cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Moedertjie
Pierre de Wet is vir sy spel in die rolprent met die eerste Afrikaanse rolprentprys bekroon - 'n erepenning van die destydse Akademie vir Taal, Lettere en Kuns.
Storielyn
Die rolprent is gebaseer op J.F.W. Grosskopf se toneelstuk, "In die wagkamer", wat handel oor gebeure in 1914 toe 'n groep jong Afrikaners van die platteland na die stad getrek het om na 'n beter lewe te soek.
Moedertjie en haar man reis per trein na Maraisburg om na hulle seun, Hendrik, te gaan soek wat die afgelope twee jaar nog nie huis toe geskryf het nie. Hulle kom na donker op die stasie aan en moet die nag in die wagkamer deurbring waar hulle vreemdelinge ontmoet, elk met sy eie verhaal van hartseer. Almal vind waarna hulle soek: 'n kind, 'n verlore liefde, vryheid en aanvaarding, maar nie soos hulle daarvoor gehoop het nie.
Kliëntedienssentrum, Universiteit van Pretoria
Die Kliëntedienssentrum (KDS) van die Universiteit van Pretoria, ook bekend as die “Vistenk” vanweë sy buitekant wat geheel en al uit glas bestaan, is ontwerp deur UP-alumnus, Samuel Pauw. Die gebou wat elemente van Neo-Industrialisme toon, was ontwerp om die spasie tussen die unieke wyebeenkonstruksie van die Geesteswetenskappegebou te vul. Konstruksie het in 2001–2002 plaasgevind.
Vandag is die KDS ’n sentrum vir studenteadministrasie by die hoofingang van die universiteit en dit huisves verskeie dienste wat voorheen dwarsoor die kampus versprei was.
Thomas Reid
regs|200px|duimnael|Ds. Thomas Reid.
Ds. Thomas Reid (Huntly, Skotland, Mei 1800 - Colesberg, Suid-Afrika, 27 Februarie 1863) was een van die Skotse predikante wat in die loop van die 19de eeu na Suid-Afrika gekom het om die tekort aan predikante in die Nederduitse Gereformeerde Kerk aan te vul, goewerneur lord Charles Somerset se verengelsingbeleid uit te voer en later ook die liberale neigings in die Nederlandse teologiese seminariums teen te werk. Hy was die laaste van die groep van sewe wat stuksgewys tussen 1828 en 1836 na die Kaap gekom het en predikante soos di. James Edgar, John Pears, Alexander Welsh en Robert Shand ingesluit het.
Op Colesberg
Sy bediening in die NG gemeente Colesberg strek van Julie 1836 tot 13 Februarie 1854. Van tyd tot tyd kom verskeie Voortrekkers en trekboere noord van die Oranjerivier na Colesberg om hul kinders deur Reid te laat doop. Gevolglik voel hy bekommerd oor hul geestelike welsyn en vra verlof van die Ring van Graaff-Reinet (destyds die sogenaamde Derde Ring) om aan die uitgewekenes langs die Riet-, Sand- en Kafferrivier die evangelie te gaan bedien. Hoewel die Ring toestemming verleen, word hy deur die destydse landswette verhoed om te gaan.
Omstredenheid
Sy bediening in die gemeente Colesberg is egter oorskadu deur 'n bittere twis oor die invoering van die evangeliese gesange. Jare lank het die Kaapse kerke slegs die berymde psalms gesing. Van 1814 is die gesange ook in die een na die ander gemeente ingevoer. Mettertyd verset sekere lidmate met meer behoudende opvattings, veral in die noordelike en noordoostelike distrikte van die Kaapkolonie, hulle teen die sing van die gesange omdat dit nie soos psalms regstreeks uit die Bybel berym is nie en boonop na hulle mening strydig was met die Skrif.
Ná Reid se aankoms op Colesberg het die geskil daaroor nog hewiger geword. In November 1841 rig die Ring van Graaff-Reinet 'n herderlike skrywe aan die gemeente waarin hulle die besware van die anti-gesangmense wil weerlê, sonder om enigsins tegemoetkomend te wees. Hulle verklaar ook dat as lidmate uit vooroordeel of styfhoofdigheid weier om gesange te sing, hulle die liggaam van Christus "deurboor", selfs verskeur. Dié krasse taal gee diep aanstoot en veroorsaak 'n geweldige beroering onder die ontevredenes van die gemeente Colesberg. Die saak word vererger toe Reid, gewapen met hierdie sterk Ringsbesluit, die gesange wil afdwing deur in sommige gevalle selfs sekere kerklike voorregte te weier tensy die betrokkenes hul verbind tot die sing daarvan.
Bedanking
In dié aangeleentheid tree hy meermale uiters taktloos en selfs beledigend op. Namate die ontevredenes geen bevrediging van die Ring of die Sinode verkry nie, word hulle aanvalle al hoe meer op ds. Reid self gerig. Hulle beskuldig hom daarvan dat hy sy amptelike plig versuim en dring aan dat hy verplaas word. Eers nadat geweldige druk uitgeoefen is, ook van die Ring en die Sinode, bedank hy in 1854 as predikant van Colesberg. Teen dié tyd is die breuk in die gemeente reeds te groot en toe die Gereformeerde Kerk op 11 Februarie 1859 op Rustenburg tot stand kom, was die saad vir die Gereformeerde afskeiding reeds op Colesberg gesaai. Op 8 Desember 1860 sluit 'n deel van die gemeente hulle dan ook by die nuwe Kerk aan en so ontstaan die Gereformeerde kerk Colesberg.
Gesinslewe
Reid was getroud met (voornaam onseker) Louisa Lucy McFarlane wat op 13 Februarie 1885 in haar 84ste lewensjaar oorlede is. Hulle het vier kinders gehad. Hul enigste seun, Duncan (1838-'82), was later distriksgeneesheer vir Colesberg. Ds. Reid bly ná sy aftrede op Colesberg woon waar hy oorlede is ná 'n beroerteaanval.
Larry Anderson (akteur)
Larry Anderson (gebore 22 September 1952) is 'n Amerikaanse akteur. Hy is bekend vir sy rolle in die rolprent Eve of Destruction (1991) en in die televisiereekse Brothers and Sisters (1979), Life with Lucy (1986), en Castle (2009).
Hipofise
Die pituïtêre klier of hipofise is 'n endokriene klier, wat so groot soos 'n ertjie is en geleë is in die skedelbasis reg onder die brein. Dit lê in 'n klein, benige holte (pituïtêre fossa). Die hipofise skei vele hormone af. Die hormone wat afgeskei word reguleer homeostase, insluitend trofiese hormone wat ander endokriene kliere stimuleer. Dit word funksioneel verbind aan die hipotalamus.
