cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Kreutz-sonskeerder
Meer as 4 000 kleiner lede van die familie van net ’n paar meter breed is al ontdek sedert die lansering van die SOHO-satelliet in 1995. Nie een van hierdie kleiner komete het hulle perihelium oorleef nie. Groter sonskeerders, soos die Groot Komeet van 1843 en C/2011 W3 (Lovejoy), het dit wel oorleef.
Ontdekking en historiese waarnemings
thumb|150px|links|'n Illustrasie van die [[#Groot Komeet van 1843|Groot Komeet van 1843, soos gesien uit Tasmanië.]]
Die eerste aangetekende komeet waarvan die wentelbaan uiters naby die Son verbybeweeg het, was die Groot Komeet van 1680 (C/1680 V1). Daar is bereken hy het net 200 000 km (0,0013 AE) van die Son se oppervlak verbybeweeg, wat omtrent 'n sewende van die Son se deursnee is, of die helfte van die afstand tussen die Aarde en die Maan. Dit was die eerste bekende sonskeerderkomeet.
Sterrekundiges, onder andere Edmond Halley, het gespekuleer dié komeet was dieselfde een wat in 1106 naby die Son verbybeweeg het. Altesaam 163 jaar later het die Groot Komeet van 1843 verskyn en ook baie na aan die Son verbybeweeg. Ondanks berekenings van sy wentelperiode as verskeie eeue, het sommige sterrekundiges gewonder of dit nie die komeet van 1680 was wat teruggekeer het nie. 'n Helder komeet wat in 1880 gesien is, het met 'n feitlik identiese wentelbaan langs beweeg as die een in 1843, en so ook die daaropvolgende Groot Komeet van 1882. Sommige sterrekundiges het voorgestel hulle is almal dieselfde komeet, waarvan die wentelperiode op die een of ander manier met elke perihelium korter raak – dalk deurdat dit deur 'n digte material om die Son beïnvloed word.
'n Alternatiewe voorstel was dat hulle almal fragmente van 'n vroeëre sonskeerderkomeet is. Die idee is die eerste keer in 1880 voorgestel, en het geloofbaarder geword toe die Groot Komeet van 1882 in verskeie fragmente opbreek nadat hy sy perihelium bereik het. In 1888 het Heinrich Kreutz 'n geskrif gepubliseer waarin hy voorstel die komete van 1843 (C/1843 D1, die Groot Maartkomeet), 1880 (C/1880 C1, die Groot Suidelike Komeet) en 1882 (C/1882 R1, die Groot Septemberkomeet) almal fragmente was van 'n reusekomeet wat verskeie besoeke aan die Son tevore opgebreek het. Daar is bewys die komeet van 1680 was nie aan dié fragmente verwant nie.
Nog 'n Kreutz-sonskeerder is in 1887 gesien (C/1887 B1, die Groot suidelike Komeet van 1887); die volgende een het eers 1945 sy verskyning gemaak. Nog twee sonskeerders het hulle opwagting in die 1960's gemaak: Komeet Pereyra in 1963 en Komeet Ikeya-Seki in 1965, wat ná sy perihelium in drie stukke opgebreek het. Die verskyning van twee Kreutz-sonskeerders so kort ná mekaar het gelei tot verdere studies oor die dinamika van die groep.
Die groep het gewoonlik 'n baanhelling van rofweg 140 grade en 'n periheliumafstand van sowat 0,01 AE.
Noemenswaardige lede
Die helderste lede van die Kreutz-sonskeerders was asemrowend en was maklik bedags te sien. Die drie indruwekkendstes was die Groot Komeet van 1843, die Groot Komeet van 1882 en X/1106 C1. Die bron van die Kreutz-sonskeerders wat tot dusver gesien is, kan die Groot Komeet van 371 v.C. wees, of komete wat in 214 v.C., 423 n.C. of 467 n.C. gesien is. Nog 'n merkwaardige Kreutz-sonskeerder was die Eklipskomeet van 1882.
Groot Komeet van 371 v.C.
Dié Groot Komeet is gesien in die noordelike winter van 372-371 v.C. en was volgens baie die bron van die hele familie Kreutz-sonskeerdes. Dit is gesien deur Aristoteles en Eforos in die tydsperk toe dit met die blote oog gesien kon word. Volgens berigte was dit uiters lank en uiters helder, met 'n prominente stert met 'n rooierige kleur sowel as 'n kern wat helderder as enige ster in die naglug was.
Eforos het ook berig die komeet het in twee dele opgebreek: 'n groter fragment, wat vermoedelik in 1106 n.C. teruggekeer het, en 'n kleiner fragment. Dié komeet het vermoedelik in al hoe meer stukke opgebreek onder invloed van die Son en was die bron van alle Kreutz-sonskeerders wat tot dusver gesien is. Die reusekomeet moes 'n kern gehad het van meer as 120 km breed.
Groot Komeet van 1106 n.C.
Die komeet X/1106 C1 was 'n reusekomeet wat oor die hele wêreld gesien is. Op 2 Februarie 1106 n.C. is berig 'n ster het langs die Son verskyn, sowat 'n graad van hom af. Daarna het dit blykbaar dowwer geword, met 'n dowwe kern ná perihelium. Sy stert het egter baie groter geword en op 7 Februarie het Japannese waarnemers gesê die uiters helder, wit stert het sowat 100 grade ver oor die naglug gestrek. Die stert het na berig word ook in verskeie dele vertak. Op 9 Februarie het dit effens dowwer geword, maar die stert was steeds besonder helder, 60 grade lank en 3 grade breed.
Groot Komeet van 1843
Die Groot Komeet van 1843 is vroeg in Februarie dié jaar die eerste keer gesien, net meer as drie weke voor sy perihelium. Teen 27 Februarie was dit maklik in die daglig sigbaar. Waarnemers het gesê hulle sien 'n stert van 2 tot 3 grade lank wat weg van die Son af strek voordat dit in die helder lug verdwyn. Ná sy perihelium het dit in die oggendlug herverskyn en 'n uiters lang stert ontwikkel. Dit het op 11 Maart 45 grade lank deur die lug gestrek en dit was meer as 2 grade breed. Die stert was volgens berekenings langer as 300 miljoen kilometer (2 AE). Dit was die langste komeetstert wat gemeet is tot in 2000, toe Komeet Hyakutake se stert op 550 miljoen kilometer bereken is. Die maksimum skynbare magitude van dié komeet was -10. (Die afstand tussen die Aarde en die Son – 1 AE – is net 150 miljoen kilometer.)
Die komeet was die hele Maart lank besonder prominent voordat dit in April dowwer geword het en skaars met die blote oog sigbaar was. Dit is op 20 April die laaste keer gesien. Die komeet het 'n groot indruk op die publiek gemaak en baie mense laat vrees die oordeelsdag is ophande.
