cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Taoïsme
Tao en Te
Die aktiewe uitdrukking van Tao word genoem Te (德, ook De gespel) en dikwels vertaal as "deug" of "krag" in die sin dat Te daaruit spruit dat ’n individu die Tau leef en kweek.
Wu wei
Die dubbelsinnige term wu wei (無爲) maak die belangrikste etiese begrip in Taoïsme uit. Wei verwys na enige doelbewuste of opsetlike daad, terwyl wu beteken "daar is geen..." of "sonder". Algemene vertalings is "nieaksie", "inspanningslose aksie" of "aksie sonder opset". Die bedoeling word soms beklemtoon deur die teenstrydige term "wei wu wei" te gebruik: "aksie sonder aksie".
In antieke Taoïstiese geskrifte word wu wei verbind met water vanweë die vloeibare aard daarvan. Volgens Taoïstiese filosofie, en in ooreenstemming met die Yijing, werk die heelal op ’n harmonieuse manier volgens sy eie weë. Wanneer iemand sy wil uitoefen op ’n manier wat uit ritme met die siklusse van verandering is, kan hulle daardie harmonie versteur en onbedoelde gevolge sal meer waarskynlik wees as die bedoelde gevolg. ’n Persoon se wil is nie die hoofprobleem nie; jy moet net jou wil in harmonie met die natuurlike heelal plaas. So kan ’n potensieel skadelike inmenging vermy word en kan doelwitte sonder inspanning bereik word.
Natuurlikheid
Natuurlikheid (自然 zìrán，letterlik "selforganisasie") word beskou as ’n sentrale deug in Taoïsme. Dit beskryf die "oertoestand" van alle dinge, sowel as ’n basiese eienskap van die Tao, en word gewoonlik verbind met spontaniteit en kreatiwiteit. Om natuurlikheid te kry moet ’n mens met die Tao identifiseer; dit behels ’n persoon se vrymaking van selfsug en begeerte, asook die waardering van eenvoud.
Drie Skatte
Die Taoïstiese Drie Skatte, of Drie Juwele (三寶 sānbǎo) behels die basiese deugde ci (慈, gewoonlik vertaal as "deernis"), jian (俭, gewoonlik "matigheid") en bugan wei tianxia xian (不敢为天下先, letterlik "nie waag om op te tree soos die eerste onder die hemel nie", maar gewoonlik vertaal as "nederigheid").
Kosmologie
Taoïstiese kosmologie is siklies; relatiwiteit, evolusie en "uiterstes ontmoet" is belangrike begrippe. Hulle deel sienings met die Skool van Naturaliste (Yinyang) (305-240 v.C.) wat gelei is deur Zou Yan. Dié skool het die begrippe Wu Xing (Vyf Fases) en jin en jang geharmoniseer. Daarvolgens word die heelal beskou as in ’n voortdurende proses van herskepping, want alles wat bestaan, is bloot ’n aspek van qi wat, "as dit gekondenseer word, die lewe word; as dit verwater word, is dit oneindige potensiaal". Qi is ewig aan die verander tussen sy gekondenseerde en verwaterde toestand. Hierdie twee verskillende toestande van qi, is aan die ander kant vergestaltings van die abstrakte entiteite jin en jang, twee komplementêre uiterstes wat konstant teen en met mekaar speel en nie sonder die ander kan bestaan nie.
Mense word beskou as ’n mikrokosmos van die heelal, en omvat byvoorbeeld die Wu Xing in die vorm van zang-fu-organe. Dus word geglo ’n beter begrip van die heelal kan verkry word deur ’n beter begrip van die self.
Teologie
Taoïsme kan as panteïsties beskryf word (waarvolgens God gelykgestel word met die magte en kragte van die natuur en die heelal) as in ag geneem word sy filosofiese klem op die vormloosheid en belangrikheid van die Tao, eerder as die mens se konsep van God. Dit is een van die kernoortuigings wat feitlik al die sektes deel.
Taoïstiese ordes beskou gewoonlik die Drie Reines as die belangrikste gode van die panteon en glo die hiërargie vloei voort uit die Tao. Laozi word beskou as die inkarnasie van een van die Drie Reines en word aanbid as die daarsteller van die filosofiese leerstelling.
Verskillende takke van Taoïsme het gewoonlik verskillende panteons van minder belangrike gode, en dié gode weerspieël verskillende kosmologiese begrippe. Minder belangrike gode kan ook bevorder of gedegradeer word na gelang van hul bedrywighede. Sommige weergawes van populêre Chinese godsdiens inkorporeer die Jadekeiser, wat op die hoof van die Drie Reines geskoei is, as ’n voorstelling van die hoogste god. Mense uit die geskiedenis van Taoïsme en mense wat beskou word as onsterflik (xian), word ook vereer.
Ondanks hierdie gode moet die tradisionle begrippe van Tao nie verwar word met die Westerse teïsme nie. Om een te wees met die Tao dui nie noodwendig op ’n eenwording met ’n ewige gees nie.
Daodejing
Die Daodejing ( 道德經, ou transliterasie: Tao Te Tsjing) word algemeen beskou as die invloedrykste Taoïstiese geskrif. Volgens oorlewering is dit deur Laozi geskryf en daar word dikwels na die boek as die "Laozi" verwys. Wie presies dit geskryf het, wanneer dit geskryf is en selfs hoe ’n groot eenheid die geskrif vorm, is egter ’n kwessie van debatvoering en sal seker nooit seker wees nie. Die vroegste afskrif van die Daodejing wat ontdek is (op bamboestablette) dateer van die laat 4de eeu v.C. Dwarsdeur die geskiedenis van Taoïsme is die Daodejing as ’n rituele geskrif gebruik.
Die beroemde openingsreëls van die boek is: 道可道非常道 "Die Tao wat vertel kan word, is nie die ewige Tao nie" 名可名非常名 "Die naam wat genoem kan word, is nie die ewige naam nie."
Die boek is nie volgens temas georden nie. Die hooftemas word egter herhaaldelik genoem deur middel van verskillende formulerings, soms met net ’n effense verskil. Dit draai rondom die aard van die Tao en hoe om dit te bekom. Daar word gesê die Tao is onuitspreeklik en bereik groot dinge deur klein middele. Antieke kommentaar op die Daodejing is uit eie reg belangrike geskrifte. Waarskynlik die oudste een, die Heshang Gong-kommentaar, is moontlik in die 2de eeu geskryf. Ander is onder meer dié van Wang Bi en die Xiang'er.
