cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Jessica Brown Findlay
Jessica Brown Findlay (gebore 14 September 1989) is 'n Engelse aktrise. Sy is bekend vir haar rolle in die rolprente Albatross (2011), Winter's Tale (2014), en Victor Frankenstein (2015), en in die televisiereeks Downton Abbey (2010).
Charles Williams (akteur)
Charles Williams (27 September 1898 – 3 Januarie 1958) was 'n Amerikaanse akteur en skrywer. Hy was bekend vir sy rolle in die rolprente Heroes in Blue (1939), Hidden Enemy (1940), Midnight Limited (1940), en It's a Wonderful Life (1946).
1360
Die jaar 1360 was 'n skrikkeljaar wat volgens die Gregoriaanse kalender op 'n Dinsdag begin het. Dit was die 60ste jaar van die 14de eeu n.C. In teenstelling met gewone jare het die jaar 366 dae en 'n 29 Februarie gehad.
Tennessee Ernie Ford
Tennessee Ernie Ford (13 Februarie 1919 – 17 Oktober 1991) was 'n Amerikaanse akteur. Hy was bekend vir sy rolle in die rolprente W. (2008), On the Road (2012), en Carrie (2013), en in die televisiereeks The Tennessee Ernie Ford Show (1956).
Mzinyashana
Die Mzinyashana is 'n sytak van die Tugelarivier in die middelande van KwaZulu-Natal, Suid-Afrika.
1361
Die jaar 1361 was 'n gewone jaar wat volgens die Gregoriaanse kalender op 'n Donderdag begin het. Dit was die 61ste jaar van die 14de eeu n.C. Soos ander gewone jare het die jaar 12 maande, 52 weke en 365 dae gehad.
Swartwit Essen
Tydens die Derde Ryk het die klub tot 1943 in die Gauliga Neder-Ryn meegeding, destyds die hoogste vlak. Na die Tweede Wêreldoorlog het die klub grotendeels in die Oberliga Wes deurgebring, die hoogste klas voor die stigting van die Bundesliga.
Die klub se grootste prestasie was toe hulle die DFB-Pokal in 1959 gewen het deur agtereenvolgens met SC Rooiwit Essen, Hertha BSC Berlyn, Hamburger SV en Borussia Neunkirchen klaar te speel. In 1967 het die klub promosie na die Bundesliga met een punt misgeloop.
Erelys
DFB-Pokal
Luapularivier
Die Luapularivier op die grens tussen die Demokratiese Republiek die Kongo en Zambië verbind die Bangweulumeer met die Mwerumeer en is 'n belangrike boloop van die Kongorivier.
Paul Whitehouse
Paul Whitehouse (gebore 17 Mei 1958) is 'n Britse akteur, skrywer, en vervaardiger. Hy is bekend vir sy rolle in die rolprente Corpse Bride (2005), Alice Through the Looking Glass (2016), en The Death of Stalin (2017), en in die televisiereeks The Fast Show (1994).
Luapularivier
Stroomgebied
Die Luapula is 560 km lank, loop suidwaarts uit die Bangweulumeer, deur moerassse aan die oostekant van die Kampolompomeer tot by Mukuku op die grens met Katanga in die DRK. Van hier af vorm die rivier vir die res van sy loop die grens tussen die DRK en Zambië. Dit draai eers wes en kort daarna noord en gaan voor dit in die Mwerumeer uitmond weer deur vleie, kanale en lagunes. Die reënseisoen is van November tot April. In die rivier wat wemel van die krokodille en seekoeie word deur die plaaslike bevolking vis vir die die mark gevang. Op die oewers voer boere 'n bestaansekonomie.
Operasie Entebbe
Operasie Entebbe is 'n militêre maneuver wat deur die Israeli-weermag in 1976 uitgevoer is om 103 gekaapte vliegtuigpassasiers in Uganda van hul kapers te bevry. Die operasie het gedurende die nag van 3 Julie en die vroeë oggendure van 4 Julie 1976 plaasgevind. Oorspronklik is dit "Operasie Donderslag" deur die Israeli-beplanners gedoop, maar later amptelik herbenoem as "Operasie Jonatan", ter ere van die Israeli-bevelvoerder. Dié grondbevelvoerder, kolonel Jonatan "Jonie" Netanyahu is ook die enigste Israeliese soldaat wat in die aanval gesterf het. Drie gyselaars sterf en vyf Israeli-kommandolede is gewond. 'n Vierde gyselaar is deur Ugandese weermagoffisiere by 'n nabygeleë hospitaal vermoor.
Luapularivier
Bo- en benedeloop
Die Chambeshirivier vloei in die Bangweulumeer en hierdie water word dan deur die Luapula verder geneem na die Mwerumeer. Die Luvuarivier neem dieselfde water van die Nwerumeer na die Luangwa-rivier. Waarskynlik is die bron van die Muniengashirivier die mees suidelike punt van die Kongobekken.
Vervoer
Skeepvaart op die rivier word bemoeilik deur die moerasse, vleie en gedurige veranderinge aan die beskikbare vaargeule suid van die Bangweulumeer, oos van die Kampolompomeer en die Luapulamoerasse suid van die Mwerumeer. By Kapalala verhoed die Mambatuta-waterval en suid van Kasenga die Johnston-waterval (ook bekend as die Mambilima-waterval) skeepsverkeer. Stroomaf van laasgenoemde val is die rivier wel bevaarbaar vir 160 km en daarom is Kasenga die enigste beduidende rivierhawe. Op die oostelike oewer van die rivier is die paaienetwerk baie verbeter. Die Luapulabrug van 2½ km is gebou by Mukuku op die pad tussen Samfya en Serenje. Tussen Mwenda en Chembe oorspan die Mwanawasabrug van 320 m die rivier. Op verskeie plekke is daar ponte.
Operasie Entebbe
Aanloop tot Operasie Entebbe
Op 27 Junie 1976, sewe dae voor die maneuver, het Air France-vlug 139 in Athene, Griekeland opgestyg op pad na Parys, Frankryk. Teen ongeveer 12:30, minder as tien minute na vertrek, is die vlug gekaap en gedwing om na Benghazi, Libië te vlieg. Na sewe ure op die aanloopbaan in Benghazi, waartydens die vliegtuig met brandstof hervul is en een Britse vroulike gyselaar vrygelaat is nadat sy voorgegee het dat sy swanger was en besig was om 'n miskraam te kry, vertrek die Airbus weer. Om 03:15 die volgende oggend land die vliegtuig op die Entebbe Internasionale Lughawe in Uganda.
Die kapers was agt lede van die Populêre Front vir die Bevryding van Palestina (PFLP) en twee lede van die Duitse Rewolusionêre Selle (Revolutionäre Zellen, [RZ]). Die kapers is klaarblyklik deur die Ugandese regering van die pro-Palestynse President Idi Amin gesteun. Die kapers word gelei deur Wilfried Böse (en nie soos somtyds verkeerdelik gerapporteer word deur Ilich Ramírez Sánchez ook bekend as "Carlos die Jakkals" nie). Hulle eis die vrylating van 40 Palestyne wat in Israel aangehou word en 13 ander gevangenes in Kenia, Frankryk, Switserland en Duitsland.
