cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Mycale gelatinosa
Mycale gelatinosa is 'n sponsspesie in die taksonomiese indeling van die Demospongiae (gewone sponse). Die liggaam van die spons bestaan uit kieselnaalde en sponginevesels en is in staat om baie water op te neem.
Die spons behoort tot die genus Mycale en tot die familie Mycalidae. Die wetenskaplike naam van die spesie is die eerste keer geldig gepubliseer in 1884 deur Ridley.
Razdor (Wolodarski-rajon)
Razdor (Russies: Раздор) is 'n Kasakse dorpie in Astrachan-oblast, Rusland. Dit behoort tot die Choetor Plaaslike Munisipaliteit wat nog een groter nedersetting, Nowi Ritsjan, insluit. Soos baie ander nedersettings in Wolodarski-rajon, is dit op 'n eiland in die Wolga-rivierdelta geleë.
Demografie
Volgens Sensus 2010 het Razdor 196 inwoners gehad. Etniese Kasakke vorm die meerderheid van die dorpie se bevolking.
Werchnije Kolki
Werchnije Kolki (Russies: Верхние Колки) is 'n klein Kasakse dorpie in Astrachan-oblast, Rusland wat tot die Bolsjoi Mogoi Plaaslike Munisipaliteit behoort. Soos baie ander nedersettings in Wolodarski-rajon, is dit op 'n eiland in die Wolga-rivierdelta geleë.
Mycale grandis
Mycale grandis is 'n sponsspesie in die taksonomiese indeling van die Demospongiae (gewone sponse). Die liggaam van die spons bestaan uit kieselnaalde en sponginevesels en is in staat om baie water op te neem.
Die spons behoort tot die genus Mycale en tot die familie Mycalidae. Die wetenskaplike naam van die spesie is die eerste keer geldig gepubliseer in 1867 deur Gray.
Cliffortia subsetacea
Cliffortia subsetacea is 'n struik wat tot die Rosaceae-familie hoort. Die spesie is endemies aan die Wes-Kaap. Die plant kom vanaf die Kaapse Skiereiland tot suid van Constantiaberg en by die Kenilworth perdewedren baan voor. Dit kom ook voor in die Kogelberg tussen Houwhoek en Kleinmond en verder suid by die kus, oos van Pearly Beach. Die plant is deel van die fynbos-bioom.
Mycale gravelyi
Mycale gravelyi is 'n sponsspesie in die taksonomiese indeling van die Demospongiae (gewone sponse). Die liggaam van die spons bestaan uit kieselnaalde en sponginevesels en is in staat om baie water op te neem.
Die spons behoort tot die genus Mycale en tot die familie Mycalidae. Die wetenskaplike naam van die spesie is die eerste keer geldig gepubliseer in 1937 deur Burton.
John Wray (akteur)
John Wray (13 Februarie 1887 – 5 April 1940) was 'n Amerikaanse akteur en skrywer. Hy was bekend vir sy rolle in die rolprente All Quiet on the Western Front (1930), The Death Kiss (1932), Doctor X (1932), en The Cat and the Canary (1939).
F. Scott Fitzgerald
Die Amerikaanse skrywer Francis Scott Fitzgerald (24 September, 1896 – 21 Desember, 1940) is onlosmaaklik verbonde aan die jare twintig, wat hy die Jazz-era genoem het. In sy werk en lewe het hy gestalte gegee aan die koorsagtige vrolikheid ná die Eerste Wêreldoorlog. Veral sy romans The Great Gatsby en Tender is the Night is baie bekend.
Vroeë lewe
Francis Scott Key Fitzgerald is op 24 September 1896 in St. Paul, Minnesota, gebore. In 1913 is hy na die Princeton-universiteit, waar hy met die kritikus en skrywer Edmund Wilson bevriend geraak het. In 1917 het hy hom by die leër aangemeld en aan sy eerste roman, This Side of Paradise, begin werk. Dié boek, wat in 1920 gepubliseer is, het hom dadelik beroemd gemaak en hom die rykdom besorg waaroor hy so 'n obsessie gehad het. Dit het hom in staat gestel om 'n uitspattige lewe te lei. In dieselfde jaar is hy met Zelda Sayre getroud. Die volgende klompie jare het hy in Europa deurgebring, waar hy een van die "Lost Generation" was, 'n groep Amerikaanse skrywers, onder wie Ernest Hemingway, wat hulle ná die Eerste Wêreldoorlog van hul land vervreemd gevoel het. Vir baie mense was Fitzgerald die een wat aan die Jazz-era gestalte gegee het.
In die jare dertig het sy wêreld egter in duie begin stort. Sy vrou se toenemende geestelike onstabiliteit en sy eie drankprobleem het hom 'n groot skuldgevoel gegee. Die gevoel dat hy as eggenoot en vader en ook skrywer misluk het, blyk uit briewe wat hy aan sy dogter en uitgewer geskryf het. Om van dié gevoelens te probeer wegkom, het hy draaiboeke vir die filmmaatskappy MGM begin skryf. Hollywood het 'n rampspoedige invloed op hom gehad. Sy huwelik het heeltemal in duie gestort en hy is uit MGM se diens ontslaan. Op 21 Desember 1940 is hy aan 'n hartaanval dood. Sy vrou was toe al jare lank in 'n psigiatriese inrigting, waar sy in 1948 in 'n brand gesterf het.
This Side of Paradise (1920), met sy beskrywing van die nuwe leefwyse van die "beautiful young people", gedoem tot tragiek ná hulle bloeitydperk, het Fitzgerald as die spreekbuis van sy geslag na vore laat tree. Dit geld ook vir sy volgende boeke: Flappers and Philosophers (1920), Tales of the Jazz Age (1922), bundels kortverhale en The Beautiful and the Damned (1922), 'n minder suksesvoIle roman met outobiografiese elemente. In 1925 het sy kort roman The Great Gatsby verskyn, waarin die groot Amerikaanse droom op 'n tragiese manier verydel word. In Tender is the Night (1934) herken 'n mens Scott en Zelda Fitzgerald duidelik in die hoofkarakters Dick en Nicole Diver.
The last Tycoon (1941) sou, indien dit voltooi sou wees, waarskynlik sy beste roman gewees het. Verskeie bundels kortverhale beeld die tragiek van die Fitzgeralds uit, veral The Crack-up (1945), wat Edmund Wilson ná Fitzgerald se dood byeengebring het. Omdat sy lewe en werk so nou verbonde was, vorm sy briewe, wat Turnbull in 1963 byeengebring het, 'n belangrike deel van sy oeuvre.
Ook Zelda het verdienstelike werk geskryf, soos haar outobiografiese roman Save me the Waltz (1932).
