cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Waterbesoedeling
Waterbesoedeling (Engels: Water pollution) is die besoedeling van watermassa (soos mere, riviere, oseane en grondwater). Waterbesoedeling kom voor wanneer die besoedelende stof direk of indirek in die watermassa beland sonder voldoende behandeling om die skadelike stof te verwyder.
Waterbesoedeling beïnvloed plante en organismes wat in die water lewe en in byna alle gevalle is die uitwerking nie net skadelik wat individuele spesies en bevolkings betref nie, maar ook die biologiese gemeenskappe.
Algemeen
Huishoudelike en nywerheidsafvalwater beland in riviere en damme, terwyl chemikalieë wat aan landbougewasse toegedien word, nie net die grond besoedel nie, maar later in spruite, damme, riviere en die see gevind kan word. Dit beteken dat nie net visse nie, maar ander waterdiere en plante ook vernietig word. In die afgelope tyd was daar byvoorbeeld verskeie voorvalle van visvrektes in die Vaalrivier vanweë waterbesoedeling deur fabrieksafvalstowwe.
Ontspanning het ook al 'n besoedelingsfaktor geword: rommel wat deur hengelaars en duisende piekniekgangers in die water gegooi word en olie afkomstig van motorbote is van die grootste oorsake van die besoedeling van natuurlike waterbronne. Sedert die sewentigerjare is daar ook beset dat besoedeling nie net die verbruikersmoontlikhede van water beperk nie·, maar ook nadelig vir die omgewing is. Benewens biologiese besware kan estetiese en etiese besware aangevoer word omdat vuil, lewelose water groot afbreuk aan die natuurskoon doen.
In talle dele van die wêreld (onder meer Suid-Afrika) is water skaars en daarom moet die beskikbare water ten volle benut word. Om besoedeling in Suid-Afrika te bekamp, is streng wetgewing ingestel (die Waterwet, No. 54 van 1956) ingevolge waarvan die samestelling van nywerheids - en riooluitvloeisels wat in riviere gestort word, streng beheer word.
Wetgewing rakende waterbesoedeling moet egter op internasionale vlak deurgevoer word om doeltreffend te wees, aangesien die besoedelde water van riviere uiteindelik in die see beland.
Organiese besoedeling
Daar word 'n onderskeid gemaak tussen biologiese en chemiese besoedeling. Biologiese besoedeling ontstaan wanneer water met menslike en dierlike uitwerpsel en slagafval besmet word en virusse, bakterieë en ander siektedraende mikroörganismes in die water aanwesig is. Groot konsentrasies paratifus- en tuberkulosebakterieë kom in rioolwater van groot stede en in die afvalwater van nywerhede voor.
Onsuiwerhede van natuurlike oorsprong in water word deur sommige aërobiese bakterieë afgebreek. Oliebesoedeling is nie net tot die see beperk nie: olie en olieprodukte word vanweë lekkasies en die uitspoel van oliehouers deur riole na waterbronne gevoer. 'n Olielaag op die wateroppervlak belemmer die suurstoftoevoer na lewende organismes onder die oppervlak. Watervoëls kry dodelike hoeveelhede olie in wanneer hulle hul vere probeer skoonmaak.
Die aktiewe bestanddele van wasmiddels wat in waterbronne beland, breek die drywende olie op in klein druppels, wat deur visse en waterdiere opgeneem kan word. Landbouchemikalieë kan akute en chroniese vergiftiging by diere en plante veroorsaak. Sommige giftige stowwe hoop op in dierlike weefsel, wat vrektes kan veroorsaak, soos die geval was met die groot visvrektes in die Ryn in 1969. Gevoelige plant- en diersoorte dien as biologiese indikators waarvolgens die giftigheidsgraad van water bepaal kan word.
Hulle dui die aanwesigheid, maar nie die aard nie, van gifstowwe aan. Sekere gifstowwe, soos DDT, is so skadelik dat die gebruik daarvan streng beheer word. Navorsing het getoon dat gebiede wat ver van enige menslike aktiwiteit geleë is, reeds met DDT besmet is: DDT is byvoorbeeld in visweefsel by Ross-eiland in die Noordpool gevind.
Daniella Pineda
Daniella Nicole Pineda (gebore 20 Februarie 1987) is 'n Amerikaanse aktrise. Sy is bekend vir haar rolle in die rolprent Jurassic World: Fallen Kingdom (2018) en in die televisiereekse The Vampire Diaries (2009), The Originals (2013), en The Detour (2016).
Waterbesoedeling
Anorganiese besoedeling
Die anorganiese besoedeling van water, byvoorbeeld deur soute, sure en ione van swaar metale, lei tot vergiftiging, versouting en eutrofisering. Die grootste sondaars op die gebied is nywerhede en myne wat groot hoeveelhede koper, kwik, sink, chroom, lood, sianied, suur, ensovoorts in water laat beland. Die landbousektor is eweneens skuldig aan besoedeling (kunsmis), terwyl huishoudelike afvalwater stowwe soos fosfate en wasmiddels bevat. Nie alleen die oppervlakwater nie, maar ook grondwater word hierdeur besoedel.
György Pauk
Biografie
Pauk is in Boedapest, Hongarye gebore, en het op die ouderdom van nege jaar ingeskryf by die Franz Liszt Musiekakademie. Hy het sy studies in 1945 as student van Imre Waldbauer begin. Van 1947 tot 1949 het hy onder János Temesváry gestudeer, en van 1949 totdat hy gegradueer het by die Akademie saam met Ede Zathureczky. Hy het ook onder Zoltán Kodály gestudeer.
Waterbesoedeling
Versouting
Die toename in die soutinhoud van oppervlakwater berokken groot skade aan landbougewasse en skep probleme in die voorsiening van drinkwater. Die belangrikste oorsaak van versouting in Wes-Europa is die groot hoeveelhede sout afkomstig uit myne in Frankryk wat deur die Ryn weggevoer word. Dieselfde probleem word in Suid-Afrika ondervind, veral in die Hartbeespoortdam suiwer rivierwater het 'n soutinhoud van minder as 10 dele in 1 miljoen dele water. die soutinhoud van die Hartbeespoortdam het van 34 dele in ŉ miljoen (1980) tot 45 dele (1982) gestyg.
György Pauk
Biografie
In 1956 het hy Hongarye verlaat vir Nederland en, nadat hy deur die violis Yehudi Menuhin oortuig is het hy permanent in Londen gaan woon. Sedertdien tree hy as konsertsolis op saam met vooraanstaande orkeste en dirigent-maestros van regoor die wêreld, soos Pierre Boulez, Colin Davis, Lorin Maazel, Gennadi Rozjdestvenski, Simon Rattle en Georg Solti. Hy het ook die werke opgeneem (en die eerste uitvoerings daarvan gespeel) deur komponiste soos Witold Lutosławski, Krzysztof Penderecki, Alfred Schnittke, Peter Maxwell Davies, en Michael Tippett wat deur die komponiste hulself gedirigeer was.