Eklipskomeet van 1882
'n Groep waarnemers wat op 17 Mei 1882 in Egipte byeengekom het om na 'n sonsverduistering te kyk, was baie verbaas toe hulle 'n helder streep naby die Son sien toe dit byna verduister was. Heel toevallig het die sonsverduistering saamgeval met die perihelium van 'n Kreutz-sonskeerder. Die komeet sou andersins ongesiens verbygegaan het – die waarneming daarvan tydens die sonsverduistering was die enigste keer dat dit gesien is.
Op foto's van die verduistering kan gesien word die komeet het aansienlik beweeg in die 1 minuut 50 sekondes van die verduistering – soos verwag kan word van 'n liggaam wat teen byna 500 km/s by die Son verbyskiet.
Groot Komeet van 1882
Die Groot Komeet van 1882 is onafhanklik deur baie waarnemers ontdek, want dit was reeds maklik met die blote oog sigbaar vroeg in September 1882, net 'n paar dae voor perihelium, toe dit 'n skynbare magnitude van sowat -17 bereik het: verreweg die helderste komeet wat nog aangeteken is en helderder as die volmaan met 'n faktor van 57.
Dit het vinnig helderder geword en was eindelik so helder dat dit twee dae lank (16-17 September) met die blote oog in die dag sigbaar was, selfs deur ligte wolke. Ná sy perihelium het die komeet verskeie weke lank helder gebly.
In Oktober is gesien sy kern breek op in eers twee en toe vier stukke. Die tempo waarteen die fragmente uitmekaargespat het, was so vinnig dat hulle omtrent 'n eeu uitmekaar sal terugkeer – tussen 670 en 960 jaar ná die verbrokkeling.
thumb|220px|Komeet Ikeya-Seki se stert op 30 Oktober 1965. Foto deur James W. Young (Tafelbergsterrewag/JPL/Nasa).
Komeet Ikeya-Seki
Komeet Ikeya-Seki is die mees onlangse baie helder Kreutz-sonskeerder. Dit is op 18 September 1965 onafhanklik ontdek deur twee Japannese amateursterrekundiges, binne 15 minute van mekaar, en is gou herken as 'n Kreutz-sonskeerder. Dit het oor die volgende vier weke vinnig helderder geword teryl dit die Son genader het, en het teen 15 Oktober 'n skynbare magnitude van 2 bereik.
Die komeet het sy perihelium op 21 Oktober bereik en waarnemers oor die hele wêreld heen kon dit maklik in die daglig sien. 'n Paar uur voor perihelium het dit 'n sigbare magnitude van -10 tot -11 gehad, omtrent so helder soos die eerste kwartier van die Maan en die helderste komeet sedert 1882. 'n Dag ná perihelium het die magnitude tot net -4 afgeneem.
Japannese waarnemers wat 'n koronagraaf gebruik het, het gesien hoe die komeet 30 minute voor perihelium in drie stukke opbreek. Toe die komeet daarna weer verskyn, is twee van dié kerns bespeur en die derde een vermoed. Die komeet het 'n baie lang stert ontwikkel, sowat 25 grade lank, voordat dit in November verdof het. Dit is in Januarie 1966 die laaste keer gesien.
Dinamiese geskiedenis en evolusie
thumb|350px|links|Die benaderde verhoudings tussen die grootste Kreutz-sonskeerders. Die periheliums waarby fragmentasie voorkom, is nie oral goed vasgestel nie.
'n Studie in 1967 deur Brian G. Marsden was die eerste poging om die wentelgeskiedenis van die groep na te speur om die bron vas te stel. Alle bekende lede van die groep tot in 1965 het 'n feitlik identiese baanhelling van sowat 144 grade gehad, sowel as baie eenderse waardes vir die lengtegraad van perihelium by 280-282°.
Deur die wentelbane van Ikeya-Seki en die Groot Komeet van 1882 terug te speur het Marsden gevind die verskille tussen hulle wentelelemente by hulle vorige perihelium, was van dieselfde orde van magnitude as verskille tussen die elemente van die fragmente van Ikeya-Seki nadat hulle verbrokkel het. Dit beteken dit is veilig om aan te neem hulle is twee dele van dieselfde komeet wat een perihelium gelede opgebreek het. Verreweg die beste kandidaat vir die bron was dié wat in 1106 gesien is (die Groot Komeet van 1106): Ikeya-Seki se afgeleide wentelperiode gee 'n vorige perihelium amper pesies op die regte tyd. Hoewel die Groot Komeet van 1882 se afgeleide wentelbaan dui op 'n vorige perihelium van 'n paar dekades later, sou dit net klein aanpassings verg om die berekenings te laat klop.
Die sonskeerderkomete van 1668, 1689, 1702 en 1945 stem blykbaar baie ooreen met dié van 1882 en 1965, hoewel hulle wentelbane nie presies genoeg bekend is om te bepaal of hulle in 1106 van die bronkomeet afgebreek het of by 'n vorige perihelium die een of ander tyd in die 3de tot die 5de eeu n.C. nie. Dié subgroep komete is bekend as subgroep II. Komeet White-Ortiz-Bolelli, wat in 1970 gesien is, is nader verwant aan dié groep as aan subgroep I, maar lyk of dit een perihelium vroeër as die ander fragmente afgebreek het.
Die verskil tussen die twee subgroepe dui waarskynlik aan hulle kom van twee verskillende moederkomete, wat dalk self eens deel van 'n "ouma" was wat verskeie periheliums tevore opgebreek het. Een moontlike kandidaat vir die ouma is die komeet wat in 371 v.C. deur Aristoteles en Eforos waaargeneem is. Moderne sterrekundiges is egter skepties oor Eforos se bewering dat hy die komeet sien opbreek het, want geen ander bron bevestig dit nie. In plaas daarvan word komete wat tussen die 3de en 5de eeu v.C. gesien is (van 214, 426 en 467), beskou as 'n moontlike bron van die Kreutz-familie.
Hoewel die komeet van 1680 se wentelbaan heelwat verskil van die twee hoofgroepe s'n, is dit moontlik dat dit aan die Kreutz-sonskeerders verwant is deur 'n fragmentasie baie wentelbane tevore.
Onlangse waarnemings
Dit sou tot onlangs vir selfs 'n helder Kreutz-sonskeerder moontlik gewees het om ongemerk deur die binneste Sonnestelsel te beweeg as sy perihelium tussen Mei en Augustus plaasgevind het. In dié tyd van die jaar sal die komeet, soos van die Aarde af gesien, direk agter die Son aankom en wegbeweeg, en dan sou dit net baie na aan die Son sigbaar geword het indien dit uiters helder geword het. So het net toeval daartoe gelei dat die Eklipskomeet van 1882 tydens 'n sonsverduistering ontdek is.
