cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Identiteit
Ego-identiteit
Die groep is ook verantwoordelik vir 'n mens se moontlikhede tot identifikasie (vereenselwiging). Eerstens is daar die ouers met wie geïdentifiseer kan word, maar later ook met mense soos onderwysers en ander belangrike volwassenes wat byvoorbeeld 'n aantreklike beroep beklee. Uit ŉ aantal soortgelyke identifikasies moet iemand 'n eie, unieke identiteit opbou, wat nie maar net die somtotaal van identifikasies uit die verlede is nie. Erikson het die ontwikkeling van die ego-identiteit in agt fases verdeel, waarvan die ouderdomsgroepering van die eerste vier met Freud se orale, anale, falliese en latente fases ooreenstem. Omdat Erikson glo dat die ontwikkeling van die ego tot die dood toe plaasvind, het hy vier verdere fases bygevoeg wat die ouderdomsgroepe puberteit tot einde adolessensie, jong volwassenheid, die middeljare en van die middeljare tot die dood toe omvat.
Die agt fases behels die volgende:
Identiteitskrisis
Die vorming van ŉ eie identiteit kan problematies wees, veral in 'n ingewikkelde samelewing waarin iemand nie kans sien om die reeds gebaande paaie te bewandel en in die voetspore van sy ouers en voorouers te volg nie. Probleme kom veral by jong mense tussen die ouderdomme van 16 jaar en 24 jaar (adolessente) voor, en kan op verskillende maniere tot uiting kom. Iemand kan hom byvoorbeeld aan enige vorm van sosiale kontak onttrek, wat eensaamheid tot gevolg het. Werk- of konsentrasiesteurnisse kan ook voorkom, wat vererger word deur die oortuiging dat hierdie toestand selfs met verloop van tyd nie sal verbeter nie.
Die mate waarin iemand in hierdie stadium van sy lewe daarin slaag om 'n eie identiteit te verwerf-volgens Erikson is dit 'n ontwikkelingstaak - hang saam met sy voorafgaande ontwikkeling en die manier waarop vroeëre ontwikkelingstake opgelos is. Kwetsbare oplossings uit sy persoonlike verlede kan in hierdie tydperk tot 'n ernstige identiteitskrisis lei. Aan die ander kant bied juis hierdie ontwikkelingstaak die moontlikheid om minder suksesvolle oplossings uit die verlede opnuut aan te pak. Vanweë hierdie deels optimistiese – benadering word 'n verskynsel soos die identiteitskrisis nie langer net negatief as 'n adolessensiesteurnis beoordeel nie.
Goeiekaroo
Die goeiekaroo (Pentzia incana) is 'n plant wat inheems aan Botswana, Namibië, Suid-Afrika en Zimbabwe is. Dit kom wydverbreid in die Sukkulente Karoo, Nama-Karoo, renosterveld en fynbos voor en word op die SANBI-rooilys as 'veilig' (LC) gelys.
Die plant is ingevoer in Australië.
Dit is 'n grys, donsige struik wat tot 60 cm hoog word. Die stamtakke is stygend en fyn bekleed met vesels. Blare staan dikwels in bundels bymekaar. Hulle is omgekeerd eier- of wigvormig 3-9 mm lank en 1 tot 2 keer verdeel. Die blomme is geel en lyk soos kamille s'n.
Dit het redelike beweidingswaarde:
Burnsnag
Die term Burnsnag (Skots: Burns Nicht; Engels: Burns Night, soms ook Robert Burns Day) verwys na die feesviering en tradisionele aandete (Burns supper) wat ter ere van die Skotse digter Robert Burns op 25 Januarie, die digter se verjaardag (of, na gelang van plaaslike omstandighede, op een van die volgende dae), in Skotland, Noord-Ierland en Skotse kringe wêreldwyd plaasvind.
Geskiedenis
Die eerste Burnsaandete ter herdenking van Robert Burns is deur sy vriende ter geleentheid van die vyfde jaardag van die digter se afsterwe op 21 Julie 1801 in Burns Cottage georganiseer. Sedertdien vind dit elke jaar plaas. Die eerste Burnsklub, wat steeds bestaan, is in 1801 deur sakemanne in Greenock gestig wat boorlinge van Ayrshire (of selfs kennisse van die digter) was. Hulle het die eerste Burnsaandete georganiseer op 29 Januarie 1802 gehou - die datum wat hulle as Burns se verjaardag beskou het. Eers toe hulle die kerkboeke in Ayr geraadpleeg het, het hulle kennis van die regte datum gekry. Burnsaandetes vind sedertdien op 25 Januarie of op een van die volgende dae plaas.
Burnsaandetes word, afhangende van plaaslike omstandighede, as 'n formele of informele plegtigheid gehou. Tradisioneel word Skotland se nasionale gereg, haggis, en Skotse whisky bedien en Burns-gedigte voorgedra. Formele aandetes word gewoonlik deur verenigings soos Burnsklubs, Vrymesselaars of St Andrews Societies georganiseer en word, as dames daaraan deelneem, met Skotse danse afgesluit. In elk geval volg hulle 'n vaste volgorde en program.
Ballito
Ballito is 'n kusdorp in die ooste van Suid-Afrika, langs die Dolfynkus in die provinsie van KwaZulu-Natal. Die dorp lê 40 km noord van Durban. Ballito beteken "klein bal" in Italiaans.
Geskiedenis
Die ontwikkeling van Ballitobaai het in 1953 op die plaas Avondalepark begin en dorpstatus is 5 jaar later toegeken.
Omgewing
Die hoofstrand, Willardstrand, word deur haainette beskerm en daar is elke dag lewensredders aan diens. Shaka's Rock is net noord van Ballitobaai. By hierdie punt het Shaka na bewering sy vyande afgegooi. Ook moes impies wat van lafhartigheid beskuldig is, hier afspring om hulle dapperheid te bewys.
Pynappelvis
Die Pynappelvis (Monocentris japonica) kom voor aan die ooskus van Afrika, vanaf die Rooisee tot by Mosselbaai. Dit is die enigste spesie van die Monocentridae familie wat in Suid-Afrika voorkom. Die vis word 17 cm lank en word gevind in koraal- en rotsriwwe in water van 10 – 400 m diep. Die vis is swart met geel vlekke op, en op elke skub is 'n haak. Die vis oorleef in 'n dofverligte akwarium.
Jamestown, Oos-Kaap
Jamestown is 'n dorpie in die Oos-Kaap, 58 km suid van Aliwal-Noord, geleë op die N6 (ou wapadroete in die 19de eeu) tussen Queenstown en Aliwal-Noord. Dit vorm deel van die Walter Sisulu Plaaslike Munisipaliteit in die Joe Gqabi-distriksmunisipaliteit.
Die dorp het 'n klein, maar goeie provinsiale hospitaal.
Geskiedenis
Die dorpie is genoem na Johannes Jacobus (James) Wagenaar, die eienaar van die plaas Plessieskraal waarop dit aangelê is in 1874. Dit het in 1943 munisipale status verwerf. Sedert 2018 probeer die ANC-regering die dorp se naam verander na James Calata (sekretaris-generaal van die African National Congress in 1948), soos reeds aangedui op sommige afstandborde op die N6-hoofroete.