André Gide
André Gide (1869-1951) was 'n Franse prosa skrywer wie se werk getuig van 'n groot openhartigheid ten opsigte van sy eie gevoels- en gedagtelewe en van 'n groot ontvanklikheid vir nuwe ontwikkelings. Die sentrale tema van sy werk is die problematiek van die keuse tussen konformisme en individualiteit. Gide was 'n voorstander van laasgenoemde. Gide is ook van belang vir die geskiedenis van die roman omdat hy die eerste Franse skrywer was wat die tegniek van ' n roman binne 'n roman" toegepas het. In 1947 het hy die Nobelprys vir letterkunde ontvang.''
André Paul Guillaume Gide is op 22 November 1869 in Parys gebore. Sy ouers was welgestelde Protestante. Toe hy elf jaar oud was, is sy vader oorlede, en hy is verder deur sy moeder en tante grootgemaak. Hy het vroeg reeds 'n belangstelling in die letterkunde getoon en in aanraking gekom met simbolistiese skrywerskringe, waar hy kennis gemaak het met Stéphane Mallarmé, Paul Valéry en Pierre Louys.
Weens sy swak gesondheid het hy in 1893 saam met sy vriend P.A. Lambert 'n reis na Tunisië onderneem, en eers twee jaar later teruggekeer. In 1895 is hy met sy niggie Madeleine Rondeaux getroud, 'n huwelik wat onmiskenbare spore in sy latere werk, veral in l’Immoraliste, gelaat het.
Gide se eerste belangrike werk, Les nourritures terrestres, het in 1897 verskyn. Hierin verwerp hy alIe vooroordele, spreek hom uit teen bekrompe konformisme en voer aan dat die individu die reg het om alle moontlikhede te benut om sy eie geluk (in lewensgenot) te vind. In Immoraliste (1902) word dié siening 'n vorm van egoïsme wat nie meer met die aanvaarde norme rekening hou nie. Die hoofkarakter laat sy vrou - wat haar pligte teenoor hom nougeset nagekom het - verarm en uiteindelik sterf sonder dat hy daardeur geraak word. In La porte étroite (1909) verkies die hoofkarakter, Alissa, die liefde van God bo die liefde van haar aardse minnaar. Op unieke wyse analiseer Gide in dié boek die argumente wat 'n mens sou kon aanvoer ten gunste van 'n lewe wat volgens bepaalde, opgelégde reëls gereguleer word. La porte étroite is dus die teenstelling van l'Immoraliste. Die boek bevat kritiek op die godsdienstige askese, en lewensprobleme is van minder belang.
In 1909 het Gide gehelp om die bekende tydskrif Nouvelle Revue Francaise te stig. In Les caves du Vatican (1914) het Gide in die karakter van Lafcadio gestalte gegee aan 'n mens wat sy absolute vryheid bevestig deur "I'acte gratuit", die volstrek willekeurige daad ('n misdaad in hierdie geval) waarvoor daar geen enkele motief bestaan nie.
Gide was besonder gewild by die jonger geslag ná die Eerste Wêreldoorlog, soos byvoorbeeld die Dadaïste en die Surrealiste. Sy gewildheid was hoofsaaklik te danke aan sy idees oor die "ewige beskikbaarheid": die eienskap om voortdurend nuwe ervarings op te soek en nie tevrede te wees met net een spesifieke manier van lewe nie. Hy het sy opregtheid bevestig met Corydon (1924) en die outobiografie Si Ie grain ne meurt (1926), twee boeke waarin hy openhartig sy eie gevoels- en gedagtewêreld bespreek. La symphonie pastorale (1910) is in dagboekvorm geskryf en L'école des femmes (1928) behandel die problematiek van die huwelik.
Les faux-monnayeurs (die vervalsers - 1925) was die enigste werk wat Gide as 'n roman aangebied het. Sy ander werke het hy "récit" ('n vertelling) of "sotie" ('n sotterny) genoem. Laasgenoemde is 'n Middeleeuse genre. Les faux-monnayeurs het 'n belangrike vernuwing in die Franse romantradisie gebring. In navolging van die somboliste (poësie ter wille van poësie) het Gidé in sy roman die roman self as middelpunt gestel. In die boek is 'n skrywer, Edouard, besig om aan 'n roman, Les fauxmonnayeurs te werk, die titel dus wat Gide aan sy eie werk gegee het. Alles wat Edouard beleef, skryf hy neer in sy "Journal d'Edouard". Dit bied aan Gide die elemente om sy boek mee voort te sit. Vir die skrywer het die skryf van sy boek 'n avontuur geword waarin hy sy karakters agtervolg. Ook in hierdie werk word die problematiek van individualiteit en konformisme behandel, 'n tweeledigheid wat al Gide se werke kenmerk.
Tydens sy reise (onder meer na die destydse Kongo) het Gide in aanraking gekom met die kolonialisme en 'n aangetrokkenheid tot die kommunisme ontwikkel. 'n Besoek aan die Sowjetunie het hom egter daarvan oortuig dat die kommunisme geen vryhede aan die individu laat nie (Le retour d'URSS, 1936).
Gide se Journal (1889-1949) is as dagboek nie net 'n waardevolle bron van inligting oor die skrywer se lewe nie, maar gee ook 'n goeie beeld van sy literêre beskouinge en ontwikkeling. Die meeste van sy korrespondensie is ook gepubliseer. Gide se invloed kan nie gemeet word nie. Sy klassieke prosa is vir elkeen toeganklik en is in 1947 met die Nobelprys vir letterkunde bekroon. Gedurende sy eie leeftyd het hy groot bewondering ontvang en is hy as een van die grootstes van sy tyd beskou. Hy is op 19 Februarie 1951 in Parys oorlede.
Robert Morse
Robert Morse (18 Mei 1931-20 April 2022) was 'n Amerikaanse akteur. Hy was bekend vir sy rolle in die rolprente The Loved One (1965) en How to Succeed in Business Without Really Trying (1967), en in die televisiereekse American Playhouse (1981) en Mad Men (2007).
Wang Lili
Wang Lili (* 8 September 1992) is 'n Chinese basketbalspeler. Sy het aan die Olimpiese Somerspele van 2020 deelgeneem.
Mycale immitis
Mycale immitis is 'n sponsspesie in die taksonomiese indeling van die Demospongiae (gewone sponse). Die liggaam van die spons bestaan uit kieselnaalde en sponginevesels en is in staat om baie water op te neem.
Die spons behoort tot die genus Mycale en tot die familie Mycalidae. Die wetenskaplike naam van die spesie is die eerste keer geldig gepubliseer in 1870 deur Schmidt.
Mycale indica
Mycale indica is 'n sponsspesie in die taksonomiese indeling van die Demospongiae (gewone sponse). Die liggaam van die spons bestaan uit kieselnaalde en sponginevesels en is in staat om baie water op te neem.
Die spons behoort tot die genus Mycale en tot die familie Mycalidae. Die wetenskaplike naam van die spesie is die eerste keer geldig gepubliseer in 1887 deur Carter.
Moa
thumb|260px|'n Kunstenaar se voorstelling van 'n reusagtige Haastarend wat twee moas aanval.
