cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Kwashiorkor
Voorkoming en behandeling
Maatskaplike opvoeding is die beste voorkomende maatreël. Die beteken die verbetering van die algemene gesondheidstoestand van die minderbevoorregte klasse in die samelewing. 'n Inname van 100 ml melk per dag verhoed kwashiorkor. Is die siekte reeds onderlede, moet die dieet onverwyld reggestel word deur langsaam die proteïen-inname te verhoog. Sedert 1963 is kwashiorkor in Suid-Afrika 'n aanmeldbare siekte.
Etimologie
Die naam kwashiorkor vir hierdie voedingsiekte kom uit 'n taal van Ghana. Dit beteken “as die tweede kind gebore is, begin die eerste siek word”. Die oudste kind kry nie meer borsvoeding as die nuwe kind gebore word en kry dus minder proteïene.
Gereformeerde kerk Usakos
duimnael|regs|320px|Die destydse Gereformeerde kerk Usakos is nou 'n Apostoliese kerk, maar die Gereformeerdes het nog lank een maal per maand hier 'n erediens gehou. Sedertdien gebruik hulle die ou NG kerksaaltjie.
duimnael|regs|170px|Ds. H.A. van Dalsen, leraar van 1959 tot 1960 in kombinasie.
Van sy stigting op 14 November 1953, as die negende gemeente van die Gereformeerde Kerk in Suidwes-Afrika, tot die afstigting van Walvisbaai in 1956 het dié kortstondige gemeente bekendgestaan as Usakos-Walvisbaai. Einde 1958 het Usakos net 55 belydende lidmate gehad en Walvisbaai 27, maar twee jaar later het Usakos ontbind en Walvisbaai bly voortbestaan.
Usakos was dekades lank die middelpunt van die spoorweë in SWA met al die meganiese werkswinkels ens. daar. Dus was daar 'n behoefte aan 'n selfstandige gemeente. Kort ná die gemeente se stigting is die spoorweë se aktiwiteite geskuif na Walvisbaai en Windhoek, wat die gemeente laat doodloop het.
Dabbs Greer
Dabbs Greer (2 April 1917 – 28 April 2007) was 'n Amerikaanse akteur. Hy was bekend vir sy rolle in die rolprente Invasion of the Body Snatchers (1956), Con Air (1997), en The Green Mile (1999), en in die televisiereeks Little House on the Prairie (1974).
Gereformeerde kerk Usakos
Sedert die stigting van Okahandja in 1978 was Usakos ’n deel van dié gemeente, tesame met Omaruru en Karibib, waar van 1972 tot 1982 die gemeente Erongo bestaan het. In 2014 is Usakos se sowat 20 lidmate deel van die Gereformeerde kerk Hentiesbaai.
Fritz Haber
Fritz Haber (9 Desember 1868 - 29 Januarie 1934) was 'n Duitse chemikus wat in 1918 die Nobelprys vir Chemie ontvang het vir sy uitvinding van die Haber–Bosch-proses, 'n metode wat in die industrie gebruik word om ammoniak uit stikstofgas en waterstofgas te sintetiseer. Hierdie uitvinding is van belang vir die grootskaalse sintese van kunsmis en plofstowwe. Daar word beraam dat twee derdes van die jaarlikse wêreldwye voedselproduksie stikstof wat uit die Haber-Bosch-proses kom gebruik, en dat dit bykans die helfte van die wêreldbevolking ondersteun. Haber, saam met Max Born, het die Born–Haber-siklus voorgestel as 'n metode om die tralie-energie van 'n ioniese vastestof te evalueer.
Vroeë lewe en opvoeding
Haber is in Breslau, Pruise (nou Wrocław, Pole), gebore as deel van 'n welgestelde Joodse familie. Hy was die seun van Siegfried en Paula Haber, eerste neefs wat getrou het ondanks aansienlike teenstand van hul families. Haber se vader, Siegfried, was 'n bekende handelaar in die stad, wat sy eie onderneming in kleurstofpigmente, verf en farmaseutiese produkte gestig het. Paula het 'n moeilike swangerskap beleef en het drie weke na die geboorte van Fritz gesterf. Toe Haber ongeveer ses jaar oud was, is Siegfried weer getroud met Hedwig Hamburger. Siegfried en sy tweede vrou het drie dogters gehad, Else, Helene en Frieda. Alhoewel sy verhouding met sy vader vaag en dikwels moeilik was, het Haber noue verhoudings met sy stiefma en sy halfsusters ontwikkel.
Hy het die laerskool bygewoon aan die Johanneum-skool wat oop was vir Katolieke, Protestantse en Joodse studente. Op 11-jarige ouderdom het hy skoolgegaan aan die klassieke skool St. Elizabeth, in 'n klas eweredig verdeeld tussen Protestantse en Joodse studente. Sy familie het die Joodse gemeenskap ondersteun en steeds baie Joodse tradisies nagekom, maar nie sterk met die sinagoge geassosieer nie. Haber het hom sterk as Duits geïdentifiseer, minder as Joods.
Haber het sy eksamen in September 1886 suksesvol aan die St. Elizabeth-hoërskool in Breslau geslaag. Alhoewel sy vader hom as vakleerling in die kleurstofbedryf wou aanstel, het Haber die toestemming van sy vader gekry om chemie te studeer aan die Friedrich Wilhelm Universiteit in Berlyn (vandag die Humboldt Universiteit van Berlyn), onder toesig van die direkteur van die Instituut vir Chemie, AW Hofmann. Haber was teleurgesteld deur sy eerste wintersemester (1886–87) in Berlyn en het gereël dat hy die Heidelberg Universiteit sou bywoon vir die somersemester van 1887, waar hy onder Robert Bunsen studeer het. Daarna het hy na Berlyn teruggekeer, na die Tegniese Kollege van Charlottenburg (vandag die Tegniese Universiteit van Berlyn).
In die somer van 1889 het Haber die universiteit verlaat om 'n wetlik-vereiste jaar vrywillige diens in die sesde veldartillerieregiment te verrig. Na die voltooiing daarvan het hy na Charlottenburg teruggekeer waar hy onder Carl Liebermann gestudeer het. Benewens Liebermann se lesings oor organiese chemie, het Haber ook lesings deur Otto Witt oor die chemiese tegnologie van kleurstowwe bygewoon.
Liebermann het Haber opgedra om op reaksies met piperonaal vir sy proefskrifonderwerp te werk, gepubliseer as Ueber einige Derivate des Piperonals (Oor 'n paar piperonaal afgeleides) in 1891. Haber het sy doktorsgraad cum laude aan die Friedrich Wilhelm Universiteit in Mei 1891 behaal, nadat hy sy werk aan 'n raad van eksaminatore van die Universiteit van Berlyn voorgelê het, aangesien Charlottenburg nog nie geakkrediteer was om doktorsgrade toe te staan ​​nie.