Angara
Die Angara (Boerjaties: Ангар, Angar, letterlik: "gesplete"; Russies: Ангара́, Angará), soms ook Bo-Toengoeskarivier (Верхняя Тунгуска, Verkhnyaya Tunguska) of Laer-Angara (Ни́жняя Ангара́, Nizhnyaya Angara) genoem, is die grootste sytak van die Jenisejrivier in Siberië. Dié rivier, met 'n lengte van 1 799 km (1 105 myl), ontspring naby Irkoetsk uit die Baikalmeer en vorm dié meer se enigste uitvloei. Aansluitend vloei dié rivier in 'n noordelike rigting deur die Irkoetsk-oblast en bereik Bratsk. Verder noord vloei die Angara in 'n westelike rigting deur die Krasnojarsk-krai en mond sowat 250 km noord van Krasnojarsk in die Jenisejrivier uit. Die Selenga, die grootste van die Baikalmeer se invloeiende riviere, word hidrologies as die Angara se boloop beskou.
Operasie Entebbe
Aanloop tot Operasie Entebbe
Nadat die kapers bekend gemaak het dat die vlugpersoneel en die nie-Joodse passasiers vrygelaat sou word en na Parys teruggestuur sou word, het Kaptein Michel Bacos dit aan die kapers gestel dat alle passasiers van Vlug 139 sy verantwoordelikheid is en dat hy geen passasiers sou agterlaat nie. Die vlugpersoneel het sy voorbeeld gevolg en geweier om die oorblywende passasiers agter te laat. (Na sy terugkeer in Parys was Bacos hieroor dissiplinêr aangespreek deur Air France en vir 'n tydperk geskors). 'n Franse non het ook geweier om te gaan, en aangedring daarop dat een van die gyselaars in haar plek vrygelaat moet word, maar sy is deur Ugandese soldate gedwing om op die Air France-vliegtuig te klim wat gestuur is om die vrygelate passasiers te gaan haal. Uiteindelik het 'n totaal van 83 Israeli's en Franse Jode as gyselaars agtergebly, sowel as twintig ander persone, waarvan die meeste die bemanning van die Air France-vliegtuig was.
Israeli-aanval
Die regering van Israel het besluit om 'n militêre operasie te loods met die doel om die oorblywende passasiers te bevry. Aanvanklik het die kapers 'n sperdatum van 1 Julie gestel, maar die Israeli-regering het aangebied om met die kapers te onderhandel om die sperdatum na 4 Julie verskuif te kry. Hierdie uitstelling van die sperdatum was krities belangrik om genoeg tyd te verkry vir die Israeli's om Entebbe te bereik. Op 3 Julie, het die Israeli-kabinet die reddingsending goedgekeur en na dae van intelligensie-insameling en deeglike beplanning het vier C-130 Hercules-vragvliegtuie van die Israeliese Lugmag vanaf Israel gevlieg en sonder enige lugbeheerhulp in die nag op Entebbe-lughawe geland.
Die vliegtuie is gevolg deur 'n straler met mediese toerusting wat na Jomo Kenyatta Internasionale Lughawe in Nairobi, Kenia gevlieg het.
Oor 'n honderd Israeli-weermagtroepe, insluitende lede van die elite Sayeret Matkal-span het aan die aanval deelgeneem. Die Keniaanse regering het ook die operasie gesteun. Operasie Entebbe was onder die bevel van majoor-generaal Yekutiel "Kuti" Adam, met sy tweede-in-bevel Matan Vilnai.
Die vlugpad was oor Sharm al-Sheikh, en af met die internasionale vlugpad oor die Rooisee. Hulle is suid van Djiboeti, noordoos van Nairobi, Kenia (waarskynlik oor Somalië en die Ogadenstreek van Ethiopië), wes deur die Skeurvallei en oor die Victoriameer. Generaal Yekutiel Adam was aan boord van die tweede Boeing wat tydens die aanslag bly sirkel het bokant Entebbe-lughawe.
Die Israeliese magte het 'n uur voor middernag geland. 'n Swart Mercedes-Benz met 'n begeleiding van jeeps is saamgeneem, met die doel om voor te gee dat dit die normale kavelkade van Idi Amin is, wat van die vliegtuig na die hoofsaal van die terminaalgebou ry. Die Mercedes was die eiendom van 'n Israeli-burgerlike en was klaarblyklik geverf vir die operasie met die veronderstelling dat dit aan die eienaar teruggeggee sal word in die oorspronklike kleur.
Die Israeli's het uit hul voertuie gespring, die terminaalgebou binnegebars en in Engels en Hebreeus geskree: "Val plat! Val plat!". 'n Negentienjarige Franse Jood by name Jean-Jacques Maimoni—hy het met die aanvang van die skaking homself aan die kapers identifiseer as 'n Israeli-Jood, eerder as 'n Franse Jood—het ongelukkig opgestaan. Die Israeli-kommando's het hom verwar met 'n kaper en hy is deur hulle geskiet. 'n Ander gyselaar, Pasco Cohen, 52, die bestuurder van 'n Israeli mediese versekeringsfonds is ook noodlottig verwond deur óf die kapers, óf per ongeluk deur die Israeli's. 'n Derde gyselaar, die 56-jaar oue Ida Borochovitch, 'n Russiese Jood wat na Israel toe immigreer het, het ook in die spervuur gesterf.
Op 'n sekere oomblik het 'n Israeli-kommando in Hebreeus uitgeroep: "Waar is die res van hulle?", oënskynlik verwysende na die kapers. Die gyselaars het 'n deur in die lughawe se hoofsaal uitgewys waardeur die soldate toe verskeie handgranate gegooi het. Nadat hulle die kamer binnegegaan het, is die laaste drie gyselaars ook dood gemaak. Die aanval het ongeveer drie minute geduur en ses kapers is dood gemaak. Van die 103 gyselaars het altesaam drie gesterf. Daar word gespekuleer dat die Israeli's van die kapers gevang het, maar dit kon nooit bevestig word nie. Die Ugandese magte het ook op die Israeli's geskiet en het die grondbevelvoerder, kolonel Jonathan Netanyahu, noodlottig verwond. Hy was die enigste Israeli-ongeval in die aanval. (Hy was die ouer broer van Benjamin Netanyahu, Eerste Minister van Israel van 1996 tot 1999.) 'n Totaal van 45 Ugandese soldate is dood gemaak in die aanval en Ugandese vegvliegtuie op die lughawe is buite aksie gestel. Die bevryde gyselaars is teruggevlieg via Nairobi na Israel.