Meer as 75% van die SOHO-sonskeerders is deur amateursterrekundiges ontdek wat SOHO se waarnemings op die internet ontleed. Sommige amateurs het 'n verbasende hoeveelheid komete ontdek, met Rainer Kracht van Duitsland wat voorloop met 211, gevolg deur Michael Oates van Brittanje met 144 en Zhou Bo van China met 97. Teen Desember 2011 is meer as 2 000 Kreutz-sonskeerders met SOHO-data ontdek.
SOHO-waarnemings het gewys sonskeerders arriveer dikwels in pare wat deur 'n paar uur geskei word. Dit gebeur te dikwels om toevallig te wees en kan nie wees vanweë vebrokkelings tydens die vorige wentelbaan nie, want die fragmente sou deur 'n veel groter afstand geskei gewees het. Daar word eerder vermoed die pare is die resultaat van opbrekings ver van die perihelium af. Baie komete breek ver van hulle perihelium op, en dit lyk of Kreutz-sonskeerders ná 'n aanvanklike fragmentasie by perihelium nog talle opbrekings kan deurmaak deur die res van die wentelbaan.
Die getal Kreutz-komete van subgroep I is omtrent vier keer die getal van subgroep II. Dit dui daarop dat die "oumakomeet" in "moederkomete" van onewe groottes opbreek.
Toekoms
Dinamies sal die Kreutz-sonskeerders vir die volgende duisend jare as 'n afsonderlike familie beskou kan word. Eindelik sal hulle wentelbane deur swaartekragsteurings verstrooi word. Na aanleiding van die tempo van opbreking van die bestaande lede, kan die groep egter voor dan heeltemal vernietig word. Die aanhoudende ontdekking van groot getalle van die familie deur SOHO sal ongetwyfeld lei tot 'n groter begrip van hoe komete opbreek om families te vorm.
Soechoemi
Soechoemi (Abchasies: Аҟəа, Aqwais; Georgies: სოხუმი, Sochoemi, [sɔχumi], ; Russies: Сухум, Soechoem, [sʊˈxum(ʲɪ)]) is die hoofstad van Abchasië, 'n omstrede gebied in Georgië. Die stad het in 2018 'n bevolking van sowat 65 400 gehad.
Soechoemi is 'n stad in 'n wye baai aan die Swartsee se oostelike kus. Dit is beide die hoofstad en grootste stad van die Republiek Abchasië, wat dit sedert die Abchasië-oorlog in 1992–93 beheer. Abchasië word egter internasionaal as deel van Georgië beskou. Die stad, wat 'n lughawe het, is 'n hawe, groot spooraansluiting en 'n vakansieoord vanweë sy strande, sanatoriums, mineraalwater-spa's en semitropiese klimaat. Dit is ook 'n lid van die Internasionale Swartseeklub.
Geskiedenis
Soechoemi se geskiedenis kan teruggevoer word na die 6de eeu v.C., toe dit deur Grieke gevestig is, wat dit Dioscurias genoem het. Gedurende hierdie tyd en die daaropvolgende Romeinse tydperk het 'n groot deel van die stad onder die Swartsee verdwyn. Die stad is Tskhumi genoem toe dit deel geword het van die Koninkryk Abchasië en toe die Koninkryk Georgië. Dit is deur plaaslike prinse betwis en het in die 1570's deel van die Ottomaanse Ryk geword, wat so gebly het totdat dit in 1810 deur die Russiese Ryk verower is.
Na 'n tydperk van konflik tydens die Russiese Burgeroorlog, het dit in 1918 deel geword van die onafhanklike Georgië, wat Abchasië ingesluit het. In 1921 is die Demokratiese Republiek Georgië deur Sowjet-bolsjewistiese magte uit Rusland beset. Binne die Sowjetunie is dit as 'n vakansieoord beskou. Die huidige bevolking van 65 000 is slegs die helfte van die bevolking wat teen die einde van die Sowjet-heerskappy daar gewoon het.
Huidige toedrag
Toe die Sowjetunie in die vroeë 1990's opgebreek het, het die stad aansienlike skade gely tydens die Abchasies-Georgiese konflik. Tydens dié oorlog het die stad en sy omgewing byna daagliks onder lugaanvalle en artilleriebestoking gely, met swaar burgerlike ongevalle. Op 27 September 1993 is die stryd om Soechoemi afgesluit deur ’n volskaalse veldtog van etniese suiwering teen sy meerderheid Georgiese bevolking, insluitend lede van die pro-Georgiese Abchasiese regering (Zhiuli Sjartawa, Raul Esjba en andere) en die burgemeester van Soechoemi, Goeram Gabiskiria.
Alhoewel die stad tans relatief vreedsaam en gedeeltelik herbou is, ly dit steeds onder die nagevolge van die oorlog, en het dit nie sy vroeëre etniese diversiteit herwin nie. ’n Relatief groot infrastruktuurheropbouprogram is in 2019–2020 van stapel gestuur wat fokus op die opknapping van die waterfront, die herbou van stadspaaie en die skoonmaak van stadsparke.
Die bevolking was 65 716 in 2017, vergeleke met ongeveer 120 000 in 1989. Gedurende die somervakansieseisoen verdubbel en verdriedubbel sy bevolking gewoonlik met ’n groot invloei van internasionale toeriste.
Oberon (maan)
Oberon (ook Uranus IV) is die tweede grootste maan van die planeet Uranus ná Titania, en ook die tiende grootste maan in die sonnestelsel ná Saturnus se tweede grootste maan Rea.
William Herschel het die maan op 11 Januarie 1787 ontdek, saam met Titania. Die maan is vernoem na die elwekoning Oberon en man van Titania uit William Shakespeare se Midsomernagdroom.
Tibesti
Die Tibesti streek sowat 380 km in 'n wes-oostelike rigting en 350 km in 'n noord-suidelike rigting. Dit beslaan 'n oppervlakte van sowat 100 000 km².
Erica galioides
Erica galioides is 'n plant wat tot die genus Erica behoort. . Die spesie se wetenskaplike naam is die eerste keer deur Jean-Baptiste de Lamarck in 1792 en deur Jean Louis Marie Poiret in 1793 gepubliseer. Die plant is endemies aan Réunion.
Mari Grobler
Mari Grobler (*1954, Uitenhage-) is skrywer, digter, beeldende kunstenaar en liriekskrywer. Grobler is veral bekend vir haar kinder- en jeugverhale wat in sewe ander tale, onder meer Engels, Sweeds, Noors, Deens, Xhosa en Zulu vertaal is.