Met sy graad het Haber na Breslau teruggekeer om by sy vader se chemiese onderneming te werk. Hulle het nie goed oor die weg gekom nie. Deur Siegfried se verbintenisse het Haber 'n reeks praktiese vakleerlingskappe by verskillende chemiese ondernemings gekry om ervaring op te doen. Dit sluit in Grünwald ('n distilleerdery in Boedapest), 'n Oostenrykse ammoniak-natriumfabriek, en die Feldmühle papier- en sellulosewerk. Haber het besef, op grond van hierdie ervarings, dat hy meer oor tegniese prosesse moes leer, en het sy vader oorreed om hom 'n semester aan die Polytechnic College in Zürich (tans die Switserse Federale Instituut vir Tegnologie) te laat deurbring onder toesig van Georg Lunge. In die herfs van 1892 het Haber weer na Breslau teruggekeer om in die geselskap van sy vader te gaan werk, maar die twee mans het bly bots en Siegfried het uiteindelik aanvaar dat hulle nie goed kon saamwerk nie.
Vroeë loopbaan
Haber is aangestel as 'n privatdozent aan die instituut van Bunte. In 1896 het hy na Silesië, Sakse en Oostenryk gereis om oor die vordering in kleurstoftegnologie te leer. In 1897 het Haber 'n soortgelyke reis onderneem om meer te wete te kom oor die ontwikkeling van elektrochemie en het saam met 'n ander privatdozent, Hans Luggin, gewerk, wat teoretiese lesings oor elektrochemie en fisiese chemie aangebied het. Haber se 1898-boek Grundriss der technischen Elektrochemie auf theoretischer Grundlage (uiteensetting van tegniese elektrochemie gebaseer op teoretiese grondslae) het groot aandag getrek, veral sy werk aan die reduksie van nitrobenseen.
Haber was in verskillende gebiede werksaam terwyl hy in Karlsruhe was, en het op verskeie gebiede beduidende bydraes gelewer, insuiltend: teoretiese verklarings van tekstieldrukprosesse; 'n verduideliking van outoksidasie in elektrochemiese terme; bevestiging van Faraday se wette vir die elektrolise van kristallyne soute (wat gelei het tot 'n teoretiese basis vir die glaselektrode en die meting van elektrolitiese potensiale); werk aan onomkeerbare en omkeerbare vorme van elektrochemiese reduksie; en ander vooruitgange op die gebied van chemiese termodinamika.
In 1906 het Max Le Blanc, voorsitter van die afdeling fisiese chemie in Karlsruhe, 'n pos aan die Universiteit van Leipzig aanvaar en die Ministerie van Onderwys in Baden het die professoraat vir fisiese chemie in Karlsruhe aan Haber aangebied, wat die aanbod aanvaar het.
Nobelprys
Gedurende sy tyd aan die Universiteit van Karlsruhe van 1894 tot 1911, het Haber en sy assistent Robert Le Rossignol die Haber-Bosch-proses uitgevind, wat die katalitiese vorming van ammoniak uit waterstof en stikstof onder toestande van hoë temperatuur en druk is. Hierdie ontdekking was 'n direkte gevolg van Le Châtelier se beginsel (wat in 1884 aangekondig is) wat sê dat wanneer 'n stelsel in ewewig is en een van die faktore wat dit beïnvloed verander, die stelsel sal reageer deur die effek van die verandering te minimaliseer. Aangesien daar bekend was hoe ammoniak op nikkel-gebaseerde katalisator ontbind word, kan afgelei word van Le Châtelier se beginsel dat die reaksie omgekeer kan word om ammoniak te produseer teen hoë temperatuur en druk ('n proses wat Le Châtelier self probeer het, maar opgegee het nadat sy tegnikus homself byna doodgemaak het as gevolg van 'n ontploffing wat verband gehou met suurstofinname).
Om die proses vir die grootskaalse ammoniakproduksie verder te ontwikkel, het Haber hom tot die industrie gewend. In samewerking met Carl Bosch by BASF is die proses suksesvol vergroot om kommersiële hoeveelhede ammoniak te produseer. Haber het die 1918 Nobelprys vir Chemie vir hierdie werk ontvang.
Haber was ook aktief in die navorsing oor verbrandingsreaksies, die skeiding van goud van seewater, adsorpsie-effekte, elektrochemie en navorsing oor vrye radikale. 'n Groot deel van sy werk van 1911 tot 1933 is by die Kaiser Wilhelm Instituut vir Fisiese Chemie en Elektrochemie in Berlyn-Dahlem gedoen. In 1953 is die instituut na hom herdoop. Soms word die eerste sintetisering van MDMA verkeerdelik aan hom toegeskryf; dit is vir die eerste keer deur Anton Köllisch, 'n chemikus wat by Merck KGaA gewerk het, in 1912 gesintetiseer.
Eerste Wêreldoorlog
Haber het die Eerste Wêreldoorlog met entoesiasme begroet en saam met 92 ander Duitse intellektuele in Oktober 1914 die Manifes van die drie en negentig onderteken. Haber het 'n belangrike rol gespeel in die ontwikkeling van die nie-ballistiese gebruik van chemiese oorlogvoering in die Eerste Wêreldoorlog, ondanks die voorskrif teen die gebruik daarvan in artilleriewapens deur die Haagse Konvensie van 1907 (waarby Duitsland onderteken was). Hy is bevorder tot die rang van kaptein en is as hoof van die afdeling Chemie in die Ministerie van Oorlog aangestel kort nadat die oorlog begin het. Hy het die spanne gelei wat chloorgas en ander dodelike gasse vir gebruik in loopgraafoorlog ontwikkel het en was persoonlik byderhand toe dit die eerste keer deur die Duitse weermag in die Tweede Slag van Ieper (22 April tot 25 Mei 1915) in België gebruik is. Haber het ook gehelp om gasmaskers met adsorberende filters wat teen sulke wapens kan beskerm te ontwikkel.
Haber was ook 'n adviseur vir die spesiale gasoorlogvoeringsregimente en het fisici, chemici en ander wetenskaplikes aktief gewerf om na die eenheid oorgeplaas te word. Rekrute het James Franck, Gustav Hertz, en Otto Hahn, almal toekomstige Nobelpryswenners ingesluit.
Gasoorlogvoering in die Eerste Wêreldoorlog was in 'n sekere sin die oorlog van die chemici, met Haber teen die Franse Nobelpryswenner Victor Grignard. Oor oorlog en vrede het Haber eenkeer gesê: "Tydens die vredestyd behoort 'n wetenskaplike aan die wêreld, maar gedurende die oorlogstyd behoort hy tot sy land." Dit was 'n voorbeeld van die etiese dilemmas wat chemici destyds gehad het.
Haber was 'n patriotiese Duitser wat trots was op sy diens tydens die Eerste Wêreldoorlog, waarvoor hy versier is. Hy is selfs deur die Kaiser die rang van kaptein gegee, wat Haber 25 jaar vroeër tydens sy verpligte militêre diens geweier is.
