cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Jan Wolkers
As skrywer
Wolkers se skryfdebuut het in 1961 plaasgevind met die kortverhaalbundel Serpentina's petticoat. In die openingsverhaal Het tillenbeest steel die hoofkarakter uit 'n naburige kasteel 'n beeld wat die sfinks uit Sophokles se tragedie, Koning Oedipus, voorstel. Die verhaal sinspeel op outobiografiese ervaringe: die werklike beeld is in 2013 deur die skrywer se suster aan Kasteel Oud-Poelgeest, die regmatige eienaar daarvan, terugbesorg. Dit word daar tentoongestel in die Drakenzaal.
In 1962 het Wolkers se eerste roman, Kort Amerikaans, verskyn. Daarna het daar gereeld 'n nuwe boek uit sy pen verskyn. In 1969 verskyn Turkish delight, Wolkers se grootste literêre sukses. Die boek is in 1973 deur die regisseur Paul Verhoeven verfilm met protagoniste Rutger Hauer en Monique van de Ven.
Eric Dodson
Eric Dodson (1 Desember 1920 – 13 Januarie 2000) was 'n Engelse akteur. Hy was bekend vir sy rolle in die televisiereekse The Adventures of Tom Sawyer (1960), The Edgar Wallace Mystery Theatre (1960), The Avengers (1961), en American Playhouse (1981).
Jan Wolkers
As skrywer
Ander temas wat gereeld in Wolkers se werk voorkom is (fisiese) agteruitgang en die dood. In sy eerste skilderye gebruik hy ook die tema van die dood, byvoorbeeld stillewes met skedels. Wolkers het vroeg met die dood in aanraking gekom. Sy oudste broer Gerrit het op 30 Augustus 1944 tydens die Tweede Wêreldoorlog op 22 jaar aan Witseerkeel gesterf.
In 2007 het Wolkers spesiaal vir die posseëls van die Weke van de Kaart 2007 'n gedig geskryf wat deur die grafiese ontwerper Lex Reitsma verwerk is. Die see, ruimte en lug van Texel en Die geboorte van Venus deur die skilder Botticelli het Wolkers geïnspireer om die gedig vir die posseëls te skryf.
In Augustus 2007 het Jan Wolkers self die luisterboek Turks fruit voorgelees in sy huis op Texel. Dit het in Oktober van daardie jaar verskyn.
In 2007 het hy die teks geskryf vir die uitsending van Groot Dictee der Nederlandse Taal op 19 Desember. Indien Wolkers nie twee maande voor die gebeurtenis oorlede is nie sou hy die diktaat self aangebied het, waarskynlik via 'n satellietverbinding tussen Texel en Den Haag. Hy is toe vervang deur sy vrou Karina wat die diktaat in sy plek voorgelees het. Dit beteken dat Jan Wolkers die enigste skrywer is wat nie self die diktaat tydens die uitsending aangebied het nie. Wolkers het die diktaat in Augustus voltooi; dit beteken dat die werk amptelik sy "laatst bekende teks" is. Dit was nie, soos dikwels die geval is met die Groot Dictee, 'n ewekansige versameling van moeilik spelbare woorde wat deur 'n dun verhaal sonder 'n intrige bymekaargehou word nie, maar wat vorm en inhoud betref, 'n "echte Wolkers", kompleet met Bybel, engele, seks en "geskilderde" taal.
Prenteboeke
In Augustus 2008 kom die prenteboek 'Het was wel een heel lief varkentje' uit. Dit was die eerste fiksieboek vir kinders wat Jan Wolkers geskryf het.
Verfilmings
Daarnaas het die Humanistisch Verbond in 1998 die verhaal De wet op het kleinbedrijf verfilm en op video uitgebring. Regisseur Kees Vlaanderen wen hiermee in 1999 de Genève Europa Prijs vir die beste tv-draaiboek.
Skilderkuns
Wolkers het in 2007 verklaar dat sy skilderye gebore is uit wat hy in homself in eensaamheid versamel; en daarvoor moet hy rustig lewe. Sy inspirasie vir abstrakte werke was die see, die landskap en rustigheid. Wolkers het ook baie plakkate ontwerp: onder andere in die sestigerjare vir die Komitee Bevrijdingsfront Vietnam (1968) en vir die CPN, sowel as 'n plakkaat vir die Pacifistisch Socialistische Partij (PSP) (1987).
Beeldhouwerk
Sy beelde was dikwels die slagoffer van vandalisme. Voorbeelde hiervan is die Auschwitz-monument in Amsterdam en die monument op die dyk by Ceres op Texel. 'n Waarskynlik faktor wat hierin 'n rol speel is Wolkers se uitgebreide gebruik van glas en die kwesbaarheid daarvan en die vernielsug wat dit by sommige mense aanwakker. 'n Glaswerk in sy tuisdorp Oegstgeest is byvoorbeeld ook vernietig. Na restourasie is dit na 'n nuwe plek voor die stadsaal verskuif, waar dit sedertdien met kameras gemonitor word. In reaksie op die vernietiging van die monument in Ceres in 2003 het Wolkers aangekondig dat hy minder met glas en meer met staal sou werk. Die Jac. P. Thijsse- monument in die dam by die Elemert op Texel bevat weliswaar meer staal, maar glas is nog steeds in groot mate daarin teenwoordig. Die Monument voor de Tachtigers in die Oosterpark in Amsterdam is geheel en al van vlekvrye staal gemaak. Die Theo Thijssen-monument op De Nieuwe Ooster bestaan grotendeels uit glas.
Museum
Aan die einde van 2007 het Karina Wolkers aangekondig dat sy daarin geslaag het om die munisipaliteit van Leiden te oorreed om 'n museum te bou waar Wolker se skilderversameling tentoongestel kon word. Dit sou ook sy literêre argief met sy briewe moes insluit. Die voorkeur vir Leiden spruit uit die feit dat Wolkers die tekenakademie daar bygewoon het. Dit was ook die eerste stad waar hy museums besoek het. Die ontwerp en ligging van die museum is bespreek en daar was ook sprake van die Stedelijk Museum De Lakenhal of die Naturalis as ligging. Karina Wolkers het in hierdie verband gesê: "museum wat te statisch klinkt. Het moet iets swingenders worden, waar ook films van anderen getoond kunnen worden, met aandacht voor geschiedenis".
Op 21 Oktober 2008 is 'n tydelike tentoonstelling van Wolkers se werk in De Lakenhal gehou. Dit het tot 15 Februarie 2009 geduur. In 2019 is verdere skilderye en reliëfs uit die landgoed van die kunstenaar van Texel na De Lakenhal oorgebring. Die Wolkers-argief en sy tekeninge is in dieselfde jaar na die Universiteitsbiblioteek van Leiden verskuif.