Lewe en werk
Maria Elizabeth Grobler is in 1954 op Uitenhage gebore. Sy studeer vir vyf jaar Grafiese Skone Kuns aan die Port Elizabeth Technikon en verwerf haar Nasionale Diploma en Hoër Nasionale Diploma in Kuns. Sy werk ook vir een jaar aan ’n Diploma in Tegnologie. Na haar studies en huwelik (waarna sy Mari Taylor word), wy sy meeste van haar tyd aan beeldende kuns en hou dan ook talle uitstallings in Kaapstad en die Oos-Kaap. Op ’n deeltydse basis gee sy klas by die Tegniese Kollege op Uitenhage en sy is lid van die amateurtoneelgroep Uitek. Sy het een dogter, Cecily, wat ’n musiekonderwyseres en klavierbegeleidster is. Sy woon steeds op Uitenhage, waar sy later met Danie Snyman getroud is, wat ’n dogter Danéll het uit ’n vorige huwelik.
Skryfwerk
Sy is baie bedrywig op amateur-toneelgebied, terwyl sy ook kortverhale skryf, waarvan ’n aantal gepubliseer word in Huisgenoot. Sy skryf ook toneelstukke, tree as regisseur op en speel self in ’n aantal opvoerings. Sy spits haar egter vernaamlik toe op werke vir die kinders en die jeug. Etlike van haar stories en twee reekse word deur die SAUK in die Siembamba program uitgesaai. Vir kleiner kinders skryf sy “Jan Blom pluk paddavere”, wat bestaan uit vyf verhaaltjies waarin ’n tuinier (Tamkoeloe) vir ’n jong seuntjie stories oor paddas, boomsoorte, krokodille, dassies en spinnekoppe vertel. Twee prenteboeke is “Lulama se towerkombers”, wat handel oor kleure en getalle, en “Musa se reis” wat die beginsels van optel en aftrek as tema het. “Die huis met groen oë” is ’n kinderroman, waar ’n jong dogter wat nooit haar pa geken het nie, daarna verlang om ook beide ’n pa en ’n ma te hê. In 1992 kry sy die ATKV-kinderboektoekenning in die kategorie 8-9 jaar vir “Die huis met groen oë”. In “Verjaarsdag-taxi” is die tienjarige swart seuntjie Mosa se pa Egoli toe en die gesin hoor niks van hom nie. Mosa besluit net voor sy tiende verjaarsdag om na sy pa te gaan soek, maar ander seuns steel sy geld en hy kan nie wegkom nie. Sy pa kom egter self vir ’n kort ruk huis toe. “Verjaarsdag-taxi” is in 1995 ’n naaswenner by die ATKV-kinderboektoekennings in die kategorie 8-9 jaar. “Isinye, die grootmaak-kind” behandel kinderregte en aanneming in ’n lekkerleesstorie. Dit speel ook in ’n township af, waar Isinye by haar ma se suster en haar man bly. Haar ma daag egter op om haar na die plakkerskamp te vat, waar al haar klere en speelgoed vir drankgeld verkoop word. Deur middel van ’n maatskaplike werker kan Isinye weer terugkeer na haar tante toe. In 2009 wen “Siyolo se trui / Siyolo’s jersey” (geïllustreer deur Elizabeth Pulles) die M.E.R.-prys vir geïllustreerde kinderboeke en is dit ook die wenner van die Exclusive Books / Ibby-prys vir die beste geïllustreerde Suid-Afrikaanse kinderboek. Dit haal ook die International Books for Young People (Ibby) se erelys. In “Thandiwe besluit / Thandiwe’s Choice” (geïllustreer deur Elizabeth Pulles) kry die gemmerkat Tammy tien kleintjies in ’n druiweboks. Nie een lyk dieselfde nie en Thandiwe se ma sê sy kan net een hou en moet huise vir die ander soek. Die keuse is moeilik, maar Thandiwe besluit eindelik tog. Hierdie boek is in 2011 op die kortlys vir die toekenning van die M.E.R.-prys vir ’n geïllustreerde kinderboek. Haar jeugwerk word opgeneem in verskeie versamelbundels waaronder “Die sonroepertjies” en “Stippe stappe stories”. In 1996 wen sy die ATKV-kinderboektoekenning vir haar bydrae tot die wenboek “Stippe stappe stories” in die kategorie 3-5 jaar. Van haar jeugverhale word op skool voorgeskryf en dit word in altesaam sewe tale vertaal, waaronder Engels, Noors, Sweeds, Deens, Xhosa en Zulu.
In haar eerste digbundel, “Wat sigbaar is in amber”, waarsku die titel reeds van ’n soort vreemdheid wat ’n alternatiewe kyk op alledaagse werklikhede suggereer. Die bundel bevat hoofsaaklik kort gedigte, wat daarin slaag om in eenvoud gedagtes kernagtig saam te vat, dikwels op ’n aweregse manier. Die tweede bundel, “Eggo’s in bewolkte water”, bevat langer gedigte, is meer kompleks en vlietende beelde van die natuur word gebruik. Daar is twee afsonderlike afdelings. “Evasgesange” gebruik Khoisan-mitologie en -beelde om veral die mens en sy eenwording met die natuur uit te beeld. “Boekreis”' is 'n mini-epos. wat die verbeelde geskiedenis van Vasco da Gama en sy vrou, Catherina de Ataide, die strafekspedisie teen Kalikoet en kolonialisering verhaal. “Toe dit nog vroeg was” het as tema die magiese wêreld van die oermense en die Khoisan. Die gedigte  beïndruk veral met die wyse waarop woorde gebruik word en op beeldryke en oorspronklike wyse die oerwêreld herroep. Die bundel bestaan uit vier afdelings. In “Voortyd” word die oertyd beskryf as ’n soort alternatiewe skeppingsverhaal, waarin die wêreld uitgebeeld word as vier primitiewe vroulike wesens, die oer-een, die mooi een, die ondermaanse een en die aardmoer waaruit alle lewende wesens spruit. Die afdeling “Pols” belig verskillende aspekte van die Khoisan strandlopers se leefwyse, insluitende die vertel van stories, jag, skilderkuns, mites, eetgewoontes en die liefdesverhoudings tussen die geslagte. “Storie” bevat gedigte waarin veral die verlange en soeke na ’n lewensmaat voorop staan. “Beweging” fokus op figure uit die spirituele belewenis van die Khoisan, soos die reënsjamaan, slangbytman, vrouesjamaan en reënman. Haar verse word in verskeie versamelbundels opgeneem, waaronder “Groot verseboek”, “Die Afrikaanse poësie in ’n duisend en enkele gedigte”, “Poskaarte”, “Honderd jaar later”, “Honderd Dichters” en die Poetry Institute of Africa se “Millennium Moment”. In 2020 word haar gedigte ‘toe sy see toe trek agter ’n man aan’, ‘Sewe jaar’, ‘Uit die dagboek van mevrou Da Gama (streng vertroulik)’ en ‘Hakwa se vrou’ in Vers en vrou opgeneem. Van haar lirieke word deur onder andere Louis van Rensburg (soos die titellied van die CD “Jy mag maar”) en Joti die Griekse Boertjie op CD opgeneem. Die Dorfling Trio was kategorie-wenners met een van haar lirieke, “Mayibue i Afrika” by ’n Crescendo kompetisie.