Daar was ook nog 'n burgerlike ongeval naamlik Dora Bloch, 'n 75-jarige gyselaar. Sy was besig om te herstel van 'n verstikking in die Mulago-hospitaal in Kampala toe die Israeli's aangeval het. In April 1987, het Henry Kyemba, Ugandese Minister van Gesondheid in dié tyd, die Ugandese Menseregtekommissie vertel dat Dora Bloch uit haar hospitaalbed gesleep is en deur twee leëroffisiere vermoor is in opdrag van Idi Amin. Bloch se oorskot is in 1979 ontdek ná die Tanzanies-Ugandese oorlog wat tot die einde van Amin se bewind in Uganda gewoed het.
Analise
Een van die redes waarom die aanval so goed beplan kon word, is omdat die gebou waarin die gyselaars aangehou was, deur Israeliese konstruksiefirmas gebou is. Dit was 'n algemene gebeurlikheid vir Israeliese konstruksiefirmas om betrokke te wees by bouprojekte in Afrika gedurende die 1960's en die 1970's. Die firma wat die lughawe gebou het, het steeds die bloudrukke gehad en dit aan die regering verskaf. Nog 'n voordeel was dat van die vroeër vrygelate gyselaars die binnekant van die gebou, die aantal kapers, die betrokkenheid van die Ugandese en ander belangrike detail kon verskaf.
Gedurende die beplanning van die militêre operasie het die Israeliese weermag 'n gedeeltelike replika van die lughawe gebou. Hierdie replika is onder meer gebou deur die burgerlikes wat die oorspronklike gebou gebou het. Gedurende die operasie is uiters hoë standaarde van sekuriteit gehandhaaf.
In die week voor die aanval het Israel politieke opsies om die vrylating van die gyselaars te bewerkstellig, ondersoek. Sommige bronne dui aan dat die Israeliese Kabinet bereid was om die Palestynse aangehoudenes vry te laat indien 'n militêre oplossing onprakties sou blyk te wees. 'n Afgetrede Israeli offisier, generaal Chaim Bar-Lev, het Idi Amin vir 'n lang tyd geken en het persoonlike vriendskapsbande met hom gehad. Op versoek van die Kabinet het hy verskeie kere met Amin per telefoon gepraat, meer kon geen vordering maak nie.
Die regering van Uganda het later 'n vergadering van die Verenigde Nasies se Veiligheidsraad versoek met die doel om die aanval as 'n skending van Uganda se soewereiniteit te veroordeel. Die Veiligheidsraad het uiteindelik besluit om geen resolusie oor die aanval te aanvaar nie.
Rolprentvoorstellings van die operasie
Die voorval was die onderwerp van drie films – twee VSA-produksies en een Israeliese produksie.
Messier 2
Messier 2 of M2 (ook bekend as NGC 7089) is ’n bolvormige sterreswerm in die sterrebeeld Waterdraer, vyf grade noord van die ster Beta Aquarii. Dit is in 1746 deur Jean-Dominique Maraldi ontdek en is een van die grootste bekende bolswerms.
Charles Messier het die swerm in 1760 herontdek, maar het gedink dit is ’n newel sonder enige sterre. William Herschel was in 1783 die eerste sterrekundige wat individuele sterre in die swerm geïdentifiseer het.
M2 is sowat 33 000 ligjare van die Aarde af en is in besonder goeie sigtoestande net-net met die blote oog sigbaar. Met ’n verkyker of klein teleskoop kan individuele sterre nie gesien word nie, maar met ’n groot teleskoop wel.
Die swerm is sowat 13 miljard jaar oud en een van die oudste bolswerms wat met die Melkweg verbind word. Dit het sowat 150 000 sterre, onder meer 21 bekende veranderlike sterre. Die helderste ster het ’n oënskynlike magnitude van 13,1.
Sarh
Sarh (Arabies: ساره; voorheen Fort Archambault) is die derde grootse stad in Tsjad, na die hoofstad N'Djamena en Moundou, en het in 2008 'n bevolking van 108 061 gehad. Sarh is net noord van die grens met die Sentraal-Afrikaanse Republiek, langs die Sharirivier geleë.
1362
Die jaar 1362 was 'n gewone jaar wat volgens die Gregoriaanse kalender op 'n Vrydag begin het. Dit was die 62ste jaar van die 14de eeu n.C. Soos ander gewone jare het die jaar 12 maande, 52 weke en 365 dae gehad.
Fortaleza Esporte Clube
Fortaleza Esporte Clube is 'n Brasiliaanse sokkerklub in die stad Fortaleza. Die klub is in 1918 gestig as Fortaleza Sporting Club. Fortaleza is ook aktief in saalsokker, handbal en basketbal.
Clathria arcuophora
Clathria arcuophora is 'n sponsspesie in die taksonomiese indeling van die Demospongiae (gewone sponse). Die liggaam van die spons bestaan uit kieselnaalde en sponginevesels en is in staat om baie water op te neem.
Die spons behoort tot die genus Clathria en tot die familie Microcionidae. Die wetenskaplike naam van die spesie is die eerste keer geldig gepubliseer in 1907 deur Whitelegge.
Olapa
Olapa is die Masai van Kenia en Tanzanië se maangodin. Sy is getroud met Engai, die songod.
Mitologie
Volgens die Masai-mitologie het die twee gode eendag baklei en Olapa, wat ’n kort humeur het, het Engai gewond. Om sy wond te verberg het hy so helder geword dat niemand reguit na hom kan kyk en sy vernedering sien nie. Uit wraak het hy een van Olapa se oë uitgeslaan. Volgens die Masai kan dit vandag steeds gesien word met volmaan.
Odussee
Die Odussee of Odusseia (ook geskryf Odyssee – Grieks: Ὀδύσσεια) is een van twee belangrike, antieke Griekse epiese gedigte wat met Homeros verbind word. Dit is gedeeltelik ’n opvolg op die Ilias, die ander werk wat waarskynlik deur Homeros geskyf is. Dit is die tweede werk van die Westerse letterkunde (die Illias is die eerste) en is vermoedelik geskryf aan die einde van die 8ste eeu v.C. Die hoofonderwerp van die gedig is Odusseus (of Odysseus) en sy lang reis huiswaarts ná die val van Troje. Dit neem hom tien jaar om terug te kom op Ithaka ná die tienjarige Trojaanse Oorlog. In sy afwesigheid is aangeneem dat hy dood is, en sy vrou, Penelope, moes in dié tyd hard probeer om ’n klomp vryers aan ’n lyntjie te hou wat graag met die "weduwee" wou trou.
Die oorspronklike gedig is in ’n mondelinge tradisie geskryf en was bedoel om gesing eerder as gelees te word. Die Odussee is geskryf in ’n streeklose poëtiese dialek van Grieks en bestaan uit 12 110 reëls van daktiliese heksameter.