Ilja Moeromets
Ilja Moeromets (Russies: Илья́ Му́ромец; letterlik Elia van Moerom) is ’n Slawiese mitologiese held van Kiëf-Roes. Sy lof word besing in verskeie bilini (epiese gedigte). Hy, Dobrinja Nikititsj en Aljosja Popowitsj word beskou as die grootste van die legendariese bogatiri, of ridders, van Kiëf-Roes. Hulle word saam uitgebeeld in Wiktor Wasnetsof se bekende skildery Богатыри (regs).
Ilja in heldeverhale
Vogens legendes is Ilja, die seun van ’n boer, op die dorpie Karatsjarowo naby Moerom gebore. As kind was hy baie siek en hy kon eers op 33 loop nadat hy wonderbaarlik deur twee pelgrims gesond gemaak is. Hy het toe bomenslike krag gekry by ’n sterwende ridder, Swjatogor. Daarna het hy vertrek om die stad Kiëf te bevry. Op pad daarheen het hy ook die stad Tsjernigof man-alleen teen invallers verdedig en in die woude van Briansk ’n monster doodgemaak wat reisigers vermoor het.
Legendariese figuur
Ilja Moeromets se naam is sinoniem met besonderse fisieke en spirituele krag en integriteit. Hy was al die held in verskeie rolprente, tekenprente en verhale en is die enigste epiese held wat deur die Russies-Ortodokse Kerk as heilige verklaar is.
Hoewel sy oorskot na bewering bewaar word in die Kiëfse Klooster van die Grotte, was hy waarskynlik nie ’n enkele persoon nie, maar eerder ’n verteenwoordiging van verskeie ware en fiktiewe helde uit verskillende tydperke.
Sten
Die STEN se vuursiklus is verstelbaar en die terugslag vind outomaties plaas. Die magasyn knip aan die linkerkant van die masjiengeweer vas, en nie onder soos die normale konfigurasie is nie. STEN is 'n akroniem wat saamgestel is van die wapen se hoofontwerpers, majoor Reginald V. Shepherd en Harold Turpin, en EN vir die Enfield-fabriek.
Daar is meer as viermiljoen STEN's vervaardig in al die verskillende weergawes gedurende die 1940's; dit is die tweede grootste produksieloop van alle submasjiengewere vervaardig tydens die Tweede Wêreldoorlog na die Sowjetunie se PPSh-41.
Aloe leandrii
Aloe leandrii is 'n aalwyn wat endemies aan Madagaskar is en kom in die sentrale en ooste gebiede voor.
Shirley Knight
Shirley Knight (gebore 5 Julie 1936) is 'n Amerikaanse aktrise en vervaardiger. Sy is bekend vir haar rolle in die rolprente Endless Love (1981), As Good as It Gets (1997), Grandma's Boy (2006), en Paul Blart: Mall Cop (2009).
Sondagstem
duimnael|400px|Sirkulasie van Afrikaanse weekblaaie voor en tydens die persstryd.
Sondagstem was 'n kortstondige Sondagkoerant wat in Johannesburg uitgegee is en was die laaste vername Afrikaanse koerant wat die destydse opposisie van die Nasionale Party in die Volksraad, die Verenigde Party, ondersteun het. Landstem is eers twee jaar ná Sondagstem se sluiting by die NP-gesinde Dagbreek ingelyf, maar hoewel dit as 'n SAP-koerant beskou is, was dit in werklikheid apolities.
Ontstaan
Sondagstem is in 1958 in Johannesburg begin as die Verenigde Party se teenvoeter in die Noorde vir die NP-gesinde Dagbreek en Sondagnuus, wat tot 1962 uitgegee is deur Dagbreekpers Beperk en van 1 Julie daardie jaar deur die Afrikaanse Pers (1962) Beperk. In 1965 het drie Johannesburgse koerante, die Sunday Times, Sunday Express en Sondagstem tot die Kaapse mark toegetree. Kort daarna volg ook Dagbreek en Sondagnuus. Op 4 Junie 1965 besluit die Nasionale Pers om op sy beurt vanuit Kaapstad tot die Sondagmark in Transvaal toe te tree en stig Die Beeld, wat op 31 Oktober 1965 die eerste keer verskyn.
Ondanks geldelike probleme kon Sondagstem 'n sirkulasie van 94 000 teen 1962 bereik en van 115 105 teen die eerste ses maande van 1965. Met sy toetrede tot die Kaapse mark, bereik Sondagstem vir die ses maande tot Desember 1965 'n sirkulasie van 138 694, amper 24 000 meer as in die voorafgaande ses maande. Met die stigting van Die Beeld, waarvan Schalk Pienaar redakteur was, kom die verbete wedywering, in wese 'n stryd tussen die noordelike en suidelike faksies van die Nasionale Party, in volle swang.
Sluiting
Die Argus-groep het Sondagstem in 1959 oorgeneem, maar weens die ongekende wedywering in die Afrikaanse Sondagmark besluit die Argusgroep op 16 November 1967 dat die uitgawe van 3 Desember 1967 die laaste sou wees. Die Argusmaatskappy besluit egter op Vrydag 24 November die uitgawe van die daaropvolgende Sondag sou die laaste wees. Intussen het die Afrikaanse Pers (1962) Beperk Landstem uitgekoop en van Sondag 17 Desember 1967 word die ander laaste, vername Afrikaanse weekblad wat nié die Nasionale Party ondersteun het nie, by Dagbreek en Sondagnuus ingelyf. Brian Bunting skryf in 1969: "Die gevolg van dié veranderinge is dat nie 'n enkele Afrikaanse koerant van enige aansien in Suid-Afrika vandag deur die opposisie beheer word nie; die Nasionaliste het algehele oorheersing op dié gebied bereik. "
Dagbreek en Landstem en Die Beeld het alles in die stryd gewerp om Sondagstem se lesers te lok en die groot trekpleister was strokiesverhale. Die Beeld het Willie van Rensburg, skepper van die Dr. Marius Hugo-vervolgverhaal oorreed om dit by hulle voort te sit. Die Beeld se sirkulasie spring van 226 000 op 26 November tot 305 000 op 3 Desember, die eerste Sondag met Sondagstem se fotoverhaal. Die Beeld se gemiddelde sirkulasie vir die laaste helfte van 1967 was 197 029, maar vir die eerste helfte van 1968 was dit 289 297. Ondanks hierdie skitterende styging was Dagbreek en Landstem steeds voor in die stryd om die Sondagmark met 'n sirkulasie van 324 082. Al het albei die oorblywende Sondagkoerante se sirkulasie ongekende hoogtes bereik, het die wedywering Naspers en die Afrikaanse Pers 'n fortuin gekos.
Frank Nelson (akteur)
Frank Nelson (6 Mei 1911 – 12 September 1986) was 'n Amerikaanse akteur. Hy was bekend vir sy rolle in die rolprente The Milkman (1950), The Looney, Looney, Looney Bugs Bunny Movie (1981), en The Malibu Bikini Shop (1986), en in die televisiereeks I Love Lucy (1951).
