cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Geelpapierkelk
Die Geelpapierkelk (Monotes glaber) is 'n klein tot middelgroot boom wat voorkom in miombo-bosveld in Zimbabwe en die weste van Mosambiek. Hulle groei gewoonlik op sandgrond.
Mary Anderson (aktrise, gebore 1897)
Mary Anderson (28 Junie 1897 – 22 Junie 1986) was 'n Amerikaanse aktrise. Sy was bekend vir haar rolle in die rolprente When Men Are Tempted (1917), The False Faces (1919), Johnny Get Your Gun (1919), en Bubbles (1920).
Gabriella Wilde
Gabriella Wilde (gebore 8 April 1989) is 'n Engelse aktrise. Sy is bekend vir haar rolle in die rolprente The Three Musketeers (2011), Carrie (2013), en Endless Love (2014), en in die televisiereeks Poldark (2015).
Russiese Verre Ooste
Die Russiese Verre Ooste (Russies: Да́льний Восто́к Росси́и; Dalni Wostok Rossii) is ’n naam wat gebruik word vir die Russiese deel van die Verre Ooste, dus die heel oostelike gebiede tussen die Baikalmeer in Sentraal-Siberië en die Stille Oseaan. Die Russiese Verre Oosterse Federale Distrik wat in dié gebied val, moet nie verwar word met die Siberiese Federale Distrik wat nie tot aan die Stille Oseaan strek nie (sien kaart).
Terminologie
In Russies word gewoonlik na die streek verwys as slegs die "Verre Ooste" en dit kan anderstaliges verwar omdat dit verskil van die internasionale betekenis van die Verre Ooste. Laasgenoemde word gewoonlik in Russies genoem die "Asies-Pasifiese Gebied" (Азиатско-тихоокеанский регион; Aziatsko-tichookeanski region), afgekort met die Cyrilliese letters ATP of as Oos-Asië (Восточная Азия; Wostotsjnaja Azija).
Geskiedenis
Rusland het in 1647 tot aan die kus van die Stille Oseaan uitgebrei met die stigting van Ochotsk. Rusland het in die 19de eeu sy beheer oor die Russiese Verre Ooste bekragtig.
Die federale distrik beslaan ’n gebied van 6,2 miljoen km2 – meer as ’n derde van Rusland se totale oppervlakte.
Demografie
Die meeste bewoners van die Russiese Verre Ooste bly in die suide. As ’n mens die grootte van die gebied in ag neem, beteken dit dat die bevolkingsdigtheid van die 6,7 miljoen mense net effens meer as een mens per km2 is en dus is dit een van die ylsbevolkte gebiede op aarde. Sedert die verbrokkeling van die Sowjetunie het die bevolking geweldig afgeneem – 14% in die afgelope 15 jaar.
Etniese Russe en Oekraïners maak die grootste deel van die bevolking uit. Sowat 75% woon in stede. Volgens die 2002-sensus is die grootste stede:
Adam Opel
Adam Opel (9 Mei 1837 – 8 September 1895) was die stigter van die Duitse motormaatskappy Adam Opel AG.
Adam Opel is op 9 Mei 1837 gebore as die seun van Philipp Wilhelm Opel, 'n slotmaker, en sy vrou, in Rüsselsheim. Adam studeer by sy pa tot die ouderdom van 20, waarna hy sy reispas ontvang. Die pas het hom in staat gestel om 'n leerlingslotmaker te word in België, in Luik, Brussel, en daarna in Parys, waar hy teen die middel van 1858 aangekom het.
Terwyl hy hom in Parys bevind, ontwikkel hy 'n belangstelling in innovasie — die naaimasjien. In 1859 begin hy te werk by 'n vervaardiger van naaimasjiene, om dit van nader te kan bekyk. Adam se jonger broer, George, het ook na Parys gereis om hierdie nuwe tegnologie na te speur. In 1862 keer Adam terug na Rüsselsheim.
Onthoofding van 21 Koptiese Christene in Libië, 2015
Die onthoofding van 21 Egiptiese Koptiese Christene in Libië is op 15 Februarie 2015 aangekondig deur 'n groep wat beweer hulle is deel van die terreurgroep Islamitiese Staat (IS).
Gebeurtenis
In ’n berig van 12 Februarie deur die IS in sy internettydskrif Dabiq is foto's van die 21 Egiptiese Christene gepubliseer en word gedreig om hulle tereg te stel. Hulle was vissers en 13 was van die dorpie Al-Our (in die Minja-goewernement). Hulle het as ekspats gewerk in Sirte, Libië, en is op twee verskillende geleenthede in Desember 2014 en Januarie 2015 ontvoer. Die IS het gedreig om hulle dood te maak uit wraak vir “die ontvoering van Moslemvroue deur die Koptiese Kerk”.
Vroeër in 2014 het ’n militante groep van Oos-Libië in Sirië en Irak hul affiliasie by die IS aangekondig. Einde 2014 het hulle die Libiese stad Derna verower.
Op 15 Februarie 2015 het die groep ’n video van vyf minute uitgereik waarin die onthoofding van die 21 Egiptenare te sien is. Soos in ander IS-video's het die slagoffers oranje oorpakke aan, ’n verwysing na die gevangenes in die Guantanamobaai-vlootbasis. Aan die einde van die video sê die verteller hulle sal "Rome verower met die toestemming van Allah".
Nasleep
Die onthoofdings is op groot skaal deur die internasionale gemeenskap veroordeel. Die Egiptiese president, Abdel Fattah el-Sisi, het ’n nasionale routydperk van sewe dae afgekondig en ’n reisverbod na Libië ingestel. Op 16 Februarie het die Libiese lugmag kampe van die IS in die omgewing van Derna gebombardeer. In die aanvalle het tussen 40 en 50 militante omgekom. Minstens 20 000 Egiptenare het uit Libië gevlug in die dae ná die bekendmaking van die moorde.
Die Kopties-Ortodokse Kerk van Egipte het aangekondig dat hulle die vermoorde vissers as martelare beskou. Koptiese pous Tawadros II het op 21 Februarie 2015 gesê hulle word as heiliges erken.
Pudimoe
Pudimoe is 'n spoorweghalte langs die N18 nasionale pad in die Noordwes, Suid-Afrika. Die naam is afgelei van die Tswanadorp, Pudumong (plek van die wildebees), wat langs die stasie is. Die dorp is noord van Taung.
Roggeveld
Die Roggeveld is ’n hoogliggende streek in die Suid-Afrikaanse provinsie Noord-Kaap wat min of meer strek van die Komsbergreeks in die distrik Sutherland tot in die omgewing van die nedersetting Middelpos in die distrik Calvinia.