Die hipofise word in twee dele verdeel, die adenohipofise of voorkwab en die neurohipofise of agterkwab. In die adenohipofise word 'n hele aantal hormone geproduseer wat insluit: groeihormoon (GH), tiroïed-stimulerende hormoon (TSH), kortikotropien (ACTH), gonadotrope hormone, follikel-stimulerende hormoon (FSH), luteïniserende hormoon (LH) en prolaktien. Die agterkwab is betrokke by vogregulering in die liggaam. Twee homone wat in die hipotalamus geproduseer word, word hier geberg nl. anti-diuretiese hormoon (ADH) en oksitosien.
Funksies van die hormone
TSH stimuleer die tiroïed (skildklier) dat skildklierhormone (tiroksien en trijodotironien) daarin vervaardig word.
ACTH stimuleer die bynierskors om bynierhormone te vervaardig.
FSH bevorder die groei en rypword van follikels (blasies waarin die eiersel lê) in die ovaria by die vrou en dit bevorder spermatogenese by die man in die testes. Lg. geskied deur stimulasie van die Sertoliselle (betrokke by rypword van sperm).
LH is ook 'n geslagshormoon soos FSH. By die vrou stimuleer dit eiersel-rypwording en ovulasie. By die man speel dit 'n rol in die vorming van die manlike hormoon testosteroon.
Prolaktien word vrygestel tydens swangerskap en laktasie.
Janice Kawaye
Janice Kawaye (* 1970) is 'n Amerikaanse aktrise. Sy is bekend vir haar rolle in die rolprent Night of the Comet (1984) en in die televisiereeks My Life as a Teenage Robot (2003).
Wolgast
Wolgast is 'n stad in die uiterste noordooste van Duitsland. Dit maak deel uit van die administratiewe distrik Oos-Voorpommere en dien as administratiewe sentrum van die Amt Am Peenestrom, 'n munisipaliteit met nege ander nedersettings. Dit staan onder meer bekend as die geboortestad van die skilder Philipp Otto Runge (1777-1810), die grondlegger van die Romantiese skilderkuns in Duitsland. Sy geboortehuis naby die hawe, die Rungehaus, is in 'n museum omgeskep.
Die plaaslike ekonomie baseer op skeepsbou en toerisme: die Middeleeuse oustad van Wolgast is in die somer 'n trekpleister vir duisende toeriste.
Geskiedenis
Wolgast het sy oorsprong in 'n Slawiese nedersetting wat in die 6de of 8ste eeu n.C. naby die plaaslike riviermonding ontstaan het. Die waterweë in die omgewing het handelsaktiwiteite en sodoende ook die groei van Wolgast bevorder. Later het Duitse setlaars hulle in die gebied gevestig.
In die 10de en 11de eeu was die suidelike Oosseekus reeds 'n omstrede gebied waar die destydse Oossee-groot moondhede - die Heilige Romeinse Ryk, Pole en Denemarke - hul invloed laat geld het. Maar eers met die sendingwerk en kerstening deur biskop Otto von Bamberg is die Slawiese streek rondom Wolgast tot 'n Duitse hertogdom verklaar.
Wolgast was naas Gütskow, 'n klein graafskap, en Usedom een van slegs drie plekke waar die biskop gedurende sy tweede sendingreis in 1128 besoek afgelê het. In Wolgast het dan ook die eerste Christelike kerk, 'n houtgebou as voorganger van die huidige St.-Petrikerk, ontstaan. Omstreeks 1257 was die klein nedersetting reeds 'n Duitse stad met Slawiese voorstede.
Mandese alfabet
Die Mandese alfabet is gebaseer op die Aramese alfabet en word gebruik om die taal Mandees te skryf. Die Mandese naam vir die skrif is Abagada of Abaga, na aanleiding van die eerste letters daarvan. Anders as die antieke Semitiese name van die letters ("alaph", "beth", "gimal"), is die letters bekend as "â", "bâ", "gâ", ens.
Letters
Die alfabet bestaan uit 24 letters: die 22 letters van die Aramese alfabet plus twee bykomende letters. Omdat dit die aantal ure is van sonsondergang tot sonsondergang, is 24 ’n gelukkige getal vir die Mandese en die bykomende letters is ietwat kunsmatig. Die 23ste letter is die betreklike partikel "adu" en die laaste letter is ’n herhaling van die eerste letter, "a".
François Damiens
François Damiens (gebore 17 Januarie 1973) is 'n Belgiese akteur en regisseur.
Mandese alfabet
Letters
Die eerste en laaste letter, "a", word gebruik vir ’n reeks oop klinkers. Die sesde letter, "wa", word gebruik vir die agterklinkers "u" en "o" en die tiende letter, "ya", vir die voorklinkers "i" en "e". Laasgenoemde twee kan ook as die konsonante "w"/"v" en "y" dien. Die agtste letter, "eh", word uitgespreek as ’n lang "i"-klank, maar word selde gebruik omdat die Mandese glo dit is ’n heilige voorstelling van die oog van God. Die sestiende letter, "e", verteenwoordig gewoonlik "e" aan die begin van ’n woord, of wanneer dit deur "wa" of "ya" gevolg word, vir ’n begin-"u" of -"i" onderskeidelik. Die Mandese glo dat al die letters in hul alfabet magiese eienskappe het, soos gesien kan word in die laaste kolom van die voorbeeld regs.
Moderne Mandees gebruik baie Persiese woorde. Vier bykomende letters word gebruik om nie-klassieke woorde te skryf. Hulle is egter aanpassings van ander letters en word nie as deel van die alfabet beskou nie. Die letters "gha", "dha", "fa" en "ja" is geskep deur twee punte onder onderskeidelik "ga", "da", "pa" en "sha" te sit.
Unicode
Die Mandese alfabet is by die Unicode-standaard gevoeg in Oktober 2010, met die uitreiking van weergawe 6.0. Die Unicode-blok vir Mandees is U+0840–U+085F
Sien ook
Geskiedenis van die alfabet
NG gemeente Benoni-Noord
duimnael|links|300px|Die NG kerk Benoni-Noord.
duimnael|regs|170px|Ds. A. de V. Visser.
Die NG gemeente Benoni-Noord is die oudste gemeente van die Nederduitse Gereformeerde Kerk in die Oos-Randse stad Benoni nadat die moedergemeente by die gemeente Farrarmere ingelyf is.
Onder die inspirerende leiding van ds. R.J.B. Feenstra het die 24-jarige moedergemeente Benoni daartoe oorgegaan om op 1 Desember 1938 die eerste gemeente af te stig. Die nuwe gemeente Benoni-Noord dateer sy geboorte dus uit die Voortrekker-Eeufeesjaar. Die nuwe gemeente is afgestig met 830 lidmate wat gewoon het in Northmead, Brentwood Park, Benoni Kleinplasies en Sesfontein. Aangesien daar geen samekomsplek vir die nuwe gemeente was nie het die moederkerk vir 'n jaar ten minste ook as samekomsplek vir die dogtergemeente gedien.
