cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Vuurwapen
Geskiedenis
duimnael|regs|250px|Replika van 'n Duitse geskut, die Halbe Kartaune, uit die jaar 1669 Die eerste bekende vuurwapens word tussen 500 en 700 in China vervaardig; die Chinese het al vroeg die plofbare eienskappe van swawel, salpeter en houtskool (buskruit) ontdek.
Tydens die Honderdjarige oorlog tussen Engeland en Frankryk het albei partye vuurwapens ter beskikking, tog huiwer veral die Franse adellikes om hierdie wapens ook in die slagte te gebruik. Die ideale van die tradisionele ridderskap is vir hulle aanvanklik onversoenbaar met die aanwending van moderne wapens.
Die Osmane behaal danksy hulle geskut 'n oorwinning in die Slag van Kosovo en bevorder sodoende die gewildheid van vuurwapens dwarsoor Europa. Tot by die einde van die 14de eeu bly grofgeskut die mees belangrike vuurwapens in die oorlogvoering. Eers gedurende die 15de eeu vervang die handvuurwapen geleidelik die ouer langboog uit die 13de eeu.
.kz
.kz is die Internettopvlakdomein vir Kasakstan.
Eksterne skakels
Toppdomän
Albakoor
Die albakoor (Thunnus alalunga) is 'n roofvis wat deel van die Tunafamilie is en kom aan die hele kuslyn van Suid-Afrika voor en wêreldwyd in koeler, dieper water. In Engels staan die vis bekend as die Longfinfin Tuna of Albacore. Die vis is 'n gewilde sportvis.
Vorm
Die vis is torpedovormig, donkerblou aan die bokant en terwyl die sye en pens silwergrys is. Die vinne is geel en die anale vinne is grys. Die pektorale vinne is lank. Die gemiddelde massa van die vis wissel van 10 tot 15 kg terwyl die Suid-Afrikaanse rekord 40 kg en die lengte van dié vis 140 cm is.
Gewoontes
Hulle verkies koeler water, soos die Benguela-stroom aan die Weskus in die wintermaande wanneer die water van 16 tot 19 °C warm is, en kom voor tot op dieptes van 600 m. Hulle vreet veral pelagiese vis en pylinkvis.
Uranus se ringe
thumb|280px|Uranus met van sy ringe, in k1998 afgeneem deur die [[Hubble-ruimteteleskoop.]]
Uranus se ringe is nie so ingewikkeld soos die ringstelsels van Saturnus nie, maar ook nie so eenvoudig soos dié van Jupiter en Neptunus nie. Uranus se ringe is op 10 Maart 1977 deur James L. Elliot, Edward W. Dunham en Douglas J. Mink ontdek. Meer as 200 jaar gelede (in 1789) het William Herschel ook beweer hy het ringe gesien. Sommige moderne sterrekundiges twyfel of dit moontlik is omdat die ringe donker en dof is, terwyl ander nie so skepties is nie.
Die meeste van Uranus se ringe is ondeurskynend en net ’n paar kilometer breed. Die deeltjies waaruit die ringe bestaan, is hoofsaaklik 0,2-20 m in deursnee. Sommige ringe is egter dunner: die breë, dowwe 1986U2R/ζ-, μ- en ν-ring bestaan uit klein stofdeeltjies, terwyl die smal, dowwe λ-ring ook groter liggame bevat.
Daar word geglo Uranus se ringe is relatief nuut, nie meer as 600 miljoen jaar oud nie. Dit het waarskynlik ontstaan uit die botsing van ’n paar mane wat eers om die planeet gewentel het. Die mane het toe in klein deeltjies opgebreek.
Mimi Gade
Mimi Gade (12 September 1876 – 15 September 1950) was 'n Deense aktrise. Sy was bekend vir haar rol in die rolprent Indianer-Bruden (1915).
Uranus se ringe
Die meganisme wat die smaller ringe inperk, is nie goed bekend nie. Aanvanklik is gemeen elke smal ring het twee "herdersmane" (wat materie aantrek en afstoot) wat hul vorm aan hulle gee, maar in 1986 het Voyager 2 ontdek daar bestaan net een sodanige "herderspaar": Cordelia en Ophelia rondom die helderste ring (ε).
Ontdekking
duimnael|240px|Die Kuiper-lugsterrewag in vlug. Die eerste vermelding van ’n moontlike ring om Uranus is gemaak deur William Herschel, wat op 22 Februarie 1789 geskryf het: "’n Ring word vermoed." Hy het ’n klein diagram geteken en aangedui dat dit "effens na rooi neig". Die W.M. Keck-sterrewag in Hawaii het sedertdien bevestig dat dit die geval is, minstens vir die ν-ring. In die twee eeue tussen 1789 en 1977 is selde, indien ooit, na die ringe verwys. Dit laat twyfel ontstaan of Herschel iets kon gesien het terwyl honderde sterrekundiges ná hom niks gesien het nie. Tog meen sommige wetenskaplikes dat Herschel akkurate beskrywings gegee het van die ν-ring se grootte in vergelyking met dié van Uranus, asook sy veranderinge soos wat Uranus om die Son wentel en sy kleur.
Die bevestigde ontdekking van die ringe deur Elliot, Dunham en Mink het op 10 Maart 1977 plaasgevind met behulp van die Kuiper-lugsterrewag, en dit was bloot toevallig. Hulle wou die verduistering van die ster SAO 158687 by Uranus gebruik om die planeet se atmosfeer te bestudeer. Hulle het waargeneem dat die ster vyf keer vir kort rukkies voor en ná die verduistering verdwyn het. Hulle het afgelei dat ’n stelsel van smal ringe om die planeet bestaan. Die vyf verduisterings is aangedui deur die Griekse letters α, β, γ, δ en ε. Dit word sedertdien vir die name van die ringe gebruik. Later het hulle nog vier ringe ontdek: een tussen die β- en γ-ring en drie binne die α-ring. Eersgenoemde is die η-ring genoem en die ander ringe 4, 5 en 6, na die verduisterings in ’n sekere verslag. Uranus se ringstelsel was die eerste een wat ontdek is ná dié van Saturnus.
Voyager 2 het die ringe in 1986 afgeneem toe dit deur die ringstelsel gevlieg het. Nog twee dowwe ringe is ontdek, wat die totaal op 11 te staan gebring het. Die Hubble-ruimteteleskoop het in 2003-'05 nog twee ringe ontdek, wat die totaal op 13 te staan gebring het. Boonop het Hubble twee onbekende mane vir die eerste keer afgeneem. Een van hulle, Mab, deel sy wentelbaan met die buitenste, nuut ontdekte ring.