Mary Jo Catlett
Mary Jo Catlett (gebore 2 September 1938) is 'n Amerikaanse aktrise. Sy is bekend vir haar rolle in die rolprente Serial Mom (1994), The SpongeBob SquarePants Movie (2004), The Benchwarmers (2006), en Let's Be Cops (2014).
Moment-magnitude-skaal
Die moment-magnitude-skaal, wat in 1979 deur Tom Hanks en Hiroo Kanamori ingevoer is, is 'n meer presiese skaal vir die sterkte van 'n aardbewing as die Richterskaal wat in 1935 ingevoer is. Terwyl die Richterskaal die magnitude (sterkte) van 'n aardbewing deur middel van 'n seismograaf meet wat seismiese golwe of die energie, wat in die diepte van die aarde deur die uiteenskeuring van gesteentes vrygestel word, aanteken, dui die moment-magnitude-skaal die totale energie aan wat deur 'n aardbewing vrygestel word. Dit word gedeeltelik bereken deur die oppervlakte van die breuk wat deur die aardbewing geraak is met die afstand te vermenigvuldig waarmee die grond langs die breuklyn beweeg het.
Sikadeë
Sikadeë (Cycadophyta) is 'n plantdivisie wat al reeds 235 tot 65 miljoen jaar gelede gefloreer het. Daar bestaan tans net ongeveer 300 spesies, almal binne tropiese en subtropiese areas. Alhoewel sikadeë na boomvarings of palms mag lyk, is hulle egter nie naverwante groepe nie. Boomvarings is kriptogame plante (d.w.s. sonder blomme of sade) terwyl egte palms onder die blomplante resorteer. Sikadeë is waarskynlik die oudste oorlewende groep saadplante.
Klassifisering
Sikadeë word in drie families geklassifiseer, naamlik die Cycas-familie (Cycadaceae), Stangeria-familie (Stangeriaceae) en broodpalmfamilie (Zamiaceae), wat altesaam uit elf genera bestaan.
In die Cycas-familie, word slegs een genus, Cycas, gevind, wat wydverspreid in Asië sowel as Madagaskar voorkom. Die bekende Japanse cycas, Cycas revoluta, behoort aan hierdie familie.
In die Stangeria-familie is daar twee genera, Stangeria van KwaZulu-Natal in Suid-Afrika, en Bowenia van noordoostelike Australië.
Die ander agt genera val onder die broodpalmfamilie. Hulle is Encephalartos, Dioon, Macrozamia, Lepidozamia, Ceratozamia, Microcycas, Zamia en Chigua.
Die sistematiek van sikadeë word gedeeltelik bestudeer met morfologie, en gedeeltelik met DNS-sekwensies. Hieronder verskyn 'n kladogram van Hill et al. gebaseer op DNS. Byvoorbeeld, verskyn Cycas as 'n sustergroep van al die ander genera.
Ekologie en voortplanting
Sikadeë kan stikstof fikseer met die hulp van bakterië in hulle wortels waarmee hulle in simbiose saamlewe.
Die verskeidenheid sikadeë is die grootste by 17˚15"N en 28˚12"S, met 'n laer hoogtepunt by die ewenaar. Spesiefrekwensies het dus nie 'n breedtegraadgradiënt teen die ewenaar nie, maar wel een teen die trope. Die hoogtepunt in die noordelike tropiese gebied verskyn as gevolg van die Cycas-genus in Asië en die Zamia-genus in Amerika, terwyl die hoogtepunt in die suidelike tropiese gebied verskyn as gevolg van Cycas, soos in die noorde, Encephalartos in Afrika en Macrozamia in Australië. Dus blyk dit asof die verspreiding van sikadeë in ander breedtegrade verskyn het deur toeval, as gevolg van die geografiese isolasie van die oorblywende genera en hulle spesies, en nie as gevolg van die algemene patroon van sikadeë nie. Cycas is die enigste genus wat 'n geografiese verspreiding het. Hierdie genus groei die beste in die noordelike en suidelike tropiese gebiede. Hierdie is waarskynlik as gevolg van die droër klimaat en relatief kouer winters. Sikadeë benodig genoeg reën, maar blyk ten dele xerofiete te wees. Sikadeë kan as potplante dwars oor die wêreld gevind word, en is onder meer gewild in Kanada, Rusland, Finland en Chile.
Voortplanting
Die voortplantingsorgane van sikadeë is in keëls geleë. Die manlike organe bestaan uit skubbe (mikrosporofille) met talle stuifmeelsakkies aan die onderkant. Hierin ontstaan stuifmeelkorrels na reduksiedeling of meiose, wat vrygestel word as hulle ryp is. Wanneer die stuifmeel die poortjie of mikropilum van 'n saadknop binnedring, sit hulle vas in ŉ druppel klewerige vloeistof wat deur die saadknop afgeskei word.
Die vroulike keëls bestaan ook uit skubbe en elke skub dra 2 saadknoppe aan die bokant. Die enigste uitsondering is die genus Cycas, waarvan die spesies geen vroulike keëls het nie, maar wel blaaragtige organe met saadknoppe aan die kant. Soos by alle ander naaksadige plante word die nusellusweefsel van die saadknoppe deur een integument omring. In die nusellusweefsel ontstaan 'n makrospoormoedersel deur reduksiedeling of meiose, wat aan die vroulike gametofietweefsel oorsprong gee.
In die gametofietweefsel ontwikkel weer 2 of meer argegonia, wat elk 2 nekselle en 1 eiersel het. Die stuifmeelkorrels wat tydens bestuiwing op die vogdruppel van die saadknop beland, word deur die poortjie of mikropilum in die integument na binne getrek wanneer die druppel opdroog. In 'n stuifmeelkorrel is daar 'n vrye buiskern en ŉ sel wat aan 2 selkerne oorsprong gee. Hierdie selkerne (anterosoïede) het 'n krans van trilhare waarmee hulle kan swem.
Die stuifmeelkorrel ontkiem met 'n buis wat die saadknop binnedring. Tydens die ontkieming van die stuifmeelkorrels ontwikkel 'n holte, bekend as die argegoniumkamer, bo die argegonia. Die anterosoïede kom dan vry, swem na die argegonia en dring hulle binne, terwyl die trilhaarkrans agtergelaat word. Wanneer die spermsel by die eiersel kom, vind versmelting plaas en die bevrugte eiersel (sigoot) gee oorsprong aan 'n suspensor en die eintlike embrio.
Indeling
Die 10 genera en ongeveer 90 spesies van die afdeling Cycadophyta word in 1 orde en 3 families ingedeel. Hulle is die orde Cycadales en die families Cycadaceae, Stangeriaceae en Zamiaceae. Van laasgenoemde 2 families word een genus elk in Suid-Afrika aangetref, naamlik onderskeidelik Stangeria en Encephalartos. Die familie Cycadaceae bevat slegs een genus, naamlik Cycas, waarvan spesies op die eiland Madagaskar (maar nie op die vasteland van Afrika nie), tropiese Asië tot in Suid-Japan, Polinesië en Australië aangetref word.