Bouwerk
Op 26 Julie 1939 is 'n aanvang gemaak met die bou van 'n eie kerk, en prop. A. de V. Visser is op 29 Julie 1939 as die eerste herder en leraar van die gemeente bevestig. Die kerkgebou wat onder die bekwame leiding van Geurt en Leendert Geers gebou is, is op Saterdag 23 Desember 1939 ingewy. Die nuwe kerk het £5 323 gekos. Met die inwyding is die feesrede deur ds. W. Nicol, moderator van die Transvaalse Kerk, gelewer. Begin 1940 besluit die kerkraad op 'n nuwe pastorie en op 1 Julie 1940 kon die leraar sy intrek neem. Op Dinsdag 15 Oktober 1940 is die leraar in die huwelik bevestig met mej. Alberta Kuit van Pretoria en spoedig was die nuwe pastoriemoeder ywerig aan die werk.
Die gebrek aan 'n vergaderplek vir Sondagskool, buitedienste en bidure het die kerkraad genoodsaak om 'n saal op Benoni Kleinplasies te laat oprig. Die hoeksteen is op 7 Februarie 1948 gelê en die saal is op 1 Mei in dieselfde jaar ingewy. Die kerkraad het gevoel dat daar in die woonbuurt 'n groot behoefte vir 'n saal bestaan. Ná langdurige onderhandelinge en planberaming kon daar op 7 Oktober 1949 'n aanvang gemaak word met die bou van 'n sierlike saal. Met die besoek van die Rapportryers aan Benoni is daar 'n gedenkteken onthul in die voorportaal van die half voltooide gebou. Hierdie gebou se hoeksteen is gelê deur die administrateur van Trans-vaal. 'n Sysaal, die Sarel Cilliers-saal, is in gebruik geneem op 2 September 1950. Die destydse minister van onderwys, kuns en wetenskap, adv. C.R. Swart — het die deur oopgesluit en die gebou ingewy. Die boukoste van die saal wat 600 sitplekke bevat, was £6700. Ons gemeente, wat 13 jaar oud is, kan waarlik getuig dat die Here vir ons baie goed is en mag ons wat die toekoms betref ywerig voortbou op diê groot dade wat die Here aan ons gedoen het.
Sangha
Sangha (Pali: सङ्घ, saṅgha; Sanskrit: संघ, saṃgha) is ’n woord in Boeddhisme wat "gemeenskap" beteken of soms verwys na die inwoners van ’n klooster. The sangha kan ook oningewydes (leke) insluit.
Definisies
Volgens ’n opsomming van Boeddhistiese terme deur Robinson en ander het sangha twee betekenisse: dit kan alle Boeddhistiese volgelinge beteken, ingewy óf oningewy, wat minstens die vlak van srotapanna bereik het; of dit kan dui op monnike en nonne.
Sommige leke-volgelinge in die Weste gebruik die term vir alle Boeddhiste, terwyl die Pali-kanon die woord parisā gebruik vir die groter gemeenskap en sangha in ’n meer beperkte sin vir die kloostergemeenskap.
Kenmerke
Die sangha is die derde van die Drie Juwele in Boeddhisme. Weens die versoekings van die lewe word die kloosterlewe beskou as die veiligste en mees geskikte omgewing om die pad na verligting en bevryding te volg.
Die sangha van monnike en nonne is aanvanklik in die 5de eeu v.C. deur Gautama Boeddha gestig om ’n manier te skep vir diegene wat die dharma voltyds wou beoefen, vry van die beperkings en verantwoordelikhede van die alledaagse lewe. Die sangha bewaar ook die Boeddha se leringe en verskaf spirituele steun vir die leke-gemeenskap. Die sleutelaspek van die Boeddhistiese kloosterlewe is die navolging van die vinaya, wat ’n stel gedragsreëls is wat dinge soos selibaat en eet voor twaalfuur die middag insluit. Tussen twaalfuur en die volgende dag word ’n streng lewe van studie, dreunsang, meditasie en ander pligte gehandhaaf. Monnike en nonne mag net die minimum besittings hê. Kloosterlinge sien af van gewone klere en dra kloostergewade, wat gewoonlik aanmekaargewerk is uit ou klere.
Die woorde wat gewoonlik as monnik vertaal word, is bhikkhu in Pali of bhikshu in Sanskrit. Die vroulike vorm is bhikkhuni or bhikshuni. Dit beteken letterlik "bedelaar", "leerder"; dit was gebruiklik vir hulle om te bedel vir kos.
Die idee dat alle kloosterlinge vegetariërs is, is ’n Westerse beskouing. In sommige Mahayana-soetras word die eet van vleis sterk ontmoedig. In die Pali-tradisie eet monnike egter vleis solank die dier nie spesifiek vir hulle doodgemaak is nie, dus solank die vleis deur leke geskenk is. ’n Individu kan egter ’n vegetariër wees as hy dit verkies.
Sangha as ’n Boeddhistiese gemeenskap
Sommige geleerdes meen die Weste gebruik die term "sangha" verkeerdelik om enige soort Boeddhistiese gemeenskap aan te dui. Die terme parisa en gana is volgens hulle meer aanvaarbare woorde vir ’n gemeenskap van Boeddhiste. Parisa beteken "volgelinge" en verwys na die vier groepe volgelinge: monnike, nonne, manlike leke en vroulike leke. Die Sanskrit-term gana het die betekenis van "gemeente", "stam", "menigte", "reeks" en "klas" en word gewoonlik in ’n meer wêreldse sin gebruik.
Gupta
Gupta (/ˈɡuːptə/; Devanagari: गुप्ता) is 'n algemene familienaam van Indiese oorsprong.
Volgens party akademici is die naam Gupta afgelei van die Sanskrit goptri, wat 'beskermer' of 'goewerneur' beteken. Volgens die bekende historikus R. C. Majumdar is die familienaam Gupta op verskillende tye deur verskillende gemeenskappe in die noordelike en oostelike dele van Indië aangeneem..
Dit kan na die volgende persone verwys:
Levenshteinafstand
In inligtingsteorie word die Levenshteinafstand of redigeerafstand tussen twee karakterstringe gegee deur die minimum aantal bewerkings benodig om een string in 'n ander te transformeer, waar 'n bewerking 'n invoeging, skrapping, of vervanging is. Dit is vernoem na Vladimir Levenshtein, wat die afstand in 1965 oorweeg het. Dit is nuttig in toepassings wat moet bepaal hoe soortgelyk twee stringe is, soos speltoetsers en vertalingsgeheues.
