cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Anoeschka von Meck
Lewe en werk
In 2001 begin sy haar loopbaan as joernalis by Republikein in Windhoek en sou later vir verskeie gemeenskapskoerante in Suid-Afrika werk. Uiteindelik word sy as senior verslaggeefster by Rapport, Kaapstad, aangestel. Von Meck wen verskeie pryse as joernalis sowel as skrywer.
Skryfwerk
Sy trek in 1994 die eerste keer aandag as skryfster wanneer haar kortverhaal “Bokse met druiwe en drome” in die versamelbundel “Lyfspel / Bodyplay” onder redaksie van Rachelle Greeff opgeneem word. Haar debuut is met die roman “Annerkant die longdrop”, wat handel oor ’n dwelmverslaafde student op Stellenbosch, Ginkelsnoek, se soeke na die sin van die dinge uit haar verlede en die hede en die toekoms. Die hoofkarakter is lief vir reis en haar reise deur verskillende landskappe word gevul met karakters soos Oom Boekevat, Ouma Slapiesnou, Oom Pervertus en Die Sluiper. Haar twee susters wat saam met haar studeer se verskillende persoonlikhede is eindelik ’n gefragmenteerde beeld van haar eie volledige persoonlikheid en hierdie drie selwe word genoem SyWatDink, SyWatDroom en SyWatDoen. Sy word telkens teruggevoer na haar kinderjare, toe sy nog heel was. Hier word haar lewe hoofsaaklik gevul deur haar oupa, ouma, ma en pa. Dis hierdie heel word waarna sy weer op soek is, na “hom” wat haar moet heel maak. Die boek moet op drie vlakke gelees word. Die eerste vlak handel oor die drie susters en hulle lief en leed, die tweede vlak met die karakters wat besig is om hulle onverwerkte traumas deur te werk en die derde vlak die soeke en reis na God. Hierdie boek is grootliks die resultaat van haar eie soeke, deur losbandigheid en dwelms tot by die verlossing van God. “Annerkant die longdrop” (onder die aanvanklike titel “Skreeu tot jy lag”) is ’n finalis vir die 1997 De Kat-Sanlam romanwedstryd en is in 1999 ook ’n finalis vir die M-Net-prys. In 2014 wen sy die gesogde titel vir die beste Harde Nuus-skrywer terwyl sy as joernalis vir die Knysna-Plett Herald op die Tuinroete werk en is dikwels naaswenner in ander kategorieë ook. In 2016 reis Von Meck vir 7 maande lank vroualleen deur Suid-Afrika en maak opnames vir Afrikaans.com as "Afrikaans se Boesemvriend: Oppad met Afrikaans" om die unieke variasies van Afrikaans te demonstreer. Van Lekkersing in die Richtersveld, Bulletrap en Fonteintjie in die Noord-Kaap, tot Kaapsehoop in Mpumalanga en Rosendal in die Vrystaat, ontdek sy taaljuwele van gemeenskappe waar Afrikaans steeds en beslis hul lieflingstaal is.
Mississippi Delta
Die Mississippi Delta, ook bekend as die Yazoo-Mississippi Delta, is 'n streek en kultuurlandskap in die noordweste van die Amerikaanse deelstaat Mississippi en dele van Arkansas en Louisiana, as vloedvlakte geleë tussen die Mississippi- en Yazoo-riviere. Dit moenie verwar word met die Mississippi-rivierdelta van Louisiana nie (in Amerikaanse Engels dikwels kortweg MRD genoem).
Die Mississippi Delta, geleë tussen Memphis (net noord van die deelstaatgrens tussen Tennessee en Mississippi) en Vicksburg, is die gebied waar die Yazoo- en Tallahatchie-riviere met die magtige Mississippi saamvloei - streng genome is dit dus die delta van hierdie twee riviere, 'n vrugbare landboustreek met moerasgebiede en bayous, soos staande of stadig vloeiende waterliggame in die Amerikaanse Suide genoem word.
Die Mississippi Delta word dikwels as die "mees suidelike" streek in die Amerikaanse Diep Suide beskryf - en ook as sy swartste. Swart Amerikaners het hier tradisioneel die oorgrote meerderheid van die bevolking gevorm. Die Mississippi- en Yazoo-riviere het met hul afsettings van hierdie streek die vrugbaarste katoenstreek in die Suide gemaak - nêrens was opbrengste en grondpryse hoër. OPvallend was die inkomstegaping tussen welvarende wit plantergesinne en die bitterarm swart bevolking. Volgens oorlewering het Rev. Dr. Martin Luther King Jr. tydens 'n besoek aan die streek as ooggetuie van die plattelandse bevolking se ellendige lewensomstandighrede in trane uitgebreek.
Ted Cruz
Rafael Edward Cruz (gebore 22 Desember 1970) is 'n Amerikaanse politikus en prokureur wat sedert 2013 as die junior VSA-senator vir Texas dien. Hy het tweede geëindig tydens die Republikeinse benoemingsproses vir die 2016-verkiesing.
Cruz het grade in onderskeidelik openbare beleid aan Princeton-universiteit en in die regte aan Harvard se regskool behaal. Hy het van 1999 tot 2003 verskeie posisies in die regering beklee. Hy was o.m. direkteur van die kantoor van beleidsbeplanning van die Federale Handelskommissie, 'n geassosieerde-adjunk-prokureurgeneraal in die Verenigde State se departement van Justisie, en adviseur vir binnelandse beleid vir George W. Bush tydens sy presidensiële veldtog van 2000. Cruz het van 2003 tot 2008 as prokureur-generaal van Texas gedien nadat hy deur Greg Abbott, die latere goewerneur van Texas, aangestel is. Hy was die langsdienende prokureur-generaal in die geskiedenis van Texas, en die eerste Latyns-Amerikaner wat in daardie hoedanigheid gedien het. Van 2004 tot 2009 was Cruz 'n adjunk-professor aan die Universiteit van Texas se regsskool in Austin, waar hy klas gegee het in litigasie aan die VSA se hooggeregshof.
In 2012 het Cruz die Amerikaanse senaatsetel verower wat deur sy mede-Republikein Kay Bailey Hutchison vakant gelaat is. Hy was die eerste Latyns-Amerikaanse senator om Texas te verteenwoordig. In 2016 het Cruz om die presidentskap van die Verenigde State meegeding, en in 12 state eerste gekom as die Republikeinse kandidaat, voordat hy aan die wedloop onttrek het. Hy is in 2018 weer tot die Senaat verkies en het die Demokratiese uitdager Beto O'Rourke met 'n marge van 50,9% tot 48,3% geklop in die duurste senaatsveldtog in die geskiedenis van die VSA. Saam met Bob Menendez en Marco Rubio is Cruz een van drie huidige Amerikaanse senatore wat van Kubaanse afkoms is.
