cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Gaston Bachelard
Gaston Bachelard (Bar-sur-Aube, 24 Junie 1884 – Parys, 16 Oktober 1962) was 'n Franse filosoof en skrywer. Hy was hoofsaaklik besig met wetenskapsfilosofie en poësie. Bachelard het eers later in die lewe intensief gefokus op die filosofie. Sy eerste werke fokus hoofsaaklik op wetenskaplike-filosofiese kwessies en die filosofiese gevolge van wetenskaplike innovasies aan die begin van die 20ste eeu, soos die relatiwiteitsteorie. Die bekendste werke wat hieruit voortspruit, was Le nouvel esprit scientifique (1934) en La formation de l'esprit scientifique (1938). 'n Sentrale voorstel van Bachelard is dat wetenskaplike vordering bereik word deur van die menslike verbeelding af los te kom. Allerdaagse mymeringe en metafore speel die rol van 'n epistemologiese hindernis (obstacle épistémologique). In daardie sin het hy sy eie werk as 'n psigoanalise van die objektiewe kennis getipeer.
Djihad
Hervorming van die hele aarde
Volgens die Koran word Moslems wat hul lewens in 'n djihad opoffer, onmiddellik martelare. Hul siele gaan ná hul dood direk na Allah in die Paradys, waar 'n spesiale beloning op hulle wag.
Gaston Bachelard
In die begin van die 1940's, het Bachelard ook belang gestel in die analise van menslike verbeelding as 'n alleenstaande verskynsel, eerder as bloot 'n struikelblok vir wetenskaplike vooruitgang. Die bekendste werk waarin dit na vore kom, is La poetique de l'espace (1957), wat fokus op verbeelding rondom ruimte en tuisheid. Verder het Bachelard hoofsaaklik gefokus op die vier primêre elemente (vuur, lug, water, aarde) waaroor hy verskeie studies geskryf het. Die digterlike verbeelding kan volgens Bachelard altyd gekoppel word aan een of meer van hierdie primêre elemente, wat vir hom argetipes was. Ook in hierdie tydperk lewer hy ook nog filosofie studies.
Lewe en werk
Bachelard is gebore as die seun van 'n tabakhandelaar. Na die hoërskool het hy vir 'n tyd as posbeampte gewerk en in sy vrye tyd natuurkunde bestudeer. Later het hy die filosofie bestudeer, word 'n dosent en uiteindelik 'n professor in die geskiedenis van die wetenskap en die natuurwetenskaplike filosofie aan die Universiteit van Parys. Hier het hy Abel Rey opgevolg, wie ook die promotor van sy baccalaureus-tesis was. Hy was mede-stigter van die filosofiese tydskrif Dialectica (1947), saam met Paul Bernays en Ferdinand Gonseth. In 1951 word hy deur die Franse regering vereer met  die toekenning van die Legioen van Eer.
Djihad
Twee groepe nie-Moslems
Moslems glo dat daar twee tipes nie-Moslems op aarde is. Die eerste groep, wat kaffir genoem word, is "ongelowiges" soos Boeddhiste en Hindoes wat geen verbintenis met Islam het nie. 'n Gewapende djihad word beskou as 'n geregverdige manier om hulle aan Islam te onderwerp. Onder 'n Moslem-regering kan kaffir die eenvoudige keuse gebied word om hulle tot Islam te bekeer of te sterf.
Gaston Bachelard
Lewe en werk
Sy dogter, Suzanne Bachelard (1919–2007), het ook 'n filosoof geword en oor soortgelyke temas geskryf. Haar uitgangspunt was hoofsaaklik die fenomenologie van Edmund Husserl. Vanuit daardie perspektief het sy die grondslag van wiskunde en wetenskap ondersoek.
Epistemologiese werk
Bachelard het belangrike werke van epistemologiese aard geskryf waarin hy homself as 'n teenstander van Auguste Comte se positivisme stel. Vir Bachelard was die geskiedenis van die wetenskap nie 'n eenvoudige beweging van redeloosheid tot redelikheid soos voorgestel in Comte se wet van drie fases nie. In plaas daarvan fokus Bachelard op die hardnekkige foute of epistemologiese struikelblokke (obstacles épistémologiques) wat in die geskiedenis van die wetenskap voorkom. Onder sulke hindernisse verstaan Bachelard sekere onbewuste idees en metafore wat wetenskaplike denke sterk bepaal en dus ook verdere evolusie blokkeer. In sy werk fokus hy meer op wat verkeerd gaan as suksesse wat behaal word. In daardie sin het hy sy projek soms 'n "psigoanalise van (wetenskaplike) kennis" genoem.
Uiteindelik oorwin die mens hierdie epistemologiese hindernis en (in sommige gevalle) kan mens praat van 'n "epistemologiese breuk" (rupture épistémologique). As gevolg daarvan kan nuwe konsepte skielik ontstaan wat ander heeltemal verwerp of inkorporeer. Bowendien het Bachelard ietwat verskil van René Descartes se Cartesiese materialisme en sy idee van onveranderlikheid. In teenstelling met Descartes se stelling, "Ek dink dus is ek", het hy die stelling gemaak: "Ek dink anders, so verander ek myself ook." Die wetenskap moet nie die wêreld verduidelik nie, maar veral die ervaring kompliseer.
Djihad
Djihad vandag
Sommige hedendaagse Moslem-groepe, veral in Westerse lande, onderskryf grootliks die innerlike djihad waar die stryd teen boosheid sonder wapens gevoer word. Dit is egter ook so dat die djihad selfs aan die begin van die 21ste eeu steeds as motivering gebruik word om verskeie oorloë waarin Moslem-lande of -groepe betrokke is, te regverdig. Voorbeelde hiervan is die stryd in Afganistan, die burgeroorloë in die Soedan en Tsjad, en die onafhanklikheidstryd van Moslem-minderheidsgroepe in die Filippyne.
Gaston Bachelard
Epistemologiese werk
Met sy epistemologiese werk beïnvloed Bachelard 'n reeks Franse filosowe, waaronder Georges Canguilhem, Louis Althusser, Dominique Lecourt, Michel Foucault en Gilles-Gaston Granger. Canguilhem het 'n baccalaureus in die Sorbonne behaal en wetenskaplike geskiedenisnavorsing in lyn met Bachelard gedoen, maar in 'n ander dissipline, naamlik biologie, eerder as natuurkunde en skeikunde. Althusser het die term 'epistemologiese breuk' (maar nou as coupure épistémologique) geneem, en gesê dat so 'n breuk in die werk van Karl Marx gevind kon word. Lecourt, 'n student van Althusser, het verskeie studies oor Bachelard geskryf, maar het dit uit 'n Marxistiese raamwerk herinterpreteer. Foucault was 'n leerling van Canguilhem, maar het ook 'n duidelike debat met Bachelard gehad. In L'Archéologie du savoir (1969) bespreek hy onder meer die (on) bruikbaarheid van die onderskeid tussen verbeelding en wetenskap. Op 'n meer tradisionele manier word Bachelard se denke weerspieël in Granger, wat meer klassieke wetenskaplik-filosofiese studies skryf, maar ook oor die geesteswetenskappe, soos die ekonomie.