In sy studies oor die effekte van gifgas het Haber opgemerk dat blootstelling aan 'n lae konsentrasie van 'n giftige gas vir 'n lang tyd dikwels dieselfde effek gehad het as blootstelling aan 'n hoë konsentrasie vir 'n kort tydjie. Hy het 'n eenvoudige wiskundige verband geformuleer tussen die gaskonsentrasie en die nodige blootstellingstyd. Hierdie verhouding het bekend geword as Haber se reel. Haber het ook die gasoorlog verdedig teen beskuldigings dat dit onmenslik was en gesê dat die dood die dood is, op watter manier ook al. Gedurende die 1920's het wetenskaplikes wat by sy instituut gewerk het, die sianiedgasformulering Zyklon A ontwikkel, wat as insekdoder gebruik is, veral as berokingsmiddel in graansilo's.
Haber het baie kritiek ontvang vir sy betrokkenheid by die ontwikkeling van chemiese wapens in Duitsland voor die Tweede Wêreldoorlog van tydgenote, veral Albert Einstein, sowel as van hedendaagse wetenskaplikes.
Persoonlike lewe en gesin
Haber het Clara Immerwahr in Breslau in 1889 ontmoet terwyl hy sy vereiste jaar in die weermag gedien het. Clara was die dogter van 'n chemikus wat 'n suikerfabriek besit het en was die eerste vrou wat 'n PhD (in chemie) aan die Universiteit van Breslau verwerf het. Hulle is op 3 Augustus 1901 getroud en hul seun Hermann is op 1 Junie 1902 gebore.
Clara was 'n vroueregte-aktivis en volgens sommige verslae 'n pasifis. Sy was intelligent en 'n perfeksionis en het ná haar huwelik en die verlies van haar loopbaan toenemend depressief geraak. Op 2 Mei 1915, na 'n rusie met Haber, het Clara in hul tuin selfmoord gepleeg deur haarself met sy diensrewolwer in die hart te skiet. Sy het nie onmiddellik gesterf nie en is deur haar 12-jarige seun, Hermann, wat die skoot gehoor het, gevind.
Haar redes vir selfmoord is voortdurend bespiegel. Daar was veelvuldige spanning in die huwelik, en daar is voorgestel dat sy Haber se werk in chemiese oorlogvoering teëgestaan ​​het. Volgens hierdie siening kan haar selfmoord deels 'n reaksie wees op die feit dat Haber persoonlik toesig gehou het oor die eerste suksesvolle gebruik van chloorgas tydens die Tweede Slag van Ieper, wat tot meer as 67 000 slagoffers gelei het. Haber het binne enkele dae na haar dood na die Oosfront vertrek om toesig te hou oor gasvrystelling teen die Russiese leër.
Haber het op 25 Oktober 1917 in Berlyn met sy tweede vrou, Charlotte Nathan getrou. Die egpaar het twee kinders gehad, Eva-Charlotte en Ludwig-Fritz ("Lutz"). Daar was egter weer konflikte en die egpaar is op 6 Desember 1927 geskei.
Haber se oudste seun, Hermann, het tot 1941 in Frankryk gewoon, maar kon nie Franse burgerskap verkry nie. Toe Duitsland Frankryk tydens die Tweede Wêreldoorlog binnegeval het, het Hermann en sy vrou en drie dogters gevangenis ontwyk op 'n Franse skip wat van Marseille na die Karibiese Eilande gereis het. Van daar het hulle visums gekry wat hulle na die Verenigde State kon laat immigreer. Hermann se vrou Margarethe is oorlede na die einde van die oorlog, en Hermann het in 1946 selfmoord gepleeg. Sy oudste dogter, Claire, het in 1949 selfmoord gepleeg. Sy was ook 'n chemikus en is sy meegedeel dat haar ondersoek na 'n teenmiddel vir die gevolge van chloorgas opsy gesit word aangesien werk aan die atoombom voorrang geniet het.
Die ander seun van Haber, Ludwig Fritz, het 'n vooraanstaande Britse ekonoom geword en 'n geskiedenis van chemiese oorlogvoering in die Eerste Wêreldoorlog geskryf, getitled The Poisonous Cloud: Chemical Warfare in the First World War.
Sy dogter, Eva, het jare lank in Kenia gewoon en in die vyftigerjare na Engeland teruggekeer. Sy is in 2015 oorlede en het drie kinders, vyf kleinkinders en agt agterkleinkinders agtergelaat.
Verskeie lede van Haber se uitgebreide familie is in Nazi-konsentrasiekampe dood, waaronder sy halfsuster Frieda se dogter, Hilde Glücksmann, haar man, en hul twee kinders.
Na die Eerste Wêreldoorlog
In die 1920's het Haber omvattend gesoek na 'n metode om goud uit seewater te onttrek en 'n aantal wetenskaplike artikels oor die onderwerp gepubliseer. Na jare se navorsing het hy tot die gevolgtrekking gekom dat die goudkonsentrasie wat in seewater opgelos is, baie laer was as wat vroeër navorsers gerapporteer het, en dat goudwinning uit seewater onekonomies was.
Teen 1931 was Haber toenemend bekommerd oor die opkoms van Nasionaal-Sosialisme in Duitsland en die moontlike veiligheid van sy vriende, medewerkers en familie. Ingevolge die wet vir die herstel van die professionele staatsdiens van 7 April 1933 was Joodse wetenskaplikes by die Kaiser Wilhelm-instituut besonder geteiken. Die Zeitschrift für die gesamte Naturwissenschaft ("Tydskrif vir alle natuurwetenskappe") het beweer dat "Die stigting van die Kaiser Wilhelm-instituut in Dahlem die aanloop was tot die toeloop van Jode na die fisiese wetenskappe. Die direkteurskap van die Kaiser Wilhelm-instituut vir Fisiese- en Elektrochemiese Wetenskap is aan die Jood, F. Haber, die neef van die groot Joodse rampokker Koppel gegee." (Koppel was eintlik nie familie van Haber nie.) Haber was verstom oor hierdie verwikkelinge, aangesien hy aangeneem het dat sy bekering tot die Christendom en sy dienste aan die staat tydens die Eerste Wêreldoorlog van hom 'n Duitse patriot moes maak. Haber is opdrag gegee om alle Joodse personeel te ontslaan en het gepoog om hul vertrek lank genoeg uit te stel om hulle ander plek êrens heen te vind. Haber het op 1 Oktober 1933 bedank as direkteur van die Kaiser Wilhelm-instituut.
Haber en sy seun Hermann het ook daarop aangedring dat Haber se kinders van Charlotte Nathan op kosskool in Duitsland die land moet verlaat. Charlotte en die kinders het na die Verenigde Koninkryk omstreeks 1933 of 1934 verhuis. Na die oorlog het Charlotte se kinders Britse burgers geword.