Waterbesoedeling
Eutrofikasie
Eutrofisering vind plaas wanneer binnelandse water met fosfaat- en stikstofverbindings (afkomstig van landbou- en huishoudelike afvalwater) "verryk" word. Die kunsmatige verryking van water bring sekere fisiese en chemiese veranderings mee. Die gasbalans in varswater (O2CO2-verhouding) word deur fotosinterende bakterieë en alge, wat suurstof produseer en koolsuurgas gebruik, in stand gehou. Indien daar 'n skielike toevloei in voedingstowwe soos nitrate en fosfate is, neem die getalle van alge so drasties toe dat hulle mekaar in die water oorwoeker.
György Pauk
Biografie
Pauk het saam met die pianis Peter Frankl 'n langtermyn samewerkingsooreenkoms gesluit met die tjellis Ralph Kirshbaum. Pauk en Frankl is reeds sedert hul kinderdae permanente vennote. Hulle het kamermusiek gestudeer saam met Leo Weiner. Die BBC het in 1997 die komposisie Veertien Klein Prente deur James MacMillan aangevra ten einde die 25ste herdenking van die trio te merk.
Pauk was in 1987 aangestel as professor van Vioolstudies by die Koninklike Musiekakademie in Londen. Hy het die viool departement waarvan hy die hoof was by die Koninklike Musiekakademie na Ede Zathureczky laat vernoem omrede hy begerig was om die nalatenskap van die legendariese meester te bewaar en daarmee voort te gaan.
Pauk het op Annie Fischer se uitnodiging in 1973 weereens in Boedapest verskyn; en sedertdien speel hy gereeld in Hongarye as beide solis en kamermusiekspeler. Hy het in 2007 afgetree van die konsertverhoog. Hy het ook al saam met Jenő Jandó opgetree en gespeel.
Hy gee bykomend tot die bogenoemde uitvoerings reg rondom die wêreld meestersklasse aan die internasionale Menuhin musiekakademie. Hy besoek gereeld die Verenigde State, waar hy meesterklasse in Los Angeles, San Francisco, Oberlin Kollege (Ohio), en by die Juilliard Musiekskool in New York Stad aanbied. Van sy noemenswaardige studente sluit Thomas Gould in.
Hy speel al vir 'n geruime tyd op sy Joseph Massart Stradivarius van 1714, wat uit Antonio Stradivari se sogenaamde "Goue Periode" dateer.
Hy het twee kinders wat beide in Londen woon en werk, asook vier kleinkinders.
Vername studente
Pauk se mees noemenswaardige studente sluit Thomas Gould, Maureen Smith, Marianne Thorsen, Gyula Stuller, en Lucy Gould in.
Waterbesoedeling
Eutrofikasie
Groot hoeveelhede sterf derhalwe af en stel sodoende nog voedingstowwe aan die aërobiese heterotrofe bakterieë beskikbaar. Die bakterieë, wat suurstof gebruik en koolsuurgas produseer, vermeerder vinnig. Dit versteur die gasbalans en veroorsaak dat baie plante en diere doodgaan en sodoende meer organiese voedingstowwe aan die bakterieë beskikbaar stel. Na 'n tydperk is daar geen suurstof meer in die onderste lae van die water oor nie, wat weer toestande vir die anaerobiese saprofitiese bakterieë gunstig maak (hulle kan nie in die aanwesigheid van suurstof leef nie).
Lena Paul
Lena Paul (gebore 12 Oktober 1993) is 'n Amerikaanse aktrise en skryfster. Sy is bekend vir haar rolle in die televisiereekse Blacked (2014) en Pure Taboo (2017).
Waterbesoedeling
Eutrofikasie
Die water se suurstofkonsentrasie is dus besonder laag, die pH daal (water word suurder) en weldra oorleef net 'n paar vissoorte in die boonste lae van die water. Eutrofisering kan beheer word deur te verhoed dat riooluitvloeisel in damme of mere beland of deur die nutriënte uit rioolafval te verwyder voordat dit in die rivier of dam vloei. Die probleem kan verder bekamp word deur landboupraktyke met betrekking tot die toediening van kunsmis te verbeter en deur fosfate uit waswater te verwyder.
Seebesoedeling
Seebesoedeling word veroorsaak deur besoedelde water van riviere wat in die see uitmond, afvalstowwe wat van nywerhede en stede langs die kus afkomstig is, afval van skepe en giftige stowwe in die lug wat in die water oplos. Daar is 'n wanopvatting dat die groot watermassa van oseane die besoedelingsprobleem self kan oplos. Seebesoedeling het egter al sulke ernstige afmetings aangeneem dat die gevolge daarvan nie langer onderskat kan word nie.
Besoedeling deur afvalwater
Oesters moet byvoorbeeld gedurig gekontroleer word. Nitrate en fosfate wat nie vooraf uit huishoudelike en nywerheidsafvalwater verwyder word nie, het ŉ ernstige uitwerking op die gehalte van seewater. Ongeveer 50 000 ton fosfor beland jaarliks in die Noordsee. Die oormaat plantvoedingstowwe kan 'n oordadige groei van alge meebring en uiteindelik veroorsaak dat die suurstofkonsentrasie daal, wat die eutrofiseringsproses aan die gang sit.
Seebesoedeling via die lug
Tot in die sewentigerjare is geglo dat slegs radioaktiewe afval van kernproewe die see via die dampkring besoedel. Dit blyk egter dat ander stowwe ook op die manier in die water val. Ongeveer 350 000 ton lood (hoofsaaklik afkomstig van uitlaatpypgasse van motors) beland jaarliks in die see.
Ongeveer 100 000 ton kwik word ook na die see gevoer: Water wat met kwik besoedel is, kan dodelike gevolge hê, soos die talle sterftes van mense in Minamatabaai getuig: 'n Chemiese nywerheid in Minamata het onder meer van kwikverbindings gebruik gemaak en die afval in die baai laat vloei. Die uitwerking daarvan het in 1950 duidelik geword toe dooie visse in die baai begin uitspoel het. Twee jaar later het katte begin doodgaan en teen 1953 het die inwoners simptome van verlamming, blindheid en breinbeskadiging begin toon.
Teen 1976 is 120 inwoners aan kwikvergiftiging dood, 800 het breinskade opgedoen en teen 1978 is altesaam 1 500 vir kwikvergiftiging behandel. Die nywerheid se jarelange weiering om verantwoordelikheid te erken en die besoedeling te staak, het die tragedie vererger.
