cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Leeu
Bevolking en bewaringstatus
Die meeste leeus is vandag in Oostelike en Suider-Afrika woonagtig en hul getalle is vinnig aan die daal, met ’n geskatte 30 – 50% bevolkingsafname oor die afgelope twee dekades. Die beraamde Afrikaleeubevolking wat tussen 2002–2004 in die natuur voorgekom het, was iewers tussen 16 500 en 47 000, wat ’n daling is van die skattings van die vroeë 1990’s (tot 100 000) en 1950 (400 000).
Die hoofoorsaak van die afname is siektes en versteurings wat deur die mens teweeg gebring word. Habitatverlies en skermutselings met mense word as die kommerwekkendste bedreigings vir hierdie spesie beskou. Die oorblywende bevolkings is dikwels aardrykskundig van mekaar afgesonder, wat lei tot inteelt en die daaropvolgende verminderde genetiese diversiteit.
Daarom word die leeu as ’n kwesbare spesie deur die Internasionale Unie vir die Bewaring van die Natuur erken, terwyl die Asiatiese subspesies weer as bedreigd aangemeld word. Die leeubevolking in die Wes-Afrika-streek is van die leeubevolking van Sentraal Afrika afgesonder; daar is min of geensins enige voortplantingswisselwerking tussen indiwidue nie.
Die aantal volgroeide indiwidue in Wes-Afrika staan na raming, volgens twee verskillende onlangse opnames, op 850 – 1 160 leeus. Daar is onenigheid oor die grootte van die grootste bevolkingsgroep in Wes-Afrika; die skatting van die Burkiniese Arly-Singou-ekostelsel kan dus enigiets tussen 100 tot 400 leeus wees.
Om beide die Afrika- en Asiatiese leeus te bewaar, vereis die stigting en instandhouding van Nasionale Parke en wildreservate. Van die bekendste bewaringsareas is die Etosha Nasionale Park in Namibië, Serengeti Nasionale Park in Tanzanië en die Kruger Wildtuin in Oos-Transvaal. Buitekant hierdie gebiede is daar gereeld probleme met vee en mense wat aangeval word; wat op die ou end lei tot die uitwissing van die probleemdier, die leeu. In Wes-Indië is die 1 412 km² Girwildreservaat die laaste stukkie toevlugsoord vir die Asiatiese leeu. Vanaf April 2006 het dit sowat 359 leeus. Talle menslike lewensruimtes is, soos in Afrika, rondom hierdie gebied, wat gevolglike vraagstukke tussen leeus, vee, plaaslike inwoners en veldwagters oplewer. Die Asiatiese Leeu Herinvoeringsprojek beplan om ’n tweede onafhanklike bevolking Asiatiese leeus by die Kuno Wildvryplaas by die Madja Pradesjstaat te stig. Om hierdie spesie te laat oorleef, is dit belangrik om ’n tweede bevolking daar te stel om as genepoel vir die laaste oorblywende Asiatiese leeus te dien en om te help om genetiese diversiteit te ontwikkel en te handhaaf.
Die vroeëre gewildheid van die Berberleeu in dieretuine beteken dat leeus in gevangenskap, wat vanuit een wêrelddeel regoor die wêreld heen verstrooid is, waarskynlik verwant aan mekaar kan wees. Dit sluit twaalf leeus by die Port Lympne Wild Animal Park te Kent, Engeland, in, wat afstammelinge is van die diere wat die eiendom van die Koning van Marokko was. Die ander elf diere wat geglo word Berberleeus is, is weer in die Addis Ababa Dieretuin gevind, wat afstammelinge is van die diere wat die eiendom van Keiser Haile Selassie was.
WildLink International, in samewerking met die Universiteit van Oxford, het ’n grootse Internasionale Berberleeuprojek geloods, met die doel om Berberleeus in gevangenskap te eien en te teel, om hulle uiteindelik in die nasionale park in die Atlasgebergte van Marokko vry te laat.
Ná die ontdekking van leeus se bevolkingsafname in Afrika, is verskeie gekoördineerde bewaringspogings aangewend om hierdie tendens te stuit.
Die leeu is een van die spesies wat in die Species Survival Plan (’n gekoördineerde poging deur die Vereniging van Dieretuine en Akwariums om sy kans op oorlewing te verbeter) ingesluit is. Hierdie plan is oorspronklik in 1982 vir die Asiatiese leeu van stapel gestuur, maar is gestaak toe daar bevind is dat die meeste Asiatiese leeus in Noord-Amerikaanse dieretuine nie geneties suiwer was nie, omrede hul met Afrikaleeus gekruis was. Die Afrikaleeuplan is in 1993 begin (wat veral op die Suid-Afrikaanse subspesies toegespits is) hoewel daar struikelblokke op die pad lê om die genetiese diversiteit van leeus in gevangenskap te bepaal, omrede die meeste individue se oorsprong onbekend is. Dit maak die handhawing van genetiese diversiteit ’n taai tameletjie.
Mensvreters
Leeus sal in die reël nie mense jag nie, maar dit blyk dat sommige (gewoonlik mannetjies) mense vir prooi opsoek. Daar is al gevalle opgeteken, soos die Tsavomensvreters wat 28 Kenia-Ugandaspoorwerkers getakel het tydens die nege maande waar 'n brug gebou is oor die Tsavorivier, Kenia, in 1898. ’n Ander voorval was die 1991-Mfuwe-mensvreter, wat ses mense in die Laungwariviervallei in Zambië doodgemaak het. In beide gevalle het die jagters wat die leeus van kant gemaak het in hul boeke die diere se roofdiergedrag omskryf. Die Mfuwe en Tsavovoorvalle deel sekere raakpunte: in albei voorvalle was die leeus buitengewoon groot, het geen maanhare gehad nie en het skynbaar ook aan tandbederf gely. Nie alle navorsers steun hierdie gebreklikheidteorie (wat tandbederf insluit) nie. ’n Tand- en kakebeenondersoek van mensvretende leeus in museumversamelings doen wel aan die hand dat tandbederf slegs in enkele voorvalle die aanvalle sal verklaar, maar dat die afname van prooi in plekke waar die mens oorheersend is meer waarskynlik die leeus tot mensejag sal aanspoor.
Arnold Blumer
Arnold Blumer is 'n Suid-Afrikaanse skrywer. Hy is op 2 Desember 1945 gebore as die oudste van sewe kinders in 'n Duitse interneringskamp in die destydse Rhodesië (tans Zimbabwe).