Zhuangzi
Die Zhuangzi (莊子, ou transliterasie: Tsjoeang-tsoe), wat na sy tradisionele skrywer, Zhuangzi genoem is, is ’n samestelling van geskrifte uit verskillende bronne en word algemeen as die belangrikste Taoïstiese geskrif beskou. Die kommentator Guo Xiang (c. 300 n.C.) het die geskrif help vestig as ’n belangrike bron van Taoïstiese denke. Die tradisionele siening is dat Zhuangzi self die eerste sewe hoofstukke (die "binnehoofstukke") geskryf het, terwyl sy studente en verwante denkers vir die ander dele (die "buitehoofstukke") verantwoordelik was. Die werk gebruik staaltjies, gelykenisse en dialoog om een van die hooftemas te verduidelik: om jou in lyn te bring met die wette van die natuurlike wêreld en "die manier" van die elemente.
Yijing
Die Yijing self, sonder die kommentaar, bestaan uit 64 kombinasies van 8 trigramme (wat "heksagramme" genoem word). Hulle is tradisioneel gekies deur muntstukke of stokke te gooi om die waarsêer ’n idee van die situasie te gee, en die "veranderende lyne" is dan gelees om ’n idee te kry van wat aan die gebeur is.
Die 64 oorspronklike heksagramme in die Yijing kan ook gelees word as ’n mymering oor hoe verandering plaasvind, en dus help dit Taoïste om die jin-en-jang-siklusse te bestuur soos wat Laozi in die Daodejing verkondig.
Daozang
Die Daozang (道藏, ou transliterasie: Tao Tsang), wat Tesourie van Tao beteken, vorm saam die Taoïstiese kanon. Dit is oorspronklik tydens die Jin-, Tang- en Song-dinastie saamgestel. Die weergawe wat vandag bestaan, is tydens die Ming-dinastie gepubliseer. Die Ming-Daozang sluit byna 1 500 tekste in. Nes die Pali-kanon van Boeddhisme is dit in drie dele (洞 dong, "grotte") verdeel. Hulle word gerankskik van "hoogste" tot "laagste":
Ander geskrifte
Hoewel die Daodejing as die bekendste beskou word, is daar baie ander belangrike geskrifte in tradisionele Taoïsme. Die Verdrag oor die Reaksie op die Tau bespreek sonde en etiek en het in die afgelope paar eeue ’n belangrike morele geskrif geword. Daarvolgens sal mense wat in harmonie met die Tao lewe, lang en vrugtevolle lewens lei. Die boses en hul afstammelinge sal ly en kort lewens hê.
Simbole en beelde
duimnael|250px|links|’n [[Asië|Asiatiese plafon in die vorm van ’n taijitu wat deur die bagua omring word.]]
Die taijitu (太極圖, ou transliterasie: taitsjitoe), algemeen bekend as die jin en jang-teken, en die bagua (八卦, "Agt Trigramme") is belangrik in Taoïstiese simboliek. In dié kosmologie skep die heelal homself uit ’n primêre chaos; dit is georganiseer in die siklusse van jin en jang en gevorm in voorwerpe en lewens. Jin is die ontvangende en jang die aktiewe beginsel, en dit word gesien in alle vormveranderings en -verskille soos die seisoene, die landskap, seksuele gemeenskap en die vorming van mans en vroue as karakters, en in die sosiaal-politieke geskiedenis. Terwyl byna alle Taoïstiese organisasies dit gebruik, kan dit ook beskou word as Confuciaans, Neo-Confuciaans of pan-Chinees. ’n Mens kan die simbool as ’n dekoratiewe motief sien op die vlae en logo's van Taoïstiese organisasies, en op tempelvloere of -togas. Volgens bronne uit die Song-dinastie het dit omstreeks die 10de eeu ontstaan. ’n Tier en draak het vroeër jin en jang gesimboliseer.
Taoïstetempels het vierkantige of driehoekige vlae met mistieke teks of diagramme op. Dié vervul verskeie funksies, onder meer as gids vir die geeste van afgestorwenes, die bring van goeie geluk, die verlenging van iemand se lewe, ens. Ander vlae en baniere kan ook dié van gode of onsterflikes wees.
’n Sigsag met sewe sterre word soms vertoon, en dit verteenwoordig die Chinese weergawe van die Groot Wa. Tydens die Shang-dinastie van die 2de millennium v.C. het die Chinese die Groot Wa as ’n godheid beskou, en tydens die Han-dinastie is dit beskou as die qi-pad van die sirkumpolêre god, Taiyi.
Vegetariese dieet
In die Taoïstiese lewenswyse word vas en vegetarisme aangemoedig.
Rituele
duimnael|250px|’n Aanbiddingsaal by die Erwang-tempel in [[Dujiangyan, Sichuan, wat elemente insluit soos wierook- en kersofferandes.]]
Op sekere datums word kos uitgesit as ’n offerande aan die gode of die geeste van die afgestorwenes, soos tydens die Qingming-fees. Dit sluit in geslagte diere, soos varke en eende, of vrugte. ’n Ander vorm van offerande sluit in die brand van dodegeld, met die veronderstelling dat beelde wat so deur vuur verteer word, in die wêreld van die geeste sal herverskyn – nie as bloot ’n beeld nie, maar as die werklike item – en dat dit so beskikbaar sal raak aan vooroures en geliefdes.
Soms vind straatparades ook plaas. Dit is lewendige feeste met vuurwerk en blombedekte vlotte wat tradisionele musiek uitsaai. Dit behels ook danse; poppe met mense binne-in; tongji, "sjamane" wat hul vel met messe sny; bajiajiang, koeng foe-praktiserende erewagte wat as demone gegrimeer is; en ewebeelde van gode met drastoele. Die verskeie deelnemers word nie as vermaakkunstenaars beskou nie, maar as dat die betrokke gode en geeste besit van hulle geneem het.
Fortuinvertelling – insluitende astrologie, yijing en ander vorme van waarsêery – word al lank beskou as tradisioneel Taoïsties. Mediums word ook in sommige sektes aangetref.
Fisieke en geesteslewe
’n Belangrike element van Taoïsme is rituele, oefeninge en stowwe wat daarop gemik is om jouself in lyn te bring met kosmiese magte, om ekstatiese geestesreise te onderneem of om jou fisieke gesondheid en dus die verlenging van jou lewe te bevorder, ideaal gesproke tot op die punt van onsterflikheid. Verligte en onsterflike wesens word xian genoem.
’n Aantal gevegskunstradisies, veral dié wat in die kategorie Neijia val (soos tai chi chuan, gagua zhang en xing yi quan) omvat in ’n groot mate Taoïstiese beginsels, en sommige beoefenaars daarvan beskou hul kuns as ’n manier om Taoïsme te beoefen.
Volgelinge
Dit is moeilik om te bepaal hoeveel Taoïste daar is weens ’n verskeidenheid faktore, insluitende ’n probleem met die definiëring van Taoïsme. Volgens ’n godsdiensopname in 2010 in China beoefen byna 950 miljoen mense (70% van die Chinese) die een of ander vorm van Chinese volksreligie. Van hulle het 173 miljoen (13%) beweer hulle is betrokke by Taoïstiese praktyke. Altesaam 12 miljoen mense het hulself Taoïste genoem, ’n term wat tradisioneel net gebruik is vir priesters en kenners van Taoïstiese rituele en metodes.