Algemene eienskappe
Soos tans verstaan word, bestaan Uranus se ringstelsel uit 13 afsonderlike ringe. Van naby tot ver van die planeet af is hulle: 1986U2R/ζ, 6, 5, 4, α, β, η, γ, δ, λ, ε, ν en μ. Hulle kan verdeel word in drie groepe: nege smal hoofringe (6, 5, 4, α, β, η, γ, δ, ε), twee stowwerige ringe (1986U2R/ζ, λ) en twee buitenste ringe (μ, ν). Die ringe bestaan hoofsaaklik uit makroskopiese deeltjies en min stof, hoewel meer stof teenwoordig is in 1986U2R/ζ, η, δ, λ, ν en μ. Benewens dié 13 ringe kan daar ook verskeie dun stofbande en dowwe ringe wees. Hierdie dowwe ringe bestaan dalk net tydelik, of bestaan uit ’n paar aparte boë wat soms tydens verduisterings gesien word. 'n Paar stofbande tussen die ringe is deur Voyager 2 waargeneem.
Die ringe bestaan uit 'n uiters donker materiaal. Die ringdeeltjies se albedo is nie meer as 5-6% nie. Die ringe is effens rooi in die ultraviolet- en sigbare spektrum en grys in naby-infrarooi. Hulle het geen sigbare spektraaleienskappe nie en die chemiese samestelling van die deeltjies is nie bekend nie. Hulle kan nie uit suiwer waterys bestaan soos Saturnus se ringe nie, want hulle is te donker – donkerder as die binnemane van Uranus. Dit dui daarop dat hulle moontlik saamgestel is uit 'n mengsel van ys en donker materiaal. Die aard van die materiaal is onduidelik. Dit kan 'n erg geprosesseerde stof wees wat aanvanklik soortgelyk was aan dié van die binnemane.
In die geheel verskil Uranus se ringstelsel van beide Jupiter se dowwe, stowwerige ringe en Saturnus se breë, komplekse ringe, waarvan sommige uit baie helder waterys bestaan. Daar is egter ooreenkomste met sommige dele van laasgenoemde stelsel: die ε-ring en Saturnus se F-ring is albei smal, relatief donker en word deur twee mane beïnvloed. Die nuut ontdekte buitenste ringe van Uranus stem ooreen met die buitenste G- en E-ring van Saturnus. Smal ringetjies in die breë Saturnus-ringe stem ook ooreen met die smal ringe van Uranus. Daarby kan die stofbane tussen die hoofringe van Uranus soortgelyk wees aan die ringe van Jupiter.
ε-ring
thumb|240px|'n Nabyskoot van Uranus se ε-ring.
Die ε-ring is die helderste en digste deel van Uranus se ringstelsel en is verantwoordelik vir omtrent twee derdes van die lig wat die ringe weerkaats. Terwyl dit die grootste eksentrisiteit van die ringe het, is die baanhelling minimaal. Die ring se eksentrisiteit veroorsaak dat sy helderheid tydens sy wentelperiode wissel. Dit is die grootste naby apoapside en die kleinste naby periapside. Die verhouding tussen die minimum en maksimum helderheid is sowat 2,5:3. Dié wissselings hou verband met die variasies in die ring se breedte, wat 19,7 km by sy periapside en 96,4 km by sy apoapside is. Namate die ring breër word, neem die hoeveelheid skaduwee tussen die deeltjies af en meer van hulle is sigbaar, wat tot 'n groter helderheid lei.
200px|links|thumb|'n Nabyskoot van ringe δ, γ, η, β en α (van bo na onder). Die presiese geometriese dikte van die ε-ring is nie bekend nie, maar die ring is beslis baie dun – volgens sommige berekeings net 150 m. Desondanks bestaan dit uit verskeie lae deeltjies. Die deeltjies is taamlik opeengehoop. Die gemiddelde grootte van die deeltjies is 0,2-20 m, en die gemiddelde skeiding is sowat 4,5 keer hulle radius. Die ring het feitlik geen stof nie, wat moontlik die gevolg is van die aërodinamiese lugweerstand van Uranus se uitgebreide atsmosferiese korona. Vanweë sy dun aard is die ε-ring onsigbaar as dit van die kant af gesien word. Dit was die geval in 2007.
Die ruimtetuig Voyager 2 het 'n vreemde sein van die ε-ring waargeneem tydens 'n radioverduisteringseksperiment. Die sein het gelyk soos 'n hewige versterking van lig op golflengte 3,6 cm naby die ring se apoapside. So 'n sterk verstrooiing vereis die bestaan van 'n samehangende struktuur. Dat die ε-ring so 'n fyn struktuur het, is deur die waarnemings van baie verduisterings bevestig. Dit lyk of die ε-ring bestaan uit 'n aantal smal en opties digte ringetjies, waarvan sommige onvolledige boë het.
Dit is bekend dat die ε-ring 'n binneste en buitenste herdersmaan het – onderskeidelik Cordelia en Ophelia. Die binnekant van die ring is in 'n resonanie van 24:25 met Cordelia en die buitekant in 'n resonansie van 14:13 met Ophelia. Die massa van die mane moet minstens drie keer dié van die ring wees om dit doeltreffend in te perk. Die massa van die ε-ring is na raming sowat 1016 kg.
δ-ring
220px|thumb|'n Vergelyking van Uranus se ringe met die lig na voor en na agter gestrooi (in 1986 deur Voyager 2 geneem).
Die δ-ring is rond en lê teen 'n effense helling. Dit toon aansienlike asimutale wisselings in normale optiese diepte en breedte wat nie goed verduidelik kan word nie. Een moontlike verduideliking is dat die ring 'n asimutale golfagtige struktuur het, wat gestimuleer word deur 'n maantjie aan die binnekant. Die skerp buitekant van die ring is in 'n resonansie van 23:22 met Cordelia.
Die δ-ring bestaan uit twee dele: 'n smal, opties digte komponent en 'n breë skouer na binne met 'n lae optiese diepte. Die breedte van die smal komponent is 4,1-6,1 km en die ekwivalente diepte is sowat 2,2 km, wat ooreenstem met 'n normale optiese diepte van sowat 0,3-0,6. Die breë komponent is sowat 10-12 km breed en sy ekwivalente diepte is naby aan 0,3 km, wat dui op 'n normale optiese diepte van 3 × 10-2. Dit is net bekend uit verduisteringsdata, want Voyager 2 kon nie die δ-ring se eienskappe bepaal nie. Toe Voyager 2 die δ-ring met die lig na voor gestrooi waargeneem het, het dit relatief helder gelyk, wat ooreenstem met die teenwoordigheid van stof in sy breë komponent.
γ-ring
Die γ-ring is smal, opties dig en effens eksentriek. Sy optiese helling is feitlik nul. Die ring se breedte wissel van sowat 3,6-4,7 km, hoewel die ekwivalente optiese diepte konstant is teen 3,3 km. Die normale optiese diepte van die γ-ring is 0,7-0,9. Tydens 'n vlakkruisingsvoorval in 2007 het die γ-ring verdwyn, wat beteken dit is geometries dun, soos die ε-ring, en sonder stof. Die breedte en normale optiese diepte van die γ-ring toon aansienlike asimutale wisselings.