Senator Cruz het heftige kritiek gelewer op die hooggeregshof van die Verenigde State se beslissing in Department of Homeland Security v. Regents of the University of California om President Obama se uitgestelde-aksie-vir kinderaankomings-program (DACA) te behou, waarvan die meerderheidsuitspraak deur Regter John Roberts geskryf is.
Vroeë lewe en familie
Rafael Edward Cruz is op 22 Desember 1970 gebore in die Foothills Mediese sentrum in Calgary, Alberta, Kanada as die seun van Eleanor Elizabeth (née Darragh) Wilson en Rafael Cruz. Eleanor Wilson is in Wilmington, Delaware gebore. Van haar voorsate, was ongeveer 'n driekwart Iers en 'n kwart Italiaans. Sy het in die vyftigerjare 'n voorgraadse graad in wiskunde aan die Rice-universiteit behaal.
Cruz se vader het in Kuba grootgeword. Hy het Kuba in 1957 verlaat om aan die Universiteit van Texas in Austin te studeer, en het vervolgens politieke asiel in die VSA verkry nadat sy studentevisum van vier jaar verstryk het. Hy het in 1973 Kanadese burgerskap ontvang en in 2005 'n genaturaliseerde Amerikaanse burger geword.
Jack Palance
Jack Palance (gebore as Volodymyr Palahniuk; 18 Februarie 1919 – 10 November 2006) was ’n Amerikaanse akteur en sanger. In die vyf dekades van sy loopbaan is hy vir drie Oscars vir beste manlike byspeler benoem. Hy het dit in 1991 vir sy rol in City Slickers gewen.
Ted Cruz
Opvoeding
Cruz was tydens sy hoërskoolloopbaan deel van 'n Houston-gebaseerde groep wat destyds bekend gestaan het as die Free Market Education Foundation, 'n program wat hoërskoolstudente bekend maak met die filosofieë van ekonome soos Milton Friedman en Frédéric Bastiat.
Cruz het in 1992 cum laude aan Princeton-universiteit gegradueer met 'n BA in openbare beleid aan die Woodrow Wilson-skool vir openbare en internasionale sake. Terwyl hy aan Princeton was het hy meegeding aan die Amerikaanse Whig-Cliosophic Society se debatpaneel en die toekenning vir die beste spreker tydens beide die 1992 Amerikaanse Nasionale Debat-kampioenskap en die 1992 Noord-Amerikaanse Debat-kampioenskap verower. In 1992 is hy as die VSA se Spreker van die Jaar aangewys en, saam met sy debatvennoot David Panton, as span van die jaar deur die Amerikaanse parlementsdebatvereniging. Cruz en Panton het later Harvard se regsskool verteenwoordig tydens die wêreldkampioenskap vir debatteerders in 1995, maar in die halfeindronde verloor teen 'n span van Australië. Princeton se debatspan het hul jaarlikse beginnerkampioenskap na Cruz vernoem.
Cruz se 115-bladsy senior proefskrif aan Princeton ondersoek die skeiding van magte-beginsel; die titel, Clipping the Wings of Angels: The History and Theory behind the Ninth and and Tenth Amendments of the United States Constitution, is geïnspireer deur 'n passasie wat toegeskryf word aan James Madison: "Indien engele regeer het, sou nóg eksterne nóg interne beheermaatreëls oor die regering nodig gewees het." Cruz voer daarin aan dat die opstellers van die Grondwet beoog het om hul kiesers se regte te beskerm, en dat die laaste twee artikels in die Handves van Regte 'n eksplisiete versperring teen 'n oppermagtige staat daarstel.
Nadat hy aan Princeton afstudeer het, het Cruz by Harvard se regsskool gestudeer en in 1995 magna cum laude gegradueer met 'n Juris Doctor-graad. Terwyl hy by Harvard regsskool was, was hy redakteur van die Harvard Law Review, die uitvoerende redakteur van die Harvard Journal of Law and Public Policy, en 'n stigtersredakteur van die Harvard Latino Law Review. Met verwysing na Cruz se tyd as student aan Harvard regskool, het professor Alan Dershowitz gesê, "Cruz was uiters briljant". Cruz was Harvard-regsskool se John M. Olin genoot in die regte en ekonomie.
Cruz dien op die raad van adviseurs van die Texas Review of Law and Politics.
Kommentaar op president Trump
Cruz, wat een van Donald Trump se felste kritici was tydens die presidensiële veldtog in 2016, het 'n belangrike bondgenoot van president Trump in die senaat geword.
Aan die einde van Januarie 2017, nadat Trump die destydse kandidaat Neil Gorsuch as sy genomineerde vir die Hooggeregshof aangewys het, het Cruz Gorsuch in 'n skriftelike verklaring geprys as "briljant en uiters talentvol". Op 23 Februarie, terwyl hy tydens die CPAC in 2017 gepraat het, het Cruz uitgewys dat president Trump jong regters in die vorm van Scalia en Clarence Thomas moes benoem. Op 1 Maart het Cruz Trump se gesamentlike toespraak aan die Kongres die vorige dag "positief" genoem. Cruz het gesê dat hy tydens sy besoek aan die landgoed Mar-a-Lago op 18 Maart met groepe wat verbonde is aan president Trump gepraat het terwyl hy besig was met onderhandelings oor die Amerikaanse Wet op Gesondheidsorg. Op 6 April, kort na die Shayrat-missielaanval, het Cruz 'n verklaring uitgereik waarin hy betoog het dat president Trump 'n beroep op die Kongres moet doen om "militêre optrede in Sirië" om te verhoed dat Islamitiese terroriste wapens verkry wat in Sirië gestoor word.
Cruz het in April 2018 geskryf: "President Trump doen waarvoor hy verkies is: om die status quo te ontwrig."
Nadat Iran twee Amerikaanse militêre basisse in Irak aangeval het, het Cruz in Januarie 2020 opmerkings gemaak oor die verandering in Iran se beleid onder president Trump, en gesê dat Obama se beleid 'n paaibeleid was en dat die missiele wat gebruik is om die basisse aan te val, met geld gekoop is wat deur die Obama-administrasie aan Iran verskaf is.
Wrywing met mede-Republikeinse lede van die Kongres
Cruz het al by tye hewige woorde teen mede-Republikeinse politici gebruik, en sy verhoudinge met verskillende Republikeinse lede van die Kongres was derhalwe al gespanne. In 2013 het Cruz Republikeine wat hy meen onvoldoende teenstand teen Obama se voorstelle bied as 'n "oorgawe-koukus" getipeer. Hy het ook mede-Republikeine tydens 'n Tea Party-saamtrek as "manteldraaiers" beskryf rakende kwessies soos wapenbeheer. Cruz se rol in die sluiting van die federale regering van die Verenigde State in 2013 het veral kritiek uitgelok deur 'n aantal Republikeinse kollegas. Daar is berig dat die Republikeinse senator John McCain veral nie gaande was oor Cruz nie; In 'n toespraak op die vloer van die Senaat in 2013 het McCain Cruz se verwysings na Nazi's veroordeel toe die Wet op Bekostigbare Sorg bespreek is. Tydens die 2016 Republikeinse presidensiële voorverkiesings het John Boehner Cruz beskryf as "Lucifer in die vlees", terwyl Lindsey Graham tydens 'n onderhoud gesê het: "As jy Ted Cruz op die vloer van die Senaat doodgemaak het, en die verhoor was in die Senaat, sou niemand jou skuldig bevind nie."