Oliebesoedeling
Oliebesoedeling is 'n toenemende verskynsel wat dwarsoor die wêreld kommer wek. Dit is nie net afkomstig van raffinaderye aan die kus en olietenkskepe wat vergaan nie, maar ook van tenk en vragskepe wat toevallig of moedswillig olie in die see laat loop wanneer die tenks skoongespoel word. Olieprodukte word verdeel in ligte, middelswaar en swaar fraksies en ru-olie bestaan uit 'n mengsel van al drie. Die ligte fraksies soos petrol en bensien is maklik brandbaar, relatief oplosbaar in water, verdamp vinnig en veroorsaak nie langdurige waterbesoedeling nie.
Hierdie fraksies is nie skadelik vir die gesondheid nie, maar dit kan die smaak van vis bederf. Ongeveer 3,5 miljoen ton beland jaarliks in die oseane. Middelswaar fraksies soos stook en gasolie is moeilik brandbaar, kan nie in water oplos nie en verdamp baie stadig. Dit bevat ook toksiese bestanddele en veroorsaak ernstige en hardnekkige besoedeling. Swaar fraksies soos teer en bitumien is nie brandbaar nie, onoplosbaar in water en vorm harde klonte wat jare later eers deur bakterieë afgebreek word.
Die harde teerklonte is nie alleen uiters lastig op strande nie, maar bevat skynbaar ook stowwe wat kanker kan veroorsaak. 'n Oliekol op die see is nie soseer 'n bedreiging vir die waterlewe nie, maar dit hou gevare in vir seevoëls omdat hulle vere met olie oortrek word. Die olie belemmer die vere se isoleringsvermoë en die voëls verkluim of verhonger omdat hulle nie behoorlik kan vlieg of swem nie. Olie naby die kus kan ook katastrofiese gevolge vir die visbedryf, oesterkwekery en ontspanning inhou. Suid-Afrika (met 'n kuslyn van 2 954 km) lê op een van die wêreld se belangrikste olieroetes. Hoewel ongelukke selde voorkom, is die gevaar van oliebesoedeling altyd daar. In Februarie 1968 het 400 ton olie van die Franse tenkskip Sivella die Kaapse seewaters besoedel.
In April 1968 het die Duitse tenkskip Esso Essen 15 000 ton ru-olie wes van die Kaapse Skiereiland uitgestort. Honderdduisende liters olie van die Wafra het in 1971 verwoesting onder seevoëls gesaai. Vale met 'n spesiale skoonmaakmiddel is van die VSA af na Suid-Afrika gebring en baie voëls kon gered word. Na die botsing tussen die Venpet en die Venoil in 1977 het olie die strande van Port Elizabeth tot by Mosselbaai bedreig. Die voortbestaan van sekere pikkewynspesies word ernstig deur oliebesoedeling bedreig.
In die Esso Essen-ramp is 14 000 tot 19 000 pikkewyne dood. Oliebesmeerde pikkewyne kan gered word deur hulle een-een met spesiale spuitmiddels te behandel wat die olie op hul vlerke oplos. Gewoonlik duur dit 3 tot 4 weke voordat hulle volkome herstel het. Die brilpikkewyn is besig om uit te sterf en duisende duikers, seeganse en albatrosse is vanweë oliebesoedeling uitgewis Verskeie metodes is ontwikkel om oliebesoedeling op die see te bestry, maar die meeste metodes kan net in kalm waters toegepas word.
Drywende sperbome is nie altyd doeltreffend nie omdat die water en olie dikwels verby die sperbome dryf. Chemiese middels help as dit binne 24 uur op die olie gespuit word. Dit kan egter meer skade as olie aan see-organismes berokken, soos bevind is met die stranding van die Torrey Canyon in 1967 in die Engelse Kanaal. Die Franse het 'n waterkering ontwerp wat uit versterkte touweefsel van 23 000 m bestaan en gemobiliseer kan word in noodgevalle. Voorkomende maatreëls is uiters noodsaaklik. Suid-Afrika beskik oor sleepbote soos die Wolraad Woltemade om tenkskepe wat in moeilikheid verkeer, op sleeptou te neem. 'n Waarskuwingstelsel is by alle hawens ingestel en kuswagskepe word gebruik om olielekkasies op te spoor.
Maatreëls teen seebesoedeling
Nasionale maatreëls ter beskerming van kuswaters is dikwels doeltreffend. Teen 1957 het alle fauna en flora in die mondingsgebied van die Teems feitlik uitgesterf. Na 12 jaar van biologiese en chemiese suiwering van huishoudelike en nywerheidsafvalwater is daar nou weer 50 soorte organismes in die water aanwesig. Internasionale maatreëls is onvoldoende en moeilik om af te dwing. Volgens die Verdrag van Oslo (1972) is die storting van ru-olie, stookolie, swaar dieselolie, kwik, kadmium en radioaktiewe stowwe verbode.
Biologiese gevolge
Wanneer die water die sentrale verlaat, is die temperatuur 5 tot 10 °C hoër as die van die water waarin dit afgevoer word. Prosesse soos asemhaling, fotosintese, ensovoorts, is temperatuursensitief en sodra die temperatuur te hoog is, word hierdie prosesse ontwrig, wat die uiteindelike sterfte van organismes kan beteken. Dit is moeilik om die optimale temperatuur (voorkeurtemperatuur) van die meeste waterbewegende waterorganismes definitief te bepaal, want baie kan hulle by temperatuurskommelings aanpas.
'n Skielike styging (byvoorbeeld 1 °C per uur) is baie skadeliker as ŉ geleidelike styging van byvoorbeeld 1 °C per dag. Verskille in watertemperatuur, of die minimum temperatuur, beïnvloed die paar- en trekgewoontes van 'n groot aantal waterdiere. In die winter, wanneer die aanvraag na elektrisiteit hoër is as in die somer, word meer koelwater afgevoer en dit kan veroorsaak dat die natuurlike seisoenverskille ten opsigte van die watertemperatuur kleiner word en selfs kan verdwyn.
Aan die een kant word die voortplanting en voortbestaan van ŉ aantal soorte bedreig, en aan die ander kant bied die hoër watertemperatuur nuwe leefgebiede vir ander soorte. So word die tropiese guppie (Poecilia reticulata), wat voortplant in water met 'n temperatuur van ongeveer 28 °C, deesdae op baie plekke aangetref. Die toename in die getalle van 'n subtropiese of tropiese diersoort gaan meestal gepaard met die verdwyning van ŉ groot deel van die inheemse fauna.