Lewe en werk
Sy pa is Wilhelm Blumer, 'n Estlander wat as Lutherse sendeling in Duits-Oos-Afrika (tans Tanzanië), diens gedoen het. Sy ma is Elizabeth, 'n Duitse vrou wat sy pa in Tanzanië ontmoet, waar hulle getroud is. Met die uitbreek van die Tweede Wêreldoorlog word hulle in Rhodesië geïnterneer. In 1950 word sy pa Lutherse predikant op Philippi op die Kaapse Vlakte, waar Arnold Afrikaans aanleer. In 1961 keer die gesin terug na Duitsland, maar Arnold keer ná sy hoërskoolopleiding na Suid-Afrika terug. Die vernaamste rede vir sy terugkeer is om diensplig in die Duitse Weermag te ontduik en hy kry dus 'n permit vir buitelandse studie. Hy studeer Duits en Drama aan die Universiteit van Kaapstad by onder andere Robert Möhr. By hierdie universiteit verwerf hy 'n M.A.-graad en 'n D.Phil.-graad.
Leeu
Mensvreters
Kerbis Peterhans en Gnoske erken in hul ontleding van die Tsavo-insident en mensvretery oor die algemeen dat siek of beseerde diere meer tot mensvretery geneig sal wees, maar dat hierdie gedrag nie ongewoon of noodwendig ’n afwyking sal wees as ’n geleentheid hom voordoen nie. As aanleidingsmediums aanwesig is, soos die toegang tot vee of menselyke, sal leeus dikwels mense probeer vang. Die outeurs noem dat hierdie verhouding tussen katagtiges en aapagtiges goed deur getuienis in die fossielkundige verslag gestaaf word.
Arnold Blumer
Lewe en werk
Hy word 'n dosent in Duits aan die Universiteit van Stellenbosch en word later bevorder tot senior lektor. In 1983 is hy die regisseur van Etienne van Heerden se eerste kabaret, “Onder ekstreme provokasie”, waarin hy self 'n kameerol speel. Sy belangrikste bydrae tot die kabaret is egter sy vertalings van Duitse dramas, dialoë, monoloë en liedtekste van onder andere Berthold Brecht, Botho Strauss en Heiner Müller in Afrikaans. Hy skryf ook talle artikels oor die Duitse en Afrikaanse teater wat in tydskrifte en ander publikasies gepubliseer word. Vir die South African Theatre Journal dien hy op die adviserende raad. Van tyd tot tyd skryf hy resensies vir Die Burger en hy dien ook as beoordelaar vir die Fleur du Cap-toekennings. Op 4 Julie 2004 is hy onverwags oorlede.
Skryfwerk
Hy stel die bundel van vertalings van Brecht se liedtekste saam onder die titel “Brecht sing Afrikaans”, waarin meestal sy eie vertalings maar ook enkele vertalings van ander (insluitende Hennie Aucamp, Johann van Heerden, Barend J. Toerien en Fred Steyn) opgeneem word. Günter Grass se roman “Kreeftegang” vertaal hy ook in Afrikaans. Sy vertaling van Franz Kafka se “A report to an Academy” word onder andere in 2013 as “Na-aap” by Aardklop opgevoer. Hy vertaal ook Breyten Breytenbach se “Seisoen in die paradys” en A.H.M. Scholtz se “Vatmaar” en “Langsaan die vuur” in Duits, waarna dit in Duitsland uitgegee word.
Leeu
Mensvreters
Die leeu se neiging tot mensvretery is stelselmatig ondersoek. Amerikaanse en Tanzaniese wetenskaplikes berig dat mensvretergedrag op die Tanzaniese platteland sedert 1990 tot 2005 aansienlik toegeneem het. Ten minste 563 dorpelinge is aangeval en baie gedurende hierdie tydperk geëet – ’n getal wat veel hoër as die bekende “Tsavovoorvalle” van ’n eeu tevore is. Die gebeurtenisse het naby die Selous Nasionale Park, in die Rufijidistrik, en in die Lindiprovinsie, naby die Mosambiekse grens, plaasgevind. Terwyl die dorpuitbreiding in die boslandskap rede tot kommer is, voer die skrywers aan dat die bewaringsbeleid aangepas moet word om gevaar te verminder, aangesien bewaring in hierdie geval regstreeks tot mensesterftes bydra. Daar is gevalle in Lindi opgeteken waar leeus mense al selfs in die middel van aansienlike groot dorpies gevang en weggesleep het.
Pieter F. Fourie skryf in sy boek Nasionale Krugerwildtuin (Vrae en Antwoorde) (c) 1983, bl. 216, dat:
In The Man-eaters of Eden skryf Robert R. Frump dat Mosambiekse vlugtelinge wat gereeld saans die Krugerwildtuin deurkruis, deur leeus aangeval en opgevreet word. Parkbeamptes getuig dat mensvretery hier ’n probleem is. Frump glo dat duisende al op hierdie wyse gesterf het, nadat die Apartheidsregering die Park afgebaken het, wat die vlugtelinge indirek gedwing het om saans die Park oor te steek. Bykans ’n eeu tevore het Mosambiekers bedags klaarblyklik gereeld die Park met min gevaar oorgesteek.
Parker skat dat meer as 200 Tanzaniërs jaarliks deur leeus, krokodille, olifante, seekoeie en slange doodgemaak word en dat die syfer selfs dubbeld soveel kan wees; leeus sal na bewering ten minste 70 mense uit hierdie getal se doodvonnis wees. Parker het tussen 1990 en 2004 opgeteken dat leeus 815 mense in Tanzanië aangeval en hiervan 563 mense doodgemaak het. Parker en Ikanda is van die min natuurbewaarders wat glo dat Westerse bewaringspogings hierdie kwessies in berekening moet bring, nie alleen omrede die etiek rondom die menselewens op die spel is nie, maar ook die langtermynsukses van bewaringspogings en om leeus vir die nageslag te behou.
’n Mensvreterleeu is in April 2004 in Suid-Tanzanië van kant gemaak. Daar word beweer dat hy ten minste 35 mense om die lewe gebring en opgevreet het in ’n reeks voorvalle wat verskeie dorpies aan die Rufijideltakusgebied betrek het.
Dr. Rolf D. Baldus, die GTZ-natuurprogramkoördineerder, het gesê dat dit moontlik is dat die leeu van mense geleef het, omrede dit ’n groot etterbuil gehad het onder ’n maaltand wat op verskeie plekke gekraak was. Verder het hy gesê: “Hierdie leeu moes seker verskriklike pyn verduur het, veral wanneer hy gekou het”.
Die grootste opgetekende mensvretervoorval is nie Tsavo nie, maar eintlik die minder bekende voorvalle in die destydse Tanganjika gedurende die laat-1930’s wat tot die laat-1940’s voortgeduur het. George Rushby, ’n wildbewaarder en beroepsjagter, het uiteindelik die trop van kant gemaak. In die gebied wat vandag as die Njombedistrik bekend staan, is daar oor die drie geslagte heen glo tussen 1 500 en 2 000 mense gevang en opgevreet.