NG gemeente
Jamestown het in 1876, twee jaar ná sy stigting, sy eerste NG kerkgeboutjie gekry. Maandelikse dienste is om die beurt deur die predikante van Aliwal-Noord en Dordrecht gehou. In 1891 stig die gemeente af, maar eers op 25 Maart 1893 kom die eerste leraar, ds. Theodore James Meyer, hier aan. Hy het op 19 Maart 1898 aan die koors beswyk. Op 28 Oktober 1899 neem ds. William Loftie Eaton die taak verder. 'n Saal is in 1906 opgerig en die kerkgebou in 1912 gebou. Op 11 November 1933 volg ds. Pieter de Vos Grobbelaar vir ds. Eaton op. Hy was daarna leraar van die NG gemeente Rondebosch. 'n Doeltreffende, nuwe kerksaal is op 9 Maart 1951 ingewy.
Die gemeente was nooit groot wat getalsterkte betref nie. In 1972 was hier byvoorbeeld 320 volwasse lidmate, wat tot 130 in 1994 daal en net 90 in 2006. Dit bly bestendig op 90 tot 2012, wat waarskynlik beteken dat nuwe gegewens nie aan die samestellers van die Jaarboek van die NG Kerke gestuur is nie. Die leraarspos in die gemeente was in 2016 steeds vakant, een van baie in die Oos-Kaapse Sinode van die NG Kerk wat op die oog af te klein geword het om 'n eie leraar te bekostig.
Gereformeerde kerk
duimnael|240px|links|Die destydse [[Gereformeerde kerk Jamestown.]]
Die gemeente Jamestown is op 22 April 1899 deur 58 lidmate van die gemeentes Aliwal-Noord, wat die naaste aan die dorpie Jamestown geleë is, Burgersdorp en Dordrecht gestig. Die gemeente se bedrywighede is van Oktober daardie jaar tot in 1902 deur die Tweede Vryheidsoorlog ontwrig. Op 5 Junie 1903 kon die hoeksteen van die gemeente se eie kerkie gelê word, maar geen foto daarvan het blykbaar behoue gebly nie. Binne 20 jaar het dié gebou te klein geword, want in 1920 het die gemeente reeds bestaan uit 167 belydende en 128 dooplidmate vir ’n sieletal van 295. So is die tweede kerk, in ’n kruisvorm, op 3 Mei 1925 in gebruik geneem.
Die verstedeliking van Afrikaners sedert die Groot Depressie van 1929 tot 1933 het toe al ’n nadelige uitwerking op Jamestown, soos op die meeste plattelandse gemeentes, begin hê. Met die eeufees van die Gereformeerde Kerk in 1959 het die lidmaattal reeds tot 71 belydende en 46 dooplidmate afgeneem, maar die kerkraad het nietemin vier jaar later besluit om die kerkgebou met sierstene te beklee, soos ook die geval was met die kerkgebou van die nabygeleë Gereformeerde kerk Steynsburg. Dié besluit is geneem om die kerkgebou meer in die smaak te val van die tyd toe siersteenkerke oral in Suid-Afrika verrys het. Ongelukkig het die oorspronklike, geskiedkundige aansig van die gebou gevolglik in die slag gebly.
In sy hele 104-jarige bestaan kon Jamestown nie een keer ’n eie predikant onderhou nie en moes die gemeente deurgaans in kombinasie met ander gemeentes gaan, byvoorbeeld met Sterkstroom en Molteno. Weens die krimpende lidmaattal moes die handjie vol oorblywende lidmate veral in die laaste kwart van die 20ste eeu baie opoffer om te bly voorbestaan. Tydens die eeufees in 1999 was daar net 16 belydende en twee dooplidmate oor. Eindelik moes hulle tog die stryd gewonne gee en in 2003 die besluit neem om te ontbind. Sedertdien ressorteer Jamestown onder Aliwal-Noord, tesame met onder meer die Vrystaatse dorpe Zastron en Rouxville.
Aloe cameronii
Die Aloe cameronii is 'n aalwyn wat inheems is aan Malawi, Mosambiek, Zambië en Zimbabwe. Die aalwyn het drie subspesies:
Denis Carey (akteur)
Denis Carey (3 Augustus 1909 – 28 September 1986) was 'n Engelse akteur, regisseur, en vervaardiger. Hy was bekend vir sy rolle in die rolprent The Day of the Jackal (1973) en in die televisiereekse Armchair Theatre (1956) en Theatre Night (1957).
Frank Mills (Amerikaanse akteur)
Frank Mills (26 Januarie 1891 – 18 Augustus 1973) was 'n Amerikaanse akteur. Hy was bekend vir sy rolle in die rolprente Danger Street (1928), Chicago After Midnight (1928), Those Who Dance (1930), en Parole! (1936).
Eilande van Nieu-Seeland
Die volgende eilande val binne Nie-Seelandse kusgebied, of word deur Nieu-Seeland beheer:
Casper Schmidt
Casper Schmidt (*6 Januarie 1947, Johannesburg -† 14 Mei 1994, New York) was ’n dokter wat later in psigoanalise spesialiseer en ’n psigiatriese praktyk in New York bedryf. As Afrikaanse digter en skrywer verower hy die Perskorprys vir sy poësie. Schmidt was ook bekend vir werk in die MIV/vigs veld, en is self later aan vigsverwante oorsake oorlede.
Lewe en werk
Casper Gottlieb Schmidt is op 6 Januarie 1947 in Johannesburg gebore. Sy broer Wilhelm is ’n beeldhouer en digter. Hy gaan skool in Windhoek in die destydse Suidwes-Afrika en bekwaam homself daarna as geneesheer aan die Universiteit van Pretoria. Hier is hy een van vier bekende digters wat gelyktydig by die Universiteit van Pretoria se mediese skool ingeskryf is. Die ander drie is Phil du Plessis, Henk Rall en Menno Stenvert. Hy is in hierdie tyd reeds bekend vir sy avant-garde gedigte en is ’n medewerker van die tydskrif Wurm. Na sy studies bedryf hy kortliks in Soweto ’n algemene mediese praktyk. In November 1974 vertrek hy na Amerika, waar hy as psigiater kwalifiseer en vir ’n tyd lank werksaam is in die Bellevue Hospitaal. Hy besluit om psigoanalis te word en ondergaan sy persoonlike analise by ’n volgeling van Frieda Fromm-Reichmann, bekend vir haar psigoanalitiese werk met skisofrene. Daarna kwalifiseer hy hom verder as ’n kinderpsigiater en vestig ’n praktyk in hierdie veld in New York.