Jiang Zemin
Jiang Zemin ( UK: /dʒiˈæŋ ʒeɪˈmɪn/, US: /dʒiˈɑːŋ zəˈmɪn/; 17 Augustus 1926 - 30 November 2022) was 'n Chinese politikus. Hy het van 1989 tot 2002 as sekretaris-generaal van die Kommunistiese Party van China gedien het as voorsitter van die Sentrale Militêre Kommissie van die Kommunistiese Party van China van 1989 tot 2004. Hy was president van die Volksrepubliek China van 1993 tot 2003 en Jiang was beskou as die "kern van die derde generasie" van die leiers van die Kommunistiese Party.
Jiang het onverwags aan bewind gekom as 'n 'kompromiskandidaat' na aanleiding van die Tiananmen-betogings van 1989 toe hy Zhao Ziyang as sekretaris-generaal vervang het nadat Zhao vir sy steun aan die studentebeweging ontslaan is. Met die afnemende invloed van Agt senior oud leiers as gevolg van die ouderdom en met die dood van Deng Xiaoping in 1997, het Jiang sy mag aan bewind gekonsolideer en in die negentigerjare die 'belangrikste leier' van die party en die land geword.
Aangevuur deur die suidelike toer van Deng in 1992 om die "oopstelling en hervorming" te bespoedig, stel Jiang die term "sosialistiese markekonomie" amptelik in sy toespraak tydens die 14de nasionale kongres van die Kommunistiese Party van China wat later daardie jaar gehou is, en eindig 'n periode van ideologiese onsekerheid en ekonomiese stagnasie na 1989. Onder Jiang se leiding het China aansienlike ekonomiese groei beleef met die voortsetting van hervormings, die vreedsame terugkeer van Hongkong van die Verenigde Koninkryk in 1997 en Macau van Portugal in 1999 en sy betrekkinge met die buitewêreld verbeter, terwyl die Kommunistiese Party het sy streng beheer oor die regering behou. Sy bydraes tot die partyleer, bekend as die 'Drie verteenwoordigers', is in 2002 in die party se grondwet opgeskryf. Jiang het in 2002 die pos van die Algemene Sekretaris van die Party en die Staande Komitee van die Politburo ontruim, maar het nie al sy leierskapstitels in 2005 prysgegee nie, en het tot veel later voortgegaan om sake te beïnvloed.
Niels Henrik Abel
Niels Henrik Abel (5 Augustus 1802 – 6 April 1829) was 'n Noorse wiskundige wat die onmoontlikheid van die oplos van vyfdegraadse vergelykings deur middel van wortels bewys het deur die deur hom uitgedinkte wiskundige vertakking groepteorie aan te wend.
2009 Italiaanse Grand Prix
Die 2009 Formule Een Italiaanse Grand Prix is op 13 September 2009 op die Autodromo Nazionale Monza, in Italië, gehou. Dit was die dertiende wedren van die kampioenskapseisoen en is deur Rubens Barrichello in 'n Brawn-Mercedes gewen.
Niels Henrik Abel
Vroeë lewe
Niels Henrik Abel se vader, Søren Georg Abel, had 'n graad in teologie en filosofie en het as pastoor in Finnøy gedien. Søren se vader en Niels se oupa, Hans Mathias Abel, was ook 'n pastoor, in Gjerstad naby Risør. Søren het sy jeug in Gjerstad deurgebring en het daar ook as kapelaan gedien. Ná sy vader se dood in 1804 is Søren as pastoor in Gjerstad aangestel, en dis toe dat die familie soontoe trek.
Anne Marie Simonsen was van Risør. Haar vader, Niels Henrik Saxild Simonsen, was 'n vakman en handelaar-skeepseienaar, en skynbaar die rykste persoon in Risør. Anne Marie het met twee stiefmoeders en in relatief luukse omstandighede grootgeword. In Gjerstad het sy graag balle en sosiale aangeleenthede gereël. Sy was blykbaar 'n alkoholis en het nie veel in die grootmaak van haar kinders belang gestel nie. Niels Henrik en sy broers het hul onderrig van hul vader ontvang en het uit handgeskrewe teksboeke geleer. Interessant lees 'n opteltabel in een van die wiskundeboeke: 1+0=0.
Katedraalskool en Koninklike Frederik-universiteit
Met Noorse onafhanklikheid en die eerste verkiesing in 1814 is Søren Abel as 'n verteenwoordige vir die Noorse parlement, die Storting, verkies. Die Storting se vergaderings is tot en met 1866 in die hoofsaal van die Katedraalskool van Christiania (vandag Oslo) gehou. Heel moontlik as gevolg van hierdie blootstelling tot die skool het hy besluit dat sy oudste seun, Hans Mathias, die volgende jaar daar moes begin skoolgaan. Net voor hy die huis moes verlaat, was Hans Mathias só hartseer en depressief om weg te gaan dat sy vader hom toegelaat het om te bly. Hy stuur toe dus eerder Niels Henrik.
Niels Abel het in 1815 op die ouderdom van 13 by die skool begin skoolgaan. Hans Mathias het 'n jaar later by hom daar aangesluit. Hulle het in dieselfde kamer gebly en dieselfde klasse bygewoon. Hans Mathias het oor die algemeen beter punte as Niels gekry. In 1818 is Bernt Michael Holmboe as wiskundeonderwyser aangestel, en deur sy leerlinge take vir huiswerk te gee, het hy Niels Henrik se talent in wiskunde raakgesien. Hy het Niels private lesse ná skool gegee en hom aangemoedig om die vak tot op 'n gevorderde vlak te studeer.
In 1818 had Søren Abel 'n openbare teologiese argument met Stener Johannes Stenersen oor sy kategisme van 1806. Die argument is wyd in die pers gedek en Søren het die bynaam "Abel Spandabel" gekry. Terselfdertyd het Søren amper sy posisie in die parlement verloor nadat hy Carsten Anker, gasheer van die Noorse Konstituentvergadering, beledig het. In 1818 keer Søren terug na Gjerstad met sy politieke loopbaan tot niet. Hy het hewig begin drink en is twee jaar later, in 1820 en op die ouderdom van 48, dood. Op sy begrafnis, met die pastorie gevul met gaste, het sy vrou dronk geword en openlik met een van die diensknegte na 'n slaapkamer onttrek.
Die twee broers het verskillend op die agteruitgang van hul familie gerageer. Op skool het Niels Henrik geweldig goed in wiskunde gedoen, maar hy het met sy ander vakke gesukkel. Hans Mathias het egter in 'n ernstige depressie verval, waarvan hy nooit sou herstel nie. Hy het sy klasse opgeskop en na Gjerstad teruggekeer kort ná sy vader se dood. Die familie is in moeilike omstandighede gelaat. Anne Marie Abel se welvarende vader het in die resessie ná die Napoleontiese Oorloë bankrot geword en het ook in 1820 gesterf.
Bernt Michael Holmboe het Niels Henrik Abel met 'n beurs ondersteun sodat hy by die skool kon bly en het geld van sy vriende ingesamel sodat Niels Henrik aan die Koninklike Frederik-universiteit kon studeer.