Deur die verwarming van die water neem die suurstofgehalte af, wat die lewensomstandighede van die diere nog verder benadeel. Ondersoeke na visse, week- en skaaldiere het aan die lig gebring dat hulle reeds nadelig geraak word nog voordat 'n temperatuur van 30 °C bereik is. Uit 'n biologiese oogpunt sou ŉ temperatuurgrens van maksimum 21 °C wenslik wees en dit beteken onder meer dat 'n ander vorm van verkoeling by kragsentrales gedurende die somermaande, wanneer die temperatuur van die oppervlaktewater aan hierdie kritieke grens raak of dit oorskry, gevind sal moet word. Daar bestaan die moontlikheid van lugverkoeling, of om die lou afvalwater na landbougrond weg te voer waar gewasse wat in hierdie toestande sou aard, verbou kan word.
Groot omgewingsprobleem
Dit is hoofsaaklik die mens en sy lewenswyse wat vir waterbesoedeling verantwoordelik is: stowwe soos gevaarlike afvalstowwe, metale, mense- en diere-afval, verf en chemikalieë en selfs olie word deurlopend in riviere en ander waterbronne gestort. Natuurrampe is soms ook vir besoedeling verantwoordelik, byvoorbeeld aktiewe kraters wat as in die lug vrystel en daarna in water opgeneem word, maar dis eerder die uitsondering.
Waterbesoedeling word gevolglik een van die wêreld se ergste omgewingsprobleme geag – nie alleen wat riviere, damme en oseane betref nie, maar ook grondwater. Vandaar die druk op veral nywerhede om verantwoordelik van afval ontslae te raak en landbouers en selfs stadsrade om nie plaagdoders en kunsmis onnodig in water-afloop en spoelriolering en uiteindelik ook in grondwater te laat beland nie.
Dit is ook misleidend dat besoedelde water nie op die oog af vuil hoef te wees nie. Helder water kan soms bakterieë en virusse, chemikalieë en ander stowwe bevat wat tot siekte of selfs sterftes van mense en diere kan lei.
Watergedraagde siektes weens swak watervoorsiening is veral in onontwikkelde gebiede ’n ernstige probleem. Volgens statistieke (Websters, p. 1 183) word sowat 80% van alle siekte in dié gebiede deur water oorgedra, met diarree die grootste oorsaak van veral kindersterftes. Malaria, wat meegebring word deur muskiete wat in stilstaande water uitbroei, raak jaarliks ’n ontstellende 400 miljoen mense en veroorsaak 5 miljoen se dood.
In nywerheidslande is die groot probleem water wat deur nywerheidsafval en selfs radio-aktiewe afval besoedel is. Dit veroorsaak minstens hoofpyn of maagongesteldhede maar verskillende kankersoorte word ook daaraan verbind. Besoedelde water is dus vandag ’n wêreldwye probleem.
Waterbesoedeling is uiteraard nie ’n moderne probleem nie: oor die eeue het cholera-epidemies en ook tifus en disenterie (ontsteking van die ingewande) weens besmette water voorgekom.
Ewewig versteur
Die feit dat alle water wat in die natuur voorkom sowel organiese as anorganiese stowwe bevat, moet in gedagte gehou word: dié stowwe kom in ’n kragtige ewewig voor te danke aan ’n ingewikkelde reeks selfsuiweringsprosesse. Aërobiese bakterieë breek byvoorbeeld onsuiwerhede van natuurlike oorsprong doeltreffend af.
Organiese besoedelende stowwe kan van biologiese en chemiese oorsprong wees. Biologiese besoedeling is die gevolg van water wat met mense en diere se uitwerpsels besmet word. Chemiese besoedeling ontstaan wanneer onder meer olie en landbouchemikalieë die ewewig versteur. Sekere gifstowwe, insluitend DDT wat streng beheer word, is selfs al baie ver van die bron van besmetting gevind. ’n Geval van visweefsel wat DDT bevat is al by Ross-eiland by die Noordpool gevind.
Anorganiese waterbesoedeling, onder meer deur ione, soute en sure van swaarmetale, kan tot vergiftiging en eutrofisering (oormaat fosfaat en stikstof) van water lei. Nywerheidsafval soos kwik, lood en sianied, landbou-afval (soos geloogde kunsmis) en huishoudelike afval (soos wasmiddels en fosfate) is die sondaars.
Oorsake
Van die oorsake van waterbesoedeling sluit in:
Suurreën
Een van die besoedelaars waarvan nie altyd kennis geneem word nie, is suurreën – reën wat sure soos swael en die sterk oksideermiddel salpetersuur bevat en die gevolg is van gasse soos stikstof en swael wat met suurstof, waterdamp en sonlig verbind.
Steenkool wat brand veroorsaak die gasse koolstofdioksied en swaeloksied, wat in die atmosfeer vrygestel word. Wanneer swaeldioksied en water byvoorbeeld verbind, ontstaan suurreën. Dit kan selfs die steenwerk van geboue beskadig en bome se groei benadeel. Uitlaatgasse van voertuie veroorsaak ook suurreën.
Suurreën versteur die chemiese ewewig in damme en mere en veroorsaak suurstoftekorte in die water, wat visse en plante laat vrek. Selfs grondwater kan daardeur benadeel word en dit tas glo ook mense se asemhalingstelsel aan, met asma en bronchitis die gevolge. In noordelike lande soos Swede, Denemarke en Noorweë is sowat 80% van die vis in mere reeds uitgewis.
Landbouchemikalieë
Die besoedelende uitwerking van landbouchemikalieë op water is ook al heelwat nagevors. Volgens ’n onlangse navorsingsverslag van Suid-Afrika se Waternavorsingsraad het landboubedrywighede die potensiaal om ’n verskeidenheid gevaarlike chemikalieë in die land se waterbronne te besorg.
Kommer is in die verslag uitgespreek oor die moontlikheid dat verskeie plaagdoders wat op plase gebruik word om gewasse te bespuit en dieresiektes te beheer, in riviere en damme kan beland. Deur van die water te drink (mens en dier) of selfs daarmee in aanraking te kom deur watersport, kan dit endokriene versteurings in mense veroorsaak.
Riglyne deur die betrokke besluitnemers oor die veilige gebruik van landbouchemikalieë in die bestuur van waterhulpbronne sal uiteindelik noodsaaklik wees, is die gevolgtrekking van die navorsing.
Indringerplante
Indringerplante – plante wat floreer in gebiede waarin hulle nie voorheen natuurlik gegroei het nie – kan in twee opsigte Suid-Afrika se waterbronne benadeel: Eerstens onderdruk hulle inheemse plante omdat daar minder natuurlike plae is wat hul groei belemmer, gebruik hulle meer water en kan die afloop na riviere en damme belemmer. Volgens statistieke van die Departement van Water en Sanitasie is indringerplante daarvoor verantwoordelik dat die jaarlikse invloei na damme met 695 miljoen kubieke meter verminder word (2013-syfers).
