cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Barkly-Oos
NG gemeente
Die gemeente is die naweek van 19 en 20 April 1873 plegtig gestig toe hy van die gemeentes Lady Grey en Dordrecht afgestig is, onderskeidelik die 19de en 17de gemeentes wat in die teenswoordige Sinode van Oos-Kaapland gestig is. Tussen Lady Grey en Barkly-Oos het ook nog Greykerk (bestaan nie meer nie), Alice (bestaan nie meer nie), Tarkastad en Willowmore gevolg.
Die eerste kerkgebou is in 1877 ingewy en in 1893 is die wyk Rhodes as 'n afsonderlike gemeente onder die naam Rossville afgestig. Dié dogtergemeente is genoem na ds. David Ross, een van die 25 Skotse predikante wat deur die loop van die 19de eeu die tekort aan predikante in die NG Kerk moes kom aanvul en later ook die liberale ingesteldheid van die teologiese skole in Nederland moes teenwerk. Hy was sowat 45 jaar lank tot 1908 die eerste leraar van die NG gemeente Lady Grey. Toe Rossville in die middel van die dekade ná 1970 nie meer op sy eie kon voortbestaan nie weens die ontvolking van die platteland, is die gemeente by Barkly-Oos ingelyf. Rossville het in 1973 nog net 103 lidmate oorgehad.
Gedurende die jare 1899 tot 1902 is die gemeente Barkly-Oos weens die Anglo-Boereoorlog in skuld gedompel en verskeie lede het in die gevangenis verkeer op aanklag van hoogverraad. Selfs ds. Ross van die moedergemeente Lady Grey is weens sy openlike simpatie met die Boere in hegtenis geneem en van dié misdaad teen die Britse koloniale bewind aangekla. Ná 24 dae in die tronk is hy egter op 4 Mei 1901, 20 dae voor sy 70ste verjaardag, van die aanklag vrygespreek en vrygelaat. Die destydse leraar van Barkly-Oos, ds. Gie, het selfs aangebied om van die kerkraad skape, koring en groente te ontvang as deel van sy salaris omdat die gemeente dit nie kon bekostig nie.
Op 14 Desember 1907 is die teenswoordige kerkgebou, met sitplek vir sowat duisend kerkgangers, teen 'n koste van slegs £10 000 ingewy. Neem 'n mens in ag dat die NG gemeente Beaufort-Wes drie jaar vroeër 'n baie ruim pastorie teen 'n koste van £2 390 (waarskynlik sowat R1,2 miljoen in hedendaagse geldwaarde) in gebruik geneem het, kom die koste van Barkly-Oos se kerkgebou in hedendaagse geldwaarde op meer as R5 miljoen te staan. Die argitek was Hermann Kallenbach. Hy het NG kerke oral in Suid-Afrika ontwerp, onder meer vir die NG gemeente Jeppestown, wat as een van die mooiste kerke in Johannesburg beskou word, op Laingsburg, Hanover en Riversdal. Ander geboue wat hy ontwerp het, sluit die Joodse sinagoge in Benoni en die Lewis & Marks-gebou (1937) in Johannesburg se middestad in. Die susters van die gemeente het gesorg vir die aankoop van 'n gepaste en doelmatige pyporrel wat destyds, alles ingesluit, slegs £650 (sowat R300 000 in hedendaagse geldwaarde) gekos het. Die sendingkerk in die swart woonbuurt is in 1926 aangebou. In 1930 is 'n ruim en doelmatige kerksaal, wat ongeveer £3 000 gekos het, ingewy. In 1941 word van 'n sendingwerkkring oorgegaan tot die stigting van 'n sendinggemeente.
Die volwasse lidmate het in 1978 486 getel en in 2006 344. Teen 2011 het dit verder afgeneem, tot 299.
Gereformeerde kerk
Soos in dié geweste ook met die Gereformeerde kerk Sterkstroom die geval was, is die plaaslike Gereformeerde gemeente voor die NG gemeente gestig en wel in 1871 met sowat 110 belydende lidmate. In die middel van die 20ste eeu was daar 'n opbloei in die lidmaattal, maar teen die tyd dat die gemeente 'n eeu oud was, het dit teruggesak tot weer net 110. 'n Verdere afname het daartoe gely dat die Gereformeerde kerk hier 'n leraar deel met die gemeente Maclear-Elliot. In 2012 was dit ds. Wilhan Jobse. In 1997 het die lidmaattal gestaan op 58 belydende lidmate en 30 dooplidmate en in 2013 op 28 en sewe.
Die Gereformeerde kerk Barkly-Oos is gestig op 4 Augustus 1871 op die plaas Strydfontein, ongeveer 8 van die plek waar die dorp Barkly-Oos later aangelê sou word. In 1869 is die Gereformeerde kerk Dordrecht gestig, maar reeds in 1870 moes die kerkraad aandag skenk aan lidmate wat in die gebied "over Waschbank-rivier" gewoon het. Daar is toe besluit om op 19 Junie 1870 'n diens in die Waschbank gebied te hou. Maar hierdie "over-Waschbank-gebied" van die gemeente Dordrecht het spoedig sodanig uitgebrei as gevolg van intrekkers, meesal vanuit Burgersdorp en Middelburg, dat daar in die Langkloof-gebied, later bekend as Barkly-Oos, 'n aparte wyk gestig moes word. So is die grond-gebied van die gemeente Dordrecht dus so uitgebrei dat dit die hele gebied, bekend as Wodehouse en, wat toe nog die grootste gedeelte van die latere distrik Barkly-Oos ingesluit het, omvat het. Aangesien die afstand van die Langkloof-gebied na Dordrecht so groot is en die bergagtigheid van die deel die padverbinding so moeilik gemaak het, is dit geen wonder nie dat reeds vroeg in 1871 die gedagte by die lidmate van die Langkloof-gebied ontstaan het om as 'n aparte gemeente te bestaan.
Hierdie ernstige begeertes van die lidmate van Langkloof is op die vergadering van die kerkraad op Dordrecht, gehou op 12 Mei 1871, ter sprake gebring. Die redes wat hierdie lidmate van wyk Langkloof aangevoer het vir hulle versoek was die groot afstand na Dordrecht en die moeilike begaanbare paaie daarheen, maar veral dat dit beter sou wees vir hulle geestelike belange as hulle 'n aparte gemeente sou wees. Hierdie versoek is deur die Kerkraad bespreek en dit is toegestaan, deels omdat in daardie geweste 'n goewernementsdorp gestig sou word met name Barkly-Oos, ter aandenking aan die goewerneur van destyds, sir Henry Barkly, en dat met die totstandkoming van die dorp, die gemeente daar sy eie belange beter sou kon behartig as wanneer die kerkraad van Dordrecht daaroor besluite sou moes neem. Om hierdie besluit uit te voer, is 'n kommissie benoem, bestaande uit die konsulent, ds. Dirk Postma, ouderlinge P.H. Kruger en I.S.C. Buys en teologiese student L.J. du Plessis as scriba ad hoc. Ds. Postma is vergesel van die volgende studente van die Teologiese Skool op Burgersdorp: L. du Plessis, J.S. Venter, M. Pelser (latere leraar van Barkly-Oos), W.J. Snijman en M.P.A. Coetsee jr., wat almal leraars van die Gereformeerde Kerk sou word.
