cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Jubal
In die Bybel word genoem dat sy ouer broer Jabal is. Jubal was die vader van almal wat op siters en fluite speel dws. hy was die eerste om die musiekkuns te beoefen.
Verwysings in die Bybel
Genesis 4: 21
Anna Hruby
Anna Hruby (gebore 19 Oktober 1960) is 'n Australiese aktrise. Sy is bekend vir haar rolle in die televisiereekse Seven Little Australians (1973), Prisoner (1979), Home and Away (1988), en Fireflies (2004).
Gilbert Price
Gilbert Price (10 September 1942 – 2 Januarie 1991) was 'n Amerikaanse akteur. Hy was bekend vir sy rolle in die rolprente Honeybaby, Honeybaby (1974) en Anguish (1987), en in die televisiereekse The Ed Sullivan Show (1948) en The Red Skelton Hour (1951).
Sol Plaatje
Solomon Tshekisho (Sol) Plaatje (9 Oktober 1876 – 19 Junie 1932) staan internasionaal bekend as 'n veeltalige Suid-Afrikaanse joernalis, skrywer en politikus wat 'n stigtingslid van die SANNC (South-African Native National Congress) is, nou bekend as die ANC.
Die boorling van Boshof, Oranje-Vrystaat, is 'n eersterangse taalkenner, wat naas sy moedertaal Tswana, die hooftaal van Botswana, ook Engels, Afrikaans, Nederlands, Frans, Duits, Sotho, Zoeloe en Xhosa kon praat. Hy vertaal 'n aantal werke van Swart skrywers in Europese tale, en Engelse werke, met name dié van William Shakespeare, in Tswana.
Tydens die Tweede Vryheidsoorlog (Anglo-Boereoorlog) van 1899 tot 1902 werk hy as 'n oorlogsjoernalis, later as uitgewer van die koerante Koranta ea Becoana (1901–1908) en Tsala ea Batho ("Volksvriend", sedert 1912). Hy dien as sekretaris-generaal van die African National Congress (ANC) en reis as aktivis van die Swart burgerregte-beweging verskeie keer na Kanada (1920), die Verenigde State (1921) en Europa. Hy is op 19 Junie 1932 in Johannesburg oorlede.
In 2007 stel die Engelse Akadamie van Suid-Afrika die Sol Plaatje Prys vir Vertaling tot sy nagedagtenis in.
Vroeë lewe
Solomon Tshekisho Plaaitjie, is gebore in Doornfontein, naby Boshof, Oranje-Vrystaat, (nou bekend as die Vrystaatprovinsie) sesde kind van agt vir Johannes en Martha, van die Tswanastam. Sy oupa se naam was Selogilwe Mogodi (1836-1881), maar sy werksverskaffer, 'n boer met die van Groenewald het hom die bynaam van Plaaitjie gegee. Sy familie het dit toe later gebruik as 'n van. Toe Solomon vier was, het sy familie na Pniel toe getrek, in die Kaapkolonie, om vir 'n Duitse sendeling, Ernst Westphal en sy vrou, Wilhelmine, te werk. Daar het hy 'n sendelingonderwys ondergaan. Toe hy sy mede-studente verbygesteek het, het Wilhelmine hom persoonlik onderrig, en hom viool en klavier leer speel, asook sang. Toe hy 15 was het hy as 'n skolier-onderwyser begin werk, en het die pos vir twee jaar gehou.
Nadat hy skool verlaat het, het hy na Kimberley verhuis, en begin werk as 'n telegrafie-boodskapper vir die poskantoor. Daarna het hy die klerkeksamen geskryf en deurgekom, (die hoogste in die kolonie) met hoër punte as enige ander kandidaat in tik asook in Nederlands. As 'n persoon wat ouer as 21 was en in Nederlands en Engels kon lees en skryf, het hy stemreg ontvang soos dit in die Kaapkolonie gegeld het, 'n reg wat hy verloor het toe Britse beheer beëindig is.
Hy het op 19 Junie 1932 aan longontsteking gesterf en is in Kimberley begrawe.
Atlantiese seilvis
Die Atlantiese seilvis (Istiophorus albicans) is 'n vis wat in die Atlantiese Oseaan voorkom en baie soos die Pasifiese seilvis lyk. Party outeurs beskou die twee visse as dieselfde spesie. Die Atlantiese spesie het langer buik- en stertvinne as die Pasifiese seilvis, maar is kleiner met 'n rekordvangs van 64 kg. In Engels staan die vis bekend as Sailfish.
Skouergordel
Die skouergordel is die stel bene in die boonste deel van die skelet wat aan albei kante aan die arms verbind is. By mense bestaan dit aan elke kant uit ’n sleutelbeen voor en skouerblad agter; by die spesies met drie bene in die skouer bestaan dit uit die sleutelbeen, skouerblad en korakoïedbeen. Sommige soogdierspesies soos honde en perde het slegs ’n skouerblad.
Die skouergordel se funksie by boonste ledemate is soortgelyk aan die bekkengordel s'n by die onderste ledemate; die gordels is die dele wat die ledemate aan die skelet koppel.
By mense is die sternoklavikulêre of borsbeen-sleutelbeen-gewrigte aan elke kant die enigste ware (anatomiese) gewrigte tussen die skouergordel en die skelet. Geen anatomiese gewrigte bestaan tussen die skouerbene en ribbekas nie; in plaas daarvan laat die spierverbindings, of fisiologiese gewrigte, tussen die twee groot beweeglikheid van die skouergordel toe in vergelyking met die kompakte bekkengordel. Omdat die boonste ledemate gewoonlik nie gewig dra nie, is dit eerder beweeglik as stabiel. By die spesies wat slegs ’n skouerblad het, is daar slegs spiere tussen die borskas en die ledemate en geen gewrigte nie.
Gewrigte
In die eerste groep is die skouergewrig die anatomiese gewrig wat gekoppel is aan die fisiologiese tweede skouergewrig, sodat bewegings in die tweede skouergewrig lei tot bewegings in die skouergewrig. In die tweede groep is die skapulokostale gewrig die belangrike fisiologiese gewrig wat nie kan funksioneer sonder die twee anatomiese gewrigte in die groep nie – die akromioklavikulêre en sternoklavikulêre gewrigte aan die kante van die sleutelbeen.
Skouergewrig
Die skouer- of glenohumerale gewrig is die verbinding tussen die kop van die boarmbeen en die gewrigsholte van die skouerblad. Dit is ’n vogkoeëlgewrig wat in die rondte en na die kante kan draai en die beweging van die arms na en van die liggaam, asook swaai- en rotasiebewegings moontlik maak.
Akromioklavikulêre gewrig
Dié gewrig is die verbinding tussen die skouerpunt en die kant van die sleutelbeen. Dit is 'n vlak soort voggewrig. Die skouerpunt draai op die uitsteeksel van die sleutelbeen.