Djihad
Djihad vandag
In hierdie eeu van godsdienstige verdraagsaamheid en humanisme is die konsep van djihad waarskynlik die grootste enkele oorsaak van die negatiewe beeld wat baie nie-Moslems van Islam het. Die Islamitiese strewe om die hele wêreld só aan Allah te onderwerp, lei daartoe dat baie mense alle Moslems as onverdraagsame aggressors en vyande van wêreldvrede beskou.
Gaston Bachelard
Literêre kritiese studies
Bachelard was veral bekend vir sy literêre kritiese studies. Die beginpunt is die inhibisies van affektiewe oorsprong wat wetenskaplike denke in sy ontwikkeling ervaar. Oorspronklik opgestel as "psigoanalise van objektiewe denke", word hierdie literêre essays vinnig outonome, fenomenologiese beskrywings van poëtiese beelde. Bekend is sy beskouinge van die vier elemente, gesien as die argetipes van die poëtiese verbeelding: begeerte vir rus (aarde), drang na suiwering en sublimasie (vuur), liefde en doodsbegeertes (water) en strewe na beweging en transendensie (lug). In sy L'eau et les rêves (1942) behandel hy narsisme op 'n oorspronklike manier. In 'n studie oor Comte de Lautréamont ontleed hy die dierlike aggressiwiteit as 'n poëtiese houding. In sy Lapoétique de la rêverie (1960) hanteer hy op 'n fenomenologiese wyse poëtiese drome.
Djihad
Djihad vandag
Moslems se standpunt oor en die hantering van hierdie radikale konsep (djihad) sal dalk 'n deurslaggewende faktor wees om te bepaal in watter mate Islam in die toekoms vir die breë wêreldbevolking aanvaarbaar sal wees.
Gaston Bachelard
Hermeneutiek
Die hermeneutiese metode wat Bachelard van toepassing maak op sy literêre werke, beoog om sover moontlik 'n kreatiewe toeval van die leser se bewussyn te bekom met die literêre verbeelding van die outeur wat in die werk tot stand kom. In hierdie verbeelding, volgens Bachelard, kan elemente van 'n kollektiewe bewussyn hulself manifesteer. Op grond van 'n duidelike neiging om te groepeer en te klassifiseer, word Bachelard se werk soms ook onder die strukturalisme geklassifiseer.
Ysland
Ysland (Yslands: Ísland, [ˈistlant], ) is 'n Europese eilandstaat tussen Groenland en die vasteland van Europa. Met 'n oppervlakte van 102 775 vierkante kilometer en 'n bevolking van omtrent 376 000 is Ysland die kleinste en, vanweë sy ligging in die Noord-Atlantiese Oseaan ver van die Europese vasteland af, ook die mees geïsoleerde van die Nordiese of Skandinawiese lande. Sestig persent van die Yslandse bevolking is in die metropolitaanse gebied van die hoofstad Reykjavik in die suidweste van die land gekonsentreer.
Ysland is die grootste vulkaaneiland ter wêreld, die tweede grootste eiland in Europa (ná Groot-Brittanje) en ook die mees ylbevolkte land van Europa. Alhoewel Ysland in politieke opsig deel uitmaak van Europa, lê die eiland op die geologiese grenslyn tussen Europa en Noord-Amerika, die Mid-Atlantiese Rug (MAR). Ysland het sy ontstaan dan ook aan vulkaniese uitvloeisels van hierdie rif te danke. Die aardkors breek hier op en die rif groei nog steeds jaarliks met enkele sentimeters.
'n Gordel van onlangs aktiewe vulkane en breuke in die aardkors loop dwarsdeur die eiland, van Axafjördur in die noorde tot by die eilandgroep Vestmannaeyjar in die suide. 'n Vertakking van hierdie gordel loop tot by Reykjanes, terwyl die skiereiland Snæfellsnes in Wes-Ysland deur 'n vulkaniese buitesone omring word. In die afgelope 1100 jaar sedert die Noorse volksplanting op die eiland was daar tussen 150 en 200 vulkaanuitbarstings in die aktiewe sones, en op sommige plekke het selfs aansienlike vulkaankeëls gevorm.
Die vulkaan Hekla in die suidweste het in die tydperk tussen 1100 en 1970 ten minste vyftien keer uitgebars. Gedurende argeologiese opgrawings is vroeë boerderye ontdek wat onder Hekla se aswolke begrawe was. 'n Hewige uitbarsting in die jaar 1783 het weiland en vee grootskaals verniel en in die hongersnood, wat op die natuurramp gevolg het, het sowat 'n kwart van die destydse Yslandse bevolking gesterf. Onlangse vulkaanuitbarstings het onder meer in 1963 'n nuwe eiland, Surtsey, langs die suidweskus laat ontstaan, terwyl die stad Vestmannaeyjar-Karpstadur op die nabygeleë eiland Heimaey net tien jaar later gedeeltelik verwoes is.
Ysland was onbewoon tot teen die 9de eeu, toe Kelties-Britanniese en Wiking-setlaars hulle as boere op die eiland gevestig het. Ysland het die langste demokratiese tradisie van alle lande ter wêreld met 'n vroeë parlement, die Alþingi, wat uit die jaar 930 dateer.
Ysland was aanvanklik 'n Noorse besitting en het later 'n deel van die Deense koninkryk gevorm. In 1918 het die land 'n selfregerende gebied geword en in 1944 'n onafhanklike republiek met 'n direk verkose president. Die land is lid van die Noord-Atlantiese Verdragsorganisasie (NAVO).
In ekonomiese opsig het die land van 'n geïsoleerde agrariese gemeenskap tot 'n hoëtegnologie-ekonomie ontwikkel wat vir sy burgers 'n baie hoë lewenstandaard verseker.
Etimologie
Die Sagas van die Yslanders vertel dat 'n Noorweër genaamd Naddodd (of Naddador) die eerste Noorman was wat Ysland bereik het, en in die negende eeu het hy dit Snæland ("sneeuland") genoem omdat dit gesneeu het. Volgens Naddodd het die Sweed Garðar Svavarsson aangekom en toe is die eiland Garðarshólmur genoem, wat "Garðar se eiland" beteken.
Daarna het die Wiking Flóki Vilgerðarson die eiland bereik; sy dogter het op pad verdrink, toe het sy vee aan honger gevrek. Volgens die sagas het die taamlik moedelose Flóki 'n berg opgeklim en 'n fjord gesien (Arnarfjörður) vol van ysberge, wat hom die eiland se nuwe en huidige naam laat gee het. Die teorie dat Ysland se Wikingsetlaars daardie naam gekies het om die nedersetting van hul groen eiland te ontmoedig is 'n mite.