So het die gemeente van Barkly-Oos dan tot stand gekom, 'n geloofsdaad waaraan daar op daardie tydstip in daardie bepaalde gebied 'n groot behoefte was, want, in 'n naskrif by die notule van die stigtingsgeleentheid, staan vermeld dat die gemeente 110 kommunikante (Nagmaalgangers) en 'n sieletal van 284 getel het. Dan staan daar nog by: "Zij is de eerste Christen gemeente die in dit oord is gesticht." Die meeste van die eerste lidmate was intrekkers uit die omgewing van Burgersdorp en Middelburg, Kaap en vir wie die afstand na die kerk op Dordrecht te groot was om hul kerklike voorregte daar te gaan geniet.
Pleknaamsveranderinge in Kanada
Hier volg 'n lys van plekke in Kanada waarvan die name verander is:
Gereformeerde kerk Pretoria
duimnael|links|270px|Die liturgiese ruimte van die galery af gesien.
Eerste kerk
Die Gereformeerde Kerk Pretoria is op 7 April 1859 op die walle van die Pienaarsrivier noordoos van Pretoria gestig. Op dié kerkplaas te Pienaarsrivier is 'n rietkerk met 'n rietdak opgerig. ln 2009 is 'n gedenkteken deur die gemeente op die terrein opgerig. Dit was ’n eenvoudige reghoekstruktuur met mure en 'n dak van pale. Die vloer is gemaak van miershoop met 'n laag beesmis bo-oor gesmeer. Die hoogte van die paalkerk was 12 voet (360 cm) onder die balke, terwyl die wydte van die gebou die lengte van die balke was, naamlik 20 voet (240 cm). Die lengte van die gebou was 53 voet (18 m). (Hierdie afmetings was standaard vir heelwat kerke in Suid-Afrika omdat die lengte van die waens wat hout vervoer het, die balklengtes en dakhoogtes bepaal het.) In Oktober 1863 was die gebou gereed.
Paal en waenhuiskerk
duimnael|links|300px|Die vergrote Waenhuiskerk. In 1863 het die gemeente ses erwe op die dorp Pretoria tussen Kerk- en Pretoriusstraat van die regering van die ZAR bekom. Dit was van hierdie erwe waarop die kerkgebou steeds staan. Spoedig is 'n paalkerk opgerig, maar dit was kort voor lank ontoereikend. Ds. N.J.R. Swart het hom vir 'n nuwe kerkgebou beywer, en reeds in Desember 1866 het die bouer J.N. Arnoldi 'n tender ingedien. Dit was die ontstaan van die sogenaamde waenhuiskerk ('n reghoekige vorm). Die hoeksteen is op 8 April 1867 deur pres. M.W. Pretorius gelê. Die ingang van hierdie kerk was aan die noordekant en die preekstoel teen die suidelike muur. Slegs vyf jaar later is gemeld dat baie lidmate tydens Nagmaal buite moes staan. Die ontwikkeling van klein sy-arms was die begin van die vergroting wat die kerk 'n grondplan in 'n kruisvorm sou gee. Die rietdak is met sink vervang en steunbere het die mure gestut. Teen 1877 is hierdie eerste vergroting afgehandel.
Die vergrote waenhuiskerk
Tydens die bediening van ds. Petrus Postma (1882–1904) sou die kerk heelwat vergroot word. Gedurende 1884-'85 het die aanbou van twee kruisarms in 'n oos-wes-rigting die kerk vergroot tot ongeveer 500 sitplekke. Hierdie werk het onder leiding van ouderling G.L. Pierneef (meesterbouer en vader van die skilder J.H. Pierneef) en H. Dijksterhuis gestaan. Op 16 Oktober 1885 kon die vergrote gebou in gebruik geneem word. Sy plan het sterk ooreenkomste met die kerk op Rustenburg getoon. In Junie 1893 is 'n Sauer-orrel uit Duitsland in gebruik geneem. Dié historiese orrel is vandag nog in gebruik. Ongelukkig het hierdie kerkgebou ná die bou van die huidige kerk verwaarloos. Dit is in 1910 aan die staat verkoop en daarna gesloop.
Huidige kerk
regs|230px|duimnael|Die sogenaamde Paul Krugerkerk, moontlik [[Klaas van Rijsse se bekendste ontwerp. Pres. Paul Kruger het die hoeksteen op 10 Oktober 1896 (sy 71ste verjaardag) gelê en ook by geleentheid in die kerk gepreek.]]
duimnael|links|170px|[[Klaas van Rijsse jr., 'n ouderling en later skriba van die gemeente, het die huidige kerkgebou ontwerp voor hy terug na Nederland gedeporteer is.]]
Vanweë die sterk groei van die dorp Pretoria in die 1890's het die saak van 'n te klein kerk weer in 1892 op die kerkraadstafel beland. 'n Boufonds vir 'n nuwe kerk is gestig, maar weens verskeie terugslae, kon "een van die gemeente se mees belangstellende lidmate van die gemeente", pres. S.J.P. Kruger, die hoeksteen eers op 10 Oktober 1896, sy 71ste verjaardag, lê. Hierdie monumentale bouwerk sou ten noorde van die bestaande kerk opgerig word. Die argitek was 'n ouderling in die gemeente, Klaas van Rijsse. Hierdie Nederlander was Goeverments Ingenieur en Architect in die ZAR en verantwoordelik vir 'n hele aantal vername goewermentsgeboue en herehuise. Hy het 'n voorliefde vir kerkargitektuur gehad. Die firma Daanen en Dorlas het as bouaannemers opgetree. Eindelik het die boukoste £13 000 beloop, waarvan die president £2 250 bygedra het. Die kerkgebou is op Kersdag 1897 in gebruik geneem nadat pres. Paul Kruger die deure oopgesluit het. Dit bied sitplek aan amper 900 kerkgangers. Pretoria se kerkgebou was daarna nooit weer te klein nie. Die gebou is in die styl van die Nederlandse Neo-Renaissance gebou. Dit het aan die hoofstad van die ZAR 'n juweel van groot argitektoniese waarde besorg wat in ander kerkgeboue nagevolg is. Van Rijsse het swaar gesteun op dié Nederlandse herlewingstyl waarin die gebruik van rooi baksteen met mooi messelwerk kenmerkend was. Die gebou dra daardeur 'n besondere fyn harmonie. Die grondplan is 'n Griekse kruisvorm met 'n hoë binneruimte sonder enige steunbere. Staaltrekstange teen die kunstig bewerkte plafon vervul hierdie rol.