Die inperkingsmeganisme van so 'n smal ring is nie bekend nie, maar daar is waargeneem dat die skerp binnekant in 'n resonansie van 6:5 met Ophelia is.
η-ring
Die η-ring het 'n eksentrisiteit en baanhelling van nul. Nes die δ-ring, bestaan dit uit twee dele: 'n smal, opties digte komponent en 'n breë skouer na buite met 'n lae optiese diepte. Die breedte van die smal komponent is 1,9-2,7 km en die ekwivalente diepte is sowat 0,42 km, wat ooreenstem met 'n normale optiese diepte van sowat 0,16-0,25. Die breër komponent is sowat 40 km breed en sy ekwivalente diepte is naby 0,85 km, wat dui op 'n lae normale optiese diepte van 2 × 10-2. Dit is bevestig op beelde van Voyager 2. In lig wat na voor gestrooi is, lyk die η-ring helder, wat dui op die teenwoordigheid van 'n aansienlike hoeveelheid stof, moontlik in die breë komponent. Die breë komponent is baie dikker (geometries) as die smal een. Dié gevolgtrekkings word ondersteun deur die waarnemings van 'n ringvlakkruising in 2007, toe die η-ring groter helderheid vertoon het; dit was toe die tweede helderste voorwerp in die ringstelsel. Dit stem ooreen met die gedrag van 'n geometries dik, maar terselfdertyd opties dun ring. Nes die meeste ander ringe, toon die η-ring aansienlike asimutale wisselings in die normale optiese diepte en breedte. Die smal komponent verdwyn selfs op plekke.
α- en β-ring
Naas die ε-ring is die α- en β-ring die helderste ringe van Uranus. Nes die ε-ring, toon hulle gereelde wisselings in helderheid en breedte. Hulle is op hulle helderste en breedste 30° van die apoapside en op hulle dofste en smalste 30° van die periapside. Die ringe het 'n aansienlike eksentrisiteit en helling. Die breedte van die ringe is onderskeidelik 4,8-10 km en 6,1–11,4 km. Die ekwivalente optiese dieptes is 3,29 km en 2,14 km, wat dui op normale optiese dieptes van onderskeidelik 0,3-0,7 en 0,2-0,35. Tydens 'n ringvlakkruising in 2007 het die ringe verdwyn, wat beteken hulle is geometries dun, nes die ε-ring, en sonder stof.
Dieselfde kruising het 'n dik en opties dun stofband net buite die β-ring onthul, wat vroeër deur Voyager 2 waargeneem is. Die massa van die α- en β-ring word geraam op sowat 5 kg (elk) – die helfte van die massa van die ε-ring.
Ringe 6, 5 en 4
Ringe 6, 5 en 4 is die binneste en dofste van Uranus se smal ringe. Hulle het die grootste baanhellings en naas die ε-ring is hulle eksentrisiteit die grootste. Hulle hellings is inderwaarheid groot genoeg (0,06°, 0,05° en 0,03°) dat Voyager 2 hulle hoogte waargeneem het bo Uranus se ewenaarvlak, wat 24-46 km was.
Hulle is ook die smalste van die ringe, teen onderskeidelik 1,6-2,2 km, 1,9-4,9 km en 2,4-4,4 km. Hulle ekwivalente dieptes is 0,41 km, 0,91 en 0,71 km, wat beteken 'n normale optiese diepte van onderskeidelik 0,18-0,25, 0,18-0,48 en 0,16-0,3. Hulle was onsigbaar tydens 'n ringvlakkruising in 2007 omdat hulle so smal is en so min stof bevat.
λ-ring
thumb|220px|'n Beeld met 'n lang [[Beligting (fotografie)|beligtingstyd deur Voyager 2 van Uranus se binneste ringe. Met die lig na voor gestrooi kan stofbande wat nie op ander foto's sigbaar is nie, gesien word.]]
Die voorkoms van die λ-ring het drasties verander toe dit in 1986 waargeneem is in lig na voor verstrooi. Toe het dit die helderste voorwerp van die stelsel geword, selfs helderder as die ε-ring. Dié waarneming, tesame met die golflengte-afhanklikheid van die optiese diepte, dui daarop dat die λ-ring aansienlike hoeveelhede stof van mikrometergrootte bevat. Die normale optiese diepte van dié stof is 10-4-10-3. Waarnemings deur die W.M. Keck-sterrewag tydens die ringvlakkruising het dié gevolgtrekking bevestig, want die λ-ring het een van die helderste voorwerpe van die ringstelsel geword.
Gedetailleerde ontledings van Voyager 2-beelde het asimutale wisselings in die helderheid van die λ-ring onthul. Die wisselings was oënskynlik periodiek en het soos 'n staande golf gelyk. Die oorsprong van die fyn struktuur van die ring bly 'n geheim.
1986U2R/ζ-ring
thumb|220px|Die ontdekkingsfoto van die 1986U2R-ring.
In 1986 het Voyager 2 'n breë, dowwe plaat materiaal aan die binnekant van ring 6 bespeur. Dié ring het die voorlopige naam 1986U2R gekry. Dit het 'n normale optiese diepte van 10-3 of minder gehad en was uiters dof. Dit is net op een foto van Voyager 2 te sien. Die ring was geleë tussen 37 000 en 39 500 km van die middel van Uranus af, of net sowat 12 000 km bo die wolke.
Dit is eers weer in 2003-'04 gesien, toe die Keck-sterrewag 'n breë, dowwe plaat materiaal net binne ring 6 bespeur het. Dié ring is die ζ-ring genoem. Die posisie van die herontdekte ζ-ring verskil aansienlik van die een wat in 1986 gesien is. Dit is nou tussen 37 850 en 41 350 km van die middel van die planeet geleë. Daar is 'n binnewaartse, geleidelik dowwer wordende uitbreiding tot minstens 32 600 km, of moontlik selfs tot 27 000 km van die atmosfeer van Uranus af. Dié uitbreidings word onderskeidelik die ζc- en ζcc-ring genoem.
Die ζ-ring is weer waargeneem tydens die ringvlakkruising in 2007, toe dit die helderste voorwerp in die ringstelsel geword het en helderder was as al die ander ringe tesame. Die ekwivalente optiese diepte van die ring is amper 1 km (0,6 km vir die binnewaartse uitbreiding), terwyl die normale optiese diepte minder as 10-3 is. Die taamlik verskillende voorkomste van die 1986U2R- en ζ-ring kan veroorsaak word deur verskillende geometrieë: die sig met verstrooide lig na agter in 2003-'07 en na die kant in 1986. Veranderings in die afgelope 20 jaar in die verspreiding van stof, wat vermoedelik in die ring oorheers, kan nie uitgeskakel word nie.