Die Moas (orde Dinornithiformes) was nege spesies (in ses genusse) nievlieënde voëls wat inheems aan Nieu-Seeland was en nou uitgesterf is. Die grootste twee spesies, Dinornis robustus (Suideiland) en Dinornis novaezelandiae (Noordeiland), het sowat 3,6 m hoog geword met hulle nekke uitgestrek en het sowat 230 kg geweeg. Die kleinste spesies, die bosmoa (Anomalopteryx didiformis), was omtrent so groot soos 'n hedendaagse kalkoen.
Ramings van die hoeveelheid moas teen die tyd dat Polinesiese setlaars hulle omstreeks 1300 in Nieu-Seeland gevestig het, wissel van sowat 58 000 tot sowat 2,5 miljoen.
Moas word tradisioneel by loopvoëls ingedeel. Hulle naaste verwante, het egter uit genetiese studies geblyk, is die vlieënde Suid-Amerikaanse tinamoes, wat eens beskou is as 'n sustersgroep van die loopvoëls. Die nege spesies moas was die enigste vlerklose voëls. Hulle was die grootste aarddiere en oorheersende plantvreters in Nieu-Seeland se woude, struiklande en subalpynse ekostelsel tot met die aankoms van die Maori's, en is net deur die Haastarend gejag. Die moas het binne 100 jaar ná die mens se vestiging in Nieu-Seeland uitgesterf, hoofsaaklik omdat hulle te veel gejag is.
Joanna Lumley
Joanna Lumley (gebore 1 Mei 1946) is 'n Engelse aktrise en vervaardiger. Sy is bekend vir haar rolle in die rolprente Ella Enchanted (2004), Corpse Bride (2005), en The Wolf of Wall Street (2013), en in die televisiereeks Absolutely Fabulous (1992).
Mycale japonica
Mycale japonica is 'n sponsspesie in die taksonomiese indeling van die Demospongiae (gewone sponse). Die liggaam van die spons bestaan uit kieselnaalde en sponginevesels en is in staat om baie water op te neem.
Die spons behoort tot die genus Mycale en tot die familie Mycalidae. Die wetenskaplike naam van die spesie is die eerste keer geldig gepubliseer in 1959 deur Koltun.
Glenn Morshower
Glenn Morshower (gebore 24 April 1959) is 'n Amerikaanse akteur, vervaardiger, en skrywer. Hy is bekend vir sy rolle in die rolprent Transformers: Dark of the Moon (2011) en in die televisiereekse 24 (2001), Supergirl (2015), en Bloodline (2015).
Yan Peng
Yan Peng (* 6 Januarie 1996, Shanghai) is 'n Chinese basketbalspeler. Hy het aan die Olimpiese Somerspele van 2020 deelgeneem.
Dianofka
Demografie
Volgens Sensus 2010 het Dianofka 98 inwoners gehad, van wie almal etniese Kasakke was.
Justin Mortelliti
Justin Mortelliti (gebore 30 Augustus 1980) is 'n Amerikaanse akteur. Hy is bekend vir sy rolle in die rolprent The Collection (2012) en in die televisiereekse Numb3rs (2005), Orange Is the New Black (2013), en TURN: Washington's Spies (2014).
Bruce Yarnell
Bruce Yarnell (28 Desember 1935 – 30 November 1973) was 'n Amerikaanse akteur. Hy was bekend vir sy rolle in die rolprente Irma la Douce (1963) en The Next Best Thing (2000), en in die televisiereekse Bonanza (1959) en The Legend of Robin Hood (1968).
Zhang Zhiting
Zhang Zhiting (* 21 Desember 1995, Shanghai) is 'n Chinese basketbalspeler. Sy het aan die Olimpiese Somerspele van 2020 deelgeneem.
Dekadevulkaan
Die Dekadevulkane is 16 vulkane wat deur die International Association of Volcanology and Chemistry of the Earth's Interior (IAVCEI) geïdentifiseer is as van besondere verdienste om te bestudeer vanweë hulle geskiedenis van groot, verwoestende uitbarstings en hulle nabyheid aan dig bevolkte gebiede.
thumb|links|260px|[[Galeras in Colombia.]] Die Dekadevulkane-projek moedig studies en openbare bedrywighede by dié vulkane aan met die doel om die vulkane en die gevare wat hulle inhou beter te verstaan. So kan die verwoesting van natuurrampe verminder word.
Hulle word Dekadevulkane genoem omdat die projek in die 1990's begin is as deel van die Internasionale Dekade vir die Verkleining van Natuurrrampe, wat deur die Verenigde Nasies geborg is.
'n Vulkaan kon as 'n Dekadevulkaan aangewys word as dit meer as een vulkaangevaar inhou, soos die neerstorting van brokstukke, piroklastiese, lawa- en modderstrome en/of die onstabiliteit of ineenstorting van die struktuur; as dit onlangse geologiese aktiwiteit getoon het; in 'n dig bevolkte gebied geleë is (en die lewe van tien- of honderdduisende mense bedreig); polities en fisiek bereikbaar is vir studie; en daar plaaslik steun vir die werk is.
Suksesse
thumb|220px|Die [[berg Etna, afgeneem uit die Internasionale Ruimtestasie.]] thumb|220px|[[Teide in Spanje.]] thumb|220px|Ondergrondse ontploffing by die hoofkrater van die Taalvulkaan.
Sedert dit begin is, het die Dekadevulkane-program 'n paar suksesse behaal in die voorspelling van vulkaangebeure en dreigende gevare. Een van die bekendstes was die geslaagde wegkeer van 'n lawastroom in 1992 by die berg Etna. Die lawa het die dorp Zafferana bedreig en het oor verskeie hindernisse gevloei wat in die pad daarvan in 'n vallei af geplaas is. Wetenskaplikes en ander het besluit om die lawa hoër op te laat opdam en het groot sementblokke in 'n luggat in 'n lawatonnel gegooi wat die lawastroom gevoed het. Die lawa het daarna digby Zafferana ophou vloei.
Die program het die hoeveelheid inligting wat oor die Dekadevulkane bekend was, aansienlik vermeerder. Van dié vulkane was swak bestudeer voordat hulle vir studie gekies is. Die uitbarstingsgeskiedenis van die Galerasvulkaan word ook nou beter begryp as voorheen, en by die Taalvulkaan is die belangrikheid ontdek van water as die dryfkrag agter uitbarstings.
Mates wat ingestel is om die skade van toekomstige rampe te verklein, is 'n nuwe wet in die omgewing van die berg Rainier, waarkragtens geologiese gevare ondersoek moet word voor enige nuwe ontwikkelings mag plaasvind; 'n beperking op die ontwikkeling van digte behuisingsprojekte naby die Taalkaldera; en die ontwikkeling van 'n reddingsplan vir dele van Napels in geval van 'n uitbarsting van Vesuvius.