Die meeste Chinese en baie ander is al op die een of ander manier deur Taoïstiese tradisies beïnvloed. Sedert die stigting van die Volksrepubliek van China het die regering ’n oplewing in Taoïstiese tradisies aangemoedig. In 1956 is die Chinese Taoïste-organisasie gestig om die bedrywighede van alle geregistreerde Taoïste-ordes te administreer en die volgende jaar het hulle amptelike erkenning gekry. Dit is tydens die kulturele revolusie onder Mao Zedong ontbind, maar weer in 1980 gestig. Die organisasie se hoofkwartier is in die Wit Wolk-tempel in Beijing.
Taoïstiese letterkunde en kuns het die kultuur van Korea, Japan en Viëtnam beïnvloed. Dit lyk nie of georganiseerde Taoïsme baie nie-Chinese volgelinge gelok het nie, tot in die moderne tyd. In Taiwan identifiseer 7,5 miljoen mense (33% van die bevolking) hulle as Taoïste. Data wat in 2010 ingesamel is vir die religieuse demografie van Hongkong en Singapoer toon onderskeidelik 14% en 11% van die inwoners van dié twee stede beskou hulle as Taoïste.
Verhouding met ander godsdienste/filosofieë
duimnael|300px|Confucianisme, Taoïsme en Boeddhisme is een, ’n skildery van drie mans wat by ’n rivierstroom lag, 12de eeu, [[Song-dinastie.]]
Baie geleerdes glo Taoïsme het ontstaan as ’n teenvoeter vir Confucianisme. Die filosofiese terme Tao en Te kom inderdaad ook in laasgenoemde voor, en Laozi word tradisioneel beskou as ’n onderwyser van Confucius. Zhuangzi het Confucianistiese en Mohistiese beginsels in sy werk streng gekritiseer. Oor die algemeen verwerp Taoïsme die Confucianistiese klem op li, hiërargiese sosiale orde en konvensionele moraliteit – in die plek daarvan verkies hulle "natuurlikheid", spontaniteit en individualisme.
Die opkoms van Boeddhisme in China het gepaardgegaan met aansienlike interaksie en versmelting met Taoïsme. Dit is oorspronklik beskou as ’n soort "buitelandse Taoïsme" en Boeddhistiese geskrifte is in Chinees vertaal met die gebruik van die Taoïstiese woordeskat. Verteenwoordigers van vroeë Chinese Boeddhisme het belangrike Taoïstiese geskrifte geken en is daardeur beïnvloed.
Taoïsme het veral ’n invloed gehad op die ontwikkeling van Chinese Zen-Boeddhisme en het elemente ingevoer soos "natuurlikheid", ’n wantroue in geskrifte en ’n klem op die omhelsing van "hierdie lewe".
Taoïsme het weer tydens die Tang-dinastie Boeddhistiese elemente ingevoer, soos kloosters, vegetarianisme, ’n verbod op alkohol, die lering van leegheid en die versameling van geskrifte in drieledige indelings.
Taoïsme, Boeddhisme en Confucianisme was eeue lank ideologiese en politieke mededingers en het mekaar grootliks beïnvloed. Die drie tradisies het ook dieselfde waardes gedeel, en al drie het ’n humanistiese filosofie aanvaar met die klem op morele gedrag en menslike volmaaktheid. Mettertyd het die meeste Chinese in ’n mate tegelykertyd met al drie tradisies geïdentifiseer. Aspekte van al drie is eindelik in die Neo-Confucianistiese skool verenig.
Eerste kabinet van Hendrik Verwoerd
Die Eerste kabinet van Dr. Hendrik Verwoerd is op 8 Oktober 1961 in die Republiek van Suid-Afrika aangewys deur premier Hendrik Frensch Verwoerd van die Nasionale Party (NP). Dit was die eerste kabinet na die uitroep van 'n republiek op 31 Mei 1961.
Dr. Verwoerd het sedert 2 September 1958 as premier van die Unie van Suid-Afrika gedien, in opvolging van adv. Johannes Gerhardus Strijdom, wat op 24 Augustus 1958 oorlede is. Die kabinet het dus die Strijdom-kabinet vervang en het tot 30 Maart 1966 in die amp gebly, waarna dit deur die Tweede kabinet van Hendrik Verwoerd vervang is.
Geelvin-naaldvis
Die Geelvin-naaldvis (Strongylura leiura) is 'n vis wat voorkom in die Indiese-Pasifiese area en aan die ooskus van Afrika vanaf die Persiese Golf tot by Durban. In Engels staan die vis bekend as die Yellowfin needlefish.
Cindy Vela
Cindy Vela (gebore 4 Januarie 1979) is 'n Amerikaanse aktrise. Sy is bekend vir haar rolle in die rolprente Desdemona: A Love Story (2009), Camino (2015), en It's Gawd! (2017).
Lys van tegniese begrippe vir die herlaai van ammunisie
Hierdie lys beoog om die tegniese begrippe rondom ballistiek en die proses van herlaai van ammunisie saam te vat:
Megapogon pollicaris
Megapogon pollicaris is 'n sponsspesie in die taksonomiese indeling van die kalksponse (Calcarea). Die spons leef in die see en sy steenselle bestaan uit kalsiumkarbonaat.
Die spons behoort tot die genus Megapogon en tot die familie Achramorphidae. Die wetenskaplike naam van die spesie is die eerste keer geldig gepubliseer in 1908 deur Jenkin.
Adderleystraat
Adderleystraat is die hoofstraat van Kaapstad. Dit begin by die herwonne strandgebied by Roggebaai en eindig aan die voet van Goewermentlaan. Dit het eers as Amsterdamkanaal en daarna Heerengracht bekendgestaan en langs 'n varswaterkanaal geloop wat lank gelede reeds toegegooi is. Dié water, wat van Tafelberg af kom, loop vandag onder die straat in 'n groot pyp af see toe.
Adderleystraat het sy huidige naam in 1850 gekry ter ere van Charles Bowyer Adderley, 'n Britse parlementslid wat die Kaapse koloniste se geslaagde poging gesteun het om te verhoed dat die Kaap omskep word in 'n strafkolonie. Van die bekende bakens aan Adderleystraat is die Groote Kerk, die Kultuurhistoriese Museum, Standard Bank se eertydse hoofkantoor en die Goue Akker.
Die voortsetting van Adderleystraat, wat oor die herwonne strandgebied loop tot teen aan die hawe, staan bekend as Heerengracht.
Ngwathe Plaaslike Munisipaliteit
Die Ngwathe Plaaslike Munisipaliteit is een van die plaaslike munisipaliteite in die Fezile Dabi-distriksmunisipaliteit in die Vrystaat, Suid-Afrika.