Teen 1821 toe Abel by die universiteit begin studeer het, was hy reeds die slimste wiskundige in Noorweë. Holmboe het geen meer onderwerpe wat hy aan Abel, wat reeds al die nuutste wiskundige literatuur in die universiteitsbiblioteek bestudeer het, kon leer nie. Abel het ook reeds begin werk aan sy eerste prestasie, die oplossingsprobleem van vyfdegraadse vergelykings in wortels. Wiskundiges het vir die vorige 250 jaar vir 'n oplossing tot hierdie probleem gesoek, en toe Abel in 1821 dink dat hy die oplossing gevind het, het twee professors aan Christiania, Søren Rasmussen en Christopher Hansteen, geen foute in Abel se formules gevind nie. Hulle stuur toe die werk na die voorste wiskundige in die Nordiese lande, professor Ferdinand Degen in Kopenhagen. Hy kon ook geen fout met die werk vind nie, maar het getwyfel of 'n onbekende student in vergeleë Christiania werklik die oplossing tot 'n probleem waaroor wiskundiges al vir so lank gedink het, kon vind. Degen het egter opgemerk dat Abel 'n merkwaardig skerp verstand had en dat só 'n talentvolle jong man nie sy vermoë op die steriele vyfdegraadvergelyking-probleem moes mors nie, maar eerder sy tyd op elliptiese funksies en transendensie moes bestee. Volgens Degen sou dít Abel in staat stel om "Magellaanse deurweë tot groot gedeeltes van 'n uitgestrekte analitiese oseaan ontdek". Degen het Abel versoek om 'n numeriese voorbeeld vir sy metode te verskaf, maar Abel ontdek toe 'n fout in sy artikel voor hy só 'n voorbeeld kon vind.
In 1822 gradueer Abel van die universiteit. Sy prestasie was gemiddeld, behalwe in wiskunde.
Loopbaan
Ná sy graduering het professors van die universiteit Abel finansieel ondersteun, en professor Christoper Hansteen het hom in sy solder laat woon. Abel sou later me. Hansteen as sy tweede moeder beskou. Terwyl Abel daar in die solder gewoon het, het hy ondertussen sy jonger broer, Peder Abel, help voorberei vir die examen artium, eksamens wat in Noorweë en Denemarke afgelê word om universiteitsvrystelling te kry. Hy het ook sy suster Elisabeth gehelp werk kry in die stad.
Vroeg 1823 publiseer Niels Henrik Abel sy eerste artikel in Magazin for naturvidenskaberne (Tydskrif vir die natuurwetenskappe), Noorweë se eerste wetenskaplike tydskrif en waarvan professor Hansteen 'n medestigter was. Abel het heelwat artikels gepubliseer, maar die tydskrif het gou agtergekom dat hierdie materiaal nie geskik was vir die deursnit leser nie. Ook in 1823 het Abel 'n artikel in Frans geskryf, met die Noorse titel "En alminnelig fremstilling af muligheten at integrere alle mulige differential-formler" ('n Algemene voorstelling van die moontlikheid om enige moontlike differensiaalformule te integreer). Hy het by die universiteit om fondse aansoek gedoen sodat hy die artikel kon publiseer, maar tydens hersiening het die werk verlore geraak en is nooit weer gevind nie.
Midde-1823 skenk professor Rasmussen aan Abel 100 speciedaler waarmee hy na Kopenhagen kon reis om Ferdinand Degen en ander wiskundiges daar te ontmoet. In Kopenhagen werk Abel ietwat aan Fermat se laaste stelling. Abel se oom, Peder Mandrup Tuxen, het by die vlootsbasis in Christianshavn, Kopenhagen gewoon en tydens 'n bal daar het Niels Henrik Abel Christine Kemp ontmoet, met wie hy verloof sou word. Inj 1824 trek Christine na Son om as goewerneurin te werk, en die paartjie is daardie Kersfees verloof.
Ná sy terugkeer uit Kopenhagen, doen Abel aansoek om 'n staatsbeurs om top wiskundiges in Duitsland en Frankryk te besoek; hy is egter 200 speciadaler jaarliks oor twee jaar toegestaan om in Christiania te bly en Duits en Frans te leer. Hy is belowe dat hy in die daaropvolgende twee jaar jaarliks 600 speciadaler sou ontvang en dan internasionaal sou kon reis. Terwyl Abel Duits en Frans leer, publiseer het sy eerste noemenswaardige werk in 1824, "Mémoire sur les équations algébriques où on démontre l'impossibilité de la résolution de l'équation générale du cinquième degré" (Memoires oor algebraïese vergelykings, waarin die onmoontlikheid van die oplos van die algemene formule van die vyfdegraadse vergelyking bewys word). Hierdie stuk het op Abel se werk van 1823 gevolg toe hy die onmoontlikheid van die oplos van die vyfdegraadse vergelyking in wortels bewys het, in 'n stelling wat vandag as die Abel-Ruffini-stelling bekend staan. Hierdie artikel was egter in onverstaanbare vorm, gedeeltelik omrede Abel die werk tot ses bladsye beperk het sodat hy geld op die druk daarvan kon bespaar. 'n Meer gedetailleerde bewys is in 1826 in die eerste uitgawe van Crelle se Tydskrif gepubliseer.
In 1825 skryf Abel 'n persoonlike brief aan Koning Karl Johan van Noorweë-Swede om toestemming te kry om onmiddellik buitelands te reis. Hy is hierdie toestemming toegestaan en vertrek in September 1825 vanuit Christiania met vier universiteitsvriende, Christian P.B. Boek, Balthazar M. Keilhau, Nicolay B. Møller, en Otto Tank. Die vier was op reis na Berlyn om aardrykskunde te bestudeer. Abel wou hulle na Kopenhagen vergesel en vandaar sy eie weg na Göttingen neem. Die voorwaardes van sy skolierskap het gestipuleer dat hy Gauss in Göttingen sou besoek en dan na Parys reis. Toe hy egter Kopenhagen bereik, het hy van plan verander: hy wou eerste sy vriende tot in Berlyn vergesel en dan daarna Göttingen en Parys besoek.
Op pad besoek hy die astronoom Heinrich Christian Schumacher in Altona, nou 'n distrik van Hamburg. Hy bestee daarna vier maande in Berlyn, waar hy August Leopold Crelle goed leer ken het, wie toe net van plan was om sy wiskundige tydskrif, Journal für die reine und angewandte Mathematik (ook Crelle se Tydskrif), te publiseer. Abel het hierdie projek sterk aangemoedig, en het geweldig tot die sukses daarvan bygedra. Hy het in die tydskrif se eerste jaar sewe artikels daarin gepubliseer.
Vanaf Berlyn het Abel sy vriende tot in die Alpe vergesel. Hy het 'n draai in Leipzig en Freiberg gemaak waar hy Georg Amadeus Carl Friedrich Naumann en sy broer, die wiskundige August Naumann, besoek het. In Freiberg doen Abel briljante navorsing in die teorie van funksies, veral in elliptiese, hiperelliptiese, en abelse funksies.