Sternoklavikulêre gewrig
Dit is die verbinding van die boonste deel van die borsbeen en die eerste ribbekraakbeen met die middel van die sleutelbeen. Dit is ’n saaltipe voggewrig, maar funksioneer as ’n vlak gewrig. Die gewrig maak ’n groot reeks bewegings van die skouerblad moontlik en kan tot ’n hoek van 60° gelig word.
Skapulokostale gewrig
Dit is ’n fisiologiese gewrig wat gevorm word deur ’n verbinding van die voorste deel van die skouerblad met die agterste deel van die ribbekas. Dit is ’n veselagtige spier en word hoofsaaklik gevorm deur die monnikskapspier, reticulum rhomboidalis en serratus anterior. Die pectoralis minor speel ook ’n rol in sy bewegings. Die glybewegings van die skapulokostale gewrig is: op, af, terug en vorentoe, asook die rotasie van die skouerblad. Aandoenings van die gewrig is seldsaam en is gewoonlik beperk tot ’n knersende of klapsensasie van die skouerblad teen die agterkant van die ribbes.
Tweede skouergewrig
Die suprahumerale of tweede skouergewrig is ’n fisiologiese gewrig wat gevorm word deur ’n verbinding van die bindweefsel in die skouergewrig met die kop van die boarmbeen. Dit word gevorm deur die gaping tussen die boarmbeen en die uitsteeksel van die skouerbeen. Dié ruimte is meestal deur weefsel gevul. Die gewrig speel ’n rol tydens ingewikkelde bewegings wanneer die arm uitermate gestrek word by die skouergewrig, soos wanneer ’n gloeilamp vervang of ’n plafon geverf word.
Beserings
Skouers is ’n algemene plek vir weefselbeserings, veral as ’n mens oorhoofse sport beoefen soos tennis, vlugbal, bofbal, swem, ens. Volgens Bahr se uitgebreide beseringstatistieke is skouerontwrigtings verantwoordelik vir 4% van die beserings by volwassenes tussen 20 en 30 jaar, en 20% van skouerbeserings is breuke. Die erns van skade aan die skouers en omliggende streke kan wissel na gelang van onder meer die persoon se ouderdom, sport, posisie en die voortdurende abnormale werking van die skouers. Algemene skouerbeserings is breuke aan enige bene van die skouergordel, soos die sleutelbeen, die rek van ligamente, beserings aan die draaispiere of kraakbeen in die skouerblad en ander akute of chroniese toestande wat verband hou met die anatomie van die skouer.
Pyn in die skouergordel kan akuut of chronies wees en kan verskeie oorsake hê. Ontsteking of die besering van senings, bene, spiere, senuwees, ligamente en kraakbeen kan pyn veroorsaak. Beserings in die verlede en stres kan ook tot skouerpyn lei.
Scapula alata
Scapula alata kom om twee redes voor: die verlamming van die serratus anterior wat veroorsaak word deur ’n letsel aan die lang borssenuwee, wat die algemeenste is, of ’n letsel aan die hulprugsenuwee, wat verlamming van die monnikskapspier veroorsaak. Dié letsels kan veroorsaak word deur ernstige trauma aan die senuwee, die komplikasie van ’n chirurgiese prosedure of die agteruitgang van die serratus anterior of monnikskapspier. Die voorkoms hiervan kan een- of tweesydig wees; albei skouerblaaie hoef nie aantetas te wees nie.
Serratus anterior-verlamming
Soos genoem, word dit veroorsaak deur ’n letsel aan die lang borssenuwee, wat lei tot ’n verswakking van die serratus anterior.
Monnikskapspier-verlamming
Die oorsaak is ’n letsel aan die hulprugsenuwee. Probleme in die monnikskapspier word veroorsaak deur ’n effense losraking van die skouerblad en ’n verskuiwing weg van die rugwerwels.
Ander diere
Die skouergordel toon ’n geweldige variasie in amniote (diere wat by 'n lewe op land aangepas is), beide by bestaande en uitgestorwe spesies, en die bepaling van eenvormigheid van die borsspier is moeilik. Buiten die borsbeen was hierdie elemente egter teenwoordig in vroeë beenvisse voordat hulle selfs ledemate gehad het. In vierpotiges sonder vingers en tone is die cleithrum (klein sleutelbeen), sleutelbeen en tussensleutelbeen dermaal en vas aan die stertdeel van die kop, terwyl die boarmbeen verbind is met ’n klein skouerbladkraaibekbeen. Toe die eerste vingers en tone verskyn, het die borsspier sy direkte verbinding met die kopskelet verloor, terwyl die skouerbladkraaibekbeen prominenter geword en buitentoe begin wys het. In meer ontwikkelde vierpotiges het die dermale deel van die gordel geleidelik verklein en die skouerbladkraaibekbeen het verdeel in ’n skouerblad aan die rugkant en ’n kraaibekbeen aan die buikkant.
Acarnus hoshinoi
Acarnus hoshinoi is 'n sponsspesie in die taksonomiese indeling van die Demospongiae (gewone sponse). Die liggaam van die spons bestaan uit kieselnaalde en sponginevesels en is in staat om baie water op te neem.
Dorkas
Dorkas (Hebreeus "hert" of "takbokooi", in Aramees "Tabita") was ´n Christen in Joppe wat baie liefdadigheid aan die armes bewys het.
Nadat sy gesterf het is sy deur die apostel Petrus uit die dood opgewek.
Vlag van Koerdistan
Die vlag van Koerdistan (Koerdies: ئاڵای کوردستان, Alaya Rengîn, letterlik: "kleurvolle vlag") word deur die Koerde gebruik as ’n simbool vir hul strewe na onafhanklikheid. Dit is die amptelike vlag van die outonome streek Koerdistan in Irak. Dit is die etniese vlag van die Koerdiese volk en word as sulks deur hulle in alle streke van hul tuisgebied, Koerdistan, erken. Die vlag was in soortgelyke vorms die amptelike staatsvlag van die Republiek Ararat (1927–1930) en die Republiek Mahabad (1946–1947).
Kleure
Die belangrikste kenmerk van die vlag is die gloeiende goue son-kenteken (Roj in Koerdies) in die middel. Die embleem se sonskyf het 21 strale, gelyk in grotte en vorm, met ’n enkele vreemde straal bo-op en die twee ewe strale onder. Die getal 21 is ’n heilige getal en verwys na hergeboorte/herlewing van die antieke en inheemse Koerdiese godsdiens, Jesiedisme, en sy moderne verskynings. Daarbenewens verwys die getal 21 na 21 Maart, wanneer Koerde en ander Irannese volke Nouruz, die begin van die lente, vier.