Nedersettings
Nedersettings in die munisipaliteit:
Marthinus Versfeld
Marthinus Versfeld (11 Augustus 1909 - 18 April 1995) was ’n Suid-Afrikaanse filosoof en professor in die Filosofie aan die Universiteit van Kaapstad. Hy skryf verskeie filosofiese boeke en essays in Afrikaans en Engels.
Arnold Kent
Arnold Kent (21 Januarie 1899 – 29 September 1928) was 'n Amerikaanse akteur. Hy was bekend vir sy rolle in die rolprente The Clemenceau Affair (1917), Il fantasma senza nome (1919), Brinneso! (1923), en The Love Thief (1926).
Marthinus Versfeld
Lewe en werk
Marthinus Versfeld is op 11 Augustus 1909 in Kaapstad gebore as seun van John Henry Versfeld en Anna Versfeld. Hy gaan skool aan die South African College School en studeer dan verder aan die Universiteit van Kaapstad. In 1934 behaal hy sy doktorsgraad aan die Universiteit van Glasgow in Skotland, waar hy onder professor A.A. Bowman studeer. Tydens sy studies oorsee onderneem hy ook uitgebreide reise na die res van Europa. As Afrikaner word hy later ’n bekeerling tot die Katolieke geloof en word veral aangetrek deur die mistiek van hierdie kerkgenootskap. By sy terugkeer woon hy in sy huis (wat hy Blyde Huis noem) in Rosebank in Kaapstad en is vanaf 1937 as lektor verbonde aan die Departement van Filosofie en Etiek aan die Universiteit van Kaapstad. Aan hierdie universiteit is hy ’n gewaardeerde gespreksgenoot van digters soos N.P. van Wyk Louw, W.E.G. Louw, I.D. du Plessis, Boerneef en D.J. Opperman en oefen hy groot invloed op hulle denke uit. In 1970 word hy tot professor bevorder, ’n posisie wat hy tot met sy aftrede in 1974 beklee. Hy het hom glo min aan administratiewe sake gesteur en nooit ’n senaatsvergadering bygewoon nie. In sy verwerping van die tegnologie besit hy nooit ’n motor, tikmasjien of rekenaar nie. Terselfdertyd heg hy groot waarde aan vakmanskap en bou self sy huisie in die Kouga en help met die bou van die berghut by Waaihoek in die Worcesterberge. Sy liefde vir die natuur en buitelewe word in verskeie boeke beskryf. Hy was getroud met Barbara Deirdre Barry en hulle het nege kinders. In Desember 1993 het hy ’n ligte beroerte-aanval, waarna hy in relatiewe afsondering leef. Opvolgende beroerte-aanvalle laat hom daarna gedeeltelik verlam. Hy is op 18 April 1995 in sy woning in Rosebank in Kaapstad aan ’n beroerte-aanval oorlede.
Skryfwerk
Hy is ’n internasionaal erkende kenner oor die Middeleeuse filosofie en skryf verskeie werke hieroor, waaronder “Rondom die Middeleeue”. In hierdie boek open hy Afrikaanssprekendes se oë vir ’n tydperk in die geskiedenis wat hulle hoofsaaklik as gevolg van hulle Calvinistiese agtergrond tot in daardie stadium gering geskat het. Veral Augustinus se werke word deur hom ondersoek en hy skryf onder andere “A guide to the City of God”, waarin hy Augustinus se idees rondom God en sy skepping in sy magnum opus “The City of God” toelig en verklaar. Later skryf hy ook “St. Augustine’s confessions and the City of God”. Ander filosowe wie se werk hy behandel sluit in Sokrates (“The Socratic Spirit”), René Descartes (“An essay on the metaphysics of Descartes”) en Plato (“Handleiding tot die Republiek van Plato” en “Plato: Die Simposium”). “Handleiding tot die Republiek van Plato” is ’n handige gids tot die begrip van hierdie grootse werk van Plato, waardeur insig gegee word in nie net die geskrif nie, maar ook in die hele politieke, sosiale en denkwêreld waardeur Plato se denke gevorm is.
Oor die kookkuns skryf hy ook gereeld, veral die filosofie en diepere betekenis daarvan, eerder as net resepte. Volgens hom is daar ’n veel groter samehang tussen kos en alle ander dinge as wat normaalweg veronderstel word, met raakpunte regdeur die materiële en geestelike wêrelde. Hierdie komplekse en verbasende samehang tussen dinge word regdeur sy opstelle ontgin. In hierdie verband is “Food for thought” (later herdruk as “Philosopher’s cookbook”) ’n hoogtepunt. Volgens hom is die mens wat hy eet. Kosmaak is nie slegs die produk van idees nie, maar reflekteer idees en produseer idees. Die kos wat ons eet, vorm die liggaam, en daarom die siel. Dat ons moet eet, is die tasbaarste herinnering aan hoe radikaal aards, liggaamlik en potensieel genotvol ons lewe in die wêreld is. Kos verraai daarby ’n mens se herkoms en skep jou omgewing. In “Wine and wisdom” besin hy in vier essays oor die verband tussen die proses van wynmaak en die verkryging van wysheid soos jy self meer beleë word. Soos die titel aandui, bevat “Pots and poetry” ’n besinning oor die kookkuns en oor eet in die algemeen, terwyl die natuur, die ekonomiese stelsel en die drang om te oorheers en te besit ook aan die beurt kom. Hy ondersoek ook verskillende filosofieë en godsdienste, soos die ooreenkomste tussen Plato en Confucius, Jesus se Bergpredikasie en Sint Augustinus en Zen Boeddhisme. In ’n heruitgawe in 2009 word drie uiteenlopende opstelle wat voorheen in “Sum” verskyn het, ook ingesluit. Diverse essays verskyn onder andere in “Persons”, terwyl hy in “The perennial order” sy denke in ’n reeks opstelle saamvat. In die orde van die heelal begin ons met dooie, roerlose voorwerpe soos die klip en beweeg daarna gaandeweg na die lewende. Die syn word dus steeds al hoe meer gekompliseerd, totdat ons in die bewussyn van die mens ’n openheid tot die kompleksiteit van dinge beleef en die mens dus in staat is om deur ander dinge binnegedring te word. “Sum” is ’n keur uit veral sy Engelse werke, waar die titel die Latynse woord is vir “ek is”, met sy toespeling op Descartes se bekende slagspreuk wat, in ’n belangrike sin, die moderne periode in die geskiedenis van die filosofie ingelui het, naamlik “cogito ergo sum” (ek dink, daarom is ek). Vir Versfeld gaan hierdie beroemde gevolgtrekking nie op nie en beteken “ek is” in die eerste plek om in ’n reeks verhoudings te lewe, wat die natuur, God, medemens en self insluit, ’n gevolgtrekking wat hy maak uit die orde in die heelal en ons relatiewe plek daarin. Van sy essays word ook in versamelbundels opgeneem, insluitende “Borde borde bordevol” saamgestel deur Hennie Aucamp en “Vertellers” en “Vertellers 2” van Merwe Scholtz.