In gevangenskap
Leeus vorm deel van ’n groep eksotiese diere wat sedert die laat-agtiende eeu die sterre van ’n dieretuin uitmaak; hulle is sonder uitsondering groot werweldiere en sluit ook olifante, renosters, seekoeie, groot aapsoorte en ander groot katte in – dieretuine stel hul ten doel om soveel van hierdie spesies moontlik te bekom. Hoewel vele moderne dieretuine meer kieskeurig met hul tentoonstellings te werk gaan, is daar meer as 1 000 Afrika – en 100 Asiatiese leeus in dieretuine en parke regoor die wêreld verspreid. Hulle word as die hoofaantrekkingskrag van ’n dieretuin beskou en vir toerisme-, opvoedings- en bewaringsdoeleindes aangehou. Leeus kan ouer as 20 jaar in gevangeskap word. Apollo, ’n leeu van die Honolulu Dieretuin in Honolulu, Hawaii, het in Augustus 2007 op ’n 22-jarige ouderdom gesterf. Sy twee susters, gebore 1986, leef steeds (soos aangegee in Augustus 2007). Teelprogramme moet van die oorsprong van ’n leeu kennis neem om te voorkom dat verskillende subspesies gekruis word, anders sal hul genetiese bewaringswaarde daal.
Leeus is al vroeg in 850 v.C. deur Assiriese konings aangehou en geteel. Alexander die Grote het volgens oorlewering mak leeus as geskenk van die Malhi van Noord-Indië gekry. Gedurende die latere Romeinse era het die keisers leeus vir die swaardvegtersarenas aangehou. Leeus is in die Ooste deur Indiese vorste makgemaak; Marco Polo het berig dat Kublai Kahn leeus aangehou het. Die eerste Europese “dieretuine” het onder die adel en koninklikes in die 13de eeu ’n aanvang geneem – dit het tot die 17de eeu as “seraglios” bekend gestaan. Op daardie tydstip die benaming na “menageries” verander, soos die dieretuin se versameling uitgebrei het. Dit het gedurende die Renaissance vanuit Frankryk en Italië na die res van Europa versprei. Hoewel die seraglio-tradisie minder in Engeland ontwikkeld was, is leeus by die Toring van Londen in ’n seraglio aangehou wat deur Koning Jan in die 13de eeu gestig is. Dit het moontlik diere aangehou wat uit dié van ’n vroeëre dieretuin gespruit het; laasgenoemde dieretuin was in 1125 deur Hendrik I by sy paleis in Woodstock, naby Oxford begin (dit het leeus gehad wat deur Willem van Malmesbury aangebring is).
Leeus was afwisselend by die Toring van Londen teenwoordig – hulle is maar aangebring as ’n monarg of sy gemalin, soos Margareta van Anjou, die vrou van Hendrik VI, so versoek het of as hierdie diere as geskenke vir hulle gegee is. Volgens optekeninge was hierdie diere in haglike omstandighede gedurende die 17de eeu gehuisves, wat heeltemal in teenstelling is met Florence se ruimer blyplek gedurende dieselfde tydperk. Die dieretuin was tot met die 18de eeu vir die publiek toeganklik; die toegangsgeld het drie halfpennies beloop, of ’n kat of ’n hond om die leeus mee te voer. ’n Mededingende dieretuin by die Exeter Exchange het ook leeus tot met die vroeë 19de eeu ten toon gestel. Die Toring-dieretuin is deur Willem IV gesluit, waarna die diere na die Londense Dieretuin verskuif is. Die Londense Dieretuin is amptelik op 27 April 1828 geopen.
Ontdekkers en jagters het die gewilde Manichese verdeling van diere as "goed" en "boos" uitgebuit om opwinding by hul avonture te voeg en om hulself tot helde te vereer. Dit het daartoe gelei dat die uitroei of vang van die groot katte, wat altyd van mensvretery verdink is, beide "die vrees vir die natuur en die bevrediging deur dit te oorwin" versinnebeeld het.
Leeus is in ingeperkte en vuil omstandighede in die Londense Dieretuin aangehou totdat daar in die 1870’s ’n groter leeuhuis met ruimer hokke aangebou is. Nog veranderinge het in die vroeë 20ste eeu plaasgevind, toe Carl Hagenbeck kampies ontwerp het wat nouliks met ’n natuurlike habitat ooreenstem, ene met betonrotse, meer ruimte en ’n grag, pleks van tralies. Hy het beide die leeukampe van die Melbourne Dieretuin en Sydney se Taronga Dieretuin saam met verskeie andere in die vroeë 21ste eeu ontwerp. Selfs al was sy ontwerpe baie gewild, was die ou tralies en hokke tot met die 1960’s in baie dieretuine nog van krag. Oor die latere dekades van die 20ste eeu het die groter en natuurliker kampe, tesame met die gebruik van maasdraad en lamelglas in stede van verlaagde lêplekke, die besoekers toegelaat om in nouer kontak met die diere te kom. Sekere besienswaardighede sal selfs die lêplek hoër as die grondvlak waarop die besoekers loop gelig wees, soos by Cat Forest/Lion Overlook van Oklahoma City Zoological Park. Vandag word leeus in veel groter, natuurlike omgewings aangehou; moderne aanbevole riglyne is spesifiek meer daarop ingestel om in die leeu se natuurlike behoeftes, soos in die wild, te voorsien. Daar word aangedring op verskillende skuilplekke, opgehewe lêplekke met beide son en skadu waarop die leeu kan sit, voldoende grondbedekking, dreinering sowel as genoeg leefruimte.
Daar is al voorheen leeus privaat aangehou is, soos Elsa. Sy was ’n leeuwyfie wat deur George Adamson en sy vrou Joy Adamson grootgemaak is en wat veral met Joy ’n hegte band ontwikkel het. Die leeuin het later bekendheid verwerf en haar lewe is in ’n reeks boeke en rolprente verewig.
Koggeling en makmaak
Die koggeling van leeus is ’n bloedsport waar leeus aangehits word om met ander diere, veral honde, te baklei. Omskrywings of verwysings hiervan strek vanuit die antieke eras regdeur tot met die 17de eeu. Dit is uiteindelik teen 1800 in Wene en teen 1825 in Engeland verbied.
“Leeutemming” behels die dressering van leeus vir die vermaaklikheidsbedryf, hetsy vir die sirkus of ’n individuele vertoning, soos Siegfried & Roy. Hierdie term word dikwels ook gebruik om na die dressering en vertoning van ander groot katte, soos tiere, luiperds en poemas te verwys. Baanbrekerswerk is teen die eerste helfte van die neëntiende eeu deur die Fransman Henri Martin en die Amerikaner Isaac van Amburgh verrig. Al twee het wyd en syd getoer en hul tegnieke is deur ’n aantal volgelinge nageboots. Van Amburgh het voor koningin Victoria van die Verenigde Koninkryk opgetree toe hy in 1838 deur Groot-Brittanje getoer het. Martin het ’n gebarespel (Les Lions de Mysore ("Die Leeus van Mysore")) gekomponeer; ’n idee wat Amburgh vinnig nagevolg het. Hierdie vertonings het perdevertonings as die kern van die sitrusbedryf in die skadu gehul, maar het werklik teen die vroeë twintigste eeu eers by die publiek byval gevind met die koms van die bioskoop. Deur die onderdanigheid van die leeu teenoor die mens te demonstreer, het leeutemmery presies dieselfde doel as dieregevegte uit die vorige eeue vervul. Die beslissende bewys van ’n dresseerder se dominansie en beheer oor ’n leeu is voorgestel deur sy kop in die leeu se bek te druk. Die tipiese leeutemmerstoertjie is moontlik die eerste keer deur die Amerikaner Clyde Beatty (1903–1965) gebruik.