Byvoorbeeld, die Levenshteinafstand tussen "kitten" en "sitting" is 3 omdat daar drie redigeerbewerkings nodig is om die een in die ander te verander, en daar is geen manier om dit in minder as drie verwerkings te doen nie:
Die algoritme
'n Algemene onder-na-bo dinamieseprogrammeringalgoritme vir die berekening van die Levenshteinafstand behels die gebruik van 'n ( n + 1) × ( m + 1) matriks, waar n en m die lengtes van die twee stringe is. Hier is pseudokode vir 'n funksie Levenshteinafstand wat twee stringe neem, strA met lengte lenStrA, en strB met lengte lenStrB, en die Levenshteinafstand tussen hulle bereken:
heelgetal Levenshteinafstand(karakter strA[1..lenStrA], karakter strB[1..lenStrB]) // d is 'n tabel met lenStrA+1 rye en lenStrB+1 kolomme verklaar int d[0..lenStrA, 0..lenStrB] // i en j word vir iterasie oor strA en strB gebruik verklaar heelgetal i, j, koste vir i vanaf 0 tot lenStrA d[i, 0] := i   vir j vanaf 0 tot lenStrB d[0, j] := j   vir i vanaf 1 tot lenStrA vir j vanaf 1 tot lenStrB as strA[i] = strB[j] dan koste := 0 anders koste := 1 d[i, j] := minimum(                                d[i-1, j  ] + 1,     // skrapping                                 d[i , j-1] + 1,     // invoeging                                 d[i-1, j-1] + koste   // vervanging                             ) raporteer d[lenStrA, lenStrB]
Die invariant wat deurgaans in die algoritme behoue bly is dat ons die aanvanklike segment  in   kan transformeer deur 'n minimum van   verwerkings te gebruik. Aan die einde bevat die regter onderste element van die skikking die antwoord.
Moontlike verbeteringe
Moontlike verbeteringe aan die algoritme sluit in:
Korrektheidsbewys
Soos vroeër genoem, is die invariant dat ons die aanvanklike segment  in   kan transformeer deur 'n minimum    verwerkings te gebruik. Die invariant geld aangesien:
Implementasies
Die bronkode vir voorbeeld implementasies in verskillende rekenaartale kan gevind word by Wikisource.
Bo- en onder-grense
Die Levenshteinafstand het verskillende bo- en onder-grense wat nuttig is in toepassings wat baie daarvan moet bereken en vergelyk. Dit sluit in:
Geelvin-doktervis
Die Geelvin-doktervis (Acanthurus xanthopterus) is 'n vis wat wydverspreid voorkom in die Stille Oseaan en Indiese Oseaan; ook aan die ooskus van Afrika suidwaarts tot by KwaZulu-Natal. In Engels staan die vis bekend as die Yellowfin surgeonfish.
Identifikasie
Die vis word tot 62 cm lank en is die grootse doktervis. Dit is blou-grys tot bruin met onreëlmatige, horisontale gebroke bruin tot donkergrys strepe wat oor die lyf strek. Daar is 'n kenmerkende geel vlek oor die oog. Die pektoralevinne is geel terwyl daar klein, fyn, ligte bruin strepies op die dorsale- en analevinne is. Die stertvin is blouerig met 'n wit ring om die stertvinbasis. Daar is ook 'n swart kol op die basis van die stertvin. Die vis kan sy kleur varieer tot lig blougrys, afhandgende van sy gemoedstoestand. Dit gebeur by die skoonmaak stasies.
Die vis leef in tropiese strandmere en ook aflandige koraal- en rotsriwwe in water wat 15 tot 90m diep is. Hulle swem dikwels oor sanderige gebiede naby die riwwe waar hulle alge soek.
Die vis kan maklik verwar word met die Lang doktervis (Acanthurus mata).
Lew Anderson
Lew Anderson (7 Mei 1922 – 14 Mei 2006) was 'n Amerikaanse akteur. Hy was bekend vir sy rolle in die televisiereekse The Howdy Doody Show (1947) en The New Howdy Doody Show (1976).
Papiervis
Die papiervis (Taenianotus triacanthus) kom voor in die Indies-Pasifiese area en langs die ooskus van Afrika van Kenia tot by Park Rynie. In Engels staan die vis bekend as Paperfish.
Voorkoms
Die kop en liggaam is redelik kompak; die vissie word nie groter as 12 cm nie. Die skubbe is baie klein. Die kleur varieer van rooi, pienk, pers, bruin, geel of selfs swarterig.
Habitat en gewoontes
Die vis verkies koraalriwwe en sanderige seebodems in water wat nie dieper as 135 m is nie. Hulle is alleenlopers en vervel gereeld. Die vis kan in akwariums oorleef.
Jena
Jena se Friedrich-Schiller-Universität is reeds in 1558 gestig en tans met 20 000 studente die grootste akademiese instelling in Thüringen. Jena het met die bou van die Saalbahn-spoorweg in 1874 tot 'n beduidende nywerheidsentrum gegroei wat met sy optiese en presisie-instrumentebedryf rondom die bekende maatskappy Carl Zeiss wêreldfaam geniet. Die Kombinat Carl Zeiss met 60 000 medewerkers was die grootste kombinat in die Duitse Demokratiese Republiek.
Ná die Duitse hereniging in 1990 het Jena van 'n nywerheid- tot 'n beduidende opvoedkundige sentrum en wetenskapstad ontwikkel. Tans is 'n groot aantal navorsingsinstellings en wetenskaplike institute in Jena gesetel.
Peter Cook
Peter Cook (17 November 1937 – 9 Januarie 1995) was 'n Engelse akteur, skrywer, en vervaardiger. Hy was bekend vir sy rolle in die rolprente Bedazzled (1967), Yellowbeard (1983), Supergirl (1984), en The Princess Bride (1987).
Jacob Borghorst
Agtergrond
Borghorst stam uit 'n familie uit die provinsie Noord-Holland. Hy het in 1643 as 'n assistent in diens van die V.O.C. in Indië aangeland en is in 1646 tot onderkoopman bevorder. Na 1653 was hy 'n koopman in Ceylon, wat hy in Maart 1663 as sekunde verlaat. Hy het ook die amp van administrateur in Colombo beklee en van die briewe wat in 1655 aan Jan van Riebeeck gestuur is, is deur hom as sekretaris nagesien en onderteken.
Op 24 Desember 1664, na 'n suksesvolle loopbaan in diens van die VOC, vertrek hy uit Batavia terug na Nederland op die Phoenix, een van die skepe in die retoervloot van Pieter de Bitter, met die rang van vise-kommandeur. Die vloot besoek ook Kaapstad en vertoef hier tussen 11 Maart en 22 April 1665 om vars voorrade in te neem. Tydens die terugvaart het die Tweede Anglo-Nederlandse oorlog uitgebreek en het die retoervloot, wat 'n handelsvloot met heelwat waardevolle handelsvoorraad was, in die neutrale hawe van Bergen in Noorweë skuiling gesoek. Die Engelse oorlogsvloot het hulle egter nie aan die heersende konvensies gesteur nie en die neutraliteit geskend deur die retoervloot in die hawe van Bergen vas te keer. De Bitter het daarin geslaag om die Engelse vloot te verslaan in die daaropvolgende Slag van Bergen, maar op die terugvaart is die Phoenix op 13 September 1665 deur die Engelse onderskep.