Kamferkloof
Die Kamferkloof is 'n rivier wat net noord van Graaff-Reinet in die Oos-Kaap van Suid-Afrika vloei.
Fritz Haber
Dood
Haber het Dahlem in Augustus 1933 verlaat en kort 'n tyd in Parys, Spanje en Switserland gebly.
In 1933, tydens Haber se kort verblyf in Engeland, het Chaim Weizmann hom die direkteurskap aangebied aan die Sieff Research Institute (nou die Weizmann-instituut) in Rehovot, Palestina. Hy het dit aanvaar en in Januarie 1934 na die Midde-Ooste vertrek en saam met sy halfsuster, Else Haber Freyhahn gereis. Sy swak gesondheid het hom oorweldig en op 29 Januarie 1934, tydens sy reis in 'n hotel in Basel, het hy op die ouderdom van 65 aan hartversaking gesterf.
Na aanleiding van Haber se wense het Haber en Clara se seun Hermann gereël dat Haber op 29 September 1934 in Basel se Hörnli-begraafplaas veras en begrawe word, en dat Clara se oorskot uit Dahlem verwyder word en op 27 Januarie 1937 weer by hom begrawe word.
Viaduc de Garabit
duimnael|320px|Die Viaduc de Garabit. duimnael|Right|320px|Viaduc de Garabit duimnael|Right|320px|Viaduc de Garabit snags Die Viaduc de Garabit is een van die meesterwerke van die Franse ingenieur Alexandre Gustave Eiffel en is geleë in die departement Cantal in Frankryk.
Toe die oorbrug in 1884 oor die Truyère-rivier gebou is, was dit die grootste en hoogste van sy tyd. Dit het 'n revolusionêre ontwerp wat sy tyd ver vooruit was, minimalistiese konstruksie en tegelykertyd met 'n baie elegante vorm.
Die ontwerp van die brug is baie soortgelyk aan dié van die Maria Pia-brug in Porto, Portugal.
Deutsche Internationale Schule Johannesburg
Die Deutsche Internationale Schule Johannesburg (DSJ) in Aucklandpark, Johannesburg is in 1890 gestig en tans een van die grootste Duitse skole op die vasteland van Afrika met sowat 1100 leerders uit 27 lande. Die DSJ is 'n parallelmedium-privaatskool wat Duits en Engels as onderwystale gebruik en sowel die Suid-Afrikaanse matriekeksamen asook die Duitse internasionale Abitur aanbied.
Stigting en vroeë geskiedenis
Gedurende die goudstormloop aan die Witwatersrand het ook talle Duitsers hulle vanaf 1886 in Johannesburg gevestig sodat daar 'n behoefte aan 'n skool met Duits as onderrigmedium was. Eerste planne om 'n sodanige instelling in die lewe te roep is so vroeg as 1888 gesmee, tog moes hulle in die volgende jaar, ná die eerste vergadering van 'n Duitse skoolkomitee, om ekonomiese redes voorlopig gestaak word - Johannesburg is destyds in 'n ernstige ekonomiese krisis gedompel.
Maar danksy die inisiatief van pastoor Kuschke is in 1890 met 'n Duitse onderwysprogram begin, aanvanklik in sy privaathuis, later in 'n kerkgebou van die Berlynse Sendinggenootskap - en met slegs een leerder, Ernst Ritter, die seun van 'n kerkraadslid. In laat 1891 het die aantal leerders gegroei tot twintig, en die leerprogram het Godsdiens, Duits, Engels, Nederlands, Wiskunde, Natuurgeskiedenis, Wêreldgeskiedenis, Aardrykskunde, Sangkuns, Tekenkuns en Gimnastiek ingesluit.
Toe die ekonomiese situasie in die 1890's verbeter het en die aantal Duitse immigrante tot sowat 4 000 gegroei het, is genoeg fondse ingesamel om in 1897 met die bou van 'n nuwe groot skoolgebou in Hillbrow te begin - destyds een van die welvarendste buurte in die stad. Die hoeksteen is op 4 April 1897 deur Mathilde Rolfes gelê.
Die skool is in die volgende dekades steeds deur finansiële moeilikhede geknel. Nogtans het Duitse sakemans sowel in hul tuisland asook by Duitse immigrante in Suid-Afrika genoeg fondse ingesamel om die skool met intussen sowat 200 leerders aan die gang te hou en selfs voortdurend uit te bou en te verbeter.
Die tyd van die wêreldoorloë
Gedurende die Eerste Wêreldoorlog is skoolbedrywighede deur die internering van meerdere onderwysers ontwrig. Uiteindelik moes die skool gesluit en die gebou aan die regering verhuur word. Die DSJ is eers in 1922 heropen, alhoewel die aantal leerders tot tien gedaal het, terwyl net drie onderwyseresse in diens van die skool was. Die DSJ se gewilde aanbod aan sport- en musiekaktiwiteite het die skool egter vinnig aantreklik gemaak vir sowel leerders asook onderwysers, en daarnaas kon steeds meer fondse ingesamel word. In 1934 het die DSJ met 130 leerders weer die status van 'n Duitse middelskool gehad, tog eers agt jaar later het die skool ook reg gekry om matriekeksamens aan te bied en sodoende die status van 'n Suid-Afrikaanse hoërskool gekry.
Die oorlogsjare tussen 1939 en 1945 was moeilik vir die skool. Die feit dat die DSJ nooit deur die Nasionaal-Sosialistiese ideologie oorheers is nie en ondanks alle politieke en finansiële moeilikhede voortbestaan het, was veral aan die skoolhoof W. Vogts te danke wat meer as vier dekades by die DSJ werksaam was.
Ontwikkeling ná 1945
Die golf van Duitse immigrante ná die Tweede Wêreldoorlog was in baie opsigte 'n uitdaging vir die skool wat in 1963 reeds 540 leerders getel het. Beperkte ruimte, 'n tekort aan onderwysers en die verkeersgeraas van die Johannesburgse middestad was 'n groot probleem. Die sportonderwys is na Mountain View uitgeplaas waar die Deutsche Turnverein die nodige sportgeriewe beskikbaargestel het.
Onder leiding van die nuwe skoolhoof, P. Adami - die eerste in 'n reeks skoolhoofde uit Wes-Duitsland - het die DSJ in 1969 vanuit Edith Cavell-straat in Hillbrow na Sans Souci in Parktown verhuis. Die getal leerders het intussen vinnig toegeneem: van 902 in 1971 tot 1 257 in 1976. Die nuwe skoolgebou moes dus voortdurend uitgebrei word.
1979 tot 1990
Saam met die skool se klaskamers en ander geriewe is ook die leerprogram steeds verder uitgebrei. Vanaf 1979 is ook voorskoolkinders by die DSJ toegelaat, en in 1983 het die eerste jaargang die Duitse Abitur-eksamen afgelê. Die aantal leerders het verder gegroei tot 1 400. Die skool het begin om skoolvakke as laer- en hoërgraadse kursusse (A- und B-Zug) aan te bied.