Stanley Kubrick
Stanley Kubrick (26 Julie 1928 – 7 Maart 1999) was ’n Amerikaanse rolprentregisseur, vervaardiger, draaiboekskrywer en kinematograaf wat die meeste van sy werk gedoen het as ’n immigrant in die Verenigde Koninkryk. Hy word beskou as een van die grootste rolprentmakers van alle tye. Sy rolprente, meestal verwerkings van romans en kortverhale, was bekend vir hul treffende en unieke kinematografie, aandag aan besonderhede en die inspirerende gebruik van musiek. Kubrick se prente het ’n verskeidenheid genres gedek, van oorlog en misdaad tot humor en wetenskapsfiksie. Hy was bekend as ’n perfeksionis wat besondere aandag aan elke toneel gegee het en nou saam met sy akteurs gewerk het.
Ysland
Eiland van vuur en ys
Die grootste deel van die eiland is gevorm tydens of ná die laaste ystydperk. Die oudste deel van die eiland lê in die noordweste en word in Yslands die "Wesfirdi" of "Wesfjorde" genoem. Die jongste deel is die eilandjie Surtsey wat ontstaan het tydens 'n vulkaanuitbarsting in 1963.
Stanley Kubrick
Kubrick het sy loopbaan as fotograaf in New York begin en homself alle aspekte van rolprentvervaardiging geleer. Sy eerste prente is met ’n klein begroting gemaak, gevolg deur een Hollywood-lokettreffer, Spartacus. Die res van sy loopbaan het hy in die Verenigde Koninkryk deurgebring. Hy het van sy huis in Hertfordshire (noord van Londen) geskryf, navorsing gedoen en die produksie van sy films hanteer. So het hy feitlik algehele artistieke beheer gehad, maar ook geldelike ondersteuning van die groot Hollywood-rolprentateljees.
Met baie van sy rolprente het hy nuwe terreine ontgin, soos met 2001: A Space Odyssey (1968), ’n wetenskapsfiksieprent met innoverende visuele effekte en wetenskaplike realisme wat die regisseur Steven Spielberg sy generasie se "oerknal" genoem het. Met Barry Lyndon (1975) het Kubrick spesiale lense laat ontwerp om tonele by kerslig op te neem en The Shining (1980) was van die eerste vollengterolprente waarvoor ’n Steadicam-kamera gebruik is vir stabiliteit en gladde volgskote. Soos met sy vroeëre kortfilms, was Kubrick die kinematograaf en redigeerder van die eerste twee van sy 13 vollengteprente. Hy het die hele of deel van die draaiboek geskryf vir feitlik al sy rolprente, en was ook die regisseur en vervaardiger daarvan.
Ysland
Eiland van vuur en ys
Langs die noorde van die eiland vloei die koue golfstroom en die warm golfstroom vloei langs die suide van die land. Gekoppel aan die wind wat meestal van suid na noord oor die eiland waai is die klimaat in Reykjavik (Suidwes-Ysland) kouer as in Europa, maar nog steeds gematig. In Akureyri daarenteen word as gevolg van bergwinde groot temperatuurskommelinge aangeteken.
Jason Schwartzman
Jason Schwartzman is 'n Amerikaanse akteur. Hy is bekend vir sy rolle in die rolprente Rushmore (1998), The Darjeeling Limited (2007), Scott Pilgrim vs. the World (2010), en Moonrise Kingdom (2012).
Ysland
Eiland van vuur en ys
Ysland word omring deur die Atlantiese Oseaan, die Straat van Denemarke (tussen Ysland en Groenland) en die Noordelike Yssee. Die land se mees noordelike punt lê net effens suid van die Noordpoolsirkel en is geografies op ongeveer dieselfde breedtegraad as die middel van Swede.
Die hoofeiland beslaan 102 700 van die totale oppervlakte van 103 125 vierkante kilometer. Saam met sy visserysone beslaan Ysland sowat 758 000 vierkante kilometer.
Vulkanisme
Ysland bestaan grotendeels uit lae- en mediumgrootte berge, tafelberge wissel af met aktiewe en slapende vulkane en kalderas, waartussen kronkelende riviere met baie watervalle 'n weg na die see baan. Die berge is selde bebos.
Die land staan bekend vir sy geisers en sy vulkane, waarvan sommige nog aktief is soos byvoorbeeld Öræfajökull (tewens die hoogste berg), Laki, Hekla, die Eldfell, Snæfellsjökull en die eiland Surtsey, wat eers in 1963 as gevolg van vulkaniese aktiwiteit ontstaan het. Minder bekende vulkane sluit in Dimmuborgir, Herfjall, Krafla en Námaskarð. Daar is sowat 200 vulkane wat in drie groot vulkaanstelsels oor die eiland verdeel is en sedert die Noorse volksplanting meer as 1 100 jaar gelede is daar tussen 250 en 500 uitbarstings aangeteken. Die grootste vulkaanstelsel strek van die suidooste van Ysland tot by die noordooste en loop langs die Mid-Atlantiese Rif waar die Eurasiese en Amerikaanse Plaat jaarliks sowat twee sentimeter van mekaar wegbeweeg. Die rif word egter met lawa, wat uit die binneste van die aarde opstyg, weer opgevul. Die Mid-Atlantiese Rif is in die noorde van Ysland sowat 40 kilometer en in die suide sowat 60 kilometer wyd en strek oor sowat 'n kwart van die land se oppervlakte. Die rif word gekenmerk deur 'n gordel van vulkaankraters, stomende warmwaterbronne, solfatare (gebiede met 'n hoë temperatuur) en gereelde aardbewings.
Die twee ander sentrums van vulkaniese aktiwiteit is die skiereiland Snæfellsnes en die hartland van Suid-Ysland. Baie valleie is in die verlede opgevul deur die lawa van groot vulkaanuitbarstings waardeur daar soms hele lawavlaktes ontstaan het. Naas die gloeiende lawa hou gletserlope die grootste bedreiging vir mense in Ysland in. Sommige vulkane word deur die yslaag van 'n gletser oordek wat tydens 'n uitbarsting afsmelt en in 'n magtige vloedgolf van water, modder en stene na die see toe stroom. Die mees gevreesde vulkane van hierdie soort is Grímsvötn, wat onder die yslaag van die Vatnajökull-gletser lê, en Katla, wat ook die "Ou Heks" genoem word, onder die Mýrdalsjökull-gletser. Die laasgenoemde bars gereeld uit en het met sy lawa en gesteentes, wat na die see gestroom het, die eiland met enkele vierkante kilometers vergroot.
