cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Bloeddruk
Met elke slag van die hart word ongeveer 100 cc bloed uit die linkerhartkamer in die aorta gepomp. Hierdie fase word die sistool genoem en 'n mens praat gevolglik van 'n sistoliese bloeddruk. Ná hierdie fase volg daar 'n rusperiode waarin die hartkamer weer met bloed uit die voorhartkamer gevul word. Tydens hierdie fase, wat die diastool genoem word, word geen bloed in die aorta ingepomp nie en dit veroorsaak dat die druk tot 'n bepaalde waarde daal. Hierdie waarde word die diastoliese bloeddruk genoem. Die verskil tussen die sistoliese en die diastoliese druk word die polsdruk genoem. Die normale waarde van die sistoliese en die diastoliese druk is 120 en 80 mm kwik (mm Hg).
Dong-Suk Kang
Biografie
Hy het reeds saam met verskeie luisterryke orkeste op verskeie kontinente gespeel soos die o.a. Philadelphia Simfonieorkes, die Cleveland Simfonieorkes en die Montreal Simfonieorkes in die Amerikas; die Koninklike Filharmoniese Orkes, die Londen Filharmoniese Orkes, die Koninklike Skotse Nasionale Orkes en die Leipzig Gewandhaus Orkes in Europa; die Tokio Metropolitaanse Simfonieorkes en die Hong Kong Filharmoniese Orkes in Asië, en laastens die orkeste van die Australiese Uitsaaikorporasie in Australië. Kang het saam met dirigente soos Charles Dutoit, Kurt Masur, Yehudi Menuhin, Seiji Ozawa en vele meer gewerk. Hy verkies om "kamermusiek te speel wat kleiner in skaal, maar warmer in atmosfeer as grandiose orkesmusiek, is". Sy wye repertorium sluit al die standaard werke sowel as baie ongewone, ongebruiklike en verwaarloosde stukke in. Sy opnames sluit veel geprese en bekroonde uitvoerings van die Elgar, Walton, Nielsen en die Sibelius vioolconcertos in, en die volledige kamermusiek van Honegger en Alkan.
Bloeddruk
Met ouderdom neem die elastisiteit van die bloedvatwande af as gevolg van aarverkalking. Dit lei tot 'n vernouing van die bloedvate. As gevolg hiervan neem die weerstand in die bloedvate toe en die bloeddruk styg.
Bloeddrukmeting
Tradisioneel is bloeddruk nie-indringend met 'n bloeddrukmeter gemeet en alhoewel dit vandag digitaal gedoen kan word, is dit steeds die standaard. Gewoonlik word die bloeddruk van 'n medium-groot slagaar soos dié in die boarm gemeet. Die bloeddrukmeter bestaan uit 'n manometer wat aan 'n rubber-mansjet verbind is. Die mansjet word redelik styf om die boarm gedraai. Deur middel van 'n pompie word die mansjet tot bó die sistoliese bloeddruk opgepomp. Met die vermeerdering van die lugdruk in die mansjet klop die pols geleidelik al hoe swakker totdat dit skielik nie meer gevoel kan word nie. Op hierdie punt word die sistoliese druk dan op die bloeddrukmeter geregistreer. Die diastoliese druk word gemeet wanneer die lug uit die mansjet gelaat word. 'n Stetoskoop word op die boarmslagaar by die elmboog geplaas en terwyl die lug ontsnap, is 'n opvallende reeks geluide in die aar hoorbaar, wat dan by 'n bepaalde punt stil word. Op hierdie oomblik dui die lesing op die drukmeter die diastoliese druk aan.
Dong-Suk Kang
Biografie
In sy boek "The Book of the Violin" beskryf die musiekkritikus Dominic Gill vir Dong-Suk Kang as "reeds een van die wêreld se grootste violiste. Sy foutlose tegniek en perfekte stryk-arm produseer sekerlik een van die pragtigste viooltone wat vandag gehoor kan word". Kang is getroud, en die vader van twee kinders. Hy het sedert 2003 by Yonsei Universiteit klas gegee, en hou sedert die jaar 2000 die "Konsert van Hoop" om hepatitis te beveg.
Lapeirousia silenoides
Lapeirousia silenoides is 'n meerjarige geofiet wat tot die genus Lapeirousia behoort. Die spesie is endemies aan die Noord-Kaap.
Bloeddruk
Bloeddrukmeting
Buiten die druk in die slagare kan die druk in die are (veneuse druk) ook gemeet word. Hierdie bloeddruk sal styg as die hart nie daartoe in staat is om genoeg bloed uit die are in die aorta te pomp nie. Die veneuse druk word gewoonlik by die oppervlakkige nekaar gemeet. Hierdie aar is in direkte verbinding met die voorhartkamer. Terwyl die pasiënt lê, word die aar onder die kaak toegedruk sodat die bloedtoevoer afgesluit word. Die aar vervul nou die funksie van die drukmeter. Afhangende van die druk in die voorhartkamer sal 'n duidelik sigbare bloedkolom gevorm word. Met behulp van die sogenaamde veneuse boog kan die hoogte van die bloedkolom bepaal en die druk gemeet word.
Regulering
Bloeddruk word deur 'n verskeidenheid van uiteenlopende meganismes gereguleer. Die outonome senustelsel wat die hart se aktiwiteit en die wydte van die bloedvate reguleer, speel 'n belangrike rol.
Om te sorg dat genoeg bloed na die brein vloei, is daar in die wand van die nekslagaar wat na die brein lei, 'n klein orgaan wat die glomus caroticum (karotisliggaam) genoem word. Sodra die bloeddruk in die nekslagaar verander, stuur die glomus caroticum 'n impuls na die brein van waar die bloeddruk dan reggestel word.
Die niere speel ook 'n belangrike rol in die regulering van die bloeddruk. 'n Hormoon bekend as renien word in die niere vervaardig. Hierdie stof word deur die niere vrygestel as die bloeddruk in die liggaam te laag is. As gevolg van 'n aantal reaksies op hierdie afskeiding word die bloeddruk weer tot op die regte vlak gebring.
Lae bloeddruk
Wanneer die sistoliese druk laer as 80 mm Hg en die diastoliese druk laer as 60 mm Hg is, word daar na lae bloeddruk verwys. Lae bloeddruk kan deur bloedverlies, hartversaking en verwyding van die bloedvate veroorsaak word.
Hemimorfiet
Hemimorfiet is 'n silikaatmineraal met algemene samestelling .. Dis 'n sorosilikaat.
Kristalstruktuur
Die mineraal kristalliseer in 'n ortorombiese struktuur wat die argetipe is van die strukturbericht-klassifikasie se S2 struktuur. Twee tetraëders met sink en een met silikon vorm 'n ring met drie lede in die (010)-vlak. Ringe met ses en agt lede in in die a-b-vlak. In die rigting van die c-as loop lang holtes wat watermolekules bevat.