Die simbolisme van die kleure is soos volg:
Geskiedenis
Die vlag het sy eerste verskyning tydens die beweging vir Koerdiese onafhanklikheid van die Ottomaanse Ryk gemaak en lyk soos ’n vroeëre weergawe van die Xoybûn (Khoyboon) organisasie wat betrokke was by die Araratrebellie van 1930, en is gehys deur die kortstondige Republiek Ararat vanaf 1927 tot 1931. Die vlag het in 1932 toe in die media weer verskyn, een van sy ontwerpers het dit as ’n rooi, wit en groen met ’n son in die sentrum beskryf. ’n Soortgelyke vlag is later deur die Sowjet-ondersteunde Republiek Mahabad in 1946 gebruik.
Moderne aanpassing aan internasionale vlagstandaarde
Die vlag het in die 1990's in Koerdiese media soos MED TV, Kurdsat, Kurdistan TV en hul affiliasies-programme verskyn met die vlag wat dikwels voorkom in hul uitsendings, sodat dit 'n simbool vir Koerdiese nasieskap kon word. In 1998 is ’n dokument oor die nasionale vlag se aanpassing by internasionale vlagstandaarde deur Mehrdad Izady en Bijhan Eliasi uitgewerk. Dit is onmiddelik deur die internasionale vlaginstituut goedgekeur. In 1999 het die parlement van die Koerdiese plaaslike regering die gestandaardiseerde vlag as die amptelike en algemene verteenwoordiging van die Koerdiese nasionale vlag in al sy aspekte goedgekeur.
Koerdiese vlagdag
Sedert die goedkeuring deur die Koerdiese parlement in 1999 word die Koerdiese vlagdag op 17 Desember gevier. Aktiwiteite op hierdie dag sluit in dans, eet en vier.
Russiese bloukat
Die Russiese bloukat (Russies: Русская голубая; Engels: Russian Blue) is ’n kortharige katras met ’n blou-grys pels. Hulle is hoogs intelligent en spelerig, maar skaam teenoor vreemdelinge. Hulle ontwikkel hegte bande met hul eienaars en is gewild vanweë hul geaardheid en unieke pels.
Geskiedenis
Die Russiese bloukat is ’n natuurlike ras wat waarskynlik van die hawestad Archangelsk, Rusland, afkomstig is.
Daar word geglo dat die eerste Russiese bloukat in die 1860's deur matrose van die eilande by Archangelsk na Engeland en Noord-Europa gebring is. Die eerste aangetekende geval waar die katte geskou is, is in 1875 as die "Archangel cat" by die ou Crystal Palace in Londen. Die katte het saam met ander blou katte in ’n klas meegeding tot in 1912, toe hulle hul eie klas gekry het.
Die ras is tot met die Tweede Wêreldoorlog hoofsaaklik in Rusland en Skandinawië ontwikkel. Voor die oorlog het ’n gebrek aan getalle daartoe gelei dat die kat met die Siamese kat gekruis is. Hoewel daar van die katte voor die oorlog in Amerika was, is die moderne Russiese bloukat soos hy vandag in Amerika lyk, eers ná die oorlog geskep. Dit is gedoen deur die bloedlyne van die Skandinawiese en Britse katte te meng. Die Siamese eienskappe is nou grootliks uitgeteel.
Hoewel hulle op ’n beperkte grondslag gebruik is in die skepping van ander katrasse soos die Havana-bruinkat en die Nebelung, is die Russiese bloukat self ’n kortharige blou-grys kat.
In die vroeë 1970's is ’n effekleurige wit kat in Australië geskep deur dit met ’n wit huiskat te teel. Dit is die Russiese witkat genoem. Teen die laat 1970's is Russiese wit- en swartkatte in Australië in verskillende klasse aanvaar. Die Southern African Cat Council aanvaar ook wit en swart katte, maar die Amerikaanse Cat Fanciers Association erken nie ander kleure nie.
Beskrywing
Die Russiese bloukat het heldergroen oë, twee lae kort, dik hare en ’n blou-grys pels. Die onderste hare is sag en donsig, en net so lank as die boonste laag, wat ’n egalige blou is met silwer punte. Die stert het egter dowwe, skaars merkbare strepe. Net die Russiese bloukat en Franse Chartreux het hierdie soort pels. Die silwer punte gee dit ’n glansende voorkoms. Enige wit hare of geel oë word as foute in skoukatte beskou.
Die Russiese bloukat moenie met die Britse bloukat verwar word nie – dié is nie ’n afsonderlike ras nie, maar ’n Britse korthaarkat met ’n blou pels.
Die Russiese bloukat is baie intelligent en spelerig, nuuskierig en kalm. Hulle sal nes ’n hond goed vir ’n mens gaan haal wat jy vir hulle gooi en is sensitief vir basiese menslike emosies. Hulle vorm hegte bande met hul eienaars. Hulle kom ook goed met ander diere en kinders klaar. Hulle is skaam voor vreemdelinge as hulle nie gewoond is aan ’n besige omgewing nie. Hulle is skoon katte wat graag miaau.
Erica utriculosa
Erica utriculosa is 'n plant wat tot die genus Erica behoort en is deel van die fynbos. Die plant is inheems aan die Wes-Kaap en kom van die Kaapse Skiereiland tot by die Akkedisberg voor.
Dennis Gabor
Dennis Gabor CBE FRS (Hongaars: Gábor Desnes, 5 Junie 1900 – 9 Februarie 1979) was 'n Hongaarse-Britse elektriese ingenieur en fisikus, bekend vir die uitvinding van holografie, waarvoor hy later die Nobelprys vir fisika van 1971 ontvang het. Gábor Desnes College in Boedapest, Hongarye, is vernoem na hom ter ere van sy werk.
Lewe en loopbaan
Gabor is gebore as Günszberg Dénes, in 'n Joodse familie in Boedapest, Hongarye. In 1918 het sy familie bekeer na die Lutherse geloof. Dennis was die eersgebore seun van Günszberg Bernát en Jakobovits Adél. Ten spyte van 'n godsdienstige agtergrond het godsdiens in sy latere lewe 'n klein rol gespeel en hy het homself as agnosties beskou. In 1902 het die familie toestemming gekry om hul van van Günszberg na Gábor te verander. Hy het tydens die Eerste Wêreldoorlog in die Hongaarse artillerie in Noord-Italië gedien. Hy het in 1918 begin studeer aan die Universiteit van Boedapest en later in Duitsland, aan die Charlottenburg Tegniese Universiteit in Berlyn, nou bekend as die Tegniese Universiteit van Berlyn. Aan die begin van sy loopbaan het hy die eienskappe van hoëspanning elektriese transmissielyne ontleed deur gebruik te maak van katode-straal-ossiloskope, wat gelei het tot sy belangstelling in elektronoptika. Gabor het die fundamentele prosesse van die ossiloskoop bestudeer, wat gelei het tot ander elektron-straal toestelle soos elektronmikroskope en TV-buise. Hy het uiteindelik in 1927 sy PhD-tesis oor Recording of Transients in Electric Circuits with the Cathode Ray Oscillograph geskryf en op plasma-lampe gewerk.