Borghorst verloor so agt sakkies edelstene wat hy om sy nek gedra het, sy persoonlike fortuin wat hy deur die jare opgebou het en in Europa wou verkoop. Waarskynlik as gevolg van dié persoonlike terugslag, is hy verplig om weer in diens van die VOC te tree en word hy in 1667 as Kommandeur aan die Kaap benoem.
Tydperk as kommandeur
Borghorst het op 27 Desember 1667 uit Texel, Nederland na die Kaap vertrek aan boord van die spieëlretoerskip Het Hoff van Breda, in opdrag van die volle raad van die Here XVII in Amsterdam. Die skip het 268 mense aan boord gehad en die reis was nie te voorspoedig nie: weens swak weer is die skip gedwing om twee keer in Engelse hawens skuiling te soek (skaars 6 maande na die einde van die Tweede Anglo-Nederlandse oorlog) en ook by die Kaap Verdiese Eilande, destyds 'n Portugese besitting, aan wal te gaan. Heelwat mense aan boord het siek geraak en 25 is tydens die reis dood.
Borghorst het op 16 Junie 1668 by die Kaap aangeland, maar was swak en siek. Op Sondag 17 Junie het kommandeur van Quaelberg, wat tot op daardie stadium nie bewus was van sy ontslag nie, aan boord gegaan om hom te verwelkom en later die dag het Borghorst die eerste keer voet aan wal gesit. Op 18 Junie 1668 het van Quaelberg die hele Politieke Raad bymekaargeroep vir 'n vergadering in die fort, waar die brief van die Here XVII wat saam met die Het Hoff van Breda gestuur is, voorgelees en bespreek is. Die brief was 'n opdrag aan van Quaelberg om onmiddellik sy pos te ontruim en bevel van die Kaap aan Borghorst oor te dra. Weens vertragings met die balansering en afsluiting van die finansiële rekords en voorraadopname, is die bevel (en daarmee saam die sleutels van die hekke en voorraadstore) eers op 2 Augustus 1668 amptelik aan Borghorst oorgedra.
Borghorst was egter voortdurend siek en sy pligte moes meestal deur amptenare, veral die fiskaal Cornelis de Cretzer (wat later ook baie van die sieklike kommandeur Pieter Hackius se pligte moes waarneem en uiteindelik deur 'n tragiese sameloop van omstandighede in slawerny in Algerië gesterf het), waargeneem word. Borghorst wou sy amp so spoedig moontlik neerlê en het die VOC kort na sy aankoms versoek om ontslag op grond van sy swak gesondheid.
Die VOC het Jan van Aelmonden, 'n koopman van Batavia, aangewys as sy opvolger. Van Aelmonden kon egter nie onmiddellik uit Batavia vertrek nie. Hy het wel in 1670 hier opgedaag om die kommandeurskap op te neem, maar teen daardie tyd was Pieter Hackius reeds aangewys as opvolger deur die VOC en Borghorst het dus sy tydperk as kommandeur voortgesit.
Tydens sy tydperk as kommandeur is daar, in opdrag van die Here XVII, ontdekkingstogte onderneem na die binneland en is die kus verken. Daar is ook by Saldanha met 'n klein nedersetting begin. Borghorst het graanboerdery aangemoedig en self 'n veeboerdery bedryf. Hy is daarvan beskuldig dat hy in geskille tussen vryburgers en Hottentotte die kant van die Hottentotte kies. Hy het ook 'n waterpyplyn voltooi vanaf die reservoir deur Zacharias Wagenaar opgerig na die hawe. 'n Gedeelte van hierdie pyplyn is met die bou van die Goue Akker-winkelsentrum in Kaapstad herontdek en kan daar besigtig word.
Vertrek
Hackius en sy familie het op 18 Maart 1670 hier opgedaag op die skip Sticht van Utrecht en op 25 Maart 1670 is die beheer van die Kaap formeel aan hom oorgedra. Op 17 April is 'n formele afskeidsdinee vir Borghorst gehou en op 18 April 1670 het Borghorst aan boord van die Beemster vertrek terug na Nederland.
Borghorst het oënskynlik sonder enige vrou of familie in die Kaap gebly en dit is nie bekend of hy ooit getroud was nie.
Melody Kay
Melody Dolor Kay (* 28 Augustus, 1979) is 'n Amerikaanse aktrise. Sy is bekend vir haar rolle in die rolprente Camp Nowhere (1994) en The NeverEnding Story III (1994), en in die televisiereekse The Client (1995) en The District (2000).
Harry Dean Stanton
Harry Dean Stanton (14 Julie 1926 – 15 September 2017) was 'n Amerikaanse akteur. Hy was bekend vir sy rolle in die rolprente Alien (1979), Repo Man (1984), The Green Mile (1999), en Lucky (2017).
Harry T. Morey
Harry T. Morey (21 Augustus 1873 – 24 Januarie 1936) was 'n Amerikaanse akteur, kinematograaf, en vervaardiger. Hy was bekend vir sy rolle in die rolprente Who Goes There? (1917), The Desired Woman (1918), The Darkest Hour (1919), en Beyond the Rainbow (1922).
NG gemeente Linden
duimnael|links|240px|Die kerkgebou, omstreeks 1951. Die argitekte was [[Leendert Geers|Leendert en Geurt Geers.]] duimnael|regs|170px|Ds. Dan de Beer, van 1937 tot 1945 Linden se eerste leraar. regs|170px|duimnael|Ds. G.J.J. Boshoff, die leraar van 1950 tot 1961. duimnael|regs|170px|Ds. J.J. Griesel, leraar van 1962 tot 1968.
Die NG gemeente Linden was 'n gemeente van die Nederduitse Gereformeerde Kerk in die noordwestelike voorstad van Johannesburg met dieselfde naam. Op 1 Julie 2018 het dit met die NG gemeente Aasvoëlkop as die NG gemeente Aan-die-Berg saamgesmelt.
Twis oor afstigting
In Ons gemeentelike feesalbum, 'n belangrike bron oor die ontstaan en geskiedenis van honderde NG gemeentes tot selfs in Kenia en Tanzanië, word die afstigting van die gemeente in een sin saamgevat: "Linden stig op 8 Oktober 1936 af van die moedergemeente Waterval met 'n aanvanklike ledetal van 670 en agt kerkraadslede." In Ons kerk in die Goudstad maak ds. A.P. Smit egter melding van 'n byna ses jaar lange "onverkwiklike" geskil tussen die kerkrade van Waterval en Johannesburg-Oos oor die vraagstuk van die dogtergemeente se afstigting.