Lapeirousia pyramidalis
Lapeirousia pyramidalis is 'n meerjarige geofiet wat tot die genus Lapeirousia behoort. Die spesie is endemies aan die Noord-Kaap en die Wes-Kaap.
Die plant het twee subspesies:
Namenwamarhanga
Namenwamarhanga is 'n landelike nedersetting buite Giyani in die ooste van die Limpopoprovinsie, Suid-Afrika. Dit val onder die beheer van die Groter Giyani Plaaslike Munisipaliteit wat onder die Mopani-distriksmunisipaliteit ressorteer.
Angie oeh
Angelique Greeff, beter bekend onder haar verhoognaam Angie oeh, is 'n Afrikaanse kletsrymer van Pretoria. Sy identifiseer as gay en beskryf haar musiek as "'n ode aan vroue" en haar styl as 'n kombinasie van hip-hop, rock 'n roll en popmusiek.
Angie oeh het musiekvideo's saam met Jack Parow en Van Pletzen gemaak.
Iophon gaussi
Iophon gaussi is 'n sponsspesie in die taksonomiese indeling van die Demospongiae (gewone sponse). Die liggaam van die spons bestaan uit kieselnaalde en sponginevesels en is in staat om baie water op te neem.
Die spons behoort tot die genus Iophon en tot die familie Acarnidae. Die wetenskaplike naam van die spesie is die eerste keer geldig gepubliseer in 1914 deur Hentschel.
Tsetsevlieg
Tsetsevlieë is groot bytende vlieë wat in groot dele van tropiese Afrika voorkom. Tsetsevlieë sluit al die spesies in die Glossina genus in, wat in hul eie familie geplaas word, Glossinidae. Tsetsevlieë is Obligate parasiete wat leef deur op die bloed van werweldiere te voed. Tsetsevlieë is omvattend bestudeer vanweë hul rol in die oordrag van siektes. Hulle het 'n prominente ekonomiese impak in Afrika suid van die Sahara as die biologiese vektore van tripanosome, wat slaapsiekte en nagana veroorsaak. Tsetsevlieë is veelvoltyn en langlewend, wat tipies ongeveer vier broeisels per jaar produseer, en tot 31 broeisels oor hul leeftyd.
Tsetsevlieë kan van ander groot vlieë onderskei word deur twee maklik waarneembare kenmerke. Tsetsevlieë vou hul vlerke heeltemal toe wanneer hulle rus sodat een vlerk direk bo-op die ander oor hul buik rus. Hulle het ook 'n lang suigslurp (proboscis), wat direk vorentoe strek en deur 'n duidelike bolletjie aan die onderkant van hul koppe geheg is.
Gefossiliseerde tsetsevlieë is uit Paleogeen verouderde gesteentes in die Verenigde State en Duitsland herwin. Drie-en-twintig bestaande spesies tsetsevlieë is bekend uit Afrika en Arabië.
Etimologie
Die woord tsetse beteken "vlieg" in Tswana, 'n Bantoetaal van Suider Afrika. Onlangs het tsetse (sonder die vlieg) meer algemeen geword in Engels, veral in die wetenskaplike en ontwikkelingsgemeenskappe.
Die woord word uitgespreek tseh-tseh in die Sothotale en word maklik in ander Afrikatale weergegee. Tydens die Tweede Wêreldoorlog was 'n Britse de Havilland antiduikbootvliegtuig bekend as die "Tsetse Mosquito".
Shimange
Shimange is 'n landelike nedersetting buite Giyani in die ooste van die Limpopoprovinsie, Suid-Afrika. Dit val onder die beheer van die Groter Giyani Plaaslike Munisipaliteit wat onder die Mopani-distriksmunisipaliteit ressorteer.
Iophon husvikense
Iophon husvikense is 'n gewone sponsspesie uit die familie van die Acarnidae. Die wetenskaplike naam van die spesie is die eerste keer geldig gepubliseer in 2012 deur Goodwin, Brewin & Brickle.
Lapeirousia simulans
Lapeirousia simulans is 'n meerjarige geofiet wat tot die genus Lapeirousia behoort en deel is van die fynbos. Die spesie is endemies aan die Wes-Kaap en het 'n voorkomsgebied van kleiner as 2000 km². Dit kom op die suidweste van die Knersvlakte voor. Die plant word bedreig deur tamatieboerdery en die aanlê van wingerde. Ontginning van die rooi sand in die omgewing is ook 'n bedreiging.
Sifasonke
Sifasonke is 'n landelike nedersetting buite Giyani in die ooste van die Limpopoprovinsie, Suid-Afrika. Dit val onder die beheer van die Groter Giyani Plaaslike Munisipaliteit wat onder die Mopani-distriksmunisipaliteit ressorteer.
Voedingstof
'n Voedingstof is 'n stof wat deur 'n organisme gebruik word om te oorleef, te groei en voort te plant.
Sommige van die elemente is in groot hoeveelhede nodig en word makroëlemente of makrovoedingstowwe genoem. Ander minerale is in klein hoeveelhede nodig en word gevolglik mikrovoedingstowwe, mikro- of "spoorelemente" genoem. Die minerale is baie belangrik vir individuele organismes, waar tekorte aan sulke elemente gebreksiekte tot gevolg kan hê. In ekostelsels is die elemente van die belangrikste faktore wat bevolkings beperk.
Plante
Wanneer die chemiese inhoud van plante ondersoek word, vind 'n mens dat dit vir tussen 70 en 90 % uit water bestaan. As die water verwyder en slegs die uitgedroogde oorblyfsels ondersoek word, blyk dit dat die plantmateriaal hoofsaaklik uit ses elemente bestaan, naamlik koolstof (C), waterstof (H), suurstof (O), stikstof (N), swael (S) en fosfor (P).
Omtrent 50 % van die totale hoeveelheid droë materiaal is koolstof. Benewens die ses elemente kom daar ook gereeld ander stowwe in plante voer, wat die volgende insluit: Kalium (K), kalsium (Cal. natrium (Na), magnesium (Mg), yster (Fe), silikon (Si), chloor (CI), aluminium (AI), mangaan (Mn), boor (B), koper (Cu), sink (Zn), molibdeen (Mo), vanadium (V) en kobalt (Co). Gedurende fotosintese verkry plante waterstof, suurstof en kool stof uit koolsuurgas en water.
Die koolstof en suurstof wat nodig is, is afkomstig van koolsuurgas wat die plant uit die lug opneem deur middel van sy huidmondjies. Die waterstofbehoefte word bevredig deurdat die plant se wortels water absorbeer. AI die ander elemente moet in die grond voorkom en in so 'n vorm wees dat die plant se wortels dit kan opneem. Plantegroei is nie op kaal rotsoppervlakke moontlik nie omdat twee faktore dit verhinder. Die plant sal hom moeilik kan anker, hoewel die probleem deur verskeie plantspesies oorkom word.