In 1933 het Gabor gevlug uit Nazi-Duitsland, waar hy as 'n Jood beskou is, en is uitgenooi na Brittanje om by die ontwikkelingsafdeling van die Britse Thomson-Houston-maatskappy in Rugby, Warwickshire, te werk. Tydens sy tyd in Rugby ontmoet hy Marjorie Louise Butler, en hulle het in 1936 getroud. Hy het in 1946 'n Britse burger geword en het hy by British Thomson-Houston gewerk, waar hy in 1947 holografie uitgevind het. Hy het geëksperimenteer met 'n sterk gefiltreerde kwikboog ligbron. Die vroegste hologram is egter eers in 1964 gerealiseer na aanleiding van die 1960-uitvinding van die laser, die eerste koherente ligbron. Daarna is holografie kommersieel beskikbaar.
Gabor se navorsing het gefokus op elektron-insette en uitsette, wat hom gelei het tot die uitvinding van re-holografie. Die basiese idee was dat vir die perfekte optiese beelding, die totaal van al die inligting gebruik moet word; nie net die amplitude, soos by gewone optiese beeldskepping nie, maar ook die fase. Op hierdie wyse kan 'n volledige holo-ruimtelike prentjie verkry word. Gabor het sy teorieë van re-holografie in 'n reeks koerante tussen 1946 en 1951 gepubliseer.
Gabor het ook ondersoek ingestel na hoe mense kommunikeer en hoor; Die resultaat van sy ondersoek was die teorie van korrelagtig sintese, hoewel die Griekse komponis Iannis Xenakis beweer dat hy eintlik die eerste uitvinder van hierdie sintese tegniek was. Gabor se werk in hierdie en verwante gebiede was fundamenteel in die ontwikkeling van tydfrekwensie-analise.
In 1948 het Gabor van Rugby na Imperial College London verhuis en in 1958 professor in Toegepaste Fisika tot sy aftrede in 1967. Sy intreerede op 3 Maart 1959, 'Elektroniese uitvindings en die impak daarvan op beskawing', het inspirasie gegee vir Norbert Wiener se behandeling van self-reproduksie masjiene in die voorlaaste hoofstuk in die 1961-uitgawe van sy boek Cybernetics.
In 1963 publiseer Gabor Inventing the Future, wat die drie groot bedreigings bespreek wat Gabor beskou het as die grootste bedrygings vir die moderne samelewing naamlik; oorlog, oorbevolking en die era van ontspanning. Die boek bevat die nou bekende uitdrukking dat "die toekoms nie voorspel kan word nie, maar die toekoms kan uitgevind word." Resensent Nigel Calder het die konsep as volg gefraseer: "Die beste manier om die toekoms te voorspel, is om dit uit te vind." Ander soos Alan Kay, Peter Drucker en Forrest Shaklee wat verskillende vorms van die aanhaling gebruik het, is verkeerdelik gekrediteer dat hulle dit oorspronklik gesê het. Sy volgende boek, Innovations: scientific, technological, and social, wat in 1970 gepubliseer is, het uitgebrei oor sommige van die onderwerpe wat hy vroeër aangeraak het. Hy het ook gewys op sy belangstelling in tegnologiese innovasie as meganisme van bevryding en vernietiging. In 1971 was hy die enkel ontvanger van die Nobelprys in fisika met die motivering "vir sy uitvinding en ontwikkeling van die holografiese metode" en het hy die geskiedenis van die ontwikkeling van holografie vanaf 1948 in sy Nobel-lesing aangebied.
Na aanleiding van die vinnige ontwikkeling van lasers en 'n wye verskeidenheid holografiese toepassings (bv. in kuns, inligtingsopberging en die herkenning van patrone), het Gabor erkende sukses en wêreldwye aandag gedurende sy leeftyd behaal. Hy het talle toekennings ontvang buiten die Nobelprys.
Gabor is op 9 Februarie 1979 in 'n verpleeginrigting in Suid-Kensington, Londen, dood. In 2006 is 'n blou gedenkplaat op nommer 79 Queen's Gate in Kensington, waar hy van 1949 tot vroeg in die 1960's gewoon het, geinstaleer.
Persoonlike lewe
Op 8 Augustus 1936 trou hy met Marjorie Louise Butler met wie hy in 'n harmonieuse huwelik gewoon het. Hulle het geen kinders gehad nie.
Toekennings en eerbewyse
Gabor het talle toekennings gewen, waaronder:
Die Internasionale Vereniging vir Optiese Ingenieurswese (SPIE) bied jaarliks sy Dennis Gabor-toekenning aan, "ter erkenning van uitstaande prestasies in diffraktiewe golffront-tegnologieë, veral dié wat die ontwikkeling van holografie- en metrologie-toepassings verder bevorder."
Lothar von Trotha
Lothar von Trotha (*3 Julie 1848, Magdeburg, Pruisiese Sakse – †31 Maart 1920, Bonn, Duitsland) was ’n Duitse militêre bevelvoerder onder andere tydens die Herero-oorloë in Duits-Suidwes-Afrika.
Vroeë lewe
Trotha was die vierde kind van die Pruisiese offisier Wolf Thilo von Trotha en sy vrou, Friederike Henriette Mariane von Boehn. Omdat sy vader dikwels verplaas is, het Trotha verskeie skole, onder meer die gimnasia in Koblenz, Keulen en Kulm besoek. Hy het selfs ’n rukkie aan die Universiteit van Berlyn gestudeer, maar die militêre atmosfeer waarin hy grootgeword het asook die prominente rol wat die offisierskorps in die opkomende Pruisiese staat gespeel het, het hom op ’n militêre loopbaan laat besluit. Sy sterk gevoel vir dissipline en pligsbesef is reeds daar gevestig.
Buitelandse Sake
Die jaar daarna is hy na die Departement van Buitelandse Sake oorgeplaas vir diens in die kolonies. Sy eerste buitelandse opdrag was in Duits-Oos-Afrika waar hy van 1894 tot 1897 waarnemende goewerneur en bevelvoerder van die Schutztruppe (koloniale troepe) was. Hier het sy militêre aansien skerp gestyg nadat hy in 1896 die Wahehe-opstand onderdruk het. Terug in Duitsland in Maart 1897 het hy gevorder tot generaal-majoor toe hy in 1900 die tweede keer koloniale diens verrig het met die onderdrukking van die Bokseropstand in China. Hiervoor is hy met die Orde van die Rooi Adelaar in die tweede klas gedekoreer. Terug in Duitsland is hy in Maart 1903 bevorder tot luitenant-generaal.