Die naam is afgelei van die Griekse woord kukas, wat "palm" beteken. Uit die slymerige murg van sommige spesies word, soos uit die murg van sekere palmspesies, sago ('n styselryke voedsel) verkry. Die naam vals sagopalm vir Cycas revoluta is hieraan toe te skryf. Die stam van hierdie spesie is egter baie growwer as dié van die palms. In Japan word die blare van Cycas revoluta gebruik vir grafkranse. Die blare van Cycas-spesies het 'n duidelike, uitstaande middelaar.
Die Stangeriaceae bestaan ook slegs uit een genus, naamlik Stangeria, en die enkele spesie van die genus, Stangeria eriopus, word slegs in Suid-Afrika, van Oos-Londen tot by Kosibaai en suidelike Mosambiek, aangetref. Die plant het 'n ondergrondse wortelstok.
Die broodbome kan soos ander sikadeë tot honderde jare oud word en groei baie stadig. Die vernietiging van hulle habitat en die versameling van broodbome vir tuine, waar dit dikwels as 'n statussimbool beskou word, het daartoe gelei dat broodbome baie skaars geword het en vandag deur spesiale wetgewing beskerm word. Van een spesie, Encephalartos woodii, is daar nog slegs 'n paar manlike eksemplare oor en die spesie kan dus nie meer deur middel van saad voortplant nie. Verskeie ander spesies loop ook gevaar om uit te sterf.
Samuel Maharero
duimnael|regs|220px|Samuel Maharero.
Samuel Maharero (moontlik Okahandja Suidwes-Afrika, 1854 of 1856 – Serowe, Betsjoeanaland, 14 Maart 1923) was opperhoof van opperhoof van die Herero tydens hul opstand teen die Duitse koloniale oorheersing van die teenswoordige Namibië.
Jeugjare en opvolging
Samuel Maharero was die seun van Katare, die vierde vrou van Maharero. Volgens sy doopinskrywing op Okahandja is hy in 1854 gebore en in 1869 gedoop, anders as sy vader wat nooit die Christelike geloof aanvaar het nie. Volgens sy grafopskrif is hy in 1856 gebore. Maharero en sy broer, Wilhelm Maharero (die regmatige opvolger van sy vader, is albei gedoop en aangeneem in die Rynse sendinggemeente en Wilhelm was 'n opregte en voorbeeldige Christen wat ook as ouderling gedien het. Samuel, daarenteen, was van jongs af 'n losbandige man en is heel gou weens wangedrag uit die Augustineum, die opleidingskool op Okahandja, gesit. Hy kom ook onder kerklike sensuur omdat hy nie kan afsien van die neiging tot 'n sedelose leefwyse nie. By sy vader was Maharero nie 'n gewilde seun nie omdat hy gaandeweg 'n alkoholis geword het en sy optrede onverantwoordelik was.
Ná die dood van sy broer Wilhelm, wat gesneuwel het in die slag by Gross Barmen op 12 Desember 1880 toe al sy vader se vyande teen Herero opgeruk maar verslaan is, word Maharero 'n aanspraakmaker om sy vader op te volg, hoewel hy volgens die Herero-erfreg geen aanspraak gehad op die opperhoofskap van die Herero nie ('n amp wat selfs sy vader nie met die erkenning van al die Hererostamme ná 1861 beklee het nie). Volgens die Herero-opvolgingsreg was Nikodemus, die oudste lewende lid van die sibbe Oruzo Rohorongo ("die koedoe"), die erfgenaam en volgens mondelinge oorlewering het Maharero se moeder dit deur 'n hofintrige reggekry om die opvolging vir hom te bewerkstellig.
Omdat Maharero 'n gedoopte Christen was, is dit (volgens die latere getuienis van goewerneur Theodor Leutwein) nog tydens Maharero se leeftyd so gereël dat hy wel gekies is as opperhoof deur die Hererokapteins, maar dat hy net politieke sake sou hanteer, terwyl sy halfbroer Kaveseri as heidense stampriester sou optree, wat onder meer die heilige stamvuur kon versorg. Nikodemus is vir die verlies van die opperhoofskap vergoed deur hom kaptein van die oostelike Herero te maak. By die dood van sy vader op 5 Oktober 1890 het Maharero toe opperhoof van Damaraland geword, hoewel hy nog nie deur al die Hererostamme erken is nie.
Vroeg in 1891 kry kapt. Curt von François, die waarnemende Duitse Rykskommissaris in Suidwes-Afrika, ná 'n samekoms met Maharero die indruk dat hy hom daarop toelê om sy onsekere posisie as Herero-opperhoof te probeer bestendig. Die vee van sy vader het hy net ten dele geërf; hy was glo verwaand, het geld nodig gehad (onder meer omdat hy reeds 'n volslae dronkaard was) en sou alles doen om die voordele van die opperhoofskap te behou. Teenoor die verteenwoordigers van die Duitse regering (onder wie luit. Hugo von François) bekla hy hom op 3 Augustus 1891 op Okahandja dat sekere Hererokapteins, soos Manasse van Omaruru, Zacharias van Otjimbingwe en Kambazembi van die Waterberg, hom nie as opperhoof wou erken nie. Hy roep die steun van die Duitse regering in en dit word onder sekere voorwaardes en ná beloftes van sy kant aan Maharero toegesê deur Hugo von François, wat Maharero namens sy broer meedeel dat hy deur die Duitse regering "as werklike opperhoof erken word".
Eers enkele jare later volg die finale erkenning van Maharero as opperhoof op 19 Mei 1895 in Otjihaënena, waar Nikodemus, Kahimemua en ander kapteins aanwesig was op 'n byeenkoms waarop goewerneur Leutwein en Maharero self ook teenwoordig was. Ook Leutwein skilder Maharero soos hy hom leer ken het: trots en indrukwekkend van voorkoms, na die uiterlike 'n heerser, wakker van gees en redelik intelligent, maar swak van karakter; 'n man wat op sy regte staan, maar sy pligte aan gemaksug opoffer; wat ligsinnig een plaas ná die ander in sy land verkoop en verder alkohol en omgang met die vroulike geslag voorop stel. Om teenoor sy eie mense sy gesag te behou, was hy bereid om op die steun van die Duitse regering te leun en selfs die Duitsers te help, byvoorbeeld by die onderdrukking van die opstand in 1896 van Nikodemus, Maharero se vernaamste mededinger om die opperhoofskap, wat deur die Duitse regering ter dood veroordeel en gefusileer is. Daarteenoor is die Duitse regering in SWA, weens 'n gebrek aan militêre mag om sy gesag te rugsteun, verplig om aan die Hererokapteins groot vryheid te laat by die beslegting van hul familie-intriges om so die inmenging in hul interne stryd te vermy. Een voorbeeld hiervan is die verdrag wat met Manasse van Omaruru gesluit is, en waarin sy onafhanklikheid erken is.