Brits-Kaffrarië
Brits-Kaffrarië was 'n Britse kolonie tussen die Keiskammarivier en die Groot-Keirivier. Na die Sewende Grensoorlog het sir Harry Smith grotendeels teruggekeer na sir Benjamin D'Urban se grensreëlings van 1835. Dit het egter ook nie 'n einde aan die Kaapse grensoorloë gebring nie. Daarvoor was sir George Grey se beskawingsbeleid deels verantwoordelik, omdat dit die Xhosa-kultuur geïgnoreer het.
Die suidelike deel van die Provinsie van Koningin Adelaide is tot die gebied  Brits-Kaffrarië verklaar en op 23 Desember 1847  geannekseer as deel van die Kaapkolonie met King William's Town as hoofstad. Aan die einde 1856 en begin 1857 het 'n 3 000 Duitse setlaars hulle in die gebied gevestig. In die eerste helfte van 1857 was dit die toneel van die Nasionale Selfmoord van die Xhosa. Op 7 Maart 1860 is die gebied as 'n aparte kroonkolonie onder luitenant-goewerneur John Maclean verklaar. Weens die groot uitgawes verbonde aan die Kaapse grensoorloë is die Kaapse regering deur sir Philip Wodehouse, die Kaapse goewerneur, en die Britse regering in 1866 verplig om die gebied weer by die Kaapkolonie in te lyf. Toe word dit bekend as die Ciskei en het bestaan uit die distrikte Oos-Londen en King William's Town.
James K. Polk
James Knox Polk (2 November 1795 – 15 Junie 1849) was die elfde President van die Verenigde State (1845–1849). Tydens sy ampstermyn het Texas (29 Desember 1845) die 28ste, Iowa (28 Desember 1846) die 29ste en Wisconsin (29 Mei 1848) die 30ste deelstaat van die Verenigde State geword.
Hy was voorheen die 13de speaker van die Huis van Verteenwoordigers (1835–1839) en negende goewerneur van Tennessee (1839–1841). Hy was 'n nou verbind aan Andrew Jackson en was lid van die Demokratiese Party en 'n voorstander van die Jacksoniaanse demokrasie. Polk is veral bekend daarvoor dat hy die gebied van die Verenigde State uitgebrei het deur die Meksikaans-Amerikaanse Oorlog; tydens sy presidentskap het die Verenigde State aansienlik uitgebrei met die anneksasie van die Republiek Texas, die Oregon-gebied en die Mexikaanse sessie na die Amerikaanse oorwinning in die Mexikaans-Amerikaanse oorlog.
Nadat hy 'n suksesvolle regspraktyk in Tennessee gebou het, is Polk in 1823 verkies tot sy staatswetgewer en daarna tot die Huis van Verteenwoordigers van die Verenigde State in 1825, wat 'n sterk voorstander van Andrew Jackson geword het. Nadat hy as voorsitter van die Ways and Means Committee gedien het, word hy in 1835 speaker van die huis, die enigste persoon wat as speaker en Amerikaanse president gedien het. Polk verlaat die kongres om as goewerneur van Tennessee te staan, en wen in 1839, maar verloor in 1841 en 1843. Hy was 'n donkerperdkandidaat in die presidentsverkiesing van 1844 as genomineerde van die Demokratiese Party. Hy het sy party se konvensie betree as 'n moontlike genomineerde vir vise-president, maar het na vore getree as 'n kompromie om aan die hoof van die keuses te staan toe geen presidentskandidaat die nodige tweederdemeerderheid kon verseker nie. In die algemene verkiesing verslaan Polk Henry Clay van die mededinger Whig Party.
Na 'n onderhandeling belaai met die risiko van oorlog, bereik hy 'n skikking met Groot-Brittanje oor die betwiste Oregon-gebied, en die gebied word meestal verdeel langs die 49ste parallel. Polk behaal 'n oorwinning in die Mexikaans-Amerikaanse oorlog, wat gelei het tot die sessie van Mexiko van die hele Amerikaanse suidweste. Hy verseker 'n aansienlike verlaging van tarieftariewe met die Walker -tarief van 1846. In dieselfde jaar het hy sy ander groot doelwit bereik deur die onafhanklike tesourie-stelsel te hervestig. Getrou aan sy veldtogbelofte om slegs een termyn te dien, verlaat Polk die amp in 1849 en keer terug na Tennessee, waar hy drie maande nadat hy die Withuis verlaat het, sterf.
Alhoewel hy vandag relatief onbekend is, het geleerdes Polk gunstig geplaas vir sy vermoë om die belangrikste items op sy presidensiële agenda in sy enkele termyn te bevorder en te bereik. Hy is ook gekritiseer omdat hy die land in 'n oorlog met Meksiko gelei het wat die verdeeldheid vererger het. Hy was 'n eiendomseienaar wat van slawe-arbeid gebruik het, en het 'n plantasie in Mississippi gehou en sy slawe-eienaarskap tydens sy presidentskap vergroot. Polk se beleid van territoriale uitbreiding het die land die Stille Oseaan-kus bereik en byna al sy aangrensende grense bereik. Hy het die Verenigde State 'n nasie gemaak wat gereed was om 'n wêreldmoondheid te word, maar met verdeeldheid tussen vrye en slawestate ernstig vererger, wat die weg gebaan het vir die burgeroorlog.
Lissonotus rubripes
Lissonotus rubripes is 'n spesie van besies in die Cerambycidae familie. Dit is beskryf deur Tippmann in 1960.
2004 Monaco Grand Prix
Die 2004 Formule Een Monaco Grand Prix is op 23 Mei 2004 op die Circuit de Monaco in Monte Carlo gehou. Dit was die sewende wedren van die kampioenskapseisoen en is deur Fernando Alonso in sy Renault gewen.
Walter Woolf King
Walter Woolf King (2 November 1899 – 24 Oktober 1984) was 'n Amerikaanse akteur. Hy was bekend vir sy rolle in die rolprente A Night at the Opera (1935), Ginger (1935), Call It a Day (1937), en A Yank in Libya (1942).
Franklin Pierce
Franklin Pierce (23 November 1804 – 8 Oktober 1869) was die 14de President van die Verenigde State (1853–1857) en is die engiste president afkomstig vanaf die deelstaat New Hampshire.
Volmaakte Kring
Volmaakte Kring is Juanita du Plessis se negende album, vrygestel in 2007. Die album behaal 3x platinumstatus met verkope van meer as 120 000 eenhede.