Lateriet
Lateriete is grondsoorte ryk in yster en aluminium, wat in warm, vogtige tropiese areas gevorm word. In vaste vorm, of by aanwending as boumateriaal staan dit bekend as ouklip of ysterklip.
Gereformeerde kerk Pretoria
Huidige kerk
Die interieur en eksterieur staan opvallend genoeg in hierdie gebou nie teenoor mekaar nie. Die argitek het doelbewus 'n balans probeer handhaaf deur ewe veel aandag aan albei te gee. Die ryklik versierde eikehoutpreekstoel uit Rotterdam, ontwerp deur die beeldhouer C.H. Eckhart, is monumentaal in eie reg. Die banke is tradisioneel loodreg in die syarms geplaas en het so behoue gebly. Aanvanklik het die broeders in die banke plaasgeneem en die susters op die stoele in die middel. Die glas-in-lood het opvallende rooi glas en dit skep 'n gevoel van warmte en deftigheid. Die kerk het uit die staanspoor elektriese beligting gehad en die koperkroonlugters is in 1897 deur die firma Delfos Bros. aangebring.
Lateriet
Byna alle lateriete is roesrooi weens die inherente ysteroksiede. Hulle ontwikkel deur intensiewe en langdurende verwering van die onderliggende moedergesteente of sokkel. Tropiese verwering (laterisasie) is 'n tydsame proses van meganiese en chemiese verwering wat 'n wye verskeidenheid meebring in terme van die dikte, graad, chemie en ertsmineralogie van die vormende grondsoort. Lateriete bedek sowat een derde van die kontinentale aardoppervlak, met die meerderheid daarvan in die landstreke tussen die Kreef- en Steenbokskeerkringe.
Gereformeerde kerk Pretoria
Huidige kerk
'n Kunswerk in die kleine is die pragtig gemesselde kruisgewelf by die hoofingang. Die meesterargitek van die ZAR, Sytze Wierda, het sy stempel op die gebou afgedruk deur die twee spiraalhouttrappe na die galery te ontwerp. Die kegeldakke bo-op die trapingange is in 1931 ná herstelwerk aan die kerk verwyder. Weens verwering van die buitenste baksteenlaag is dit ook in 1931 met harder bakstene vervang. Dit is sensitief gedoen, sonder om die karakter van die gebou te skaad. ln 1951 is weer groot herstelwerk onderneem. Gelukkig het die kerk deurentyd sy historiese karakterkenmerke behou.
Lateriet
Histories is lateriet baksteenvormig gesny en gebruik in monumentoprigting. Na 1000 n.C. het die konstruksie te Angkor What en ander suidoos-Asiatiese bouplase verander na reghoekige tempelomheinings van lateriet, baksteen en klip. Sedert die mid-1970's is lateriet gebruik by eksperimentele gebitumiseerde padoppervlaktes vir laevolume verkeer, as plaasvervanger vir klip in die basisvoering. Dik laterietlae is porieus en effens deurlaatbaar, sodat hierdie grondlae in landelike gebiede as akwifere kan funksioneer. Lokaal beskikbare lateriete word gebruik in 'n suuroplossing, gevolg deur presipitasie om fosfor en swaarmetale by rioolaanlegte te verwyder.
Gereformeerde kerk Pretoria
Huidige kerk
Vanaf 1969 het ds. M.J. Booyens hom beywer om die kerkgebou met omliggende erf tot nasionale gedenkwaardigheid te laat verklaar. Dit het in 1983 'n werklikheid geword. Die twee stoele waarop pres. en mev. Kruger tydens kerkdienste gesit het, staan voor die kansel en is tot afsonderlike gedenkwaardighede verklaar.
Lateriet
Lateriete is 'n bron van aluminiumerts; die erts word grootliks bevat in kleiminerale en die hidroksiede gibbsiet, boehmiet en diaspore, wat met die samestelling van bauxiet vergelykbaar is. In Noord-Ierland was dit eens 'n hoofbron vir yster- en aluminiumertse. Laterietertse was ook 'n vroeëre hoofbron van nikkel.
Gereformeerde kerk Pretoria
Ds. Swart se bediening
duimnael|regs|180px|Ds. [[Nicolaas Swart|N.J.R. Swart, van 1866 tot 1872 die gemeente se eerste predikant.]] Prop. Swart is op 15 Julie 1866 (of moontlik eers in Oktober, volgens 'n ander bron) deur ds. Postma in die amp bevestig is. Ná ds. Postma se vertrek het ds. Swart as enigste Gereformeerde predikant in Transvaal agterbly. Hy was dus herder van ’n kudde wat toe uit vier kerke (naas Pretoria en Rustenburg ook Potchefstroom en Waterberg) bestaan het met ’n lidmaattal wat in 1871 1 400 sou tel (vroeëre syfers is nie beskikbaar nie), maar sy bedieningsgebied het ook Nazareth (Middelburg) en Winburg in die OVS ingesluit. Op elk van hierdie plekke moes hy al om die drie maande die Woord en sakramente bedien.
In sy beroepsbrief is ds. Swart in kennis gestel dat die gemeente se geldsake onder druk verkeer het, maar is gemeld dat talle stukke grond wat nie vir kerklike doeleindes gebruik word nie, eersdaags verkoop sou word om die kerk se geldnood te verlig. Ds. Swart se traktement sou £250 wees (indertyd ’n skaflike vergoeding), maar hy moes voorlopig met £225 per jaar tevrede wees. Gegewe die omstandighede het ds. Swart ’n goeie begin gemaak. Die kerkraadsnotules getuig ook dat hy die kerkraad sowel as gemeente se vertroue geniet het. Kort ná sy ontvangs het die gemeente ’n nuwe kerk begin bou, waarvoor kollektes eers ingesamel is. Die oorbodige grond is ook verkoop onderhewig aan duidelike voorwaardes. Paul Kruger het aangebied om dadelik 125 000 stene te laat bak as die kerk verbeter sou word. In hierdie beginjare het ds. Swart ook waardevolle dienste gelewer in die bou van ander kerke, soos dié op Potchefstroom, ontwerp deur ds. Dirk Postma, waarvan ds. Swart die ingebruikneming op 12 Januarie 1867 waargeneem het.
Met die toestemming van sy kerkraad het ds. Swart begin om vir die Engelssprekendes van Pretoria in hul taal godsdiens te lei en het in 1867 verlof van die kerkraad gekry om daarby ook die Engelse gebedeboek in sover dit nie met die Gereformeerde leer in stryd is nie, te gebruik. Op die sinode van 1869 is hy as voorsitter aangewys en as moontlike dosent aan die voorgestelde teologiese skool van die Gereformeerde Kerk oorweeg. Op 12 Junie daardie jaar het hy die kerkraad van Pretoria versoek om met spesiale verlof na Europa te gaan. Dis hom in ’n goeie gees met behoud van sy traktement toegestaan. Die kerkraad het selfs aangebied om hom ’n bedrag van £95 te gee wat nog uitstaande was, maar ds. Swart het die aanbieding van traktement tydens sy verlof van die hand gewys.