Naas dié natuurlike "landwinning" hou Ysland se vulkaniese vuur ook voordele vir die plaaslike bevolking in. Die land pronk met die grootste aantal warmwaterbronne wêreldwyd wat vir geotermiese kragopwekking ingespan word. Meer as 80 persent van die Yslanders beskik oor geotermiese verwarming. Geotermiese energie verwarm ook 'n groot aantal klein swembaddens wat orals in Ysland aangelê is en die kweekhuise in die omgewing van Hverargerði waar blomme en groente (en selfs tropiese vrugte soos lemoene en piesangs vir navorsingsdoeleindes) gekweek word om Ysland meer onafhanklik van duur ingevoerde landbouprodukte te maak.
Sneeuvelde en gletsers
Ysland, wat uit magmabronne in die binneste van die aarde ontstaan het, lyk soos 'n stoomketel wat steeds onder druk staan. Nogtans is die oppervlakte van die eiland grotendeels deur koue en ys gevorm. Tydens die laaste groot gletserperiode van die Ystydperk was die hele land met gletsers bedek, wat die fjorde langs die wes-, noord- en ooskus in die landmassa gesny en die steil rotswande en bergspitse gevorm het.
Sowat 10 000 jaar gelede het die Yslandse landmassa ná die afsmelting van die groot gletsers met hul reusegewig geleidelik begin verrys. Maar die eiland het tot vandag toe 'n wêreld van ys en gletsers gebly. Die huidige gletsers dateer nie uit die laaste groot gletsertydperk nie, maar het gedurende 'n koueperiode omtrent 500 v.C. ontstaan. Tans is meer as 13 persent van Ysland se oppervlak met sneeuvelde en gletsers bedek. Baie van die gletsers lê op vulkane, en vulkaanuitbarstings is vanweë die daarmee gepaardgaande gletserlope 'n groot bedreiging vir toeriste wat moontlik in die afgeleë gebiede bly.
Die kusgebiede
Die meerderheid van die Yslandse bevolking is in die vrugbare kusgebiede gekonsentreer wat sowat sewe persent van die eiland beslaan. Die hoofstadgebied van Reykjavik is Ysland se enigste groot stedelike sentrum.
Van die Wesfirdi in die noordweste langs die noorde tot aan die ooste van die land word die kuslyn gekenmerk deur groot en klein fjorde en baaie. Baie fjorde is in die wintermaande slegs oor die water bereikbaar en is selfs in die somer slegs toeganklik met vierwielaangedrewe voertuie. Dit is dan ook nie verbasend dat daar sedert die Tweede Wêreldoorlog 'n ontvolking van hierdie gebiede is nie. In die suide word die kuslyn gekenmerk deur 'n byna volkome afwesigheid van natuurlike inhamme, 'n resultaat van die oorspoeling van die streek deur die smeltwater van Vatnajökull. Die weskus word weer gekenmerk deur breë fjorde en baaie.
Klimaat
Ysland het 'n koel-gematigde oseaniese klimaat wat deur die relatief warm Irminger-seestroming (5 °C) aan die suidkus en die koue Groenland-seestroming aan die noordoos- en suidweskus beïnvloed word. In baie dele van die eiland word hoë neerslae aangetref wat van jaarliks tot 2 000 mm in die suidelike vlaktes tot maksimaal 4 000 mm op die Vaatnajökull kan varieer. Die hoogplato's van Noord-Ysland is die droogste streek met 'n jaarlikse reënval van minder as 600 mm. Somerstorms belemmer soms motorvervoer op kuspaaie, terwyl sandstorms sig vir motorbestuurders in die hoogland kan beperk.
Danksy die matigende invloed van die warm Golfstroom het Ysland 'n geriefliker klimaat as ander streke op dieselfde noordelike breedtegraad. Matige winter en relatief koel somers is kenmerkend vir die eiland, waarby die hoogste temperature tussen die middel van Junie en laat Augustus of die middel van September aangeteken word.
Die gemiddelde daaglikse temperature wissel tussen 0 tot 3 °C in die winter en 12 tot 15 °C in die somer, met soms merkbaar laer temperature in die binneland. In enkele streke styg die kwik in die somermaande bo 20 °C. Vanweë die invloed van die Golfstroom kom sneeuvalle nie gereeld in Suid-Ysland voor nie.
In die laat 20ste en vroeë 21ste eeu is in Ysland ook hoër gemiddelde temperature aangeteken sodat enkele gletsers begin terugtrek het of – in die geval van kleiner gletsertonge soos Ok – selfs heeltemaal afgesmelt het. Hierdie effek het in 2007 – een van die warmste jare wat ooit in Ysland aangeteken is – 'n nuwe hoogtepunt bereik toe binne twaalf maande meer ys gesmelt het as in die hele laaste dekade. As gevolg van stygende temperature en merkbaar laer sneeuvalle het gebiede ysvry geword wat tevore sedert 1550 ononderbroke deur 'n yslaag bedek was.
Soogdiere
In die kort periode sedert die laaste glasiale tyd, wat sowat 10 000 jaar gelede geëindig het, was daar geen tyd vir die ontwikkeling van 'n groot verskeidenheid fauna nie. Tans is daar net sewe wilde soogdierspesies in Ysland: Poolvosse, rendiere, Amerikaanse nertse, bruinrotte, swartrotte, veldmuise en huismuise. In die tydperk voor 1900 het soms ook Groenlandse ysbere op drywende ysskotse aan die Yslandse kus beland.
Die poolvos (Alopex lagopus) is die enigste inheemse soogdier wat in Ysland reeds voor die Noorse kolonisasie natuurlik voorgekom het. Poolvosse het waarskynlik teen die einde van die laaste Ystydperk oor die bevrore oseaan na Ysland gekom. Alle ander soogdierspesies is eers later opsetlik of per ongeluk ingevoer.
Die poolvosse se dieet bestaan hoofsaaklik uit voëls en voëleiers; vroeg in die somer is kuikens wat uit hulle neste geval het maklike prooi. Poolvosse is daarnaas ook aasvreters wat die karkasse van dooie rendiere en skape eet. Boere het poolvosse vroeër daarvan verdink dat hulle ook jag op lewende skape sou maak en het hulle probeer uitroei. Die vosse is egter hoogstens in staat om siek diere aan te val.
Die sogenaamde Yslandperde se genetiese voorouers is deur die oorspronklike Wiking- en Keltiese setlaars na Ysland gebring en het sedertdien 'n suiwer inheemse ras gebly. Yslandperde mag uitgevoer word, maar die invoer van perde word nie toegelaat nie. Ook die dertien voorouers van die huidige sowat 3 000 rendiere is oorspronklik in 1773 uit Noorweë ingevoer, tog het die rendierteelt en -jag nooit tot 'n winsgewende bedryf ontwikkel nie. Die Yslandse rendiere kom tans as wilde diere in die oostelike hoogland voor.
'n Ander belangrike spesies vir plaaslike veetelers, wat met die Noorse volksplanting ingevoer is, is Yslandskape. Ysland se oorspronklike uitgestrekte berkebosse is deur die vroeë setlaars afgekap om die bestaande weivelde te vergroot. Skape mag tydens die kort Yslandse somer vry beweeg en word eers in die najaar weer na hulle stalle gedryf.