Tweedens kan hulle vir besoedeling en die benadeling van ander waterplante se groei, suurstof en selfs vissterftes sorg, wat die besoedelingsprobleem vererger.
Waterhiasinte, tropiese waterplante van die spesie Eichhornia crassipes (afkomstig van Suid-Amerika en reeds ’n probleem in meer as 50 lande), is een van die grootste nagmerries vir plaaslike omgewingsbewaarders. In een seisoen kan so min soos 25 plante vir 2 miljoen nuwe plante sorg. Dit veroorsaak nie alleen suurstoftekorte in damme en riviere nie, maar dreineer die water van voedingstowwe vir ander plante en visse en blokkeer die sonlig. Vis- en plantsterftes kan die besoedelingsprobleem aansienlik vergroot.
Hittebesoedeling
Hittebesoedeling (of termiese besoedeling) is ’n vorm van waterbesoedeling wat nie altyd in dieselfde asem as ander vorme van besoedeling genoem word nie, maar steeds wye gevolge het. Dit is vrygestelde hitte waarvan ontslae geraak moet word by onder meer fabrieksprosesse en die opwekking van krag.
Die biologiese gevolge van dié warm water, wat gemiddeld 5°C-10°C warmer is as die water waarin dit afgevoer word, is dat dit ’n uitwerking het op prosesse wat sensitief is vir temperatuur, insluitend fotosintese, en dat dit tot die dood van waterorganismes en –diere kan lei. Die warmer watertemperatuur lei terselfdertyd tot nuwe leefgebiede vir ongewenste spesies, wat in die warmer water floreer ten koste van inheemse fauna en flora.
Gevare
Die gevare van waterbesoedeling sluit in:
Voorkoming
Om waterbesoedeling te voorkom, moet die volgende gedoen word:
Mafa's Halt
Mafa's Halt is 'n nedersetting in die Oos-Kaapprovinsie van Suid-Afrika. Volgens die 2011-sensus het die nedersetting 'n bevolking van 1 502 gehad, almal Swartes.
Alfred die Grote
Alfred die Grote (848 of 849 – 26 Oktober 899) was van 871 tot met sy dood koning van Engeland. Hy was die vyfde en jongste seun van koning Ethelwulf en sy eerste vrou, Osburga. Hy het sy broer Ethelred opgevolg as monarg van Wessex, nadat dié dood is in die stryd teen die Dene. Alfred is in 868 getroud met Ealhswith van die Gaini in Noord-Lincolnshire, dogter van Ethelred Mucel, edelman van die Huis van Mercië.
Besonderhede oor Alfred se lewe is bekend danksy die werk van die Wallieser Asser, wat as sy biograaf beskou kan word.
Bewind
Alfred het gou vrede gesluit met die Dene, maar ná ’n paar jaar het hulle hulle aanvalle hervat. Alfred het hulle in 878 verslaan en vir hulle ’n gebied in die noordooste van Engeland gegee.
Koning Alfred die Grote se magte het Londen ingeneem en 'n vredesooreenkoms met die Deense leier Guthrum gesluit. Die heidense Deen is tot die Christendom bekeer. Die Dene wat reeds in Engeland gevestig was, het 'n eie gebied gekry wat as Danelaw bekend gestaan het. In Danelaw het tot in die laat Middeleeue ander wette en gebruike as in die res van Engeland gegeld. Die ander deel was 'n Saksies-oorheerste koninkryk onder Alfred se gesag.
Nadat die gevare van 'n Deense inval verdwyn het, moes Alfres sy ryk van 892-896 teen Normandiese indringers uit Noord-Frankryk verdedig. Sy bekwaamheid as militêre leier, sy organisatoriese talent en die feit dat hy 'n sterk vloot opgebou het, het hom egter in staat gestel om aanvalle van die gedugte Normandiërs af te weer. Alfred se roem berus egter nie alleen op sy prestasies as militêre leier nie. Hy het die bestuur van die land gereorganiseer, die regspraak verbeter en die kulturele lewe, ekonomie en handel bevorder.
Hy het die leër hervorm en ’n verskeidenheid bestuurs- en juridiese vernuwings ingevoer wat tot voordeel van die land gestrek het, onder andere op ekonomiese gebied. Hy het sy grondgebied in graafskappe opgedeel wat hy onder toesig van ’n earl (Oud-Engels ealdorman of oudste) geplaas het. Hy het ook sheriffs benoem wat sy gesag moes afdwing. Hy het die onderwys bevorder, ’n invloedryke hofskool gestig en was ook op kulturele gebied aktief. Al hierdie eienskappe het hom die bynaam "die Grote" besorg.
Kulturele invloed
Alfred was self ’n skrywer en vertaler. Hy was onder meer die medevertaler van Cura pastoralis van pous Gregorius die Grote, De consolatione philosophiae van Boethius, Soliloquies, Confessiones van Augustinus en Historiae Adversus Paganos Libri Septem van Orosius. Nog ’n belangrike werk van hom was sy wetboek, die eerste in Europa wat in die volkstaal geskryf is.
Huwelik en kinders
Alfred is in 868 getroud met Ealhswith van die Gaini in Noord-Lincolnshire, wat in 905 oorlede is. Sy was die dogter van Ethelred Mucel, edelman van die Huis van Mercië. Hulle het ses kinders gehad, onder andere:
Nederlands-Zuid-Afrikaanse Vereniging
Doelstelling
Die NZAV se oogmerk is die bevordering van die kulturele bande tussen Suid-Afrika en Nederland in die breedste sin van die woord, maar veral op die gebied van die onderwys, wetenskap en letterkunde.
Geskiedenis
Die NZAV is op 12 Mei 1881 in Utrecht gestig ná die verontwaardiging wat in Nederland losgebars het na die Britse anneksasie van die Zuid-Afrikaansche Republiek in 1877 en die geesdrif wat die Eerste Vryheidsoorlog in Nederland vir die Boeresaak opgewek het. Die eerste erevoorsitter was die bioloog prof. Pieter Harting en ander prominente lede was die Nederlandse politikus en teoloog dr. Abraham Kuyper, die sakeman, reisiger en konsul-generaal van die Oranje-Vrystaat in Nederland, dr. H.P.N. Muller, die teoloog prof. J.W. Punt, die filosoof prof. Cornelis Bellaar Spruyt en die medikus prof. Hendrik Burger. Spruyt was drie jaar sekretaris en vier jaar voorsitter, Pont was 26 jaar die voorsitter en Burger 33 jaar die voorsitter van die NZAV.