Vanaf 1989 is ook dubbelmedium-onderwys (met Duits as vreemde taal) vir veral swart en bruin kinders aangebied, waarby alle koste deur die Bondsrepubliek Duitsland gedra is. Hierdie kinders het steeds meer klasse saam met Duitse leerders geloop, en vanaf graad 10 is alle vakke behalwe Duits vir gemengde klasse aangebied. Die skool het die konsep van gemeenskaplike onderwys van verskillende etniese groepe as sy bydrae tot 'n vreedsame naasbestaan beskou. Die eerste leerders van hierdie Nuwe Sekondêre Vlak (Neue Sekundarstufe) het in 1996 hul matriek- en in 1997 die Abitur-eksamen geslaag.
St Georges Terrace
duimnael|200px|regs|Uitsig op St Georges Terrace vanaf [[Barrack Street]]
St Georges Terrace is die hoofstraat van Perth in Australië. Die straat loop parallel aan die Swanrivier en is 'n hooftoegangsroete deur die sentrale sakekern. Vanweë die feit dat die straat saamval met die heersende westelike winde (die Fremantle doctor) is die windsnelhede in die straat dikwels baie hoog.
Die westelike eindpunt is by die Barracks Arch en die oostelike eindpunt sluit aan by Adelaide Terrace by die kruising met Victoria laan. duimnael|200px|links|St Georges Terrace soos gesien vanaf die hoek van Victoria Avenue no. 1 St Georges Terrace is vernoem na die St George Katedraal. Oorspronklik het 'n groot deel van die straat die huise van die kerkamptenare en klerke van die katedraal se koor bevat. Sommige van hierdie huise bestaan steeds (onder andere The Deanery), maar die oorgrote meerderheid van hierdie huise is in die 1960's gesloop.
Die hoof straat tussen Barrack Street en William Street het is in die 1930's en 1940's gekenmerk deur 'n eenvormige gebou-ontwerp en -hoogte. Die geboue is egter in die laat 1970's vervang met meer moderne en hoër geboue.
Op die sypaadjie van die straat is 150 bronsplate gemonteer wat noemenswaardige persoonlikhede in die Wes-Australiese geskiedenis herdenk. Hierdie gedenkplate is in 1979 geïnstalleer as deel van die 150ste bestaansjaar vieringe en die seshonderdste herdenking van Europese nedersetting in die gebied.
12 Oktober
12 Oktober is die 285ste dag van die jaar in die Gregoriaanse kalender (286ste in skrikkeljare). Daar volg nog 80 dae in die res van die jaar.
Zuid-Afrikaansche Republiek Polisie
Die Zuid-Afrikaansche Republiek Polisie was die polisiemag van die voormalige Zuid-Afrikaansche Republiek, gestig in 1881. Daar was altyd na 'n lid verwys as 'n ZARP. Die Speurafdeling was bekend as die 'Geheime Speurders'.
Na die Unie van Suid-Afrika in 1910 tot stand gekom het, is die mag in die Suid-Afrikaanse Polisiemag geabsorbeer. Die Suid-Afrikaanse Polisiemag het later die hedendaagse Suid-Afrikaanse Polisiediens geword.
Hortensia
Die hortensia of krismisroos is ’n spesie van blomplant in die Hydrangea genus en is inheems aan China en Japan. Sy wetenskaplike naam is Hydrangea macrophylla. Die term macrophylla beteken "met groot of lang blare".
Eienskappe
duimnael|links|180px|’n Nabyskoot van ’n blom wat gekleurde [[kelkblare om die vyf kroonblare wys.]] Dit is ’n bladwisselende struik wat tot 2 meter hoog en 2,5 meter breed word, met groot trosse pienk of blou blomme in die somer en herfs.
Die bloeiwyse van die plant is ’n stingeltros, met al die blomme in ’n vlak of halfsirkel of selfs ’n hele sfeer. Twee soorte blomme word onderskei: sentrale, nie-ornamentele, vrugbare blomme en ornamentele randblomme wat gewoonlik as "steriel" beskryf word. ’n Studie van verskeie kultivars het egter getoon al die blomme is vrugbaar.
Kleure en suurinhoud
Die hortensia se blomme kan blou, rooi, pink, ligpers of donkerpers wees. Die kleur word bepaal deur die pH van die grond. Suur grond (pH onder 7) sal ’n kleur nader aan blou tot gevolg hê, terwyl alkaliese grond (pH bo 7) sal lei tot pienk blomme. Om blou blomme te kry kan aluin (aluminiumsulfaat) by die water gegooi word.
Galery
Talle kultivars word aangetref. Van hulle is:
Gereformeerde kerk Bitterwater
Die gemeente is in 1935 gestig in die distrik Windhoek as die vierde Gereformeerde kerk in Suidwes-Afrika, net vyf jaar ná die eerste, Gobabis. Omstreeks 1958 het Bitterwater net 14 belydende, 13 dooplidmate en ses huisgesinne gehad. In 1964 het die gemeente ontbind en die lidmate blykbaar ingeskakel by die Gereformeerde kerk Windhoek, wat in 1937 gestig is.
NG gemeente Suikerbos
Die NG gemeente Suikerbos is een van die jongste gemeentes van die Nederduitse Gereformeerde Kerk in die Sinode Goudland (voorheen Sinode van Wes-Transvaal).
Die gemeente is gestig in 1985. Die kerkgebou is geleë by Dabchickstraat 1, Drie Riviere-Oos, Vereeniging. In 2013 was die leraar ds. N. Hamman. Daar was in daardie jaar 106 doop- en 455 belydende lidmate.
Jasmyn
Die jasmyn (Jasminum polyanthum) is ’n immergroen klimplant van die olyffamilie, Oleaceae, en is inheems aan China en Birma (Mianmar).
Eienskappe
Dit het talle rooi-pienk blomknoppe in die laat winter en vroeë lente, gevolg deur welriekende, stervormige blomme met vyf kroonblare wat sowat 2 cm breed is. Dit het saamgestelde blare met 5 tot 7 blaartjies wat donkergroen is bo en ’n ligter groen onder. Die eindblaartjie is merkbaar groter as die ander blare. Die plant groei welig en kan tot 6 meter hoog word as dit gestut word.
Gereformeerde kerk Bethanie
Die Gereformeerde kerk Bethanie was ’n gemeente van die Gereformeerde Kerk in Suidwes-Afrika met sy middelpunt op die dorpie Bethanie.
Die gemeente is in 1969 gestig, maar drie jaar later het die lidmate net 25 getel. In 1975 is Bethanie ontbind en sedertdien val die dorpie binne die grense van die gemeente Keetmanshoop.