Michael van Omaruru, die seun van Manasse, erken Maharero nie as sy opperhoof nie. Hy dien 'n klag by die Duitse owerheid in en Leutwein besluit dat, aangesien Duitsland 'n afsonderlike beskermingsverdrag met Manasse gesluit het, hy daardeur sy onafhanklikheid erken het; gevolglik is sy seun en opvolger, Michael, dus ook 'n onafhanklike kaptein.
Op 2 Junie 1900 is Maharero weer verplig om 'n ooreenkoms met Michael aan te gaan. Daarin erken hy Michael se onafhanklikheid, want in die ooreenkoms word daar bepaal dat die Herero wat onder Michael woon, onder hom sou staan, hoewel daar mense was wat by Michael gewoon, maar aan die epanga van Maharero behoort het.
Aanloop tot Volksmoord
Die Duitse regering besluit om 1 Januarie 1901 vas te stel as sluitingsdatum vir die hergroepering van die Hererostamme. Dit maak 'n einde aan die gedurige twis wat daar onder die kapteins bestaan het. Die Duitse beleid gee Maharero die geleentheid om hom mettertyd, ondanks voorgewende lojaliteit teenoor die regering, op 'n opstand voor te berei waarin hy die steun van die Hererokapteins sou hê. Oor sy beweegredes vir hierdie wanhoopsdaad bestaan meningsverskil. Ongetwyfeld was dit die vrees vir die toenemende uitbreiding van blanke grondbesit in Damaraland (wat deels aan Maharero se eie roekelose vervreemding van grond toe te skryf was), die gevolglike skaarste aan grond en die streng toepassing van die verbod op die invoer van wapens, wat meestal oor Britse en Kaapse grense plaasgevind het, wat in groot mate die uitbarsting veroorsaak het.
Namibiese Volksmoord
Teen Desember 1903 het Duitsland ongeveer 200 Schutztruppen in die veld teen die Bondelswart-Nama van Warmbad. Hierdie klein mag is versterk deur 300 Nama wat die Duitsers goedgesind was, hoofsaaklik Witboois. Maharero maak van hierdie geleentheid gebruik om, met feitlik die ganse Hererovolk agter hom, op 12 Januarie 1904 in opstand teen Duitsland te kom. Binne enkele dae word 123 blankes vermoor en Okahandja en Omaruru omsingel. Leutwein is verplig om vrede met die Bondelswarts te sluit en met sy klein troepemag terug te snel na die noorde. Uiteindelik slaag die Duitsers daarin om die Herero terug te dryf tot by Waterberg, waar hulle vasgekeer word en die mag van die Herero op 11 Augustus 1904 in die Slag van Mamakari totaal vernietig word.
Nadraai van die stryd
duimnael|regs|210px|Die gedenkteken vir Herero-hoofmanne op [[Okahandja. Die inskripsie (in Duits) lui: "Tjamuaha, oorl. 1859 en sy seuns. Maharero, oorl. 1 Okt. 1890. Samuel Maharero, oorl. 14 Maart 1923.]]
Maharero en sy mense vlug in wanorde met hul vee deur die waterlose Sandveld (Omaheke) ooswaarts na Betsjoeanaland, waar uiteindelik net sowat 1 500 van hulle aankom omdat duisende onderweg van honger en dors gesterf het, saam met die meeste van hul vee. Maharero trek met 'n klein deel van die vlugtelinge in die Eiseb Omarumba op en stel hom by Tsau in die hande van die Britse amptenare, wat hom ontwapen.
In 1906 trek hy na Transvaal waar hy tot 1922 bly, toe hy weer na Betsjoeanaland terugtrek, 'n onderdaan word van die bejaarde Ngwato-opperhoof Kgama III en in die reservaat [Malapye] gaan woon. Die laaste maande van sy lewe woon hy op Serowe, waar hy oorlede en begrawe is. Maharero se oorskot is later na Okahandja gestuur, waar hy op 23 Augustus 1923 deur eerw. Heinrich Vedder langs sy grootvader Tjamuaha en sy vader Maharero ter aarde bestel is.
Krap-newel
Die Krap-newel (ook bekend as Messier 1 of NGC 1952) is ’n supernova-oorblyfsel en pulsarwind-newel in die sterrebeeld Bul. Dit is in 1731 deur John Bevis waargeneem; dit stem ooreen met die helder supernova SN 1054 wat in 1054 gesien is deur Arabiese, Sjinese en Japannese sterrekundiges.
Dit is sowat 6 500 ligjare (2 000 parsek) van die Aarde af en het ’n deursnee van 11 ligjare. Dit is deel van die Perseus-arm van die Melkweg en sit uit teen sowat 1 500 km per sekonde. In die middel van die newel lê die Krap-pulsar, ’n polsende ster van 28-30 km breed.
Die newel is die eerste sterrekundige voorwerp wat verbind is met ’n historiese supernova-ontploffing en was in 1758 die eerste Messier-voorwerp wat gelys is.
Fisiese eienskappe
thumb|links|220px|’n Foto wat optiese data van die [[Hubble-ruimteteleskoop (in rooi) en X-straalbeelde van die Chandra-X-straalsterrewag (in blou) kombineer.]] In sigbare lig bestaan die Krap-newel uit ’n rofweg ovaalvormige massa filamente, wat sowat 6 boogminute lank en 4 boogminute breed is en ’n uitgespreide blou sentrale streek omring (ter vergelyking is die volmaan 30 boogminute breed).
Dit is vermoedelik in drie dimensies eerder soos ’n afgeplatte sferoïde gevorm (na raming 4 500 ligjare ver) of ’n uitgespreide sferoïde (na raming 6 600 ligjare ver). Die filamente is die oorblyfsels van die oorspronklike ster se atmosfeer en bestaan grootliks uit geïoniseerde helium en waterstof, asook koolstof, suurstof, stikstof, yster, neon en swael. Die filamente se temperatuur is tussen 11 000 en 18 000 K, en hulle digtheid is sowat 1 300 dele per cm3.
In 1953 het Iosif Shklovsky voorgestel die uitgebreide blou deel word hoofsaaklik geskep deur sinkrotonstraling; dit is straling wat afgegee word deur die buigende beweging van elektrone in ’n magneetveld. Die straling stem ooreen met elektrone wat beweeg teen snelhede van tot die helfte van die ligsnelheid. Die teorie is drie jaar later deur waarnemings bevestig.
In die 1960's is bevind die bron van die buigende bane van die elektrone is die sterk magneetveld wat geskep word deur ’n neutronster in die middel van die newel.
Afstand en uitbreiding
Al is die Krap-newel die fokus van baie belangstelling onder sterrekundiges, kon sy afstand nog nie presies vasgestel word nie, ongeag die gebruik van verskeie metodes. In 2008 was die konsensus dat dit 6 500 ± 1 600 ligjare van die Aarde af is.