Sy skryf ook verskeie liefdesromans, waaronder “Liefdestrilogie”, “Duet van die liefde”, “Aspoesterdrome”, “Vakansieromanse”, “Geliefde goggavanger”, “Legkaartpasmaats” en “Wegholvrou”, wat meestal in Lapa-Uitgewers se Romanza-reeks uitgegee word. In “Ballade vir Melody” verskeur Melody se hond Gino al wat ’n man is. Wanneer hy weer vir Louis jaag, is dit sommer die einde van hulle verhouding. Thinus, Lucinda se kêrel, het egter ’n wit poedel en weet hoe om Gino te hanteer. “Meermindans” se hoofkarakter is die ballerina Anja. Sy beleef haar belangrikste tyd as ballerina, want sy dans die hoofrol in The Little Mermaid en talentsoekers uit Londen sal teenwoordig wees by die opvoering. Daar is egter meer as vriendskap tussen haar en die eertydse konsertpianis wat hulle begelei en sy sukkel om op haar dansbewegings te konsentreer in sy teenwoordigheid. Om sake nog moeiliker te maak, is daar ’n jaloerse ballerina in die dansgeselskap en die man van haar drome het ’n eksverloofde.
Cahokia
Cahokia is die plek van 'n antieke Indiaanse stad wat van omtrent 650 tot 1400 bestaan het. Die stad was aan die Mississippirivier, naby die hedendaagse Collinsville geleë en was in sy bestaanstydperk die grootste stad noord van Meksiko.
Cahokia het 'n oppervlakte van 8,9 km² beslaan. Hierop was 120 kunsmatige aardheuwels aangeleë, waarvan nog 80 bestaan. Die grootste heuwel is Monks Mound, bestaande uit vier verdiepinge en groter as die Groot Piramide van Giza in Egipte. Monks Mound is met 'n oppervlakte van 5 ha en 'n hoogte van 30 m die grootste prehistoriese aardheuwel op die Amerikaanse vasteland.
Cahokia Mounds is een uitstekende voorbeeld van 'n komplekse chiefdomsamelewing met baie grafheuwel-sentra en talle afgeleë gehuggies en dorpe. Op sy hoogtepunt tussen 1050 en 1150 het hierdie agrariese Mound Builders-samelewing waarskynlik 'n bevolking van tussen 10 000 en 20 000 gehad.
Cahokia is in 1982 deur Unesco as wêrelderfenisgebied gelys en word as 'n National Historic Landmark beskerm.
Rauma
Rauma (Fins: [ˈrɑu̯mɑ]; Sweeds Raumo) is 'n stad en munisipaliteit in die weste van Finland. Dit is in die suide van die provinsie (of landskap) Satakunta aan die Oossee geleë.
Rauma is die derde oudste stad in Finland ná Turku (Åbo) en Porvoo (Borgå) en het reeds in 1442 stadstatus gekry. Vandag staan Rauma veral vir sy oustad met talle historiese houthuise en sy kenmerkende dialek bekend. Die oustad – die grootste van sy soort in die Nordiese lande – is in 1991 deur Unesco as 'n wêrelderfenisgebied gelys.
Geografie
Rauma is in die suide van die landskap Satakunta aan die kus van die Botniese Golf, sowat 90 kilometer noord van Turku en 50 kilometer suid van Pori geleë. Dit word begrens deur die munisipaliteite Eurajoki in die noorde, Lappi in die ooste, Laitila in die suidooste en Pyhäranta in die suide.
Die stadsgebied van Rauma beslaan 'n oppervlakte van 293,1 km². Die noordelike deel van die munisipale gebied is in administratiewe opsig in tien dorpsgemeenskappe verdeel – Anttila-Voiluoto, Kaaro, Kolla-Nihattula-Tarvola, Kortela en Monna, Sorkka, Tiilivuori, Unaja, Uotila en Vermuntila-Kulamaa.
Geskiedenis
Rauma het blykbaar al in die laat Middeleeue ontstaan. Die stadsnaam is afgelei van die Oud-Nordiese strauma ("rivier"). In die 14de eeu het hier al 'n klooster van die Fransiskane-orde en 'n kerk bestaan. In hierdie tydperk het Rauma net soos die res van Finland deel uitgemaak van die Sweedse Ryk. Rauma het op 17 April 1442 stadstatus gekry en is sodoende die derde oudste stad in die land.
Toe koning Gustav I Wasa in 1550 Helsinki gestig het, het hy 'n edik afgekondig waarvolgens alle burgers van Rauma – net soos dié van Porvoo, Ekenäs en Ulvila – verplig is om hulle in die nuutgestigte nedersetting te vestig. Rauma was sodoende 'n tyd lank onbewoon totdat die burgers ná enkele jare weer na hul tuisstede kon teruggekeer.
Rauma is in sy geskiedens twee keer – in 1640 en 1682 – deur brandrampe vernietig, maar sedertdien het geen groot brande meer in die stadskern met tans 600 houthuise uitgebreek nie. Vanaf die 17de eeu het Rauma danksy verhoogde seevaart-aktiwiteite 'n ongekende ekonomiese bloeitydperk beleef. Die groot aantal statige houthuise in die oustad – waarvan baie in die Neo-renaissancestyl ontwerp is – weerspieël die groeiende welvaart van daardie periode. Sedert die 18de eeu was Rauma ook bekend om sy kantwerk wat steeds 'n belangrike ambag in die stad is.
Eers in die Russiese tydperk vanaf 1809 het Rauma ook buite die grense van die oustad begin uitbrei. Ná die Tweede Wêreldoorlog het steeds meer industriële ondernemings hulle hier begin vestig.
Rauma se stadsgebied is in 1993 met die insluiting van die gelyknamige landelike munisipaliteit en in 2007 met die inlywing van die aangrensende nedersetting Kodisjoki uitgebrei. Met die begin van 2009 is ook Lappi by Rauma ingelyf.
Dialek
Die dialek van Rauma (wat plaaslik as Rauman giäl bekend staan) word by die Suidwes-Finse groep van dialekte gereken en as die moeilikste verstaanbare in Finland beskou. Sommige taalwetenskaplikes klassifiseer die dialek selfs as 'n selfstandige taal.