Ander stofbande
Benewens die 1986U2R/ζ- en λ-ring, is daar ander uiters dowwe bande in Uranus se ringstelsel. Hulle is tydens verduisterings te sien, want hulle het 'n onbeduidende optiese diepte, hoewel hulle helder is in lig na voor gestrooi. Voyager 2 se beelde in lig na voor gestrooi het die bestaan van helder stofbande tussen die λ- en δ-ring onthul, tussen die η- en β-ring en tussen die α-ring en ring 4. Baie van dié bande is weer in 2003-'04 deur die Keck-sterrewag waargeneem en tydens die ringvlakkruising van 2007 in lig na agter gestrooi, maar hulle presiese ligging en relatiewe helderheid het verskil van die Voyager-waarnemings. Die normale optiese diepte van die stofbande is sowat 10-5 of minder.
Benewens die aparte stofbande lyk dit of Uranus se ringe gedompel is in 'n breë en dowwe plaat stof met 'n normale optiese diepte van nie meer nie as 10-3.
180px|thumb|Die μ- en ν-ring van Uranus (R/2003 U1 and U2) in foto's deur die [[Hubble-ruimteteleskoop van 2005.]]
Buitenste ringstelsel
In 2003-'05 het die Hubble-ruimteteleskoop twee voorheen onbekende ringe bespeur wat nou die buitenste ringstelsel genoem word. Dit bring die totale getal ringe van Uranus op 13 te staan. Dié ringe is die μ- en ν-ring genoem. Die μ-ring is die buitenste een van die twee en is twee keer so ver van die planeet as die helder η-ring.
Die buitenste ringe verskil op 'n paar maniere van die binneste smal ringe. Hulle is breed, onderskeidelik 17 000 en 3 800 km, en baie dof. Hulle maksimum normale optiese dieptes is onderskeidelik 8,5 × 10-6 en 5,4 × 10-6. Die ekwivalente optiese dieptes is 0,14 km en 0,012 km.
Die grootste helderheid van die μ-ring stem amper presies ooreen met die wentelbaan van die maan Mab, wat waarskynlik die bron van die ring se deeltjies is. Die ν-ring lê tussen die mane Portia en Rosalind en bevat nie enige mane binne die ring nie. 'n Herontleding van Voyager 2-beelde in lig na voor gestrooi onthul die μ- en ν-ring. In dié geometrie is die ringe baie helderder, wat beteken hulle bevat baie stof van mikrometergrootte. Die buitenste ringe van Uranus kan ooreenstem met die G- en E-ring van Saturnus, aangesien die E-ring uiters breed is en stof ontvang van die maan Enkelados.
Die μ-ring kan heeltemal uit stof bestaan, sonder enige groot deeltjies. Dié hipotese word ondersteun deur waarnemings van die Keck-sterrewag, wat nie die μ-ring kon opspoor in die naby-infrarooi by 2,2 μm nie, maar die ν-ring bespeur het. Dit beteken die μ-ring is blou, wat weer daarop dui dat baie klein stofdeeltjies (van mikrometergrootte) daarin oorheers. Die stof kan uit waterys bestaan. In teenstelling daarmee is die ν-ring effens rooi.
Dinamika en oorsprong
'n Probleem met die fisika van Uranus se smal ringe is hulle inperking. Sonder die een of ander meganisme om die deeltjies bymekaar te hou, sal die ringe vinnig uitsprei. Die bestaan van die ringe sonder so 'n meganisme is hoogstens sowat 'n miljoen jaar. Die model vir so 'n inperking wat die meeste aangehaal word, is aanvanklik deur Goldreich en Tremaine voorgestel. Daarvolgens is twee nabygeleë herdersmane, 'n binneste en buitenste maan, in 'n swaartekragwisselwerking met 'n ring en hou dit die ring bymekaar. Eindelik beweeg die mane egter weg van die ring. Om doeltreffend te wees moet die massa van die mane meer as twee of drie keer dié van die ring wees. Dié meganisme geld vir die ε-ring, waar Cordelia en Ophelia as herdersmane dien. Cordelia is ook die buitenste herdersmaan van die δ-ring, en Ophelia is die buitenste herdersmaan van die γ-ring. Geen maan groter as 10 km kom sover bekend in die omgewing van die ander ringe voor nie. Die huidige afstand van Cordelia en Ophelia van die ε-ring af kan gebruik word om die ring se ouderdom te bepaal. Die berekenings dui aan dat die ring nie ouer as 600 miljoen jaar kan wees nie.
Omdat Uranus se ringe blykbaar redelik jonk is, moet hulle voortdurend aangevul word deur botsingsfragmente van groter liggame. Die ramings toon die leeftyd van 'n maan met die grootte van dié van Puck voordat dit weens botsings uiteenspat, is 'n paar miljard jaar. Die leeftyd van 'n kleiner maan is veel korter. Dus kan alle binnemane en ringe die produk wees van die uiteenspatting van verskeie mane so groot soos Puck in die afgelope vier en 'n half miljard jaar.
Elke sodanige uiteenspatting sou 'n botsingskaskade begin het wat feitlik alle groot liggame vinnig in klein deeltjies, insluitende stof, sou opbreek. Eindelik sou die grootste deel van die massa verlore gewees het, en deeltjies sou net oorgebly het in posisies wat deur wedersydse resonansies en herdersmane gestabiliseer is. Die eindproduk van so 'n revolusie van uiteengespatte materiaal sou 'n stelsel van smal ringe wees. 'n Paar maantjies moet tans steeds in die ringe voorkom. Die maksimum grootte van sulke maantjies is moontlik sowat 10 km.
Die oorsprong van die stofbande is minder problematies. Die stof het 'n baie kort leeftyd van 100 tot 1 000 jaar en moet voortdurend aagevul word deur botsings tussen groter ringdeeltjies, maantjies en meteoroïdes van buite die Uranusstelsel. Die bande van maantjies en deeltjies is onsigbaar vanweë hulle lae optiese diepte, terwyl die stof self sigbaar is in lig wat na voor gestrooi word.
Die grootte van die deeltjies in die smal hoofringe en in die maangordels wat stofbande skep, verskil vermoedelik. Die deeltjies in die hoofringe het meer voorwerpe van sentimeters tot meters groot. Dit vergroot die oppervlak van die materiaal in die ringe en lei tot hoë optiese digtheid in lig wat na agter getrooi word. In teenstelling het die stofbande relatief min groot deeltjies, wat lei tot 'n lae optiese diepte.
Verkenning
Die ringe is in Januarie 1986 deeglik deur Voyager 2 verken. Twee nuwe, dowwe ringe – λ en 1986U2R – is ontdek, wat die totale ringe op 11 te staan gebring het. Die ringe is bestudeer deur die ontleding van die resultate van radio-, ultraviolet- en optiese verduisterings. Voyager 2 het die ringe waargeneem in verskillende posisies relatief tot die Son, en het foto's geneem in lig wat na voor, na agter en na die kant gestrooi is. Twee ringe – ε en η – is ontdek op foto's deur die Hubble-ruimteteleskoop wat 'n ingewikkelde, fyn struktuur onthul het.