Stanley Kubrick
Hoewel van Kubrick se prente omstrede was en gemengde resensies gekry het, soos Paths of Glory (1957), Lolita (1962) en A Clockwork Orange (1971), is die meeste van sy werke benoem vir óf Oscars óf Golden Globes óf Baftas en is hulle later as meesterstukke beskou. Die rolprenthistorikus Michel Ciment beskou sy films as "van die belangrikste bydraes van die 20ste eeu tot die wêreld se rolprente." As ’n regisseur, meen ’n ander skrywer, is Kubrick " ’n legende in elke sin van die woord, en een van die invloedrykste, skokkendste en mees gerespekteerde mense in die geskiedenis van rolprente".
Ysland
Soogdiere
Die Yslandse skaaphond is die enigste inheemse honderas – en ook een van die oudste honderasse ter wêreld. Sy voorouers het uit Noorweë en ander Noord-Skandinawiese gebiede soos Finnmark en Norrbotten saam met die eerste setlaars na Ysland gekom. Die honde het op die geïsoleerde eiland tot 'n eie ras ontwikkel wat dwarsoor die land voorkom. Met slegs 3 300 diere wêreldwyd is hulle nogtans 'n baie seldsame honderas.
Stanley Kubrick
Vroeë lewe
Stanley Kubrick is op 26 Julie 1928 in Manhattan, New York, gebore as die eerste van twee kinders van Jacques (Jacob) Leonard Kubrick (1901–'85) en Sadie Gertrude (gebore Perveler; 1903–'85), albei Joods. Jacques Kubrick, wie se pa en dié se voorouers van Oostenrykse, Roemeense en Poolse afkoms was, was ’n dokter.
Ysland
Soogdiere
Seehonde of robbe is tipiese bewoners van die Yslandse kusgebiede, terwyl pesdiere soos rotte en muise op skepe ingevoer is. Amerikaanse nertse word deur die plaaslike pelsbedryf geteel, en diere wat daarin geslaag het om uit hul hokke te ontsnap het vanweë die gebrek aan natuurlike vyande tot 'n plaag en bedreiging vir ander dierspesies ontwikkel.
Stanley Kubrick
Vroeë lewe
As ’n seun was Kubrick nie veel geïnteresseerd in die aktiwiteite in hul Bronx-woonbuurt nie. Toe hy 12 jaar oud was, het sy pa hom skaak geleer. Die spel was sy lewe lank ’n obsessie by hom en kom in baie tonele in sy prente voor. Toe hy 13 was, het sy pa vir hom ’n Graflex-kamera gekoop en so ’n liefde vir fotografie in hom gewek.
As tiener was Kubrick geïnteresseerd in jazz en hy het vir ’n kort rukkie ’n loopbaan as tromspeler nagestreef.
Ysland
Voëllewe
In teenstelling met ander dierspesies is Ysland 'n natuurlike habitat vir talle see- en landvoëls. Met sowat 78 voëlspesies wat op die eiland nes maak – waaronder eidereende, swane, seldsame valke, sneeuhoenders, Arktiese sterretjies, papegaaiduikers, seldsame see-arende en malgasse – en 300 spesies wat reeds hier waargeneem is, is Ysland 'n paradys vir voëlkykers. Sommige voëlspesies oorwinter op die eiland voordat hulle in die somer na hulle verder noordwaarts geleë nesplekke terugvlieg. Vir ander spesies is Ysland net 'n tussenstasie op hulle lang reis, en enkele voëls beland per ongeluk hier nadat hulle deur stormwinde na Ysland gewaai is. Die meeste Yslandse spesies kom ook in ander dele van Noord-Europa voor, terwyl ysduikers (Gavia immer), Yslandse brilduikers (Bucephala islandica) en harlekyn- of kraageende net in die noordelike en Arktiese gebiede van Ysland, Groenland en Noord-Amerika inheems is.
Stanley Kubrick
Vroeë lewe
Kubrick het redelik swak op skool gevaar en het dikwels stokkiesgedraai om te gaan fliek. Hy het sy skoolloopbaan in 1945 voltooi, maar met sy swak punte en die vraag na universiteitstoelating deur terugkerende soldate van die Tweede Wêreldoorlog, was daar nie veel hoop op ’n hoër opvoeding nie.
Ysland
Voëllewe
Daar is miljoene papegaaiduikers en watervoëls (26 spesies) wat hier 'n baie geskikte habitat vind. Maar in teenstelling met die res van die wêreld, waar sowat 60 persent van alle voëlspesies sangvoëls is, is hulle aandeel op die eiland beperk tot sowat 17 persent – veral vanweë die knypende tekort aan nesplekke op bome en geskikte voedsel soos insekte.
Die Arktiese roofmeeu se vleis en eiers was eeue lank 'n gewilde bestanddeel van die Yslanders se dieet – die tranige vleis het selfs as brandstof gedien. Daarenteen is die raaf, wat dikwels ook Krummi genoem word, vroeër as die uitverkore voël van die Nordiese god Odin vereer. Later is profetiese eienskappe aan hierdie voël toegeskryf – rawe wat op 'n vensterbank gekras het, het sodoende die afsterwe van 'n familielid voorspel, terwyl 'n opgewonde raaf na dreigende gevaar op see verwys het. Die meeste Yslandse boereplase het ten minste een paar rawe en die gewildheid van die manlike voornaam Hrafn (letterlik "raaf") verwys na die besondere rol van hierdie voël.
Stanley Kubrick
Kortfilms
In 1951 het Kubrick ’n paar kort dokumentêre prente gemaak. Die eerstes was nuusflitse vir rolprentteaters. Sy eerste kleurprent was The Seafarers (1953).
Ysland
Voëllewe
Die seearend (Haliaeetus albicilla), wat nou verwant is aan die gelyknamige Amerikaanse wapendier, is naas valke die bekendste roofvoëlspesies in Ysland. Hy bereik 'n grootte van tot by 90 sentimeter en 'n spanwydte van tot by 2,5 meter. Die getal seearende het van sowat 200 tot 300 broeipare, wat in die 19de eeu voorgekom het, afgeneem tot net tien in 1920 nadat boere hierdie voëls as beweerde lam-, kuiken- en eierdiewe afgeskiet het. Die arende word sedert 1913 beskerm en tans is daar weer tussen 35 en 40 broeipare.
Flora
Die Arktiese klimaat en vulkaanaktiwiteite maak Ysland 'n minder geskikte habitat vir die meeste plante, en as gevolg van die ystydperke het baie plantspesies, waaronder ook mammoet- en esdoringbome, verdwyn. Die huidige Yslandse flora het sy oorsprong gedeeltelik in Noord-Amerika (tien Yslandse plantspesies kom nie in die res van Europa voor nie, maar wel in Groenland en Noord-Amerika), maar meer as tagtig persent van die plaaslike spesies kom daarnaas ook in Noorweë of op die Britse Eilande voor.