Kenmerkend vir Rauman giäl is die stemhebbende klanke b, d en g wat in Standaardfins nie voorkom nie, die weglating van letters in Finse woorde (veral aan die woordeinde), die intonasie ('n melodieuse styging en daling van die stemtoonhoogte), 'n taamlik informele sinsbou en 'n afwykende woordeskat. Rauman giäl het nie net talle woorde uit Sweeds ontleen nie, maar as gevolg van die seevaart-aktiwiteite van sy bewoners is daar ook baie terme uit 'n verskeidenheid ander tale (waaronder Engels, Estnies, Russies en Frans) oorgeneem.
Die plaaslike dialek skep 'n eie identiteit vir die bevolking van Rauma – so word besoekers wat die stad binnery met 'n besondere straatbord in Rauman giäl verwelkom (Ol niingon gotonas, Ole niinkun kotonasi in Standaardfins: "Voel tuis"). 'n Soortgelyke bord sê vaarwel met Luanikast reissu ("Goeie reis"). Nogtans word die dialek steeds minder gebesig en intussen met uitsterwing bedreig.
Om die dialek vir die nageslagte te bewaar, word boeke in Rauman giäl gepubliseer en toneelstukke in die dialek opgevoer. Rauma se plaaslike gemeenskapskoerant Uusi Rauma bevat in elke uitgawe een kolom wat in die dialek geskryf is asook 'n hele uitgawe in Rauman giäl wat jaarliks in Junie verskyn. In hierdie uitgawe word selfs alle advertensies en strokiesprente in Rauman giäl gepubliseer.
Driekol-ghieliemientjie
Die Driekol-ghieliemientjie (Barbus trimaculatus) is 'n varswater vis wat voorkom in riviere aan die ooskus van Afrika vanaf die Ruvumarivier in Tanzanië tot by die Umvotirivier in KwaZulu-Natal. Hulle kom ook voor in die Oranje- en Kuneneriviere en die Zambiese gedeelte van die Kongorivier. Hulle het ook voorgekom in die Okavangorivier en sekere gedeeltes van die Zambezirivier maar is verdring deur die Streepstert-ghieliemientjie.
Hugenote-seminarie
Die Hugenote-seminarie was ’n opvoedkundige instelling op Wellington. Dit het op 19 Januarie 1874 amptelik geopen en deur die toedoen van die plaaslike NG predikant ds. Andrew Murray ontstaan. Daar was aanvanklik plek vir 40 kosgangers en die instelling was heeltemal Engels georiënteerd.
Driekol-ghieliemientjie
Voorkoms
Die vis het twee lang baarde en is silwer kleurig met 'n goue skynsel gedurende die broeityd. Daar is drie duidelike swart kolle op die lyf en basis van die stertvin. Die vis word tot 150 mm lank.
Habitat
Die vis leef in 'n verskeidenheid habitats; die meeste het plantegroei in. Hulle vreet insekte en ander klein organismes. Die visse broei in die somer; skole wyfies beweeg stroom-op net na die reën om kuit te skiet. 'n Enkele wyfie lê tot 8 000 eiers op 'n slag.
Hugenote-seminarie
Uit die Seminarie het die meisieskool ontstaan wat in 1954 met die Wellingtonse jongenskool as die Hugenote Hoërskool saamgesmelt het. Die Kaapkolonie se onderwysdepartement het die opleiding van onderwyseresse in 1896 oorgeneem. Dié Normaalskool was die voorloper van die Wellingtonse Onderwyskollege (WOK) wat in 1990 met die Paarlse Onderwyskollege (POK) as die Bolandse Onderwyskollege (BOK) saamgesmelt het en wat eindelik die Wellingtonse fakulteit opvoedkunde van die Kaapse Skiereiland Universiteit van Tegnologie (KSUT) geword het waar onderwysers in Afrikaans opgelei word. Die Vrouesendingbond van die Kaapse Kerk was ’n voortvloeisel van die Hugenoten Zending Vereeniging aan die Seminarie, waar oorspronklik ook sendingwerksters opgelei is. Binne enkele jare ná die ontstaan van die Seminarie het ander skole op die model daarvan ontstaan, waarvan aan die hoof meer as een van die Hugenote-dogters gestaan het: die Bloemhof-seminarie op Stellenbosch, die Midland Seminarium op Graaff-Reinet, die Damesseminarie op Worcester (later saamgesmelt met die jongenskool as die Worcester Gimnasium), die Eunice Damesinstituut, die Paarlse Meisieskool, wat as ’n tak van die Seminarie begin en later Hoër Meisieskool La Rochelle geword het en die Bellevue Seminarium op Somerset-Oos, wat in 1965 by die indertydse seunskool Gill-kollege ingelyf is.
Aanloop tot stigting
duimnael|regs|400px|Die Seminarie in 1884: Die laer afdeling (White House) is links en die hoër afdeling (Murray Hall) regs.
220px|links|duimnael|Ds. [[Andrew Murray, die vader van die Seminarie en 'n troue ondersteuner daarvan tot sy dood in 1917.]]
Ds. Andrew Murray is op 21 September 1871 bevestig in die NG gemeente Wellington, sy vierde werkkring, waar hy tot sy aftrede in 1906 sy grootste lewenswerk sou verrig. In Desember 1872, toe hy op Kalkbaai met vakansie was, het 'n vriendin, mej. Catherine Elliott, die familie besoek en ds. Murray vertel van 'n skool wat sy in die Verenigde State van Amerika besoek het, Mount Holyoke, en sy het hom 'n boek gegee oor die lewe en werk van die stigster, Mary Lyon (1797–1849). Ds. Murray is diep getref deur hierdie verhaal van die aard en omvang van die werk daar gedoen, want Mary Lyon het te kampe gehad met dieselfde soort probleme as dié waarmee Suid-Afrika te doen gehad het. Dit het op hom 'n blywende indruk gemaak, veral omdat hy al lank die gebrek aan opvoeding vir meisies in hierdie land gevoel het en na 'n oplossing gesoek het. Ds. Murray het self gesê dat wat hom daartoe gelei het om Mount Holyoke in Massachusetts te kies as model, was die stelsel wat Mary Lyon ontwikkel het, 'n stelsel wat nie alleen 'n intellektuele opleiding beoog het nie, maar ook 'n eg sedelik en godsdienstige karakter wou ontwikkel en daarby klem op huishoudelike werk gelê het.
Ds. Murray het aan die prinsipale van Mount Holyoke geskryf (waarskynlik Sarah Ann Dickey) om 'n onderwyseres, en tegelykertyd probeer om sy gemeente se belangstelling vir die saak op te wek. Ds. Murray het inligting oor die hele saak verskaf in 'n sirkulêre, waarin hy ook vertel het van die gedagte uitgespreek op die Sendingkonferensie te Wellington in 1872, om naamlik 'n gedenkteken op te rig ter ere van die Franse Hugenote wat ter wille van hul geloof uit Frankryk gevlug het, en van wie sommige 'n tuisplek in Suid-Afrika gevind het. Waar sou 'n beter gedenkteken gevind kon word as 'n skool wat ten doel sou hê die diens van die Here? Hy was daarvan oortuig dat so 'n inrigting hartlik gesteun sou word deur die afstammelinge van die Franse martelaars vir die geloof en deur diegene wat die Here en ook die kinders van die land liefhet.