Die Krap-newel self is in 1968 ontdek. Deur sy uitsetting terug te spoor (met ’n aanname dat die uitsettingspoed voortdurend afneem vanweë die newel se massa) is vasgestel die newel het verskeie dekades ná 1054 ontstaan, wat beteken sy uitwaartse snelheid het sedert die supervova minder verlangsaam as wat aangeneem is. Hierdie kleiner verlangsaming in snelheid word toegeskryf aan energie van die pulsar wat in die newel se magneetveld ingestuur word, en dit dwing die filamente om uit te sit.
Vrye wil
Die vrye wil word meestal gedefinieer as die vermoë van rasionele mense om beheer uit te oefen oor hul dade en besluite. Om die vraag te beantwoord of dié vermoë werklik bestaan, moet gekyk word na die verband tussen vryheid en oorsaaklikheid en moet die deterministiese aard van die natuurwette ondersoek word.
Twee uiterste menings word gehuldig in die debat oor die onderwerp: enersyds die metafisiese vrydenkery, wat glo determinisme is verkeerd en dat die vrye wil dus bestaan (of ten minste moontlik is), en andersyds determinisme, waarvolgens handelinge deur buitefaktore bepaal word en die vrye wil dus nie bestaan nie. Die twee menings word as onversoenbaar beskou. Daarbenewens is daar die mening wat bogenoemde idees versoen: dat determinisme dalk wel bestaan, maar dat dit nie die vrye wil uitsluit nie; die twee kan dus naas mekaar bestaan.
Die vraag na die bestaan van die vrye wil is ’n klassieke een in die filosofie van die gees. In ’n breër sin het dit ook teologiese, etiese en wetenskaplike implikasies. Op godsdienstige vlak kan vrye wil byvoorbeeld impliseer ’n almagtige godheid oefen geen mag uit oor die wil en keuses van die mens nie. In die etiek kan dit beteken dat individue vir hul dade moreel verantwoordelik gehou kan word. En op wetenskaplike gebied kan dit die vraag laat ontstaan of die mens se doen en late afhang van fisieke oorsake, soos die funksies en meganisme van die menslike brein.
Vrye wil in die filosofie
duimnael|360px|’n Vereenvoudigde uitbeelding van die belangrikste filosofiese standpunte oor vrye wil. Wat die vrye wil betref, bestaan daar in die filosofie die volgende strominge:
Determinisme
Die determinisme is ’n ruim begrip wat ’n verskeidenheid menings omvat. Volgens dié menings is daar probleme met die idee van ’n vrye wil.
Die kousale (oorsaaklike of nomologiese) determinisme is die hipotese dat toekomstige gebeurtenisse bepaal word deur voorafgaande en huidige gebeurtenisse in samestelling met die natuurwette. Die determinisme word soms verduidelik met die gedagte-eksperiment van die demoon van Laplace. As ’n mens jou ’n entiteit voorstel wat alle feite van die verlede en hede ken, en ook alle heersende natuurwette van die heelal, sou dié entiteit onder bepaalde omstandighede hierdie kennis kon gebruik om die toekoms tot in die kleinste besonderheid te voorspel.
Die logiese determinisme gaan uit van die standpunt dat alle proposisies, wat die verlede, hede en toekoms betref, waar of onwaar is. Dit laat die vraag ontstaan in watter mate keuses vry kan wees as alle handelinge in die toekoms en die hede reeds as waar of onwaar bepaal is.
Die teologiese determinisme is die hipotese wat uitgaan van die standpunt dat daar ’n God is wat alle menslike handelinge bepaal, hetsy deur voorkennis van hul handelinge, dus danksy ’n vorm van alwetenheid, of deur vooraf te besluit oor hul handelinge. Die vraag oor vrye wil wat hieruit ontstaan, is hoe ons handelinge ooit vry kan wees as ’n opperwese dit vooraf bepaal.
Die biologiese determinisme is die idee dat alle vorme van gedrag, geloof en wil bepaal word deur ons genetiese eienskappe.
Daar is verskeie ander hipoteses oor determinisme, soos die kulturele en die psigologiese determinisme, terwyl kombinasies soos bio-omgewingsdeterminisme, ook voorkom.
Versoenbaarheid
duimnael|links|200px|Thomas Hobbes was ’n voorstander van die klassieke versoenbaarheid. Ondersteuners van die versoenbaarheid handhaaf die mening dat die determinisme versoenbaar is met die vrye wil. ’n Gebruiklike strategie van die "klassieke versoenbaarheid", waarvan Thomas Hobbes ’n voorstander was, is die idee dat ’n mens uit vrye wil optree slegs wanneer hy iets op ’n ander manier kon gedoen het as hy so sou besluit het. Hobbes skryf soms vryheid toe aan die mens self, en nie aan die een of ander abstrakte begrip soos die wil, ’n wens of voorkeur nie, wanneer hy sê: "No liberty can be inferred to the will, desire, or inclination, but the liberty of the man; which consisteth in this, that he finds no stop, in doing what he has the will, desire, or inclination to do." David Hume het geskryf hierdie hipotetiese vryheid kan aan elke individu behoort wat nie in gevangenskap of kettings is nie.
Ter verduideliking van hul standpunt, wys voorstanders van die versoenbaarheid daarop dat mense se vrye wil ontken kan word in situasies soos verkragting, moord, diefstal of ’n ander vorm van dwang. In sulke gevalle ontbreek die vrye wil nie omdat die toekoms kousaal deur die verlede bepaal word nie, maar omdat die aanvaller die wil en voorkeure van die slagoffer om sy eie handelinge te bepaal, wegvat.
Moderne aanhangers van die versoenbaarheid soos Harry Frankfurt en Daniel Dennett meen vrye wil is die keuse om te doen wat beperkings jou toelaat om te doen. ’n Onderdrukte persoon is dus steeds vry omdat hierdie onderdrukking saambestaan met die persoon se eie voornemens en wense. Veral Frankfurt pleit vir ’n weergawe van versoenbaarheid wat “hierarchical mesh” genoem word. Die idee is dat ’n mens botsende wense kan hê op ’n eerste vlak, asook ’n wens betreffende die verskillende eerstevlakwense (’n tweedevlakwens) – dit veroorsaak dat een van die wense seëvier oor die ander. Iemand se wil word dan bepaal deur die effektiewe eerstevlakwens, dus die wens waarvolgens gehandel word. Hierdie wil is vry as dit die persoon se wens was om daarvolgens op te tree en die persoon se tweedevlakwens dus doeltreffend was.