Hy raak wyd bekend as een van die kundiges wat die mening verwerp dat vigs deur die MI-virus veroorsaak word. Hy skryf verskeie artikels oor die historiese, sosiale en sielkundige oorsake van vigs, wat onder andere in The Journal of Psychohistory gepubliseer word. In New York is hy Associate Director van die Institute of Psychohistory asook lid van die vigs aksiegroep ACT UP. Die Institute of Psychohistory is ’n organisasie wat veral gedragsoorsake ondersoek en gedrag dus as basis vir dissidente menings oor vigs gebruik. Verder fokus hulle op psigo-biografie (ontleding van die biografieë van leiers wat verteenwoordigend is van ’n era of streek); geskiedenis van kindheid (ondersoek na hoe kinders in verskillende tydperke behandel is om die impak op ’n gemeenskap te bepaal); en groep-psigohistorie (ontleding van die onbewuste fantasieë van ’n publiek). Hy is ’n bedrywige grafiese kunstenaar, soos verskeie sifdrukke in Suid-Afrikaanse versamelings getuig, asook kunshandelaar en pottebakker, wat aan groeptentoonstellings in Amerika en elders meedoen. In 1985 bring hy sy eie uitgewery, Ombondi Uitgewers, op die been om sy kortverhaalbundel “Kokende gô” uit te gee en hy stig ook ’n kunsgalery in New York met dieselfde naam om Suid-Afrikaanse kunstenaars se werk te bevorder.
Sy geestestoestand is sodanig dat hy makabere speletjies met sy vriende speel en hy stuur aan sommige van hulle byvoorbeeld hulle eie gedetailleerde doodsberigte in poëtiese taal. Toe hy in 1991 vir die laaste keer sy geboorteland besoek, lig hy sy vriende en familie in dat Hodgkin se siekte by hom gediagnoseer is. Hy is op 14 Mei 1994 in New York oorlede aan vigsverwante oorsake.
Skryfwerk
Hy begin skryf in matriek en word daarna op universiteit gestimuleer om hom met groter erns aan die skryfkuns te wy. In hierdie tyd het hy noue kontak met ander aspirant-geneeshere wat ook gedigte skryf, soos Phil du Plessis, Menno Stenvert en Henk Rall, en ook met Wilhelm Knobel. Hy publiseer gedigte in verskeie tydskrifte, insluitende Wurm, Standpunte en Kol. Die gedigte wat hy in sy vier digbundels “Adder om aarde”, “Terra incognita”, “Nuwe en nagelate gedigte” en “Pelgrims in aspiek” bundel, bevat vele vreemde woorde, obskure verwysings en vergesogte beelde, sodat die poësie, ten spyte van mooi onderdele, in groot mate onverstaanbaar word. Sy poësie word beïnvloed deur die modernisme, die Duitse ekspressionisme en die eksperimentele rigtings in die Nederlandse en Vlaamse letterkunde in die sestigerjare.
Sy debuut is met “Adder om aarde”, wat gedigte bevat met besinning oor die lewe, die wêreld en die metafisika. Dit is ’n intellektualistiese bundel wat swaarwigtig van toonaard is, met die gebruik van talle ongewone, selfs onverstaanbare, woorde. Desnieteenstaande is daar ’n aantal gedigte wat belofte toon vir die toekoms en getuig van ’n skerp intellek.
“Terra Incognita” word in 1975 met die Perskorprys bekroon. Die titel beteken “onbekende gebied” en is die woorde wat deur ontdekkingsreisigers op vroeë kaarte van die wêreld aangebring is, waardeur aangedui is dat hierdie gebied nog nie verken is nie. Hierdie titel lewer ook kommentaar op die hegte strukturering van die bundel, waar die begin van ekstatiese liefdesverse algaande versomber tot die elegieë in die laaste afdeling. Soos die onbekende wêreld verken word deur die poësie, word dit omgevorm tot besit, maar ook die teenoorgestelde gebeur: dit wat as bekend gewaan was, word deur die poësie weer vervreem en omgeskep tot terra incognita. Die eerste afdeling van die bundel (“Hooglied”) bevat liefdesverse, waarin veral die paradoks ontgin word dat die mees vlietende ervaring van liefde eindelik die mees duursame is en dat besitname eintlik prysgawe beteken. In die tweede afdeling (“Argaïese nagtegaal”) word die motiewe van ’n mislukte verlede, verval en vernietiging in die hede en die wagtende apokalips in die toekoms gekombineer met die soektog om in hierdie chaos die tydlose en selfgenoegsame te red. Hierdie kontras word voortgesit in die derde afdeling (“Grys oog”), waar die bekende en onbekende aarde betrag word en teerheid teenoor geweld, vervlietende teenoor die ewige en die begin teenoor die Oordeel gestel word. Die bundel word afgesluit met twee elegieë, wat weer terugverwys na die openingsafdeling en so die sirkel voltooi.
“Nuwe en nagelate gedigte” bevat ’n hele aantal gedigte wat dateer uit die tyd van sy eerste twee bundels. Hierdie gedigte toon min afwyking of vernuwing van die wat reeds gepubliseer is, hoewel enkele gedigte tog uitstyg, soos “Rondeel, by Rondebosch” en “Sappho: Papirus-fragmente”. “Pelgrims in aspiek” word klaarblyklik beoog as oorkoepelende titel vir addisionele werk waarmee hy besig is, want die subtitel is “Deel 1: 22 Portretstudies en ’n Naspel”. Die bundel bevat gedigte oor verskeie figure wat hoofsaaklik aan die kunste (woordkuns, beeldhou, skilder, toneelspel, musiek) verbonde is. Dit poog om die mens uit te beeld in ’n wêreld van puinhope, pretensie en verval. Die naspel van die subtitel is ’n parodie op die werk van ander digters. Dit word egter sy laaste gepubliseerde bundel. Hoewel hy nog twee digbundels hierna voltooi (“Die donker sy van Calvyn” en “Kwashale soos gekrinkelde birk”, slaag hy nie om ’n uitgewer daarvoor te kry nie. Sy gedigte word in verskeie versamelbundels opgeneem, insluitende “Groot verseboek”, “Die Afrikaanse poësie in ’n duisend en enkele gedigte”, “Die mooiste Afrikaanse liefdesgedigte”, “Die dye trek die dye aan” en “Goudaar”.
Hy skryf ook prosa en publiseer ’n paar kortverhale in Standpunte. Die prosasketse in “Kokende gô” stel die leser voor aan ’n nagmerriewêreld met vele grillerige verskynsels en gebeurtenisse. Die surrealisme word verbind met die narratiewe verslag van temas soos apokaliptiese visioene, bloedskande en heksery, waarby die sielkunde soms op knap wyse betrek word. Sy verhaal “Die natuurgeskiedenis van die tango” word deur Johann de Lange in die versamelbundel “Soort soek soort” opgeneem.
As bibliofiele uitgewer laat hy twee boeke druk, naamlik “A Dante Bestiary” met tekeninge deur Judith Mason en “Skoelapperheuwel, Skoelappervrou”, ’n gedig van Wilma Stockenström, met ’n vertaling in Engels deur homself en Malcolm Hacksley. Ten spyte van groot openbare belangstelling word die boeke om onbekende redes egter nooit gebind en versprei nie. In 2010 word die drukwerk van “Skoelapperheuwel, Skoelappervrou” in die kelder van ’n boekbinder in Johannesburg gevind, waarna ’n weldoener geld bewillig vir die druk van dertig genommerde eksemplare.