Die eerste persoon by wie ’n vermelding van die streeknaam Roggeveld voorkom, is die Sweedse reisiger en plantkundige Thunberg in 1774. Volgens hom is die streek so genoem "na ’n soort rog wat hier volop tussen die bosse wild groei". Hinrich Lichtenstein, in sy Travels in Southern Africa, staaf dié oorsprong van die naam: "The truth is, that the name is taken from a species of grass which grows very much among clefts, resembling rye, and which the colonists call wild rye."
NG gemeente Falcon Ridge
Die NG gemeente Falcon Ridge is 'n gemeente van die Nederduitse Gereformeerde Kerk in die Sinode Goudland (voorheen Sinode van Wes-Transvaal).
Die gemeente is gestig in 1991. Die kerkgebou is geleë op die hoek van Reynoldsstraat en Edelvalkweg, Falcon Ridge. In 2013 was die leraar dr. S.J.L. Marais. Daar was in daardie jaar 178 doop- en 634 belydende lidmate.
35ste AVN-prystoekenning
Die 35ste AVN-prystoekenning was ’n pornografiese prystoekenningsaand waar die beste akteurs, aktrises, regisseurs en rolprente van tussen 1 Oktober 2016 en 30 September 2017 in die volwasserolprentbedryf aangewys is. Dit is op 27 Januarie 2018 in die Hard Rock Hotel & Casino in Las Vegas gehou.
Die webkameraster Harli Lotts en aktrise/regisseur Angela White was die aanbieders, albei vir die eerste keer, terwyl die komediant Aries Spears die seremoniemeester was.
In dié jaar is die GayVN-pryse ook weer vir die eerste keer in ’n paar jaar net voor die AVN-prysaand aangebied as deel van die AVN Adult Entertainment Expo.
Wenners en benoemdes
Die wenner van die prys vir beste drama, Half His Age: A Teenage Tragedy, is aangewys as die beste rolprent en het nog drie pryse gewen. Justice League XXX: An Axel Braun Parody en Angela 3 het egter elk ses pryse gewen. Die beste vroulike en manlike kunstenaar was onderskeidelik Angela White en Markus Dupree.
Hier volg ’n lys van sommige wenners en benoemdes. Wenners se name word in vetdruk aangedui.
thumb|150px|Angela White. thumb|150px|Tommy Pistol. thumb|150px|Greg Lansky.
Heldesaal
AVN het op 6 Januarie 2018 aangekondig die volgende mense word in die heldesaal opgeneem:
11 Augustus
11 Augustus is die 223ste dag van die jaar in die Gregoriaanse kalender (224ste in skrikkeljare). Daar volg nog 142 dae in die res van die jaar.
Clathria micronesia
Clathria micronesia is 'n sponsspesie in die taksonomiese indeling van die Demospongiae (gewone sponse). Die liggaam van die spons bestaan uit kieselnaalde en sponginevesels en is in staat om baie water op te neem.
Die spons behoort tot die genus Clathria en tot die familie Microcionidae. Die wetenskaplike naam van die spesie is die eerste keer geldig gepubliseer in 1954 deur De Laubenfels.
Aleksander-paleis
Die Aleksander-paleis (Russies: Александровский дворец) is ’n voormalige keiserlike woning in Tsarskoje Selo naby Sint Petersburg. Dit is veral bekend as die gunsteling-tuiste van die laaste tsaar, Nikolaas II, en sy gesin. Dit is geleë in Aleksander-park, naby die groter Katharina-paleis.
Baardaasvoël
Die baardaasvoël of lammergeier (Gypaetus barbatus), is 'n ou-wêreldse aasvoël, die enigste lid van sy genus Gypaetus. Dit is 'n bedreigde spesie in Suider-Afrika.
Soos ander aasvoëls, is die spesie 'n aasvreter wat die karkasse van dooie diere vreet. Dit laat val bene uit die lug om die murg in die hande te kry as die been breek. Soortgelyk word lewende skilpaaie ook uit die lug laat val om hulle te laat oopbars. Die baardaasvoël is die enigste bekende dier waarvan die dieet amper uitsluitlik (70 tot 90 persent) uit been bestaan. Dit leef op kranse in hoë berge in die suide van Europa, die Kaukasus, Afrika, die Indiese subkontinent, en Tibet, hulle lê een of twee eiers in die middel van die winter wat aan die begin van die lente uitbroei.
Die bevolking van hierdie spesie daal steeds. Op die IUBN-rooilys was dit tot Julie 2014 as 'n veilige spesie geklassifiseer; dit is egter sedertdien herbeoordeel as 'n byna-bedreigde spesie.
Volgens legende is die Griekse toneelskrywer Aischulos dood na 'n lammergeier 'n skilpad op sy kop laat val het, wat gedink het dis 'n klip.
Verspreiding en habitat
Baardaasvoëls verkies hoë berge of kranse of ander bergagtige gebiede met 'n hoogte van 500 m tot 4 000 m (meestal 2 000 m) bo seevlak. 'n Geïsoleerde bevolking woon in die Drakensberg van Suid-Afrika.
Identifikasie
Die tipiese baardaasvoël is ongeveer 110 cm lank en het lang, smal, gepunte vlerke met 'n lang v-stert, asook donker vere op die bokant en bruinkleurige onderkant. Die baardaasvoël het 'n swart masker op sy gesig wat aan die onderkant 'n baard vorm. Anders as meeste aasvoëls het baardaasvoëls nie 'n bles kop nie. Wyfies is effens groter as mannetjies.
Voortplanting
Die baardaasvoël beset jaarliks 'n enorme gebied. Dit kan elke dag meer as twee vierkante kilometer wei. Die teeltydperk verskil, van Desember tot September in Eurasië, November tot Junie in die Indiese subkontinent, Oktober tot Mei in Ethiopië, dwarsdeur die jaar in Oos-Afrika en Mei tot Januarie in Suider-Afrika. Die voëls broei op kranslyste en die hen lê een tot twee eiers. Die eiers neem tussen 53 en 58 dae om uit te broei. Die kuikens spandeer 106 tot 130 dae in die nes, waarna hulle op hulle eie wegvlieg.
Verspreiding
Baardaasvoëls kom voor in suidelike Europa, Afrika, Indië en Tibet. In Suider-Afrika is hulle beperk tot die Drakensberge.
Geluid
'n Uiters stil voël, maar is wel in staat tot 'n baie skerp fluitgeluid, wat veral tydens die paarseisoen gehoor word.
Naam
Hierdie spesie is eers beskryf deur Linnaeus in sy Systema naturae in 1758 as Vultur barbatus. Die huidige wetenskaplike naam beteken "baardaasvoël". Die naam lammergier is afkomstig van die oortuiging dat die voël lammers aanval.
Quatre Bras, Lochem
Quatre Bras is ’n nedersetting in die munisipaliteit Lochem in die provinsie Gelderland in Nederland.