In 'n polemiek op die vloer van die Senaat in Julie 2015 het Cruz die Senaat se Republikeinse leier, Mitch McConnell, daarvan beskuldig dat hy " 'n leuen" vertel oor sy voorneme om weer die Uitvoer-invoer Bank van die Verenigde State, wat Cruz teenstaan, te bemagtig. Volgens Reuters was Cruz se "woedende uitbarsting" ongewoon in die hartlike atmosfeer van die Senaat. In dieselfde toespraak het Cruz die "Republikeinse meerderheid in albei huise van die Kongres" aangeval vir wat Cruz 'n onvoldoende konserwatiewe rekord noem. Cruz het beweer dat McConnell 'n stemming oor die Uitvoer-invoer Bank beplan as deel van 'n ooreenkoms om Demokrate soos Maria Cantwell te oorreed om op te hou om 'n handelswetsontwerp te blokkeer; McConnell het ontken dat daar 'n "ooreenkoms" was, en dit was hierdie ontkenning wat Cruz 'n leuen genoem het. Orrin Hatch het gesê dat McConnell wel belowe het om Cantwell te help om 'n stem oor die Uitvoer-invoerbank te kry.
Mike Lee van Utah is een van Cruz se grootste bondgenote in die Senaat. Cruz het met trots gepraat oor die feit dat hy min bondgenote het, en in Junie 2015 gesê hy is beswadder omdat hy "die Washington-kartel" beveg het.
Cruz is een van die Republikeine van die Senaat wat ten gunste is van die "kernopsie" ("Nuclear option"), "ten einde die oorweging van president Trump se genomineerdes, in die lig van die Demokrate se ongekende teenstand, te bespoedig". Deur die Senaat se reëls na 'n eenvoudige meerderheidstem te verander, sou dit "'n vinniger tempo vir president Trump se genomineerdes vir die howe verseker".
Persoonlike lewe
Cruz is op 27 Mei 2001 met Heidi Nelson getroud; hulle het twee dogters, Caroline en Catherine. Die egpaar het mekaar ontmoet toe Cruz aan George W. Bush se presidentsveldtog in 2000 gewerk het. Heidi het in 2016 afskeid geneem van haar pos as hoof van die suidwestelike streek in die beleggingsbestuur-afdeling van Goldman, Sachs & Co. ten einde Ted Cruz se veldtog vir die Amerikaanse presidentskap te ondersteun. Sy het voorheen in die Withuis gewerk vir Condoleezza Rice en in New York as 'n beleggingsbankier.
Cruz het al grappenderwys gesê: "Ek is Kubaans, Iers en Italiaans, en tog het ek op die een of ander manier opgeëindig om deel van die suidelike Baptiste te wees." Hy dra graag cowboy-stewels, maar het hom daarvan weerhou toe hy in die Rehnquist-hof betoë gelewer en geargumenteer het.
Jack Palance
Loopbaan
duimnael|links|180px|Palance en Robby Rist in die TV-program Bronk. Palance se deurbraak in toneelspel was toe hy vir Marlon Brando ingestaan het in die toneelstuk A Streetcar Named Desire. Hy het Brando eindelik op die verhoog as Stanley Kowalski vervang.
In 1947 het hy sy Broadway-debuut gemaak en in 1949 sy debuut op televisie. ’n Jaar later was hy in sy eerste rolprent, Panic in the Streets (1950). Palance se vermoë as ’n karakterakteur is gou besef en hy het ’n Oscar-benoeming gekry vir sy derde rolprentrol, as Lester Blaine in Sudden Fear.
Hy is die volgende jaar weer vir ’n Oscar benoem, vir sy rol as Jack Wilson in Shane. Verskeie ander rolle in westerns het gevolg, maar hy het ook tussendeur uiteenlopende karakters vertolk soos Dr. Jekyll and Mr. Hyde, Dracula en Attila die Hun. In die middel 1950's het hy sukses behaal in prente soos The Big Knife en I Died a Thousand Times. In 1966 was hy in die TV-prent Alice Through the Looking Glass en die rolprent The Professionals saam met Lee Marvin en Burt Lancaster.
In 1969 het hy ’n country-album in Nashville, Tennessee, opgeneem met die liedjie "The Meanest Guy That Ever Lived", wat hy self geskryf het. Die album is in 2003 op CD heruitgereik.
Tonnels van Củ Chi
Die tonnels van Củ Chi is 'n stelsel van tonnels 70 km noordwes van Saigon (nou Ho Chi Minh-stad), Viëtnam. Die tonnels was oorspronklik langer as 200 km, maar slegs 120 km daarvan word nou bewaar.
Die Viëtkong, of Nasionale Bevrydingsfront, het die tonnels tydens die Viëtnamoorlog gebou. Daar was onder meer hospitale, kombuise, slaapkamers, vergaderplekke en arsenale. Viëtkong het die tonnels onder meer as wegkruipplek gebruik en dit het ’n groot rol gespeel in hul sukses teen die Amerikaanse magte. In 1968 het Viëtkong Saigon van die tonnels af aangeval. Vandag is dit 'n toeriste-attraksie.
Gavin Muir (Amerikaanse akteur)
Gavin Muir (8 September 1900 – 24 Mei 1972) was 'n Amerikaanse akteur. Hy was bekend vir sy rolle in die rolprente Mary of Scotland (1936), The House of Fear (1945), California (1947), en Johnny Trouble (1957).
Pous Celestinus I
Celestinus I was die 43ste pous van die Rooms-Katolieke Kerk.
Biografie
Van Pous Celestinus I word beweer dat hy familie was van keiser Valentinianus III. Sy vader se naam was Priscus. Daar is aanwysings dat hy 'n tydjie in Milaan gewoon het by Sint Ambrosius. Op 10 September 422 volg hy Pous Bonifatius I op en regeer tot sy dood op 6 April 432. Hy word opgevolg deur Pous Sixtus III. Die naam ‘Celestinus’ (Latyn: Coelestinus of Caelestinus) beteken ‘die verhewene’.
Pontifikaat
Pous Celestinus het die konsilie van Efese in 431, waar die Nestorianisme veroordeel is, byeengeroep. Hy verwerp ook die Pelagianisme, die Novatianisme en die Donatisme. Biskop (later Teenpous) Novatianus word deur hom geëkskommunikeer.