Abel se beperkte fondse forseer hom uiteindelik om sy reis in Januarie 1827 te staak. Hy keer na Berlyn terug, waar hy 'n pos as redakteur van Crelle se Tydskrif aangebied is. Hy aanvaar dit egter nie. Teen Mei 1827 is hy terug in Noorweë, waar sy buitelandse reis as 'n mislukking beskou word. Hy het nie Gauss in Göttingen besoek nie en hy het niks in Parys gepubliseer nie. Sy skolierskap word dus nie hernieu nie en hy moes 'n private lening van 200 speciedaler by Norges Bank uitneem. Hy sou hierdie lening nooit terugbetaal nie. Hy begin bylesse gee en stuur die meeste van sy werk na Crelle se Tydskrif. Midde-1828 publiseer hy, tydens 'n wedywering met Carl Jacobi, 'n belangrike werk oor elliptiese funksies in Astronomische Nachrichten in Altona.
Dood
Abel was in Parys toe hy tuberkulose opdoen. Hy reis vir die Kersfees van 1828 na Froland om besoek aan sy verloofde af te lê, maar op pad word hy ernstig siek. Alhoewel hy vir 'n kort ruk beter gevoel het en die vakansie saam met sy verloofde kon geniet, het hy gesterf net twee dae voordat 'n brief vir hom van August Crelle aangekom het. Crelle het al die tyd vir Abel 'n werk in Berlyn gesoek en het daarin geslaag om hom as professor by 'n universiteit aangestel te kry. Crelle het die brief op 8 April 1829 geskryf om aan hom die goeie nuus te vertel, maar dit was net te laat.
Wiskundige bydraes
Abel het 'n bewys van die binomiaalstelling gelewer wat vir alle getalle geld, en het daarmee dus Euler se resultaat uitgebrei wat net vir rasionale getalle geld. Op die ouderdom van 19 wys Abel dat daar geen algemene algebraïese oplossing vir die wortels van 'n vyfdegraadse vergelyking is nie, en sterker nog daar geen sulke formule in terme van algebraïese bewerkings bestaan vir enige polinomiese vergelyking met graad hoër as vier nie. Om tot hierdie slotsom te kom, moes Abel 'n geweldig belangrike vertakking van wiskunde, genaamd groepteorie, uitdink, wat vandag van kardinale belang in beide wiskunde en fisika is. Abel se teorie is onafhanklink van die jong Franse groepteoretikus Évariste Galois ontwikkel, en Abel se ander prestasies sluit in 'n monumentale werk oor elliptiese funksies wat ongelukkig nie tot ná sy dood ontdek is nie. Toe Abel gevra is hoe hy sy wiskundige vermoë so vinnig ontwikkel het, was sy antwoord "deur die meesters, en nie hul studente nie, te bestudeer". Abel het van Carl Friedrich Gauss se skryfstyl gesê: "Hy is soos die vos wat sy voetspore in die sand met sy stert uitwis."
Nalatenskap
Die vroegtydige dood van hierdie talentvolle jong wiskundige, van wie Adrien-Marie Legendre gesê het "quelle tête celle du jeune Norvégien!" ("wat 'n hoof het die jong Noor!"), het 'n loopbaan van uitstaande briljansie kort geknip. Onder Abel se leiding is die heersende probleme in analise uit die weg begin ruim, nuwe velde ontdek en die studie van funksies tot só 'n mate bevorder dat wiskundiges met geweldige hoeveelhede nuwe materiaal gelaat is waarmee hulle verdere vooruitgang kon maak. Sy werke, waarvan die meeste oorspronklik in Crelle se Tydskrif verskyn het en deur Bernt Michael Holmboe geredigeer is, is in 1839 deur die Noorse regering gepubliseer; 'n vollediger weergawe deur Ludwig Sylow en Sophus Lie is in 1881 gepubliseer. Die byvoeglike naamwoord "abels" het in sulke algemene gebruik in die wiskundige literatuur beland dat dit vandag volgens konvensie met 'n kleinletter "a" geskryf word, bv. in abelse groep, abelse kategorie, en abelse variëteit.
Op 6 April 1929 is vier Noorse posseëls uitgereik om 'n honderd jaar sedert Abel se dood te herdenk. Sy portret verskyn op weergawe V van die 500-kroon banknoot wat van 1978 tot 1985 gedruk is. Op 5 Junie 2002 is weer vier Noorse posseëls uitgereik twee maande vóór die tweede eeuherdenking van Abel se dood. Daar word ook 'n 20-kroon munt in Abel se eer in Noorweë gesirkuleer. 'n Standbeeld deur Gustav Vigeland staan in Oslo, en die Abel-krater op die Maan is na hom vernoem. In 2002 is ook die Abel-prys ter sy nagedagtenis gevestig.
Bernette Bergenthuin
Bernette Bergenthuin is ’n advokaat en skrywer van Afrikaanse liefdesromans.
Lewe en werk
Bernette Bergenthuin is op 14 Oktober gebore. Na skool studeer sy verder aan die Universiteit van Stellenbosch, waar sy in 2010 die B.Acc. en LL.B.-grade verwerf. Sy is ’n gekwalifiseerde advokaat wat in Maart 2013 tot die Pretoria Balie toegelaat word. Haar vrye tyd verwyl sy met die skryf van liefdesverhale. Sy bly in Pretoria.
Skryfwerk
“Lam in wolfsklere” verower in 2012 die tweede prys in LAPA se Lekkerlit-toekenning vir beste ontspanningsleesstof. Amie is ’n prokureur in Kaapstad en gaan uit met een van die hubaarste jong mans in die stad. Wanneer sy besef dat hy haar nie gaan vra om te trou nie, gaan sy terug na haar ouers in Bloemfontein. Haar pa besluit om self vir haar ’n skoonseun te soek, terwyl sy ook by die gay paartjie Anthony en Kobus se mal planne betrokke raak. Caro is Kobus se broer en hy probeer om tot sy broer se redding te kom. “Glansheld en die koerantprinses” is in 2013 op die kortlys vir die toekenning van die ATKV-prys vir romanses. Die joernalis Sonja weet sy moet nie betrokke raak by glanshelde nie, veral as dit Dawid van Wijk, die nasionale swemheld met ’n reputasie is. Sy besluit tog om hom hierdie een aand na ’n prystoekenning te vergesel. In “Flenters vir lint” besluit Katinka om van Christiaan Reynecke te vergeet. Daarom raak sy verloof aan Hannes Swartz, die een man teen wie Christiaan haar destyds gewaarsku het. Sy vind gou uit sy moes eerder na Christiaan geluister het. “Stiletto’s van staal” se hoofkarakters is die drie susters Lona, Vanessa en Sienna, dogters van ’n Italiaanse ma en Afrikaanse pa. Lona is ’n jong getroude vrou met twee klein kinders, Vanessa is ’n werkoholis wat onlangs van vakansie teruggekeer het uit Venesië, waar sy ’n onverwagte vakansieromanse gehad het waarvan sy niemand wil vertel nie; en Sienna is ’n student wat twyfel oor haar kursus en wie se liefdesverhouding tot niet is. Soos die titel aandui, is al drie gedugte vroue, wat eindelik kry wat hulle wil hê. “Stiletto’s van staal” is in 2014 op die kortlys vir die toekenning van die Lekkerlit-prys van LAPA Uitgewers en in 2015 op die kortlys vir die ATKV-prys vir ’n liefdesroman. CC wil in “Als oor kop” glad nie met skape boer soos haar pa wil hê nie. Sy wil eerder klere ontwerp, solank dit net nie ’n trourok vir haarself is nie. Haar pa benoem egter die buurman, ’n beeldhouer, as vennoot in haar erfdeel.