Oor sy reis na Europa kon hy met sy terugkoms ’n goeie verslag lewer. Hy het met verskeie predikante van die Christelike Afgeskeie Gereformeerde Kerk in Nederland kontak gehad en veral prof. Helenius de Cock, 'n seun van die vader van die Afskeiding, ds. Hendrik de Cock, het op hom ’n heel gunstige indruk gelaat. Nes in die gemeentes wat ds. Swart indertyd bedien het, het hy aanvanklik in die kerkverband veel vertroue ingeboesem. Al het hy die jare van 1866 af as moeilike jare beskryf, soos hy hom in 1867 ook in die Algemene Vergadering van Transvaal uitgedruk het, het hy hom uitgespreek “teen die geesteloozen en dooden toestand, die berusten in uiterlyke vormen en uiterlike regtzinnigheid, die verwaarlosing van die eredienste, huisgodsdiens en onderwys van die kinders..." Vir hom was die lewenswandel van Gereformeerdes in die algemeen groot rede tot kommer.
Onder sy leiding het die gemeente langsaam gegroei ondanks die geldelike probleme weens die burgeroorloë en voortdurende stryd met inboorlingstamme. Maar ds. Swart se dienstyd was kort, want in 1871 is hy benoem as staatsekretaris van die ZAR. Hy het die aanstelling aanvaar sonder sy kerkraad se medewete. Dit was ’n groot skok vir die kerkraad sowel as vir die Kerkverband, want meteens was al die gemeentes in Transvaal herderloos. Die saak is voor die Algemene Vergadering van 1872 gelê, waar besluit is om ds. Swart as predikant af te sit en as lidmaat onder sensuur te plaas weens meineed. Hierop het hy uit die Gereformeerde Kerk bedank.
Ds. J.S.L. Venter se dienstyd
links|duimnael|220px|Ds. J.S.L. Venter, van 1872 tot 1880 die gemeente se tweede predikant, en sy eggenote. Nog in 1872 is prop. J.S.L. Venter beroep. Hy het moontlik geskiedenis gemaak deur laat te kom vir bevestiging, wat oorspronklik bepaal is vir 17 Augustus 1872, maar toe uitgestel is tot 15 September. Ds. Venter was die gemeente se leraar van 1872 tot 1880. Vir die ZAR was dit moeilike jare, want die oorlog teen Sekhukhune het sy invloed ook in die kerklike wel deeglik laat geld asmede die anneksasie van Transvaal in 1877. Geestelik en stoflik was daar tekens van agteruitgang, terwyl staatkundige moeilikhede toegeneem het. Die vrymaking met wapens het onvermydelik geblyk. Onder hierdie omstandighede het die gemeente se moeilikhede ook in 1880 ’n hoogtepunt bereik. Ds. Venter het as predikant van die gemeente bedank. Hy het gemoedsbesware gehad wat hy nie destyds nader aangedui het nie, maar kerkregtelik was daar allerlei komplikasies. Die uiteinde was dat die kerkraad aan hom ontslag toegestaan het. So was die eerste jare van die gemeente se geskiedenis vol moeilikhede en terugslae, veral omdat daar moeilikhede met albei predikante in ’n tydperk van 15 jaar was. Noodwendig was dit vir die gemeente ’n terugslag.
Ds. Petrus Postma se dienstyd
duimnael|170px|regs|Die derde predikant, ds. [[Petrus Postma, se dienstyd van 1882 tot 1904 was moontlik die mees gebeurtenisvolle in die gemeente se bestaan.]]
Die Eerste Vryheidsoorlog het op 20 Desember 1880 uitgebreek en tot 23 Maart die volgende jaar geduur. Op kerklike gebied is die nadelige gevolge daarvan ook waargeneem. Geruime tyd is geen kerkraadsvergaderinge gehou nie. In Oktober 1881 is ds. Petrus Postma, ’n seun van ds. Dirk Postma en sedert 1880 verbonde aan die gemeente Burgersdorp. Hy het die eerste beroep bedank, maar ’n tweede aangeneem. In Julie 1882 is hy as predikant van Pretoria bevestig.
Die tydperk tot 1904 waarin ds. Postma in Pretoria gearbei het, is ryk aan gebeurtenisse. Dit was die tydperk waarin pres. Paul Kruger, ’n stoere Dopper (lidmaat van die Gereformeerde Kerk) op die voorgrond getree het. Terselfdertyd was dit ’n tyd waarin die ZAR geworstel het in die Driejarige Oorlog van 1899 tot 1902. Dit was ’n tydperk waarin die maatskaplike, kerklike en staatkundige lewe swaar getref is. Die Gereformeerde gemeente van Pretoria het die weerklank van ellende en worsteling iin besonder opgevang omdat die staatshoof lidmaat van dié kerk was.
Tussen die president en Pretoria se Dopperpredikant het ’n baie intieme verhouding bestaan. As vriend en raadsman van die pres. Kruger kan die invloed van ds. Postma in die administrasie van die republiek, hoewel agter die skerms, nie geringgeskat word nie. Hy het hom veral beywer vir Christelike onderwys en was lid van die hoofkommissie ter bevordering van Christelike-nasionale onderwys (CNO). Groot kollektes en bydraes is gedoen vir vrye Christelike skole. Voorts het ds. Postma hom toegelê op die bevordering van pres. Kruger se gesonde immigrasie-beleid as gevolg waarvan die gemeente baie versterk is met lidmate uit Nederland.
Ds. Petrus Postma het met groot ywer in die gemeente gearbei. Die geldelike toestande was ongelukkig steeds treurig. Tog is onder sy bekwame leiding ’n pastorie opgerig en kerkgebou van 1867in 1885 aansienlik vergroot asook ander verbeterings aangebring. Die bouers van die vergrote kerk was G.L. Pierneef (vader van die skilder J.H. Pierneef) en H. Dijksterhuis, albei Nederlandse immigrante.
Die gemeente Pretoria soos oorspronklik deur ds. Petrus Postma bedien, was besonder uitgestrek. Die grense het sover gestrek as Johannesburg (tot 1896), Heidelberg (tot 1890), Standerton (saam met Heidelberg afgestig), Bethal (tot 1890) en Middelburg (tot 1890), ’n ontsaglike gebied. Vir die afgeleë gedeeltes is afsonderlike dienste gehou. Die groot afstande het besonderse inspanning vereis omdat die vervoermiddels primitief en die paaie sleg was.