'n Ontleding van Voyager se foto's het ook gelei tot die ontdekking van 11 binnemane, insluitende die twee herdersmane van die ε-ring, Cordelia en Ophelia.
Lys eienskappe
Dié tabel som die eienskappe van Uranus se ringstelsel op.
Cassie Venter
Dr. Casper Jan Hendrik (Cassie) Venter (gebore Postmasburg, Kaapprovinsie, 26 Februarie 1940) was tydens sy 40 jaar lange loopbaan vanaf 1965 sowat 20 jaar lank predikant in vier gemeentes van die Gereformeerde Kerke in Suid-Afrika en daarna ook sowat 20 jaar lank professor aan die Teologiese Skool Potchefstroom.
Herkoms en opleiding
Venter is die oudste kind en enigste seun van Casper Jan Hendrik Venter sr. (6 Mei 1910 – 25 Januarie 1975) en Anna Catharina Vorster (24 April 1914 – 10 Oktober 2009). Sy susters is Anna Maria (Annemarie) Grobler (gebore 11 April 1944) en Johanna Christina Venter (10 Februarie 1946). Hy ontvang sy laerskoolopleiding eers op sy geboortedorp en daarna op Odendaalsrus, waar hy ook matrikuleer aan die Hoërskool Wessel Maree. Op skool was hy lid van die leerlingraad en van die skool se eersterugbyspan (1954-1957), terwyl hy in 1954, ’55 en ’57 vir spanne van die Noordwes-Vrystaat uitgedraf het.
Aan die destydse PU vir CHO het hy nie minder nie as ses grade verwerf: B.A., Hons.-B.A., Th.B., Th.M., Th.D. (Praktiese Teologie) en Th.D. (Nuwe Testament). Sy Th.D. in Praktiese Teologie het hy in 1975 voltooi met die titel “Die bediening van die versoening aan die bejaarde. ’n Pastorale studie in die lig van die Pastorale Briewe”. Due Th.D. in Nuwe Testament het hy 10 jaar later voltooi oor “Paulus se vermaning en bemoediging in Romeine 12:1-15:13”.
Loopbaan
Dr. Venter was 20 jaar en 4 maande (1965–’85) predikant in vier Gereformeerde kerke: Tzaneen (Laeveld-gemeente), Koster, Pretoria-Meyerspark en Stellenbosch, en 20 jaar en 8 maande lank professor in praktiese teologie aan die Potchefstroomse Universiteit vir CHO en die Noordwes-Universiteit. Gedurende sy dienstyd van 20 jaar aan die PU vir CHO het hy as promotor opgetree vir 18 doktorsgraadstudente en 23 meestersgraadstudente. Ook het hy talle navorsingsartikels, asook bydraes in versamelbundels geskryf. Vir die Gereformeerde Kerk se kerklike tydskrifte en ander populêre tydskrifte het hy ook bydraes gelewer. Gedurende 2006 het hy nog voortgegaan met die skryf van artikels, navorsing en voltydse begeleiding van doktors- en meestersgraadstudente.
In die tyd dat hy dosent was, was hy baie nou betrokke by die praktiese opleiding van teologiese studente in herderlike sorg, prediking, kategetiese onderrig, jeugsorg en gemeenteopbou. Hierdie direkte en persoonlike wisselwerking met studente was vir hom besonder vervullend.
Ná sy emeritaat
In Mei 2007, ’n jaar ná aftrede, het die Venters Kaap toe verhuis en woon hulle in Eversdal. Vir gesette tye het hulle op Struisbaai gewoon en het dr. Venter as hulpdienspredikant die Gereformeerde Kerk Agulhas op Bredasdorp van 2007 tot 2014 bedien, ’n bedieningsgeleentheid wat hy as “’n baie sinvolle fase” van sy loopbaan ervaar het.
Voorts het hy opgetree as eksterne moderator vir Praktiese Teologie aan die Universiteit Stellenbosch, asook as eksterne eksaminator vir doktorsgrade, meestersgrade en skripsies gedurende 2012 tot 2017. Hy was betrokke by ’n Bybelvertalingsprojek van Word for the World en bied as konsultant hulp aan met vertalings wat in Ethiopië gebruik word. Vyf jaar lank het hy van 2011 tot Junie 2016 die pastorale versorging en tuisbesoeke van sowat 200 bejaardes in die Gereformeerde kerk Bellville-Oos gedoen.
Gesinslewe
Dr. Venter is op 2 April 1965 in die Gereformeerde kerk Vereeniging deur ds. J.H. Venter met Mariana Viljoen in die huwelik bevestig. Sy is op 5 Februarie 1942 gebore as ’n dogter van Johannes Henning Viljoen: (17 Augustus 1908 – 9 April 1998) en Alida Johanna Aletta Coetzee (18 Augustus 1915 – 30 Mei 2004). Mariana Venter was ten tyde van haar aftrede artikelredakteur by die Buro vir Wetenskaplike Tydskrifte. Uit hul huwelik is een kind gebore en een aangeneem: Hanli Alet (getroude van Van Schalkwyk op 25 Januarie 1971 en Casper Jan Hendrik (aangenome), sy pa en oupa se naamgenoot, op 2 September 1978. Hy is op 21 Julie 2000 oorlede in 'n motorongeluk
Barney Martin
Barney Martin (3 Maart 1923 – 21 Maart 2005) was 'n Amerikaanse akteur. Hy was bekend vir sy rolle in die rolprente The Producers (1967), Arthur (1981), en Arthur 2: On the Rocks (1988), en in die televisiereeks Seinfeld (1989).
Kerk van Siprus
Die Kerk van Siprus (Grieks: Ἐκκλησία τῆς Κύπρου, Ekklisía tîs Kýprou, Turks: Kıbrıs Kilisesi) is ’n outokefale Oosters-Ortodokse Kerk in Siprus. Dit is in volle gemeenskap met die ander Oosters-Ortodokse kerke. Die primaat van die kerk is die biskop van die antieke hoofstad Salamis en het die titel Aartsbiskop van Nieu-Justiniana en die hele Siprus.
Die Kerk van Siprus het in 431 sy outokefalie gekry van die Patriargaat van Antiogië en die Hele Ooste en is dus een van die oudste outokefale Oosters-Ortodokse kerke.
.lb
.lb is die Internettopvlakdomein vir Libanon.
Eksterne skakels
Toppdomän
Liza Weil
Liza Weil (gebore 5 Junie 1977) is 'n Amerikaanse aktrise. Sy is bekend vir haar rolle in die rolprente Stir of Echoes (1999) en Dragonfly (2002), en in die televisiereekse Gilmore Girls (2000) en How to Get Away with Murder (2014).