Duits-Suidwes-Afrika
Toe goewerneur Theodor Leutwein in 1904 oënskynlik sukkel om die Herero-opstand in Duits-Suidwes-Afrika te onderdruk, is von Trotha vanweë sy ervaring op 16 Mei 1904 aangestel as opperbevelvoerder van die Schutstruppe in Duits-Suidwes-Afrika. Dit het die mees omstrede gedeelte van sy loopbaan ingelui.
As bevelvoerder was hy slegs aan die Duitse Generale Staf verantwoording verskuldig en kon sy veldtog na eie goeddunke beplan. Binne drie maande is die Herero’s teen die Waterberg vasgekeer. Hoewel die Duitsers hulle op 11 Augustus 1904 in verskeie gevegte by Waterberg verslaan het, kon von Trotha hulle nie tot oorgawe dwing nie. Eerder as om oor te gee het die Herero’s die droë Sandveld ingevlug en Betsjoeanaland probeer bereik. Omdat von Trotha die moontlikheid dat die Herero’s hulle in die toekoms weer teen die Duitse bewind sou verset finaal wou uitskakel, het hy verkies om die militêre stryd voort te sit eerder as om ’n vredesaanbod te maak. Die Duitse troepe het die Herero’s agtervolg en hulle het in groot getalle in die Sandveld van dors omgekom.
Von Trotha se naam is in die geskiedenis van Duits-Suidwes-Afrika verewig onder meer vanweë ’n dispuut wat oor ’n dokument ontstaan het waarvolgens hy op 2 Oktober 1904 ’n bevel sou uitgevaardig het dat Herero-mans nie krygsgevange geneem mag word nie. Hierdie dokument is egter nie onderteken nie en historici verskil steeds oor die egtheid daarvan. Daar word ook beweer dat die bewoording van die bevel in ooreenstemming met von Trotha se beleid was, en andersyds word, te midde van groot opspraak wat in Duitsland verwek is, beweer dat die bevel nooit uitgevoer is nie. Volgens von Trotha was die verlies aan mense- en dierelewens in Duits-Suidwes-Afrika glad nie uniek nie en tiperend van die kolonisasieproses van alle lande van daardie tyd.
Voordat von Trotha op 19 November 1905 na Duitsland teruggekeer het, het hy eers in die suide van Duits-Suidwes-Afrika ’n Duitse oorwinning oor die Hottentotte verseker. Vir sy militêre prestasies in hierdie kolonie is hy op 18 Augustus 1905 met die Pour le Mérite-toekenning vereer. Hy het op 21 Mei 1906 met pensioen uit aktiewe diens getree.
Persoonlike lewe en nalatenskap
Behalwe ’n militaris, was von Trotha ’n natuurliefhebber, plantkundige en ornitoloog en hy het tydens sy dienstydperk oorsee heelwat eksemplare in dié verband versamel. Twee voëlspesies, die Ploceur trothae en die Bubo ascalaphus trothae, is spesiaal deur die Koninklike Museum in Berlyn na hom genoem. In 1933 het die Duitse regering ’n straat in München tot “Von-Trotha-Straße” genoem maar in 2006 het die stadsraad van München die straat herdoop na “Herero-Straße”.
Na die dood van sy eerste vrou op 9 Oktober 1905 is hy in 1912 met Lucy Brinkman (gebore Goldstein) getroud.
OSI-model
Die OSI-model (Open Systems Interconnection) is 'n verwysingsmodel wat 'n abstrakte beskrywing vir kommunikasie en ontwerp vir rekenaarnetwerkprotokol daarstel as deel van die Open Systems Interconnection inisiatief.
Doel
Die OSI-model verdeel die funksies van 'n protokol in 'n reeks lae. Elke laag het die eienskap dat dit slegs gebruik maak van die funksies van die lae daarbenede en voer slegs funksionaliteit uit na lae daarbo. 'n Stelsel wat protokolgedrag implementeer wat bestaan uit 'n reeks van hierdie lae staan bekend as 'n protokolstapel (en: protocol stack). Protokolstapels kan óf in hardeware óf in programmatuur geïmplementeer word, óf 'n mengsel van beide. Tipies word slegs die onderste lae in hardeware geïmplementeer met die boonste lae wat in sagteware geïmplementeer word.
Die rekenaar- en netwerkbedrywe voldoen grootliks aan die OSI-model. Die hoofeienskap is die koppelvlak tussen die lae wat die spesifikasies dikteer van hoe 'n laag met 'n ander saamwerk. Dit bring mee dat 'n laag wat deur een vervaardiger geskryf is saam met 'n laag wat deur 'n ander geskryf is kan saamwerk (met die aanname dat die spesifikasies korrek vertolk is).
Die logiese skeiding van lae maak die ontwerp en beredenering oor die gedrag van protokolstapels makliker en maak dit moontlik om ingewikkelde dog hoogs betroubare protokolstapels te ontwerp. Elke laag voer dienste uit vir die volgende hoër vlak en gee versoeke vir die volgende laag daaronder.
Die OSI-verwysingsmodel is 'n hiërargiese struktuur van sewe lae wat die vereistes vir kommunikasie tussen twee rekenaars definieer. Die model is gedefinieer deur die Internasionale Standaarde Organisasie in die ISO-standaard 7498-1. Dit is bedink om onderlinge werking tussen verskeie platforms en handelaars te verseker. Die model laat alle netwerkelemente toe om saam te werk, onafhanklik van wie dit vervaardig het. Teen die laat 1980's het ISO die model as 'n netwerkstandaard aanbeveel. Teen daardie tyd was die TCP/IP-internetprotokolsuite reeds jare lank in gebruik.
Slegs 'n onderdeel van die volledige OSI-model word nog deesdae gebruik. Daar word deur baie programeerders gereken dat die spesifikasie te ingewikkeld was en dat die volledige funksionaliteit te lank geneem het om te implementeer, al bestaan daar baie sterk steun vir die model by andere.
Laag 7: Toepassingslaag
Die toepassingslaag is die naaste aan die eindgebruiker. Dit verskaf aan die gebruiker 'n manier om inligting op 'n netwerk te verkry deur gebruik te maak van toepassingsagteware. Hierdie laag is die hoofkoppelvlak vir gebruikers om met die netwerk kommunikeer. Sommige voorbeelde van toepassingslaagprotokolle sluit in Telnet, FTP (File Transfer Protocol), SMTP (Simple Mail Transfer Protocol) en HTTP (Hypertext Transfer Protocol).
Laag 6: Aanbiederslaag
Die aanbiederslaag skakel data om ten einde 'n standaard koppelvlak aan die Toepassingslaag te verskaf. MIME enkodering, datakompressie, data versluiering en soortgelyke manipulasie van die aanbieding word in hierdie laag gedoen om die data te vertoon soos die diens- of protokolontwikkelaar dit wil hê. Voorbeeld: die omskakeling van ECBDIC-gekodeerde teks lêer na 'n ASCII-gekodeerde lêer.