Omstreeks die afstigting van Heidelberg, Middelburg en Bethal het die hoofstad se bevolking snel uitgebrei. Weens die toestroming van arbeiders na die Randse goudvelde het die amptenary in die hoofstad toegeneem. Die aanleg van die spoorlyn tussen Pretoria en Lourenço Marques het weer die spoorwegpersoneel laat toeneem. Vir die opvoeding van die hoofstad se jeug is bekwame onderwysers uit Nederland laat kom. Vanweë die toename in die bevolking het die gemeente ook vinnig uitgebrei. Johannesburg het in 1896 afgestig, maar eers in 1930 sou die tweede Gereformeerde kerk in die Jakarandastad, Pretoria-Oos, afstig.
By die afwesigheid van die predikant het pres. Kruger dikwels voor die gemeente opgetree. Hy was nie net die staatshoof nie, maar ook die geestelike leier en leermeester van sy volk.
Die Driejarige Oorlog
Die korrespondensie tussen ds. Postma en sy kerkraad gee ’n indruk van die toestand in die gemeente in die oorlogsjare. Die leesdienste is gereeld bygewoon en die samewerking tussen die kerkraad en gemeente was goed. Uit die briewe blyk ook hoe intiem en liefdevol die verhouding tussen die predikant en kerkraadslede was. Vergeefse pogings is aangewend om hom uit ballingskap te verlos. Oudl. Hendrik Hermann het gereelde dienste en katkisasie in die Irene-konsentrasiekamp gehou en die kerksake met behulp van oudl. Turkstra behartig. Ná sy terugkeer uit Ceylon was ds. Postma net aan Pretoria verbonde tot hy in 1904 ’n beroep na Zeerust aangeneem het. Terwyl die gemeente aan die vooraand van die oorlog 902 belydende lidmate en ’n sieletal van 2 202 gehad het, was dit met ds. Postma se vertrek 1 002 en 2 103.
Ds. J.A. du Plessis
Ds. J.A. du Plessis was predikant hier van 1914 tot 1920. Hy is ontroer deur al die leed van broedertwis wat deur die uitbreek van die Rebellie (1914) veroorsaak is, veral insidente soos die fusillering van Jopie Fourie en sy besoeke aan rebelle in die Sentraal-gevangenis. Die griepepidemie van 1918–1919 het sy taak verder bemoeilik.
Koutloumousiou-klooster
Die Koutloumousiou-klooster (Grieks: Μονή Κουτλουμουσίου) is ’n Oosters-Ortodokse klooster op Berg Athos in Griekeland. Dit is sesde in rang van die skiereiland se kloosters. Daar is sowat 20 werkende monnike.
Hilandar-klooster
Die Hilandar-klooster (Grieks: Μονή Χιλανδαρίου; Serwies: Манастир Хиландар, Manastir Hilandar of Chilandar) is ’n klooster van die Serwies-Ortodokse Kerk op Berg Athos in Griekeland. Dit is in 1198 gestig deur die eerste Serwiese aartsbiskop, sint Sava, en sy pa, grootprins Stefan Nemanja (wat later ’n monnik daar geword het onder die naam "Simeon"). Die Moeder van God deur haar Ikoon van Drie Hande word as die abdis beskou. Daar is tans 45 werkende monnike.
Geskiedenis
Die naam "Hilandar" kom van die woord chelandion, ’n soort Bisantynse transportskip, waarvan die skipper ’n helandaris genoem is. Die antieke sel Helandaris is deur keiser Alexios III Angelos (1195–1203) aan die Serwiërs geskenk.
Op 4 Maart 2004 was daar ’n groot brand in die Hilandar-klooster wat sowat die helfte van die bemuurde kompleks verwoes het. Die biblioteek en die klooster se talle historiese ikone is nie beskadig nie.
Kultuurskatte
Onder die talle relieke en ander heilige voorwerpe in die klooster is die ikoon van die Teotokos "van die Akatistos", waarvan die feesdag 12 Januarie volgens die Juliaanse kalender is. Volgens die Gregoriaanse kalender is dit 25 Januarie.
Nog ’n ikoon wat wonderwerke bewerkstellig, is die Teotokos "van Drie Hande" (Grieks: Tricherusa; Serwies: Тројеручица). Dit word verbind met die heling van Johannes van Damaskus. Hy het omstreeks 717 ’n monnik in ’n klooster buite Jerusalem geword en die ikoon aan dié klooster gegee. Dit is later aan sint Sava gegee, wat dit aan die Hilandar geskenk het. Die ikoon het twee feesdae: 28 Junie (Nuwe Styl: 11 Julie) en 12 Julie (25 Julie).
Die Hilandar se biblioteek bevat 181 Griekse en 809 Slawiese manuskripte, asook sowat 20 000 gedrukte boeke. Twee Middeleeuse Bulgaarse handveste, die Virgino- en die Oryahov-handves, is in die biblioteek gevind. Ook keiser Dusan se swaard is in die klooster se besit.
Dionysiou-klooster
Die Dionysiou-klooster (Grieks: Μονή Διονυσίου) is ’n Oosters-Ortodokse klooster in die suidwestelike deel van Berg Athos in Griekeland. Dit is vyfde in rang van die skiereiland se kloosters en is toegewy aan Johannes die Doper. Daar is tans sowat 50 monnike.
Die klooster is die 14de eeu deur sint Denys de Korisos gestig en dit is na hom genoem. Die biblioteek bevat 804 manuskripte en meer as 4 000 gedrukte boeke. Die oudste manuskripte dateer uit die 11de eeu.
Erica greyii
Erica greyii is 'n plant wat tot die genus Erica behoort en deel van die fynbos vorm. Die plant is inheems aan die Wes-Kaap en kom in die Koue Bokkeveld voor.
Fotolise
Fotolise is 'n chemiese proses waarin ligenergie gebruik word om molekule te ontbind. Dikwels is fotolise die eerste stap in 'n fotochemiese reaksie.
Radikale
'n Eenvoudige voorbeeld van fotolise is die vorming van twee chlooratome deur die verbreking van 'n chloormolekuul se binding.
Die twee chlooratome is radikale met 'n ongepaarde elektron en daardeur taamlik reaktief. Met 'n alkaan sal hulle 'n chlooralkaan kan vorm.
Noord-Empe
Noord-Empe is ’n nedersetting in die munisipaliteit Voorst in die provinsie Gelderland in Nederland.
Hartbeesrivier (Noord-Kaap, lat -28,75, long 20,55)
Die Hartbeesrivier is ‘n sytak van die Oranjerivier in Suid-Afrika.
Hierdie rivier ontspring in die Kaiingbulte van die Boesmanland en die Bo-Karoo, tussen die dorpe Kenhardt, Brandvlei en Van Wyksvlei. Dit vloei noordwaarts deur Kenhardt om net wes van Kakamas en stroomop van die Augrabieswaterval by die Oranje aan te sluit. Net voor hierdie aansluiting vloei die Soutrivier van suidwes in die Hartbeesrivier. Net suidoos van Kenhardt is die Rooibergdam.