Die tweede faktor is dat die minerale wei in die onverweerde rots voorkom, maar nie in so 'n vorm dat die plante dit kan absorbeer nie. Dit lei daartoe dat plantegroei op kaal rotsoppervlakke onmoontlik is. Plante sal alleenlik groei as die minerale toeganklik gemaak word deur die verwering van die rots. Verwering word veroorsaak deur die aksie van water, wind en temperatuurwisseling (byvoorbeeld tussen dag en nag).
Na 'n tydperk van verwering is korsmosse gewoonlik die eerste organismes wat hulle op die rotse vestig. Sommige korsmosse kan sterk sure afskei, wat die minerale oplos. Enkele plante kan dan op die rots begin groei en die verweringsaksie vinniger laat verloop, omdat die wortels help om die rots nog verder te pulwer. Dit is belangrik om daarop te let dat minerale net in opgeloste vorm deur plante opgeneem kan word en opgeloste minerale kom gewoonlik in soutvorm voer.
Opname en transport
'n Voorbeeld van so 'n reaksie is die verdeling van tafelsout (natriumchloried) in oplossing tot die positiewe ioon (katioon) van natrium en die negatiewe ioon (anioon) van chloried:
Daar is eksperimenteel bewys dat plante hoë konsentrasies van een soort ioon in 'n oplossing kan absorbeer, en lae konsentrasies van 'n ander ioon in dieselfde oplossing. Hieruit het geblyk dat die opname van soute selektief is en nie net berus op diffusie deur die selmembraan nie, maar dat die grootte van die omringende waterlaag en die redokspotensiaal (reduksie-oksidasiepotensiaal) van die molekule ook 'n invloed het. Plantselle kan baie hoër konsentrasies van 'n stof in die sel versamel as wat daarvan die stof in die sel se omgewing is.
Die varswaterwier Nitella clavata kan byvoorbeeld 'n intrasellulêre (inwendige) konsentrasie van kalium opbou wat duisend keer hoër is as die van die omringende water. Die verskynsel kan nie verklaar word deur osmose of gewone diffusie nie. Wetenskaplikes het die proses toe probeer verduidelik deur bewyse te verkry vir die proses van aktiewe vervoer, wat nodig sal wees om sulke konsentrasies moontlik te maak.
Navorsing het aanduiding gevind van die bestaan van 'n aantal meganismes wat stowwe teen ontsaglike konsentrasiegradiënte in die sel in kan vervoer. Klein gapings in die selmembraan kan vir die deurgang van die klein ione (soos Ca2+, CI -, Na+, K+) verantwoordelik wees. Die grootte van die gaping kan so wees dat net ione van 'n bepaalde grootte-orde daardeur kan kom. Om die siftingsproses verder te bevorder, kan die  wande van die gaping 'n lading hê. As die gaping 'n positiewe lading het, sal dit alle positief gelaaide ione (soos Na+) afstoot, maar die negatiewe ione (soos CI-) aantrek en laat deurgaan.
Die resultate van ander eksperimente dui daarop dat daar in die selmembraan molekules, waarskynlik proteïene, bestaan wat help met die deurlating van ander stowwe deur die membraan. Hierdie proteïene is baie spesifiek in hulle werking; elke proteïen herken net een soort stof en help dit deur die selmembraan. Gewoonlik is hierdie stowwe molekules wat te groot is om deur die gapings in die selmembraan te kan kom en die proteïene moet hulle op die een of ander manier deur die membraan help.
Voorbeelde van sulke molekules is glukose, aminosure en ander. Hoë konsentrasies van die stowwe kan binne die selle osmoties aktief word en veroorsaak dat die selle te veel water deur osmose opneem en gevolglik bars. Glukose word dus so gou moontlik in die plantselle omgesit in stysel, sodat dit nie meer osmoties aktief is nie. Die osmoties onaktiewe vorm het nog 'n belangrike voordeel in die sin dat dit die konsentrasie van glukose binne die sellaag hou omdat die glukose in die vorm van stysel is, wat die verdere opname van glukose nie beïnvloed nie.
Hierdie prosesse het energie nodig, wat gewoonlik in die vorm van ATF (ook ATP; die belangrikste biologiese energiedraer) verkry word. Minerale deeltjies kom in 'n gebonde vorm in die grond voor. Omdat slegs 'n deer van 'n verbinding deur die plant opgeneem word, kan daar 'n ioniese wanbalans ontstaan. Gestel die plant absorbeer hoofsaaklik katione (positiewe ione), dan sal daar 'n oormaat anione (negatiewe ione) in die grond ontstaan om so 'n wanbalans te voorkom, moet die plant waterstofkatione (H+) aan die grond beskikbaar stel om enige oormaat anione te neutraliseer.
Die opname van die minerale soute kan beïnvloed word deur faktore soos temperatuur en die aanwesigheid van water. Omdat die aktiewe vervoer van materiaal deur selmembrane van energie afhanklik is, gaan die beskikbaarheid van glukose, wat die uiteindelike bron van chemiese energie is, ook 'n definitiewe rol speel by die opname. Dit gebeur dat te veel minerale soute deur die plant opgeneem kan word, of dat die behoeftes van die plant verander, sodat daar 'n oorskot van minerale soute kan ontstaan.
Sulke oortollige soute word gedurende transpirasie saam met water deur die blaar se huidmondjies uitgeskei. Reënwater vervoer die minerale dan van die blaar tot op die grond. Andersins kan die minerale in kristalvorm in die vakuool se selsap geberg word. Kalsiumoksalaat word dikwels in kristalvorm in baie plante aangetref.
Betekenis van die minerale
'n Eenvoudige eksperiment kan gedoen word om vas te stel watter minerale onontbeerlik is vir plante, watter deur ander vervang kan word en wat die uitwerking van 'n gebrek aan 'n spesifieke mineraal is. Kwartsgrond word vir die eksperiment voorberei deur dit te verhit en te kook, en so van alle moontlike voedingstowwe te suiwer. 'n Plant kan dan in die grond geplant word en deur die toevoegings van suiwer konsentrasies chemikalieë kan die uitwerking daarvan op die plant se groei bepaal word.
Justus Liebig het op grond van soortgelyke eksperimente sy bekende "wet van die minimum" geformuleer. Volgens die wet word die groei van 'n plant beïnvloed deur die voedingsbehoefte wat in die laagste konsentrasie aanwesig is. Met ander woorde, die minerale sout waarvan daar baie min in die grond is, sal bepaal hoe groot en gesond 'n plant gaan wees. Verdere navorsing het daartoe gelei dat V.E. Shellford sy wet van toleransie geformuleer het, waarvolgens nie net die laagste konsentrasie van 'n voedingstof 'n plant se groei beïnvloed nie, maar ook die voedingstof wat in die hoogste konsentrasie aanwesig is.