Die album lewer ook die treffer 'Mengelmoeskardoes' op.
Bernardus van Clairvaux
Bernardus van Clairvaux (Latyns: Bernardus Claraevallensis, * omstreeks 1090 in die kasteel Fontaine-lès-Dijon naby Dijon, Frankryk; † 20 Augustus 1153 in Clairvaux naby Troyes) was 'n middeleeuse Franse ab, kruistogprediker en mistikus. As een van die mees vooraanstaande monnike van die Cisterciënser-orde het hy 'n beslissende rol by die uitbreiding van dié orde en sy hervormingsgedagtes in heel Europa gespeel.
Om vir Christus in die stryd teen heidense magte te sneuwel is deur Bernardus tot ridderlike ideaal verhef. Volgens hom kon ridders in die diens van die Here teenstryders met 'n goeie gewete doodmaak - en ook self met 'n goeie gewete voor God sterf. Dit was nie net mense in die Nabye Ooste vir wie Bernardus se kruistog-retoriek rampsalige gevolge sou hê nie. Die eerste slagoffers van misleide religieuse yweraars was die middeleeuse Joodse gemeentes in Europa. Die mislukking van die kruistog het Bernardus hewig ontstel. Sy hernieude kruistog-inisiatief in 1150 het vrugteloos gebly.
Hennie Muller
Hendrik Scholtz Vosloo Muller (26 Maart 1922 – 26 April 1977) was ’n Springbokrugbyspeler en Suid-Afrika se twee-en-twintigste Springbokkaptein.
Vroeë lewe
Hennie is in Witbank gebore as die jongste van vyf seuns van Stephanus Muller en sy vrou Maria Sophia Hendrika Scholtz Vosloo. Muller se moeder is ’n maand na sy geboorte oorlede en sy vader vyf maande later. Hy en sy broers het uitmekaar gespat en Hennie is deur sy tante, Isobel Fourie en haar man Chris, grootgemaak. Op Laerskool Ficksburg het hy op vleuel gespeel. Daarna het hy aan die Hoërskool Marthinus Wessels in Wakkerstroom die Junior Sertifikaat behaal. Hy was baie vinnig, 10.4 sekondes vir 100 jaarts as ’n veertienjarige, het ook in hoogspring goed gedoen en was vir drie agtereenvolgende jare Victor Ludorum van sy skool. Hy het steeds vleuel maar later ook losskakel gespeel. Toe hy 15 was het hy al vir die dorp se tweede span op heelagter uitgedraf. Hy het skool verlaat in Graad 10 (St. 8) en by die East Rand Proprietary Mine (ERPM-myn) in Boksburg saam met sy broers gaan werk.
Rugbyloopbaan
Aanvanklik het Muller steeds vleuel gespeel in die juniorspanne, maar nadat Jack Kipling, sy afrigter, hom na agsteman verskuif het, het hy in 1942 na die eerstespan opgeskuif. In 1943 het hy vir die eerste keer vir Transvaal uitgedraf. In 1945 verander hy van beroep en gaan werk in Parow in die motorbedryf. Hy 1946 haal hy die span van die Westelike Provinsie. In 1947 was hy terug by ERPM en was weer vir Transvaal beskikbaar. Hy het egter dié jaar ’n skoueroperasie ondergaan en kort na sy herstel het al sy knieligamente tydens ’n wedstryd geskeur. Na drie weke in die hospitaal en nog ses weke in gips oorkom hy die kniebesering.
In 1949 speel hy Springbokproewe en word gekies as die Springbokagsteman om teen die All Blacks in vier toetse te speel. Hy voer in 1950 Transvaal aan wat die Curriebeker vir die derde keer wen. Hy word gekies as onderkaptein vir die toerspan na Brittanje en Frankryk in 1951/52. Nadat Basil Kenyon ’n ernstige oogbesering opgedoen het, het Muller Suid-Afrika in al vyf toetse aangevoer, onder meer teen Skotland op Murrayfield waar Suid-Afrika met 44-0 gewen het.
In 1953 gaan werk hy weer in Kaapstad en speel weer vir die Westelike Provinsie wat hy ook aanvoer. Hy voer ook die Springbokke aan in al vier toetse teen die Wallabies in dié jaar. Dit was ook sy laaste toets. Na sy uittrede was hy nog betrokke as afrigter in die sport.
Vanweë sy besondere spelpatroon as agsteman het Muller die bynaam Windhond gekry. Hoewel hy baie klem op sy spoed laat val het, het hy fiksheid as belangriker beskou. In sy tyd was hy ’n omstrede speler vanweë sy besondere wyse van verdedigende spel. Tydens lynstane het hy baie diep gestaan – regoor die senters, soos die reëls toe nog toegelaat het. Sy teenstanders het hom daarvan beskuldig dat hy die spel versmoor. Hy het egter nooit buite die reëls gespeel nie en eers later is die reëls aangepas om die lengte van die lynstane te beperk. Muller was goed daarin om dié tekortkominge in die reëls te omseil. Hy het die Springbokke in 13 toetse verteenwoordig en in 9 aangevoer. Tydens sy toetsloopbaan het hy drie drieë gedruk, een strafdoel en twee doelskoppe aangeteken sodat sy 16 punte in die na-oorlogse periode die vierde meeste was.
In 1952 is hy bekroon met die Sportman-van-die-jaartoekenning.
Uittrede
Na sy uittrede het Muller op afrigting gekonsentreer en het hy die Westelike Provinsie onder hande geneem. In 1960 was hy Springbokbestuurder teen die All Blacks en Springbokafrigter tydens die toer na Australië en Nieu-Seeland in 1965.
Hy sterf in 1977 terwyl hy besig was met ’n motiveringstoespraak voor leerlinge van die Laerskool Goodwood-Park in Goodwood.
Arnold van Wyk
Arnoldus Christiaan Vlok van Wyk (26 April 1916 – 27 Maart 1983) was 'n Suid-Afrikaanse kunsmusiek komponis. Hy was een van die eerste noemenswaardige komponiste van die genre, saam met Hubert du Plessis en Stefans Grové.
Vroeë lewe
Arnoldus Christiaan Vlok van Wyk is op 26 April 1916 op die plaas Klavervlei, nie ver van Calvinia af nie, 'n klein dorpie in Noord-Kaap, Suid-Afrika, gebore. Hy was die sesde van agt kinders. Sy ma, Helena van Dyk, was afkomstig van 'n welgestelde familie wat skynbaar afgestam het van die sewentiende-eeuse hofskilder Anthony van Dyck. Die egpaar het getrou toe die boerdery hulle 'n redelike hoop op finansiële sekuriteit gebied het, maar Van Wyk se pa was nooit 'n doeltreffende plaasbestuurder nie. Min is bekend oor sy kinderjare behalwe dat die lewe moeilik was. Van so vroeg as 1918 af het die gesin finansieel gesukkel, en sy vader, Arnoldus Christiaan Vlok van Wyk, het sy vrou en kinders sleg behandel. Verskeie familielede, waaronder Van Wyk se moeder en oudste susters, het musikale talent getoon, maar min geleentheid gehad vir musikale opleiding.