Amy Weber
Amy Weber (gebore 2 Julie 1970) is 'n Amerikaanse aktrise en vervaardiger. Sy is bekend vir haar rolle in die rolprent Unbeatable Harold (2006) en in die televisiereekse Port Charles (1997) en CSI: Crime Scene Investigation (2000).
Stanley Kubrick
Vollengteprente
Kubrick se eerste vollengteprent, Fear and Desire (1953), was ’n goedkoop film oor soldate wat in ’n fiktiewe oorlog aan die vyand se kant van die gevegslinie gevang word. Kubrick en sy vrou, Toba, was die enigste lede van die produksiespan en die draaiboek is geskryf deur ’n vriend, Howard Sackler. Dit het ’n paar goeie resensies gekry, maar was steeds ’n finansiële mislukking. Kubrick was later verleë oor die "amateuragtige" prent en het dit uit sirkulasie probeer hou.
Sommige meen die prent wys Kubrick se vroeë belangstelling in oorlogvoering. Volgens die rolprenthistorikus James Naremore was hy veral geïnteresseerd in "hoe rasionele, militaristiese beplanning uit beheer kan raak en irrasioneel word". Kubrick se latere rolprente het verskillende aspekte van dié tema uitgebeeld, soos Paths of Glory, Dr. Strangelove en Full Metal Jacket.
Nog ’n prent wat privaat deur Kubrick se vriende en familie gefinansier is, is Killer's Kiss – ’n film noir-rolprent van 67 minute oor ’n jong swaargewigbokser se betrokkenheid by ’n vrou wat deur haar misdadige baas misbruik word. Kubrick het die draaiboek saam met Sackler geskryf. Dit het beperkte finansiële sukses behaal.
The Killing, ’n film oor ’n rooftog by ’n perderesiesbaan, was Kubrick se eerste prent waaraan ’n volle span gewerk het. Die nie-lineêre storielyn daarvan sou later ander regisseurs soos Quentin Tarantino beïnvloed. Die prent volg in ’n groot mate die styl van tradisionele film noir-prente, maar baie resensente beskou dit as een van die beste films van die genre. Dit was nie ’n finansiële sukses nie, maar het goeie resensies gekry en het Metro-Goldwyn-Mayer laat kennis neem van Kubrick en sy produksievennoot, James B. Harris. Hulle is ’n groot aantal stories aangebied waaruit hulle vir hul volgende projek kon kies.
Kubrick se volgende rolprent, Paths of Glory, met Kirk Douglas, speel in die Eerste Wêreldoorlog af. Dit was sy eerste rolprent wat goed geld gemaak het. Dit is goed in die rolprentbedryf ontvang en Kubrick gevestig as ’n groot nuwe rolprentmaker.
Spartacus is geskoei op die ware verhaal van dié historiese figuur. Dit is vervaardig deur Kirk Douglas, wat ook die rol gespeel het van die slaaf Spartacus. Sy vyand was die Romeinse generaal Marcus Licinius Crassus (gespeel deur Laurence Olivier). Douglas het Kubrick as regisseur aangestel nadat hy Anthony Mann afgedank het.
Hoewel Kubrick teen daardie tyd, op 31, reeds vier vollengterolprente gemaak het, was Spartacus toe verreweg sy grootste projek, met ’n rolverdeling van meer as 10 000. Dit was toe ook die duurste rolprent wat nog in Amerika gemaak is. Verder was dit die eerste keer dat Kubrick Super Technirama-film van 70 mm gebruik het vir ultra-hoë definisie. Dit het hom ook in staat gestel om groot panoramiese tonele te verfilm, soos een met 8 000 opgeleide Spaanse soldate as die Romeinse leër.
Spartacus was ’n kommersiële sukses en het Kubrick gevestig as ’n vooraanstaande regisseur. Die prent het ses Oscar-benoemings gekry en vier gewen. Kubrick en Douglas het egter vasgesit en die prent het ’n einde gebring aan hul werkverhouding.
In 1962 het Kubrick Engeland toe getrek om Lolita te maak, wat sy eerste poging was tot swart komedie. Dit was ’n verwerking van die roman met dieselfde naam deur Vladimir Nabokov, die verhaal van ’n middeljarige professor wat beenaf raak op ’n 14-jarige meisie. Van die akteurs was Peter Sellers, James Mason, Shelley Winters en Sue Lyon. Lolita was Kubrick se eerste rolprent wat in omstredenheid gehul was weens die uitlokkende storie. Kubrick het die erotiese aspek van die roman afgeskaal en dit verander in ’n "epiese komedie van frustrasie eerder as wellus", skryf die rolprentskrywer Adrian Turner. Wat styl betref, was Lolita ’n oorgangsfilm vir Kubrick tussen sy eerste, naturalistiese prente en die surrealisme van sy latere prente, skryf die resensent Gene Youngblood. Dit het uiteenlopende resensies gekry.
Kubrick se volgende projek was Dr Strangelove (1964), nog ’n satiriese swart komedie. Omdat Kubrick volwasse geword het teen die einde van WOII en die begin van die Koue Oorlog, was hy nes ander bekommerd oor die moontlikheid van ’n kernoorlog. Hy het dit selfs oorweeg om uit Amerika te trek weens sy vrees dat New York ’n kernbomteiken kan word. Hy het besluit om ’n rolprent oor die onderwerp te maak.
In dié tyd het Kubrick besluit om die andersins ernstige en vreesaanjaende verhaal in 'n satire te verander, omdat dit die enigste manier sou wees waarop dit sou werk. Harris het nie saamgestem nie en hom aan die vervaardiging onttrek. Herman Kahn saam met John von Neumann, Edward Teller en Wernher von Braun, was Kubrick se inspirasies vir die karakter "Dr. Strangelove" in dié rolprent.
Kubrick het uitgevind dit sou onmoontlik wees om die rolprent in Amerika te maak weens tegniese en politieke probleme en besluit om dit in Engeland te maak. Daar het hy ’n span bymekaargebring wat "die eerste belangrike visuele-effekte-span in die wêreld" sou word. Hy het die satire- en komedieskrywer Terry Southern gekry om hom die draaiboek te help skryf. Uit sy versameling van duisende plate, van klassieke musiek en goue oues, het Kubrick musiek gekies wat tot die satiriese aard van die prent bygedra het. Peter Sellers, wat in Lolita gespeel het, is weer as akteur ingespan, dié keer in drie verskillende rolle.
Die rolprent het uiteenlopende reaksie ontlok. Dit is beskryf as van ’n "siek grap" tot ’n meesterstuk.