In sy boek Elbow Room (1984) stel Dennett ’n argument voor vir ’n versoenbaarheidsteorie van die vrye wil, en brei dit verder uit in Freedom Evolves (2003). Die basiese idee is dat wanneer ’n mens God, ’n oneindig magtige demoon en ander soortgelyke moontlikhede uitsluit, is die toekoms van alle mense vaag vanweë chaos en onsekerheid. Die enigste faktor wat nie vaag is nie, is verwagtings. Die vermoë om “anders” op te tree het slegs sin wanneer ’n mens met dié verwagtings te doen het, en nie met die een of ander onbekende of onkenbare toekoms nie. Omdat individue die vermoë het om anders op te tree as wat van hulle verwag word, kan vrye wil bestaan. Volgens aanhangers van die onversoenbaarheid is die probleem hiermee dat ons bloot outomaties en op voorspelbare wyse reageer op prikkels uit ons omgewing, en daarom word al ons handelinge bepaal deur eksterne kragte, of deur toeval.
Vrydenkery
Die meeste aanhangers van onversoenbare vrydenkery verwerp die idee dat vryheid van handeling net bestaan in "willekeurige" gedrag. Hulle glo vrye wil beteken die mens moet die oorsaak van sy eie aksies wees, en dit is die "eerste oorsaak", met ander woorde daar is niks anders wat dié oorsaak kan veroorsaak nie. Dit is onmoontlik as determinisme bestaan en ’n mens se besluite dus veroorsaak sou word deur gebeure en feite buite sy beheer.
Masai-mitologie
Die Masai-mitologie omvat verskeie gelowe van die Masai, ’n etniese groep van Kenia en Tanzanië.
Engai en Olapa
Olapa is die maangodin en sy is getroud met Engai, die songod. Die twee gode het eendag baklei en Olapa, wat ’n kort humeur het, het Engai gewond. Om sy wond te verberg het hy so helder geword dat niemand reguit na hom kan kyk en sy vernedering sien nie. Uit wraak het hy een van Olapa se oë uitgeslaan. Volgens die Masai kan dit vandag steeds gesien word met volmaan.
Neiterkob
Volgens sommige bronne kan Neiterkob/Naiteru-kop ("wat die aarde begin het") ook na Engai verwys. Hy is ’n minder belangrike god wat bekend is as die bemiddelaar tussen God en die mens.
Geskiedenis
Die Masai beskou hulself dus as die middel van die heelal en die uitverkore volk van Engai. Volgens hulle het Engai drie soorte mense geskep: die Dorrobo, of jagters, vir wie hy heuning en wilde diere gestuur het; die Kikuyu, die landbouers, vir wie Engai saad en graan gestuur het; en die Masai, vir wie hy al die beeste in die wêreld gegee het. Om ander stamme se beeste te steel is dus net ’n kwessie van terugneem wat regmatig hulle s’n is.
Vanweë dié mite word groot klem geplaas op die simboliek van beeste. Die Masai glo beeste besit die eienskappe van Engai. Die eet van hul vleis en drink van hul melk simboliseer die eenwording van Engai en die mens.
1363
Die jaar 1363 was 'n gewone jaar wat volgens die Gregoriaanse kalender op 'n Saterdag begin het. Dit was die 63ste jaar van die 14de eeu n.C. Soos ander gewone jare het die jaar 12 maande, 52 weke en 365 dae gehad.
Masai-mitologie
Beskermgeeste
Die Masai glo ook elke mens het ’n beskermgees wat hulle met hul geboorte kry. Die gees beskerm die mens tot met sy dood. As die persoon sleg was, dra die gees hom ná sy dood na die woestyn, waar hy geen water en beeste het nie. As hy ’n goeie mens was, word hulle gedra na ’n land met baie beeste en weiveld.
Chino 'Fats' Williams
Chino 'Fats' Williams (26 Julie 1933 – 5 April 2000) was 'n Amerikaanse akteur. Hy was bekend vir sy rolle in die rolprente Rocky III (1982), The Terminator (1984), Weird Science (1985), en Road House (1989).
Lys van administrateurs van voormalige Suid-Afrikaanse provinsies
Hierdie artikel gee 'n lys van die administrateurs van voormalige Suid-Afrikaanse provinsies. Dit omvat die tydperk van 1910 tot 1994, toe Suid-Afrika in vier provinsies verdeel is, naamlik: Kaapprovinsie, Natal, Oranje-Vrystaat en Transvaal. Voor die provinsies tot stand gekom het, is die gebied verdeel in vier Britse kolonies: Kaapkolonie, Natalkolonie, Oranjerivierkolonie en Transvaalkolonie.
Die provinsies is tot stand gebring as gevolg van die stigting van die Unie van Suid-Afrika in 1910, en is afgeskaf nadat die Republiek van Suid-Afrika (gestig in 1961) die eerste algemene verkiesing na apartheid in 1994 gehou het.
Polinesië
[[Lêer:Mapa Polinesia.png|duimnael|Lande en gebiede van Polinesië:
]]
Polinesië (afgelei van Grieks: πολύς polys vir "baie" en νῆσος nêsos vir "eiland", letterlik: "baie eilande") is 'n eilandgroep in die Stille Oseaan in die gebied Oseanië en lê tussen die Amerikas in die ooste, Asië in die noordweste en Australië in die suidweste. Polinesië beslaan 'n oppervlakte van 50 miljoen km² en het 'n bevolking van sowat tien miljoen. Polinesië lê in die Polinesiese Driehoek met die drie hoekpunte Hawaii in die noorde, Paaseiland in die ooste en Nieu-Seeland in die weste. Melanesië, Mikronesië en Polinesië vorm saam Oseanië.
Die streek bevat vier onafhanklike eilandnasies: Nieu-Seeland, Samoa, Tonga en Tuvalu. Nieu-Seeland is volgens beide oppervlakte en bevolking die grootste land in Polinesië en beslaan sowat 90% van Polinesië se landoppervlakte. Die grootste eilande van Polinesië is Nieu-Seeland se twee hoofeilande Noordeiland en Suideiland, asook Hawaii, die hoofeiland van die gelyknamige Amerikaanse deelstaat.
Alan Williams (akteur)
Alan Williams is 'n Britse akteur en skrywer. Hy is bekend vir sy rolle in die rolprent The Cockroach That Ate Cincinnati (1996) en in die televisiereeks Rome (2005).
Katjie
'n Katjie is 'n jong kat. Na geboorte is katjies totaal afhanklik van hulle moeder vir hulle oorlewing, en hulle oë gaan eers na ongeveer sewe tot tien daë oop. Na ongeveer twee weke, ontwikkel katjies vinnig, en begin die omgewing om hulle nes te ondersoek. Na 'n verdere drie tot vier weke, begin hulle om vaste kos te eet, en kry hulle volwasse tande. Die kleintjies van huiskatte is hoogs sosiaal, en kom goed met mense oor die weg.
Ontwikkeling
Katjies word gewoonlik in werpsels van twee tot tien gebore, na 'n draagtyd van tussen 64 en 67 dae, gemiddeld 66 dae. Katjies word in 'n vliesagtige sak, die amnion, gebore, wat deur die ma afgebyt en opgeëet word.