Probleme
Hoewel studies by baie vulkane gelei het tot 'n merkbare afname in risiko's vir die nabygeleë nedersettings, het uitbarstings by sommige van die ander die probleme gedemonstreer wat die program in die gesig staar. Uitbarstings by die berg Unzen, wat begin het kort voordat dit as 'n Dekadevulkaan aangewys is, is baie goed gemonitor, maar desondanks het 'n groot piroklastiese stroom 43 mense gedood, onder andere drie vulkanoloë.
Later het 'n Dekadevulkane-konferensie in Pasto, Colombia, in 1993 rampspoedig geëindig toe verskeie van die wetenskaplikes teenwoordig skielik besluit het om 'n ekspedisie na die krater van Galeras te onderneem. Terwyl hulle op die piek was, het 'n uitbarsting skielik plaasgevind. Ses wetenskaplikes en drie toeriste is dood.
Nog 'n probleem wat die program ondervind het, was burgerlike onrus naby verskeie vulkane. Die burgeroorlog in Guatemala het die bestudering van Volcán Santa María belemmer totdat 'n skietstilstand in 1996 uitgeroep is. 'n Burgeroorlog in die Demokratiese Republiek die Kongo het ook die bestudering van die Nyiragongovulkaan bemoeilik.
'n Algemener probleem was dat die min geld vir vulkaannavorsing daartoe gelei het dat programme met mekaar meegeding het om die beperkte fondse.
Die 16 Dekadevulkane
Die volgende vulkane is as die 16 huidige Dekadevulkane aangewys:
Yang Shuyu
Yang Shuyu is 'n Chinese basketbalspeler. Sy het aan die Olimpiese Somerspele van 2020 deelgeneem. Sy is op 6 Maart 2002 in Guangdong-provinsie gebore.
Rae Lin D'Alie
Rae Lin D'Alie (* 31 Oktober 1987) is 'n Italiaanse basketbalspeler. Sy het aan die Olimpiese Somerspele van 2020 deelgeneem.
Sidney Goldblatt
Sidney Goldblatt (1919 - 28 Desember 1979) was 'n Suid-Afrikaanse kunstenaar en beeldhouer. Hy is in Johannesburg gebore. Ná sy skoolloopbaan het hy vir 10 jaar 'n sakebestaan gevoer. Gedurende dié tyd het hy reeds 'n groot belangstelling in die kuns getoon en van tyd tot tyd geskilder. Ná sy eerste eenman-uitstalling in 1948 het hy besluit om hom voltyds op die skilderkuns toe te lê. Hy is vir 3 jaar na Londen en Parys om kuns te bestudeer. In Parys het hy onder André Lhöte en Ferdinand Léger gestudeer en in Londen het hy die tegniek van beeldhou bemeester.
Sidney Goldblatt het in 1952 na Suid-Afrika teruggekeer ná hy eers 'n besoek aan Italië gebring het. Hy het hom in Hillbrow, waar hy grootgeword het, gevestig. Dié voorstad het 'n sterk indruk op Goldblatt gemaak en sy kubistiese benadering en die verdeling van sommige van sy werke in vlakke kan hieraan toegeskryf word. Kort ná sy huwelik met Wendy Webster in 1955 het hy 'n kunsskool geopen, waar hy verskeie kunstenaars opgelei het.
In 1957 is Goldblatt vir 'n jaar na Europa, waar hy 6 maande lank in Spanje deurgebring het, Italië, Switserland en Frankryk besoek het en ook 3 maande in Engeland deurgebring het. Die rustieke Spaanse landskap met sy dramatiese lig het 'n groot invloed op hom gehad en sy skilderye van die diere, landskap, mense, geboue, dorpies en visserstonele was kleurvol, semi-abstrak en gestileer. Met sy terugkeer na Suid-Afrika was dié Spaanse werke oorheersend op uitstallings wat vir hom sowel binnelands as in die buiteland erkenning gebring het.
Sy styl het mettertyd verander - 'n non-figuratiewe element met 'n groter sensitiwiteit vir kleur, meer kompakte komposisies en 'n vrye hand het algaande opvallend geword. In sy later jare het hy na die realisme teruggekeer.
Goldblatt het verskeie mediums gebruik - hy was grafiese kunstenaar sowel as beeldhouer en olieverfskilder.
Die meeste van sy grafiese werke is linosneë en hy het soms ook akriel gebruik. Soms het hy ook kombinasies van linoleum, olieverf en goiing gebruik, dikwels in monokleur. Aanvanklik het hy linoleum vir sy collage-komposisies gebruik, maar later het dit die medium self geword, met 'n sterk lineêre element daarin. Die meeste van Goldblatt se beeldhouwerke is van aluminium en in groen en swart brons gegiet. Sy beeldhouwerke is deur sy skilderye en linowerke beïnvloed, maar elemente van die Afrika-beeldhoukuns en kubisme kom ook sterk na vore.
In die laaste paar maande van sy lewe het Sidney Goldblatt vele aspekte van Namibië geskilder. Hy en sy vrou het kort voor sy dood 'n besoek aan dié land gebring en hy was beïndruk deur die statige ou geboue van die land en die Namib-woestyn.
Viola Lyel
Viola Lyel (9 Desember 1900 – 14 Augustus 1972) was 'n Engelse aktrise. Sy was bekend vir haar rolle in die rolprente Hobson's Choice (1931), The Farmer's Wife (1941), en See How They Run (1955), en in die televisiereeks ITV Television Playhouse (1955).
Gwelo Goodman
Gwelo Goodman (1871-1939) is een van die min Suid-Afrikaanse Na- Impressionistiese kunstenaars en verteenwoordigend van die groep kunstenaars wat in die vroeë 20e eeu in Suid-Afrika werksaam was. Benewens die skilderkuns het Goodman 'n groot voorliefde vir argitektuur gehad en was onder meer behulpsaam met restourasiewerk en die ontwerp van huise in die Kaap. Hy is veraf bekend vir sy landskappe en blomstudies.
Robert Gwelo Goodman is in 1871 in Engeland gebore. Hy het op 15-jarige leeftyd saam met sy ouers na Suid-Afrika gekom. Hier het hy en sy vader in diens van die spoorweë getree. Goodman het van jongs af in die kuns belang gestel. In Nuweland, waar hy stasieklerk was, het hy saans onder leiding van John Morland met kunsklasse begin. Morland het hom sterk aangeraai om verder in die buiteland te gaan studeer en hom voltyds op die skilderkuns toe te lê.
Chiara Consolini
Chiara Consolini is 'n Italiaanse basketbalspeler. Sy het aan die Olimpiese Somerspele van 2020 deelgeneem. Sy is op 20 Mei 1988 in Peschiera Del Garda gebore.
Gwelo Goodman
Op 24-jarige ouderdom is Gwelo Goodman met finansiële bystand van Morland na die buiteland. Hy het eers aan die Paryse kunsskool Julian gestudeer en daarna het hy na Londen gegaan waar hy van sy werk in die Royal Academy ten toon gestel het.