Laag 5: Sessielaag
Die sessielaag beheer die dialoë (sessies) tussen rekenaars. Dit is verantwoordelik vir die opstel, bestuur en beëindiging van die verbindings tussen die plaaslike en afgeleë rekenaar. Dit maak voorsiening vir dupleks of half-duplekse werking en stel die kontrolepunte, verdaging, beëindiging en herlaai prosedures op. Die OSI-model het hierdie laag aangewys om sessies "netjies" te beëindig wat 'n eienskap is van die TCP internet protokolsuite, maar ook vir die sessie kontrolepunte en herwinning, wat nie normaalweg in die Internet protokolsuite gebruik word nie.
Laag 4: Transportlaag
Die transportlaag verskaf die deursigtige oordrag van data tussen eindgebruikers en verwyder hierdie las van die boonste lae terwyl dit 'n betroubare en kostedoeltreffende data-oordrag verskaf. Die oordraglaag beheer die betroubaarheid van 'n betrokke verbinding. Sommige protokolle is toestand en verbinding georiënteer, wat beteken dat die transportlaag kan tred hou van die datapakkies en hulle weer kan stuur as die versending misluk het. Die mees bekende voorbeeld van 'n laag 4 protokol is die TCP (Transmission Control Protocol). Dit is die laag waar boodskappe na TCP-, UDP- (User Datagram Protocol) en SCTP-pakkies (Stream Control Transmission Protocol) omgeskakel word.
Laag 3: Netwerklaag
Die netwerklaag verskaf die funksionele en prosedurele vermoë om veranderlike lengte datareekse vanaf 'n bron na 'n bestemming deur een of meer netwerke oor te dra en terselfdertyd die kwaliteit van diens te verseker soos deur die Oordraglaag aangevra. Die Netwerklaag voer die roetebepaling-, vloeibeheer-, segmentering/desegmentering- en foutbeheerfunksies uit. Roetebeheerders (en: Routers) werk op hierdie laag en versend data deur die uitgebreide netwerk en maak die internet moontlik. Dit is 'n logiese adresseringskema – waardes word gekies deur die netwerk ingenieur. Die adres-skema is hiërargies. Die mees bekende voorbeeld van 'n laag 3 protokol is die Internetprotokol (IP).
Laag 2: Dataverbindingslaag
Die dataverbindingslaag verskaf die funksionele en prosedurele vermoë om data tussen netwerk eenhede oor te dra en om enige moontlike foute wat in die Fisiese laag mag voorkom op te spoor en reg te stel. Die adresseringskema is fisies wat beteken dat die adresse (MAC-adresse) in die netwerk-kaarte se elektronika tydens vervaardiging ingekodeer is. Die adresseringskema is plat. Let wel: Die mees bekende voorbeeld van hierdie laag is Ethernet. Ander voorbeelde van protokolle in die verbindingslaag is HLDC en ADCCP vir punt-tot-punt of pakkiegeskakelde netwerke en Aloha vir lokale area netwerke. Op IEEE 802 lokale area netwerke en sommige nie-IEEE 802 netwerke soos FDDI kan hierdie laag geskei word in 'n MAC-laag (en: Media Access Control en die IEEE 802.2 Logiese Skakelbeheerlaag (en: LLC of Logical Link Control).
Hierdie laag is die laag waarin brûe en skakels werk. Verbinding word voorsien slegs tussen plaaslik verbinde netwerknodes. Party mense redeneer egter dat daar 'n tussenlaag (laag 2.5) moet wees vir laasgenoemde toestelle.
Laag 1: Fisiese Laag
Die fisiese laag definieer al die elektriese en fisiese spesifikases vir toestelle. Dit sluit in die uitleg van verbindingspenne, spannings en kabelspesifikasies. Ethernetnawe, herhalers en netwerkaansluiters en gasheer busaansluiters is toestelle in die fisiese laag. Die hoof funksies en dienste wat deur die fisiese laag verskaf word is:
Parallelle SCSI-busse werk op hierdie vlak. Verskeie fisiese laag Ethernet-standaarde werk ook op hierdie vlak; Ethernet sluit beide hierdie laag en die dataverbindingslaag in. Dieselfde geld vir ander lokale area netwerke soos byvoorbeeld Token ring, FDDI (en: Fiber distributed data interface) en IEEE 802.11.
Koppelvlakke
Bykomend tot die standaarde vir indiwiduele protokolle is daar ook standaarde vir die koppelvlakke vir die lae om met die lae daarbowe en daarbenede te kommunikeer (Hierdie standaarde is gewoonlik bedryfstelsel spesifiek). Microsoft Windows se Winsock en Unix se Berkeley sockets en System V Transport Layer Interface is koppelvlakke tussen toepassings (laag 5 en boontoe) en die oordragslaag (laag 4). NDIS en ODI is koppelvlakke tussen die media (laag 2) en die netwerkprotokol-laag (laag 3).
Burtonbrood
Tydens die Eerste Wêreldoorlog het die lewensduurte in Suid-Afrika sterk gestyg. Om die prys van brood so laag as moontlik te hou, het die regering in 1918 die bak van ‘n soort brood van meel bestaande uit ‘n mengsel van koring, gort, rog en mielies goedgekeur. Hierdie Burtonbrood is genoem na Henry Burton, ‘n minister in die kabinette van genl. Louis Botha en genl. Jan Smuts. Dit was baie ongewild by verbruikers en die opposisie in die Parlement het die broodkwessie deeglik uitgebuit in hul kritiek op die regering.
Hierdie brood het besparing ten doel gehad. Die latere Bremerbrood se oogmerk was volksgesondhheid.
George Breakston
George Breakston (22 Januarie 1920 – 21 Mei 1973) was 'n Amerikaanse regisseur, vervaardiger, en akteur. Hy was bekend vir sy rolle in die rolprente Life Returns (1935), Urubu (1948), Jungle Stampede (1950), en The Manster (1959).
Singalees
Singalees of Sinhala (සිංහල, singhala, [ˈsiŋɦələ]) is 'n Indo-Ariese taal wat deur sowat 16 miljoen mense in Sri Lanka gepraat word. Singalees vorm saam met Tamil die amptelike tale van Sri Lanka en is die belangrikste inheemse taal van dié eilandnasie. Singalees is nou verwant aan Dhivehi en word in die Singalese alfabet geskryf, 'n Brahmi-skrif uit die Indiese skriffamilie. Ander verwante tale sluit in Konkani in die Indiese deelstaat Goa en Marathi in die Indiese deelstaat Maharashtra, hoewel Konkani soms as 'n dialek van Marathi beskou word.
Oliegewasse
Ongeveer 90 % van alle plantaardige olies en vette is afkomstig uit die sade en/of vrugtevleis van tropiese en subtropiese plante. Die belangrikste oliegewasse is soja, grondboontjies, katoen, raapsaad, olywe, kokospalm s, oliepalm s, sesam, kasteroliebome, saffloer, mielies en tung.