Die moontlikheid van Linden se afstigting is die eerste maal op 27 November 1927 in die kerkraadsvergadering van Johannesburg-Oos geopper na aanleiding van 'n brief van die kerkraad van Waterval, waarin hy versoek word om gedeeltes van Emmarentia, Parkhurst (sien NG gemeente Parkhurst) en Craighall aan die te stigte gemeente af te staan. Ds. William Nicol het 'n klein kommissie saamgeroep wat op 5 Desember 'n vergadering in die kerksaal van Parkhurst met verteenwoordigers van albei gemeentes gehou het. Tydens die vergadering kom die verteenwoordigers ooreen om die afstigting by albei kerkrade aan te beveel. Waterval sou blykbaar 610 en Johannesburg-Oos 240 lidmate aan die nuwe gemeente kon afstaan. Die lidmate van Johannesburg-Oos het in Parkhurst gewoon asook gedeeltes van Emmarentia en Craighall.
Nietemin gaan die Ringskommissie op 8 Oktober 1936 oor tot die stigting van Linden, sonder Parkhurst en Craighall, maar met Emmarentia ingesluit. Ds. Nicol en sy kerkraad was ontevrede met laasgenoemde se insluiting en wend hulle eers tot die Ring. Dié appèl misluk en uiteindelik gaan die kerkraad tot by die hoogste kerklike appèlhof, die Sinode. Die Sinodale Vergadering van April 1937 het Johannesburg-Oos se appèl gehandhaaf, maar dra die saak aan drie arbiters op sodat dit in der minne geskik kon word, naamlik di. P.J. Viljoen, P. Swart en J.H.R. Bartlett.
Ook hulle kon nie eenstemmigheid tussen die kerkrade oor die betwiste wyke Greenside en veral Emmarentia kry nie. Johannesburg-Oos se kerkraad het hierna voorgestel dat die wyke gesamentlik deur Johannesburg, Johannesburg-Oos en Waterval bedien moet word, maar Linden verset hom hierteen en beroep hom op die Sinode. Die Sinodale Vergadering van April 1941 lewer uitspraak in Linden se guns en verklaar Emmarentia tot 'n lynplaas.
Linden se eerste treë
In Junie 1945 aanvaar ds. De Beer 'n beroep as sekretaris van openbare sedelikheid en op 13 Augustus 1945 word ds. M. Kruger van NG gemeente Westdene beroep en kort daarna bevestig. Hy werk vier jaar lank met groot vrug en onder sy bearbeiding is Ferndale afgestig.
Ds. Kruger aanvaar in September 1940 'n beroep na Graaff-Reinet, waarna ds. G.J.J. Boshoff van Port Elizabeth-Wes op 18 Maart 1950 bevestig word. Die gemeente begin in Junie 1951 bou aan die nuwe kerksaal, waarvan dr. D.F. Malan, eerste minister, die hoeksteen op 3 November 1951 lê. Die inwyding is beplan om saam te val met die Van Riebeeck-fees op 6 April 1952, toe dit ook 'n naam gekry het om by die geskiedkundige geleentheid te pas.
In die vroeë dae was Linden een van die mees uitgestrekte stadsgemeentes, maar mettertyd is die gebied verdeel in talle dogtergemeentes, waaronder Fairland, Fontainebleau en Lindenpark. Voor eersgenoemde twee gemeentes in 1955 afgestig is, was die gemeente se ledetal meer as 1 700 en is hulle bedien deur sowat 70 kerkraadslede.
Christoph Wilhelm Alheit
Eerw. Christoph Wilhelm Alheit (Mühlhausen, Thüringen, Duitsland, 13 November 1817 - Tulbagh, Suid-Afrika, 21 Februarie 1882) was 'n Rynse sendeling in Suid-Afrika en die stamvader van die Alheits in Suid-Afrika.
Alheit was die seun van Wilhelm Alheit en Anna Rebecca Pappe. Ná sy opleiding as sendeling in Barmen kom hy in 1842 na Suid-Afrika. Sy proeftydperk maak hy deur onder eerw. G.A. Zahn op Tulbagh. Op Kersfees 1847 neem hy sy eerste sendingstasie, Schietfontein, oor. Hier het die Kaapse koloniale regering in die 1840's 'n rondtrekkende swart stam gevestig. Sy gemeente vir swart lidmate was die eerste en enigste van dié aard van die Rynse Sendinggenootskap en later kom vestig Kleurlinge en Basters hulle ook daar. Deur sy bemoeiinge word 'n groot plaas deur die regering aangekoop en vir die gekleurde inwoners gereserveer, en aan die Genootskap word 'n groot stuk grond as eiendom gegee. Hierdie grond, waaruit die dorp Carnarvon sou ontstaan, laat Alheit in erwe uitmeet en verkoop.
Vanweë Alheit se belangstelling in die onderwys word hy in 1864 na Stellenbosch verplaas om 'n skool vir die kinders van Rynse sendelinge te stig. Hy bly egter aan as onderwyser en die seuns van die sendelinge ontvang gratis opleiding aan sy skool. Hy het ook 'n groot aandeel gehad aan die stigting van die Rynse Meisieskool in die Eikestad. Gedurende 1873 volg hy eerw. J.F. Budler op Saron op waar hy met vrug werk tot hy aan beserings sterf wat hy in 'n perdekarongeluk opdoen.
Uit sy huwelik op 14 September 1847 op Tulbagh met Magchel Johanna Sanetta Vos (7 Oktober 1817 - 13 Junie 1906), 'n dogter van Tulbagh se bekende ds. M.C. Vos, is 'n seun, die latere ds. Wilhelm Adolph Alheit, en twee dogters gebore. Een van die dogters, Maria Petronella Wilhelmina, is later getroud met eerw. Johann Gerdener (1841-1891). Hulle was die ouers van o.a. prof. dr. G.B.A. Gerdener en Elisabeth Anna Luise, wat getrou het met Pierre Daniel Rousseau, seun van ds P.D. Rossouw, die leraar van onder meer die NG gemeente Fraserburg.
Lood
Lood (Pb, afkorting vir die Latyn "plumbum", vanaf "plumbus") is 'n digte, sagte en hoogs smeebare metaal en het 'n blou-wit kleur. Dit het 'n atoomgetal van 82 en 'n massagetal van 207,2. Lood is ook giftig. Lood is in groep 14 en in periode 6 van die periodieke tabel.
Lood se smeltpunt is by 600,61K (327,46°C) en die kookpunt is 2 022 K (1 749 °C). Die digtheid is 11,34 g·cm3 op 293K (20 °C). Lood se hittekapasiteit is 26.650  J·mol−1·K−1 (25 °C). Lood is een van die oudste metale wat aan die mens bekend is.