Slegs in baie goeie reënjare bereik die water van die rivier die Oranje. Dan kom daar soms selfs water vanaf die Sakrivier via ‘n verskeidenheid panne, vleie en vloere (soos Verneukpan) na die Oranje. Die afloop is egter gewoonlik maar baie min en onreëlmatig en die verdamping is hoog. Die potensiële opvangsgebied is dus ‘n wye deel van die skraalbegroeide Karoo. Van die vloedwater word in die tradisionele saaidamme vir besproeiing uitgekeer. In 1961 het ‘n seldsame groot vloed erge skade aangerig.
Roland Curram
Roland Curram (gebore 1932) is 'n Engelse akteur. Hy is bekend vir sy rolle in die rolprente Darling (1965) en Rime of the Ancient Mariner (1975), en in die televisiereekse Bouquet of Barbed Wire (1976) en Eldorado (1992).
Olimpiese Somerspele 1936
Die Olimpiese Somerspele 1936 (Duits: Olympische Sommerspiele 1936), amptelik bekend as die Spele van die XIde Olimpiade, is tussen 1 en 16 Augustus 1936 in Berlyn, Nazi-Duitsland, aangebied. In 1931 is Berlyn deur die Internasionale Olimpiese Komitee (IOK) bo Barcelona as gasheer vir die Spele verkies. Berlyn het 43 teenoor Barcelona se 16 stemme gekry. In 1936 het die destydse Nazi-Duitsland ook die Olimpiese Winterspele aangebied, in Garmisch-Partenkirchen in die Alpe. Dit was die laaste Olimpiese Somerspele voor die uitbreek van die Tweede Wêreldoorlog drie jaar later, wat met die Duitse Inval van Pole begin het.
Toe Adolf Hitler in Januarie 1933 aan bewind kom as kanselier, klink daar stemme op om die Spele na 'n ander land te verskuif. In die Verenigde State was daar selfs 'n veldtog om die Spele te boikot. Avery Brundage, die voorsitter van die Amerikaanse Olimpiese Komitee, spreek hom teen 'n verskuiwing van die Spele uit, en hy kry ook steun van De Coubertin. Net die Sowjetunie het hierdie spele geboikot. Spanje bly weg omdat dit deur 'n burgeroorlog verskeur is.
Hoewel die Spele dus aan Berlyn toegeken is voordat die Nazi's in Duitsland aan bewind gekom het, sien die owerheid die Spele as 'n geleentheid om sy fascistiese ideologie uit te dra. Leni Riefenstahl was aangestel om 'n film oor die Spele te maak. Die film Olympia kan as propaganda bestempel word, maar gebruik 'n getal ongewone tegnieke wat destyds nog nie in sportfilms aangewend is nie. Dit was ook die eerste Olimpiese Spele wat op televisie gebeeldsend is en radio-uitsendings het 41 lande bereik.
Om soveel moontlik oorwinnings te verseker, stel die Duitse owerheid anaboliese steroïde en testosteroon aan hulle atlete beskikbaar. Duitsland oorheers die Spele en het heelwat meer medaljes as enige ander land ingepalm. In 'n weerlegging van die rassistiese Nazi-filosofie, verower die Afro-Amerikaner Jesse Owens egter vier goue medaljes. Owens was gewild onder die toeskouers en Duitse publiek en is meer entoesiasties as in sy tuisland ontvang. Hitler besluit egter om geen medaljes persoonlik toe te ken nie, moontlik omdat die Afro-Amerikaner Cornelius Johnson op die eerste dag van die Spele 'n goue medalje verower het.
Die superioriteit van die Reich kom ook tot uiting in die oorweldigende infrastruktuur wat vir die Spele opgerig is: 'n splinternuwe stadion is gebou ten weste van die Charlottenburg-kasteel met sitplek vir honderdduisend toeskouers. Langsaan is die swembad met sitplek vir twintigduisend toeskouers opgerig.
Hitler pas die Olimpiese handves tot die letter toe en beloof om nie 'n enkele toespraak tydens die Spele te hou nie. Verder pas hy ook geen rassediskriminasie tydens die Spele toe nie. Getuie hiervan was die opname van die Joodse skermster Helena Mayer in die Duitse span. Maar buite die stadion draai die Duitse propagandamasjien volspoed voort: die swastika was oral teenwoordig en daar het meer Nazi- as Olimpiese vlae gewapper. As deel van die Nazi-propaganda is tydens die Olimpiese Somerspele 1936 vir die eerste keer 'n fakkelloop vir die Olimpiese vlam tussen Olimpia in Griekeland en Berlyn aangebied.
Toewysing
Berlyn is deur die Internasionale Olimpiese Komitee gekies as die gasheer vir die Olimpiese Somerspele in 1936. Ander kandidate was: Barcelona, Alexandrië, Boedapest, Buenos Aires, Keulen, Dublin, Frankfurt am Main, Helsinki, Lausanne, Neurenberg, Rio de Janeiro en Rome.
Die stemming het as volg verloop:
Sporte
19 Olimpiese sportsoorte in 129 dissiplines is tydens die Spele beoefen. Tydens die Spele is 130 goue medaljes oorhandig. Daarbenewens is wedstryde in verskeie demonstrasiesporte beslis. • 4
Stadions
22 sportplekke is tydens die Olimpiese Somerspele 1936 gebruik:
Deelnemende nasies
[[Lêer:1936 Summer Olympics countries.png|duimnael|400px|Kaart van deelnemende nasies in 1936:
Gasheerstad Berlyn]] Hier volg 'n alfabetiese lys van al die Nasionale Olimpiese Komitees wat deelgeneem het. Waar beskikbaar word die aantal atlete per land in hakies aangedui: • 3
Suid-Afrikaanse deelname
Charles Catterall wen die silwermedalje in boks in die veergewigafdeling.
Aantal medaljes
Hier is die top tien lande wat medaljes by die Spele verower het: Hier is die top tien lande wat medaljes by die Spele verower het:
Slough
Slough (uitgespreek /ˈslaʊ/) is 'n stad geleë naby die grens van Londen, in die Engelse graafskap Berkshire. In die 2011-sensus het die stad 'n bevolking van 140 700 gehad. Die stad is een van die etnies mees diverse plekke in die Verenigde Koninkryk, en sowat 9,1% van die inwoners is aanhangers van Sikhisme. Slough het ook die eerste swart vroulike burgemeester, Lydia Simmons, in 1984 gehad.
Clarine Harp
Clarine Harp (gebore 5 Januarie 1978) is 'n Amerikaanse aktrise. Sy is bekend vir haar rolle in die rolprent Attack on Titan: Part 1 (2015) en in die televisiereekse Kiddy Grade (2002), D.Gray-man (2006), en Danganronpa 3: The End of Hope's Peak Academy - Hope Arc (2016).