Eerbewyse
In 1977 vereer die Suid-Afrikaanse Akademie vir Wetenskap en Kuns hom met die Stalsprys vir Wysbegeerte. Die Universiteit van Kaapstad ken in 1987 ’n eredoktorsgraad aan hom toe en die Randse Afrikaanse Universiteit vereer hom op dieselfde manier. Katinka Heyns maak in 1989 ’n dokumentêre film oor hom, getiteld “Marthinus Versfeld: Man van klip en klei”, wat oor die televisie gebeeldsaai word.
Odendaal-plan
Die Odendaal-kommissie van 1962 het alle aspekte betreffende Suidwes-Afrika (hedendaagse Namibië) ondersoek en aanbevelings gedoen om daardie land en sy bevolking verder en snel te ontwikkel.
Agtergrond
Suid-Afrika het Suidwes-Afrika (SWA) as ‘n vyfde provinsie van Suid-Afrika regeer volgens ‘n mandaat van die Volkebond en Suid-Afrika was vasberade om aan die eise van hierdie opdrag te voldoen. ‘n VVO-kommissie onder Victorio Carpio en Martinez de Alva was in SWA op ‘n inspeksiebesoek. Die reaksie van die Suid-Afrikaanse regering hierop was die aanstelling van ‘n ondersoekkommissie.
Opdrag
Die kommissie moes die materiële en geestelike welsyn van alle inheemse volkere noukeurig bestudeer. ‘n Verslag met aanbevelings (insluitende ‘n vyfjaarplan) vir die versnelde ontwikkeling moes daarna so gou as moontlik verskaf word.
Kommissie
Die kommissie het bestaan uit ses hoogopgeleide en baie ervare kundiges. Hulle was F.H. Odendaal, die administrateur van Transvaal as voorsitter, dr. H.J. van Eck, die voorsitter van die Nywerheid-Ontwikkelingskorporasie en kenner van die ekonomie en nywerheid, prof. H.W. Snyman van die Universiteit van Pretoria, ‘n kenner van gesondheidsdienste, prof. J.P. van S. Bruwer van die Universiteit van Stellenbosch, ‘n etnoloog en kenner van die onderwys, dr. J.P. Quin van die Zebediela-landgoed en kenner van die landbou en dr. C.J. Claassen as sekretaris.
Aanbevelings
Op 12 Desember 1963 het die kommissie se finale verslag met 494 aanbevelings verskyn. Hulle het dit duidelik gestel dat ‘n sentrale regering vir die hele SWA op die basis van een mens een stem nie selfbeskikkingsreg vir elke etniese groep in die land sal bevorder nie. Die onderskeie volke het te veel verskil wat betref fisiese voorkoms, tradisies, taal, godsdiens, ontwikkelingspeil en politieke, sosiale en ekonomiese stelsels. Daarom het die kommissie aanbeveel dat daar tien selfregerende gebiede gevorm moet word waarin elke volk homself kan regeer. Die voorgestelde tuislande was Kaokoveld (rondom Kaoko-Otavi, Ohopoho en Sesfontein,), Ovamboland, Okavangoland, Oos-Caprivi, Boesmanland (rondom Tsumkwe), Damaraland (met Welwitschia as hoofstad), Hereroland, Tswanaland, Rehoboth en Namaland.
Aanbevelings is gemaak oor watervoorsiening, kommunikasie, uitbreiding van landbou-tegniese dienste, behuising, onderwys, welsyn, gesondheid, hospitale, mynbou, ens. Onder andere is die bou van 1 200km paaie onderneem, verskeie lughawens en aanloopbane aangelê, boorgate gesink, honderde groter en kleiner damme gebou, die veestapel verbeter en  veesiektes bestry en opleiding in die landbou gegee. By die Ruacanawaterval in die Kunenerivier moes ‘n dam kom wat 100 000 kilowatt hidroëlektrisiteit opwek wat terselfdertyd die water deur ‘n netwerk van kanale in die noorde van SWA sou versprei. Daar was selfs sprake van ‘n tweede en ‘n derde vyfjaarplan.
Alhoewel die planne vir die stigting van die tuislande weens die hangende saak in die Wêreldhof oor SWA eers agterweë gelaat is, het die Suid-Afrikaanse regering reeds in sy begroting vir 1964 ‘n R20 miljoen bewillig om sekere van die voorstelle uit te voer.
Jaci Velasquez
Jaci Velasquez (gebore 15 Oktober 1979) is 'n Amerikaanse aktrise en vervaardiger. Sy is bekend vir haar rolle in die rolprente Left Behind III: World at War (2005), The Encounter (2010), Rumors of Wars (2014), en I'm Not Ashamed (2016).
Nowokoeznetsk
Nowokoeznetsk (Russies: Новокузнецк) is ’n stad in Kemerowo-oblast in Rusland met ’n inwonertal van 550 213 (2014). Dit is sowat 3 000 km oos van Moskou geleë.
Geskiedenis
Die stad is in 1618 gestig deur die inwoners van Tomsk as ’n Kosak-fort aan die Tom-rivier en is aanvanklik Koeznetsk (Кузне́цк) genoem. Fjodor Dostojefski is in 1857 hier met sy eerste vrou, Maria Isajewa, getroud. Josef Stalin se vinnige industrialisasie van Rusland in die 1930's het die rustige dorp in ’n groot steenkoolmynbou- en nywerheidstad verander. Van 1931 tot 1932 was dit bekend as Nowokoeznetsk en van 1932 tot 1961 as Stalinsk (Ста́линск) ter ere van Stalin.
Vestmannaeyjar
Nedersettings
Die eiland Heimaey met die gelyknamige dorp met 4 200 inwoners (2011) is die enigste bewoonde eiland. Vestmannaeyjar se ekonomie is hoofsaaklik gebaseer op vissery en toerisme.
Die geboorte van die vulkaan Eldfell
Op 23 Januarie 1973, om 01:55 die oggend, is die vulkaan Eldfell gebore naby die Vestmannaeyjar. Die Heimaey se hele bevolking is ontruim na die hoofland deur 50 tot 60 vissersbootjies. 300 bejaardes en gestremdes is na Reykjavík ontruim deur vliegtuig en helikopter. Verskeie internasionale organisasies het hand bygesit om die dorp te red. Die hawe, een van die belangrikste in Ysland, was van groot belang en is amper vernietig deur die aankomende lawa. Die vulkaniese ontploffing het vir vyf maande en tien dae aangehou en sy einde is verklaar op 3 Julie 1973.