In 1900 het hy na Suid-Afrika teruggekeer, waar hy onder meer as oorlogskunstenaar gewerk het. In dieselfde jaar het hy sy eerste en baie geslaagde kunsuitstalling in Kaapstad gehou. Hy het hierna weer na Engeland vertrek, waar hy met die dogter van 'n afgetrede kolonel in die Brits- Indiese leër, Mabel Baker, in die huwelik getree het. (Mabel Goodman is in 1907 oorlede, maar Gwelo Goodman is in 1917 weer getroud met Margaret Clementson, die dogter van 'n Kaapse predikant.)
Ana Cata-Chitiga
Ana Cata-Chitiga is 'n Franse basketbalspeler. Sy het aan die Olimpiese Somerspele van 2020 deelgeneem. Sy is op 20 Junie 1989 in Boekarest gebore.
Gwelo Goodman
Gwelo Goodman het 'n baie geslaagde verblyf in Londen gehad en in 1905 het hy 'n reis na Indië onderneem. Tot met die uitbreek van die Eerste Wêreldoorlog het hy in Engeland gewoon en eers in 1915 na Suid-Afrika teruggekeer. Hy het 'n ateljee in Kaapstad geopen en in 1916 weer 'n baie geslaagde uitstalling gehou.
Goodman het pastel, waterverf en olieverf gebruik. Sy kleurgebruik was altyd ryk en vol atmosfeer. Hy het graag blomstudies, veral van rose, stillewes en die Suid-Afrikaanse landskap geskilder. Goodman was ook bekend vir sy studies van ou Kaapse huise, wat hy met kleur en atmosfeer belaai het. Hy was die eerste kunstenaar wat die mynhope van Johannesburg geskilder het en dit het 'n gesogte tema onder die inwoners van dié mynstad geword.
Gwelo Goodman het 'n besondere belangstelling in die argitektuur gehad. Hy het die Ou Brouery in Nuwelandlaan in Kaapstad gerestoureer en 10 jaar lank daar gewoon. Dan was hy ook betrokke by die restourasie van Newlands House en by die beplanning van huise vir die plantasiewerkers by Tongaat. Hy is op 11 Maart 1939 oorlede. Gwelo Goodman se werk word in verskeie kunsgalerye in Suid-Afrika, Namibië en Zimbabwe uitgestal, asook in Suid-Afrika-Huis in Londen.
Nieu-Seelandse Orde van Verdienste
thumb|220px|Die teken van die Nieu-Seelandse Orde van Verdienste.
John Zaremba
John Zaremba (22 Oktober 1908 – 15 Desember 1986) was 'n Amerikaanse akteur. Hy was bekend vir sy rolle in die rolprente Earth vs. the Flying Saucers (1956) en 20 Million Miles to Earth (1957), en in die televisiereekse Alfred Hitchcock Presents (1955) en The Time Tunnel (1966).
Taika Waititi
Taika David Cohen ONZM (gebore 16 Augustus 1975), professioneel bekend as Taika Waititi, is 'n Nieu-Seelandse akteur, regisseur, komediant, skrywer en rolprentvervaardiger. Hy is die ontvanger van 'n Academy Award, Bafta en Grammy. Sy rolprente Boy (2010) en Hunt for the Wilderpeople (2016) het albei in dié jare die meeste geld by die Nieu-Seelandse loket verdien.
Nieu-Seelandse Orde van Verdienste
Die Nieu-Seelandse Orde van Verdienste is 'n dekorasie van voortreflike diens van Nieu-Seeland. Dit is op 30 Mei 1996 deur Elizabeth II, die land se monarg, ingestel vir mense "wat op enige terrein voortreflike diens aan die Kroon en nasie lewer en wat onderskei word deur hulle aansien, talente, bydraes of ander meriete".
Die Nieu-Seelandse Orde van Verdienste val net onder die Orde van Nieu-Seeland.
Taika Waititi
Waititi se film Two Cars, One Night van 2003 het aan hom 'n Oscarbenoeming besorg vir die beste aksiekortprent. Sy mees onlangse prente as regisseur sluit in die superheldprent Thor: Ragnarok (2017) en die swart komedie Jojo Rabbit (2019). Hy het laasgenoemde ook geskryf en daarin gespeel as 'n denkbeeldige weergawe van Adolf Hitler. Jojo Rabbit het ses Oscarbenoemings gekry en het gewen vir die beste verwerkte draaiboek. Waititi het ook 'n Grammy gewen vir die prent se klankbaan.
Cliffortia reticulata
Cliffortia reticulata is 'n struik wat tot die Rosaceae-familie hoort. Die spesie is endemies aan die Wes-Kaap. Dit kom in die Groot-Winterhoekberge voor. Die plant is deel van die fynbos-bioom.
Besetting van Alcatraz
thumb|200px|’n Foto van graffiti wat tydens die besetting aangebring is, geneem in 2010.
Die besetting van Alcatraz (20 November 1969 - 11 Junie 1971) was ’n 19 maande lange betoging toe 89 Indiane en hulle ondersteuners Alcatraz-eiland beset het. Die protes is gelei deur Richard Oakes, LaNada Means en ander, terwyl John Trudell die groep se woordvoerder was. Hulle het op die eiland gewoon totdat die protes deur die Amerikaanse regering beëindig is.
Die protesgroep het vir hulle die naam Indians of All Tribes (IOAT) gekies. IOAT het beweer volgens die Verdrag van Fort Laramie van 1868 tussen die VSA en die Lakotastam sou alle ongebruikte federale grond teruggegee word aan die Indiane wat dit eens bewoon het. Omdat die Alcatraz-gevangenis op 21 Maart 1963 gesluit is en die eiland in 1964 verklaar is tot oortollige federale eiendom, het sommige aktiviste gemeen die eiland kwalifiseer as grond wat deur die Indiane teruggeneem kon word. Op die hoogtepunt van die besetting was daar 400 mense wat op die eiland gewoon het.
Teen laat Mei 1971 het die regering alle elektrisiteit, watertoevoer en telefoondienste na die eiland afgesny. Nog Indiane het egter by die oorspronklike groep aangesluit en hulle het hulle eie krag opgewek. Simpatieke lede van die publiek het kos en water verskaf. In Junie het ’n brand van onbekende oorsprong verskeie geboue op die eiland vernietig. Die openbare steun en simpatie het algaande afgeneem, en daarmee saam die getal besetters. Op 11 Junie 1971 het ’n groot groep polisiemanne die oorblywende 15 mense van die eiland af verwyder. Hulle is tot 10 jaar gevangenisstraf gevonnis en aan enigiemand wat die eiland sonder toestemming betree, is ’n boete van $10 000 belowe.
Hoewel deurspek met omstredenheid en al is die besetting met geweld beëindig, het baie mense die besetting as ’n sukses beskou omdat dit internasionale aandag gevestig het op die lot van die oorspronklike inwoners van Amerika en meer as 200 voorvalle van burgerlike ongehoorsaamheid onder Indiane ontketen het.