Gevolglik kan organismes net lewe tussen perke van toleransie, waarvan die een perk die minimumkonsentrasie van 'n behoefte is, en die ander perk die maksimumkonsentrasie. 'n Aantal anorganiese elemente kan in lewende plantselle gevind word. Hulle word in twee groepe ingedeel, afhangende van hoeveel daar van 'n element aanwesig is.
Elemente wat in groot hoeveelhede aanwesig moet wees, staan onder 'n aantal name bekend, byvoorbeeld makroëlemente of makrovoedingstowwe. In plante is koolstof, suurstof en waterstof van groot belang, omdat alle koolhidrate uit hierdie elemente opgebou word. Koolhidrate is die vernaamste chemiese energiebron vir lewende organismes. Stikstof is saam met koolstof, suurstof en waterstof nodig om aminosure te vervaardig, wat op hulle beurt weer saamgevoeg word vir die produksie van proteïene.
Stikstof is ook belangrik vir die vorming van die nukleïensure (DNS en RNS; ook DNA, RNA), asook vir die energiedraers ATF (adenosientrifosfaat) en NAD. Fosfor is nodig vir die vervaardiging van die nukleïensure, ATF en die fosfolipiede, wat 'n integrerende deel van selmembrane is. Swael is belangrik vir die vorming van proteïene, terwyl kalium en kalsium in ioonvorm aanwesig is om die selmembraanpotensiaal te bewerkstellig, terwyl dit ook die viskositeit van die sitoplasma beïnvloed.
Yster en magnesium kan ook soms as makroëlemente beskou word, omdat yster 'n belangrike bestanddeel van chlorofil en ander respiratoriese ensieme is. Magnesium vervul soortgelyke funksies in belangrike ensieme. Opsommend is die makrovoedingstowwe van plante dus die volgende: C, H, O, K, N, S, Ca, Fe en Mg. Gekombineer vorm die minerale al die strukturele eenhede van plante en baie van die kombinasies is die belangrike voedselsoorte. Ander elemente word in baie klein hoeveelhede in plante aangetref en sommige van die elemente kan in party plantsoorte afwesig wees.
Hierdie elemente word die mikrovoedingstowwe of mikroëlemente genoem. Die woord "spoorelement" is voorheen gebruik, maar raak nou in onbruik. Molibdeen is noodsaaklik vir die stikstofmetabolisme van plante soos tamaties, blomkool en die Peulplantagtiges (familie Fabaceae; ou naam Leguminosae). Natrium kan 'n rol speel in die bepaling van selmembrane se potensiale. Na bewering kan silikon 'n rol speel as bestanddeel van selwande. Ander mikrovoedingstowwe, soos mangaan, boor (borium), koper, sink en vanadium, vervul 'n belangrike funksie as strukturele eenheid in molekules soos hormone, ensieme en vitamiene.
Ander plante kan nie hoë konsentrasies kalk verduur nie en word kalsiofobe genoem. Plante wat weer in grond met hoë soutkonsentrasies aangetref word, word halofiete genoem. Ekologies speel hierdie elemente 'n groot rol. Fosfor word as die belangrikste ekologiese mineraal beskou, omdat die verhouding van fosfor tot ander elemente in lewende organismes hoër is as die verhouding van fosfor tot ander elemente in die grond. Organismes versamel dus groot konsentrasies van die element, wat dit in die natuur net so 'n beperkende faktor soos water maak.
'n Tekort aan 'n sekere mineraal kan gewoonlik uitgeken word aan sekere simptome wat 'n plant toon. Vertraagde groei is 'n algemene kenmerk van die een of ander tekort. As blare byvoorbeeld vergeel, dui dit gewoonlik op 'n kaliumgebrek, terwyl die verrotting van blaarpunte op 'n kalsiumtekort dui.
Diere en die mens
Plante word outotrofe genoem omdat hulle deur fotosintese hul eie organiese voedsel uit anorganiese bronne vervaardig. Diere, swamme, sommige bakterieë en die mens kan dit nie doen nie en hulle moet in hul voedselbehoeftes voorsien deur organiese voedsel in te neem. Daarom word hulle heterotrofe genoem. Hierdie organismes neem op verskillende maniere koolhidrate, vette en proteïene op, verteer die stowwe tot hulle onderskeie bestanddele, en gebruik dan weer die bestanddele om organiese molekules volgens hul le eie behoeftes op te bou.
Mense en diere kan nie self minerale soute verander nie en moet dus hierdie belangrike stowwe saam met hulle voedsel opneem. Aangesien mense en diere verbindings van koolstof, waterstof, suurstof, ensovoorts, as organiese voedsel bekom, lyk die lys van hulle makrovoedingstowwe anders as die van plante. Die makrovoedingstowwe vir die mens en die dier is natrium, chloor, kalium, magnesium, kalsium, fosfor, swael en, in sommige gevalle, yster.
Minerale soos natrium, kalium en chloor word albei intrasellulêr en ekstrasellulêr in oplossing gehou, waar hulle die vloei van stowwe in die selle en uit die selle uit beïnvloed, asook die deurlaat van sekere afskeiding, die werking van senuwee- en spierselle en ander metaboliese reaksies. Hierdie minerale funksioneer as elektroliete in oplossing omdat hul lê dan as positief of negatief gelaaide ione bestaan, wat hulle in staat stel om elektrisiteit te kan gelei en so behulpsaam te wees met die werking van spier- en senuweeselle.
Ander minerale is uiters noodsaaklike bestanddele van proteïene, ensieme en hormone. Sonder yster sal hemoglobien, 'n bloedkleurstof, nie kan funksioneer nie. Jodium is 'n belangrike bestanddeel van tiroksien, 'n hormoon afkomstig van die skildklier, wat die metabolisme van organismes reguleer. Been word gevorm deur die neerlegging van kalsiumsoute in 'n organiese kraakbeenraamwerk, wat hierdeur die kraakbeen hard maak en been daarvan maak.
Wanneer die ander funksies van kalsium in gedagte gehou word, onder meer selmotiliteit, bloedstolling en endokriene regulasie, is paleontoloë se teorie dat been evolusionêr ontwikkel het uit kalsiumbergplekke nie vergesog nie. Die osmotiese druk van die liggaam word beheer deur die nier, wat die konsentrasie van minerale soute in die bloed reguleer. Hierdie soute het verder 'n baie belangrike rol in die handhawing van 'n konstante pH in die liggaam.