Deur middel van De Kerkbode, waarin hy ’n beskrywing van Mary Lyon se lewe en werk gegee het, het hy die steun van die Kerk gevra. Uit die antwoord van Mount Holyoke het dit geblyk dat twee onderwyseresse gestuur sou word, want so 'n belangrike onderneming sou meer as net een onderwyseres vereis. Die Wellingtonse gemeente wat uitgenooi is na 'n vergadering wat in die kerk gehou is op 25 Junie 1873, het hul predikant hartlik in die saak gesteun. Op die vergadering self is £500 daarvoor beloof, en enige dae later het die bedrag toegeneem tot £800; binne vier maande het Wellington al £1 150 bygedra tot die onderneming.
In 'n tweede sirkulêre (Oktober 1873) het ds. Murray vertel van die soeke na 'n geskikte gebou, wat eindelik gevind is in die eiendom van August Schoch (wat saam met Wouter Groenewoud die leier was van die Wederdopers wat hulle omstreeks 1860 op Wellington gevestig het), voorheen die eiendom van dr. John Addey (’n Engelssprekende geneesheer wat tot die NG Kerk toegetree het), en waarvoor £1 600 betaal is.
In Oktober 1873 het die Sinode van die Kaapse Kerk vergader en het baie van die lede ’n groot vergadering van vriende en ondersteuners op 25 Oktober bygewoon, toe die inrigting amptelik gestig is. Die moderator, ds. P.E. Faure, het die diens begin deur gebed en die lees van Psalm 115. Ds. Murray het die bogenoemde sirkulêre voorgelees en toe het die skare die terrein en die gebou besigtig, en verversings geniet. Toe hulle weer bymekaarkom, het prof. N.J. Hofmeyr van die Stellenbosse Kweekskool die inwydingsrede gehou, en bemoedigende woorde is ook gespreek deur di. Georg Stegmann van Glen Lynden, J.H.J. du Plessis van Cradock, Charles Murray van Graaff-Reinet (ds. Andrew Murray se jongste broer), George Morgan van die Skotse gemeente in Kaapstad, A.I. Steytler van Uitenhage, J.H. Hofmeyr van Somerset-Oos, dr. William Robertson van Kaapstad, ds. A.D. Lückhoff van Colesberg en C.M. Fraser van Philippolis. Ds. A.A. Louw van Murraysburg het met gebed gesluit.
Stigting en vooruitgang
duimnael|links|300px|Die koshuis Huis Bliss op Wellington is na mej. [[Anna Bliss genoem en in 1904 opgerig volgens die plan van John Parker en met geld wat E.A. Goodnow geskenk het.]]
Op 15 November 1873 het die twee Amerikaanse dames mejj. A.P. Ferguson (1873–1919) en A.E. Bliss (1843–1925) in Suid-Afrika aangekom nadat op 20 September uit New York vertrek het. Werk aan die gebou het toe reeds fluks gevorder, meubels het aangekom en die dorpsdames het by die pastorie bymekaargekom om lakens en slope te maak.
Op Maandag 19 Januarie 1874 was 40 kosgangers daar, gereed om met hul werk te begin. In die namiddag het hulle in prosessie na die kerk gegaan en is die Hugenote-seminarie amptelik geopen. Van die 40 jong dames waarmee die skool begin het, het vier nog gelewe tydens die NG gemeente Wellington se eeufees in 1940, 66 jaar ná die opening van die Seminarie: mevv. J. Schoeman van George, Bernard le Roux (die moeder van die skrywer van die Wellingtonse gemeente se eeufees boek, mev. J.A.S. Oberholster), Anna Rose en Johanna Topper, wat aan die end van die eerste jaar as die eerste sendeling uit die skool gegaan het na Saulspoort.
In 1874 en weer in 1876 het ds. Murray kollektetoere deur die land in belang van die Hugenote-seminarium onderneem, waarvan die eerste met ’n opbrengs van £2 300 baie geslaagd was. Die toere van die platteland was ook bedoel om belangstelling in die instelling op te wek. Vanweë die groot belangstelling het die Seminarie 'n stortvloed aansoeke ontvang wat daartoe gelei het dat dit voor einde 1874 uitgebrei moes word. In 'n brief uit Fraserburg in die Bo-Karoo wat hy op sy eerste toer geskryf het, meld ds. Murray die ontluikende belangstelling in die onderwys en dat die lande ryp was vir die oes, maar dat daar 'n klaaglike tekort aan gekwalifiseerde onderwysers was. Hy het op meisies afgekom wat skaars kon lees, maar ywerig probeer het om hul jonger susters te leer. Die NG Kerk het na vore getree met 'n aanbod van beurse vir mense wat bereid was om drie jaar onderwys te gee. Ds. Georg Stegmann het spesiaal van Kaapstad af gekom om dié wat belanggestel het, te eksamineer. Briewe is in dié tyd aan Holyoke gestuur om nog drie onderwyseresse te versoek. So het die Seminarie uit die staanspoor 'n plek in Suid-Afrikaners se hart gevind wat hy enduit behou het. Dit was 'n baanbreker op die gebied van vroueopvoeding en veral om jong dames aan te spoor om die onderwys as beroep te kies.
In Julie 1875 is die tweede gebou ingewy en het drie bykomende onderwyseresse aangekom, onder andere mej. H. Spyker uit Holland, wat later 'n belangrike aandeel in die Vrouesendingbond sou neem. Mejj. Parker en Bliss het destyds al die onderwyseresse van oorsee laat kom, byvoorbeeld dié vir Hollands uit Nederland, die musiekonderwyseresse uit Duitsland en die Engelsonderwyseresse uit Skotland.
Die eerste 15 jaar lank het die leerlinge aan die Hugenote-seminarie 'n vyfjarige leerplan gevolg, ongeveer dieselfde as vir die publieke eksamens maar met 'n wyer bestek. Daar was egter, veral aan die begin, soveel aanvraag vir onderwyseresse (wat die Seminarie moes lewer) dat dit moeilik was om leerlinge te behou wat die kursus kon voltooi. In 1889 is die leerplan verander om leerlinge voor te berei op die publieke eksamens, en die werk het toe natuurlikerwys in drie afdelings geval: dié van die Hoërskool, van die Normaalskool en van die Kollege.