Kubrick het die volgende vyf jaar bestee aan die ontwikkeling van sy volgende projek: 2001: A Space Odyssey (1968). Die film is aangepas van die kortverhaal The Sentinel deur die wetenskapsfiksieskrywer Arthur C. Clarke. Hy en Kubrick het saam die draaiboek geskryf, wat temas behandel soos buiteruimtelike lewe, menslike evolusie, kunsmatige intelligensie, tegnologiese ontwikkelinge en reïnkarnasie.
Toe dit in 1968 uitgereik is, is gesê dat die rolprent nie tot enige spesifieke genre behoort nie en dat dit anders as enige vorige wetenskapsfiksierolprent is, asook anders as enige vorige Kubrick-film. Dit het nuwe spesiale effekte bevat wat Kubrick ontwerp het om fliekgangers ’n "skitterende mengsel van verbeelding en wetenskap" te gee. Kubrick het sy enigste persoonlike Oscar daarvoor gekry, vir die visuele effekte.
Nadat die rolprentateljee die maak van ’n prent oor Napoleon gekanselleer het weens ’n gebrek aan finansiering, het Kubrick ’n projek gesoek wat hy vinnig en goedkoop kon verfilm. Hy het besluit op A Clockwork Orange (1971). Sy verwerking van Anthony Burgess se roman met dieselfde naam is ’n ondersoek na geweld en eksperimentele rehabilitasie.
Weens die uitbeelding van tienergeweld het dit een van die mees omstrede rolprente van die dekade geword en deel van ’n voortdurende debat oor geweld in rolprente. Kritici het gemeen dit verheerlik geweld. Kubrick het self die prent in Engeland onttrek nadat hy doodsdreigemente ontvang het ná ’n paar nabootsings van die geweld in die fliek. Dit is toe verbied tot ná Kubrick se dood en eers in 2000 heruitgereik.
Barry Lyndon (1975) was ’n verwerking van William Makepeace Thackeray se roman The Luck of Barry Lyndon oor die avonture van ’n 18de-eeuse Ierse dobbelaar. Die kinematografie en ligeffekte in die rolprent was nuut vir dié tyd. Binnenshuise tonele is verfilm met ’n spesiale hoëspoed-kameralens wat aanvanklik vir Nasa ontwerp is om in satellietfotografie te gebruik. Talle tonele kon danksy dié lens met net kerslig verlig word, en dit het beelde geskep wat aan 18de-eeuse skilderye herinner.
Barry Lyndon was gewild in Europa, veral Frankryk, maar die stadige aksie en lengte van die fliek het dit minder gewild gemaak by Amerikaanse resensente en fliekgangers. Desondanks is die rolprent vir sewe Oscars benoem, ’n rekord vir Kubrick. Dit het vier daarvan gewen. Nes met die meeste van Kubrick se rolprente het Barry Lyndon se gewildheid met die jare toegeneem, veral onder rolprentmakers.
The Shining was ’n verwerking van die roman met dieselfde naam deur die gewilde rilskrywer Stephen King. Jack Nicholson speel die rol van ’n skrywer wat ’n werk aanvaar as opsigter by ’n groot en afgesonderde hotel in die Rotsgebergte. Daar word hy en sy gesin gekonfronteer deur sy verval in kranksinnigheid asook die skynbaar bonatuurlike gruwels wat in die hotel skuil. Kubrick het Nicholson en die aktrise Shelley Duvall groot vryheid gegee om te improviseer.
Hy het die toe nog nuwe Steadicam-kamera baie gebruik vir gladde bewegings in tonele waar die kamera vasgehou moes word. Volgens Garrett Brown, die uitvinder van die Steadicam, was dit die eerste rolprent wat die potensiaal daarvan ten volle gebruik het. Kubrick se perfeksionistiese styl het meegebring dat talle tonele tientalle kere oorgeskiet moes word – een toneel met Nicholson 36 keer.
Die rolprent het wisselende resensies gekry, maar was ’n kommersiële sukses. Dit het later kultusstatus verkry. Die prent se finansiële sukses het Warner Brothers se vertroue in Kubrick herstel ná die kommersiële mislukking van Barry Lyndon.
Sewe jaar later het Kubrick sy volgende prent gemak: Full Metal Jacket, ’n verwerking van Gustav Hasford se roman The Short-Timers oor die Viëtnam-oorlog. Dit is verfilm in Londen se hawebuurt op ’n stel wat soos ’n ruïnestad daar uitsien, en dit onderskei dit van ander Viëtnam-flieks. In plaas van in ’n woudagtige gebied, ontvou die tweede helfte van die prent in ’n stad waar stedelike oorlogvoering plaasvind. Resensente het gedink dit het bygedra tot die barheid en erns van die prent.
Volgens Ciment bevat die rolprent van Kubrick se kenmerkende eienskappe, soos sy keuse van ironiese musiek, die uitbeelding van mense wat hul menslikheid ontneem word en aandag aan besonderse besonderhede om tonele realisties uit te beeld. Hy meen ook daar is ooreenkomste tussen dié prent en Paths of Glory (1957), wat Kubrick 30 jaar tevore gemaak het, soos die gebruik van natuurlike lig, ’n verteller wat nie gesien word nie, ’n gevoel van chaos en die gebruik van panoramiese ruimtes. Albei prente lê klem op "die indruk van realiteit . . . . en fotografiese hiper-realiteit".
Kubrick se laaste prent was Eyes Wide Shut, met Tom Cruise en Nicole Kidman as ’n ryk paartjie van Manhattan wat uit is op ’n sekstog. Dit is geskoei op Arthur Schnitzler se Freudiaanse novelle Traumnovelle ("Droomverhaal"). Die tonele is van die Wene van die vorige eeuwisseling verplaas na die New York van die 1990's. Die akteur Jack Nicholson het die tema beskryf as ’n delwing in die kwessies van die "gevare van die getroude lewe" en die "stille desperaatheid om ’n verhouding lewendig te hou".
Hoewel Kubrick toe byna 70 jaar oud was, het hy 15 maande lank verbete gewerk om die prent teen die beplande uitreikingsdatum, 16 Julie 1999, te voltooi. Eyes Wide Shut is, soos Lolita en A Clockwork Orange, voor uitreiking gesensor. Kubrick is ’n paar dae ná die finale redigering van die prent oorlede en het dit nooit op die silwerdoek gesien nie.
Ysland
Flora
Die Noorse volksplanting het met grootskaalse ontbossing gepaard gegaan. Oorspronklik was sowat 'n vyfde van die eiland bebos, terwyl die huidige bosgebiede nog slegs sowat een persent van Ysland se oppervlakte beslaan. Die grootste bosgebiede lê by die Lögurinn-meer in die ooste van die land en in die Þórsmörk-vallei. Ander beboste gebiede het op plekke, wat goed teen die wind beskerm is, bewaar gebly, soos byvoorbeeld in Vaglaskógur naby Akureyri, in die Ásbýrgi-ravyn en in die Nasionale Skaftafellpark. Klein struikgewasse, erikas en ander plantspesies kom soms teen berghange voor wat vroeër deur skaaptelers ontbos is.