Dit is vandag nog een van die metale wat die meeste gebruik word. Lood se nut word verklaar deur sy eienskappe, waarvan die belangrikstes die sagtheid, lae smeltpunt, groot digtheid en korrosiebestandheid is. Die belangrikste looderts is galeniet (PbS), wat meestal vermeng met ander waardevolle ertse aangetref word. Lood se groot nadeel is dat die metaal en sy verbindings giftig is.
Dit is gevaarlik om lood te smelt of in ŉ swak geventileerde lokaal daarmee te soldeer, omdat die lood- en loodoksieddampe ingeasem kan word. Dit kan lei tot metaaldampkoors, 'n gevaarlike en akute vergiftiging, omdat sowel loodmetaal as loodverbindings swak oplosbaar is in water en moeilik deur die dermkanaal opgeneem sal word.
Voortdurende kontak met lood veroorsaak egter dat die konsentrasie van die metaal in die liggaam opbou, totdat dit 'n moeilik herkenbare, chroniese vergiftiging tot gevolg het. Loodvergiftiging kan met penisillamien behandel word. Tot aan die begin van die 20e eeu was chroniese loodvergiftiging die algemeenste beroepsiekte.
Streng voorkomingsmaatreëls gedurende die bewerking van lood het tot gevolg dat die siekte vandag baie selde voorkom. 'n Nuwe bedreiging het egter ontstaan. Lood is 'n toevoeging tot petrol, en omgewingsbesoedeling deur loodsoute wat van die uitlaatgasse van motors afkomstig is, het 'n faktor geword waarmee rekening gehou moet word.
Gebruike van lood
Weens die algemene gebruik van lood het spoorhoeveelhede van die metaal deur die omgewing versprei. Die volgende tabel dui aan hoe algemeen lood in die omgewing voorkom. (Dit word in mg/ kg of deeltjies per miljoen uitgedruk):
- voedsel (gemiddeld) 0,15
- ingemaakte voedsel 0,1-1
- harde drinkwater afkomstig van loodwaterpype 0,02
- suur vloeistowwe uit loodbevattende kristal- of erdehouers 1-5
- loodverf  100 000
- stadslug   2 – 10
- straatstof  1 000
- bloed (gemiddeld) 0,1
- bloed (ligte vergiftiging) 1
Verspreiding en voorbereiding
Hierdie neweprodukte kan arseen, antimoon en bismut wees, waarvan daar baiekeer genoeg hoeveelhede saam met lood voorkom om in die wêreld se behoeftes te voorsien. Ander neweprodukte kan sink, soms koper, nikkel, goud en platinum wees. Die belangrikste neweproduk is silwer. Soms is die waarde van die silwer saam met die loodafsetting meer as die van die lood self.
Die belangrikste looderts is galeniet (PbS). Waar die erts vir ŉ lang tyd aan die elemente blootgestel was, kan 'n mens die volgende sekondêre loodminerale aantref: serisiet of witlooderts (PbC03), wat ontstaan as gevolg van uitloging met koolsuurhoudende water, soms ook anglesiet (PbS04). wat ontstaan as gevolg van uitloging met sulfaathoudende water.
Eerstens word die erts fyngemaal tot gruis, waarna die gruis deur middel van die skuimflottasieproses verryk word. Gedurende hierdie proses word die gruis in 'n tenk wat 'n wasmiddel bevat, gestort. Gruis wat nie loodhoudend is nie, sal nat word, terwyl gruis wat wel lood bevat, droog sal bly. Olie word daarna op die water gegooi en lug word deur die oplossing gepomp.
Die nat gruis sak tot op die bodem en die loodhoudende gruis dryf bo-op die skuimerige olielaag. Dit word dan afgeskep en die erts word gekonsentreer. Die gekonsentreerde erts is nou gereed vir die vierde stap in die voorbereidingsproses, naamlik die roostering. Gedurende die stap word die erts in die aanwesigheid van lug verhit en in 'n klein hoogoond met kool gereduseer. Die reaksie is soos volg:
2PbS + 302 - 2PbO + 2SO2
PbO + C- Pb + CO
Tydens die verhitting moet daar van 'n aantal katalisators gebruik gemaak word om die verbranding van PbS heftig genoeg te laat geskied. Die doel van die stap is om die swaelkonsentrasie van die erts te verminder, wat in die hoogoond in die vorm van swaeldioksied (SO2) ontsnap.
Hierna word die erts teen 'n hoë temperatuur in 'n hoogoond gesmelt (die aanhoudende reduksie van die ertsbestanddele tot metaal). Die nie-metaalelemente van die erts word nou uitgesmelt as slak, wat met die smeltmiddels verbind. Nou volg die volgende stap: die droes van die staaflood. Lood word in 'n gesmelte toestand gehou met 'n temperatuur van net bo sy kook punt.
Alle oorblywende onsuiwerhede kom nou teen temperature van 330  ̊C in die droesketel na die oppervlak. Die staaflood word deur een van die volgende prosesse verder gesuiwer:
- Oksidasie in 'n oop vlamoond, waarby baie van die ander metale geoksideer word en bo-op die gesmelte lood dryf.
- Verwydering van antimoon, arseen en tin (die sagmakingsproses) deur die toevoeging van natronloog (of kalsiumoksied) en natriumnitraat. Hier ontstaan verbindings soos natriumarsenaat, wat van die oppervlak afgeskep kan word.
- Ontsilwering, deur die toevoeging van sink. Dit vorm 'n vaste legering met silwer, goud, koper en nikkel. Die legering kan dan afgeskep word.
- Verwydering van sink deur natronloog.
- Die suiwering van bismut, deur die toevoeging van kalsium of magnesiummetaal, waarmee bismut 'n vaste legering vorm en afgeskep kan word.
- Verwydering van magnesium of kalsium met chloorgas. Indien elektrisiteit goedkoop beskikbaar is, word lood soms ook deur 'n elektrolitiese proses gesuiwer in 'n bad wat H2SiF6 en PbSiF6 bevat. Die elektrisiteitskoste verbonde aan die voorbereiding van een ton lood is bale minder as die koste van byvoorbeeld een ton magnesium, omdat lood se atoommassa soveel hoër is as die van magnesium. Die suiweringsproses verloop soos volg:
Pb2 + 2e  - Pb (207 g/ mol)
Mg2 + + 2e - Mg (24 g/ mol).
Uit die vergelyking blyk dat 'n mens vir dieselfde hoeveelheid elektrisiteit 8% keer meer lood as magnesium sal kry.