Serie-poort
In die rekenaarwese is 'n serie-poort 'n fisiese koppelvlak waardeur inligting een bis op 'n slag oorgedra word (in teenstelling met 'n parallelle poort). Sedert die ontstaan van persoonlike rekenaars is data deur serie-poorte oorgedra na toestelle soos rekenaarterminale of modems. Muise, sleutelborde en ander randtoestelle is ook op die manier verbind.
Hardeware
Sommige rekenaars, soos die IBM Persoonlike rekenaar, gebruik 'n geïntegreerde stroombaan wat 'n UART genoem word wat karakters na (en vanaf) asinkrone serievorm omskakel en ook outomaties omsien na die tydsberekening en raam van data. Baie laekostestelsels soos sommige vroeë tuisrekenaars het die SVE gebruik vir die doeleinde.
Die RS-232-standaard het aanvanklik 'n 25-pen D-tipe-hegstuk gespesifiseer, maar baie ontwerpers van persoonlike rekenaars het verkies om slegs 'n gedeelte van die volle standaard te implementeer en het versoenbaarheid met die standaard prysgegee ter wille van laer kostes en meer kompakte hegstukke (veral die DE-9-weergawe wat deur die IBM AT Persoonlike rekenaar gebruik is). Die teenwoordigheid van 'n D-subminiatuur-hegstuk is egter nie altyd die enigste aanduiding dat 'n serie-poort gebruik word nie. Baie Apple Macintosh-rekenaars het die verwante RS-422-standaard gebruik met die Duitse DIN-hegstukke.
Bedryfstelsels gebruik gewoonlik 'n simboliese naam om na die seriepoorte van 'n rekenaar te verwys. Unix-tipe bedryfstelsels ken gewoonlik 'n naam aan serie-poorttoestelle in die vorm <tt>/dev/ttyS*</tt> toe waar die <tt>*</tt> 'n getal verteenwoordig beginnende by 0. Die Microsoft MS-DOS en Windows omgewing verwys na serie-poorte as COM1, COM2 ensovoorts (meer spesifiek die RS-232 serie-poorte).
Spoed
Serie-poorte gebruik tweevlak (binêre) seine dus is die datasnelheid in bisse per sekonde gelyk aan die simboolsnelheid in baud. Algemene bistempo's per sekonde vir asinkrone begin/stop-kommunikasie is 300, 1200, 2400, 9600, 19200 baud ensovoorts. Die poortspoed en toestel se spoed moet ooreenstem, baie toestelle kan egter die serie-poortsnelheid outomaties vasstel. Alhoewel die RS-232-standaard formeel beperk is tot 20 000 bisse per sekonde, laat serie-poorte op gewilde persoonlike rekenaars verstellings van 115 200 bisse per sekonde. Nie alle bistempo's is egter moontlik met alle serie-poorte nie.
Die spoedmeting sluit bisse vir die raam van data (stopbisse, pariteit, ensovoorts) in en daarom is die effektiewe datasnelheid laer as die bisoordragtempo. Vir 'n 8-N-1 enkodering byvoorbeeld is slegs 80% van die bisse beskikbaar vir data (vir elke agt bisse data word twee of meer raambisse gestuur).
Pariteit
Pariteit is 'n tegniek vir die vasstel van foute in data-oordrag. Waar pariteit gebruik word in 'n serie-poort, word 'n ekstra bis saam met elke datakarakter gestuur wat so gerangskik word dat die getal "1"-bisse in elke karakter, insluitende die pariteitsbis altyd ewe of onewe is. As 'n greep ontvang word met die verkeerde aantal "1"-bisse, beteken dit dat die data foutief oorgedra is. As die pariteit korrek is, was daar moontlik geen foute nie of 'n ewe getal foute het voorgekom. 'n Enkele pariteitsbis maak dit nie moontlik om foutregstelling op elke karakter te doen nie en daarom het kommunikasieprotokolle wat oor serie-verbindings werk, hoërvlakalgoritmes om te verseker dat data geldig is en herversending van data te versoek wat foutiewelik gestuur is.
Die pariteit van die serie-protokol kan behalwe <tt>geen</tt>, <tt>onewe</tt> en <tt>ewe</tt> ook na <tt>spasie</tt> en <tt>merk</tt> gestel word. Merkpariteit beteken dat die pariteitsbis altyd gestel word om die seintoestand (logiese 1) te stel en op soortgelyke wyse stuur 'n spasiepariteit altyd die pariteitsbis in die spasiesein toestand. Behalwe vir ongewone toepassings wat die 9de pariteitsbis vir adressering of spesiale seine gebruik word die spasie of merkpariteit nooit gebruik nie.
Bloubroodboom
Die Bloubroodboom (Encephalartos nubimontanus) is 'n spesie van die genus Encephalartos. Die boom het uitgesterf in sy natuurlike habitat, dit het voorgekom naby Penge in die Drakensberg. Die populasie was eers 66 plante groot, in 2001 kon slegs agt gevind word en geen in 2004. Die word nou slegs in privaatversamelings gevind. Die plant is soortgelyk aan Encephalartos cupidus.
Serie-poort
Stopbisse
Stopbisse word aan die einde van elke greep gestuur om die ontvangstoestel toe te laat om te hersinkroniseer. Elektroniese toestelle gebruik gewoonlik een stopbis.
Bloubroodboom
Die plant se FSA-nommer is 14.9. In Engels staan die broodboom as die Blue cycad bekend.
Serie-poort
Konvensionele notasie
Die D/P/S notasie spesifiseer die dataraam van 'n serie-verbinding. Die mees algemene gebruik op mikrorekenaars is 8/N/1 (8N1). Hiervolgens word 8 databisse, een pariteitsbis en een stopbis gespesifiseer. Die aantal databisse kan 7,8 of soms 9 wees. Pariteit word aangedui as geen (N), onewe (O) of gelyk (E) met sommige stelsels wat die merk (M) of spasie (S) ondersteun om 'n konstante 1 of 0 bis vir pariteit aan te dui.