Mycale jasoniae
Die spons behoort tot die genus Mycale en tot die familie Mycalidae. Die wetenskaplike naam van die spesie is die eerste keer geldig gepubliseer in 2006 deur Lehnert, Stone & Heimler.
Giulia Rulli
Giulia Rulli (* 3 Junie 1991, Rome) is 'n Italiaanse basketbalspeler. Sy het aan die Olimpiese Somerspele van 2020 deelgeneem.
Lauren Lyle
Lauren Lyle (gebore 12 Julie 1993) is 'n Engelse aktrise en skryfster. Sy is bekend vir haar rolle in die rolprent The Crucible (2014) en in die televisiereekse Outlander (2014) en Broken (2017).
Paul Zastupnevich
Paul Zastupnevich (24 Desember 1921 – 9 Mei 1997) was 'n Amerikaanse kostuumontwerper en akteur. Hy was bekend vir sy rolle in die rolprente The Poseidon Adventure (1972), The Towering Inferno (1974), en When Time Ran Out... (1980), en in die televisiereeks The Time Tunnel (1966).
Mycale laevis
Mycale laevis is 'n sponsspesie in die taksonomiese indeling van die Demospongiae (gewone sponse). Die liggaam van die spons bestaan uit kieselnaalde en sponginevesels en is in staat om baie water op te neem.
Michael Zaslow
Michael Zaslow (1 November 1942 – 6 Desember 1998) was 'n Amerikaanse akteur en skrywer. Hy was bekend vir sy rolle in die rolprent Meteor (1979) en in die televisiereekse Guiding Light (1952), Another World (1964), en Star Trek (1966).
Mycale lapidiformis
Mycale lapidiformis is 'n sponsspesie in die taksonomiese indeling van die Demospongiae (gewone sponse). Die liggaam van die spons bestaan uit kieselnaalde en sponginevesels en is in staat om baie water op te neem.
Die spons behoort tot die genus Mycale en tot die familie Mycalidae. Die wetenskaplike naam van die spesie is die eerste keer geldig gepubliseer in 1886 deur Ridley & Dendy.
Ira Brown
Ira Brown (* 3 Augustus 1982, Corsicana) is 'n Japannese basketbalspeler. Hy het aan die Olimpiese Somerspele van 2020 deelgeneem.
Joe Morton
Joe Morton (gebore 18 Oktober 1947) is 'n Amerikaanse akteur en regisseur. Hy is bekend vir sy rolle in die rolprente Terminator 2 (1991), Speed (1994), en Paycheck (2003), en in die televisiereeks Eureka (2006).
Geboorte
Die mens, alle soogdiere en 'n aantal ander lewendbarende diersoorte lê nie eiers nie, maar hul babas word lewend gebore. Die geboorteproses kan soms heelwat komplikasies hê, maar hou meestal nie gevaar in vir die moeder of die kind nie. Dit is wel 'n ingrypende gebeurtenis wat deur talle faktore gereguleer word. Hormone, net soos psigiese faktore, speel byvoorbeeld hier 'n baie belangrike rol. Die soogdiere kan in twee groepe ingedeel word, naamlik die unipare en die multipare soogdiere. By eersgenoemde groep word slegs een kleintjie op 'n keer gebore en die kleintjie is onmiddellik na die geboorte in staat om te loop en self aan sy moeder te drink. Die kleintjies van multipare soogdiere is 'n lang tyd na hulle geboorte totaal afhanklik van hul ouers se sorg en word gewoonlik blind en doof gebore.
Mycale lingua
Mycale lingua is 'n sponsspesie in die taksonomiese indeling van die Demospongiae (gewone sponse). Die liggaam van die spons bestaan uit kieselnaalde en sponginevesels en is in staat om baie water op te neem.
Geboorte
Diere
Omdat die geboorteproses by die meeste diere gewoonlik vlot verloop, vergeet 'n mens dikwels hoe ingewikkeld hierdie proses werklik is. Uit ‘n veilige wêrel binne-in die baarmoeder word die kleintjie skielik in 'n (vir hom) vyandige wêreld gewerp.
Mycale lingua
Die spons behoort tot die genus Mycale en tot die familie Mycalidae. Die wetenskaplike naam van die spesie is die eerste keer geldig gepubliseer in 1866 deur Bowerbank.
Geboorte
Diere
Die aanvoer van suurstof en voedsel deur middel van die plasenta word beëindig en die kleintjie se eie longe moet direk ná geboorte begin funksioneer. Die opening (foramen ovale) wat tot nou toe tussen die twee hartatria teenwoordig was, sluit dan. Die regstreekse verbinding tussen die longslagaar en die dorsale aorta (die ductus arteriosus) word verbreed en die longe maak vir die eerste keer deel uit van die bloedsirkulasie.
Unipare en multipare soogdiere
Die kleintjies van multipare soogdiere is na hulle geboorte nie in staat om vir hulself te sorg nie (nesblyers). Kleintjies van multipare soogdiere het gewoonlik groot koppe en hul pote is nog nie volledig ontwikkel nie. Die pasgebore kleintjies is blind en doof en hulle het nie 'n pels nie, of dit bestaan net uit enkele haartjies. In teenstelling hiermee is die kleintjies van unipare diere in groot mate selfstandig sodra hulle gebore word. Die pels en sintuie is goed ontwikkel en die kleintjies is in staat om sy moeder te volg (nesvlieërs).
Nesbou
Voordat die kleintjies gebore word, bou baie multipare diere 'n nes vir dié doel. So grawe die konyn byvoorbeeld 'n gat met 'n lang gangetjie en 'n ronde kamertjie aan die einde daarvan. Die wyfiekonyn voer die nes met haartjies van haar eie pels uit. Sowat vyf dae voor die geboorte skei die wyfie se liggaam 'n hormoon af wat 'n belangrike rol speel by die geboorteproses, maar ook van haar hare laat loskom.
Die wyfie pluk die haartjies uit haar pels en bring dit na haar nessie. Hierdie "plukgedrag" is 'n unieke eienskap van die konyn. Die geboorte self duur slegs enkele minute en 'n werpsel van 8 kleintjies kan in minder as 10 minute gebore word. Die moeder lek haar kleintjies skoon en eet die nageboorte op, waarna sy die nes verlaat. Sy kom dan slegs een maal elke 24 uur terug om haar kleintjies te soog. Die pelshare waarmee die nessie uitgevoer is, sorg dat die kleintjies warm gehou word terwyl die moeder weg is. As hierdie donsies verwyder word, sterf die kleintjies gewoonlik.