Op 15 Maart 431 stuur Celestinus vier briewe aan die biskoppe van Illiricum, Narbonne, Afrika en Thessaloniki. Celestinus was baie aktief in die sending. Hy stuur Patricius (Sint Patrick) na Ierland, waar Paladius reeds aktief was.
Verering
Celestinus is begrawe op die kerkhof van die heilige Priscilla. Sy relike is later verplaas na die basiliek van Santa Prassede. Hy word heilige vereer in die Rooms-Katolieke Kerk. Sy feesdag is op 6 April. In die Oosters-Ortodokse Kerk is sy feesdag op 8 April. In die kuns word hy met 'n duif, 'n draak of vuur afgebeeld.
Bien de Moor
Bien de Moor (gebore 11 Junie 1962) is 'n Belgiese aktrise.
Edward Arnold (akteur)
Edward Arnold (18 Februarie 1890 – 26 April 1956) was 'n Amerikaanse akteur. Hy was bekend vir sy rolle in die rolprente You Can't Take It with You (1938), Mr. Smith Goes to Washington (1939), The Devil and Daniel Webster (1941), en Dear Ruth (1947).
Erica mammosa
Erica mammosa is 'n plant wat tot die genus Erica behoort en is deel van die fynbos. Die plant is inheems aan die Wes-Kaap. Volgens SANBI staan die plant bekend as spinnekopvoete en groenheide.
Dagbreek (Sondagkoerant)
Dagbreek (van kort ná sy ontstaan Dagbreek en Sondagnuus en van 1968 tot en met sy samesmelting met Die Beeld om op 29 November 1970 Rapport te vorm, Dagbreek en Landstem) was 'n Sondagkoerant wat in 1947 in Johannesburg ontstaan het as die tweede Afrikaanse Sondagkoerant. (Sondagnuus was die eerste, maar is kort ná sy oprigting by Dagbreek ingelyf.)
Flavius Josephus
Flavius Josephus (ongeveer 37-100 n.C), ook "Josephus" genoem, was 'n Joodse geskiedskrywer en Romeinse burger wat vier boeke geskryf het oor die Joodse geskiedenis. Sy werke is van groot waarde om die gebeurtenisse in die tydperk van die tweede tempel (en die vernietiging daarvan) te verstaan.
Dagbreek (Sondagkoerant)
Voorspel
duimnael|links|180px|M.E.J. van Rensburg.
Kort ná die einde van die Tweede Wêreldoorlog in 1945 het 'n onopgesmukte koerantjie, Die Werksman se Weekblad, in Johannesburg die lig gesien onder leiding van die Volksraadslid M.J. van den Berg, bygestaan deur V. Michaelson (ander bron: Michelson) en enkele andere. Sy doelwit was om die politieke beleid van die destydse Arbeidersparty uit te dra. In 1946 neem die mynmaatskappy Strathmore Investments, met kol. Jack Scott, kol. J.C. McIntyre en adv. C.W. Roper aan die stuur, die koerantjie oor. Die nuwe eienaars het die naam verkort tot Die Weekblad en die verskyningsdag na Sondag verander. Hulle wou samewerking in die burgerlike lewe tussen Afrikaans- en Engelssprekendes bevorder soos dit tydens die oorlog op die slagveld bestaan het. Met die myngroep se oorname het hulle ook 'n ou en sukkelende drukkery bekend as T.W. Hayne Ltd., suid van die spoorlyn in Doornfontein, aangekoop en 'n ewe mankolieke pers. Hieruit sou die samesnoering van kragte voortspruit vir die stigting van die begeerde Sondagkoerant voortspruit. Mick van Rensburg, 'n kollega uit hulle Afrikaanse Pers-dae, was sakebestuurder van Die Weekblad en bestuurder van die Scotia Press, 'n filiaal van Strathmore-myngroep.
Dagbreekpers Beperk gestig
Dié onderhandelings lei vroeg in 1947 tot die oprigting van Dagbreekpers Beperk en die besluit om 'n Sondagkoerant met die naam Dagbreek, waarby Die Weekblad ingelyf sou word, die lig te laat sien. Dit was die verwesenliking van die droom van Schwellnus en Van Heerden nadat hulle in 1946 by die Afrikaanse Pers bedank het, want hulle het die behoefte aan 'n Afrikaanse Sondagkoerant sterk aangevoel. Destyds het 'n groot aantal Afrikaanssprekendes gereeld die Engelse Sondagkoerante in Johannesburg gelees. Daarom het die twee dit op hulle geneem "om kapitaalkragtige individue en instansies te nader vir steun aan so 'n projek". Dit was egter makliker gesê as gedaan. In Fleur, Tydskrifbylaag tot Dagbreek van 30 Junie 1957, skryf Van Heerden: "[Dit is moeilik] om my voor te stel dat ek en Otto Schwellnus elf jaar gelede vrugteloos in en om Johannesburg rondgestap en rondgery het om £30 000 te probeer bymekaar kry om 'n Afrikaanse Sondagblad te begin!" Van Heerden aanvaar toe 'n pos by die SAUK terwyl sy lewenslange vriend Schwellnus by 'n landboublad in die Kaap gaan werk het. Jooste en Van Schoor, wat vroeër saam aan die Afrikaanse Pers se vrouetydskrif Rooi Rose verbonde was, het intussen saam die tydskrif Fleur begin met kapitaal wat Jooste van 'n meubelhandelaar verkry het.
Omstreeks dieselfde tyd (1947) was prof. Wicus du Plessis, voorsitter van die direksie van Kopersbond in Johannesburg, baie nou verbind met Perskor, 'n perskorporasie gestig deur die Ossewabrandwag en wat nie verwar moet word met Perskor, wat in 1971 ontstaan het uit die samesmelting van die Afrikaanse Pers (1961) Beperk en Voortrekkerpers nie. Du Plessis was eers direkteur en later voorsitter van Perskor se direksie. Perskor het Pro Ecclesia-Drukkery op Stellenbosch, wat die landboublad Die Landman uitgegee het, en 'n boekhandel in Johannesburg, genaamd L en S Boek- en Kunssentrum, besit. Daarbenewens was daar die Oranje-Drukkery op Bethlehem (Trans-Oranje-Drukpers, volgens 'n ander bron), asook 'n drukkery op die destydse Pietersburg, uitgewer van Die Noordelike Stem. Al die drukkerye het gesukkel om kop bo water te hou.