Loodmetaal
Wanneer lood aan die atmosfeer blootgestel word, word dit teen oksidasie beskerm deur die snelle vorming van 'n dun, blougrys oksiedelaag wat die oppervlak bedek. Verskillende ander stowwe kan ook gebruik word om ŉ beskermende laag om lood te vorm, byvoorbeeld: met swaelsuur vorm lood loodsulfaat en met fluoor word loodfluoried gevorm. Lood se besondere korrosiebestandheid berus op hierdie eienskap, wat die metaal uiters geskik maak vir gebruik in waterleidingsbuise, asook loodkamers by swaelsuurfabrieke, loodplate vir dakke en loodmantels vir telefoonkabels.
Vandag word koper in waterpype gebruik omdat dit nie so giftig soos lood is nie. Aluminium het lood as bindstroke in verpakking vervang. Lood se lae smeltpunt maak dit baie geskik as 'n bestanddeel in soldeersel. Die algemeenste soldeerlegering is lood wat met tin gekombineer is, omdat die smeltpunt van die legering laer is as die van beide metale afsonderlik, met die bykomstige voordeel dat dit sterker is as lood. Lood se lae smeltpunt maak voorts ook die gebruik daarvan as setmateriaal in die looddrukproses moontlik.
Om lood hiervoor voor te berei, word 'n legering met 5 tot 20 % antimoon en 1 % tin gemaak. Die legering word hardelood genoem. Van al die metale wat vryelik beskikbaar is, het lood die hoogste digtheid. Hierdie eienskap maak die metaal geskik vir gebruik as teenwig in verskillende strukture, byvoorbeeld die kiele van bote. Lood is uiters geskik vir die vervaardiging van koeëls en haelkoeëls, en vanweë die hoë digtheid sal die projektiel 'n groot massa maar 'n klein oppervlakte hê, wat meebring dat dit minder lugweerstand in vlug sal ondervind.
Haelkoeëls word vervaardig deur druppels gesmelte lood uit ŉ 40 meter hoë toring te laat val. Terwyl hulle val, neem die druppels 'n ronde vorm aan en die koellug bring mee dat die druppels reeds gestol het voordat dit in 'n bak olie of water beland. Hoë digtheid en sagtheid van die metaal maak dit 'n goeie geluid- en vibrasiedempende materiaal, en swaar masjiene en selfs geboue word om hierdie rede daarop gemonteer. Lood word ook vir beskerming teen gamma- en röntgenbestraling gebruik.
Beskerming teen die gevaarlike strate is moontlik weens die metaal se hoë atoommassa wat voorkom dat die strale deur 'n laag lood dring. AI die ander metale met 'n hoë atoommassa is baie seldsaam en dus duurder. Omdat lood goedkoop, vryelik beskikbaar en boonop nuttig is, word dit as ŉ strategiese metaal geklassifiseer. In meganika word loodlegerings (hardelood en loodbrons met ongeveer 10 % tin, 20 % lood en 70 % koper) in koeëllaers gebruik.
Die koeëllaer se sagter kern word met ŉ harde dop van staal bedek am die nodige sterkte te verskaf. Indien ŉ enjin se smering opgebruik is, word slegs die relatief goedkoop koeëllaers beskadig en nie die hele enjin nie.
Loodverbindings
Lood is die laaste element van die vierde hoofgroep van die periodieke stelsel. Dit word in 2 toestande aangetref: die divalente (2+) toestand, wat die stabielste is, en die tetravalente (4+) toestand. Wat waarde en gebruike betref, is lood 'n redelike edelmetaal, soortgelyk aan tin. Met uitsondering van loodnitrate is byna alle loodverbindinge nie maklik in water oplosbaar nie, maar wel in verdunde salpetersuur (HNO3).
In die meeste ander anorganiese sure word lood deur ŉ beskermende, onoplosbare soutlaag bedek. Lood word oor 'n lang tydperk deur organiese sure soos asynsuur, asook sterk basisse, aangetas. Lood vorm verbindinge met hierdie sure en basisse, maar dit het geen beskermende soutlaag tot gevolg nie. Die plumbaatioon word gevorm en die ioon het geen beskermende aksie nie. 'n Voorbeeld van een so 'n reaksie is wanneer loodnitraat ('n loodsout) met natrium (‘n basis) reageer.
Produkte van die reaksie is natriumnitraat en 'n plumbaatioon (Pb4+) in verbinding met natrium en hidroksied.
Pb(NO3)4 + 6NaOH – Na2[Pb(OH)6] + 4NaNO3
Hoewel lood goed bestand is teen die verwerende aksie van seewater, koolsuur- en karbonaatbevattende water, word dit deur gedistilleerde water aangetas. Gedurende die reaksie met gedistilleerde water word daar geen beskermende oppervlaklaag gevorm nie. Loodsoute word in verf as pigmente gebruik, maar weens die giftigheid daarvan word loodsoute nie binnenshuis gebruik nie. Voorbeelde van loodpigmente is:
- basiese loodchromaat (chroomrooi) Pb(OH)2 2PbCrO4
-Ioodantimonaat (Napelsgeel) Pb3 (SbO4)2
- basiese loodkabonaat (Ioodwit) Pb(OH)2 2PbCO3
- loodmenie 2PbO PbO2
Loodoksied (PbO) is 'n belangrike bestanddeel in kristal- en optiese glas. Loodoksied vervang die gebruik van kalsiumoksied in normale glas omdat dit die glas ŉ groter brekingsindeks gee. Weens die loodgehalte van party soorte kristal is dit nie geskik om vir die vervaardiging van drinkglase gebruik te word nie, veral nie as ŉ suur drankie (soos wyn of vrugtesap) daaruit gedrink sal word nie. Trevalente lood se oksiede is loodperoksied of lood (IV) oksied, PbO2.
Aansienlike hoeveelhede lood word in die vorm van tetra-etiellood of tetrametiellood by petrol gevoeg. Hierdie stof het 'n regulerende uitwerking op die verbrandings- en ontstekingsproses van petrol in die motorenjin. Weens die giftigheid van lood en die gevaar van besoedeling word daar nou na ŉ minder skadelike katalisator gesoek, soos byvoorbeeld die diketone van cerium. Loodasiede, Pb(N3)2 is ŉ onstabiele stof wat maklik en heftig kan ontplof. Daarom word dit algemeen as slagdoppies by plofstowwe gebruik.
Giftigheid
Veral in opgeloste vorm kan lood vir mens en dier giftig wees. Daar is talle bronne van besoedeling met lood waaraan die mens homself blootegestel het. In die verleë is lood in die vorm van tetraetiellood aan petrol bygevoeg om die eienskappe te verbeter en is daar ook gebruik gemaak van verwe wat lood bevat het. Lood word ook in verhoogde konsentrasie rond ouer smelterye en myne aangetref. Lood word ook steeds gebruik vir pype, soldeersel en in loodbatterye.
Blootstelling aan lood, veral in opgeloste vorm, soos in drinkwater is veral gevaarlik vir kinders wie se liggame hierdie element meer opneem as hul ouers se reeds ontwikkelde senuwstelsel.