Minder belangrike oliegewasse is hennep en perilla. Benewens die subtropiese en tropiese oliegewasse lewer enkele plante uit gematigde streke ook bruikbare olies en vette, waarvan die sonneblom verreweg die belangrikste is. Die meeste plantaardige vette word in voedingsmiddels verwerk. Danksy die hoë gehalte aan onversadigde vetsure is hulle, uit ŉ gesondheidsoogpunt gesien, verkieslik bo dierlike vette. Die belangrikheid van plantaardige vette vir die seepnywerheid het na die ontwikkeling van sintetiese wasmiddels sterk algemeen.
Afrikaanse gesegdes uit die Middeleeue
Talle gesegdes wat uit die Middeleeue dateer en in die destydse Germaanse tale gebruik is, word vandag nog in Afrikaans gebruik. Die oorspronklike oorsake wat tot hierdie spreekwoorde gelei het, is vir vele gebruikers van vandag onbekend, deels omdat die alledaagse lewe in die moderne wêreld so veel anders uitsien as in die Middeleeue, en deels ook omdat Suider-Afrika nie die ontwikkelinge en belewenisse van die Europese Middeleeue meegemaak het nie.
Oliegewasse
Die gebruik van plantaardige, droogwordende olies in die verf- en vernisnywerheid is ook besig om af te neem. In albei gevalle word die olies en vette deur sintetiese stowwe vervang. Suid-Afrika het geen tropiese landboustreke nie, maar wel subtropiese gebiede. Sonneblomme en grondboontjies is tot dusver die vernaamste oliegewasse wat hier te lande verbou word.
Afrikaanse gesegdes uit die Middeleeue
In die bres tree
Om 'n vesting soos 'n kasteel te kan verower moet 'n mens gewoonlik gate in die mure slaan. 'n Gat in 'n vestingmuur word ook 'n bres genoem. Soos vele militaristiese terme is dit afgelei van die Franse woord brèche, wat opening of gleuf beteken. Vir die verdedigers is 'n bres hoogs gevaarlik, aangesien die aanvallers sal probeer om daardeur binne te dring en die vesting aan die brand te steek. Voordat daar weer gepoog kan word om die bres met boumateriaal toe te maak, moet iemand "in die bres tree" om dit teen die aanvallers te verdedig. Indien die opening redelik smal is, is die eerste keuse gewoonlik dat 'n ridder in die bres staan, om die gat soos 'n ysterprop toe te stop.
Oliegewasse
Meerjarige tropiese gewasse
Onder die oliegewasse wat in die trope en subtrope verbou word, is daar 'n aantal meerjarige soorte wat in baie gevalle selfs honderd jaar oud kan word.
Afrikaanse gesegdes uit die Middeleeue
Die hef in die hand te hê
Om leiding te neem.
"Hef" verwys oorspronklik na die handvatsel van 'n stuk gereedskap of wapen, soos 'n swaard, mes of dolk.
Iemand in die harnas jaag
Om iemand kwaad te maak.
'n Harnas is deel van 'n ridder se wapenrusting. Om iemand dus in sy harnas te jaag, was om hom so kwaad te maak dat hy wil baklei.
Om iets uit die hoed uit te trek
Om met iets onverwags vorendag te kom.
Die vermoede mag bestaan dat hierdie spreekwoord uit die sirkus kom, spesifiek die bekende toertjie van kulkunstenaars om 'n wit konyn uit 'n hoed te trek. Die oorsprong van hierdie gesegde kon egter veel dieper in die verlede geskied. Boogskutters het die gewoonte gehad om onder hulle helms, sogenaamde ysterhoede of plaasvervangerboogsnare saam te dra. Indien 'n boogsnaar sou breek, kon hulle dus 'n nuwe boogsnaar uit die hoed trek en oor die boog span. So kon hulle sonder wesenlike vertraging voortgaan. Omdat die nuwe snare nie sigbaar was nie, kom die vinnige herstelwerk vir die vyand verbluffend voor, waarvolgens die spreekwoord vandag nog hierdie karakter bevat.
Om iemand in die steek te laat
Om iemand in 'n kritiese oomblik te verlaat.
In 'n veldslag was 'n ridder nie alleen nie. Hy is bygestaan deur krygsknegte en veral deur sy knaap, wat hom moes versorg en ondersteun. Die knaap moes in 'n geveg naby sy heer bly, om aan hom hulp te kan verleen indien hy beseer word. Die knaap het ook 'n plaasvervangerperd en -lans bereid gehad. Indien hierdie helper, op wie die ridder moes staatmaak, onbekwaam of lafhartig was, het hy die ridder alleen oorgelaat aan die aankomende lansdraende vyande. Hy laat hom dus in die steek van die aankomende lanse.
Om iets in die skild te voer
Om geheime planne of oogmerke met slegte bedoelinge te hê.
Oliegewasse
Kokospalm
Die ryp vrugte is geelgroen, geel of oranje, effens langwerpig en 15 tot 30 cm lank. Die kokosneut bestaan gedeeltelik uit die kiemwit of vrugtevleis, wat ook klapper genoem word, en 'n holte in die middel, wat grotendeels gevul is met helder kokos- of klapperwater. Die belangrikste produk van die kokosneut is die gedroogde vrugtevleis, wat kopra genoem en waaruit die olie gepers word. Die oliegehalte van kopra is tussen 65 en 69 %. Die vrugte word na ongeveer 12 maande ryp.
Op plantasies word veral die kultivar Cocos nucifera var. typica aangeplant. Hierdie kokospalm is nie selfbevrugtend nie, maar moet stuifmeel van 'n ander eksemplaar ontvang om vrugte te kan vorm. ŉ Ander variëteit wat wydverspreid gekweek word, is Cocos nucifere nana, 'n lae, selfbestuiwende plant. Die typica- kultivars word na 6 tot 8 jaar produktief en die dwergkultivars reeds na 3 jaar. Die belangrikste produsente van kokosolie is die Filippyne, Indonesië, Indië, Papoea Nieu-Guinee, Mexiko en Sri Lanka.
Afrikaanse gesegdes uit die Middeleeue
Om iets in die skild te voer
Heraldiese wapens was soos naamborde in die middeleeue. As gevolg van al die wapenrusting wat gedra is, kon mens kwalik 'n ridder daarsonder identifiseer. Ridders is dus identifiseerbaar gemaak deur kleurryke simbole op hul skilde en helms. Hieruit kon afgelei word of hulle vriend of vyand was. Wanneer 'n gewapende ridder 'n vesting betree, voer hy niks goeds in die skild nie, anders sou hy met ope visier gekom het.
Om blou bloed te hê
Om adel te wees.