Musikale opvoeding
Van Wyk het af en toe klavierlesse by sy "gunsteling" suster Minnie, ontvang. Kort voor lank het hy "dramatiese klavier improvisasies van verhale vir enigiemand gespeel wat saggeaard genoeg was om hom ses pennies daarvoor te betaal." Op 16 is Van Wyk na die kosskool aan die Stellenbosch Boys' High School in Stellenbosch gestuur. Hy het eerste klavierlesse van die tjellis Hans Endler, en later van Mej. CE van der Merwe, ontvang. Sy moeder is in die Somerset-hospitaal in Kaapstad oorlede. Dit is 'n paar weke later gevolg deur die afsterwe van sy oudste suster. Hy het op sewentienjarige ouderdom gematrikuleer en besluit om die volgende jaar te spandeer om voor te berei vir 'n oorsese klavier-beursgeleentheid, welke poging onsuksesvol was. Hy het 'n pos in Kaapstad geneem in die eise-afdeling by 'n versekeringsmaatskappy. Gedurende hierdie tyd het hy kennis gemaak met Charles Weich, die musiekkritikus van die Afrikaanse koerant Die Burger, wat hom uitgenooi het om vir die eerste keer op te tree tydens 'n konsert van werke "deur onbekende Suid-Afrikaanse komponiste" wat aangebied is deur die Oranjeklub. Dit het Van Wyk van 'n gehoor voorsien vir sy werke, en aan die jong komponis 'n welverdiende en broodnodige stem gegee.
Londense vakleerlingskap
In 1938 het Van Wyk met sy studies aan Stellenbosch Universiteit begin met die doel om 'n BA-graad te behaal. Hy het sy studies onderbreek om aan die Koninklike Musiekakademie in Londen te studeer. Hy was die eerste Suid-Afrikaanse komponis wat 'n Performing Right-beurs ontvang het om daar te studeer. Die beurs is aanvanklik vir een akademiese jaar toegeken. Van Wyk het toestemming gekry om sy studies daar tot 1944 voort te sit. Terwyl hy aan die akademie gestudeer het, het hy verskeie pryse ontvang, insluitende die Worshipful Company of Musicians medalje in 1941, wat toegeken is aan die mees vooraanstaande student in die akademie. Van Wyk het baie bekommernisse gehad oor die professionele opleiding wat hy van sy komposisie-onderwyser, Theodor Holland, ontvang het. Na 'n paar maande aan die akademie het Van Wyk in 'n brief geskryf: "Vanaand nadat ek ordentlik geoefen het, het ek van my vorige stukke gespeel - die "Nokturne", die "Bagatelles", die "Romanza" en "Mazurka" en dit het my in 'n mooi, blou sentimentele bui geplaas. Dit sal doodnatuurlik wees om 'n blou letter te skryf, met pers oomblikke en ligpers kadense, maar ek sal my bes doen om dit nie aan u te doen nie. My kontak met die Engelse het my die ongepastheid van emosie geleer; dit het my geleer dat naakte emosie so onvergeeflik is as om in die straat af te loop sonder 'n broek. Ek het nog nie besluit of ek 'n beter man is, noudat ek hierdie filosofie geassimileer het nie."
Gedurende Van Wyk se tyd aan die akademie is sy werke tydens verskeie studentekonserte opgevoer, waaronder sy Vioolconcerto, onder leiding van Henry Wood. Dit is ook in 1940 deur sy medestudent, Doreen Cordell, opgevoer. Van Wyk het sy inkomste aangevul deur 'n pos te neem by die Afrikaanse afdeling van die BBC. Hy sou vir die res van sy tyd in Londen as omroeper, vertaler en nuusleser daar werk. Hy het by wyse van hierdie pos die Britse komponis en musikoloog Howard Ferguson ontmoet, wat "uiters beïndruk was deur [die] skoonheid en oorspronklikheid" van sy werke. 'n Lewenslange verhouding het uit hierdie ontmoeting ontstaan. Dit het gelei tot verskeie opvoerings van Van Wyk se werke in die Verenigde Koninkryk tydens sy agt jaar lange verblyf daar.
Die eerste van hierdie openbare opvoerings het Van Wyk se "Vyf Elegieë vir Strykkwartet", wat as deel van die bekende Nasionale Galery-konserte opgevoer is, ingesluit. Ander werke wat opgevoer is, was sy twee klavier-duetwerke, "Drie Improvisasies op Nederlandse Volksliedjies", en die variasies getiteld "Poerpasledam", 'n Afrikaanse sinspeling van die Franse frase "pour passer le temps."
Ander werke wat tydens Van Wyk se tyd in die Verenigde Koninkryk gespeel is, was sy Eerste Simfonie, wat deur Henry Wood gedirigeer is as deel van 'n spesiale BBC uitsending wat in 1943 tydens Suid-Afrika se Uniedagvieringe uitgesaai is, en die Saudade vir viool en orkes, wat oorspronklik die middelste beweging van die Vioolconcerto was, en deur die violis Olive Zorian onder leiding van Sir Adrian Boult uitgevoer is tydens 'n Proms-konsert by Albert Hall.
Sommige kritici het Van Wyk se gewildheid onder Engelse gehore bevraagteken, en aangevoer dat die BBC sy werke bevorder het as deel van sy groter veldtog ten behoewe van Afrikaners wat deel gevorm het van die Geallieerde Magte tydens die Tweede Wêreldoorlog.
Van Wyk het in 1946 na die einde van die Tweede Wêreldoorlog na Suid-Afrika teruggekeer.
Terugkeer na Suid-Afrika
Toe Van Wyk vroeg in Desember 1946 na Suid-Afrika teruggekeer het, "het hy 'n hartlike ontvangs gekry". Sy terugkeer het 'n belangstelling my mense aangewakker om tot Suid-Afrikaanse kunsmusiek by te dra, welke aangevuur is deur nasionalistiese motiewe. Van Wyk het die volgende paar jaar as vryskutkomponis en -musikant gewerk. Hy het verskeie toere (bestaande uit klavieropvoerings) deur die hele Unie van Suid-Afrika onderneem, en 'n konsertreeks deur die destydse Reddingsdaadbond, 'n organisasie wat in 1939 gestig is om in die hele Unie in kulturele projekte te belê en dit te bevorder, georganiseer. Die musiekkonserte moes waardering onder plattelandse Afrikaners vir musiek aanwakker.