Mengtaal
Taalvermenging is egter nie beperk tot kreool- en pidgintale nie. Hierdie verskynsel tree gereeld op wanneer twee of meer tale langs mekaar gepraat word, soos byvoorbeeld ook in Suid-Afrika.
Andrew Geddes Bain staan bekend as die skrywer van 'n toneelstuk - Kaatje Kekkelbek, or: Life among the Hottentots - wat op 5 November 1838 vir die eerste keer in Grahamstad opgevoer is en nie net sy spot dryf met die werk van Britse sendelinge (veral dié van dr. Philip) nie, maar ook die tweetaligheid in Suid-Afrika se Kaapkolonie deur 'n humoristiese oog sien:
''My name is Kaatje Kekkelbek,
I come from Katrivier,
Daar is van water geen' gebrek,
But scarce of wine and beer.
Myn A B C at Ph'lipes school
I learnt a kleine beetje,
As gekke Tante Meitje.
Ook die huidige woordeskat van Engels weerspieël sy wisselvallige geskiedenis; die oorspronklik suiwer Angel-Saksiese taal bevat na die verowering deur die Franstalige Noormanne en die Grieks-Latynse neologismes van die klassisisme nou meer Romaanse as Germaanse woorde.
Met die afskaling van Afrikaans in die jare negentig en die opkoms van 'n mengtaal onder baie Afrikaanstaliges, wat dikwels Afrish of Engfrikaans genoem word, word 'n debat oor die moontlike bedreiging vir Afrikaans as 'n kultuurtaal in die Afrikaanstalige gemeenskap gehou.
Ook ander tale in die wêreld ondergaan die invloed van die oorheersende posisie wat Engels verwerf het, veral in die media. In Nederland word byvoorbeeld oor Nederengels gepraat.
Ashley Jones
Ashley Jones (gebore 3 September 1976) is 'n Amerikaanse aktrise en vervaardiger. Sy is bekend vir haar rolle in die rolprente Old School (2003) en The Wedding Ringer (2015), en in die televisiereekse The Young and the Restless (1973) en The Bold and the Beautiful (1987).
Eddie Acuff
Eddie Acuff (3 Junie 1903 – 17 Desember 1956) was 'n Amerikaanse akteur. Hy was bekend vir sy rolle in die rolprente The Petrified Forest (1936), The Case of the Velvet Claws (1936), They Won't Forget (1937), en Back in Circulation (1937).
Bok (dubbelsinnig)
'n Bok kan verwys na:
Kreools
Kreools ontstaan in 'n situasie waar die sprekers van verskillende tale 'n gemeenskaplike kommunikasiemiddel moet skep. Dikwels, maar nie noodwendig nie, berus die woordeskat van die nuwe kreools grotendeels op een van die oorspronklike tale. Nadat die proses van kreolisering afgesluit het, beskik die nuwe taal oor 'n grammatika en fonetiese stelsel wat van die oorsprongstale sterk verskil.
'n Aantal bekende soorte kreools het vanuit 'n pidgintaal begin ontwikkel, dit wil sê dat die sprekers van 'n bepaalde taalgemeenskap 'n basiese kommunikasiemiddel soos 'n pidgintaal volgens hulle behoeftes begin uitbou tot 'n volwaardige moedertaal. Dikwels is dit die kinders van pidginsprekers, wat volgens een taalwetenskaplike teorie oor 'n oorgeërfde universele grammatika beskik, wat hulle in staat stel om reëlmatige vorms in hul taal te vind of te skep, waardeur die grondslag vir 'n nuwe grammatikale stelsel gelê word. Tegelykertyd word die woordeskat uitgebrei om die noodsaaklike vakterme te skep, wat in die pidgintaal nog ontbreek het. As uitboutale kan die pidgins sodoende gemaklik tot standaardtale ontwikkel word.
Die meeste soorte kreools, wat in die tyd van die oorsese kolonisasie deur Europese lande ontstaan het, is gebaseer op 'n Portugese, Franse, Engelse of Nederlandse woordeskat.
Moslem
'n Moslem of Moesliem (Arabies: مُسلِم) is 'n aanhanger van die Islam-geloof. Die aanduiding kom van die Arabiese woord 'muslim' (مسلم), wat 'iemand wat homself oorgee (aan Allah)' beteken. Die wêreld tel 1,62 miljard Moslems (2009), oftewel 23 persent van die wêreldbevolking en daarmee die tweede belangrikste religie ná die Christendom. 80 tot 90 persent van die Moslems is Soenniete en 10 tot 20 persent Sjiïete. Die Islam is die belangrikste religie in die Midde-Ooste, in die Sahel, aan die Horing van Afrika en in Noord-Afrika. Afrika is die enigste kontinent met 'n Moslemse meerderheid (52,39%). China, die Balkan en Rusland het ook groot persentasies aan Moslembevolking. In Wes-Europa is die Islam die tweede belangrikste godsdiens ná die Christendom met 6 % van die totale bevolking.
Kreools
Ander sodanige tale, waaronder soms ook Afrikaans gereken word, ontstaan in 'n situasie waarin die aantal sprekers van 'n gewone taal vinnig uitgebrei en oor 'n langer tydperk deur sprekers van vreemde tale oorheers word. Net soos Nederlands aan die Kaap word die uitgangstaal deur baie mense as 'n aanleerderstaal gebruik – en meesal net gebrekkig aangeleer. Hierdie besondere geval lei dikwels tot die standardisasie van onreëlmatige vorms en strukture, waarby oorbodige elemente begin verdwyn.
Lovurivier
Hierdie rivier ontspring wes van Richmond en het 'n opvanggebied van nagenoeg 830 km². Dit loop tussen die Umlazirivier en die Mkomazirivier (Umkomaasrivier) en mond uit by die strandoord Illovo Beach by Winklespruit, ongeveer 30 km suid van Durban.
Kreools
In die geval van Kaaphollands was die Nederlandse moedertaalsprekers 'n minderheid, terwyl die groot meerderheid koloniste van Duitse en Franse afkoms was en deur 'n groot aantal Oosterse slawe aangevul is. Besonderhede van die Nederlandse grammatika, wat deur die aanleerders as moeilik ervaar is, het geleidelik uit die taal verdwyn.
Lovurivier
Die water word vir huishoudelike gebruik langs die Natalse suidkus aangewend en in die laer loop vir die besproeiing van die suikerrietlande. Die rivier en die strandoord is genoem na die mlovo-bome wat op die rivieroewer groei.
Bronstydperk
Die Bronstydperk is 'n tydperk in die geskiedenis wat daardeur gekenmerk word dat die mens met koper- en bronswerktuie begin werk het, eerder as met klipwerktuie. Beskawings het begin vorm, mense het in stede begin saamwoon en skrif het as kommunikasiemiddel begin ontwikkel. Dit is die tweede van die drie tydperke waarin die vroeë geskiedenis van die mens ingedeel is; dit val tussen die Steen- en Ystertydperk.