Die graad van suurheid van menslike bloed wissel tussen pH 7,35 en 7,45, wat die bloed effens alkalies maak. Dit is noodsaaklik dat die pH van bloed tussen die vlakke gehou word. 'n Effens suur bloedtoestand word asidose (lae pH) genoem, terwyl 'n effens hoër pH alkalose genoem word. Albei toestande het siektesimptome tot gevolg en 'n pH-vlak van laer as 7,0 is dodelik. Die soutkonsentrasie in die liggaamsvloeistof is 'n belangrike faktor in die handhawing van die noodsaaklike fisiologiese ewewig, wat ook homeostase genoem word.
Bufferstelsels kom in die selle en liggaamsvloeistof voor, wat veranderinge in die suurheidsgraad beperk en voorkom. Die bekendste stelsel kom in die bloed voor en het betrekking op die opname van CO2 deur die bloedplasma en rooi bloedliggaampies. Die koolstofdioksiedopname verloop soos volg:
H2O + CO2    -   H2CO3  -     H+ + HCO3-
Die H+ (hidroniumkatioon) verlaag die pH van bloed (maak bloed suurder) en bufferstelsels bestaan om die katioon te bind en sy uitwerking te verminder. Daar bestaan twee sulke stelsels in die bloed. Die eerste stelsel berus daarop dat hemoglobien 'n kaliumsout is, en die bufferreaksie verloop soos volg (Hb is die afkorting vir hemoglobien):
KHb + H2CO3 ~ KHCO3 + HHb
Hemoglobien ruil met ander woorde sy kaliumkatioon uit met die hidroniumkatioon van koolsuur. Kooistofdioksied word dus na die tonge terugvervoer as KHCO3, terwyl die potensieel gevaarlike H+-ioon onskadelik deur hemoglobien vervoer word. Die tweede bufferstelsel bestaan in die bloedplasma self, waar natriumfosfaat as buffer optree. Die beginsel van die reaksie is net soos bogenoemde reaksie, en verloop soos volg:
Na2HOP4 + H2CO3~NaH2PO4 + NaHCO3
Vervoer
Minerale soute in die dier en mens se voedsel word verkry deur die werking van die spysverteringskanaal en word uit die dunderm deur die bloed opgeneem. Daarvandaan word dit via die lewerpoortaar en die lewer na die hart, en van daar na die res van die liggaam geneem. Om die minerale in die selle te kry, word daar ook van die proses van aktiewe vervoer gebruik gemaak. Hierdeur kan ione van 'n gebied van lae konsentrasie na 'n gebied van hoe konsentrasie vervoer word, maar chemiese energie, in die vorm van ATF, is hiervoor nodig.
Betekenis van minerale
Die mens se makrovoedingstowwe is natrium, kalium, chloor, kalsium, magnesium, fosfor en in baie gevalle yster. Natrium kom hoofsaaklik ekstrasellulêr in die weefselvloeistof voor en kalium intrasellulêr. Albei is positief gelaai as hulle ione is, maar omdat daar meer natrium as kalium voorkom, sal daar meer positiewe ladings buite die sel as daarbinne wees. Dit sal 'n relatiewe verskil in ladings oor selmembrane veroorsaak, wat belangrik is vir die werking van spier- en senuweeselle.
Chloor (CI-) is 'n belangrike aanvullende ioon van natrium en kalium, en dit help ook met die bepaling van potensiaalverskille. 'n Tekort aan natrium (hiponatremie) ontstaan wanneer 'n mens te veel sout verloor deur oormatig te sweet. Dit veroorsaak vermoedelik ernstige spierkrampe. Te veel natrium het hipernatremie tot gevolg, wat vermoedelik nierprobleme en hoë bloeddruk veroorsaak. Die toestand ontstaan weens waterverlies. 'n Kaliumgebrek (hiperkalemie) ontstaan weens aanhoudende vomering of diarree (as gevolg van siektes soos cholera), of by nierafwykings of abnormaliteite betreffende bynierskorshormone.
'n Oormaat van bynierskorshormone (die steroïede hormone) kan die gevolg wees van 'n oormatige bynierwerking (sindroom van Conn), ot van die terapeutiese toediening van die hormone. Veral een mineralekortikoïede hormoon, aldosteroon, reguleer die natriumkaliumvlakke in alle selle, deurdat dit 'n toename in die intrasellutêre konsentrasie van natrium en 'n afname in die konsentrasie van kalium veroorsaak. Hipokalemie veroorsaak 'n verslapping van spiere asook afwykings in hartwerking. Kaliumtekorte kan aangevul word deur lemoensap of 'n KCI-drankie te drink.
Die oorblywende 20 % sirkuleer saam met die bloed deur die liggaam en vervul belangrike funksies by spierwerking en bloedstolling, terwyl dit 'n kritieke rol by setmembraandeurlaatbaarheid en sinaptiese transmissie speel. Konsentrasies van kalsium in die liggaam word deur 'n ingewikkelde hormoonwerking in 'n delikate balans gehou. Indien daar 'n kalsiumtekort in die bloed is, sal die hormoon paratormoon afgeskei word, wat die afbreek van been bevorder om kalsium vir die bloed beskikbaar te stel.
Verder blyk dit ook 'n invloed te hê op die werking van paratormoon. 'n Lae kalsiumvlak in die bloedplasma veroorsaak spierkrampe of tetanie en stuipe, terwyl 'n gebrek aan kalsium osteoporose of poreuse bene tot gevolg het. Wanneer kalsium afwesig is in die dieet van kinders, kan dit veroorsaak dat die kraakbeenmatriks van bene nie verbeen word nie. Die siekte word ragitis genoem. Die element fosfor is as sodanig baie giftig, maar in die vorm van fosfaat is dit noodsaaklik vir die liggaam.
Fosfor is nodig vir beenvorming, dit is deel van fosfolipiede wat essensieel in selmembrane is, en dit is deel van die fosfaatbufferstelsel van bloedplasma. Struktureel speel dit 'n belangrike rol as deel van DNS- en RNS-molekules (die nukleïensure). Fosfaat se belangrikste rol is seker die van energiedraer, waar dit 'n funksionele deel van die energiedraer ATF en sy familie is. Magnesium word soms so os yster as 'n mikrovoedingstof beskou, maar omdat dit meer algemeen as die meeste ander mikrovoedingstowwe voorkom, word hulle hier as makrovoedingstowwe behandel.
Magnesium is 'n belangrike strukturele bestanddeel van ensieme. In eksperimente met proefdiere het tekorte aan magnesium gelei tot 'n verskeidenheid van simptome, soos beperkte groet, die verlies van hare, edeem en uitputting asook stoornisse van die stikstofmetabolisme. Yster is 'n sentrale bestanddeel in hemoglobien, die proteïen waaruit rooi bloedselle vervaardig word, asook die sitochrome en proteïene, wat aërobiese respirasie in die mitochondria moontlik maak.