Aktiwiteite
Die NZAV bedryf in samewerking met die Suid-Afrikaanse Instituut 'n argief, navorsingsentrum en biblioteek in Suid-Afrika Huis. Dit publiseer die Maandblad Zuid-Afrika, beheer die Stigting Studiefonds vir Suid-Afrikaanse Studente (SSF), reik die Van Riebeeck-penning uit en organiseer sosiale byeenkomste (die bekende “koffietafel”) om Afrikaans- en Nederlandssprekendes in Nederland met mekaar in aanraking te bring.
Vroeëre aktiwiteite
Tydens die Tweede Vryheidsoorlog het die NZAV ambulanse gereël om gewonde burgers te versorg en bystand is verleen aan krygsgevangenes op St. Helena en Ceylon. Ook is gehelp met die reëlings van pres. Paul Kruger se besoek aan Amsterdam in 1900. Na die oorlog is gehelp met die heropbou van die voormalige Boere-republieke. Burgers is na die oorlog gerepatrieer en dokters, predikante en onderwysers is in Nederland gewerf om in Suid-Afrika te kom werk. Ook is steun verleen aan 'n groep Boere wat hulle na die oorlog liewer in Suidwes-Afrika (Namibië) wou vestig. Vir baie jare het die organisasie in Nederland feesvieringe gereël vir Krugerdag en Geloftedag. In 1925 is die geboorte van pres. Kruger 100 jaar tevore luisterryk herdenk. Met dieselfde geesdrif is die Van Riebeeck-fees in 1952 gevier. Verskeie Volkspele-groepe is in Nederland ontvang. Aanvanklik om Nederlands en later om Afrikaans as taal te propageer, het die NZAV die Suid-Afrikaanse Taalbond aktief gesteun. Afrikaanse boeke is in Nederland aan belangstellendes beskikbaar gestel. In 1931 is die Nederlandse kultuurhistoriese instituut aan die Universiteit van Pretoria gestig en 20 jaar later ook so 'n instituut aan die Universiteit van Kaapstad. Op 31 Mei 1951 is die kultuurverdrag tussen die regerings van Suid-Afrika en Nederland gesluit. Reeds vanaf 1881 is Nederlandse emigrasie na Suid-Afrika aangemoedig deur voorligting en lesse in Afrikaans aan voornemende landverhuisers te bied.
Boekenhouthoek
Boekenhouthoek is 'n dorpie in Thembisile Hani Plaaslike Munisipaliteit, Nkangala-distriksmunisipaliteit in Mpumalanga, Suid-Afrika.
Pruim
Die pruim, Prunus domestica, is 'n spesie van die genus Prunus, geklassifiseer saam met die appelkoos in die subgenus Prunus. Die subgenus word onderskei van ander subgenera (perskes, kersies, ens.) deur die spruite wat 'n terminale knop het asook syknoppies wat alleenstaande is (nie gebondel), die blomme kom saam in groepe van een tot vyf op kort steeltjies voor. Die vrug het 'n groef wat langs die kant afloop asook 'n gladde steenpit.
Rooikophoutkapper
Die rooikophoutkapper (Lybius torquatus) is een van die houtkappers wat die volopste in Afrika is. In Engels staan die voël bekend as die Black-collared barbet.
Voorkomsgebied
Die houtkapper kom voor in Afrika suid van die Sahara deur Angola, Botswana, Burundi, die Demokratiese Republiek van die Kongo, Eswatini, Kenia, Lesotho, Malawi, Mosambiek, Namibië, Rwanda, Suid-Afrika, Tanzanië, Uganda, Zambië en Zimbabwe.
Roepgeluide
Die rooikophoutkapper is een van vele duetspesies in die Lybius genus en uiter gereeld duette in sy dag-tot-dag lewe. Daar word geen sang op sy eie, deur net een lid van die spesie, gemaak nie. Die repertoire van die duette wissel ook nie veel nie. Hierdie spesie word geredelik herken aan sy harde duet, wat klink soos "too-puddly! too-puddly! too-puddly!" of "too-doodle! too-doodle!" .... vergesel van 'n vlerkgeklap. Benewens die vlerkgeklap, draai die voëls in die paar na mekaar terwyl hulle fluit, en leun vorentoe terwyl plegtig voor mekaar gebuig word. Hierdie voël gee 'n verskeidenheid van roepe, insluitende sy grommende waarskuwingsroep en skril, harde gegons. Die gromgeluid kan die inisiëring van die duet wees.
Duet
Die too puddly-deuntjie is eintlik 'n antifonale duet. Dit beteken dat een voël in die paar die eerste noot sing, en die ander voël in die paar die tweede noot. Vir omstanders klink dit nie of dit uit twee verskillende voëls kom nie. Dit het duidelike seksuele duetrolle, na 'n groetseremonie, en die maat se note verskil. Die voëls sing nie gelyktydig nie, maar is gesinchroniseer in hul duette. Die tyd tussen wanneer een voël ophou sing, en wanneer die ander voël in die paar die deuntjie voortsit, word die ouditiewe reaksietyd vir die duet genoem. Die geskatte ouditiewe reaksietyd vir hierdie voël is 178 ms.
Dieet/voeding
Hierdie houtkappers is meestal enkellopende voëls wat verskeie soorte vrugte en groente vreet. Hulle besoek gereeld plantasies om daar kos te vind. Die vrugte word heel geëet en die pitte later uitgebraak.
Broeityd
Die L. torquatus-spesie se broeiseisoen strek van Desember tot Februarie.
Ann-Sofie Kylin
Ann-Sofie Kylin (gebore 14 November 1955) is 'n Sweedse aktrise. Sy is bekend vir haar rolle in die rolprente A Swedish Love Story (1970), Kalabaliken i Bender (1983), en A Film About Love (1987).
Angela Kovács
Angela Kovács (gebore 23 Mei 1964) is 'n Sweedse aktrise. Sy is bekend vir haar rolle in die televisiereekse Rederiet (1992), Beck (1997), Wallander (2005), en Irene Huss (2007).
Gewapende beton
Gewapende beton (ook versterkte beton genoem) is 'n boumateriaal wat gevorm word deur beton intern met treklasdraende materiale, gewoonlik staalstawe, te versterk. Dit word gewoonlik vervaardig deur die interne staalversterking eers te bou en dan die beton daar rondom te giet. Gewone beton is uiters geskik om saampersende spannings te weerstaan, maar kraak maklik tydens trekspannings. Dit maak gewone beton ongeskik vir die vervaardiging van swaar balke en ander konstruksies waar 'n deel van die materiaal aan groot treklaste onderhewig is. Gewapende beton oorkom hierdie probleem deur die treklaste deur die interne staalstawe te dra, en is dus sterk gedurende saampersings sowel as trekke. Dit maak van gewapende beton 'n uiters gewilde boumateriaal.