’n Antieke beskawing word as deel van die Bronstydperk beskou as hulle óf self brons vervaardig het deur koper te smelt en met tin, arseen of ander metale te meng óf as hulle met bronsvervaardigende beskawings handel gedryf het om bronsvoorwerpe te kry. Brons is harder en duursamer as ander metale wat in dié tyd beskikbaar was, en dit het beskawings van die Bronstydperk ’n tegnologiese voorsprong gegee.
Hoewel aardyster algemeen voorkom, het die hoë smeltpunt daarvan, 1 538 °C, dit buite die bereik geplaas van algemene gebruik tot die einde van die tweede millennium v.C. Vanweë tin se lae smeltpunt van 231,9 °C en koper se relatief gemiddelde smeltpunt van 1 085 °C kon die mense van die Neolitikum daarmee werk – die droogoonde van omstreeks 6000 v.C. kon tot temperature van meer as 900 °C verhit word.
Hoewel die Ystertydperk gewoonlik op die Bronstydperk gevolg het, het die Ystertydperk in sommige gebiede, soos Afrika suid van die Sahara, so vroeg as 2500 v.C. begin.
Kulture van die Bronstydperk het skrif op verskillende maniere ontwikkel. Volgens argeologiese bewyse het kulture in Mesopotamië (wigskrif) en Egipte (hiërogliewe) die vroegste praktiese skryfstelsels ontwikkel.
Bontstertjie
Die Bontstertjie (Kuhlia mugil) is 'n vis wat aan die ooskus van Afrika voorkom vanaf die Rooisee tot by Kaap Agulhas. Die vis word 20 cm groot. Die kop en liggaam is silwer en die stertvin het vyf swart bande op - dit gee aanleiding tot die familie se bynaam: Vlagsterte. Dit verkies vlak kuswater en oorleef in 'n akwarium. In Engels staan die vis bekend as Barred flagtail.
Leonard Carey
Leonard Carey (25 Februarie 1887 – 11 September 1977) was 'n Engelse akteur. Hy was bekend vir sy rolle in die rolprente Bombshell (1933), The Little Minister (1934), The Lone Wolf Spy Hunt (1939), en Rebecca (1940).
Wesley Snipes
Wesley Snipes (gebore 1962) is 'n Afro-Amerikaanse akteur en vervaardiger. Hy is bekend vir sy rolle in die rolprente New Jack City (1991), White Men Can't Jump (1992), Demolition Man (1993), en Blade (1998).
Joodse diaspora
Die Joodse diaspora (Oud-Grieks: διασπορά, verstrooiing, uitsaaiing) begin met die ondergang van die koninkryk van Juda in 586 v.C. Na die vernietiging van die eerste Tempel van Jerusalem ongeveer 587 v.C. deur die Babiloniërs vertrek 'n deel van die bevolking van Juda na Egipte; die grootste deel van die bevolking gaan in ballingskap na Babilon. In Babilon word die Judeërs in afgeslote nedersettings, waar hulle hul tradisies en godsdiens kon beoefen saamgetrek. Hierdie lewenswyse, as minderheid met 'n eie geloof en juridiese status, word as die Joodse diaspora beskryf.
Bewind van die Israeliete
Die bewind van die Israeliete in die land Israel is ingelui in ongeveer 1250 v.C. toe Josua dié gebied ingeneem het. Die Israeliete het die land Palestina binnegedring deur die Jordaanrivier oor te steek. Hulle het die Koninkryk van Heshbon aangeval en vernietig. Dié oorwinning het hulle beheer gegee oor die grootste gedeelte van die land tussen die Arnon- en Jabbok-riviere. Kort voor hul laaste aanslag op Palestina het Moses gesterf sonder dat hy ooit die beloofde land ingegaan het (Deuteronomium 34).
Die besetting van Palestina was 'n bloedige stryd. Die Israeliete, gelei deur Moses se opvolger, Josua, het die stryd beskou as Jahweh se "heilige oorlog". Israel het daarin geslaag om die Kanaäniete te oorwin, maar hul vestiging in dié land (1250-1050 v.C.) was 'n lang, moeilike en dikwels teleurstellende proses. Die Israeliete was wel in staat om hulle te verdedig teen die Kanaäniete, maar 'n nuwe vyand het op die toneel verskyn: die Filistyne.
Die Filistyne het gevorderde militêre toerusting tot hul beskikking gehad en daar was min nasies wat hulle teen hierdie nuwe tegnologie kon verdedig. Die Filistyne het die Israeliete uit die gebiede gedryf wat hulle voorheen beset het en hulle is gedwing om hulle in die sentrale bergagtige gebiede en die Jordaan-vallei te vestig. Hierdie was 'n onstuimige tydperk in die geskiedenis van die Israeliete. Hulle was deurentyd betrokke by oorloë en is in dié tyd eers deur een heerser ná die ander oorheers.
Rigters en bevryders
In dié tyd het die Israeliete nie saamgestaan as een groep nie. Hulle was verdeel in verskillende stamme en is regeer volgens stamgebruike. Hoewel daar nie 'n sentrale regering was nie, is die stamme regeer deur rigters en bevryders.
Die rigters of regters (shopetim in Hebreeus) het wetgewende en geregtelike gesag oor die stamme van Israel gehad en is as sodanig erken. Hul belangrikste taak was om geskille tussen die verskillende stamme te besleg. Die bevryders (moshia in Hebreeus), was weer militêre leiers. Hulle het die stamme se weermagte verenig wanneer daar teen vyandige magte geveg moes word. Die bevryders het gewoonlik in tye van onderdrukking en stryd na vore getree en volgens Hebreeuse oorlewering is hulle deur Jahweh aangewys om Sy volk te bevry.
Die Bybel is vol stories oor die heldedade van leiers soos onder andere Debora, Jefta, Gideon en Simson.
Die Monargie
Die feit dat Israel vir so lank kon voortbestaan sonder 'n sentrale regering en nogtans hul vyande kon verslaan, was grootliks te danke aan die invloed van die rigters. Ná 1050 v.C. het die ondenkbare egter gebeur toe die Filistyne daarin geslaag het om die Verbondsark te buit.
Saul
Saul is deur Jahweh aangewys en deur Samuel verordineer as die eerste koning van die Israeliete. Saul se vroeëre dae as koning het die verwagtinge wat Israel van 'n koning gekoester het, vervul. Hy het die Israeliete tot oorwinning gelei in groot veldslae teen die Ammoriete, asook teen die Filistyne. Hy was gewild onder al die stamme en het die Israeliete as 'n volk verteenwoordig en nie bloot as 'n stam nie. Aanvanklik het Saul en Samuel gereeld beraadslaag oor sake wat die volk raak, maar hierdie goeie verhouding het nie lank gehou nie. Samuel het Saul daarvan beskuldig dat hy die funksies van die priesters ondermyn, asook dat hy die cherem - bepalings van die Wet waarvolgens 'n heilige oorlog gevoer moes word - verontagsaam het.