'n Ystertekort veroorsaak 'n soort bloedarmoede, wat by vrouens 'n gevolg kan wees van bloedverlies tydens menstruasie. Swael vorm 'n belangrike deel van twee aminosure, naamlik metionien en sisteïen. Sisteïen is belangrik tydens die vorming van proteïene omdat dit die spesifieke vorme van proteïene wat dit nodig het om hulle funksies te kan verrig, bepaal.
Mikrovoedingstowwe vir mens en dier
Teenswoordig word die volgende elemente as mikrovoedingstowwe aanvaar: jodium, sink, fluoor, koper, mangaan, molibdeen, kobalt, barium, stronsium, broom, sesium en seleen. Baie van die elemente se presiese funksie is nog nie bekend nie, maar hulle fungeer waarskynlik as deel van ensiemwerking, asook 'n bestanddeel van hormone. 'n Tekort aan een van die minerale het gebreksiektes met kenmerkende simptome tot gevolg. Jodium is die sentrale bestanddeel van die hormoon tiroksien, wat deur die skildklier afgeskei word.
'n Tekort aan jodium kan kropgeswel of 'n goiter tot gevolg hê. Koper is 'n belangrike bestanddeel van sommige invertebrate se bloedpigment hemosianien, wat in die weekdiere, skaaldiere en spinnekopagtiges as suurstof en koolstofdioksieddraer dien. 'n Tekort aan koper by koeie en skape lei tot 'n toestand bekend as leksug, waartydens die diere aan 'n verskeidenheid van ongewone voorwerpe lek. 'n Gebrek aan mangaan veroorsaak steriliteit by proefdiere.
Die eiers van hoenderhenne wat aan 'n mangaangebrek ly, broei moeilik uit. 'n Voedingsgebrek van sink veroorsaak 'n verandering in die huid van varke en skape, asook 'n verminderde eetlus en vertraagde groei. Ongewerwelde diere het 'n groot behoefte aan broom. Die purperslakke (familie Muricidae) produseer met behulp van die element 6,6'dibroomindigo, 'n persrooi kleurstof wat al van die Oudheid af bekend is. Herkouende diere en skape toon 'n behoefte aan kobalt. 'n Gebrek aan kobalt veroorsaak uitputting en lusteloosheid by die diere. Fluoor help met die bevegting van tandbederf.
Serge Lifar
Serge Lifar (Oekraïens: Сергій Михайлович Лифар, Franse transkripsie: Sergueï Mikhaïlovitch Lifar) was 'n Franse balletdanser en choreograaf van Oekraïense afkoms wat onder die belangrikste 20ste eeuse dansers gereken word. Hy was die laaste lewensmaat van die ballet-impresario Sergei Diaghilev.
Lifar, wat hom ook as regisseur, skrywer, dansteoretikus en versamelaar bekwaam het, was tussen 1930 en 1944 en nog eens tussen 1947 en 1958 balletmeester van die Paryse Operahuis. Lifar het groot moeite gedoen om die Paryse Operaballet se tegniese vlak in sy vorige glorie te herstel. Vervolgens het die balletgeselskap weer die status van een van die voorste dansgeselskappe ter wêreld behaal.
Iophon hesperidesi
Iophon hesperidesi is 'n sponsspesie in die taksonomiese indeling van die Demospongiae (gewone sponse). Die liggaam van die spons bestaan uit kieselnaalde en sponginevesels en is in staat om baie water op te neem.
Die spons behoort tot die genus Iophon en tot die familie Acarnidae. Die wetenskaplike naam van die spesie is die eerste keer geldig gepubliseer in 2004 deur Rios, Cristobo & Urgorri.
Emanuel Feuermann
Emanuel Feuermann (22 November 1902 – 25 Mei 1942) was 'n internasionaal-bekroonde Duits-Oostenrykse tjellis van Joodse afkoms wat in die eerste helfte van die 20ste eeu gespeel het.
Lapeirousia spinosa
Lapeirousia spinosa is 'n meerjarige geofiet wat tot die genus Lapeirousia behoort en deel is van die Sukkulente Karoo. Die spesie is endemies aan die Noord-Kaap. Die plant word bedreig deur oorbeweiding en moontlike mynbou aktiwiteite in die Richtersveld.
Emanuel Feuermann
As gevolg van die Nationaal-Sosialistiese bewind in Duitsland het hy na die Verenigde State van Amerika geëmigreer.
Farrea spinosissima
Farrea spinosissima is 'n sponsspesie in die taksonomiese indeling van die glassponse (Hexactinellida). Die spons lewe in die diepsee. Die skelet van die spons bestaan uit spikula van kiesel.
Die spons behoort tot die genus Farrea en tot die familie Farreidae. Die wetenskaplike naam van die spesie is die eerste keer geldig gepubliseer in 1875 deur Bowerbank.
Punjab, Indië
Punjab (Punjabi: ਪੰਜਾਬ) is 'n deelstaat van Indië wat in die noordweste van die land geleë is. Die staat is geleë op die Pakistanse grens, op 'n hoogte naby die stad Lahore, die hoofstad van die Pakistanse provinsie Punjab.
Farrea spinifera
Farrea spinifera is 'n sponsspesie in die taksonomiese indeling van die glassponse (Hexactinellida). Die spons lewe in die diepsee. Die skelet van die spons bestaan uit spikula van kiesel.
Die spons behoort tot die genus Farrea en tot die familie Farreidae. Die wetenskaplike naam van die spesie is die eerste keer geldig gepubliseer in 1875 deur Bowerbank.
Punjab, Indië
Geskiedenis
In 1947 is die oorspronklike Punjab-gebied in 'n noordelike (Pakistanse) gedeelte en 'n suidelike (Indiese) gedeelte verdeel. Na 'n tydperk van opstande en chaos het die suidelike deel die woongebied van hoofsaaklik Sikhs en Hindoes geword, terwyl Moslems die Pakistanse deel bewoon het.
In 1966 is die Hindoe-meerderheid suidelike deel, Haryana, van die staat afgeskei nadat 'n kommissie aanbeveel het om die meerderheid Hindi- sprekende deel van die meerderheid Punjabi-sprekende deel van die staat te skei. Chandigarh, die hoofstad van die staat Punjab wat in 1953 nuut gebou is, het ook die hoofstad van die nuwe deelstaat Haryana geword. Hiervoor het dit die status van uniegebied verkry.
Geografie
Punjab beslaan 'n oppervlakte van 50,362 km² (1,54% van die totale oppervlakte van Indië).
Die naam van die gebied beteken 'Land van die Vyf Riviere'. Dit is die Jhelum, die Chenab, die Ravi, die Beas en die Sutlej, wat almal sytakke van die Indus of van mekaar is, en in 'n suidwestelike rigting vloei. Die gebied bestaan uit vrugbare laaglande, 'n woestynagtige gebied in die suidooste, en heuwels en lae berge in die noordooste, aan die voet van die Himalajas.