Ulco
Ulco is 'n moderne myndorp op die R31 hoofpad net 16 km van Delportshoop in die Noord-Kaap, Suid-Afrika. By Ulco is 'n oopgroefkalkmyn en sementfabriek van Union Lime.
Linda Porter (aktrise)
Linda Porter (31 Januarie 1933 – 25 September 2019) was 'n Amerikaanse aktrise. Sy was bekend vir haar rolle in die rolprente Twins (1988), The Truth About Cats & Dogs (1996), Dude, Where's My Car? (2000), en The House (2017).
Eugene Gordon Lee
Eugene Gordon Lee (25 Oktober 1933 – 16 Oktober 2005) was 'n Amerikaanse akteur.
Suid-Afrika Huis
Zuid-Afrikahuis (Nederlands: [zœyt ˈaːfrikaːˌɦœys]) in Amsterdam huisves 'n kultuur-, inligting- en navorsingsentrum vir mense met 'n belangstelling in Suid-Afrika, die Afrikaners en die Afrikaanse taal in die besonder. Die doel is om die Nederlandse belangstelling in Suid-Afrika lewend te hou en kultuurbande te versterk.
Ligging
Suid-Afrikahuis is by Keizersgracht 141, Amsterdam. Dit lê in die buurt Grachtengordel-West en baie naby aan die Anne Frank Huis en die Homomonument. Op loopafstand is die koninklike paleis op De Dam (middestad) en die stasie Amsterdam Centraal.
Geskiedenis van die huis
Die gewelhuis is tot “rijksmonument” verklaar. Hierdie grachtenpand is mooi versier o.a. met groot trappe wat na die voordeur lei. Nicolaes Hasselaer het dit in 1620 tydens die Nederlandse Goue Eeu vir hom laat bou. Toe het die huis bekendgestaan as De Dubbele Arend. Rondom 1800 is die agterste deel van die huis aangebou. Zuid-Afrikaansche Stichting Moederland (Stigting ZASM) het die huis in November 1923 aangekoop en herdoop tot Van Riebeeck Huis.
Huidige eienaars
Sedert 27 Maart 2014 is die Stigting ZASM en die Kaapse Afrikaanstalige oggendblad Die Burger (d.w.s. Media24, Naspers) die gesamentlike gelyke eienaars. Die onderhoud en die restourasie van die ou huis het vir die Stigting ZASM te veel geword en het die organisasie dit oorweeg om die huis te verkoop. Deur bemiddeling van Koos Bekker van Naspers het die kultuursentrum bewaar gebly. In 2014 en 2015 is die huis grondig opgeknap en twee woonstelle vir besoekende skrywers en joernaliste uit Suid-Afrika is ingerig. Op 12 Februarie 2016 is die gerestoureerde huis heropen.
Biblioteek en argief
In die biblioteek word nagenoeg 52 000 boeke, 550 reekse gestaakte tydskrifte en 40 lopende tydskrifte geberg en dit vorm die grootste versameling Suid-Afrikaanse letterkunde buiten Suid-Afrika. Die biblioteek lê klem op ou en moderne Afrikaanse taal- en letterkunde, geskiedenis, politiek, kuns, teologie, sielkunde en sosiologie. Human & Rousseau het 'n kopie van al die boeke wat deur hulle gepubliseer is aan die biblioteek geskenk. Verskeie ander Suid-Afrikaanse uitgewers het deur die jare heen ook materiaal verskaf. Elisabeth Eybers het haar versameling boeke aan die biblioteek gegee. 'n Versameling van 5 000 foto's gee 'n besondere beeld van die Eerste Vryheidsoorlog en die Tweede Vryheidsoorlog, en die mense, aardrykskunde, flora, fauna, kultuur, die geskiedenis van Suid-Afrika en die Suid-Afrikaans-Nederlandse betrekkinge. Dit illustreer duidelik die belangrike rol wat die Boere in die Nederlandse nasionalisme gespeel het.
Duisende argiefdokumente vorm die grootste versameling dokumente oor Suid-Afrika buiten Suid-Afrika. Dit handel veral oor die Nederlands-Zuid-Afrikaansche Spoorwegmaatschappij, (die NZASM, Nederlands-Suid-Afrikaanse Spoorwegmaatskappy). Ook is hier die N.P. van Wyk Louw-argief. Alhoewel die boeke van die eerste professore in Afrikaanse eintlik die begin van die biblioteek was, is dit eers amptelik in 1939 deur die Suid- Afrika Instituut gestig om die onderrig in Afrikaans in Nederland te ondersteun. In 1950 is die biblioteek na die Suid-Afrikahuis verskuif. Studente, wetenskaplikes, joernaliste en taalkundiges uit Nederland, Vlaandere en Suid-Afrika gebruik die biblioteek.
Ander aktiwiteite
Suid-Afrikahuis word ook gebruik vir sosiale byeenkomste (die bekende “koffietafels”) van Suid-Afrikaners en Nederlanders, boekbekendstellings deur skrywers en digters, filmvertonings, toneelaande, debatte en poësiewerkwinkels en kursusse in Afrikaans. Ook is die kantore van verskeie organisasies in Suid-Afrikahuis, naamlik van Stichting Zuid-Afrika Huis, Stigting ZASM (dit is die Zuid-Afrikaansche Stichting Moederland), Nederlands-Zuid-Afrikaanse Vereniging (NZAV), Stigting Studiefonds vir Suid-Afrikaanse Studente (SSF), Maandblad Zuid-Afrika, die professor in Afrikaans aan die Universiteit van Amsterdam, Suid-Afrika Insituut, die Afrikaanse kultuurfees en van die woordeboek ANNA (Groot Woordeboek Afrikaans en Nederlands).
Professoraat
Veral op inisiatief van prof. Hendrik Burger (voorsitter van die NZAV) is in 1933 die leerstoel in Afrikaans aan die Gemeentelike Universiteit Amsterdam ingestel. Dit is geborg deur die Stigting ZASM en die doel daarvan was die bevordering van die Afrikaanse taal, letterkunde en kultuur en die kennis van die geskiedenis van Suid-Afrika in Nederland. N.P. van Wyk Louw en (vanaf 1959) H. v.d. M. Scholtz was die eerste twee professore in Afrikaans in Amsterdam. Daardie tyd het bykans alle Afrikaanssprekende letterkundiges, historici, en teoloë 'n band met Suid-Afrikahuis gehad. Protes uit anti-apartheidskringe het tot gevolg gehad dat die professoraat in 1980 vakant gelaat is, maar in 1995 is daar weer met behulp van die Stigting ZASM lesings in die Afrikaanse letterkunde begin gee. Selfs die leerstoel het herleef en word tans gevul deur prof. Margriet van der Waal.