Hierdie geskil - die onversoenbaarheid tussen Jahweh se bewind en dié van 'n koning - het die grondslag gevorm vir die grootskaalse hervormings in die Hebreeuse geloof en staan bekend as die Profetiese Revolusie. Dié geskil het uiteindelik gelei tot Saul se ondergang. 'n Nuwe, gewilde held het in sy plek opgestaan. Sy naam was Dawid en hy het roem verwerf toe hy man-alleen die Filistynse held Goliat verslaan het.
David se gewildheid het Saul tot raserny gedryf en hy het verskeie kere probeer om Dawid te vermoor. Dawid het na Juda teruggekeer om aan Saul se woede te ontsnap. Hy het 'n groep soldate rondom hom vergader. Saul het selfmoord gepleeg tydens 'n veldslag en is opgevolg deur sy seun Is-Boset, wat beskryf is as 'n swakkeling. Hoewel Is-Boset probeer het om sy koningskap oor Juda uit te roep, is Dawid openlik deur dié streek tot koning verklaar. Is-Boset het twee jaar lank regeer voordat hy deur twee van sy offisiere vermoor is. Ná sy dood is Dawid verkies tot koning oor Israel.
Dawid
Dawid het Israel in verskeie veldslae teen die Filistyne gelei en het ook daarin geslaag om die Verbondsark weer terug te bring na Israel. Nadat hy reeds verskeie jare lank in Hebron regeer het, het hy die Jebusitiese stad Jerusalem oorwin (1000 v.C.) en tot hoofstad verklaar.
Onder sy leierskap het Israel daarin geslaag om hul grondgebied uit te brei. Binne 'n paar jaar het Dawid Israel omskep tot die magtigste ryk in Palestina en Sirië. Sy Ryk het gestrek van Fenisië in die Weste tot by die Arabiese woestyn in die ooste, en van die Orontesrivier in die noorde tot by die Golf van Akaba in die suide. Dawid se belangrikste bydrae was die vereniging van die stamme van Israel onder 'n absolute monargie.
Salomo
Dawid het veertig jaar lank regeer en is opgevolg deur sy seun Salomo, wat van omstreeks 960 tot 920 v.C. regeer het. Hoewel Salomo nie 'n militêre leier was nie, was hy 'n geniale nywerheids- en handelsleier. Tydens sy bewind het Israel vir die eerste keer sekuriteit en materiële vooruitgang beleef wat nooit weer in sy geskiedenis geëwenaar kon word nie. Salomo se belangrikste bydrae tot die geskiedenis was die oprigting van die Tempel - wat deur die Jode beskou is as die onsigbare Jahweh se aardse woning.
Salomo is in ongeveer 920 v.C. dood en is opgevolg deur sy seun, Rehabeam. Toe Rehabeam na Schechem vertrek het om tot koning oor Israel verklaar te word, het die noordelike stamme hom verwerp. Hulle het Jerobeam, wat as banneling in Egipte gewoon het, in sy plek tot koning verklaar. Dít het gelei tot die stigting van twee afsonderlike en verswakte state, wat voortbestaan het totdat die Noordelike Koninkryk van Israel (die Israeliete) in 722 v.C. deur Assirië ingeneem is. Die Suidelike Koninkryk van Juda het verdwyn tydens die Babiloniese bewind sowat 150 jaar later.
Tydperk van die konings
Ná die dood van Salomo is Israel en Juda oorheers deur 'n lang lys ondoeltreffende, ongehoorsame en korrupte konings. Hierdie tydperk staan bekend as die Tydperk van die Konings en het geduur van 1000 tot 587 v.C. Die Bybel is vol voorbeelde uit dié tyd van Jahweh se ingryping om sy "uitverkore volk" van ondergang te red.
'n Voorbeeld hiervan het plaasgevind tydens die profeet Elisa se leeftyd toe die Koning van Armenië oorlog teen Israel verklaar het. Jahweh het die Armeniërs met blindheid geslaan. Ná hul onverklaarbare "genesing" het hulle besluit om eerder terug te val. 'n Tydjie later het hulle egter weer besluit om Samaria aan te val, maar moes weer die aftog blaas ná nog 'n wonderbaarlike ingryping van Jahweh. Dié keer het hulle na bewering die klank van duisende soldate, perde en strydwaens gehoor. Hulle het verkeerdelik aangeneem dat koning Ahasia daarin geslaag het om die koning van die Hetiete en Egipte te oortuig om die stryd teen die Armeniërs saam met hom aan te sê.
Verowering van Israel en Juda (722-597 v.C.)
In 722 v.C. het die Assiriërs daarin geslaag om die Koninkryk van Israel te verslaan. Hulle het die weggevoerde Israeliete nie toegelaat om hulle in een plek te hervestig nie, maar het hulle in kleiner groepe verdeel en oral in die Midde-Ooste gevestig. Omdat hulle nie meer in afsondering gewoon het nie en met ander groepe vermeng geraak het, het hierdie groepe vinnig hul geloof in Jahweh laat vaar en hul Hebreeuse name en identiteit verloor.
Katinka Heyns
Katinka Heyns (20 September 1947 -) is 'n belangrike rolprentvervaardiger, regisseur en ook aktrise. Sy stig haar eie maatskappy, Sonneblom Films in 1974. In 1978 tree sy in die huwelik met die skrywer Chris Barnard. Hy is in Desember 2015 oorlede.
Toyota AD-enjin
Hierdie enjins word hoofsaaklik vir die Europese mark vervaardig, maar kleiner hoeveelhede word ook uitgevoer na ander lande soos Indië en Nieu-Seeland.
Die enjin is in die jare 2005 tot 2019 deur die Toyota Motorkorporasie vervaardig.
Joodse diaspora
Verowering van Israel en Juda (722-597 v.C.)
As straf het die Babiloniese koning, Nebukadnesar, en sy weermag in 597 v.C. Jerusalem aangeval. Jojakim het oorgegee en Nebukadnesar het 'n nuwe koning, Sedekia, daar aangestel. Nebukadnesar het sowat 10 000 vooraanstaande Jode na sy hoofstad, Babilon, weggevoer. Hierdie wegvoering was die begin van die Jode se ballingskap.
Katinka Heyns
Loopbaan
Sy begin haar loopbaan as aktrise in Jans Rautenbach se rolprent Katrina (1969). Sy vertolk ook ander rolle in verskeie van Rautenbach se films, waaronder Jannie totsiens (1970), Pappa Lap (1971) en Eendag op 'n Reëndag (1975). Sy het baie aandag ontvang vir haar rol in Manie van Rensburg se televisiekomediereeks Willem.
Joodse diaspora
Verowering van Israel en Juda (722-597 v.C.)