Punjab grens aan drie ander Indiese state (Himachal Pradesh in die ooste, Haryana in die suide en Rajasthan in die suidweste) en twee Indiese uniegebiede (Jammu en Kasjmir in die verre noorde en Chandigarh in die ooste). Wes van die staat is die gelyknamige Pakistanse provinsie Punjab.
Klimaat
Punjab het drie seisoene, naamlik:
Bevolking
Die inwoners van Punjab word Punjabis genoem. Die staat het 'n bevolkingsgroei van 10% en 'n bevolkingsdigtheid van 433/km². Hierdie getal groei voortdurend.
Die twee tale wat die meeste gepraat word, is Punjabi en Hindi.
Sowat 82% mans en sowat 71% van die vroue kan lees en skryf (2012).
Landbou
Landbou bestaan hoofsaaklik uit die verbouing van koring en rys, asook suikerriet en katoen.
’n Digte netwerk van kanale verseker die besproeiing van die landbougrond.
Die laaglande is die vrugbaarste.
Gadla Henry Mphakanyiswa
Gadla Henry Mphakanyiswa, ook bekend as Nkosi Mphakanyiswa Gadla, (gebore omstreeks 1880, oorlede omstreeks 1928) was 'n Suid-Afrikaanse hoofman van Mvezo 'n klein dorpie naby die Mbashe-rivier. Hy is veral bekend as die vader van Nelson Mandela (1918 ‒ 2013), die burgerregte-aktivis wat president van suid-Afrika geword het.
Jacob Cats
Jacob Cats (10 November 1577, Brouwershaven – 12 September 1660, Den Haag) was 'n Nederlandse digter, juris en politikus. Cats is ook bekend as Vader Cats, vanweë sy verskeie didaktiese gedigte (soos die frase Kinderen zijn hinderen, zei vader Cats).
Ryan Lane
Ryan Lane (gebore 23 November 1987) is 'n Amerikaanse akteur en vervaardiger. Hy is bekend vir sy rolle in die rolprent Veronica Mars (2014) en in die televisiereekse House (2004), Miami Medical (2010), en Switched at Birth (2011).
Alfa Laval
Alfa Laval AB is 'n Sweedse maatskappy, in 1883 gestig deur Gustaf de Laval en Oscar Lamm. Die maatskappy, wat met die skeiding van oplossings begin het, dryf nou handel in die produksie van gespesialiseerde produkte en oplossings vir die swaar industrie. Die produkte word gebruik vir hitte, verkoel, skeiding en vervoer van produkte soos olie, water, chemikalieë, drank, voedsel, stysel en farmaseutiese produkte.
Jacob Cats
Lewe
Cats is as die vierde kind van die gesin gebore. Sy familie was 'n klein bekende regent-gesin uit Zeeland. Sy familie het egter geen verbintenis met dié van die Heeren van Cats by Noord-Beveland nie. Jacob Cats het aanvanklik die Latynse skool in Zierikzee bygewoon en daarna die Universiteit van Leiden in besoek, hoewel sy naam in die studentealbum ontbreek. Hy het sy doktorsgraad in Orléans verwerf en sy eed afgelê as advokaat in Den Haag. Nadat hy in 1603 sy eed afgelê het, vestig hy hom in Middelburg, waar hy 'n aktiewe praktyk gehad het. Simon van Beaumont word egter in Desember 1603 as stadsadvokaat aangestel. Op 31 Mei 1605 trou hy in die Nieuwe Kerk in Amsterdam met die 26-jarige Antwerpense Elisabeth van Valckenburg. Elisabeth se moeder het in Antwerpen gewoon en was verwant aan die welgestelde Vogelaer-familie. Hy het teen die einde van 1612 gelukkig die nodige tyd en geld beskikbaar gehad om opsetlike oorstromings (bekend as Inundatie) in Zeeland-Vlaandere te deurstaan. Ondanks verskeie teëspoed en regsgedinge het hy na 'n paar jaar 'n groot grondeienaar geword. Van 30 Oktober 1621 tot 31 Maart 1623 was hy Pensioenaris van Middelburg. Hy word daarna van 1623 tot 1636 'n pensioenaris van Dordrecht. Op 3 Julie 1636 word hy aangestel as raadslid van Holland, nege jaar later dien hy as Groot Seëlbewaarder (van 1629 tot 1631 was Cats ook 'n kort tydjie raadgewer). Hy beklee die pos tot 1651. Aan die einde van die Groot Vergadering op 27 September 1651 het hy bedank. Sy Munnikenhof op Grijpskerke, die Cats-hoewe by Groede en veral Sorghvliet getuig van sy liefde vir die buitelewe. Hy beswyk in Zorgvliet in Den Haag in die huis wat nou gebruik word as die premier se ampswoning en bekendstaan as die Catshuis. Hy is begrawe in die kloosterkerk in Den Haag, waar 'n gedenkteken by sy graf aangebring is. In 1829 is 'n standbeeld van Jacob Cats deur Philippe Parmentier in Brouwershaven staangemaak.
Gadla Henry Mphakanyiswa
Gadla Henry Mphakanyiswa kom van die Temboe volk van Suid-Afrika. Sy moedertaal was Xhosa.
Alfa Laval
Alfa Laval se hoofkwartier is in Lund, Swede en het filiaalmaatskappye in meer as 35 lande regoor die wêreld, insluitend Suid-Afrika, Denemarke, Italië, Indië, Japan, China, Nederland en die Verenigde State van Amerika. In 2012 het Alfa Laval 'n globale arbeidsmag van 16 419 werknemers en 'n inkomste van VS$ 4 520.96 miljoen gehad. Alfa Laval is 'n swaarnywerheidsmaatskappy wat fokus op grootskaalse bedrywighede, soos mariene, energie- en voedselnywerhede. Behalwe die verkoop van toerusting, is Alfa Laval bedrywig met die uitkontrakteer van indiwiduele oplossings om te voldoen aan die eise van swaarindustrie.
Gadla Henry Mphakanyiswa
As hoofman was Mphakanyiswa die leier van die dorpsraad. Hy was 'n adviseur van die Temboe-Koning, en die koning se verteenwoordiger met die Engelse koloniale owerhede. Hy is aangestel as seromoniemeester vir huwelik, begrafnisse, en besnydenisritusse vir jong mans. Hy was ook 'n regter in siviele geskille wat in die dorp ontstaan het. Hy was ongeletterd, maar as hoofman het hy uitgebreide opleiding agter die rug, met uitgebreide kennis van die geskiedenis, geslagsregister en gebruike van die Temboe-mense. Hy is as hoofman deur Britse koloniale owerhede afgesit ná 'n konfrontasie met 'n Britse landdros.