Bamboesgordyn
Die bamboesgordyn is 'n kleurvolle uitdrukking wat verwys na die politieke afbakening tussen China en ander magtige lande, veral in die tyd toe Mao Zedong die leier was. Mense in China en ander Asiatiese kommunistiese lande is as "agter die bamboesgordyn" beskryf. Die term is afgelei van die ystergordyn, wat Europa simbolies, ideologies en fisiek in twee verskillende gebiede verdeel het
Betrekkinge tussen China en die Verenigde State van Amerika het teen die einde van die Koue Oorlog begin verbeter. Daarna het die term grootliks in onbruik verval, en word dit vandag selde gebruik.
Thomas Mann
Met sy rypwording as literêre kunstenaar het hy ook gebruik gemaak van allegorieë en mitologiese motiewe. Sy vertelstyl bewaar ondanks talle bysinne en invoegsels die balans en ritme, terwyl hy sy taalstyl steeds by die tematiek van 'n werk aangepas het. Sy verfynde woordkeuse is in die hoogste mate doeltreffend. Thomas Mann se eerste roman, Buddenbrooks (1900, gepubliseer in 1901) is in 1929 met die Nobelprys vir literatuur bekroon.
Thomas Mann was die broer van Heinrich Mann en sedert 1905 met Katia Pringsheim (1883–1980) getroud, en drie van hulle ses kinders - Erika, Klaus en Golo - was eweneens beduidende skrywers.
Met sy eerste groot roman, Buddenbrooks, het hy internasionaal bekend geword. Sy werk munt veral uit vanweë die ironie waarmee die skrywer homself en die wêreld beskou. Hy is een van die belangrikste verteenwoordigers van die psigologiese roman.
Die Nobelprys vir letterkunde is aan hom toegeken. Thomas Mann is op 6 Junie 1875 in Lübeck gebore en het in dieselfde hoër middelstand wat hy in sy roman Buddenbrooks uitbeeld, grootgeword. Toe sy eerste novelle geesdriftig ontvang is deur Richard Dehmel, 'n gesaghebbende skrywer van sy tyd, het Mann besluit om ŉ skrywer te word.
Nadine Velazquez
Nadine Velazquez (gebore 20 November 1978) is 'n Amerikaanse aktrise en vervaardiger. Sy is bekend vir haar rolle in die rolprente War (2007), Flight (2012), en Snitch (2013), en in die televisiereeks My Name Is Earl (2005).
Thomas Mann
Saam met sy ouer broer Heinrich, wat in dié tydperk eerste sukses as skrywer behaal het en as voorbeeld vir Thomas se literêre ambisies gedien het, het hy van 1896 af twee jaar in Italië deurgebring waar hulle hoofsaaklik in Rome en sy omgewing gebly het. Thomas Mann het hier enkele novelles geskryf en in 1897 skryfwerk aan sy roman Die Buddenbrooks begin.
Om die kwaai somerhitte van Rome te ontvlug, het Heinrich en Thomas die somermaande in Palestrina deurgebring, 'n historiese nedersetting wat buite Rome noord van die Sacco-vallei teen die hellings van die Monti Prenestini geleë is. Hier het hulle in 'n gashuis gebly - in 'n straat wat vandag die naam Via Thomas Mann dra.
Na sy terugkeer het hy aan die universiteit in München gaan studeer. Daar is hy met Katja Pringsheim, die dogter van 'n professor, getroud. Hulle het ses kinders gehad. In 1933 het hy 'n reis na die buiteland onderneem en nie weer na Duitsland teruggekeer nie. Hy het hom eers in Frankryk en later op Küsnacht by Zürich gevestig.
Weens sy fel kritiek op die Nazi-regime is hy in 1936 sy burgerskap ontneem. In 1938 het hy gasdosent aan die Universiteit van Princeton in die VSA geword. Twee jaar later is hy Kalifornië toe en van 1942 tot 1952 het hy op die landgoed Pacific Pallisades gewoon. Tydens die Tweede Wêreldoorlog het hy sy landgenote via die BBC toegespreek.
Hy is op 12 Augustus 1955 op Kilchberg by Zürich oorlede. Sy eerste werke is tipies vir die dekadente sfeer van die neo-Romantiek. Met sy psigologiese romans het hy 'n benadering wat deur Theodor Fontane begin is, voortgesit, byvoorbeeld in die verhaal ''Die klein mnr. Friedeman'' (1898). In die tyd het Mann hom al besig gehou met die teenstelling tussen die dekadente kunstenaar en die burgerlike maatskappy, ŉ problematiek waarin die invloed van Nietzsche se idees te bespeur is.
Die konflik kom baie in sy werk voor en word toegespits op die teenstelling tussen "gees" en "lewe", wat onder meer die hooftema in Tonio Kröger (1903) is. Mann se eerste groot roman, Buddenbrooks (1901). Sluit aan by die dekadente tradisie. Hy skilder hierin die geskiedenis van vier geslagte uit 'n ryk koopmansgeslag in Lübeck; namate die geestelike verfyning toeneem, verminder die sin vir die werklikheid en sake-insig. Die laaste kind uit die geslag, die sieklike, artistiek begaafde Hanno, is skaars lewensvatbaar.
Ironie maak 'n belangrike bestanddeel van die roman uit. In sy tweede roman, Koninklike Hoogheid (1909), varieer hy die tema kunstenaar-maatskappy deur die posisie van 'n vors te vergelyk met die van 'n kunstenaar. Met die uitbreek van die Eerste Wêreldoorlog was Thomas Mann ten gunste van die algemene geesdrif in Duitsland wat deur sy broer Heinrich as massahisterie veroordeel is. In antwoord op Heinrich se pamflet teen die oorlog, Zola, het Thomas die essay Beskouings van 'n apolitieke persoon (1918) geskryf, wat tot 'n breuk tussen die broers gelei het. Na die oorlog het Mann 'n meer betrokke (geëngageerde) demokratiese denke ontwikkel, wat neerslag gevind het in die roman Die towerberg (1924).
Hierdie betrokkenheid kom ook na vore in sy essays Duitse redevoering (1930), waarin hy teen die opkoms van die Nasionaal-Sosialisme waarsku, en in die novelle Mario en die towenaar (1930), waarin hy ervarings met die Italiaanse fascisme verwerk. Van 1926 tot 1942 het hy gewerk aan Josef en sy broers, 'n roman in vier dele wat tussen 1933 en 1943 verskyn het. Met die Bybelse figuur wou hy ŉ voorbeeld vir die hele mensdom stel. In Lotte in Weimar (1939) het Man 'n historiese feit, die besoek van Charlotte Kestner aan Goethe, gebruik om 'n biografie oor Goethe te skryf, In die roman Dokter Faustus (1947) beeld hy die ontwikkeling van die hoofkarakter Adrian Leverkuhn, gabaseer op Arnoldn Schönberg, van impressionistiese tot atonale komponis uit.