Kransaasvoël
Die kransaasvoël (Gyps coprotheres) is 'n aasvoël wat aangetref word in Suid-Afrika, Lesotho en Botswana. Af en toe besoek jong kransaasvoëls Namibië tydens hul jeugreise. Dit word deur die IUBN geklassifiseer as 'n kwesbare spesie as gevolg van vergiftiging, versteuring in die broeikolonies en omdat hulle deur oorhoofse elektriese kabels doodgeskok word.
Identifikasie
Die kransaasvoël is 100–115 cm lank en het 'n donkerbruin bokant met 'n wit laerrug. Dit het donker vlugvere en wit borsvere.
Habitat
Hulle habitat is grasveld, savanne en woestynagtige areas. Hulle broei op kranslyste.
Verspreiding
Kransaasvoëls kom hoofsaaklik in die Drakensberge en Oos-Kaap voor. Daar is ook 'n kolonie in die De Hoop-natuurreservaat naby Bredasdorp in die Wes-Kaap.
Eric Maturin
Eric Maturin (30 Mei 1883 – 17 Oktober 1957) was 'n Britse akteur. Hy was bekend vir sy rolle in die rolprente The Squeaker (1930) en The Life and Death of Colonel Blimp (1943), en in die televisiereeks BBC Sunday-Night Theatre (1950).
Mary Anderson (aktrise, gebore 1859)
Mary Anderson (28 Julie 1859 – 25 Mei 1940) was 'n Amerikaanse aktrise.
R40 (Suid-Afrika)
Die R40 is ’n provinsiale roete in Suid-Afrika wat Phalaborwa verbind met die Eswatini-grens by Bulembu, via Hoedspruit, Nelspruit en Barberton. Die roete strek oor twee provinsies en deur verskeie privaat wildreservate in die Laeveld.
Dit is vir vyf kilometer medebeskryf met die R526-streeksroete.
Eswatini na Barberton
Die R40 se suidelike eindpunt is die Eswatinigrens by die Bulembu-grenspos, met die dorp Bulembu aan die ander kant van die grens. Dit begin deur noordwaarts deur die oostelike deel van die Songimvelo-wildreservaat te gaan voordat die Mountainlands-natuurreservaat binnegegaan word, waar dit na die noordweste draai.
Die R40 gaan die noordelike buitewyke van Barberton binne, waar dit 'n kruising met die R38 roete en Shebaweg noord van Barberton se middedorp bereik. Die R38 sluit by die R40 aan, waar hulle een pad wes-noordwes is vir 8 km as Dikbaslaan. Nadat die Queensrivier noordwes van Barberton oorgesteek is, verdeel die R38 by 'n t-aansluiting en word sy eie pad rigting suidwes na Badplaas, terwyl die R40 noordwaarts draai om die Barberton-lughawe en die Barberton-natuurreservaat te omseil.
Witrivier
Waar die dorp Witrivier in 'n noordoostelike rigting binnegekom word, kruis dit die R537-pad aan sy linkerkant. Die R40 gaan ooswaarts deur die dorp as sy hoofstraat (Hoofman Mgiyeni Khumalo-rylaan). Halfpad deur die middedorp ontmoet die R40 die R538 en draai dan noord weg om saam daarmee deur die Kingsview-voorstad as Theo Kleynhansstraat te gaan. Noord van die dorp gaan dit deur 'n groot sirkel, waar die R538 sy eie pad ooswaarts word, terwyl die R40 noordwaarts na Hazyview gaan.
Hazyview na Acornhoek
Die R40 kronkel noordwaarts, eers verby die Klipkopjesdam in die weste en later die Da Gamadam in die ooste, terwyl die pad noordoos gaan en uiteindelik weer by die R538 aansluit. By hierdie kruising draai die R40 noord en gaan die dorp Hazyview binne, waar dit die R536-pad ontmoet voordat dit oor die Sabierivier gaan. Net nadat die Sabierivier oorgesteek is, ontmoet dit die R535-roete. Dit verlaat nou Hazyview en steek die Mariterivier oor. Noordwaarts gaan dit verby die Injakadam in die weste en die Bosbokrand-natuurreservaat in die ooste, 'n gebied met baie klein dorpies en gehuggies, waaronder Bosbokrand en Rooiboklaagte. Dit gaan hierna die Limpopoprovinsie binne by die groot landelike dorp Acornhoek.
Limpopo
In die Limpopoprovinsie steek dit die Klaserierivier oor en kruis die R531 waar dit noord draai deur privaatwildreservate en uiteindelik Hoedspruit vanuit die suide binnekom (dit ontmoet die R527-pad langs die Lugmagbasis Hoedspruit). Dit gaan deur Hoedspruit, strek in 'n noordwestelike rigting deur verdere wildreservate, voordat dit oor die Olifantsrivier gaan en kort hierna by die R530 aansluit naby Mica. Die roete se rigting verander na noordoos, kruis die Ga-Selatirivier en na 'n kort afstand word die noordelike eindpunt van die R40 bereik as 'n t-aansluiting met die R71 (Gravelotte)-pad, 5 km wes van Phalaborwa.
Secale
Secale is 'n genus van plante wat aan die familie van ware grasse (Poaceae) behoort. Die bekendste lid van die genus is die graangewas rog (Secale cereale). Die Roggeveld in Suid-Afrika is na 'n soort wilde rog, ook 'n spesie van hierdie genus, genoem.
Gloeilamp
In 'n gloeilamp word lig verwek deur 'n filamentdraad, wat uit koolstof of wolfram bestaan, met 'n elektriese stroom te verhit. Dit geskied in 'n glassfeer wat gevul is met 'n inerte of suurstofarme gas om oksidasie van die filament te verhoed.
Joseph Swan demonstreer die eerste elektriese gloeilamp in Brittanje. 'n Paar maande later ontdek Thomas Edison dieselfde in Amerika. Edison en Swan was egter net twee van vele mense wat bygedra het tot die ontwikkeling van 'n praktiese metode om lig uit elektrisiteit te maak. In 1801 het Humphry Davy al geëksperimenteer met 'n gloeiende platinumdraad, wat egter baie vinnig opgebrand het.
In 1854 het Heinrich Göbel in Duitsland die eerste egte gloeilamp vervaardig wat bestaan het uit 'n verkoolde vesel van bamboes in 'n vakuumfles. Dié lamp het 400 uur lank gebrand. Edison het 25 jaar later oktrooi aangevra vir dieselfde uitvinding, maar Göbel het dit beveg. In dieselfde jaar wat Göbel sy saak in die hof gewen het, het hy egter ook gesterf.
In 1910 het die Amerikaner William David Coolidge die eerste gloeidraad van wolfram vervaardig.