Jasmyn
Eienskappe
Die jasmyn is bekend as ’n huisplant. Dit sal die beste blom as dit in die somer in die son geplaas word sodat die lote kan ryp word. In die herfs kan dit in die huis ingebring word. Dit groei vinnig en maklik. Dit kan buite gebruik word om mure en heinings te bedek. Dit groei ewe goed in die son en ligte skadu. Dit kan gekweek word deur middel van saad en wortellote.
Probleme
As die blomknoppe nie oopgaan nie, kry die plant te min lig. As die blomknoppe bruin word, is dit te warm en droog. Rooimyte en plantluise kan voorkom.
Kantiensrivier
Die Kantiensrivier is 'n spruit wat suid van Kirkwood in die Oos-Kaap van Suid-Afrika vloei.
Michael Greer
Michael Greer (20 April 1938 – 14 September 2002) was 'n Amerikaanse akteur. Hy was bekend vir sy rolle in die rolprente The Gay Deceivers (1969), The Magic Garden of Stanley Sweetheart (1970), en The Rose (1979), en in die televisiereeks Mannix (1967).
Tweede kabinet van Thabo Mbeki
Die tweede kabinet van Thabo Mbeki was van 29 April 2004 tot 25 September 2008 in Suid-Afrika aan bewind gewees.
Laingsnekpas
Laingsnekpas is 'n bergpas in die Drakensberge net suid van Charlestown en Volksrust in KwaZulu-Natal, Suid-Afrika. Beide die N11 nasionale pad en hoofspoorlyn tussen Durban en Johannesburg gaan hier oor die Drakensberg. Daar was verskeie veldslagte in die omgewing tydens die Eerste Vryheidsoorlog onder andere die Slag van Laingsnek.
Gereformeerde kerk Kamanjab
Die Gereformeerde kerk Kamanjab was ’n gemeente van die Gereformeerde Kerk in Suidwes-Afrika met sy middelpunt op die dorpie Kamanjab in die afgeleë noordweste van dié mandaatgebied.
Buiten dat die gemeente in 1969 gestig is en in 1977 ontbind het, maak die beskikbare bronne net melding daarvan dat dit deur die predikant van Outjo bedien is. Kamanjab het blykbaar ontstaan met die verdeling van die Gereformeerde kerk Outjo-Wes (in 1955 gestig as Vanjaarsveld) in Biermanskool en Kamanjab.
Cliona nodulosa
Cliona nodulosa is 'n sponsspesie in die taksonomiese indeling van die Demospongiae (gewone sponse). Die liggaam van die spons bestaan uit kieselnaalde en sponginevesels en is in staat om baie water op te neem.
Die spons behoort tot die genus Cliona en tot die familie Clionaidae. Die wetenskaplike naam van die spesie is die eerste keer geldig gepubliseer in 2000 deur Calcinai, Cerrano, Sarà & Bavestrello.
NG gemeente Lüderitz
links|260px|duimnael|Die NG kerk op Lüderitz. duimnael|190px|regs|Ds. P.A.M. Brink, leraar van 1950 - 1955.
Die NG gemeente Lüderitz is 'n gemeente van die Nederduitse Gereformeerde Kerk aan die suidelike kus van Namibië. Dit is’n driekoppige gemeente met bedieningspunte op Lüderitz, Aus en Rosh Pinah.
Die gemeente is op 7 Desember 1949 afgestig van die NG gemeente Bethanie. Dit is geleë in een van die droogste dele ter wêreld en die lidmate was met die afstigting baie yl verspreid. Die gemeente sluit die groot, uitgestrekte Diamant-Sperrgebiet in en aan die kus lê ook sowat 15 eilande binne die gemeente se grense. Die middelpunt van die gemeente is Lüderitz, voorheen Angra Pequena, waar Bartolomeus Dias sy eerste kruis opgerig het. Die gemeente bestaan uit karakoelboere, mynwerkers, ghwano-eilandbewoners, fabriekswerkers, geregsdienaars, spoorwegmense en andere. Die 550 lidmate van 1952 was so yl verspreid dat om een buitewyk van 15 huisgesinne te besoek, 'n totale reis van amper 1 400 km beteken het. Destyds is gereeld buitedienste op Aus, 130 km van die kus af, en op Oranjemund, amper 300 km van Lüderitz af, gehou. Oranjemund het in 1959 afgestig en het tot omstreeks 2013 geressorteer onder die Sinode van Wes-en-Suid-Kaapland, waarna dit oorgekom het na die Namibiese Sinode.
Agtien maande ná die stigting het die gemeente reeds die voorreg gehad om die kerk op Lüderitz in te wy op 10 Junie 1950. Die gemeente se eerste leraar was ds. P.A.M. Brink, voorheen van die moedergemeente Bethanie.
Rubberplant
Die rubberplant (Ficus elastica) is ’n spesie in die vy-genus, Ficus, en is inheems aan Noordoos-Indië, Nepal, Bhoetan, Birma, China (Yunnan), Maleisië en Indonesië.
Eienskappe
duimnael|links|180px|Die vye van F. elastica. Dit is ’n groot boom in die baniaangroep van vye. Dit word 30 tot 40 meter hoog (selde hoër) en het ’n stewige stam van tot 2 meter dik. Die stam ontwikkel lug- en stutwortels om dit in die grond te anker en swaar blare te help stut. Die blare is breed, blink en ovaalvormig en word 10 tot 35 cm lank en 5 tot 15 cm breed. Die blare ontwikkel in ’n blaarskede, wat groter word namate die blaar groei. Wanneer dit volgroei is, val die skede van die plant af. Binne-in die nuwe blaar is ’n onvolgroeide blaar wat aan die ontwikkel is.
Soos met ander Ficus-spesies is ’n spesifieke soort perdeby nodig om dit te bestuif; die plant vervaardig dus nie welriekende of kleurryke blomme om ander insekte te lok nie. Die vrug is ’n klein, geel-groen, ovaal vy van 1 cm lank en is nie eintlik eetbaar nie.
Ficus elastica word wêreldwyd as ’n sierplant gekweek – buite waar dit deur die jaar warm is en as ’n huisplant in kouer streke. Dit het helder lig nodig, maar nie warm temperature nie. Dit kan droogte weerstaan, maar verkies humiditeit en floreer in nat, tropiese toestande. Sierhibriede soos Robusta is gekweek van die Ficus elastica; hul blare is breër, stywer en meer regop.
Hoewel daar ongeveer 800 plantspesies met melksaphoudende stingels voorkom, is veral die genus Hevea en in mindere mate enkele spesies van die genera Ficus en Taraxacum van ekonomiese betekenis in die rubbernywerheid.
Die rubberboom Hevea brasiliensis, wat inheems is in Brasilië, word teenswoordig ook in baie Afrikalande en in Suidoos-Asië gekweek. Die lateks (melksap) word getap deur 'n taamlike diep sny in die boombas te maak, waaruit die sap in 'n houer wat aan die boom vasgemaak is, opgevang word.