In 1896 is die Normaalskool afgeskei en 'n aparte Opleidingskool is opgerig onder James Harvie. In 1898 is die Kollege-afdeling formeel erken as die Hugenote-kollege en in 1918 as die Hugenote-universiteitskollege, een van die konstituerende kolleges van die Universiteit van Suid-Afrika.
Kritiek weens onderrigmedium
Dis te begrype dat die Seminarie, in die onmiddellike nabyheid van die kwaaiste voorstanders van Hollands en Afrikaans (die Genootskap van Regte Afrikaners is byvoorbeeld in 1875 op die buurdorp Paarl gestig deur veral afstammelinge van die Franse Hugenote), spoedig kritiek sou ontlok. Kwaai aanvalle daarteen het verskyn in onder meer De Zuid-Afrikaan, waarin 'n briefskrywer byvoorbeeld geskryf het: "Wellington moet geangliseerd worden. Ziedaar het ontstaan van een Hugenoten School zonder Hugenotentaal of geest. Bestuurd door Amerikanen! Die gemeente moet geld geven om hare eigen taal te vertrappen." Spoedig is dan ook die wekroep gehoor: "Komt Broeders! Laat ons de handen ineenslaan eer het te laat is. Laat ons tegenover het zoogenaamde Hugenoten Instituut te Wellington eene Gereformeerde Hollandsche Meisjesschool oprigten waar die wanklankige Engelse brabbeltaal voor goed uitgesloten zal worden."
Hugenote-seminarie en die sending
duimnael|regs|300px|Mejj. A.P. Ferguson (links) en A.E. Bliss.
duimnael|regs|180px|Mej. [[Adriana Spyker|A.H. Spyker het in 1875 uit Nederland gekom om Hollands te doseer en later 'n vername rol in die Vrouesendingbond gespeel.]]
duimnael|links|220px|Ferguson Hall is een van talle opvoedkundige geboue op Wellington wat [[John Parker ontwerp het. Dis opgerig in 1908 en genoem na mej. Abbie Park Ferguson en huisves Bybel-Media reeds sedert 1972.]]
Mejj. Ferguson en Bliss het hulle met groot toewyding en bekwaamheid aan die onderrig en vorming van die jong dogters gewy, maar opvoeding het vir hulle meer as net geleerdheid en verstandelike ontwikkeling beteken. Omdat hulle self 'n warme belangstelling in die sending gehad het, het hulle van meet af aan die dogters ook tot sendingywer opgewek.
Onmiddellik ná die opening van die Seminarie is 'n begin gemaak met die verspreiding van sendingnuus. Elke Maandagoggend is daaraan gewy en die belangstelling het merkbaar toegeneem. Die klein bydraes wat die dogters elke week gebring het, het hulle laat voel dat hulle wesenlik ingeskakel is in die bevordering van die koninkryk van Christus. Aan die einde van die eerste jaar het 'n groot gebeurtenis plaasgevind toe Johanna Meeuwsen, een uit hul geledere, as sendingonderwyseres na Saulspoort gegaan het. Dié direkte verteenwoordiging in die sendingveld was 'n inspirasie en spoorslag vir die groepie sendinggeesdriftiges op Wellington.
Vier van die onderwyseresse van die Seminarie was lede van die Woman's Board of Missions van Amerika. Die verslag van 1878 het vertel wat die vroue in Amerika op sendinggebied tot stand gebring het en dit het by die groepie Suid-Afrikaanse lede die vurige begeerte laat ontstaan om ook in hierdie land so 'n vereniging vir vroue te stig. Maar ander wat hulle geraadpleeg het, het nie hulle geesdrif gedeel nie. "Die Amerikaanse vroue kan sulke dinge doen, maar nie ons nie," het hulle gesê. "Dis nie werk vir vroue nie."
In April 1878 is die Hugenoten Zending Vereeniging gestig met 'n groot aantal lede, wat ook lede gebly het selfs nadat hulle die Seminarie verlaat het. Meer werksters is uitgestuur en die Mission News Letter is een maal per kwartaal uitgegee. Oor 'n tydperk van 10 jaar het die inkomste 'n bedrag van amper £1 400 beloop. "En waarheen ging al dat geld?" vra mej. Wells, destydse tesouriere, in haar verslag. "Naar Oostenrijk voor de Christelijke opvoeding van een kind aldaar. Naar Perzië, waar hongersnood was. Naar China om den blinden het Evangelie te verkondigen. Naar Natal, Basutoland, Zoutpansbergen, Sauls Poort, Mochudi, de Zambezi en hier in Wellington om het zendingwerk te helpen bevorderen."
Van 1887 tot 1888 het mej. Ferguson die voorreg gehad om die verskillende sendingwerkkringe te besoek: Kimberley, die Vrystaat, Basoetoland, Betsjoeanaland en Natal. Veral die nood op die diamantvelde van Griekwaland-Wes het haar aangegryp. Daar het sy die 20 000 swart mense gesien vir wie min gedoen is en van ds. Abraham Kriel verneem dat ook onder die verarmde blankes en die bruin mense 'n dringende behoefte aan geestelike werksters was. Weer het sy die dringende behoefte gevoel aan 'n vrouevereniging om sendingwerk ander heidene en opheffingswerk onder verwaarloosde wit mense te ondersteun.
Op haar terugreis, was sy teenwoordig by die stigting van verskeie plaaslike sendingverenigings. Die eerste was op Graaff-Reinet, waar groot belangstelling opgewek is deur die vertrek van ds. A.C. Murray as pioniersendeling na Njassaland. Op Kimberley het die susters deur reën en modder gekom om 'n vereniging te stig. Ander dorpe het gevolg en in 1889 ook die susters van Wellington. Uit hulle stigting van 'n sendingvereniging is die Vrouesendingbond gebore.
Op 21 Maart 1890 is 'n vergadering gehou van die susters van Wellington, die lede van die Hugenoten Zending Vereeniging en enkele susters wat van elders gekom het, onder wie daar ook was mev. ds. C.P. Theron, predikantsvrou van die NG gemeente Bethlehem (wie se man die gemeente se eerste leraar was en daar gestaan het van 1872 tot 1912), en mej. Gie van Worcester. Die byeenkoms is deur mev. dr. A. Murray (née Emma Rutherfoord) geopen. Mev. ds. A.A. Louw van Noorder-Paarl het Jes. 61 gelees en daarna is die volgende reglement met opsteek van hande goedgekeur en aangeneem:
Erica garciae
Erica garciae is 'n plant wat tot die genus Erica behoort en deel van die fynbos vorm. Die spesie se wetenskaplike naam is die eerste keer deur E.G.H. Oliver gepubliseer. Die plant is inheems aan die Wes-Kaap en kom voor by Garciapas in die Langeberg. Die plant se voorkomsgebied is 15 km2 groot. Die habitat word bedreig deur veldbrande en indringerplante.