Gerard Bhengu
Gerard Bhengu (1910–1990; ook bekend as Bengu Benghu) was ’n Suid-Afrikaanse kunstenaar. Hy was selfonderleg en het in waterverf en sepia (swartbruin verf uit die blaas van 'n inkvis) gewerk. Hy is veral bekend vir sy portretstudies en uitbeelding van die townshiplewe van Durban.
Beknopte biografie
Van 1926 tot 1931 maak Bhengu 150 sketse waarin hy die landelike stamlewe in Centecow vir dr. Max Kohler dokumenteer. Kohler het van hierdie tekeninge gebruik om sy etnografiese en mediese publikasies te illustreer. Van 1932 tot 1933 het hy in Ixopo gewoon, waar hy in opdrag van biskop Fleischer 'n aantal prente met godsdienstige temas verf. Daarna is hy van 1934 tot 1937 by die Edendale-opleidingskollege onder die borgskap van dr. D.M. Malcolm (Hoofinspekteur van Inheemse Onderwys in Natal) en mnr. S.R. Dent (Inspekteur van Inheemse Onderwys) onderrig.
Die Departement van Naturellesake het hom gevra om 'n muurskildery vir die Ryksuitstalling te verf, wat die ontwikkeling van swart mense 'van dorp na universiteit' uitbeeld. Hy het dit nooit voltooi nie, maar het nogtans die uitstalling in Johannesburg bygewoon.
Van 1940 tot 1949 skilder hy tonele van die alledaagse Zoeloe-lewe en portrette van swart mense. Hierdie skilderye is in die Payne Brothers-afdelingswinkel in Weststraat, Durban verkoop.
Van 1959 het hy in Cato Manor gewoon, totdat dit gesloop is, waarna hy na Umlazi in Durban verhuis. Hy het Zoeloe-verhale vir Phyllis Savory se Bantu Fireside Tales (1958) geïllustreer. In die 1960's illustreer hy 'n boek oor sy eie lewe en werk, wat ook deur Phyllis Savory geskryf is.
Bhengu is in 1990 oorlede.
Adiabene
Adiabene (van die Griekse Ἀδιαβηνή, self afgelei van die Antieke Siriese Ḥaḏy’aḇ of Ḥḏay’aḇ) was ’n antieke koninkryk in Assirië. Sy hoofstad was Arbela (die hedendaagse Arbil in Irak).
Spanish Town
Spanish Town (Jamaikaanse Patois: Panish Tong) is die hoofstad en die grootste dorp in die gemeente St. Catherine in die historiese graafskap Middlesex, Jamaika, met 'n 2021-geskatte bevolking van 145 018. Die stad is in 1534 as Villa de la Vega deur Spanjaarde onder Francisco de Garay gestig en is net noord van die kus van die Karibiese See geleë. Dit was die Spaanse en Britse hoofstad van Jamaika van 1534 tot 1872. Die dorp is die tuiste van talle gedenktekens, die nasionale argiewe en een van die oudste Anglikaanse kerke buite Engeland (die ander is in Virginië, Maryland en Bermuda). Die Spaanse nedersetting Villa de la Vega is in 1534 deur goewerneur Francisco de Garay as die hoofstad van die kolonie gestig. Later is dit ook Santiago de la Vega of St Jago de la Vega genoem. Inheemse Taino het vir ongeveer 'n millennium voor dit in die gebied gewoon, maar dit was die eerste Europese woonplek in die suide van die eiland.
Veranderlike ster
’n Ster word as ’n veranderlike ster of wisselster geklassifiseer wanneer sy skynbare helderheid, soos van die Aarde af gesien, wisselvallig is. Soms is dit vanweë die werklike helderheid van die ster en ander kere vanweë die hoeveelheid lig wat versper word voor dit die Aarde bereik. Baie sterre, waarskynlik die meeste, het die een of ander vorm van wisseling in helderheid: die lig van ons Son wissel byvoorbeeld met sowat 0,1% oor ’n siklus van elf jaar.
Spanish Town
Toe die Engelse Jamaika in 1655 verower het, het hulle die nedersetting herdoop na Spanish Town. Aangesien die dorp erg beskadig is tydens die verowering, het Port Royal baie administratiewe rolle aangeneem en tydens die begin van Engelse bewind as 'n nie-amptelike hoofstad gefunksioneer. Teen die tyd dat Port Royal in 1692 deur 'n aardbewing verwoes is, was Spanish Town herbou en het dit weer as die hoofstad gefunksioneer. Spanish Town het die hoofstad gebly tot 1872, toe die setel van die kolonie na Kingston verskuif is.
Veranderlike ster
Veranderlike sterre, ook net veranderlikes genoem, word as twee soorte geklassifiseer:
Spanish Town
Kingston is gestig in die nasleep van die aardbewing van 1692. Teen 1755 het ernstige wedywering van lobbyiste toenemende spekulasie veroorsaak oor die voortgesette geskiktheid van Spanish Town as die hoofstad. In 1836 het goewerneur Lionel Smith opgemerk dat "die hoofstad in puin was, met geen kommersiële, vervaardigings- en landboubesigheid in werking nie." Om die situasie te vererger, -rebellie van 1865, het sir John Peter Grant beveel dat die hoofstad in 1872 na Kingston verwyder word. As 'n groter hawe is dit as die natuurlike hoofstad van die eiland beskou. Nadat die regeringsetel verskuif is, het Spanish Town baie van sy ekonomiese en kulturele lewenskrag verloor.
Veranderlike ster
Ontdekking
’n Antieke Egiptiese kalender van gelukkige en ongelukkige dae wat sowat 3 200 jaar gelede saamgestel is, is dalk die oudste bewaarde historiese bewys van die ontdekking van ’n veranderlike ster, die verduisterende dubbelster Algol.
Spanish Town
Plekke van belang
Gebou op die westelike oewer van die Rio Cobre, lê die stad dertien myl van Kingston af op die hoofpad. Sy geskiedenis is gevorm deur twee belangrike koloniale tydperke: Spaanse heerskappy van 1534 tot 1655 en die Engelse van 1655 tot 1872. Daarna is die hoofstad na Kingston verskuif. Die Anglikaanse Kerk het die 16de eeuse katedraal oorgeneem.
Veranderlike ster
Ontdekking
Onder moderne sterrekundiges was Johannes Holwarda in 1638 die eerste wat ’n veranderlike ster geïdentifiseer het toe hy opgemerk het dat Omicron Ceti (later Mira genoem) pulseer met ’n periode van 11 maande; die ster is vantevore (in 1596) deur David Fabricius as ’n nova beskryf. Hierdie ontdekking, tesame met supernovas wat in 1572 en 1604 waargeneem is, het bewys die hemelruim is nie ewig onveranderlik soos wat Aristoteles en ander filosowe geleer het nie. Die ontdekking van veranderlike sterre het dus bygedra tot die sterrekundige omwenteling van die 16de en vroeë 17de eeu.