Termiese geleidingsvermoë
Termiese geleidingsvermoë, λ, in fisika is die intensiewe eienskap van 'n materiaal wat sy vermoë om hitte te gelei aandui.
Termiese geleidingsvermoë is die hoeveelheid warmte Q, wat deur 'n dikte L in rigting loodreg tot die oppervlak met oppervlakte A gelei word as gevolg van 'n temperatuurverskil ΔT onder gestadigde toestande en wanneer die hitte-oordrag slegs afhanklik is van die temperatuurgradiënt.
Eenhede
Watt per meter-kelvin of W/mK is 'n afgeleide eenheid van die SI-stelsel.
Vlissingen
Vlissingen (Seeus: Vlissienge ) is 'n stad en munisipaliteit in die Nederlandse provinsie Zeeland. Die stad het ongeveer 33 000 inwoners en die gelyknamige munisipaliteit het 44 363 inwoners (1 Februarie 2012, bron: CBS) oor 'n oppervlakte van 344,98 km², waarvan 310,82 km² onder water is.
Termiese geleidingsvermoë
Eenhede
Dit is die eenheid waarin termiese geleidingsvermoë gewoonlik uitgedruk word.
Voorbeelde
Oor die algemeen is daar 'n verband tussen termiese- en elektriese geleidingsvermoë; Metale is dan ook tipies goeie warmtegeleiers. Daar is egter uitsonderings: die noemenswaardigste hiervan is diamant wat 'n hoë termiese geleidingsvermoë het (tussen 1000 en 2600 W·m-1), terwyl dit 'n baie lae elektriese geleidingsvermoë besit.
Die onderstaande tabel is saamgestel uit data uit die CRC Handbook of Chemistry and Physics. Alle waardes is vir materiale by kamertemperatuur (298 K), tensy anders vermeld.
Termiese geleidingsvermoëns van alledaagse materiale:
Termiese geleidingsvermoë verander met temperatuur. Vir die meeste materiale verminder dit effens soos die temperatuur styg. Aangesien diamant 'n hoë termiese geleidingsvermoë het en natuurlike blou diamant selfs 'n hoër geleidingsvermoë het kan 'n mens die edelgesteentes vir egtheid toets deur van 'n toetser van termiese geleidingsvermoë gebruik te maak.
Verwante begrippe
Die omgekeerde van termiese geleidingsvermoë is termiese weerstand wat in kelvin-meter per watt (K·m·W-1) gemeet word.
Nijkerkerveen
Nijkerkerveen is ’n dorp in die munisipaliteit Nijkerk in die provinsie Gelderland in Nederland.
SS Nomadic
Die skeepsnaam SS Nomadic kan na een van die volgende stoomskepe verwys wat deur die Harland and Wolff-werf in Belfast, Noord-Ierland gebou is:
Nasionale park
'n Nasionale park is 'n park wat deur die regering van 'n land as 'n nasionale beskermde gebied geproklameer is. Die doel van nasionale parke is gewoonlik om die diere, plante en landskap wat daar voorkom te beskerm en vir die nageslag te bewaar. Hierdie nasionale parke is oor die algemeen 'n trekpleister vir toeriste, wat ook hul grootste bron van inkomste is.
Erica guthriei
Erica guthriei is 'n plant wat tot die genus Erica behoort en deel van die fynbos vorm. Die plant is inheems aan die Wes-Kaap.
Nasionale park
Daar is verskeie nasionale parke oor die wêreld. Die Yellowstone Nasionale Park is in 1872 in die VSA geproklameer en word as die eerste nasionale park beskou. Die Noordoos-Groenland Nasionale Park, wat in 1974 tot stand gebring is, is die grootste nasionale park ter wêreld.
Suid-Afrika se bekendste nasionale park is die Krugerwildtuin, wat ook die grootste en oudste in die land is. Dit beslaan 'n gebied van 19 485 km² en is in 1926 as park geproklameer.
Andrei Tsjikatilo
Andrei Romanowitsj Tsjikatilo (Oekraïens: Андрі́й Рома́нович Чикати́ло; Russies: Андре́й Рома́нович Чикати́ло; 16 Oktober 1936, Jablotsjnoje, Oekraïense SSR – 14 Februarie 1994, Nowotsjerkassk, Rusland) was ’n Oekraïens gebore Sowjet-reeksmoordenaar met die byname Slagter van Rostof en Rooi Slagter. Hy het tussen 1978 en 1990 minstens 52 vroue en kinders vermoor. Hy is in Oktober 1992 aan die 52 moorde skuldig bevind (hoewel hyself erken het dat hy 56 moorde gepleeg het en hy op aanklag van 53 moorde tereggestaan het). Hy is in Februarie 1994 tereggestel.
Vroeë lewe
Andrei Tsjikatilo is tydens ’n ernstige hongersnood in die Oekraïense SSR gebore as die seun van plaasarbeiders wat in ’n hut met een kamer gewoon het. Hulle het nie geld gekry vir hul werk nie, maar die reg om ’n stuk grond agter hul hut te bewerk. Hulle het selde genoeg kos gehad en Tsjikatilo het later beweer hy was 12 jaar oud toe hy die eerste keer brood eet. Die gesin het dikwels van gras en blare geleef. Sy ma was streng en onvergeeflik, volgens sy suster.
Tsjikatilo was ’n skaam en stil kind en het ’n passie vir lees ontwikkel. Hy was ’n ywerige student, maar is deur boelies geteiken. Op 14 was hy redakteur van die skoolkoerant en ’n ywerige Kommunis. Aan die begin van sy tienerjare het Tsjikatilo ontdek hy ly aan chroniese impotensie. Hy was skaam voor meisies. Op 17 het hy op ’n 11-jarige vriendin van sy suster gespring en haar grond toe gestoei. Hy het geëjakuleer terwyl die meisie in sy greep worstel.
Ná skool is Tsjikatilo afgekeur vir ’n beurs aan die Moskouse Staatsuniversiteit en hy het na Koersk gereis. Hy het drie maande lank as arbeider gewerk voordat hy ’n kommunikasie-tegnikus geword het. In dié jaar (1955) het hy met ’n meisie begin uitgaan. Hulle het drie keer probeer seks hê, maar Tsjikatilo kon nie een keer ’n ereksie kry nie en sy het ná 18 maande die verhouding verbreek.
In 1957 is Tsjikatilo opgeroep vir diensplig en hy was in die weermag tot in 1960. Daarna het hy weer by sy ouers gaan woon. Hy het weer ’n verhouding gehad, wat ná drie maande verbreek is weens sy impotensie. Die mense om hom het teen dié tyd almal van sy probleem geweet en volgens hom het hy uit skaamte sy geboortedorp verlaat.