Sedekia het sy voorganger se fout herhaal deur na die Babiloniërs se vyand oor te loop. Nebukadnesar het op dié verraad gereageer deur Jerusalem in 588 v.C. weer aan te val. Twee jaar later het hy die stad oorwin en die Tempel vernietig. Nebukadnesar het Sedekia ook gedwing om die moord op sy twee seuns te aanskou. Hy is daarna verblind en saam met ander vooraanstaande Jode weggevoer na Babilon.
Katinka Heyns
Loopbaan
As gevolg van die destydse apartheidsbeleid in Suid-Afrika, was daar ernstige sensuurwette, maar Heyns kon dit regkry om steeds dokumentêre films oor verskillende literêre individue te maak. Sy het die produksiemaatskappy Sonneblom Films in 1974 gestig. Deur hierdie onderneming kon sy unieke films skep. Al die draaiboeke vir haar rolprente is deur haar man Chris Barnard geskryf. Haar films sluit in: Fiela se Kind (1987), Die Storie van Klara Viljee (1991), Paljas (1997) en Die Wonderwerker (2012).
Joodse diaspora
Die verbanning (597-538 v.C.)
Hierdie groep het hulself gola (bannelinge) of bene gola (kinders van die bannelinge) genoem. In hul wanhoop is 'n nuwe nasionale identiteit en 'n nuwe godsdiens gebore. In dié tydperk is die Tora, wat die kern van die Joodse godsdiens vorm, gefinaliseer.
Katinka Heyns
Aktrise
Katinka het in die volgende rolprente gespeel:
Joodse diaspora
Die verbanning (597-538 v.C.)
Hy het Persië beskou as die goeie en daarop uitgegaan om die wêreld te verower. Vanweë hierdie oortuiging het hy die Jode toegelaat om terug te keer na hul vaderland om die Tweede Tempel te herbou.
Katinka Heyns
Vervaardiger
Katinka het die volgende rolprente vervaardig:
Leopold II, Heilige Romeinse Keiser
Leopold II (5 Mei 1747 – 1 Maart 1792) was 'n keiser van die Heilige Romeinse Ryk. Hy is gebore in Wene, Oostenryk as die derde seun van Frans I, Heilige Romeinse Keiser. Sy moeder was Maria Theresa van Oostenryk. Van jongs af het hy beïndruk met sy leerywer. Die politiese filosoof Karl Anton von Martini was een sy leermeesters.
Katinka Heyns
Regisseur
Katinka was die regisseur van die volgende rolprente:
Joodse diaspora
Draaipunt
Hierdie gebeurtenis het 'n draaipunt in die geskiedenis van Israel teweeggebring. Vanaf 539 v.C. tot 636 nC is die streek oorheers deur verskeie wêreldmagte. Afgesien van die Persiese Ryk (538-333 v.C.) is Israel ook oorheers deur die Griekse Hellenistiese Ryk (333-63 v.C.), die Romeinse Ryk (63 v.C.-313 nC) en die Bisantynse Ryk (313-636 nC). Hierna is Israel ingeval deur Islamitiese magte en die Christen-kruisvaarders (636-1291 nC), die Mammelukke (1291-1516 nC), die Ottomaanse Ryk (1516-1918 nC) en die Britse Ryk (1918-1948 nC).
Leopold II, Heilige Romeinse Keiser
Groothertog van Toskana
Na die dood van Frans I se tweede seun is daar besluit dat Leopold II hom sal opvolg as die Groothertog van Toskana. Deel van die ooreemkoms was dat hy met Maria Louisa van Spanje trou. Die huwelik word volstrek in Innsbruck in 1765. Hy regeer Toskana vir 25 jaar (1765 tot 1790) en bring voorspoed nadat die land feitlik vernietig is deur die laaste van die Medici-familie. Tesame met sy Italiaanse ministers Pompeo Neri en Francesco Maria Gianni voer hulle 'n hervormings program uit. Vryhandel in mielies word ingestel, grondeienaarskap word toegelaat en die konstruksie van kanale, paaie begin en moerasse word dreineer. Marteling en die doodsvonnis word afgeskaf. Besteding aan militêre uitgawes word besnoei en die land verklaar neutraliteit.
Joodse diaspora
Draaipunt
In 333 v.C. het Alexander die Grote van Griekeland Persië en groot dele van die destyds bekende wêreld oorwin. Die Grieke het die Jode toegelaat om hul eie staat te regeer, maar gedurende die bewind van koning Antiochus IV is die Tempel ontheilig, wat aanleiding gegee het tot die Makkabese opstand en 'n verklaring van onafhanklikheid. Vir 'n kort tydjie het Juda weer 'n onafhanklike staat geword.
Leopold II, Heilige Romeinse Keiser
Heilige Romeinse Keiser
Na die dood van sy broer Josef II volg Leopold hom op om die Oostenryk-Habsburg huis te regeer. Hy word kort hierna as die Heilige Romeinse Keiser verkies.
Joodse diaspora
Draaipunt
In 73 het die Romeine 'n aktiewe veldtog geloods om die Jode uit hul vaderland te verdryf. Dít was die begin van die Joodse Diaspora of verstrooiing.
Arlington, Texas
Arlington is 'n hoofstad in die Amerikaanse deelstaat Texas, geleë in Tarrant County. Dit is deel van die Middelstedestreek van die Dallas–Fort Worth–Arlington metropolitaanse gebied, ongeveer 19 km oos van die middestad van Fort Worth en 32 km wes van die middestad van Dallas.
Volgens die Amerikaanse Sensusburo se skatting het die stad 'n bevolking van byna 379 577 aan die einde van 2013 gehad, wat dit die derde grootste munisipaliteit in die metropolitaanse gebied maak. Arlington is die 48ste digsbevolkte stad in die Verenigde State van Amerika en die sewende grootste stad in die deelstaat Texas.
Arlington grens aan Kennedale, Grand Prairie, Mansfield en Fort Worth. Arlington is gestig in 1876 langs die Texas-Pasifiese-spoorlyn. Die stad is genoem na Generaal Robert E. Lee se Arlingtonhuis in Arlington County, Virginië. Arlington het gegroei as 'n katoenboerderysentrum, en is geïnkoropreer op 21 April 1884. Die stad kon spog met lopende water, elektrisiteit, natuurlike gas en telefoondienste teen 1910, asook 'n openbare skoolstelsel. Teen 1925 is die bevolking op 3 031 geskat, en dit het aangegroei tot meer as 4 000 voor die Tweede Wêreldoorlog.
Grootskaalse industrialisasie het in 1954 gevolg, met die opening van 'n General Motors-monteeraanleg. Die motor en ruimtevaartontwikkeling het die stad een van die land se grootste bevolkingsgroeikoerse tussen 1950 en 1990 besorg. Arlington is een van die "boomburbs", die uiters vinnig-groeiende voorstede van die post-Tweede Wêreldoorlog-era. Die Amerikaanse Sensusburo se bevolkingsyfers vir die stad vertel die storie: 7 692 (1950), 90 229 (1970), 261 721 (1990), 365 438 (2010) en byna 374 000 teen 2011. Tom Vandergriff het as burgemeester gedien van 1951 tot 1977 gedurende 'n tydperk van sterk ekonomiese ontwikkeling. Die temapark "Six Flags Over Texas" is in 1961 in Arlington geopen.