Kunswerke
In Suid-Afrikahuis hang 'n olieverfskildery van Paul Kruger deur die Nederlandse portretskilderes Thérèse Schwartze (1851–1918). Sy het dit geskilder in opdrag van die Stigting ZASM. Ook is daar houtskooltekeninge deur haar van genl. C.R. de Wet en van genl. en mev. Piet Joubert. 'n Kopie van die skildery is in die Aula van die Universiteit van Pretoria.
In Suid-Afrika
'n Soortgelyke instelling in Suid-Afrika is die Huis der Nederlanden in Pinelands.
Palingagtiges
Palingagtiges (Anguilliformes) is 'n vis-orde wat hoort tot die klas Actinopterygii. Palings is visse met 'n verlengde liggaam wat in die see of in varswater voorkom. Slegs visse wat tot die orde Anguilliformes behoort, kan as palings beskou word.
Ander visse wat 'n soortgelyke voorkoms hel, is bloot visse wat weens hul aanpassing by 'n ooreenstemmende habitat 'n soortgelyke vorm aangeneem het. Palings behoort tot die klas Osteïchthyes (Beenvisse), die superorde Teleostei en die orde Anguilliformes. Oorspronklik is die ordenaam Apodes gebruik, maar die orde het visse ingesluit wat nie ware palings is nie. Teenswoordig word die orde Anguilliformes in 4 subordes verdeel en ongeveer 19 families, 140 genera en meer as 500 spesies palings is bekend.
Liggaamsvorm
Volwasse palings is lang, spierkragtige, benerige visse en hul liggame is nie soos die van ander been visse merkbaar sydelings afgeplat nie. 'n Belangrike kenmerk van palings is dat bekkenpalings gordels en bekkenvinne heeltemal afwesig is.
Palings gebruik ook hul velle vir asemhaling, veral wanneer hulle oor land deur nat gras beweeg. Palings beweeg baie doeltreffend voort deur middel van kronkelbewegings van hul liggame. Dit word vergemaklik omdat die dorsale, die stert- en die anale vin oor die vis se lengte saamgesmelt het tot een lang deurlopende vin. Dit vergroot die effektiewe oppervlakte van die vin en help ook om die vis in die water te stabiliseer.
Die aantal werwels van palings verskil van spesie tot spesie en die kenmerk word gebruik om sommige spesies van mekaar te onderskei. Palings het ook nie skubbe nie, hoewel ŉ aantal klein skubbe diep in varswater-palings (familie Anguillidae) ingebed is. Volwasse palings se liggaamsvorm hang saam met hul lewenswyse. Die visse skuil bedags in rotssplete, tussen plantegroei en in openinge in koraalriwwe en vang verbyswemmende prooi.
The Times
The Times is 'n Britse dagblad wat in 1785 is deur John Walter gestig is. Die koerant heet aanvanklik The Daily Universal Register, maar die naam word in 1 Januarie 1788 na The Times verander. Tans word die koerant deur News International uitgegee, as deel van Rupert Murdoch se News Corporation.
John Walter was ook die eerste redakteur van die koerant. In 1803 onttrek hy en gee hy beheer aan sy seun oor, wat ook John Walter heet. Sy vader bring 16 maande in gevangenskap deur vir lasterlike beriggewing, maar die koerant bou 'n sterk reputasie in Europa, veral onder beleidmakers en finansiers.
Syfers vir Junie 2012 dui aan dat 400 000 eksemplare per dag verkoop word. Die markleier is egter die Daily Telegraph met 920 000 eksemplare per dag.
Palingagtiges
Liggaamsvorm
Oor die algemeen verlaat palings hul skuiling egter snags om te jag. Die volwasse visse se tande en kake is in die meeste gevalle goed ontwikkel, wat die diere uitstekende roofdiere maak. Sommige palings lewe op die seebodem, waar hulle hulle in die sand ingrawe. Die visse grawe hulle stert eerste in en hul sterte is om die rede versterk.
Voortplanting
Die voortplantingsproses van die Europese varswaterpaling (Anguilla anguilla) was lank 'n raaisel. Hoewel volgroeide palings vir honderde jare in varswater gevang is, is baie min palings met enige geslagsorgane opgemerk. Dit was wei bekend dat ou palings see toe beweeg en dat jong palings van die see af kom.
Intensiewe navorsing in die afgelope eeu het hierdie raaisel opgeklaar: Daar is vasgestel dat varswaterpalings na 'n spesifieke gebied in die see beweeg om daar te paar en kuit te skiet. Die Amerikaanse en Europese palings beweeg na die Sargassosee, wat beteken dat die Europese visse 4000 km moet aflê. Daar bestaan egter twyfel of die Europese palings wel hul bestemming bereik.
Tydens die migrasietog ontwikkel die palings se geslagsorgane, sodat hulle geslagsryp is wanneer hulle by die broeiplek aankom. Die volwassenes sterf blykbaar nadat hulle kuit geskiet het. Die palinglarwes wat uitbroei, verskil so radikaal van die volwasse palings dat hulle aanvanklik nie as palings geïdentifiseer is nie. Hulle is tot in 1896 as 'n aparte genus, Leptocephalus morrisii beskou en die larwes word steeds leptocephali genoem.
Die larwes leef op plankton en groei terwyl hulle van die broeiplek na die varswaterbronne beweeg. Terselfdertyd dien hulle ook as 'n voedselbron vir 'n aantal spesies pelagiese visse. Die leptocephalus-Iarwe se lyf is kenmerkend afgeplat en die diere hou aan groei totdat gedaantewisseling plaasvind. Gedaantewisseling vind gewoonlik in die see naby riviermondings plaas en ŉ aantal fisieke, fisiologiese en gedragsveranderinge vind tydens die proses plaas.
Die liggaam word spoelvormiger, die tande verander en die anale opening verskuif van die stertpunt na 'n posisie op die middellyf. Die diere moet nou ook ŉ aanpassing maak van 'n diepwaterna 'n vlakwaterbestaan (in die geval van seepalings) of 'n bestaan in varswater. Na gedaantewisseling word die diere glasale of jong palings genoem. Die glasale beweeg snags in die riviere op en hul dieet sluit klein visse, krappe, wurms en insektelarwes in. Namate hulle verder stroomop beweeg, verander hul voorkoms geleidelik en hul kleur verdonker omdat meer pigmente in die vel verskyn.
Seepalings
Buiten die varswaterpalings is die bontpalings (suborde Anguilloidei, familie Muraenidae) die bekendste palings. Hulle is goeie roofdiere omdat hul liggame kragtig en die tande en kake baie goed ontwikkel is. Die palings hou in gate en skeure tussen rotse en koraalriwwe, van waar hulle diere wat verby swem, kan aanval party spesies bontpalings se vleis is eetbaar, maar sommige s'n is baie giftig.