Ru-rubber, wat sag en klewerig is en maklik verweer, word deur ŉ chemiese proses (vulkanisering) elasties en duursaam gemaak. Sintetiese rubber voldoen teenswoordig in groot mate aan die vereistes en ding dus in die vorm van verskeie produkte met natuurlike rubber mee.
Winning van natuurlike rubber
Die meeste rubberlewerende plante is inheems in Suid-Amerika, veral in Brasilië, en die rubberboom (heveaboom; Hevea brasiliensis) is die vernaamste van die gewasse. In Afrika lewer enkele spesies van die genera Landolphia en Clitandra rubber en in Suidoos-Asië kom die rubberplant (Ficus elastica) sporadies voor. In Oos-Europa word 'n spesie van die perdeblom, Taraxacum kok-saghyz, vir rubberproduksie gekweek.
Geskiedenis
Lank voordat Columbus Amerika in 1492 ontdek het, het die bewoners van Sentraal-Amerika reeds rubber (castilloarubber), wat hulle uit die plante van die genus Castilla en uit die compositae Parthenium argentatum gewin het, gebruik.
Toe Brasilië nie meer in die groeiende vraag kon voorsien nie, is plantasies van Hevea brasitiensis (rubberplantasies) aangelê. Die eerste rubberboom-aanplantings was op Malakka en is later na ander dele van Suidoos-Asië versprei, onder meer Sri Lanka (voorheen Ceylon), Thailand en Viëtnam, asook na Afrika, waar veral Zaïre en in 'n mindere mate Nigerië groot hoeveelhede rubber produseer.
Verbouing en winning
Rubberbome kan tussen 15 en 25 m hoog word en dra sowel manlike as vroulike blomme. Die bome blom na bladwisseling en die nuwe blare verskyn eers na die bloeityd. Nadat die blomme bestuif is (deur insekte), word die vrug gevorm; die proses duur 2½ maande en die sade neem 'n verdere 3 maande om ryp te word Die saadhuid is gestreep en die sade behou hul kiemkrag vir net 'n kort tydperk. Die lateksvate kom in die bas voor en vorm 'n silindriese netwerk van latekslae met talle dwarsverbindingskanale (anastomose) rondom die stam.
Die aantal lateksvate en die gepaardgaande produksie kan van boom tot boom baie verskil. Om die lateks te win (rubber te tap), word 'n keep met 'n mes of ŉ byl in die bas tot vlak by die kambiumweefsel (die weefsel tussen die hout en die basgedeelte) gemaak. 'n Aantal tapsisteme is in Suidoos-Asië beproef en die doeltreffendstes word teenswoordig internasionaal toegepas. Die tapsnit word meestal met 'n horisontale hoek van 30 of 45° van onder na bo gemaak en word daagliks met die tapmes oopgemaak deur 'n klein stukkie bas aan die onderpunt van die snit te verwyder. Die snit moet minstens 1 mm weg van die kambium gemaak word, anders herstel die bas nie behoorlik nie en kan die boom onherstelbaar beskadig word.
Nadat die inkeping gemaak is, vloei die lateks deur 'n tuitjie wat onderaan die snit aangebring word, in 'n bakkie. Na ongeveer 2 uur verseël die keep vanself deurdat die lateks in die snit stol. Die lateks word verkieslik soggens vroeg getap wanneer transpirasie nog nie in 'n fel tempo plaasvind nie en die druk in die lateksvate maksimaal benut kan word. Die rubberboom kan getap word wanneer dit ongeveer 6 jaar oud is en die omtrek van die stam ongeveer 50 cm en die dikte van die bas sowat 6 mm is. Volgens een tapsisteem word ongeveer 2,5 cm bas per maand weggesny.
Nadat die bas herstel het, kan snitte weer gemaak word, en indien dit na wense herstel, kan die volgende siklus 'n hoë produksie lewer. Bassiektes en tapwonde (indien die bas te diep ingesny word, word die kambium beskadig) kan die herstel egter belemmer. Die gevaarlikste siektes is skimmelrot en streepkanker, wat albei die boom op die tapsnit en net daarbo aantas. Die siektes kan voorkom of behandel word deur gereeld 'n swamdoder op die tapvlak aan te wend.
Samestelling van lateks en verwerking
Die rubbergehalte van die lateksvate kan na gelang van omstandighede wissel. 'n Boom wat voorheen nie getap is nie, se lateksvate kan 'n rubbergehalte van ongeveer 60 % hê. Indien die boom gereeld getap word, byvoorbeeld elke tweede dag, behoort die rubbergehalte tussen 35 en 40 % te wissel. Sulke bome se lateks bestaan dan, behalwe die rubber, ook uit tussen 55 en 60 % water en 4% proteïene.
NG gemeente Mariental
regs|duimnael|160px|Ds. Pieter Jacobus Conradie, leraar van 1904 tot 1905. duimnael|links|240px|Die NG kerk Mariental. duimnael|regs|160px|Ds. C.W. Retief, leraar van 1909 tot 1911. duimnael|regs|160px|Eerw. (later ds.) E.J. Leonard het van 1911 as sendeling in [[Suidwes-Afrika gewerk het en is in 1932 as predikant gelegitimeer, toe hy leraar van die Gibeon geword het.]] regs|160px|duimnael|Ds. E.H. van den Berg, leraar van 1960 tot 1962.
Benji Gregory
Benji Gregory (gebore 26 Mei 1978) is 'n Amerikaanse akteur. Hy is bekend vir sy rolle in die rolprente Jumpin' Jack Flash (1986) en Once Upon a Forest (1993), en in die televisiereekse Amazing Stories (1985) en ALF (1986).
NG gemeente Mariental
Die NG gemeente Mariental is die oudste gemeente van die Nederduitse Gereformeerde Kerk in Namibië en is in 1898 as die gemeente Gibeon gestig.
Rubberplant
Samestelling van lateks en verwerking
Die pulp word deur rollers tot dun of dikker velle uitgerol; eersgenoemde word gedroog en die dikker velle wat nie so maklik droog word nie, word gerook. Die rubber word tans dikwels verwerk tot blokrubber, 'n proses waarby dit eers in riffelvelle gewals, daarna gedroog en dan in blokke saamgepers word.
NG gemeente Mariental
Eerw. E.J. Leonard, na wie die NG gemeente Leonard en die dorpie Leonardville genoem is, was die eerste leraar van die gemeente en het 'n aantal jare die hele destydse Suidwes-Afrika as sy gemeente gehad. Ná die stigting van die gemeente Moria, later bekend as NG gemeente Otjiwarongo, het die ontsaglike groot gemeente steeds die hele suide van die gebied beslaan. Keetmanshoop is maar eers in 1924 afgestig, maar selfs daarna was die oppervlakte groter as die hele Vrystaat. Sedert 1944 is drie gemeentes kort na mekaar afgestig: Leonard (1944), Maltahöhe (1946) en Gochas (1950). Steeds was daar, buiten die hoofdorp Mariental, toe nog vyf wyke waar dienste gehou is.