Spanish Town
Plekke van belang
Die historiese argitektuur en straatname merk die koloniale geskiedenis aan, soos Red Church en White Church strate, simbolies van die Spaanse kapelle van die rooi en wit kruis, sowel as Monk Street, met verwysing na die klooster wat eens naby gestaan het. Nugent- en Manchesterstrate is vernoem na die Britse koloniale goewerneurs, George Nugent en William Montagu, 5de hertog van Manchester. Kingstraat loop verby die King's House, die goewerneur se woning, en Constitution Street, naby die Plein, verwys na die eiland se voormalige administratiewe sentrum. Regency-geboue in die middedorp sluit in die Rodney -gedenkteken omring deur twee gewere van die Franse skip Ville de Paris (1764), en die fasade van die Old King's House, wat tot 1872 die woning van die goewerneur was.
Veranderlike ster
Ontdekking
Die tweede veranderlike ster wat as ’n verduisterende veranderlike beskryf is, is Algol, in 1669 deur Geminiano Montanari; John Goodricke het sy veranderlikheid in 1784 korrek verklaar. Chi Cygni is in 1686 deur Gottfried Kirch geïdentifiseer en R Hydrae in 1704 deur Giovanni Maraldi. Teen 1786 was 10 veranderlike sterre bekend. John Goodricke het daarna Delta Cephei en Beta Lyrae ontdek. Die getal bekende veranderlike sterre het sedert 1850 geweldig toegeneem, veral ná 1890 toe dit moontlik geword het om veranderlike sterre deur middel van fotografie te identifiseer.
Spanish Town
Ou Ysterbrug
Spanish Town is die plek van 'n vroeë gietysterbrug, ontwerp deur Thomas Wilson en vervaardig deur Walker and Company van Rotherham, Engeland. Die brug, wat oor die Rio Cobre strek, is in 1801 opgerig teen 'n koste van £4 000. Sy vier geboë ribbes word ondersteun op massiewe messelwerksteunpunte. Nadat die steunpunte agteruitgegaan het, wat die struktuur in gevaar gestel het, is dit in die 1998 World Monuments Watch deur die World Monuments Fund gelys.
Veranderlike ster
Ontdekking
Die nuutste uitgawe van die General Catalogue of Variable Stars (2008) lys meer as 46 000 veranderlike sterre in die Melkweg, sowel as 10 000 in ander sterrestelsels en meer as 10 000 "vermoedelike" veranderlikes.
Spanish Town
Ou Ysterbrug
'n Herstelprojek het in 2004 begin, met befondsing verskaf deur American Express deur die World Monuments Fund. Vordering was stadig tot 2008, toe 'n hernieude herstelpoging aangewend is. 'n Eerste fase van restourasie is in April 2010 voltooi, toe die herstel van die aanhangsels toegelaat het dat die brug weer vir die publiek oopgestel kon word. Meer onlangs het geweld in die gebied verhoed dat die brug die status van 'n UNESCO -wêrelderfenisgebied bereik.
Veranderlike ster
Die bespeuring van veranderlikheid
Die algemeenste soort veranderlikheid behels wisselings in helderheid, maar ander soorte veranderlikheid is ook moontlik, soos veranderings in die spektrum. Deur ligkurwe-data te kombineer met waargenome spektrale veranderings kan sterrekundiges dikwels verduidelik hoekom ’n spesifieke ster veranderlik is.
Spanish Town
Tans
In 2009 is die bevolking van Spanish Town op ongeveer 160 000 geskat. Die bevolking van Spanish Town, soos die res van die St. Catherine, het vinnig gegroei.
Veranderlike ster
Waarnemings
Veranderlike sterre word gewoonlik ontleed met behulp van fotometrie en spektroskopie. Deur die wisseling in helderheid te meet kan ’n ligkurwe saamgestel word. Vir gereelde veranderlikes kan die periode van veranderlikheid en die omvang daarvan bepaal word; by baie veranderlikes kan dié eienskappe egter mettertyd verskil, selfs van een periode tot die volgende. Die helderste dele in die ligkurwe word "maksimums" genoem en die dofste dele "minimums".
Spanish Town
Tans
In Jamaika word daar soms na verwys as "Spain" of "Prison Oval". Laasgenoemde bynaam is 'n verwysing na die krieketveld of ovaal wat net buite die St. Catherine-distriksgevangenis geleë is, waar sommige gevangenes 'n beperkte uitsig oor die sport deur hul selvensters kan kry. Sokker word ook opdie Prison Oval gespeel; Rivoli United FC is die groot span.
Veranderlike ster
Waarnemings
Sterrekundiges kan veranderlike sterre bestudeer deur hulle visueel met ander sterre in dieselfde teleskopiese sigveld te vergelyk waarvan die magnitude bekend en konstant is. Deur die veranderlike ster se magnitude te beraam en die tyd van waarneming aan te teken, kan ’n visuele ligkurwe saamgestel word.
Van die ligkurwe kan die volgende data afgelei word:
Spanish Town
Tans
Die dorp het een van die eerste Spaanse katedrale gehad wat in die Nuwe Wêreld gebou is, wat omstreeks 1525 gebou is. Baie Christelike denominasies het kerke of vergadersale in die dorp, insluitend 'n Rooms-Katolieke kerk en Wesleyaanse, Baptiste en Sewende-dag Adventiste kapelle. Daar is ook 'n moskee.
Adiabene
Geskiedenis
In antieke tye was Adiabene ’n integrale deel van Assirië. Onder die Persiese konings was dit blykbaar ’n ruk lank ’n leenstaat van die Persiese Ryk. Later kon hulle ook ’n leenstaat van die Masedoniese en Seleukidiese Ryk gewees het. Dit het later een van die koninkryke van die Partiese Ryk geword.
Spanish Town
Tans
Onaangeraak in karakter is 'n historiese aalmoesehuis, openbare hospitaal en 'n strafinrigting wat in die agtiende eeu gebou is. Die dorp bevat 'n fabriek wat kleurstowwe van houtstompe vervaardig, 'n soutfabriek en 'n rysverwerkingsaanleg. In die buurt is vyf groot suikerlandgoedere, 'n melkkondensator en 'n groot tekstielmeule.
Veranderlike ster
Waarnemings
Van die spektrum kan die volgende afgelei word:
Adiabene
Geskiedenis
Toe die Romeinse Ryk in die 4de eeu Christene word, het Adiabene, wie se inwoners Assiriese Christene was, Rome se kant gekies teen die Sassaniede, wat Zoroastrisme aangehang het. Adiabene het egter deel van die Sassanidiese Ryk gebly tot met die Islamitiese verowering van Persië.