Hy het hierin ŉ parallel met die ontwikkeling van Duitsland getrek: dekadensie het in die Derde Ryk in suiwer misdadigheid verander. Sy laaste groot werk was die roman Die swendelaar Felix Krull se bekentenisse (1954), waarin hy die ontwikkeling van 'n artistiek begaafde misdadiger beskryf wat die tekortkominge van die gemeenskap vanuit sy oogpunt op 'n meedoënlose wyse ontmasker. In die essays wat hy na die Tweede Wêreldoorlog geskryf het, maan hy die mensdom steeds tot vrede en daardeur het hy bekend geword as een van die groot humaniste van ons eeu.
Ander belangrike werke van Thomas Mann is die volgende: Verhale: Tristan (1903), Die dood in Venesië (1912), wat in 1971 deur Visconti met Dirk Bogarde in die hoofrol verfilm is, Die wonderkind (1914), Baas en hond (1919), Verwardheid en vroeë leed (1926), Die omgeruilde koppe, 'n Indiese legende (1940), Die wet (1944), Die verkosene (1951) en Die bedriegde (1953). Sy belangrike essays sluit die volgende in: "Oor die Duitse Republiek" (1923). "Lübeck as geestelike lewensvorm" (1926), "Oor die toekomstige oorwinning van die demokrasie" (1 938), "Oppas, Europa" (1938), "Hierdie vrede" (1938). "Hierdie oorlog!" (1940). "Duitsland en die Duitsers" (1947) en" Die ontstaan van dokter Faustus" (1949).
Opnames
Van die volgende werke bestaan daar oorspronklike bandopnames deur Thomas Mann wat met groot genot voorgelees is:
Groenendaal, Gelderland
Groenendaal is ’n nedersetting in die munisipaliteit Apeldoorn in die provinsie Gelderland in Nederland.
Dunedin Star
Stranding
Die skip, onder beheer van kaptein Robert Lee, was op pad na Saldanhabaai vanaf Liverpool. Aan boord was passasiers en wapentuig, bestem vir die Britse Agste Leër in Noord-Afrika. Kapt. Lee het 'n roete langs die kus van Namibië beplan omrede hy bang was vir Duitse duikbote wat in die suidelike Atlantiese Oseaan aktief was. Die skip het die Clan Alpine-rif getref. Dié rif se posisie was op daardie stadium op kaarte as 'onseker' aangedui. Lee besef dat sy skip in elk geval sou sink en besluit om die skip te laat strand om sodoende die passasiers en vrag te red. Die skip tref die sand, sowat 500 m van die strand teen ongeveer 23:30 die nag. Die skip het 'n noodsein uitgestuur wat ontvang is deur die radio-operateurs by Walvisbaai.
Die volgende oggend sien Lee dat die see rof was en hy besef dat hy die passasiers van die skip moes afkry voor dit opbreek. Nadat 63 mense (onder andere al die vroue en kinders) op die stand afgelaai is, breek die motorboot en die orige 43 (almal bemanningslede) bly op die skip agter. Die posisie van die passasiers was benard. Hulle het net 'n seil as beskerming gehad en baie beperkte noodvoorrade. Hulle kon egter nie enige voorrade van die skip kry nie.
Lug en see reddingspogings
Op 3 Desember styg 'n nuwe Lockheed Ventura-bomwerper onder beheer van kapt. Immins Naudé op vanaf Darling, sowat 1600 km suid. Toe hulle agterkom dat die kos en water se houers oopbars wanneer dit die sand tref, besluit hulle, teen bevele in, om te land om die vroue en kinders te help. Hulle land sowat 2 km vanaf die gestrandes, maar die vliegtuig val vas toe dit wou omdraai. Nou was Naudé en sy bemanning ook gestrand.
Op 4 Desember, met sy terugkeer strand die Sir Charles Elliot egter by Rocky Point sowat 120 km suid van die Dunedin Star en twee bemanningslede verdrink. Die res slaag daarin om die strand te bereik.
Op 9 Desember is die Nerine terug by die gestrandes van die Dunedin Star. Hulle slaag daarin om 26 persone aan boord te kry. Vir die res van die gestrandes word die omstandighede al hoe slegter. Hulle het min water en ly erg onder sonbrand.
Landreddingspogings
Op 3 Desember vertrek 8 weermagvoertuie onder beheer van kapt. W. Smith uit Outjo om die gestrandes van die Dunedin Star te red. Nadat hulle van die tweede groep gestrandes by Rocky Point hoor, word nog 'n konvooi onder beheer van kapt. H. Borchards gestuur om hulle te red - op daardie stadium het hulle nog niks van Smith gehoor nie.
Die gestrande bomwerper
Op 17 Januarie 1943 vertrek kapt. Immins Naudé met 'n konvooi op dieselfde roete terug om die gestrande Ventura te gaan uitgrawe. Na agt dae arriveer hulle by die vliegtuig en na nog vier dae is die vliegtuig uitgegrawe. Op 29 Januarie styg Naudé met die vliegtuig op, maar na 45 minute in die lug breek die stuurboordenjin en die vliegtuig stort in die see; sowat 200 m van die strand af naby Rocky Point. Al drie bemanningslede oorleef die ongeluk.
Newtownards
Newtownards is 'n groot nedersetting, townland en civil parish in die Noord-Ierse graafskap Down. Dit is geleë aan die mees noordelike punt van Strangford Lough, 10 myl (16 km) oos van Belfast, op die Ards-skiereiland. Newtownards, wat deur inwoners dikwels net kort Ards genoem word en deel uitmaak van die administratiewe distrik Ards and North Down, is een van die grootste nedersettings in die gebied met 'n merendeels Protestantse bevolking wat in 2015 op 28 050 beraam is.
Alhoewel die dorpsnaam se voorvoegsel insinueer dat die nedersetting in die tyd van die Kolonisasie van Ulster (Plantation) gevestig is, word daarna reeds in 14de eeuse dokumente verwys as Newtown of Blaethwyc, met Blaethwyc as die plaaslike dekenaat van die groter Anglo-Normandiese bailiwick of graafskap Ards. Later het groot getalle Skotse setlaars hulle hier kom vestig nadat Sir Hugh Montgomery - in sy pogings om 'n nedersetting in die graafskap Down te vestig - op Newtownards gefokus het.
Dewald Wasserfall
Dewald Wasserfall (gebore 11 Oktober 1984; Empangeni, KwaZulu-Natal) is ’n Afrikaanse sanger. Hy was voorheen lid van die rockgroep Wasserfall. Die groep het in 2011 ontbind en Dewald volg sedertdien ’n sololoopbaan.
Wasserfall was die mentor van Ivan Roux en Deidré Barnard in die realiteitsmusiekkompetisie Die Kontrak wat op VIA op DStv uitgesaai is. Die Kontrak volg 'n wedloop vir 'n kontrak van ’n miljoen rand wat op die uiteindelike wenner wag. Wasserfall se liedjie "Nuwe Begin" was die program se temalied.