Volgens die notasie word die pariteitsbis nie by die databisse ingesluit nie. 7/E/1 (7E1) Beteken dat 'n ewe pariteitsbis by die sewe databisse gevoeg word om 'n totaal van agt bisse tussen die begin- en stopbis te gee.
Vloeibeheer
'n Serie-poort kan seine in die koppelvlak gebruik die versending van data te onderbreek en weer te hervat. 'n Stadige drukker mag byvoorbeeld eers 'n ooreenkoms (handskud) met die serie-poort bereik dat dataversending onderbreek moet word terwyl die meganisme na 'n nuwe lyn skuif. Algemene hardeware handskudseine maak gebruik van die RS 232 RTS/CTS, DTR/DSR seinstroombane. (Sien versending vloeibeheer).
'n Ander metode van vloeibeheer kan spesiale karakters soos XON/XOFF gebruik om die vloei van data te beheer. Die XON/XOFF-karakters word deur die ontvanger na die sender gestuur om te beheer wanneer die sender die data gaan stuur, met ander woorde die hierdie karakters word in die teenoorgestelde rigting van die data gestuur. Die XON karakter laat weet die sender dat die ontvanger gereed is om meer data te ontvang. Die XOFF-karakter laat weet die sender om op te hou met die stuur van karakters totdat die ontvanger weer gereed is. As die beheerkarakters deel is van die datastroom moet hulle met spesiale karakters gemerk word (escape sequence) om te verhoed dat hulle as beheerkarakters geīnterpreteer word. Aangesien geen ekstra seinstroombane vereis word nie, XON/XOFF-vloeibeheer kan gedoen word oor 'n koppelvlak met drie drade.
Universiteit van Bath
Die Universiteit van Bath (ook bekend as Bath-universiteit) is 'n universiteit in Bath, suidwestelike Engeland.
Erica multiflora
Erica multiflora is 'n plant wat tot die genus Erica behoort. Die plant is inheems aan die volgende lande: Albanië, Algerië, die Baleariese Eilande, Korsika, Frankryk, Griekeland, Italië, Joego-Slawië, Libië, Marokko, Sardinië, Sisilië, Spanje en Tunisië.
SuperSport
SuperSport is by verre die uitsaaier wat die grootste verskeidenheid sportsoorte aanbied. Van die sportsoorte wat algemeen op hulle kanale gesien kan word sluit in: rugby, krieket, sokker, gholf, tennis, motorsport, fietsry, boks, stoei, atletiek en uithou-byeenkomste. Hulle is die wêreld se grootste uitsaaier van lewendige rugby- en krieketwedstryde, asook Premier League-sokkerwedstryde.
Meeste programme word in Engels uitgesaai. Sommige wedstryde, soos die groot rugbywedstryde, word van alternatiewe klankbane, waaronder Afrikaanse kommentaar, voorsien. Verskeie wedstryde word ook in hoëdefinisie uitgesaai.
Lys van kanale
Die onderstaande kanale is nie in Suid-Afrika beskikbaar nie:
Johan Helmich Roman
Johan Helmich Roman (26 Oktober 1694 – 20 November 1758) was 'n Sweedse Barokkomponis. Hy is al "die vader van Sweedse musiek" of "die Sweedse Händel" genoem. Hy was vir die grootste gedeelte van die Sweedse Opera se Era van Vryheid die leier daarvan.
Lewe
Roman is in Stockholm gebore as die seun van Johan Roman, 'n lid van die Sweedse koninklike kapel. Die familienaam "Roman" is waarskynlik afkomstig van die Finse pleknaam Rauma, aangesien Johan se voorouers in Finland gewoon het. Die seun ontvang waarskynlik sy eerste musieklesse van sy vader. Hy sluit in 1711 by die koninklike kapel aan as 1ste viool- en hobospeler. Rondom 1715 verleen die koning toestemming aan Rome om in die buiteland te studeer. Die jong komponis spandeer byna ses jaar in Londen. Hy het byna sekerlik studeer onder Johann Christoph Pepusch, en ontmoet vir Francesco Geminiani en Giovanni Bononcini, asook vir Händel, wie se musiek 'n blywende indruk op Romein maak.
Roman keer in 1721 na Swede terug. Hy word spoedig aangestel as adjunkmeester van die koninklike kapel, en ses jaar later word hy hoofmeester van die Kungliga Hovkapellet (Sweedse Koninklike Orkes). Roman se lewe gedurende die 1720's word oorheers deur organisatoriese aktiwiteite wat tot 'n beter standaard in die kapel lei, en in 1731, die eerste openbare konserte in Swede. Roman se enigste werk wat gedurende sy leeftyd gepubliseer is, 'n versameling van 12 sonates vir o.a. fluit en klavesimbel, verskyn in 1727. In 1730 tree Roman in die huwelik, maar sy vrou sterf slegs vier jaar later. In 1734 verlaat die komponis Swede ten einde verskeie Europese lande te besoek - Oostenryk, Engeland, Frankryk, Duitsland en Italië. Hy keer in 1737 na Stockholm terug en bring 'n skat van musiek van verskillende komponiste terug vir die koninklike kapel om uit te voer. In 1738 trou Roman weer. In 1740 word hy verkies as lid van die pasgestigte Koninklike Sweedse Akademie van die Wetenskappe.
Roman se suksesvolle loopbaan ontaard egter in die vroeë 1740's in 'n nagmerrie. Die grootste beskermheer van die komponis, Koningin Ulrika Eleonora van Swede, sterf aan die einde van 1741. In 1742 word Roman se aktiwiteit belemmer deur gesondheidsprobleme. In 1744 komponeer Roman een van sy beste werke, getiteld Drottningholmsmusique: 'n groot orkesuite vir die troue van kroonprins Adolf Frederick van Swede en Louisa Ulrika van Pruise. Ironies genoeg is dit te wyte aan Adolf Frederick en Louisa Ulrika dat Roman se loopbaan skipbreuk lei. Die nuwe kroonprinses het verskillende smake in musiek gehad, en haar man het 'n sterk mededingende kapel opgerig. Uiteindelik sterf Roman se tweede vrou, Maria Elisabeth Baumgardt, in 1744 en laat sodoende die komponis met vyf kinders agter.
In 1745 tree Roman weens doofheid af van sy pos as leier van die koninklike kapel, wat tydens die voorafgaande jare vinnige vordering gemaak het. Hy vestig hom in die gemeente Ryssby, op die landgoed Lilla Haraldsmåla, naby die stad Kalmar in Suidoos-Swede. Afgesien van 'n enkele besoek aan Stockholm in 1751–52 om die begrafnis- en kroningsmusiek te lei tydens die toetrede van Adolph Frederik, was Roman se laaste jare gewy aan die vertaling van Europese teoretiese verhandelinge in Sweeds, en die verwerking van heilige tekste in Sweeds. Hy is in 1758 in Haraldsmåla oorlede. Sy werk is nie vergeet en verwaarloos nie, want reeds nege jaar na sy dood hou die Koninklike Akademie van die Wetenskappe 'n gedenkplegtigheid waartydens Roman se prestasies gedokumenteer word; afskrifte van Roman se werke kan gevind word in manuskripte van so laat as 1810.
