Mark_Behr
Skryfwerk
Hierna volg sy opspraakwekkende debuut met Die reuk van appels. Hierdie boek word in 1991 in Noorweë geskryf. Die oorspronklike Afrikaanse manuskripte word aanvanklik verwerp, hoewel die uitgewer tog belangstelling bly toon en die teks beïnvloed (Maresa de Beer was die proefleser). Op die rekenaar sou Behr oor en weer aan die Afrikaanse en Engelse weergawe werk. Hy het ook raad gekry van Gerrit Olivier, Antjie Krog, Annie Gagiano en André Brink. Sy Afrikaanse en Engelse weergawe was tegelyk klaar. Die Suid-Afrikaanse uitgewers het uiteindelik die Engelse manuskrip verwerp. Dit het twee jaar geduur om 'n oorsese uitgewer te kry wat bereid was om die Engelse weergawe uit te gee. Ironies genoeg sou hy sy laaste twee boeke nie in Afrikaans gepubliseer kon kry nie, omdat sy Afrikaans substandaard was, soos hy in 'n onderhoud met Andrew van der Vlies stel: ''My Afrikaans, I’m told, is not up to scratch. I’ve also been told that I sound more like an English-speaking South African than an Afrikaans speaker — although I think that might come from overcompensating for my boyhood’s insecurities or from a sibilance that is sometimes the property of some of us who are a little queer.'' In Die reuk van appels word die grootwordjare binne die apartheidsbestel uit die perspektief van die jong seun Marnus Erasmus vertel, wat nie die werklike implikasies van die politieke bestel of die ouers se sienings en gedrag begryp nie. Die volgehoue beperkte perspektief van Marnus is die boek tot groot wins, want die teks vertel oneindig meer as wat die perspektief van Marnus meedeel. So voltooi die leser se perspektief eindelik die boek, wat ’n verdoemende oordeel uitspreek oor die apartheidsbestel en die morele waardes van die magsfigure daarin. Marnus is die seun van ’n generaal wat ’n luukse lewe lei in die erfhuis in die rykmansbuurt St. James naby Kalkbaai. In die somer van 1973 ontvang die gesin ’n geheime besoek van ’n generaal uit Chili en wanneer Marnus hom afloer kry hy ’n skokkende blik agter sy ouers (en hulle generasie) se morele front. Die boek ontbloot ernstige seksuele afwyking, die politieke en militêre afwyking van die apartheidstelsel en godsdienshuigelary onder die oppervlak van ’n oënskynlik normale, gelukkige en invloedryke Afrikanergesin. Veral die indoktrinasie van valse waardes wat deur die regering en volwassenes in hierdie tyd volgehou word en neerkom op niks minder nie as geestelike geweld, word genadeloos ontmasker. Die aksie speel hoofsaaklik af in die Kaap van die sewentigerjare (wanneer Marnus die onskuldige jong seun is) en dan sowat veertien jaar later in die suide van Angola tydens die grensoorlog (wanneer Marnus ’n soldaat in die Suid-Afrikaanse Weermag is en groter perspektief op gebeure begin kry). Die C.N.A. Debuut-prys en die Eugène Marais-prys word in 1994 aan Die reuk van appels toegeken en dit is in dieselfde jaar op die kortlys vir die Afrikaanse M-Net-prys. Sy eie Engelse verwerking van hierdie boek, The smell of apples, word in 1995 bekroon met die Britse Betty Trask-prys vir debuutwerk en genomineer vir die Booker Prys, terwyl dit in 1996 die Engelse M-Net-prys en in 1997 die Art Seidenbaum Award van die Los Angeles Times wen. Dit is ook op die kortlys vir die Guardian se fiksieprys en die Britse John Steinbeck-prys. In 1996 word die Engelse weergawe met die M-Net-prys bekroon. Die boek word in ten minste nege tale vertaal, waaronder Hebreeus, Engels, Chinees, Duits en Portugees, en word voorgeskryf aan verskeie universiteite oor die wêreld.