Onder inspirasie van dr. P.J. Meyer, bestuurder van L en S Boek- en Kunssentrum, is 'n nuwe persorganisasie geskep met die benaming Onafhanklike Pers van Suid-Afrika Beperk. Perskor is kort daarna in dié maatskappy opgeneem en ook van hiervan word prof. Du Plessis voorsitter. Hy en dr. Meyer was albei kennisse van Jooste en toe hy tydens samesprekinge gevra is of hy kans sien om die Onafhanklike Pers oor te neem, het hy ingestem, waarskynlik omdat hy gehoop het dat 'n Sondagkoerant van formaat mettertyd daaruit sou kon voortspruit. Terwyl Jooste dan sy aandag aan die uitgewerye onder sy vlerke gewy het, het prof. Du Plessis op sy versoek met kol. Jack Scott geskakel "met die versoek dat sy Strathmore-myngroep iets sou doen vir die Afrikanersaak". Na 'n tyd het Scott se vennoot, kol. J.C. McIntyre, Du Plessis laat weet dat die groep aan die versoek sou voldoen.
Die Strathmore-myngroep was bereid om 'n nuwe maatskappy, Dagbreekpers Beperk, te stig in samewerking met Du Plessis en Jooste se instansies. Aanvanklik sou dit 'n heeltemal onafhanklike blad, Dagbreek, uitgee "as besonderse hartsbegeerte van prof. Du Plessis én mnr. Jim McIntyre wat hom deur die jare heen 'n onverbeterlike idealis betoon het met opsig tot die hartlike samewerking tussen die Engels- en Afrikaanssprekende Afrikaner in Suid-Afrika". Die Strathmore-verteenwoordigers en die Du Plessis-Jooste-mense sou gelyke verteenwoordiging in die maatskappy se direksie hê. Die Onafhanklike Pers se bates was egter onvoldoende teenoor Strathmore se bydrae en daarom werf Jooste ondersteuning by wyse van onderskrywings voorsien deur prof. Du Plessis se Kopersbond, Anton Rupert se Rembrandt en dr. Phil Bothma se President-Finansieringsmaatskappy. Bothma het selfs gehelp om Onafhanklike Pers se skuld uit te wis.
So ontstaan Dagbreekpers Beperk met vyf Strathmore-verteenwoordigers in die direksie en Du Plessis, Jooste, Rupert, regter J.W. de Vries en mnr. R.L. Barry aan die Afrikaanse kant. Du Plessis was die voorsitter en Jooste die besturende direkteur. Jooste het Wollie van Heerden as hoofredakteur vir die nuwe Sondagskoerant gekry. Jooste se vennoot in Fleur, A.M. van Schoor, het sy aandeel daarin aan die nuwe maatskappy verkoop en ná enige maande by Dagbreek koers gekry na die Suid-Afrikaanse Uitsaaikorporasie, waar hy hoof van die nuusafdeling geword het.
Moeilike geboorte
Alles is in gereedheid gebring sodat die eerste uitgawe van Dagbreek op 22 Junie 1947 die lig kon sien. Die dag vantevore om agtuur was die redaksie en bestuur almal op kantoor. Die redaksie is gedurende die week gehuisves in die P.F.A.C.-gebou in De Villiersstraat, maar Saterdagmiddae sou hulle oorskruif na die bejaarde drukkerygebou, waar hulle gesete sou wees op 'n timerasie in die dak van die enkelverdiepinggebou. Vandaar het hulle omstreeks negeuur die laaste stukkies kopie ingehandig nadat hulle sowat 13 uur lank nie gewas of geëet het nie. 'n Redaksielid van destyds het die eerste uitgawe, wat toe nie verskyn het nie, agterna as 'n "misbaksel" beskryf.
Teen die volgende oggend sonop het die hele redaksie gebid dat enigiets tog net moet verskyn, selfs net 'n paar eksemplare sodat die nuwe koerant darem "nominaal" sou verskyn. Die tegniese personeel het egter nie een genoeg ervaring van koerantpublikasie gehad nie en toe die eerste busse van die CNA, wat die verspreiding sou behartig, al moes vertrek, het van 'n groot aantal van die vorms nog net die rame op die steen gelê, met setsel oor die hele drukkery versprei sonder dat enigeen geweet het waar wat hoort.
Eers teen middernag daardie Sondag was die boel min of meer uitgesorteer en die laaste vorm vasgedraai. Hulle was te laat vir al die verspreidingspunte behalwe Johannesburg se middestad, maar sou darem 'n paar eksemplare gedruk kon kry. Die ou rolpers het gekraak, gekreun en gerammel, maar verseg om so te druk en te vou dat iets met die resultaat gedoen kon word. 'n Paar van die jonger personeellede het openlik begin huil. Toe die son die Maandagmôre opkom het Dirk Richard, latere redakteur, aangekondig hy loop. Marius Jooste en Du Plessis het tot halfnege gebly, maar toe hulle loop, het hulle "albei geweet Dagbreek sou nie misluk nie", het Du Plessis later vertel. Die week daarna het Voortrekkerpers die redaksie te hulp gekom en Dagbreek gedruk.
Voorsprong met verspreiding
Joel Mervis, destyds subredakteur by die Rand Daily Mail, skryf in "The Fourth Estate" dat die nuwe Afrikaanse Sondagkoerant in die begin nie as 'n ernstige mededinger beskou is nie en klaarblyklik lank sou vat om by die Sunday Times in te haal. E.B. Dawson is in 1947 bevorder tot algemene bestuurder van die maatskappy wat die Rand Daily Mail, Sunday Times en Sunday Express uitgegee het. Mervis sê Dawson was vanweë opleiding en ervaring nie juis goed toegerus vir die nuwe pos nie. Só het hy die vestiging van Dagbreek aansienlik makliker gemaak as wat andersins die geval sou wees. Danksy sy wye verspreiding het die Sunday Times, in samewerking met die CNA, deur die jare 'n groot vloot vragmotors opgebou wat die koerant na al die uithoeke van die destydse Transvaal gebring het. Die Sunday Times het alleengebruik van die vragmotors geniet, hoewel die Sunday Express, as susterkoerant en met slegs 'n klein plattelandse verspreiding, toegelaat is om die vloot te deel. Onder gewone omstandighede sou dit jare geduur het voordat Dagbreek 'n soortgelyke vloot en netwerk kon opbou.
'n Vindingryke bestuurder by Dagbreek het egter aan Dawson voorgestel dat die nuwe koerant die vervoerkoste sou help betaal as hy ook van die vragmotors gebruik kon maak. Dawson het gehou van die kostebesparingsmaatreël en die voorstel aanvaar. Op die lange duur het dit egter onmeetbare skade berokken aan die Sunday Times se leserskap op die platteland. Teen geringe koste kon Dagbreek die mark binnedring en toegang kry tot elke dorp op die roete wat die Sunday Times oor veertig jaar gevestig het. Dagbreek het aanvanklik net 'n paar eksemplare saamgestuur vir elke verspreidingspunt langs die pad en so dit oraloor bekendgestel. Binne maande, selfs weke, kon die Afrikaanse koerant se bestuur dan sien hoe groot die aanvraag was en die eksemplare dienooreenkomstig aanpas. Mervis glo Dawson het die koerant gehelp om binne maande 'n verspreiding te behaal wat hy dalk selfs oor baie jare nie sou kon regkry nie. Hy beskryf Dagbreek se opgang as "fenomenaal".