Musiek
Een van Roman se bekendste komposisies is die Drottningholm Musiek of Musiek vir 'n Koninklike Troue. Dit bestaan uit 'n versameling van 24 kort stukke wat wissel van ongeveer een tot ses minute lank. Roman het hierdie musiek geskryf vir die troue in Augustus 1744 van kroonprins Adolf Frederick van Swede en sy bruid Louisa Ulrika van Pruise. Hulle troue het plaasgevind in die paleis van Drottningholm (vandaar die moderne titel). Die feesvieringe het vier dae geduur. Die stukke van die komposisie is blykbaar gekies en gerangskik soos dit die geleentheid pas. Roman het ook agt stukke in reserwe gehou. Hierdie stukke staan bekend as die Suite in D majeur, en word ook soms die Klein Drottningholm Musiek, of Korter Drottningholm Musiek genoem. Albei is moderne terme wat deur die Sweedse dirigent en musikant Claude Génetay uitgedink is.
Ander stukke wat deur Roman geskryf is, sluit in die suite van Sjukmans Musiquen en die Italiaans-geïnspireerde kantate getiteld Piante amiche. Die manuskrip bestaan tans uit 'n mis, motette, meer as 80 psalms, 21 simfonieë, 6 ouvertures, meer as 20 vioolsonates, twaalf klavesimbelsonates en verskeie ander werke.
Ubuntu (Linux)
Ubuntu, (oe-boen-toe), is 'n hoofsaaklik tafelrekenaar georiënteerde Linux-verspreiding, gebaseer op Debian GNU/Linux. Dit word geborg deur Canonical Ltd (wat deur Mark Shuttleworth besit word), en die naam kom van die Suid-Afrikaanse konsep Ubuntu—rofweg, "menslikheid teenoor andere". Dit verskil van Debian in die opsig dat daar elke 6 maande 'n uitgawe is en dat ondersteuning vir ten minste 18 maande na die vrystelling van die uitgawe verskaf word, en die sterk klem wat op bruikbaarheid geplaas word.
Ubuntu uitgawe 6.06 LTS, met die kodenaam "Dapper Drake", is op 1 Junie 2006 vrygestel en sal vir 3 jaar op tafelrekenaars en 5 jaar op bedieners ondersteun word, inplaas van die gewone 18 maande. Ubuntu poog om slegs vrye sagteware te gebruik om 'n nuwerwetse dog redelik stabiele bedryfstelsel vir die gemiddelde gebruiker te verskaf. Ubuntu het 'n lewendige gebruiker- en steungemeenskap.
Kubuntu en Xubuntu is amptelike subprojekte van die Ubuntu-projek om die KDE en Xfce Werkskermomgewings onderskeidelik na die Ubuntu kern te bring. Edubuntu is 'n amptelike subprojek wat "vir skool omgewings ontwerp is, en wat ewe geskik behoort te wees vir kinders om tuis te gebruik."
Geskiedenis en ontwikkelingsproses
Ubuntu pakkette is oor die algemeen gebaseer op pakkette van Debian se onstabiele tak, en beide verspreidings gebruik Debian se deb-formaat en APT/Synaptic om geïnstalleerde pakkette te bestuur. Ubuntu dra alle veranderings direk en onmiddellik terug by tot Debian, eerder as om dit slegs tydens vrystelling te doen (Debian en Ubuntu pakkette is egter nie noodwendig 'binêr-aanpasbaar' met mekaar nie ). Baie Ubuntu-ontwikkelaars is ook onderhouers van sleutel pakkette binne Debian self. Ian Murdock, die stigter van Debian, het egter al kommer uitgespreek dat oor nie-aanpasbaarhede tussen pakkette daarvan en die van Debian en dat Ubuntu te ver van Debian Sarge divergeer het om aanpasbaar te bly.
Ubuntu word tans deur Canonical Bpk. befonds. Op 8 Julie 2005 kondig Mark Shuttleworth en Canonical Bpk die skep van die Ubuntu Stigting aan en verskaf hy aanvanklike befondsing van $10 miljoen. Die doel van die stigting is om ondersteuning en ontwikkeling van die projek vir alle toekomstige uitgawes van Ubuntu te verseker maar teen 2006 is die stigting steeds dormant. Mark Shuttleworth beskryf die stigting as 'n noodfonds ingeval alles anders misluk.
Kenmerke
Ubuntu fokus op bruikbaarheid, insluitend wye gebruik van die sudo-gereedskapstuk vir administratiewe take, en die Ubiquity installeerder (voorheen genaamd Espresso) wat in die LiveCD weergawe van die "Dapper" uitgawe ingesluit is. Ubuntu lê verder klem op toeganklikheid en internasionalisering om soveel as moontlik mense te bereik. Van 5.04 af is UTF-8 die verstek karakter-enkodering. Die Ubuntu tuisblad stel dat dit aan gebruikers in hulle moedertale verskaf moet word.
Ubuntu bied 'n volledige stel kenmerke aan wat reg na 'n standaard installering beskikbaar is, maar tog op 'n enkele CD in pas. 'n Live CD en 'n tradisionele installasie CD is vir elke uitgawe beskikbaar gestel. Die Live CD word deur baie mense gebruik om hardeware aanpasbaarheid te toets voor met installasie voort gegaan word. Alle uitgawes van Ubuntu sal gratis verskaf word. Ubuntu CD's word selfs gratis aan enige iemand gestuur wat dit versoek, en CD images is vir aflaai beskikbaar.
'n Nuwe installeerder naamlik Wubi maak dit moontlik om Ubuntu op 'n Windows partisie op te stel sonder om 'n ISO-lêer te gebruik. Dit maak ook van die Windows migrasiegereedskap gebruik wat gebruikers in staat stel om hulle Windows konfigurasies na Ubuntu oor te dra. Wubi kan ook op die nuutste Live CD gevind word.
Die huidige uitgawe se verstek voorkoms van die gebruikerskoppelvlak word gekenmerk deur 'n oranje tema. Tot April 2005 het Ubuntu 'n opsionele pakket genaamd ubuntu-calendar gehad wat elke maand 'n nuwe werkskerm muurpapier, wat die bruin tema by gepas het, afgelaai het. Die muurpapier het gedeeltelik naak mense vertoon en is gekritiseer as onnodig riskant. Dit het daartoe gelei dat Ubuntu byname soos "Linuxxx" en "The Porn Distro" gekry het.
Pakket klassifikasie en ondersteuning
Ubuntu verdeel alle sagteware in vier afdelings, genaamd components, om tussen die verskille in lisensiëring en ondersteuning wat beskikbaar is te onderskei. Pakkette word as volg aan komponente toegeken:
"Vrye" sagteware sluit in die geval slegs die in wat voldoen aan Ubuntu lisensie vereistes, dit wil sê, wat onder 'n GPL of GPL-aanpasbare lisensie vrygestel is.