Baring
Geboortes in die vrye natuur word redelik selde waargeneem. Selfs in wildreservate is die kans dat 'n mens 'n geboorte sien plaasvind, seldsaam. Die mofhartbees en die olifant baar in die teenwoordigheid van die kudde. Gewoonlik sal dragtige diere hulle egter van die kudde afsonder en 'n veilige plek soek om te baar. Die waarneming van die geboorte van 'n edelhert in 'n reservaat het daarop gedui dat baring ook baie inspanning en uithouvermoë van 'n dier verg. Eers 'n uur nadat die kontraksies begin het, het die kalfie se neus verskyn. Die kleintjie se voorpote het eerste verskyn. Hierdie posisie van die kleintjie, met sy kop op sy gestrekte voorpote, is kenmerkend vir alle hoefdiere. In hierdie posisie is die kanse groot dat die geboorte sonder enige hulp suksesvol kan verloop. Tydens die laaste stadium van uitdrywing het die hert in 'n staande posisie baie kragtig begin druk en ná enkele minute het die kalfie op die grond geval. Die naelstring breek vanself sonder dat die dier enige bloed verloor. Hierdie verskynsel sien 'n mens by alle hoefdiere waar 'n breuklyn in die naelstring teenwoordig is. Onmiddellik na die geboorte lek die moeder haar kleintjie droog en skoon. Daarbenewens stimuleer die gelek ook die kleintjie se asemhaling. Die moeder en haar kleintjie leer mekaar ook in hierdie periode ken (fiksasie). By die geboorte van die edelhert het die nageboorte ongeveer 45 minute ná die geboorte verskyn en die moeder het dit onmiddellik opgeëet.
Regulering van die geboorte
Aan die einde van die dratyd, wat van soort tot soort verskil, begin die geboorte. Die baarmoeder, wat tydens die dratyd rustend is, begin kragtig saamtrek. Terselfdertyd verslap die baarmoedernek, wat tot dan gesluit was.
Die regulering van die werking van die baarmoeder word in 'n groot mate deur hormone beïnvloed. As konyne met die hormoon progesteroon ingespuit word, kan die dratyd verleng word, hoewel dieselfde hormoon egter geen uitwerking op die dratyd by skape het nie.
Dierkundiges het vasgestel dat baring begin sodra die afsluitingseffek van die progesteroon beëindig word. Koeie skei gewoonlik net voor die aanvang van die geboorte 'n verhoogde hoeveelheid van die hormoon estrogeen af. Estrogeen onderdruk waarskynlik die sintese van progesteroon en stel die baarmoeder in staat om saam te trek. In hierdie stadium reageer die baarmoeder ook op meganiese prikkels en op die hormoon oksitosien, wat deur die hipofise afgeskei word. Dié hormoon beïnvloed die spiersametrekking. Hoewel 'n mens sou dink dat die meeste oksitosien aan die begin van die baringsproses afgeskei moet word, word die meeste oksitosien egter afgeskei wanneer die kontraksies begin. Hierdie reflektoriese afskeiding van die hormoon, asook die drukrefleks, word deur die rekking van die baarmoedernek en die vagina, asook die organe by die bekkeningang, veroorsaak. Die laaste fase van die proses verloop baie vinnig omdat die suurstofvoorsiening aan die fetus moontlik te laag kan daal.
Emosionele faktore speel ook 'n rol in die geboorteproses. Merries kan byvoorbeeld die geboorte vertraag as daar mense in die nabyheid is. Menige boer het al ure lank tevergeefs by 'n merrie gewaak en die vulletjie is dan gebore terwyl hy vir 'n oomblik sy rug gedraai het. Hierdie verskynsel kom nie net by perde nie, maar by verskeie ander diersoorte voor. Alle dragtige diere soek 'n rustige en veilige plek op wanneer hulle wil begin baar. As die rus verstoor word, kan dit die werking van die baarmoeder so rem dat die baringsproses 'n tyd lank vertraag kan word. In die natuur is hierdie verskynsel van wesenlike belang. Angs vir 'n naderende roofdier gee daartoe aanleiding dat die baarmoeder in so 'n mate verslap dat die geboorte onderbreek word en die dier op die vlug kan slaan.
Benewens hormone het die metabolisme, die dag- en nag ritmes en die senustelsel ook hier 'n belangrike funksie. As die dier rustig is, is die parasimpatiese senustelsel oorheersend en geboorte kan in hierdie tyd gou en gemaklik verloop. As gevolg hiervan skenk die meeste diere geboorte gedurende die tyd waarin hulle gewoonlik rus. So word hamsters bykans altyd in die dag gebore, terwyl vulletjies in die nag gebore word. Die meeste babas word ook snags gebore wanneer die moeder se liggaam in 'n ontspanne toestand is.
Swangerskap
Swangerskap is die tydperk in 'n vrou se lewe waarin sy die draer is van 'n bevrugte eier, wat in 'n embrio en daarna in die fetus ontwikkel. Gedurende die swangerskap ondergaan die moeder se liggaam baie veranderinge. Die swangerskap duur gewoonlik sowat 40 weke en die eerste simptome is die afwesigheid van menstruasie. Die bevalling geskied gewoonlik in drie fases. 'n Nuwe individu begin sy bestaan van die oomblik van bevrugting af, wanneer 'n saadsel met 'n eiersel versmelt. Die bevrugte eiersel beweeg van die eierstok na die baarmoeder, waar dit aan die slymvlies vasgeheg word. Met hierdie vashegting ontstaan daar 'n verwantskap tussen die vrug en die moederlike organisme en 'n mens kan van hierdie oomblik af van swangerskap praat. Die bevrugte eiersel ontwikkel verder in die slymvlies van die baarmoeder om eers 'n embrio en later 'n fetus met vrugvliese, naelstring en plasenta te vorm. Die vrugvliese (die chorionvlies aan die buitekant en die amnionvlies aan die binnekant) vorm 'n ballonvormige blaas waarin die embrio vryelik kan rond beweeg.
Die embrio word ook deur vrugwater omring, wat in die begin deur die amnion, maar later ook deur die niere van die fetus vervaardig word. In die eerste maande van swangerskap is die chorion aan die buitekant met vlokke bedek (chorionvlokke). Die meeste van hierdie vlokke verdwyn in die derde maand van swangerskap. Alleen op die plekke waar die vrug aan die slymvlies vasgeheg is, verdwyn die vlokke nie, en vorm daar saam met die moeder se weefsel die plasenta. In die plasenta is daar 'n verbinding tussen die moeder en die baba se bloedsomloop, hoewel dit twee bloedsomloopstelsels bly. Die plasenta bestaan uit 'n groot aantal vlokke wat 'n netwerk van fetale bloedvate bevat. Hierdie vlokke word deur die moeder se bloed omring. Die bloedvatwand en die selle van die plasentavlok lê tussen die bloedsomloop van die fetus en dié van die moeder. Die bloedvatwand en die selle van die plasentavlok vorm saam die plasentasperring. Gewoonlik kan bloedselle en bakterieë nie deur hierdie sperring dring nie, maar voedingstowwe, water, soute, virusse, hormone en baie geneesmiddels kan wel. Die fetus is deur middel van die naelstring aan die plasenta verbind.