Eie drukkery danksy brand
'n Nuwe perseel is in Doornfontein, dié keer noord van die spoor, gekoop waar 'n bestaande gebou opgeknap is en voorsien is van alles wat nodig was vir algemene handelsdrukwerk en die druk van 'n koerant. Kort nadat die drukkery weer in bedryf was, het ou klante teruggekeer en kon Dagbreek ook op sy eie pers gedruk word.
Dagbreek kom onder die Nasionale Party se invloed
Bedenkings het mettertyd aan albei kante van die Afrikaans-Engelse taalgrens ontstaan oor die samewerking in Dagbreekpers van albei groepe. In 1953 verkry Jooste dus by Scott 'n opsie vir al die aandele wat die "Engelse kant" in die koerant besit het. Om die nodige kapitaal hiervoor te verkry, sou 'n vasberade veldtog verg en daarom nader Jooste vir adv. J.G. Strijdom, toe leier van die Nasionale Party in Transvaal, aan wie hy sy opsie oormaak. Van toe af sou Dagbreek die Nasionale Party sterk steun. Die destydse N.P.-sekretaris, Jack Steyl, vertel in "'n Volk staan op uit sy as", hoe die party hom beywer het om Dagbreek onder sy beheer te kry: "Toe dit duidelik geword het dat die verkryging van Dagbreek vir die Nasionale saak binne bereik gekom het, het niemand minder nie as adv. Strijdom en dr. Verwoerd saam met ministers Ben Schoeman, Jan de Klerk en ek self ingespring om die Nasionaliste van Transvaal te organiseer om tot die daad oor te gaan. Dit was 'n geloofsdaad: £100 000 was nodig om die gedeelte van die aandele wat behoort het aan die destydse Scottgroep oor te neem.
"Groepies Nasionaliste is dwarsdeur Transvaal byeengebring en toegespreek. Afdelingsbesture van die party het hand bygesit. Geld was nie volop nie, maar die leier het gepraat, die lojaliteit en die geloof was daar. 'n Dag voordat die aanbod sou verval, is nie alleen die volle bedrag gevind nie maar was daar volgens min. Jan de Klerk, 'n aardige som oor wat nuttig as bedryfskapitaal aangewend kon word."
Hierdeur word Strijdom voorsitter van die maatskappy. Prof. Wicus du Plessis het egter direksielid gebly tot en met sy uittrede in die vroeë jare sestig. Strijdom se weduwee skryf in die 21ste verjaardaguitgawe: "Die band tussen wyle adv. Strijdom en Dagbreek was besonder nou en intiem. In sy gesprekke met my het hy altyd met liefde van sy koerant gepraat. Vir hom was dit noodsaaklik dat die band tussen koerant en partyleier altyd behoue moes bly, nie om selfsugtige redes nie, maar in belang van ons Afrikanersaak." Strijdom is met sy skielike heengaan op 24 Augustus 1958 as voorsitter van Dagbreektrust opgevolg deur sy opvolger eweneens as eerste minister, dr. H.F. Verwoerd.
Vroeë mededinger
Op 1 Julie 1947 stig die Afrikaanse Pers Beperk Sondagnuus, die Pers se eie Sondagkoerant. Daar was egter nie destyds ruimte vir twee Afrikaanse Sondagblaaie nie en so nader prof. Wicus du Plessis, voorsitter van Dagbreekpers, vir N.C. Havenga met 'n voorstel om die vyf maande oue koerant te koop vir die bedrag van £10 000 met dien verstande dat Dagbreek voortaan deur die Afrikaans Pers gedruk sou word. Die ooreenkoms is na sowat drie weke ongedaan gemaak omdat die Pers nie die voorwaardes kon nakom nie. Dagbreek se naam is nietemin verander na Dagbreek en Sondagnuus en sou so bly tot die oorname in 1968 deur die Afrikaanse Pers (1962) Beperk van die weekblad Landstem, toe die Sondagblad Dagbreek en Landstem geword het. Dit het die grootste leserstal gehad van enige Afrikaanse koerant tot op daardie tydstip.
Eerste minister keer mededinging
Die destydse Engelstalige Sondagkoerant in Johannesburg die Sunday Express publiseer op 15 Oktober 1957 'n berig wat die begin van 'n reeks onthullings was wat tot in daardie stadium selde in Suid-Afrika gesien is. Die koerant het te hore gekom dat die indertydse eerste minister, adv. J.G. Strijdom, voorsitter van Dagbreekpers Beperk, die minister van onderwys en voorsitter van die Afrikaanse Pers, J.H. Viljoen, gedwing het omstand te doen van sy plan om 'n nuwe Afrikaanse Sondagkoerant in Johannesburg te vestig. Die koerant, wat as Sondagstem bekend sou staan, sou 'n regstreekse mededinger wees vir Strijdom se maatskappy se Dagbreek. Voorbereidings vir die koerant was reeds ver gevorder, toetslopies is opgemaak en reëlings met Sapa getref. Personeelaanstellings was so te sê afgehandel. Die CNA het selfs reeds onderneem om die koerant te versprei.
Maar kort voor die eerste verskyning van Sondagstem ontbied Strijdom vir Viljoen na sy kantoor waar nog ses kabinetslede hom ook inwag. Strijdom het Viljoen gewaarsku as hy sou voortgaan met die beplande Sondagkoerant, sou hy nasionalisme ondermyn en sou Dagbreekpers Beperk 'n dagblad as mededinger vir Die Vaderland, die Afrikaanse Pers se vlagskipkoerant, uitbring. Uit 'n sakeoogpunt kon Viljoen maklik vir Strijdom die stryd aangesê het, maar vanweë sy ondergeskikte rol in die kabinet, moes hy die aftog blaas.
Fenomenale groei
Dagbreek het vinnig vooruitgegaan en binne 10 jaar skuldbriewe van £140 000 afgelos en reserwefondse opgebou wat die maatskappy se nominale kapitaal van £125 000 oortref het. Teen 1955 het die maatskappy 15 koerante en tydskrifte gedruk, sy eie sowel as ander uitgewers s'n, met 'n totale oplaag van amper drie miljoen. Reeds in 1953 kon die maatskappy sy eerste dividend van 6% uitbetaal en dit geleidelik verhoog tot 22,5% in 1968. Ook het Dagbreekpers Beperk al hoe meer handelsake beheer wat elkeen gespesialiseer het in die een of ander faset van die nuusblad- en uitgewersaak. Algaande is die handelsdrukkery, Hayne & Gibson, toegerus met die modernste en beste meganiese hulpmiddels om uiteindelik te kon ontwikkel tot die grootste onderneming van sy soort in Suid-Afrika. Dr. Verwoerd het die blad beskou "as 'n kragtige draer van die gesonde Nasionale gedagte in die Noorde wat dit wel kon word sedert dit die eiendom van Afrikaanssprekendes geword het", daarom het hy van sy kant die moontlike gedoen om Dagbreekpers se bestaan en krag as 'n saak te verstewig, aldus Jack Steyl.