Musikale nasionalisme
Talle musiekkritici het die "nasionalistiese styl" wat in Van Wyk se werke voorkom bevraagteken. Tydens 'n openbare lesing in 1955 vir die Gemenebes-afdeling van die Koninklike Genootskap van Kunste, het die kritikus Stewart Hylton-Edwards daarop gewys dat Van Wyk nie daartoe in staat sal wees "om tot die einde van sy lewe Engelse musiek te skryf nie". 'n Ander kritikus het beweer dat Van Wyk uitgebuit gevoel het (deur die nasionaliste), en dat hulle slegs besorg was oor sy bydrae tot die verfyningsproses van Suid-Afrikaanse Kunsmusiek. Van Wyk het veral nie van sy verbintenisse met die Suid-Afrikaanse Uitsaaikorporasie gehou nie, wat gereeld werke van hom aangevra het.
Van Wyk het voortgegaan om in Suid-Afrika aan sy Kersfees Kantata te werk. Hy het die werk in Londen begin komponeer; dit het die potensiaal gehad om hom te voorsien van finansiële sekuriteit, met jaarlikse staatsgesteunde uitsendings. Om enige verdere verbintenisse met die Afrikaner-nasionaliste te vermy, het Van Wyk 'n aanstelling as dosent in musiek aan die Engelssprekende Universiteit van Kaapstad aanvaar, 'n pos wat "veiligheid belowe het, terwyl dit tyd vir komposisie en klavierspel gelaat het”. Hy het sy Tweede Simfonie (Sinfonia Ricercata) gedurende hierdie tyd voltooi. Die werk, asook sy orkeswerk getitel Rapsodie (1951), was in opdrag van die Van Riebeeck-fees van 1952.
Verskeie akademici voer aan dat Van Wyk se liedjies sy beste werk verteenwoordig. 'n Belangrike sangsiklus Van Liefde en Verlatenheid, wat geprys is deur die kritikus Malcolm Rayment as "een van die belangrikste bydraes van ons tyd tot die literatuur van liedere", het na sy Rapsodie gevolg. Die eerste uitvoering van Van Liefde en Verlatenheid het plaasgevind tydens die Universiteit van Kaapstad se musiekfees van 1953. Van Wyk het in 1954-56 vlugtig na Londen teruggekeer vir 'n reeks konserte. Gedurende hierdie tyd het hy hoofsaaklik aan 'n grootskaalse klavierwerk getiteld Nagmusiek gewerk, wat ter nagedagtenis aan sy vriend Noel Mewton-Wood, 'n Australiese pianis wat in 1953 selfmoord gepleeg het, geskryf is.
Alhoewel Van Wyk op eenvoudige wyse gekomponeer het omrede hy "pragtige dinge" wou skep, was sy verbinding met die ideologieë van Afrikaner-nasionalisme 'n onvermydelikheid. Vir die Uniefees in Bloemfontein in 1960 het Van Wyk een van sy belangrikste werke tot op daardie stadium geskryf naamlik, die simfoniese suite getitelPrimavera, wat van belang is vanweë die lengte daarvan en die belangrike plek wat dit beklee tussen sy ander orkeswerke. Dit bestaan uit vier bewegings wat sonder onderbreking gespeel word. Die derde beweging maak op uitgebreide wyse gebruik van 'n minnelied, soos dit gebruik is deur die dertiende-eeuse Duitse digter Neidhart von Reuenthal.
Aan die einde van sy loopbaan het Van Wyk veral aangetrokke gevoel tot die idee om onbegeleide vokale werke te komponeer, soos sy Aanspraak virrie latenstyd (1973–83) en sy Missa in illo tempore (1979). Hy het aan 'n onderhoudvoerder gesê: "Op die oomblik is dit die ding wat my die meeste aanraak; die idee van mense wat sonder instrumentele begeleiding sing. Miskien het dit iets te make met waarheen die wêreld oppad is."
Belang
Van Wyk is in 1952 'n genoot van die koninklike akademie gemaak, en het verskeie reise na Europa onderneem. Belangrike optredes buite die VK en Suid-Afrika sluit onder meer 'n uitvoering van sy Eerste Strykkwartet in Brussel vir die Internasionale Genootskap vir Kontemporêre Musiek in 1950 in, asook 'n opvoering van sy sangsiklus Van liefde en Verlatenheid tydens die genootskap se fees in 1954 in Israel. Tydens hierdie fees het Van Wyk die Jeunesses Musicales-prys ontvang. Die uitvoering van sy sangsiklus tydens die fees is so entoesiasties aangehoor dat dit dieselfde jaar in Nederland, Londen en Oslo tydens verskeie geleenthede opgevoer is. Van Wyk het in 1972 'n eredoktoraat in musiek aan die Universiteit van Kaapstad ontvang, en in 1981 aan Stellenbosch Universiteit.
Styl van komposisie en ontwikkeling
Ondanks die erkenning en kritiese ontvangs wat Van Wyk tydens sy leeftyd vir sy werke ontvang het, sou hy nooit sy uiters self-kritiese stem te bowe kom nie. Gevolglik is die meerderheid van Van Wyk se werke dikwels na die eerste uitvoering daarvan hersien. In totaal, die hersiene werke uitgesonder, het Van Wyk gedurende sy leeftyd slegs sewe-en-twintig komposisies gekomponeer. Van Wyk se mees fundamentele stilistiese ontwikkelings het in sy vroeë jeugjare gestalte gekry in Europa. Soos baie van Van Wyk se tydgenote van destyds was hy van mening dat die statuur van enige komponis, en nog belangriker, 'n komponis uit Suid-Afrika, gemeet moes word aan die Europese landskap van artistieke verdienstelikheid en estetiese waardes. Van sy werksetiek het Howard Ferguson gesê: "Hy is 'n stadige en noukeurige werker, en ook uiters selfkrities, soos gesien kan word uit sy gewoonte om werke na hul eerste uitvoering te hersien, of selfs heeltemal te onttrek. Mens wonder soms inderdaad of hy nie te geneig was om selfkrities te wees nie."
Van Wyk se eerste musikale idiome weerspieël die tradisies van die laat-Romantiese musikale tydperk en is tonaal en neo-Romanties van aard. Van Wyk was bewus van die stilistiese beperkings van sy eie musiek, maar het ook die sogenaamde "post-moderne" Europese komposisie-ontwikkelinge gevolg, met komponiste soos Paul Hindemith, Strawinski, en Arnold Schoenberg. Tydens 'n SAUK-onderhoud in 1972 het Van Wyk verduidelik: Baiekeer dink ek my musiek is min of meer Romanties en tradisioneel ... en watter mark is daar nou eintlik daarvoor? </Blockquote>
Sy ontwikkeling as komponis het 'n ommekeer ondergaan toe hy formele onderrig in komposisie, soos voorheen genoem, by die RAM in die Verenigde Koninkryk ontvang het. Hy het die tradisies van sy Engelse tydgenote, soos Britten en Walton, verwerp, en in pleks daarvan sy musikale instinkte gevolg. Van Wyk het in herinnering geroep dat sy komposisiemetodes instinktief gedoen is, en sonder dat hy elke stap op 'n logiese manier moes verklaar. As 'n konsertpianis en slaafse navolger van die Romantiese ideologieë, het Van Wyk gou geïnteresseerd geraak in die laat-klavierwerke van komponiste soos Beethoven, Chopin en Liszt. Hierdie "gebrek aan 'n sterk innerlike kreatiewe rigting" is ook duidelik in Van Wyk se "gereelde gebruik van ingevoerde materiaal van verskillende soorte as basiese vertrekpunte vir verdere musikale behandeling ".