In die middeleeue was 'n bruingebrande vel, in teenstelling met huidige skoonheidsideale waarvolgens dit aantreklik geag word, eerder verteenwoordigend van armoede en 'n lae sosiale status. Die arbeidende bevolking het meestal in die ope lug gewerk, en het so onvermydelik 'n sonbrand opgedoen. Die adellikes daarenteen het eerder tyd in die skadu's van hulle herehuise bestee, en het dus 'n meer blas velkleur gehad. Hierdie wit, ongebrande velkleur het mettertyd 'n statussimbool geword. 'n Mens se are is meer sigbaar onder 'n blas vel, en hulle bekom ook 'n meer blou skynsel, sodat mens sowaar kon glo dat daar blou bloed in hulle vloei.
Oliegewasse
Kokospalm
Die grootste invoerders van kokosolie is die VSA, die Bondsrepubliek Duitsland, Nederland, Groot-Brittanje, Frankryk en Japan. Kokosolie word gebruik as slaai- en braaiolie asook vir die vervaardiging van seep en margarien. Dit word ook in die farmaseutiese en die kosmetiese nywerheid gebruik. Die perskoek (die afval wat oorbly nadat die olie uit die vrugtevleis gepers is) word as veevoer gebruik.
Afrikaanse gesegdes uit die Middeleeue
Om vir iemand die hoed af te haal
Om iemand se prestasie te erken of eer.
Vroeër was 'n hoed 'n statussimbool aangesien hy die vrye burgers van die knegte onderskei. 'n Kneg sou dit nie waag om 'n hoed te dra nie, vir hulle is hoogstens 'n mus as aanvaarbaar beskou. Nog tot relatief onlangs in die 20ste eeu het 'n man oor 'n sekere ouderdom nie sonder 'n hoed die huis verlaat nie, en is dit onhoflik beskou om die hoed te dra wanneer iemand begroet word. Die lig van die hoed is al sedert die 13de eeu 'n bekende hoflike groetgebaar. Om mens se hoed vir iemand te lig is dus 'n simboliese gebaar van ondergeskiktheid, en dus om eer te betoon.
Oliegewasse
Oliepalm
Die oliepalm (Elaeis guineensis) kom oorspronklik uit Sentraal-Afrika, waar dit vandag nog wild aangetref word. Hierdie boom, wat manlike en vroulike bloeiwyses op dieselfde plant dra, se stuifmeel ruik na anys, Die palm word tussen 20 en 30 m hoog en lewer sy grootste oes nadat die boom 12 tot 15 jaar oud is.
Daarna bly dit vir 'n verdere 40 tot 50 jaar in volle produksie. Die lewensduur van die oliepalm is ongeveer 100 jaar. Die vrugte, wat in kleur van persswart tot oranje wissel, is ongeveer 4 cm lank en kom in trosse voor. Hulle word na 6 maande ryp en die tros bevat tussen 800 en 4000 vruggies en het 'n massa van tussen 10 en 25 kg. Sowel die vrugtevleis as die sade (oliepitte) lewer besonder goeie olie. 'n Verwante oliepalm (Elaeis oleifera), wat oorspronklik uit Sentraal-Amerika kom, is gebruik om die Elaeis guineensis te veredel.
Afrikaanse gesegdes uit die Middeleeue
Iets aan die groot klok hang
Om inligting openbaar te maak.
In die Middeleeue is belangrike vergaderings deur die slaan van die kerkklok ingelui. Die gesegde lui dus oorspronklik "aan die groot klok slaan", maar word dan mettertyd verbind met die Duitse gesegde "etwas höher hängen" (Om iets hoër te hang) om dan "aan die groot klok te hang" te word. Eintlik is iets nooit aan die klok gehang nie.
Die duimskroewe aandraai
Om iemand onder groot druk te plaas.
In die middeleeue kon 'n veroordeling slegs deur twee ooggetuies of deur 'n belydenis plaasvind. In die stryd teen kettery laat Pous Innocentius IV vir die eerste maal foltering toe as 'n geldige middel om skulderkennings te bedwing. 'n Persoon kon nie bloot willekeurig gemartel word nie, maar moes deur 'n regsproses gevoer word. Eers is die foltering beskryf, dan is die persoon die martel-instrumente gewys, en daarna is die "ligtere" martelmetodes aangewend, waaronder die duimskroewe. As dit nie voldoende was nie, is op meer drakonies metodes staatgemaak.
Oliegewasse
Oliepalm
Die oliepalm word al sedert 1900 as 'n plantasiegewas verbou en lewer, naas die eenjarige gewasse sonneblom en soja, die hoogste olie-opbrengs per hektaar. Die belangrikste produksielande is Maleisië, Nigerië, Indonesië, Zaïre en die Ivoorkus. Die olie wat uit die vrugtevleis verkry word, moet onmiddellik ter plaatse gepers word om degenerasie van die olie te voorkom. Die olie uit die palmpitte kan in die verbruikersland of in die produksieland met chemiese middels geëkstraheer word.
Palm- en palmpitolie word gebruik as slaaiolie, braaiolie en grondstof vir margarien; dit word ook gebruik in die seep- en kersvervaardigingsnywerheid asook vir die vervaardiging van roomys en sekere suikerlekkergoed. Die perskoek word weer eens as veevoer gebruik. Uit die sap van die manlike bloeiwyse word daar soms palmwyn gemaak. Die blare van hierdie boom word in sommige wêrelddele as dakbedekking gebruik en uit die hoofnerwe van die blaar word borsels gemaak, Dit word ook as brandstof gebruik.
Olyf
Die olyfboom (Olea europea) kom oorspronklik uit die Middellandse See-gebied. Hoewel verskeie aanplantings en eksperimente in gebiede met 'n soortgelyke klimaat aangepak is (selfs in die Karoo in Suid-Afrika), het die mens nog nie daarin geslaag om die olyfboom elders kommersieel te vestig nie.
Hotagterklip
Hotagterklip is 'n vissersgehug in die Overberg. Dit lê aan die R319 tussen Bredasdorp en L'Agulhas en val binne die plaaslike munisipaliteit van Kaap Agulhas. Die oorspronklike vissershuisies is van kutuurhistoriese en argitektoniese belang. Dit is gebou van klip en wit gekalk. Meesal het hulle bestaan uit twee kamers, ‘n groot opvallende skoorsteen, ‘n bo- en ‘n onderdeur en ‘n rietdak. Weens die Groepsgebiedewet het die oorspronklike bewoners die huisies verlaat. Sedertdien is ‘n aantal herstel en word as vakansiehuise gebruik. Die moderne hoofpad na Struisbaai sny dwarsdeur die dorpie.
Hal Price
Hal Price (24 Junie 1886 – 15 April 1964) was 'n Amerikaanse akteur. Hy was bekend vir sy rolle in die rolprente Sin's Pay Day (1932), The Devil Bat (1940), en Arizona Frontier (1940), en in die televisiereeks The Lone Ranger (1949).