Proteïen massaspektrometrie
Proteïensmasspektrometrie verwys na die toepassing van massaspektrometrie op die studie van proteïene. Massaspectrometrie is 'n belangrike metode vir die akkurate massa bepaling en karakterisering van proteïene, en 'n verskeidenheid metodes en instrumente is ontwikkel vir sy baie gebruike. Die toepassings sluit in die identifikasie van proteïene en hul post-translasie modifikasies, die opheldering van proteïenkomplekse, hul subeenhede en funksionele interaksies, sowel as die globale meting van proteïene in proteomika. Dit kan ook gebruik word om proteïene aan die verskillende organelle te lokaliseer, en bepaal die interaksies tussen verskillende proteïene sowel as met membraan lipiede.
Die twee primêre metodes wat gebruik word vir die ionisasie van proteïen in massaspektrometrie is elektrospray-ionisasie (ESI) en matriksassistente laser desorpsie / ionisasie (MALDI). Hierdie ionisasie tegnieke word gebruik in kombinasie met massa ontleders soos tandem massaspektrometrie. In die algemeen word die proteïene geanaliseer, óf in 'n "top-down" benadering waarin proteïene ongeskonde geanaliseer word óf 'n "bottom-up" benadering waarin proteïene eers in fragmente verteer word. 'N Intermediêre "middel-af" -benadering waarin groter peptiedfragmente ontleed word, kan ook soms gebruik word.
Geskiedenis
Die toepassing van massaspektrometrie om proteïene te bestudeer, het in die 1980's gewild geword na die ontwikkeling van MALDI en ESI. Hierdie ionisasie tegnieke het 'n belangrike rol gespeel in die karakterisering van proteïene. (MALDI) Matrix-bygestaan laser desorption ionisasie is in die laat 80's deur Franz Hillenkamp en Michael Karas geskep. Hillenkamp, Karas en hul mede-navorsers kon die aminosuuralanien ioniseer deur dit met die aminosuurtriptofaan te meng en bestraal met 'n pols 266 nm laser. Alhoewel belangrik, het die deurbraak nie tot 1987 gekom nie. In 1987 gebruik Koichi Tanaka die "ultra fyn metaal plus vloeibare matriks metode" en geïoniseerde biomolekules die grootte van 34,472 Da proteïenkarboxipeptidase-A.
Tegnieke
Die hele proteïenmassa-analise word hoofsaaklik uitgevoer deur gebruik te maak van die TOF-MS, of Fourier-transform-ioon-siklotronresonansie (FT-ICR). Hierdie twee tipes instrumente is verkieslik hier as gevolg van hul wye massa reeks, en in die geval van FT-ICR, is die hoë massa akkuraatheid. Elektrospray-ionisasie van 'n proteïen lei dikwels tot die opwekking van meervoudige gelaaide spesies van 800
Massa-analise van proteolitiese peptiede is 'n gewilde metode van proteïenkarakterisering, aangesien goedkoper instrumentontwerpe vir karakterisering gebruik kan word. Daarbenewens is monstervoorbereiding makliker sodra heel proteïene verteer is in kleiner peptiedfragmente. Die mees gebruikte instrument vir peptiedmassa-analise is die MALDI-TOF-instrumente aangesien hulle die verkryging van peptiedmassa-vingerafdrukke (PMF's) teen 'n hoë tempo toelaat (1 PMF kan in ongeveer 10 sekondes ontleed word). Veelvuldige stadium vierhoekige tyd-van-vlug en die vierhoekige ioonval kan ook in hierdie aansoek gebruik word. Tandem-massaspektrometrie (MS / MS) word gebruik om fragmenteringsspektra te meet en proteïene teen hoë spoed en akkuraatheid te identifiseer. Botsings-geïnduseerde dissosiasie word in hoofstroomtoepassings gebruik om 'n stel fragmente van 'n spesifieke peptiedioon te genereer. Die fragmenteringsproses gee hoofsaaklik splytingsprodukte wat breek langs peptiedbindings. As gevolg van hierdie eenvoud in fragmentering, is dit moontlik om die waargenome fragmentmassa's te gebruik om ooreen te kom met 'n databasis van voorspelde massas vir een van baie gegewe peptiedvolgorde. Tandem MS van hele proteïenione is onlangs ondersoek met behulp van elektronavangassendissosiasie en het in die algemeen uitgebreide volgorde-inligting getoon, maar is nie in die algemene praktyk nie.
Benaderinge
In ooreenstemming met die prestasie en massa reeks beskikbare massaspektrometers word twee benaderings gebruik om proteïene te karakteriseer. In die eerste word ongeskonde proteïene geïoniseerd deur een van die twee tegnieke wat hierbo beskryf word, en dan na 'n massa-analiseerder ingevoer. Hierdie benadering word verwys na as 'top-down' strategie van proteïenanalise, aangesien dit behels dat die hele massa begin en dan uitmekaar getrek word. Die top-down-benadering is egter meestal beperk tot enkel-proteïenstudies met lae deurvoer weens probleme wat verband hou met die hantering van hele proteïene, hul heterogeniteit en die kompleksiteit van hul ontledings.
In die tweede benadering, waarna verwys word as die "bottom-up" MS, word proteïene enzymaties verteer in kleiner peptiede deur 'n protease soos trypsien te gebruik. Vervolgens word hierdie peptiede in die massaspektrometer ingevoer en geïdentifiseer deur peptiedmassa-vingerafdrukke of tandem-massaspektrometrie. Daarom gebruik hierdie benadering identifikasie op die peptiedvlak om die bestaan van proteïene af te lei tesame met de novo herhaaldeteksie. Die kleiner en meer eenvormige fragmente is makliker om te analiseer as ongeskonde proteïene en kan ook met hoë akkuraatheid bepaal word. Hierdie "bottom-up" benadering is dus die voorkeurmetode van studie in proteomika. 'N Verdere benadering wat nuttig is, is die intermediêre "middel-af" -benadering waarin proteolitiese peptiede groter as die tipiese tryptiese peptiede ontleed word.
Proteïen en peptied fraksionering
Proteïene van belang is gewoonlik deel van 'n komplekse mengsel van veelvoudige proteïene en molekules, wat bestaan in die biologiese medium. Dit bied twee belangrike probleme. Eerstens, die twee ionisasie tegnieke wat vir groot molekules gebruik word, werk net goed wanneer die mengsel omtrent gelyke hoeveelhede bestanddele bevat. In biologiese monsters is verskillende proteïene geneig om teenwoordig te wees in wyd verskillende hoeveelhede. As so 'n mengsel geïoniseerd word met behulp van elektrospray of MALDI, het die meer oorvloedige spesies 'n neiging om te "verdrink" of onderdruk seine van minder oorvloedige mense. Tweedens, massa spektrum uit 'n komplekse mengsel is baie moeilik om te interpreteer as gevolg van die oorweldigende aantal mengsel komponente. Dit word vererger deur die feit dat ensimatiese vertering van 'n proteïen aanleiding gee tot 'n groot aantal peptiedprodukte.