Tydens sy verblyf in die Verenigde Koninkryk en danksy sy vriendskap met Ferguson, het Van Wyk gesosialiseer met mense soos Ralph Vaughan Williams en Gerald Finzi, wat beide die 'sleurgang' van post-Elgar tonale idiome gevolg het. Kort daarna het hy begin belangstel in die komposisietegnieke van Britten, wat die tegnieke van komponiste soos Strawinski, Berg en Mahler gevolg het. Wat Van Wyk die meeste aangetrek het, was die vermoë van Britten om musiek te komponeer wat die idees van sosiale kommentaar gereflekteer het.
'n Ander faktor in Van Wyk se ontwikkeling as komponis was sy intense liefde en belangstelling in die letterkunde en poësie. Aangesien die skep van "pragtige dinge" vir hom die belangrikste oorweging was, het hy dikwels verskeie gedigte of artistieke uitdrukkings van prominente figure soos die groot meesters N.P. van Wyk Louw en W.E.G. Louw in sy komposisies ingesluit.
Hy het dikwels van poësie en letterkunde gebruik gemaak as vertrekpunt vir sy komposisies se titels: Vier Weemoedige Liedjies, Van Liefde en Verlatenheid, en Vyf Elegieë vir Strykkwartet. Die tekste wat Van Wyk vir sy komposisies gekies het, het dikwels nostalgiese sentimente bevat, soos uitdrukkings van pessimisme, of die uitdrukking van isolasie.
Erfenis
Na sy dood in 1983 het verskeie geleerdes hulde gebring aan die komponis vir sy bydrae tot Suid-Afrikaanse kunsmusiek. Sommige van hierdie huldeblyke het beklemtoon hoe Van Wyk se komposisies die ideologie van Afrikanernasionalisme weerspieël het. Ander, analitiese kommentare, plaas sy werke in die konteks van die ontwikkeling van die komponis. Daar is nog nie werklik gepoog om die werke binne 'n groter konteks van komposisie ontwikkeling in 'n spesifieke Suid-Afrikaanse konteks te plaas nie, hoofsaaklik as gevolg van 'n individuele styl wat nie maklik gekategoriseer kan word nie.
In 'n huldeblyk aan Van Wyk na sy dood, skryf die Suid-Afrikaanse musikoloog Jacques Pierre Malan dat die skepping van 'n eiesoortige Suid-Afrikaanse abstrakte kunsmusiek, "die werk was van een man, die profeet van Suid-Afrikaanse musiek, Arnold van Wyk. Hy was ons eerste soewereine klankmeester, die eerste een wat in die buiteland aandag kon trek as 'n kreatiewe kunstenaar, die eerste om plaaslik te skep, tussen al die buitelandse meesters, die moontlikheid om 'n eie musiek van die hoogste gehalte te vestig, die eerste om musikale prestasies te maak wat net soveel getel het as al die ander prestasies — om slegs enkele van die 'eerstes' te noem."
In 2014 het die Suid-Afrikaanse musikoloog Stephanus Muller Nagmusiek gepubliseer, wat 'n skolastiese analise sowel as fiktiewe interpretasie van die lewe en werke van Arnold van Wyk bied. Muller het in 2015 die UJ-prys vir 'n debuutroman ontvang vir die publikasie.
Van Wyk se musiek het die afgelope paar jaar in Kaapstad gewild geword, en is uitgevoer deur die plaaslike komponis en musikant, Liam Pitcher.
Drie Skatte
Die Drie Skatte of Drie Juwele (Chinees: 三寶, sanbao) is basiese deugde in Taoïsme. Hoewel die Daodejing die term sanbao oorspronklik gebruik het vir meegevoel, matigheid en nederigheid, is dit later gebruik om die Drie Juwele (Boeddha, dharma en sangha) in Chinese Boeddhisme te vertaal, asook vir die Drie Skatte in tradisionele Chinese geneeskunde: jing, qi en shen.
Die skatte
Die eerste van die Drie Skatte is ci (慈): "meegevoel, sagtheid, liefde, genade, goedhartigheid". Dit is ook ’n klassieke Chinese term vir "moeder". Sommige beskou dit as die belangrikste van die Drie Skatte.
Die tweede is jian (儉): "matigheid, selfbeheersing, spaarsaamheid".
Die derde is ’n frase met ses karakters in plaas van ’n enkele woord, Bugan wei tianxia xian (不敢為天下先): letterlik "nie waag om op te tree soos die eerste onder die hemel nie", maar gewoonlik vertaal as "nederigheid".
Myrsinaceae
Myrsinaceae is die Kaapse boekenhout-familie wat oral in tropiese en subtropiese dele gevind word. In Suid-Afrika is daar vier genera wat twee bekende boomspesies insluit.
Garderen
Garderen is ’n dorp in die munisipaliteit Barneveld in die provinsie Gelderland in Nederland.
Elmo de Witt
Elmo de Witt (1935-2011) was 'n Suid-Afrikaanse filmmaker. Hy was bekend in die industrie as "die man met die oog vir talent". Hy was veral bekend vir rolprente soos Debbie, Hoor my Lied en Grensbasis 13. Hy is in 2011 te Uvongo (KwaZulu-Natal) op die ouderdom van 76 aan longverwante probleme oorlede.
Filmografie
As regisseur:
As vervaardiger:
Draaiboeke:
Redigeerder:
Kinematografie:
As akteur:
Lissonotus rugosus
Lissonotus rugosus is 'n spesie van besies in die Cerambycidae familie. Dit is beskryf deur Ernst Fuchs in 1958.
Muhammadu Buhari
Muhammadu Buhari (* 17 Desember 1942) is die voormalige leier van Nigerië se CPC. Hy is die president van Nigerië en het op 29 Mei 2015 die opvolger van Goodluck Jonathan geword. Buhari is 'n afgetrede Generaal-majoor van die Nigeriese weermag wat tussen 1983 en 1985 ná 'n militêre staatsgreep vanaf 1983 tot 1985 as staatshoof van Nigerië gedien het. Die term Buharisme word toegeskryf aan die militêre regering onder Buhari.
Buhari het onsuksesvol vir die amp van president in die verkiesings van 2003, 2007 en 2011 aangetree. In Desember 2014 is hy benoem as die All Progressives Congress se presidentskandidaat vir die verkiesings in Maart 2015. Buhari het die algemene verkiesing in 2015 gewen en die huidige president Goodluck Jonathan verslaan. Buhari is 'n boorling van Daura in Katsina; hy is van Fulani-etniese agtergrond.