Hormonale veranderinge
Wanneer 'n eiersel bevrug word, word meer hormone (estrogeen en progesteroon) in die liggaam afgeskei. Onder die invloed van hierdie hormone word die baarmoeder se slymvlies 'n dik plaat weefsel (decidua) wat in die vroeë weke van swangerskap die voeding van die vrug versorg. Die hormone bevorder verder die groei van die baarmoeder en die borste en sorg ook dat nog 'n eiersel nie bevrug word nie. Die hormoon progesteroon is noodsaaklik vir die liggaam tydens swangerskap. Kort ná bevrugting begin die bevrugte eiersel die hormoon chorioniese gonadotropien vervaardig. Hierdie hormoon, wat in die urine van swanger vrouens gevind word, word dikwels as geneesmiddel gebruik om sekere vorme van onvrugbaarheid te behandel. In die derde maand van swangerskap word al hoe minder chorioniese gonadotropien afgeskei. In hierdie stadium kan die plasenta egter wel genoeg estrogeen en progesteroon afskei.
Tekens van swangerskap
Omtrent al die simptome van swangerskap word deur hormonale veranderinge teweeggebring. Een van die eerste tekens is die afwesigheid van menstruasie (amenoree). Dit is gewoonlik 'n duidelike teken van swangerskap as die vrou se menstruele siklus tot in daardie stadium reëlmatig was en as geslagsomgang sonder die gebruik van enige voorbehoedmiddels plaasgevind het. Amenoree kan egter ook deur ander faktore veroorsaak word, soos byvoorbeeld 'n skynswangerskap. 'n Skynswangerskap is die verskynsel dat 'n vrou hoofsaaklik vanweë sielkundige redes die tekens van swangerskap toon sonder dat sy werklik swanger is. In die eerste maande van swangerskap voel baie vroue mislik en braak selfs (gewoonlik onmiddellik nadat hulle soggens opstaan). In die meeste gevalIe sal die swangerskapbraking in die vierde maand van swangerskap verdwyn.
In die eerste maande van swangerskap word die inwendige geslagsorgane 'n blourooi kleur as gevolg van die stuwing in die bloedvate.
Die baarmoeder word ook groter en sagter. Die pigmentasie van die huid neem toe en dit lei daartoe dat onder andere die tepels donkerder van kleur word. Donker vlekke kan ook op die voorhoof. neus, ken en wange ontstaan (chloasma gravidarum).
Swangerskapreaksies
Die meeste toetse vir swangerskap word op die aanwesigheid van chorioniese gonadotropien in die urine van die vrou gegrond. Sedert die sestigerjare word die immunologiese swangerskaptoetse, onder andere die pregnosticontoets en die predictortoets, gebruik. Die reagens (reageermiddel) wat vir hierdie toets gebruik word, bevat serum (van konyne) met teenstowwe teen chorioniese gonadotropien, en rooibloedselle (van skape). Die chorioniese gonadotropien en die rooibloedselle bind saam en as gevolg van die reaksie van die teenstowwe klont die rooibloedliggaampies saam. As 'n mens egter die urine van 'n swanger vrou by hierdie mengsel voeg, word die teenstof deur die chorioniese gonadotropien in die urine gebind en die rooibloedliggaampies klont nie saam nie. In dié geval is die swangerskaptoets dan positief.
Die duur van swangerskap
Dit is moeilik om die presiese duur van swangerskap vas te stel omdat 'n mens die presiese tyd van bevrugting sou moes weet. Die swangerskapsduur van die mens beloop gewoonlik 280 dae of 40 weke, bereken van die eerste dag van die laaste
menstruasie.
Prenatale sorg
Met die prenatalesorg (voor die geboorte van 'n baba) word die toestand van die moeder en dié van die baba deur 'n dokter of 'n vroedvrou noukeurig dopgehou. Die swanger vrou besoek gereeld die dokter en haar bloeddruk word gekontroleer. Haar urine word vir die teenwoordigheid van eiwit of suiker ondersoek, haar gewig word dopgehou en daar word gelet op die groei, ligging en hartklop van die fetus.
'n Fetus is van die 28e week lewensvatbaar as hy na sy geboorte met baie sorg in 'n broeikas verpleeg word. Na die 32e week is sy lewenskans baie beter en ná die 36e week omtrent dieselfde as dié van 'n volgroeide fetus van 40 weke.
Swangerskapafwykings
Swangerskapafwykings is gewoonlik aan 'n spesifieke fase van die swangerskap verbonde. 'n Bekende afwyking in die eerste helfte-van swangerskap is 'n miskraam of spontane abortus. Bloeding in die eerste helfte van die swangerskap kan op 'n dreigende miskraam dui. Die oorsaak van 'n miskraam is nie altyd bekend nie, maar is in die meeste gevalIe te wyte aan gebreke van die fetus. Afwykings in die baarmoeder kan egter ook 'n rol speel. Na 'n miskraam is dit gewoonlik noodsaaklik dat die vrou 'n skraap (skoonmaak van die baarmoeder) kry om die reste wat in die baarmoeder agtergebly het, te verwyder. As die bevrugte eier hom nie in die baarmoeder vasheg nie, maar wel elders, word van 'n ekstraüteriene swangerskap gepraat. Afwykings in die tweede helfte van die swangerskap gaan gewoonlik ook met bloeding gepaard. Een van die redes vir bloedverlies kan 'n placenta previa wees.
In dié geval lê die plasenta gewoonlik heeltemal of gedeeltelik voor die baarmoedermond. Met 'n placenta previa kan die bloedverlies baie ernstig wees en die lewe van die moeder sowel as dié van die ongebore baba bedreig. In so 'n geval word die moeder gewoonlik tot voor die bevalling in die hospitaal opgeneem. As die bloedverlies nie so ernstig is nie, is dit gewoonlik nie nodig om die moeder in die hospitaal op te neem nie. Nog 'n ernstige oorsaak van bloedverlies in die tweede helfte van swangerskap is 'n algehele of gedeeltelike plasentaloslating. Die oorsaak daarvan is dikwels onbekend. Die moeder ervaar hierdie loslating as 'n skielike, heftige en langdurige aanval van buikpyn, en die buik word baie hard. Die bloedverlies begin gewoonlik eers heelwat later. Omdat die baarmoeder tydens 'n totale loslating nie meer met die plasenta in verbinding is nie, sal die kind in die baarmoeder sterf, tensy 'n keisersnee baie vinnig gedoen kan word.
Swangerskapvergiftiging is nog 'n belangrike afwyking. Hoe ouer 'n swanger vrou is en hoe verder gevorder die swangerskap is, hoe groter is die kanse van swangerskapvergiftiging. Die kanse op 'n swangerskapvergiftiging word ook deur bloedvat- of nierafwykings ver- hoog. 'n Moontlike simptoom van hierdie afwyking is waterretensie, hoë bloeddruk en dikwels ook eiwit in die urine.