Samesmelting met die Afrikaanse Pers Beperk
duimnael|200px|regs|[[Dirk Richard.]] Terwyl die jong Dagbreekpers van krag tot krag gegaan het, het 'n paar terugslae die Afrikaanse Pers Beperk sodanig verswak dat drastiese stappe nodig was om onherstelbare skade aan die maatskappy te keer. Daar was sprake dat 'n ander persgroep bystand kon verleen, maar op aanbeveling van Marius Jooste gryp dr. Verwoerd in en bewerkstellig samesmelting tussen die twee van die drie noordelike persgroepe (Voortrekkerpers sou eers in 1971 volg). Met die stigting van die Afrikaanse Pers (1962) Beperk op 1 Julie 1962 het die grootste Afrikaans persgroep van destyds tot stand gekom. Dagbreektrust het in beheer van die nuwe maatskappy gestaan. Die trust het bestaan het dr. H.F. Verwoerd, min. Ben Schoeman, sen. Jan de Klerk (vader van Willem de Klerk en F.W. de Klerk), dr. Albert Hertzog (seun van genl. J.B.M. Hertzog wat in 1969 die Herstigte Nasionale Party sou stig), mnr. F.H. Odendaal, dr. M.S. Louw, mnre. Marius Jooste, Jim McIntyre, Tjaart van der Walt, dr. Ben Havenga, dr. Jan Steyn, mnre. Charles Hertzog, Wollie van Heerden en Jan Victor. Die Afrikaanse Pers (1962) Beperk het onmiddellik onder Dagbreektrust gestaan. Dr. Ben Havenga was voorsitter van die nuwe maatskappy. Marius Jooste was besturende direkteur en Jan Victor, voorheen hoofbestuurder van die Afrikaanse Pers Beperk, adjunkdirekteur.
Met die samesmelting van die twee maatskappye is Dirk Richard tot hoofredakteur van Dagbreek en Sondagnuus bevorder nadat hy vroeër nuusredakteur was en ook lid van die eerste redaksie toe die blad in 1947 in die lewe geroep is.
Die Landstem
Soos vandag se poniekoerante, het die koerant lesers gevra om medelesers in die nood te help. Daar was ook wedstryde (soos 'n Bybelvasvrae waarin die wenner 'n reis na Israel kon wen) en die koerant het selfs (vanaf 1956) die Mej. Suid-Afrika-wedstryd gereël waarvan die wenner die land in internasionale skoonheidswedstryde verteenwoordig het.
Ander fondsinsamelingspogings was die Hulpfonds en Rachel Swart-fonds.
Toe Dagbreektrust die Landstem in die middel jare sestig uitkoop, het dit beteken die heel laaste groot Afrikaanse koerant het ook 'n ondersteuner van die Nasionale Party geword en was dit die einde van enige opposisie vanuit Afrikaanse persgeledere. Die Verenigde Party-gesinde Weekblad (uitgegee in Kaapstad, sirkulasie in 1962: 18 000) en Sondagstem (uitgegee in Johannesburg, sirkulasie in 1962: 94 000) het op min of meer dieselfde tydstip gevou. NP-gesinde Afrikaanse naweekkoerante het in 1962 weekliks 285 000 eksemplare verkoop, vergeleke met VP-gesinde of apolitiese koerante se 277 000. Vyf jaar later was dit 706 000 NP-gesind vergeleke met opposisie nul.
Inlywing van Landstem
Landstem was jare lank die grootste middelweekse koerant in Suid-Suid-Afrika. Met die koerant se geldsake het dit egter min goed as met sy verkoopsyfer gegaan en in 1967 kom daar sprake dat die koerant sou moes sluit. Veral in belang van die koerant se groot sirkulasiesyfer (sowat 160 000) het die Afrikaanse Pers (1962) Beperk besluit om die blad oor te neem en dit met Dagbreek en Sondagnuus saam te smelt. Dit sou veral help om 'n groot voorsprong bo Naspers se Sondagkoerant, Die Beeld, te verkry. Die Afrikaanse Pers (1962) Beperk koop Landstem vir R278 000. Die eerste uitgawe van die saamgestelde koerant verskyn op Sondag 17 Desember 1967. Pleks dat die koerante saam verskyn, het Landstem oudergewoonte op Woensdae in Kaapland verskyn, maar nou as verlengstuk van Dagbreek as Dagbreek en LANDSTEM. Dit het verkope in Kaapland, waar Landstem die sterkste was met 'n sirkulasie van 70 000 tot 80 000, aangehelp waar Dagbreek sowat 10 000 verkoop het teenoor Die Beeld se sowat 60 000.
Sondae het die koerant verskyn as DAGBREEK en Landstem. Vir amptelike sirkulasiedoeleindes is die twee uitgawes se sirkulasie saam bereken. Toe Die Beeld teen Junie 1968 sy verkope opskuif tot 289 297, was Dagbreek en Landstem hom steeds ver voor op 324 082. Die twee uitgawes op twee verskillende dae het net tot 20 Maart 1968 aangehou toe Dagbreek en Landstem een word. Dit sou voortaan net Sondae verskyn, maar met 'n later uitgawe wat deur die loop van die week versprei kon word.
Twee noordelike mededingers
In 1964, 'n jaar voor die Afrikaanse persstryd begin het met Naspers se stigting van die Sondagkoerant Die Beeld, brei Dagbreek en Sondagnuus asook die Sondagstem uit na Kaapstad, bakermat van die Nasionale Pers. Sondagstem is 1958 in Johannesburg opgerig as die Verenigde Party se teenvoeter vir die Nasionale Party-gesinde Dagbreek en Sondagnuus en kon ondanks geldelike probleme 'n sirkulasie van 94 000 teen 1962 bereik, 115 105 in die eerste helfte van 1965 en 138 694 in die tweede helfte van daardie jaar. In die ooreenstemmende tydperke het Dagbreek en Sondagnuus se sirkulasie op onderskeidelik 164 087 en 177 037 gestaan. Hoewel die laaste dagblad wat die Verenigde Party ondersteun het, Die Volkstem, reeds in 1951 in Johannesburg gesluit het en ondanks die Nasionale Party se oorheersing in die Volksraad met 126 setels vergeleke met die Verenigde Party se 39 en die Progressiewe Party se een ná die verkiesing van 1966, was amper 44% van alle Afrikaanse Sondagkoerantverkope in die tweede helfte dié van 'n opposisiekoerant.