Clarina
Clarina is 'n voorstad in Suid-Afrika, sentraal in die hoofplek Akasia. Dit is noordwes van Pretoria in die Gauteng-provinsie geleë en is onder beheer van die Stad Tshwane Metropolitaanse Munisipaliteit. Clarina het ongeveer 2 108 inwoners in 2011 gehad.
Clarina se noordegrens is Daan De Wet Nel-rylaan en die suidegrens die Platinumsnelweg.
Cetshwayo
Cetshwayo kaMpande (circa 1826 – 8 Februarie 1884) was die koning van die Zoeloenasie van 1872 tot 1879 en die leier van die Zoeloes tydens die Anglo-Zoeloe-oorlog. Sy naam is ook getranslitereer as Cetawayo, Cetewayo, Cetywajo en Ketchwayo en is Zoeloe vir "die belasterde een". Cetshwayo word beskou as die laaste koning van 'n onafhanklike Zoeloenasie. Tydens die Anglo-Zoeloe-oorlog van 1879 het die Britse Ryk 'n vernederende nederlaag in die Slag van Isandlwana gelei en is die reputasie van die Zoeloes as krygers wêreldwyd gevestig. Die Britte se uiteindelike oorwinning oor die Zoeloes later daardie jaar by Ulundi het egter in praktyk ook 'n einde gebring aan enige werklike weerstand teen wit oorheersing in Suid-Afrika. Cetshwayo is na Kaapstad verban. Kort voor sy dood is hy toegelaat om na sy geboortegrond terug te keer.
Vroeë lewe en troonbestyging
Cetshwayo is gebore as die seun van Zoeloeprins Mpande in emLambongwenya, Suidoos-Zoeloeland. Sy vader was 'n halfbroer van die Zoeloekoning Dingaan. Dingaan het hul ander halfbroer, Shaka, vermoor om die rol as Zoeloekoning oor te neem, aangesien Shaka geen seuns gehad het wat hom kon opvolg nie. Dingaan het egter self geen seuns gehad nie en dus was sy halfbroer, Mpande, en dié se seuns die enigste moontlike opvolgers en het Mpande dus die leisels oorgeneem na Dingaan se dood. Mpande het sy opvolger op ongewoon vroeë ouderdom aangekondig en het selfs in 1839 sy seun Cetshwayo na die Boerevolksraad in Pietermaritzburg geneem, om hom daar voor te stel. Die Natalse Boere het met Mpande saamgewerk in sy offensief teen Dingaan en die aanwys van 'n opvolger het meer kredietwaardigheid aan volgehoue goeie verhoudinge tussen die Boere en die Zoeloenasie verleen.
Soos Mpande ouer geword het, het hy egter bekommerd begin raak dat Cetshwayo te veel invloed begin kry het. Mpande het gevolglik Cetshwayo se broer, Mbuyazi, aangemoedig oor die moontlikheid van troonopvolging. In die somer van 1852 en 1853 het droogte en hongersnood die Zoeloekoninkryk getref en het verskeie faksies burgeroorlog gesien as 'n geleentheid om beeste te wen. Soos die situsasie versleg het, het Mpande sy ondersteuning vir Mbuyazi duidelik gemaak. In November 1856 het Mpande 'n groot stuk grond aan Mbuyazi toegeken in Suidoos-Zoeloeland. Terselfdertyd het hy geweier om met Cetshwayo te ontmoet om die opvolgingsvraagstuk te bespreek. Konflik het onvermydelik geraak toe Mbuyazi en sy ondersteuners, die iziGqoza, die gebied net noord van die Thukelarivier beset het en ontslae geraak het van al Cetshwayo se ondersteuners.
Cetswayo het sy magte, wat as die uSuthu bekend gestaan het, teen Mbuyazi gemobiliseer. Die twee faksies het naby die grens van Natal by die Thukela slaags geraak. Koloniale handelaars in die omgewing was bekommerd oor die dreigende konflik en het hulp ontbied van die Natalse owerheid. John Dunn het hom met 35 grenspolisiemanne en 'n honderd swart jagters na die toneel gehaas. John Dunn se mag, wat as die iziNqobo, "die verpletteraars", bekend gestaan het, het beoog om onderhandelinge tussen Cetswayo en Mbuyazi te bemiddel. Dunn was egter gemotiveer deur persoonlike gewin en het sy swaar gewapende magte aan Mbuyazi aangebied.
Ondanks die voordeel wat die vuurwapens van John Dunn se iziNqobo gebied het, het die getalle oormag van die uSuthu (tussen 15 000 en 20 000 soldate) verkry en in die geveg wat op 2 Desember 1856 plaasgevind het, is Mbuyazi se iziGqoza na die Thukelarivier verdryf. Slegs 2000 van Mbuyazi se 7000 soldate het die kruising oorleef met soortgelyke verliese onder vrouens en kinders wat die vlug moes meemaak. In 1857 het Cetshwayo en Mpande oorgeengekom dat Cetshwayo as effektiewelike heerser van die Zoeloenasie sal oorneem, alhoewel Mpande die opperste gesag en titel van koning sal behou. Cetshwayo het ook 'n ander broer gehad, Umtonga, wat steeds 'n moontlike mededinger was. In 1861 het Umtonga na die Boere se kant van die grens gevlug en Cetshwayo moes ooreenkomste met die Boere aangaan om hom terug te kry. In 1865 het Umtonga weer oor die grens gevlug wat oënskynlik daartoe gelei het dat Cetshwayo gedink het dat Umtonga sou kon probeer om hom te vervang op soortgelyke wyse as wat sy vader dié se voorganger, Dingaan, in 'n alliansie met die Boere vervang het.
Mpande het in 1873 gesterf en Cetshwayo is op 22 Oktober 1873 by 'n byeenkoms te kwaNodwengu gekroon as die nuwe koning. Die kroning is gesien as 'n belangrike skuif waardeur Cetshwayo sy onafhanklike heerskappy oor die Zoeloenasie wou behou. Sir Theophilus Shepstone, die koloniale administrateur en sekretaris van binnelandse sake, het laat weet dat, as deel van die Britse ondersteuning vir Cetshwayo, hy die kroning tydens 'n amptelike seremonie in alle prag en praal sou uitvoer. Shepstone en sy gevolg het dus na oNdini op die Mahlabathini-vlakte gereis vir die amptelike seremonie op 1 September 1873 waar hy onstoke was toe hy te hore kom van die vroeëre kroning deur die izikhulu. Soos die gebruik was het Cetshwayo 'n nuwe hoofstad vir die nasie geskep en dit Ulundi ("die hoë plek") genoem. Hy het sy leër uitgebrei en baie van die metodes van Shaka weer ingestel. Hy het ook sy impi's met muskette toegerus en het die Europese sendelinge uit sy gebied verwyder. Hy het moontlik ander inheemse stamme aangemoedig om teen die Boere in die Transvaal te rebelleer.