Aisha Hinds
Aisha Hinds (gebore 13 November 1975) is 'n Amerikaanse aktrise en skryfster. Sy is bekend vir haar rolle in die rolprente Assault on Precinct 13 (2005), Mr. Brooks (2007), The Next Three Days (2010), en Star Trek: Into Darkness (2013).
Suwalszczyzna
Suwalszczyzna, Litaus Suvalkų kraštas, ook bekend as Suwałkiland of Suwałki-gewes, is 'n etnografiese en historiese streek rondom die stad Suwałki in die noord-ooste van Pole naby die grens met Litaue. Dit maak in administratiewe opsig deel uit van die Woiwodskap Podlachië.
Suwalszczyzna verskil nie net in etniese en godsdienstige opsig van ander Poolse streke - sy bevolking is 'n mengsel van Pole, Litauers en Russe (Ougelowiges) - nie, maar ook vanweë sy postglasiale landskapsvorme, sy geologiese besonderhede, sy klimaat en sy unieke flora en fauna.
Geografie en klimaat
Na die noorde van Suwalszczyzna word soms as die "Alaska van Pole" verwys. Sy natuurskoon met golwende plato's, heuwels, talle riviere en mere, diep ravyne en swerfstene maak van die gebied 'n gewilde toeristebestemming. Die landskap is oorspronklik deur 'n gletser gevorm wat Europa gedurende die laaste koueperiode bedek het - morenes, heuwelterrasse en saggies golwende heuwels getuig steeds van die streek se langdurige vergletsering.
Ook sommige van Suwalszczyzna se 160 mere met oppervlakke van meer as een hektaar het hul ontstaan aan die gletser se smeltwater te danke. Hulle word meestal deur hul wye, ovale vorm en hul vlak oewers met talle baaie gekenmerk. Na die groot aantal kleiner mere word vanweë hulle ronde vorm, klein dieptes en plantegroei as "oë" verwys. Hul dieper eweknieë word "ketels" genoem. Baie van die streek se mere word deur riviere en varswaterstrome met mekaar verbind.
Die klassieke postglasiale landskapsvorme maak deel uit van die Suwałki-natuurpark met 'n oppervlakte van 6 284 hektaar wat in 1976 gestig is. Die Hańcza-meer (304 hektaar) aan sy westelike grens is met 108,5 meter die diepste in die hele Sentraal-Europese Vlakte. Opvallend is sy klipstrande (wat buite bergagtige streke uiters selde aangetref word), enkele skaaldierspesies wat gewoonlik net in Skandinawiese bergmere voorkom en sy hoë, steil oewers.
Suwalszczyzna se ruwe klimaat - met 'n jaarlikse gemiddeld van slegs 6 °C is dit naas Pole se berggebiede een van die koelste geweste in die land - word in sy unieke boreale (noordelike) flora weerspieël wat in ander dele van Pole nie aangetref word nie. Die oorspronklike oerwoude in die noorde van die streek het egter lankal verdwyn en plek gemaak vir wye velde met talle kleiner bosse. Ook die plaaslike fauna word - naas spesies wat inheems aan Pole is - deur 'n aantal noordelike diere aangevul.
Adam Anouer
Adam Anouer (gebore 3 April 1990) is 'n Engelse akteur. Hy is bekend vir sy rolle in die rolprente The Hooligan Factory (2014), Gangsters Gamblers Geezers (2016), en D is for Detroit, en in die televisiereeks 50 Ways to Kill Your Lover (2014).
Makana Botaniese Tuin
Die Makana Botaniese Tuin (plaaslik bekend as Bots) in Grahamstad is onder beheer van die Rhodes-universiteit.
Hierdie reservaat lê op Gun Fire Hill en word omring deur die Britse Setlaarsmonument, Fort Selwyn, die Albany Museum en die Greydam. In die reservaat van 60 ha kom inheemse en uitheemse plante van 'n hoë ouderdom voor, veral aalwyne, wildevye en proteas. 'n Deel is 'n park in die tipiese Engelse styl. Elke jaar in Oktober vind hier 'n blommefees plaas.
Hierdie tuin is in 1853 geopen en was die tweede botaniese tuin van die destydse Kaapkolonie. Die opening van die tuin is deur die Kaapse grensoorloë vertraag. Sir Harry Smith en sir George Cathcart was beide gemoeid met die vestiging van die tuin. Na bewering word die spook van Juana, die vrou van sir Harry, soms hier teengekom.
Op 4 Julie 1994 is die tuin tot monument verklaar.
Ernst van Heerden
Ernst van Heerden (20 Maart 1916 – 30 September 1997) behoort tot die vooraanstaande Afrikaanse digters. Sy werk sluit vyftien digbundels, een epiese gedig, 'n aantal opstelle, reisdagboeke en outobiografiese werke in. Hoewel hy geen geheim gemaak het van sy seksuele oriëntasie nie, skryf hy eers in sy laaste bundels enkele gedigte met 'n gay strekking. Gedigte oor liggaamlikheid en sportfigure maak van meet af aan 'n belangrike deel van sy oeuvre uit, en in 1948 verwerf hy internasionale bekendheid met die toekenning van 'n Olimpiese Spele-silwermedalje vir sy Ses gedigte.
Biografie
Die boorling van Pearston (Oos-Kaap, Suid-Afrika) verwerf sy matriek by die Hoërskool Grey in Port Elizabeth en studeer aan die Universiteit van Stellenbosch, waar hy in 1936 sy M.A. behaal, en aan die Gemeentelijke Universiteit van Amsterdam, waar hy die digters William Ewart Gladstone Louw (1913–1980), een van die Digters van Dertig, en Willem Jacobus du Plooy Erlank (1901–1984), beter bekend onder sy pseudoniem Eitemal, ontmoet.
Met die uitbreek van die Tweede Wêreldoorlog keer hy na Suid-Afrika terug en doseer aan die universiteite van Stellenbosch en Pietermaritzburg. Vanaf 1943 word hy eers 'n dosent in Engels en later in Afrikaans by die Departement van Onderwyskunde aan die Universiteit van Stellenbosch.
In 1959 word 'n beurs van die Carnegie-stigting aan hom toegeken, wat hom in staat stel om na die VSA te reis en die Amerikaanse Letterkunde te studeer. In hierdie tyd ontmoet hy vooraanstaande Amerikaanse digters soos Theodore Roethke en Richard Wilbur. In die somers van die jare 1963 en 1964 reis hy dwarsdeur Suid-Amerika.
In 1960 word Van Heerden 'n dosent in poësie aan die Universiteit van die Witwatersrand in Johannesburg. Later word hy 'n senior dosent en in 1967 uiteindelik 'n professor van die Departement Afrikaans en Nederlands.