Sondagstem sluit
Die Argus-groep het Sondagstem in 1959 oorgeneem, maar weens die ongekende wedywering in die Afrikaanse Sondagmark verskyn die laaste uitgawe van die koerant op 26 November 1967. Dagbreek en Landstem en Die Beeld het alles in die stryd gewerp om Sondagstem se lesers te lok en die groot trekpleister was strokiesverhale. Die Beeld het Willie van Rensburg, skepper van die Dr. Marius Hugo-vervolgverhaal oorreed om dit by hulle voort te sit en so meer as 50 000 nuwe lesers getrek. Al het albei se sirkulasie ongekende hoogtes bereik, het die wedywering Naspers en die Afrikaanse Pers 'n fortuin gekos.
Dean Stockwell
Dean Stockwell (5 Maart 1936-7 November 2021) was 'n Amerikaanse akteur en regisseur. Hy was bekend vir sy rolle in die rolprente Compulsion (1959), Dune (1984), en Married to the Mob (1988), en in die televisiereeks Quantum Leap (1989).
Dagbreek (Sondagkoerant)
Nasionale Pers betree Transvaalse mark
Die direksie van die Nasionale Pers het op 4 Junie 1965 in beginsel besluit om 'n Sondagkoerant in Johannesburg te vestig in 'n stadium toe die mark daar oorheers is deur Dagbreek en Sondagnuus en Sondagstem. Die grootste Afrikaanse weekblad in Kaapland was die Landstem, wat Woensdae verskyn het. Die Nasionale Pers se besluit, hoewel dit al in die vroeë vyftigerjare oorweeg is maar weens druk vanuit die Nasionale Party laat vaar is, om die moordende Sondagmark in Transvaal te betree, was die gevolg van die twee bestaande Afrikaanse Sondagkoerante, die Sunday Times en Sunday Express in 1964 om tot die Kaapse mark toe te tree. Vir die Nasionale Pers het dié toetrede tot sy tuismark 'n bedreiging ingehou en Hubert Coetzee, besturende direkteur, oorreed die direksie tot optrede. Schalk Pienaar, destyds assistentredakteur van Die Burger, sou die nuwe Sondagkoerant se redakteur wees en Dirk de Villiers, redakteur van die Huisgenoot, bestuurder.
Invloedryke ondersteuners van die gevestigde Afrikaanse koerante in Transvaal het op 7 Augustus 1965 in die eerste minister se ampswoning Libertas in Pretoria byeengekom, hoofsaaklik om die gerug oor 'n Sondagkoerant van die Nasionale Pers te bespreek. Dr. H.F. Verwoerd was buiten eerste minister ook voorsitter van die direksies van sowel die Voortrekkerpers, wat Die Transvaler (Johannesburgse oggendblad) en die Afrikaanse Pers, uitgewer van Die Vaderland (Johannesburgse middagblad). Verteenwoordigers van die Afrikaanse Pers en Nasionale Pers het ook die vergadering bygewoon. Al was daar nog geen amptelike aankondiging, het dr. Verwoerd gesê na sy mening is daar net plek vir een Afrikaanse Nasionale Sondagkoerant. Naspers se verteenwoordigers het stilgebly oor die besluit van twee maande gelede omdat verteenwoordigers van hul toekomstige teenstander nie so gou al van die besluit moes weet nie. Die direksie skryf wel op 11 Augustus 1965 aan dr. Verwoerd om hom in te lig van die besluit om 'n landswye Sondagkoerant uit te gee.
Voorbereiding op Die Beeld se opwagting
Op Saterdag 21 Augustus 1965 maak Die Burger die nuus van die nuwe koerant bekend. Die koerant was nog sonder naam, redaksie, kantoor, toebehore of verwagte geboortedag, maar dit was bekend dat hy in Kaapstad en Bloemfontein gedruk sou moes word omdat die Nasionale Pers geen infrastruktuur oorkant die Vaalrivier gehad het nie, buiten enkele kantore in Johannesburg vir 'n paar redaksielede en advertensieverteenwoordigers. Die eerste verskyningsdatum is later op 31 Oktober vasgestel. Daar was skaars twee maande oor om alles gereed te kry. Die direksie gee Coetzee toestemming om 'n Super Albertrolpers uit Duitsland te bestel wat in Johannesburg opgerig sou word. Dit sou egter etlike jare duur voordat die rolpers wel opgerig is.
Lesers van Die Burger, Die Volksblad en Oosterlig (Naspers se drie dagblaaie) is genooi om voorstelle vir 'n naam in te stuur in 'n wedstryd waarvan die prysgeld R25 was. Uiteindelik het 'n redaksielid van Die Burger, W.O. Kühne, met die wennaam, Die Beeld, vorendag gekom. Pienaar, aangewese redakteur, het senior verslaggewers uit die geledere van die Nasionale Pers se redaksies gekies met H.J. Grosskopf as assistentredakteur, Tobie Boshoff as nuusredakteur, Roelf Theunissen as sportredakteur en Rykie van Reenen as rubriekskrywer en senior joernalis. Die eerste skoot in die naderende persstryd het geklap toe die te stigte koerant vir Ton Vosloo, wat toe 'n senior betrekking by Dagbreek en Sondagnuus beklee het, as politieke korrespondent teen 'n betaling van R300 per maand gewerf het.
In sy voorsittersrede op die Afrikaanse Pers (1962) Beperk se jaarvergadering van 1965 het dr. Verwoerd omtrent sy enigste openbare geluid oor die koms van die "indringer" uit die Suide gemaak toe hy wou weet "of daar wel voldoende lesers en adverteerders is om 'n bykomende Afrikaanse koerant in hierdie veld lonend te maak sonder skade aan bestaande publikasies". In Transvaalse Nasionale Partykringe was die teenstand baie meer uitgesproke, maar Verwoerd het die party opdrag gegee om die nuweling dieselfde as die drie bestaande Nasionale koerante in Transvaal te behandel. Op 31 Oktober 1965 verskyn Die Beeld toe die eerste keer. Die Sunday Chronicle, met 'n sirkulasie van net 40 000, het sowat 'n maand voor die tyd van die Johannesburgse toneel verdwyn. Twee jaar later het Sondagstem en die Landstem, 'n week uitmekaar, gevolg en vyf jaar later ook Dagbreek en Sondagstem. In die eerste ses maande van 1965 het die bestaande vier Sondagblaaie in Johannesburg 'n gesamentlike sirkulasie van 860 000 gehad. Die Afrikaanse koerante s'n was 279 000. Baie waarnemers het nie veel hoop vir die nuweling in dié mark gehad nie, maar teen die eerste helfte van 1969 toe net Die Beeld en Dagbreek (waarby die Landstem ingelyf is) oorgebly het, was die twee koerante se gesamentlike sirkulasie 'n verstommende 725 000.
Die verbete wedywering wat op die stigting van die Nasionale Pers se Sondagkoerant gevolg het, was in wese 'n stryd tussen die noordelike en suidelike, die verkrampte en verligte faksies van die Nasionale Party.