Rostof aan die Don
In 1961 het Tsjikatilo werk gekry as kommunikasie-ingenieur op ’n dorp noord van Rostof aan die Don. In dié tyd het sy suster by hom kom bly totdat sy met ’n plaaslike inwoner getroud is. Omdat hy skaam was voor vroue, het sy besluit om vir hom ’n vrou te kry.
Onderwysloopbaan
In 1970 het Tsjikatilo ’n kurus in Russiese letterkunde voltooi en later ’n graad daarin behaal aan die Rostof-universiteit. ’n Jaar later het hy sy loopbaan as Russies-onderwyser begin in Nowosjachtinsk. Hy was nie ’n goeie onderwyser nie. Hy kon nie dissipline handhaaf nie omdat hy so skaam was en sy studente het hom gespot.
In Mei 1973 het Tsjikatilo vir die eerste keer bekend een van sy studente seksueel aangerand. Hy het na ’n 15-jarige meisie geswem en haar aan haar borste en geslagsdele gegryp. Hy is nie vir die voorval gestraf nie. Maande later het hy nog ’n student in sy klaskamer aangerand. Die skoolhoof het hom gevra om te bedank. Daarna het hy ’n onderwyspos by ’n ander skool in Nowosjachtinsk gekry. Hy het dié pos in 1978 verloor as gevolg van ’n vermindering van personeel en toe ’n ander pos in Sjachti gekry.
Tsjikatilo se loopbaan as onderwyser het in Maart 1981 geëindig ná verskeie klagtes van kindermolestering deur studente van albei geslagte. Hy het daarna werk as ’n verskaffer by ’n fabriek gekry wat konstruksiemateriaal vervaardig. Dit het beteken hy moes baie reis oor ’n groot deel van die Sowjetunie om rou materiaal te koop of verskaffingskontrakte te teken.
Moorde
Verskeie getuienis het na Tsjikatilo gewys. Bure het hom gesien by die huis wat hy gekoop het en bloedspatsels is in die sneeu gevind. Mense het ook ’n man met haar sien praat wat aan Tsjikatilo se beskrywing voldoen het. Desondanks is ’n ander man, Aleksandr Krawtsjenko, vir die moord aangekeer. Hoewel hy ’n alibi gehad het, het die polisie getuienis so geknoei dat sy vrou teen hom getuig en hy skuld beken het. Hy is in 1979 van die moord aangekla, skuldig bevind en tot 15 jaar tronkstraf gevonnis. Weens druk van die slagoffer se familie is hy herverhoor en in Julie 1983 die doodstraf opgelê.
Ná die moord op Zakotnowa kon Tsjikatilo net ’n ereksie kry en orgasme bereik deur vroue en kinders dood te maak. Op 3 September 1981 het hy ’n 17-jarige student, Larisa Tkatsjenko, by ’n bushalte gesien en haar na ’n woud aan die Don-rivier gelok. Hy het haar aangeval, maar toe hy nie ’n ereksie kon kry nie het hy modder in haar mond gedruk om haar gille te demp en haar toe geslaan en verwurg. Hy het nie ’n mes by hom gehad nie en het die lyk met sy tande en ’n stok vermink. Hy het ook een van haar tepels met sy tande afgeruk.
Nege maande later, op 12 Junie 1982, is Tsjikatilo per bus na die Bagajefski-distrik van Rostof om groente te koop. Op die dorp Donskoi moes hy ’n ander bus haal en hy het besluit om eerder verder te loop. ’n Ent van daar het hy die 13-jarige Ljoebof Birjoek raakgeloop wat op pad huis toe was. Op ’n beskutte plek het Tsjikatilo haar gegryp en na ’n beboste gebied gesleep. Hy het haar rok afgeruk en haar met ’n mes doodgesteek en -gesny. Sy het 22 meswonde aan haar kop, nek, bors en pelvis gehad.
Tsjikatilo se vroulike slagoffers was dikwels prostitute of hawelose vroue. Hy sou met hulle seks probeer hê en as hy nie ’n ereksie kon kry nie, het hy hulle uit woede vermoor. Sy kinderslagoffers was van albei geslagte.
Ondersoek
Teen Januarie 1983 is altesaam vier slagoffers aan dieselfde moordenaar verbind. ’n Polisiespan onder majoor Michail Fetisof is van Moskou na Rostof aan die Don gestuur om die ondersoek te lei. Fetisof het die ondersoek op Sjachti toegespits en ’n nuwe forensiese kenner, Wiktor Boerakof, aangestel. In April is Olga Stalmatsjenok se lyk gevind. Toe Boerakof die verminking aan die oogkaste sien, het hy dadelik geweet hulle het beslis te doen met ’n reeksmoordenaar.
Tsjikatilo het eers weer in Junie 1983 gemoor: die 15-jarige Armeense meisie Laura Sarkisian; haar lyk is langs ’n spoorwegplatform naby Sjachti gevind. Teen September het hy nog vyf mense vermoor. Weens die wreedheid en presisie van die wonde het die polisie begin dink hulle het te doen met ’n groep wat organe verkoop, ’n sataniese kultus of ’n geestelik versteurde. Hulle het gekonsentreer op die feit dat die skuldige óf ’n versteurde óf ’n homoseksueel óf ’n pedofiel was. Hulle het die alibi's begin nagaan van mense wat in psigiatriese inrigtings was of wat weens homoseksuele misdade of pedofilie veroordeel is. Ander seksoortreders is ook ondersoek.
Aan die begin van September 1983 het verskeie geestelik gestremde jong mans onder die onmenslike ondervragings skuld beken. Drie bekende homoseksuele en ’n seksoortreder het selfmoord gepleeg weens die ondersoekers se wrede tegnieke. As gevolg van die ondersoek is meer as 1 000 onverwante misdade, onder meer 95 moorde en 245 verkragtings, opgelos.
Intussen is al hoe meer lyke ontdek. Op 30 Oktober 1983 is die verminkte lyk van ’n 19-jarige prostituut wie se ingewande verwyder is, Wera Sjefkoen, in Sjachti ontdek. In dié geval was daar nie skade aan die oogkaste nie, hoewel baie ander eienskappe van vorige moorde teenwoordig was. Twee maande later is ’n 14-jarige skoolseun, Sergei Markof, van ’n trein af weggelok en in Kazatsji Lagerja vermoor. Sy ingewande is verwyder en hy het meer as 70 meswonde aan sy nek en bolyf gehad.
1984
In Januarie en Februarie 1984 het Tsjikatilo nog twee vroue vermoor. Op 24 Maart het hy die 10-jarige Dmitri Ptasjnikof van ’n kiosk in Nowosjachtinsk weggelok. Verskeie getuies wat hulle saam gesien het, kon ’n beskrywing van die moordenaar gee. Die polisie het ook ’n voetspoor gekry, asook semen en spoeg op die slagoffer se klere. Die semenmonsters is vir ontleding gestuur en het getoon die moordenaar se bloedgroep is tipe AB.