'n Ernstige siekte lei in 1974 tot die amputasie van sy bene. In 1981 tree hy af as professor. Hy is op 30 September 1997 in die Olivedale-kliniek in Johannesburg oorlede.
Oeuvre
duimnael|regs|200px|Dié foto van Van Heerden is blykbaar by dieselfde geleentheid as die een hierbo geneem.
.lc
.lc is die Internettopvlakdomein vir St. Lucia.
Eksterne skakels
Toppdomän
Wessel Pretorius
Persoonlike lewe
In November 1977 is hy in die nuus wanneer hy saam met die kunstenaar Walter Battiss en die aktrise Paddy Norval beoordelaar is van die Mej. Kaal skoonheidskompetisie wat in Maseru in Lesotho aangebied is. Op 7 Desember 1977 trou hy na ’n blitsromanse van twaalf dae in die Johannesburgse landdroshof met Elize, ’n joernalis van Pretoria. Slegs twee maande na die huwelik is daar egter reeds probleme wanneer gedigte uit sy bundels wat hy aan sy vorige vrou Christine opgedra het, oor die radio voorgelees word. Op 6 September 1978 doen Elize aansoek om ’n egskeiding nadat hy haar op 22 Junie 1978 verlaat het en die egskeiding word voltrek in November 1978. Op dieselfde dag waarop hy geskei is, raak hy egter weer verloof, hierdie keer aan die negentienjarige dramastudent aan die Universiteit van Pretoria, Susanna Maria (Suzette) de Waal. Teen Suzette se ouers se wil woon hulle lank saam en trou dan in Augustus 1980 in die Johannesburgse landdroshof. Hy en sy vrou vestig hulle eers in ’n woonstel in Hillbrow, dan in ’n woonstel in Brixton en later in ’n huis in Mayfair in Johannesburg.
Na byna vyf jaar se getroude lewe is hy en Suzette in Maart 1985 geskei. Later trou hy met sy vierde vrou, Rachel, en vestig hom as siviele ingenieur op Eshowe, die hoofstad van Zoeloeland, waarna hy na Empangeni verhuis. Hy skei weer ongeveer ’n jaar voor sy dood.
Sterfte
Op Maandag 12 Maart 2012 is hy in die Empangeni Gardens Hospitaal in KwaZulu-Natal oorlede, nadat hy weens diarree en ontwatering opgeneem is en ook ’n beroerte gehad het.
Digkuns
Hy begin op skool reeds skryf en begin ernstig dig nadat hy D.P.M. Botes se bundel Wat is ’n gewone man gelees het, wat hom laat besef dat Afrikaans hom toelaat om homself uit te druk. Van 1966 af verskyn van sy gedigte in Wurm en daarna ook in tydskrifte soos Standpunte, Tydskrif vir Letterkunde, New Nation, Ensovoort, The bloody horse en ook Izwi, op wie se redaksie hy ’n tyd lank dien. Sy verse word gekenmerk deur sy gebruik van surrealistiese verbande en spronge en die uiterlike versorging is ongerehabiliteerde vrye vers. Daar word ook onnoukeurig en oënskynlik ongemotiveerd omgegaan met die tegniek van vermenging van hoof- en kleinletters, wat postmodernisties aandoen. Die gedigte bevat dikwels sterk metafore binne brokke fyn waarneming, maar gaan dikwels ook mank aan vergesogte beelde. Sy bundels word almal gekenmerk deur die insluiting van slegs ’n paar werklik goeie gedigte naas ’n groot aantal gedigte wat onaf is en slegs ten dele, indien enigsins, geslaagd is. ’n Geliefkoosde tema is die liefdesgedig.
Sy debuut is met Maat van die onbekende, waarin hy verskeie temas aanraak, maar in sy geheel ’n weerkaatsing is van die kontemporêre wêreld. Dit is veral die natuurwetenskap wat as stimulus dien vir die gedigte. Die dood en die aanvaarding daarvan en van die lewe staan naas die liefde as sentrale temas. Met hierdie temas poog die spreker om, na aanleiding van die titel van die bundel, sy eie plek in die wêreld te bepaal en sodoende die maat van die onbekende aan te dui. Die gedigte maak gebruik van verskeie moderne tegnieke soos aanwending van die vrye vers, opeenstapeling van indrukke, staccato-agtige frases en dies meer, wat interessant aandoen maar in die geheel nog te onafgewerk is om as poësie te kan slaag.
Woorde vir ’n windharp is ’n vooruitgang op die debuut in veral sy meer bekwame hantering van die vrye vers. Die titel verwys na die klanke wat die windharp voortbring wanneer slegs die geringste wind daardeur trek. Die bundel is in drie afdelings verdeel, met Die vuur in jou vesels wat liefdesgedigte (en die titelgedig) bevat, asook ’n aantal erotiese gedigte. Die tweede afdeling is My vesting kraak, met gedigte oor die bedreigde, onvaste en tydelike aard van die menslike kondisie. Die gedigte in Kettingsange is meer sosiaal-polities betrokke en besin oor die digkuns. Hierdie bundel is een van die sterkste aanspraakmakers vir die toekenning van die destydse Perskorprys. ’n Siklus van verse in Woorde vir ’n windharp, naamlik Jy het net die winter vermoed, word deur Dirk Belzer getoonset.
Nuwe wêreld volg kort op die hakke van sy vorige bundel, maar toon nie vooruitgang in sy tematiek, of verandering in tegniese vaardigheid of seggingskrag nie. Die titel verwys na die tema van vasgevang wees tussen ’n ou wêreld en ’n nuwe een, om te wag vir die nuwe wat dan eindelik ewe sleg en verskriklik is as die oue.
Die bundel Laatnagvrese en ander verse volg, met die verse in vyf afdelings verdeel. Laatnagvrese is gedigte oor verhoudings en wisselwerking tussen mense; Verse vir ’n ghoeroe is geleentheidsverse, onder andere gerig aan Johan van Wyk en Breyten; Inman-suite bevat die vrese-verse van die titel; Digter as ingenieur op toer is verse oor en vir homself en die landskap; en Net vir Suzette, van nou af aan is liefdesgedigte gerig aan sy derde vrou. Sommige kritici beskou die bundel as die heel eerste met pop-gedigte in Afrikaans, wat dit ’n belangrike gebeurtenis maak. Vir hierdie bundel werk hy saam met die kunstenaar Braam Kruger, wat 35 etse as illustrasies vir die gedigte maak, maar die illustrasies is nooit gepubliseer nie.
Ruimte-ark-kolonie se inslag is geestig met ’n verfrissende gebruik van plat taal en spreektaal en hy sit ook die pop-poësie van die vorige bundel voort. Die titel bevat die drie afdelings waarin die bundel verdeel is. Weereens is die liefde en erotiek die deurlopende tema, sodat die tematiese spektrum bra yl aandoen.