Net soos die inheemse is ook alle ingevoerde wilde plantspesies by die Arktiese klimaat aangepas. Lupiene, wat in Junie perskleurige bloeisels dra, is eers ná die Tweede Wêreldoorlog in Ysland ingevoer. Met hul digte wortels wat diep in die grond anker vorm hulle 'n natuurlike beskerming teen winderosie en verryk die grond daarnaas ook met stikstof. Naas lupiene word ook duingrasse soos strandhawer ingespan om winderosie teen te werk.
Die vroeë Middeleeue
Die Sweedse Wiking, Garðar Svavarsson, wat omtrent 870 in Húsavík in die noorde van Ysland oorwinter en die eiland na homself vernoem het (Garðarsholmur), word as die Skandinawiese ontdekker van Ysland beskou. Volgens historiese oorlewerings in die Landnámabók het die Wiking-seevaarder Flóki Vilgerðarson, 'n seerower uit Noorweë, later drie rawe as navigasie-instrumente ingespan om na die eiland Garðarsholmur te seil. Een van die rawe het verder suidwaarts na die Faroëreilande gevlieg; die tweede, wat enkele dae later uitgestuur sou word, het geweier om die skip te verlaat; en die derde het in weswaartse rigting gevlieg. Flóki het hom gevolg en aan die Yslandse weskus voet aan wal gesit. Hy was die eerste Wiking-setlaar in die "Land van Vuur en Ys", soos dit later by die Wiking-setlaars bekend gestaan het, en het die bynaam "Rawe-Flóki" gekry. Die vee, wat hy saamgebring het, het egter reeds in die eerste winter vanweë die tekort aan hooi verhonger, en Flóki het die eiland in die lente as 'n verbitterde man weer verlaat en dit "Ysland" genoem.
Ysland het nogtans feitlik onbewoon gebly totdat die Noorse Wiking Ingólfur Arnarson hom as die eerste Skandinawiese setlaar in 874 in die gebied van die huidige Reykjavik gevestig het. Ysland was sodoende die laaste gebied in Europa waar menslike nedersettings gevestig is.
Die belangrikste historiese bron vir die kolonisasie van Ysland is die Landnámabók of "Boek van Nedersetting" wat in die 12de eeu ontstaan het en 'n gedetailleerde verslag van die Skandinawiese immigrasie gee. Die boek beskryf hoe Skandinawiese seevaarders die eiland per ongeluk ontdek het. Volgens geskiedkundiges moet die kolonisasie van Ysland ook in die konteks van die destydse mags- en gebiedsuitbreiding van Wiking-gemeenskappe gesien word – moontlik as gevolg van 'n bevolkingsaanwas in Skandinawië en die gepaardgaande tekort aan landbougrond.
Volgens die Landnámabók het die eerste immigrasiegolf uit sowat 400 Wiking-mans, hul Keltiese vroue en slawe en hul vee bestaan; hulle het vermoedelik uit Ierland of Skotland gekom en is deur die eerste drie ontdekkers se berigte na Ysland gelok. Die setlaars wat hulle veral in die periode tussen 874 en 930 op die eiland gevestig het, was merendeels heidense Wikings uit Noorweë, ander Skandinawiese gebiede en vanuit die Noorse nedersettings op die Britse Eilande wat naby die kus groot landgoedere gestig en hulle op veeteelt en graanboerdery toegespits het. Die plase wat op Ysland aangelê is, lyk baie op dié wat deur Wiking-emigrante in Skandinawië en op die Shetland- en Orkney-eilande agtergelaat is.
Een van die vroeë plase wat in Hofstadir (Noord-Ysland) bewaar gebly het, bestaan uit 'n sentrale kamer, 'n klein gesinskamer aan een kant en 'n newevertrek. Gewoonlik het die Wikings hulle Ierse slawe voor die ploeg gespan. Danksy die gewildheid van Ysland het die bevolking eksponensieel gegroei tot meer as 20 000 mense in 930 wat van Ysland een van die grootste destydse Wiking-nedersettings gemaak het. Die mans wat Ysland toe gekom het, was grotendeels setlaars uit Noorweë wat die gesag van die plaaslike koning wou ontkom. Hulle het ondanks hulle lewe as boere op Ysland nogtans steeds seevaarders gebly en met hulle houtbote Groenland en Kanada in die weste bereik.
Die Yslandse regstelsel: Die Alþingi
Die setlaars was Noorse vryburgers wat hul tradisionele stelsel van selfregerende gemeenskappe ook in Ysland gevestig het. Demokratiese strukture van selfbestuur dateer terug na die begin van die 10de eeu en volgens historiese oorlewerings is in 1030 'n Yslandse gesant na Noorweë gestuur om meer kennis van die Noorse regstelsel te kry en dit later op Ysland by die plaaslike omstandighede aan te pas.
Die jaarlikse vergadering van vryburgers het geleidelik tot die eiland se regsprekende en wetgewende gesag ontwikkel, terwyl die uitvoerende gesag nog steeds deur plaaslike hoofde uitgeoefen is. In die jaar 930 het vir die eerste keer 'n gemeenskaplike þing, die sogenaamde Alþingi of "algemene volksvergadering" en eerste Yslandse parlement, op 'n sentraal geleë plek, die Þingvellir-vlakte wat destyds nog in gemeenskaplike besit was, plaasgevind. Die Yslandse Alþingi het jaarliks in die somer vergader om oor regsake en nuwe wette te beslis. Die laagste vlak van plaaslike owerhede was die hreppar of plaaslike distrikte waar die plattelandse bewoners hul gemeenskapsake gereël het.
Die kerstening van Ysland is deur die Noorse konings bevorder, nadat Olaf Tryggvason in 996 reeds Christelike sendelinge na die eiland gestuur het wat voor die Alþingi gepredik het.
Die nuwe Christelike godsdiens is in 1000 amptelik ingevoer, maar net geleidelik deur die bevolking aangeneem. Die ou religieuse tradisies en praktyke is nog oor 'n lang tydperk in die geheim beoefen. 'n Plaaslike kerkorganisasie het eers in die jaar 1056 ontstaan toe die Yslander Ísleif Gizurarson in Skálholt (Suid-Ysland) tot biskop benoem is. Die eerste in 'n reeks kloosters, wat tot kulturele en opvoedkundige sentrums ontwikkel het, is in 1133 in Thingeyri gestig.
Die bevolkingsgroei en die ontstaan van 'n nuwe sosio-ekonomiese klas van welvarende landeienaars het 'n politieke hervorming noodsaaklik gemaak, en in 1065 is Ysland in vier gebiede verdeel wat elkeen oor sy eie vergadering en drie plaaslike hoofde (gothar) as uitvoerende gesag beskik het.