Veranderlike ster
Interpretasie van waarnemings
Deur ligkurwes en spektraaldata te kombineer, kan dikwels ’n aanduiding gekry word van die veranderings wat in ’n veranderlike ster plaasvind. Bewyse van ’n pulserende ster kan byvoorbeeld gevind word in sy veranderende spektrum, aangesien sy oppervlak met tussenposes na en weg van ons beweeg, teen dieselfde frekwensie as die wisselende helderheid.
Veronderstel ’n ster is in die uitsettingsfase. Die buitenste lae sit uit, en dit veroorsaak dat hulle afkoel. Vanweë die afnemende temperatuur neem die mate van ionisasie ook af. Dit maak die gas meer uitsendend, en maak dit dus makliker vir die ster om sy energie uit te straal. Dit sal weer tot gevolg hê dat die ster begin krimp. Omdat die gas daardeur saamgepers word, word dit warmer en die mate van ionisasie neem weer toe. Dit maak die gas meer absorberend en straling word tydelik in die gas vasgevang. Dit verhit die gas nog meer, en dit lei daartoe dat dit weer uitsit. So word ’n siklus van uitsetting en inkrimping gehandhaaf.
Die pulserings van Cepheïede word veroorsaak deur skommelings in die ionisasie van helium (van He++ na He+ en terug na He++).
Benaming van veranderlike sterre
In ’n gegewe sterrebeeld het die eerste veranderlikes wat ontdek is, voorvoegsels wat bestaan uit die letters R tot Z, gevolg deur die sterrebeeld se naam in genitief, byvoorbeeld R Andromedae. Die sterrekundige Friedrich W. Argelander het dié manier uitgedink om sterre name te gee en het die eerste veranderlike sonder ’n naam in ’n sterrebeeld die letter R vooraan gegee – dit was die eerste letter wat nie deur Bayer gebruik is nie.
Vir die volgende ontdekkings is die letters RR tot RZ, SS tot SZ ensovoorts tot by ZZ gebruik, byvoorbeeld RR Lyrae. Vir latere ontdekkings is die letters AA tot AZ, BB tot BZ ensovoorts tot QQ tot QZ gebruik (J is uitgelaat). Wanneer dié 334 kombinasies uitgeput is, word veranderlike sterre genommer in die volgorde van ontdekking – dit begin met die voorvoegsel V335.
Klassifikasie
Veranderlike sterre kan óf intrinsiek óf ekstrinsiek wees.
Daar is twee hoofgroepe:
Hierdie subgroepe word verder verdeel in spesifieke soorte veranderlike sterre wat gewoonlik genoem word na hul prototipe-ster. So word ’n sekere tipe dwerg-nova U Geminorum-veranderlikes genoem – na die eerste ster wat in dié groep erken is, U Geminorum.
Pulserende veranderlikes
Pulserende sterre sit uit en krimp, en dit beïnvloed hul helderheid en spektrum. Hulle word gewoonlik in twee groepe verdeel: radiale veranderlikes, waar die hele ster uitsit en krimp; en nieradiaal, waar ’n deel van die ster uitsit en ’n ander deel krimp.
Na gelang van die soort pulsering en die ligging daarvan in die ster, is daar ’n natuurlike frekwensie wat die periode van die ster bepaal. Pulserende sterre het soms ’n enkele, goed gedefinieerde periode, maar soms wissel die periodes en ’n patroon moet dan vasgestel word. Sommige sterre het glad nie ’n bepaalde frekwensie nie en pulserings vind lukraak plaas (dit word stogasties genoem). Die bestudering van sterre met behulp van hul pulserings word asteroseismologie genoem.
Pulserings in ’n ster word veroorsaak deur ’n ongebalanseerde dryfkrag met ’n teenwerkende krag. In pulserende veranderlikes is die dryfkrag die inherente energie van die ster, gewoonlik vanweë kernfusie, maar soms is dit opgegaarde energie, wat altyd probeer om uitwaarts te versprei. Op sekere plekke op die Hertzsprung-Russell-diagram (regs), wat afhang van sekere kombinasies van temperature, groottes en innerlike chemie, wissel die uitwaartse vloei van energie deur straling baie na gelang van die digtheid of temperatuur van die materie wat betrokke is. Wanneer die absorpsie van ’n laag in die ster hoog is, sit dié laag uit, en wanneer die afname in temperatuur of druk veroorsaak dat die absorpsie afneem, is daar ’n teenwerkende krag – en dit veroorsaak gereelde pulse. Dit gebeur gewoonlik wanneer die ionisasievlak van die materie verander.
Vir pulse om sigbaar te wees, moet dié wisselwerking op ’n sekere diepte in die ster plaasvind. As dit te diep is, sal die pulse nie op die oppervlak sigbaar wees nie, en as dit te na aan die oppervlak is, sal daar dalk nie ’n teenwerkende krag wees om pulserings te veroorsaak nie.
Cepheïede en Cepheïed-agtige veranderlikes
Cepheïede word onderverdeel in verskeie subklasse volgens hul massa, ouderdom en evolusiegeskiedenis, onder meer in klassieke, tipe II- en dwerg-Cepheïede (Delta Scuti-veranderlikes). Elke subklas het ’n vasgestelde verhouding tussen periode en absolute magnitude, sowel as tussen periode en die gemiddelde digtheid van die ster. Eersgenoemde verhouding vir Delta-Cepheïede is die eerste keer aan die begin van die 20ste eeu deur Henrietta Swan Leavitt vasgestel, en dit maak dié helder Cepheïede ’n baie belangrike instrument in die bepaling van afstande na sterrestelsels binne en buite die Plaaslike Groep. Edwin Hubble het dié metode gebruik om te bewys sogenaamde "spiraalnewels" is in werklikheid verafgeleë sterrestelsels.
Let wel: Cepheïede verwys net na sterre soos Delta Cephei; ’n heel aparte klas veranderlikes is genoem na Beta Cephei.
Klassieke Cepheïede (of Delta Cephei-veranderlikes) is populasie I-sterre (jong, helder sterre met ’n groot massa). Hulle is geelsuperreuse waarvan die pulserings met gereelde periodes plaasvind wat wissel van dae tot maande. Edward Pigott het op 10 September 1784 die veranderlike Eta Aquilae ontdek wat die eerste bekende Cepheïed-veranderlike was. Die klassieke Cepheïede is egter genoem na Delta Cephei, wat ’n paar maande later deur John Goodricke as ’n veranderlike uitgeken is.
Tipe II-Cepheïede (historiese naam W Virginis-sterre) het uiters gereelde pulse en ’n helderheidsverhouding wat baie ooreenstem met dié van Delta-Cepheïede. Hulle is aanvanklik met laasgenoemde kategorie verwar. Tipe II-Cepheïede is van populasie II, ouer sterre as die tipe I-Cepheïede. Hul metaalinhoud en helderheid is effens laer en hul massa baie laer. Hulle het ’n effens afwykende periode-helderheidsverhouding en dit is dus belangrik om in gedagte te hou watter tipe ster waargeneem word.