Met die publikasie van Katarak trek sy digkuns nie meer veel aandag nie en hierdie bundel bevestig hoogstens sy bekende temas en werkwyse.
Maravi
duimnael|250px|Die Koninkryk Maravi toe dit in die 17de eeu op sy grootste was.
Maravi was ’n koninkryk wat in die 16de en 17de eeu oor die grense van die hedendaagse Malawi, Mosambiek en Zambië gestrek het. Daar word geglo die moderne naam "Malawi" is afgelei van "Maravi", wat "vuurvlamme" beteken.
Wessel Pretorius
Digkuns
Dit duur twaalf jaar voordat hy weer ’n digbundel publiseer en hy publiseer van nou af glad nie meer by hoofstroom uitgewers nie. Die seep kraak in die gastekamer sluit aan by sy vorige werk in die gebruik van die vrye vers en die liefde en tegnologie en die feilbaarheid van beide as sentrale temas. Die sosiale kommentaar is egter skerper en sommige verse het nou ’n sterk gewaarwording van isolasie en verganklikheid. Die verse is ook meer beleë, rustiger en meer melancholies as voorheen. Temas wat deur die gedigte aangespreek word sluit in die ek-spreker se vrees vir die lewe en gevoel van isolasie, sy bemoeienis met die skryfdaad, en reis.
Jy kan skoenlappers sien aankom bevat ’n aantal skerp politieke verse, asook ’n reeks verse oor die gestorwe vader. Die bundel word voorstelling van ervarings teen ’n konkrete Suid-Afrikaanse agtergrond. Die onderbewuste word egter ook verken, om te poog om abstrakte belewenisse onder die woord te bring deur middel van woorde, kleure en stiltes. As sodanig bevat dit elemente van vreemdheid, wat aansluit by sy vorige bundels en werkwyse. Die titel is ironies bedoel en die romantiese beeld daarvan word algaande ontluister.
En kyk na die omowit engele op die rolbalbaan lewer kommentaar op die invloed van die tegnologie en die materialistiese verbruikerskultuur, met ’n groter besef van verganklikheid en die dood.
Maravi
Geskiedenis
Ná kontak met die Portugese het handel in artikels soos krale en porselein toegeneem. In die 19de eeu het die staat begin agteruitgaan en die Maravi's is dikwels deur hul bure die Yao aangeval en as slawe geneem. David Livingstone het die Njassameer in 1859 besoek en Protestantse sendelinge het kort daarna gevolg.
Wessel Pretorius
Digkuns
Sy laaste bundel is My selfoon is in my hand. Hierin word die nuwe kommunikasiestyle ontgin wat deur die selfoon in die hand gewerk word, soos die sms-agtige kodes, vermenging van Engels en Afrikaans en ignorering van lettergrepe. Die temas sluit egter by sy vorige werk aan en sluit in die kunste, liefde en verganklikheid. Dit is veral die persoonlike aard van die verkenning van die dood wat die bundel oorheers. Soos in al sy werk is die kwaliteit van die gedigte baie wisselvallig. In Junie 2004 wen hy ’n Hoog in die Takke-prys in die Mont du Toit Kelder Wyngedig-kompetisie vir sy gedig Water en vuur.
Versamelbundels
Van sy verse is opgeneem in meer as twintig bloemlesings, waaronder Groot verseboek, Die Afrikaanse poësie in ’n duisend en enkele gedigte, Poskaarte, Die mooiste Afrikaanse liefdesgedigte, Miskien sal ek die wingerd prys, Kraaines, Goudaar, Honderd jaar later en Nuwe verset.
Prosa
Sy roman Storm Sevenster veroorsaak groot polemiek wanneer die uitgewer Perskor dit oorweeg om in die tyd van streng sensuurwette die boek aan voorsensuur te onderwerp weens veral die eksplisiete seksbeskrywings daarin. Die Afrikaanse Skrywersgilde maak kapsie, waarna ’n skikking tussen die partye bereik word dat die boek nie aan voorsensuur onderwerp sal word nie, maar dat die uitgewer geen kontraktuele verpligtinge het om die boek te bemark of te versprei nie. Die boek word dus gepubliseer, maar was nie in winkels te kry nie. Storm, die hoofkarakter, is ’n doodgewone seun wat alles kry wat sy hart begeer. Op vyftien ontdek hy die digkuns, avant garde literêre tydskrifte en ontmoet ook vir Gotlieb, sy homoseksuele mediese digtersvriend. Dit verander sy lewe. Hy begewe hom in opeenvolgende seksuele verhoudings en vergryp hom aan drank op soek na sin. Sy rebelse leefwyse en geesgenote (homoseksuele, seksueel versteurdes, sielsiekes, alkoholiste) maak van hom ’n randfiguur wat deur die samelewing uitgewerp en vernietig word. Die boek word aangebied as ontwikkelingsproses waar Storm hom as geestelike entiteit in sewe verskillende persoonlikhede manifesteer na aanleiding van die Boeddhistiese opvattings. Deur rupa (liggaam), prana-jiva (vitaliteit) en kama-rupa (dierlike siel) vorder hy na linga-sarka (astrale liggaam) en dan betree hy die hoogste stadia van manas (menslike siel), buddhi (geestelike siel) en atman (gees). Hierdie ontwikkelings word in sewe hoofstukke beskryf, wat weer ingedeel is in drie afdelings (Sturm und Drang, Dagboek van ’n in-man en Déjà-vu). In die Boeddhisties-Hindoeïstiese wêreld speel die seksuele ’n belangrike rol in geestelike prosesse, waarbinne hierdie spesifieke aksent ook verstaan behoort te word. Die roman staan in die gees van die punk ingesteldheid, wat ’n doelbewuste demonstrasie is van swak smaak. Dit sluit ook aan by die beat-tradisie en is in verskeie opsigte eksperimenteel, nie die minste nie in sy skielike afwykings en variasies. Die proses van sewe ontwikkelings verwys op ironiese wyse na sewe, die getal van volmaaktheid. In stede van volmaaktheid, verval Storm in ’n al groter wordende stryd met homself en sy eie identiteit. Ten spyte van sy manhaftigheid werk die voortdurende verwerping en gebrek aan stabiliteit afbrekend op hom in en bly hy voortdurend die buitestaander en uitgeworpene. Die toekoms scenario in die slothoofstuk impliseer dan ook dat Storm se sestienjarige seun, ook Storm, sy foute gaan herhaal. Hierdie boek is op die kortlys vir die Perskorprys van 1986. Die boek word in 2010 in ’n beperkte oplaag van 250 eksemplare heruitgegee.
Drama
Sy drama wat hy saam met Johan van Wyk skryf, Oudisie om die einde van die aarde te verhoed, word in Januarie 1982 in die Markteater in Johannesburg en in Julie 1983 in die Staatsteater in Pretoria opgevoer.
Publikasies
Werke wat uit sy pen verskyn sluit in: