voortplanting en lewensiklus
Die poemawyfie word op 1½ tot 3-jarige ouderdom geslagsryp. Sy sal gewoonlik een werpsel elke twee tot drie jaar regdeur haar vrugbare lewensjare voortbring, hoewel die geboortetussenpose selfs net ’n jaar kan wees.
Sy raak vir 8 dae oor ’n 23-dae-siklus bronstig; haar draagtyd is ongeveer 91 dae. Poemawyfies word soms as monogamisties beskou, dog daar is onsekerheid rakende hierdie bewering en veelwywery kan meermale voorkom. Paring geskied kortliks maar herhaaldelik.
Robert Emmett O'Connor
Robert Emmett O'Connor (18 Maart 1885 – 4 September 1962) was 'n Amerikaanse akteur. Hy was bekend vir sy rolle in die rolprente Dressed to Kill (1928), The Public Enemy (1931), Penthouse (1933), en A Night at the Opera (1935).
Poema
Voortplanting en lewensiklus
Slegs die wyfies word by ouerskap betrek. Poemawyfies is heftig beskermend oor hul kleintjies en sal hulle onverskrokke teen ander roofdiere, soos die grysbeer, verdedig. Tussen een en ses welpies word per werpsel gebore; gewoonlik twee of drie. Grotte en alkowe bied beskutting om die welpies in groot te maak. Welpies word blind gebore en is aanvanklik heeltemal van hul ma afhanklik, waarna hulle op 'n ouderdom van omtrent 3 maande gespeen word. Soos hulle groter word sal hulle hul ma op rooftogte vergesel, deur eerstens die moordtoneel te besoek en na sowat 6 maande op eie houtjie klein prooidiere te jag. Volgens statistiek sal slegs een welpie uit die hele werpsel oorleef.
Jeugdiges verlaat hul moeder na so twee jaar om hul eie territoriums te gaan vestig; die poemamannetjies kies al vroeër ’n nuwe heenkome. Navorsing het bewys dat daar ’n hoër sterftekoers onder die poemas heers wat die verste van hul moederlike tuisgebied afdwaal, dikwels weens botsings met ander poemas (intraspesifieke mededinging).