Hierdie sterre is baie soos Cepheïede, maar is nie so helder nie en het korter periodes. Hulle is ouer as tipe I-Cepheïede en behoort tot populasie II, maar hul massa is kleiner as dié van tipe II-Cepheïede. Omdat hulle dikwels in bolswerms voorkom, word hulle soms "swerm-Cepheïede" genoem. Hulle het ook ’n goed vasgestelde periode-helderheidsverhouding en is dus ook nuttig om afstande mee te bepaal. Hierdie spektraaltipe A-sterre wissel van helderheid met sowat 0,2 tot 2 magnitude (’n verandering van 20% tot meer as 500%) oor ’n periode van ’n paar uur tot ’n dag of langer.
Delta Scuti (δ Sct)-veranderlikes is soortgelyk aan Cepheïede, maar baie flouer en hul periodes is baie korter. Hulle is voorheen "dwerg-Cepheïede" genoem. Hulle het soms baie oorvleuelende periodes, wat saam ’n baie ingewikkelde ligkurwe vorm. ’n Tipiese δ Scuti-ster het ’n omvang van 0,003 tot 0,9 magnitude ('n wisseling van 0,3% tot sowat 130%) en hul periodes is 0,01 tot 0,2 dae. Hulle is gewoonlik van spektraaltipe A0 en F5.
Hierdie sterre, van spektraaltipe A2 tot F5 en soortgelyk aan δ Scuti-veranderlikes, word hoofsaaklik in bolswerms aangetref. Hulle toon wisselings in helderheid van sowat 0,7 magnitude (sowat 100%) elke een tot twee uur.
Hierdie sterre van spektraaltipe A of soms F0, is ’n subklas van die δ Scuti-veranderlikes in die hoofreeks. Hulle het uiters vinnige wisselings in helderheid van ’n paar duisendstes van ’n magnitude, met periodes van ’n paar minute.
Langperiode-veranderlikes
Die langperiode-veranderlikes is pulserende, koel reusesterre regs bo op die HR-diagram. Hulle het periodes van ’n paar weke tot ’n paar jaar en is soms onreëlmatig. Hulle is van spektraaltipe F en rooier, maar die meeste is rooi- en asimptotiese reuse, dus spektraaltipe M, S of C. Hulle is gewoonlik dieporanje of rooi.
Die volgende klasse val in dié kategorie: Mira-veranderlikes, sterre met lang, redelik reëlmatige, periodes in die omgewing van 80 tot 1 000 dae, en groot ligwisselings, van 2,5 tot 11 magnitude; halfreëlmatige veranderlikes waarvan die periodes met dié van Mira-veranderlikes ooreenstem maar met ’n laer omvang en dikwels onreëlmatighede wat dit moeilik maak om die periode te bepaal; en stadige onreëlmatige veranderlikes wat met laasgenoemde groep ooreenstem, maar periodes het wat nie bepaal kan word nie vanweë die onreëlmatigheid van die ligwisselings.
Mira-veranderlikes is asimptotiese rooireuse. Oor periodes van baie maande wissel hul helderheid met 2,5 tot 11 magnitude, tussen 6 en 30 000 keer hul oorspronklike magnitude. Mira self, ook bekend as Omicron Ceti (ο Cet), se helderheid wissel van 2de magnitude tot so flou as 10de magnitude, met ’n periode van rofweg 332 dae. Die baie groot sigbare omvang is hoofsaaklik vanweë die verskuiwing van energie-uitset tussen sigbare lig en infrarooi namate die temperatuur van die ster verander. In ’n paar gevalle toon Mira-veranderlikes oor ’n paar dekades ’n dramatiese wisseling in periodes. Dit hou waarskynlik verband met die termiese pulseringsiklus van die meeste sterre op die asimptotiese reusetak.
Hulle is rooireuse of rooisuperreuse en toon soms ’n bepaalde periode, maar het meestal minder spesifieke wisselings. ’n Bekende voorbeeld is Betelgeuse, wat wissel van sowat magnitudes 0,2 tot 1,2 (’n faktorverandering van 2,5 in helderheid). Minstens sommige van die halfreëlmatige veranderlikes is na verwant aan Mira-veranderlikes en die enigste verskille is in die harmonie van die pulserings.
Beta Cephei-veranderlikes
Beta Cephei- of β Cep-veranderlikes ondergaan kortperiode-pulserings van 0,1 tot 0,6 dae met ’n omvang van 0,01 tot 0,3 magnitude (’n verandering van 1% tot 30% in helderheid). Baie sterre in dié klas het veelvuldige pulseringsperiodes. Hulle is hoofreekssterre met massas van tussen 7 en 20 sonmassas. Die prototipe van dié sterre, Beta Cephei, toon wisselings van tussen 3,16 en 3,27 in magnitude in ’n periode van 4,57 uur.
Hierdie sterre moenie verwar word met Cepheïede, wat na die ster Delta Cephei genoem is, nie.
Stadig pulserende B-sterre
Stadig pulserende B-sterre (ART-sterre) is warm hoofreekssterre wat effens dowwer is as die Beta Cephei-sterre, met langer periodes en groter wisselings. Hulle was vroeër bekend as "53 Persei-veranderlikes". Hulle wissel van spektraaltipe B2 tot B9 (met ’n massa van 3 tot 9 keer dié van die Son) en pulseer met periodes van tussen ’n halwe dag tot vyf dae, hoewel die meeste sterre van dié klas veelvuldige periodes het. Hulle toon veranderlikheid in beide hul helderheid en spektraallynprofiel. Die wisselings in magnitude is gewoonlik kleiner as 0,1, en dit is dus in die meeste gevalle moeilik om die veranderlikheid met die blote oog waar te neem. Hul veranderlikheid is ook makliker om in die ultravioletspektrum te sien as in sigbare lig.
Dié sterre se pulserings is nieradiaal, wat beteken hulle wissel in vorm eerder as volume; verskillende dele van die ster sit uit en krimp tegelykertyd.
Hulle is die eerste keer in 1985 deur die sterrekundiges Christoffel Waelkens en Fredy Rufener as ’n groep uitgeken terwyl die twee sterrekundiges veranderlikheid in warm blousterre ondersoek het. Verbeterings in fotometrie het dit moontlik gemaak om klein ligwisselings makliker waar te neem, en hulle het bevind ’n groot persentasie van warm sterre was intrinsiek veranderlik. Hulle het dié sterre 53 Persei-sterre genoem, na die prototipe, 53 Persei. Teen 1993 was tien van hulle reeds ontdek, maar Waelkens was onseker of die prototipe werklik ’n lid was en het voorgestel die klas word "stadig pulserende sterre" (SPS'e) genoem. Teen 2007 was 51 SPS'e al geïdentifiseer, met nog 65 moontlike SPS'e. Ses sterre – Iota Herculis, 53 Piscium, Nu Eridani, Gamma Pegasi, HD 13745 (V354 Persei) en 53 Arietis – toon beide Beta Cephei- en SPS-veranderlikheid.