Rubberplant
Plantmateriaal en produksie
Aangesien die eerste rubberplantasies met ongeselekteerde sade aangelê is, het die produksie baie van boom tot boom verskil. Met vegetatiewe vermeerdering deur enting (plantveredeling) kon die gehalte van die plantmateriaal baie verhoog word.
NG gemeente Mariental
Die gemeente se destydse naam, Gibeon, is afgelei van 'n klein nedersetting wat mettertyd net 'n wyk van die gemeente geword het toe die middelpunt van die gemeente na Mariental verskuif het.
Rubberplant
Plantmateriaal en produksie
Opbrengsverskille (teenswoordig ongeveer 10 kg per jaar) tussen bome wat almal deur enting uit een moederboom ontwikkel is, is opmerklik kleiner as die tussen bome uit die vroeë plantasies. Die veredelingsproses het met verloop van 'n halfeeu baie groot produksiestygings meegebring. Terwyl die ou saailingplantasies 'n maksimale opbrengs van 500 kg per ha per jaar gehandhaaf het, word opbrengste van meer as 2 000 kg per ha per jaar soms met die nuwe plantmateriaal verkry.
NG gemeente Mariental
Eerw. Leonard het in 1932 die status van predikant gekry. Tot in 1938 was hy alleen werksaam in die gemeente, maar in daardie jaar word ds. T.J. Potgieter as medeleraar beroep. Hy het toe tot in Oktober 1947 in die gemeente gestaan. Van Augustus 1948 het ds. M.N. van Rensburg die gemeente bedien.
Klein Buffelsvleispruit
Die Klein Buffelsvleispruit is 'n spruit wat in die Oos-Kaap in Suid-Afrika vloei. Dit ledig in die J.L. de Bruindam 4 km oos van Burgersdorp en is geleë in die opvanggebied van die Oranjerivier. Die rivier onderkant die dam se uitloop is die Stormbergspruit.
NG gemeente Mariental
Gibeon was die eerste gemeente van die NG Kerk in Suidwes-Afrika wat sendingwerk gedoen het onder die bruin mense wat uit die Unie hierheen gekom het. Die gemeente het teen 1952 £600 per jaar net aan plaaslike sending bestee.
Rubberplant
Plantmateriaal en produksie
Die produksie kan verder verhoog word deur die boom met 'n chemiese middel in te spuit of deur dit op die geskraapte bas onder die tapsnit aan te bring. Afhangende van die plantmateriaal, kan die opbrengs verdubbel word oor die tydperk waartydens die middel ŉ uitwerking het.
Verwerking
Ru-rubber is sag en klewerig en behou sy elastisiteit slegs binne bepaalde temperatuurgrense. Fisiese eienskappe soos weerstand teen slytasie en veselsterkte is so beperk dat ru-rubber nouliks waarde sou gehad het as Charles Goodyear (1800- 1860) nie in 1839 (min of meer toevallig) die vulkaniseringsproses uitgevind het nie. Hy het naamlik ontdek dat die eienskappe van kaoetsjoek baie verbeter wanneer dit saam met swael verhit word.
Deur 'n klein hoeveelheid swael (1 tot 2 %) by te voeg, word nog sagte rubber verkry, terwyl 'n toevoeging van tussen 5 en 8 % die rubber sterker en meer elasties as ongevulkaniseerde rubber maak. Goed gevulkaniseerde rubber kan tot 10 keer sy lengte gerek word, waarna dit weer tot sy oorspronklike vorm terugkeer. Indien 'n groot hoeveelheid swael (30 tot 50 %) bygevoeg word, word harde rubber met 'n hoe treksterkte, naamlik eboniet, verkry.
Spesiale toepassings
Die vervaardiging van onder meer ballonne en rubberhandskoene geskied volgens die dompelproses: 'n vorm word in 'n lateksmengsel (lateks, katalisator, swael, antioksidant en uiteindelik vulstof) gedoop en uitgehaal. Dit word onder verhitting drooggemaak sodat 'n lagie rubber op die vorm agterbly en die rubber word dan onder 'n hoë temperatuur op die vorm gevulkaniseer.
Sponsrubber word gemaak deur lug in 'n lateksmengsel (waarin ook 'n koagulant aanwesig is) te blaas. Die mengsel word verhit, wat veroorsaak dat die koagulant eers geaktiveer word, en daarna word die gekoaguleerde mengsel gevulkaniseer.
Probleme
As die onderste blare geel word en afval, kry dit te veel water. Bruin vlekke dui op te koue toestande. Wolluise, dopluise en rooimyte kan ook voorkom.
Cliona orientalis
Cliona orientalis is 'n sponsspesie in die taksonomiese indeling van die Demospongiae (gewone sponse). Die liggaam van die spons bestaan uit kieselnaalde en sponginevesels en is in staat om baie water op te neem.
Die spons behoort tot die genus Cliona en tot die familie Clionaidae. Die wetenskaplike naam van die spesie is die eerste keer geldig gepubliseer in 1900 deur Thiele.
Holly Marie Combs
Holly Marie Combs (gebore 3 Desember 1973) is 'n Amerikaanse aktrise, vervaardiger, en skryfster. Sy is bekend vir haar rolle in die rolprente Born on the Fourth of July (1989) en Dr. Giggles (1992), en in die televisiereekse Picket Fences (1992) en Charmed (1998).
Vaardigheidsontwikkeling
Vaardigheidsontwikkeling is 'n benadering wat daarop mik om 'n raamwerk te voorsien om werkplek- en sektorale strategieë te ontwikkel en te implementeer ten einde die vaardighede van werkers te verbeter. Deel van die strategie is 'n heffing vir die ontwikkeling van vaardighede, wat 'n som geld is wat werkgewers aan die Suid-Afrikaanse Inkomstediens (SAID) moet betaal vir die ontwikkeling van vaardighede van hul werknemers.
Werkgewers kan vyftig persent of meer van die heffings wat hulle aan die SAID betaal het, terugkry. Dit is geld wat van die SOOO of die Nasionale Vaardigheidsfonds afkomstig is, en gebruik word vir opleiding en die ontwikkeling van die vaardighede van hul eie werknemers.
Die Nasionale Vaardigheidsfonds beoordeel die implementering van die Nasionale Vaardigheidsontwikkelingstrategie.
13 Oktober
13 Oktober is die 286ste dag van die jaar in die Gregoriaanse kalender (287ste in skrikkeljare). Daar volg nog 79 dae in die res van die jaar.
Swaelstert
Die Swaelsterte is 'n skoenlappergenus in die Riddervlinder-familie, Papilionidae. Die woord papilio is die Latynse woord vir skoenlapper.