Jacob Cats
Digkuns
Cats se digwerk is van oudsher van die mees gelese werke in Nederland. Die gewone volk het dikwels nie meer as twee boeke besit nie, die Statenbijbel en die digwerk van Cats, soos byvoorbeeld Houwelijk (1625). Cats as volksdigter is al selfs met Homerus vergelyk. In die negentiende eeu het die populariteit van Cats egter afgeneem. Willem Bilderdijk sê hieroor: doch die zijn God verstiet, moest ook zijn Cats verstooten (Maar hy wat vir God verstoot het, moes ook vir Cats verstoot). Tussen 1843 en 1854 verskyn 'n nuwe uitgawe van die werke van Cats in gemoderniseerde spelling deur Matthias de Vries en Arie de Jager getiteld Dichtwerken van Jacob Cats, naar de behoeften der tegenwoordigen tijd ingerigt. Dit is egter slegs 'n gematigde modernisering daarvan, waarvan alleen die spelling aangepas is. Tog was die ontvangs lou: die resensente het dit uitermatig spyt gevind dat Cats deur die gemoderniseerde spelling van sy ouer, statiger sfeer beroof is. Latere uitgawes van Cats se poësie, soos die volks-uitgaaf deur Roelants uit omstreeks 1880 is dan ook gewoon in die ouer, sewentiende-eeuse spelling geset. In 1976 verskyn daar by die uitgewer De Banier 'n faksimilee-uitgawe van Alle de wercken van den Heere Jacob Cats.
Gadla Henry Mphakanyiswa
Hy het vier vrouens en dertien kinders gehad, vier seuns en nege dogters. Hy is oorlede as 'n gevolg van TB in die 1920's.
Alfa Laval
Alfa Laval in die skeepsbedryf
Alfa Laval is bekend in die maritieme bedryf as 'n vervaardiger van skeepstoerusting. Alfa Laval vervaardig kleppe, pompe, hitteruilers, verdampers, distilleerders, olieskeiers, oliefilters, en al die ander hardeware noodsaaklik vir die werking van 'n skip se enjinkamer. Sedert 2011 het Alfa Laval sy mariene en dieselafdelings in een afdeling gekonsolideer, "Marine & Diesel", in 'n poging om die logistiek en administrasie van sy marienevleuel te vereenvoudig.
Jacob Cats
Bibliografie
Die spelling van die titels wissel weleens.
Voorbeelde van gedigte en spreuke
Als de most te nau bedwongen Leyt en worstelt, leyt en sucht, Sonder adem, sonder lucht, Siet! dan doet hy vreemde sprongen, Siet! dan rieckt de gansche vloer Nae de dampen van de moer: Alle banden, alle duygen, Die het vry het edel nat Hielden in het enge vat, Moeten wijcken, moeten buygen Voor de krachten van den wijn, Hoe geweldig datse zijn.
Als een Koning vrye lieden, Op een ongewoonen voet, Uyt een trotsen overmoet, Al te vinnig wil gebieden, Daer en is geen twijffel aen, Of ten moet'er qualick gaen. Strenge Prinssen, harde Vorsten, Die met al te nauwen bant Drucken op het gansche lant, Doen het al in stucken borsten; Want een rijck van enckel dwang Duert gemeenlijck niet te lang.
Spreuke
Eer't boomtjen is groot Is't plantertje doot.
Het is des werelts loop, al slaetet somtijts mis, De dochter wort een wijf, als nu de moeder is
Quam na lijden geen verblijden, Soo waer lijden groot verdriet; Maer na lijden komt verblijden: Acht daerom het lijden niet.
Wie hooger klimt als 't hem betaemt, Die valt wel laeger als hy raemnt.
Dickwijls siet men dat de sotten Met de wijse lieden spotten; Maer wie sich nae wijsheyt stelt, Laat de gecken ongequelt.
Lapeirousia tenuis
Lapeirousia tenuis is 'n meerjarige geofiet wat tot die genus Lapeirousia behoort en deel is van die Sukkulente Karoo. Die spesie is endemies aan die Noord-Kaap en kom van Kleinsee tot by die eskarp wes van Springbok voor. Die plant word as seldsaam beskou.
Bondelswart-opstand
Die Bondelswart-opstand was 'n omstrede en gewelddadige voorval in Suidwes-Afrika, wat destyds onder Volkebond-mandaat deur die Suid-Afrikaanse regering geadministreer is.
In 1917 het die Suid-Afrikaanse administrasie 'n belasting op honde ingestel en dit in 1921 verhoog. Die Bondelswarts, 'n Khoikhoi-groep, het die belasting verwerp en was teen verskeie van die nuwe administrasie se beleide gekant. Hulle het ook beskerming aan vyf mans, teen wie lasbriewe uitgereik is, verleen.
Daar is verskillende menings oor die voorval, maar volgens die historikus Neta Crawford is daar algemeen in Mei 1922 geglo dat die Bondelswarts hulself voorberei het om te veg, of ten minste om hulself te verdedig. Die administrasie het dit as 'n rebellie van 500 tot 600 mense beskou, wat hulle wou onderdruk. Daar is beweer dat 200 van hulle gewapen was (hoewel net sowat 40 wapens afgeneem is nadat die groep verpletter is).
Gysbert Hofmeyr, die destydse administrateur, het 400 gewapende mans georganiseer en 'n vliegtuig ingestuur om die Bondelswarts te bombardeer. Ongeveer 100 Bondelswarts is gedood, insluitend 'n paar vroue en kinders. 'n Verdere 468 mense is óf gewond óf gevange geneem.
Iophon hyndmani
Iophon hyndmani is 'n sponsspesie in die taksonomiese indeling van die Demospongiae (gewone sponse). Die liggaam van die spons bestaan uit kieselnaalde en sponginevesels en is in staat om baie water op te neem.
Die spons behoort tot die genus Iophon en tot die familie Acarnidae. Die wetenskaplike naam van die spesie is die eerste keer geldig gepubliseer in 1858 deur Bowerbank.
Iophon indentatus
Iophon indentatus is 'n sponsspesie in die taksonomiese indeling van die Demospongiae (gewone sponse). Die liggaam van die spons bestaan uit kieselnaalde en sponginevesels en is in staat om baie water op te neem.
Die spons behoort tot die genus Iophon en tot die familie Acarnidae. Die wetenskaplike naam van die spesie is die eerste keer geldig gepubliseer in 1904 deur Wilson.
Farrea spinulenta
Farrea spinulenta is 'n sponsspesie in die taksonomiese indeling van die glassponse (Hexactinellida). Die spons lewe in die diepsee. Die skelet van die spons bestaan uit spikula van kiesel.
Die spons behoort tot die genus Farrea en tot die familie Farreidae. Die wetenskaplike naam van die spesie is die eerste keer geldig gepubliseer in 1875 deur Bowerbank.