PV Telescopii-veranderlikes
Sterre in dié klas is tipe Bp-superreuse met ’n periode van 0,1 tot 1 dag en ’n omvang van gemiddeld 0,1 magnitude. Hul spektra is uitsonderlik omdat hulle swak waterstoflyne het, maar ekstra sterk koolstof- en heliumlyne. In dié opsig verskil hulle dus van ander B-tipe-sterre. Die prototipe vir dié groep is HD 168476, ook bekend as PV Telescopii, wat klein maar ingewikkelde wisselings in helderheid en radiale snelheid ondergaan.
PV Telescopii-veranderlikes word in drie subgroepe verdeel volgens hul spektraaltipe: tipe I bestaan uit laat B- en A-sterre, tipe II uit O- en vroeë B-sterre en tipe III uit F- en G-sterre. Laasgenoemde groep is altyd koolstofryk en waterstof-arm, terwyl tipe I en II nie noodwendig uitermate baie koolstof bevat nie. Die pulserings van die warm tipes is vinniger as dié van die koeler sterre.
RV Tauri-veranderlikes
Hulle is geelsuperreuse (eintlik post-ART-sterre met ’n lae massa wat in die heel helderste stadium van hul bestaan is). Hulle het afwisselende diep en vlak minimums. Hulle het gewoonlik ’n periode van 30 tot 100 dae en ’n omvang van 3 tot 4 magnitude. Daar kan ook langtermynwisselings oor tydperke van verskeie jare voorkom. Hulle is op hul helderste van spektraaltipe F of spektraaltipe G en op hul dofste van spektraaltipe K of spektraaltipe M. Hulle lê naby die onstabiele strook op die HR-diagram; hulle is koeler as tipe I- en helderder as tipe II-Cepheïede. Hul pulserings word deur dieselfde basiese meganisme veroorsaak wat met heliumabsorpsie verband hou, maar hulle is in ’n ander fase van hul bestaan.
Alpha Cygni-veranderlikes
Alpha Cygni- of α Cyg-veranderlikes is nieradiale pulserende superreuse van spektraaltipe Bep tot spektraaltipe AepIa. Hul periode wissel van verskeie dae tot weke, en die omvang van hul ligwisseling is sowat 0,1 magnitude. Die veranderings in helderheid, wat dikwels onreëlmatig voorkom, word veroorsaak deur baie skommelings met periodes wat na aan mekaar is. Die ster Deneb (Alpha Cygni), in die sterrebeeld Swaan, is die prototipe van dié klas.
Gamma Doradus-veranderlikes
Gamma Doradus- of γ Dor-veranderlikes is nieradiale pulserende hoofreekssterre van spektraaltipe F tot laat A. Hul periodes is sowat ’n dag en die omvang van hul verandering gewoonlik sowat 0,1 magnitude. Dit is ’n relatief nuwe klas veranderlike sterre wat maar in die tweede helfte van die 1990's geïdentifiseer is, en besonderhede van die oorsaak van hul veranderlikheid word nog bestudeer. Die prototipe is Gamma Doradus.
Pulserende witdwerge
Hierdie nieradiale pulserende sterre het kort periodes van honderde tot duisende sekondes met baie klein ligwisselings van 0,001 tot 0,2 magnitude. Bekende voorbeelde van pulserende witdwerge (of pre-witdwerge) sluit die DAV- of ZZ Ceti-sterre in, met waterstofoorheersende atmosfere en van spektraaltipe DA; DBV- of V777 Her-sterre, met heliumoorheersende atmosfere en van spektraaltipe DB; en GW Vir-sterre, met atmosfere wat deur helium, koolstof en suurstof oorheers word. GW Vir-sterre kan onderverdeel word in DOV- en PNNV-sterre.
Uitbarstende veranderlikes
Uitbarstende veranderlike sterre toon onreëlmatige of halfreëlmatige ligwisselings wat veroorsaak word deur materie wat die ster verloor of, in sommige gevalle, aantrek. Ondanks die naam is dit nie ploffende voorvalle nie – sulke sterre word kataklismiese veranderlikes genoem.
Protosterre
Protosterre is jong voorwerpe wat nog nie die proses voltooi het om ’n ster uit ’n gasnewel te vorm nie. Die meeste protosterre toon onreëlmatige skommelings.
Die ligwisselings van Herbig Ae/Be-sterre met ’n groot massa (2 tot 8 sonmassas) is waarskynlik die gevolg van bolle gas en stof wat om die ster wentel. Sommige sterre het aansienlike ligskommelings, waarskynlik vanweë protoplanete en planetesimale in die gas en stof wat voor die sterre verbybeweeg.
Hulle is jong, warm voor-hoofreekssterre wat gewoonlik omring is deur newels. Hulle het onreëlmatige periodes met ’n omvang van verskeie magnitudes. ’n Bekende subtipe-Orion-veranderlikes is die T Tauri-sterre. Hul ligwisselings is vanweë vlekke op die sterre se oppervlak asook gas en stof wat om die sterre wentel.
Hulle lê in refleksienewels en toon geleidelike toenames in hul helderheid in die omgewing van 6 magnitude, gevolg deur ’n lang fase van konstante helderheid. Oor ’n kwessie van jare verdof hulle weer met sowat 2 magnitude (ses keer dowwer). V1057 Cygni het byvoorbeeld in ’n tydperk van 11 jaar met 2,5 magnitude dowwer geword (10 keer dowwer). FU Orionis-veranderlikes is van spektraaltipe A tot spektraaltipe G en is moontlik ’n evolusiefase in die bestaan van T Tauri-sterre.
Reuse en superreuse
Groot sterre verloor hul materie redelik maklik. Daarom is ligwisselings vanweë uitbarstings en massaverlies redelik algemeen onder reuse en superreuse.
Die helderste sterre bekend behoort tot dié klas, wat ook S Doradus-veranderlikes genoem word. Voorbeelde is die hiperreuse η Carinae en P Cygni. Hulle verloor permanent baie massa, maar met tussenposes van jare veroorsaak inherente pulserings dat die ster sy Eddington-limiet oorskry en dan neem die massaverlies geweldig toe. Sigbare helderheid neem toe, terwyl die algemene helderheid grootliks onveranderd bly. Reuseagtige uitbarstings wat in ’n paar van dié sterre waargeneem is, laat wel die algemene helderheid toeneem – in so ’n mate dat hulle al "vals supernovas" genoem is. Dit kan egter ’n heel ander soort voorval wees.