cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Elisabeth Eybers
Engelse poësie en vertalings
Verbruikersverse / Consumer's verse se titel dui daarop dat haar verse in vergelyking met baie ander moderne verse meer verstaanbaar is. Hier bundel sy grotendeels selfstandige gedigte in beide tale, eerder as verwerkings. Die bundel bevat dan tien gedigte wat in beide Afrikaans en Engels weergegee word, 24 wat net in Afrikaans verskyn en agt net in Engels. Die digter se toenemende ouderdom en gepaardgaande kleiner blootstelling aan buite-invloede veroorsaak dat sy nou feitlik uitsluitlik aangewese is op die besinning oor en herwaardering van reeds verworwe kennis, indrukke en herinneringe. Hierdie besinning word, kenmerkend van haar digkuns, in fyn woordspel weergegee.
Winter-surplus is reeds ’n volkome tweetalige titel, waar sy terugval na die prosedure om (met enkele uitsonderings) elke gedig in beide tale weer te gee. Die titel verwys na die surplus, of restant, wat oorbly nadat die winter sy tol geëis het. Die vernaamste wins wat dan agterbly is die wysheid van perspektief en besinning (oor bekende onderwerpe), nadat emosie en irrasionaliteit van die jeug afgelê is. Haar laaste bundel is Valreep/ Stirrup-cup, wat vyftien Afrikaanse gedigte met Engelse ekwivalente oor die ouderdom en die naderende ontmoeting met die dood bevat.
Die bundel Klinkklaar wat na haar dood uitgegee word, is ’n versameling van 53 gedigte en vergesel van ’n CD waar Eybers self haar gedigte voorlees. Die gedigte is gekeur deur Ena Jansen, wat die bundel ook van ’n inleiding voorsien.
Versamelbundels
In Uit en tuis bundel Ena Jansen en Hans Ester by geleentheid van haar tagtigste verjaarsdag Afrikaanse verse wat in Nederland ontstaan het en haar verhouding tot Suid-Afrika en Nederland belig.
Haar gedigte word opgeneem in alle belangrike Afrikaanse versamelbundels, waaronder ’n ruim keuse in Groot verseboek en Die Afrikaanse poësie in ’n duisend en enkele gedigte.
Dit word ook in talle ander versamelbundels opgeneem, insluitende Afrikaanse versameling, Afrikaanse verse, Ons jongste letterkunde, Uit ons letterkunde, Afrikaanse ballades, Digters en digkuns, Uit ons digkuns, Junior verseboek, Die mooiste Afrikaanse liefdesgedigte, Afrikaanse natuurpoësie, Faune, Woordpaljas, Digterstemme, Digters en digsoorte, Die junior digbundel, Die dye trek die dye aan, Liggaamlose taal, Verse vir Opperman, Majesteit, die kat, My Afrikaanse verseboek, Die goue vreugde, Tussen die engtes, Voorspraak en Goudaar. In 2020 word sewe van haar gedigte in Vers en vrou opgeneem.
Boeke oor haar werk
Verskeie boeke word oor haar werk gepubliseer, insluitende Die gespitste binneblik van J.C. Kannemeyer, Die enkel taak: die merkwaardige verwantskap tussen Elisabeth Eybers en Emily Dickinson van Lina Spies en Ena Jansen se Afstand en verbintenis, ’n publikasie van haar proefskrif oor Eybers se bundels wat in Nederland ontstaan het.
Vertaalwerk
As vertaler van haar eie en ander se digkuns maak sy ook ’n klein maar suiwer bydrae. In Die stil avontuur neem sy vyf vrye vertalings uit Duits op, terwyl sy in Neerslag tien sonnette van die Franse skrywer José-Maria de Hérédia herdig. Met die hulp van Olga Kirsch maak sy in The quiet adventure ’n keuse van gedigte uit haar eerste vier bundels en vertaal dit in Engels. Hierdie vertaalde gedigte word dan saam met die oorspronklike Afrikaans gepubliseer. Die bundel is heg gestruktureer en die verse handel almal oor die vrou, van haar voorbereiding vir die lewe tot met ’n voorlopige aanvaarding van die dood. Ten spyte van die titel van hierdie bundel is vertalings van slegs twee gedigte uit Die stil avontuur en twee uit Belydenis in die skemering opgeneem, met dertien gedigte uit Die vrou en ander verse en twaalf gedigte uit Die ander dors. Haar gedigte word benewens Engels ook in Italiaans vertaal. Verder vertaal André Piot van haar gedigte in Frans en daar word ook Duitse vertalings deur onder andere Hans Ester gemaak, waaronder ’n prestige handgedrukte uitgawe van taalf van haar gedigte in Bestand by geleentheid van haar sewentigste verjaarsdag. Versamelbundels waarin vertaalde gedigte van haar verskyn sluit in Helmut Erbe se Afrikaanse Lyrik (vertalings in Duits), Giacomo Prampolini se Poeti Afrikaans (vertalings in Italiaans) en Janus, Afrikaans poems with English translations en The Penguin book of South African verse (vertalings in Engels).
Prosa
Sy skryf tussen 1936 en 1947 ’n aantal skerpsinnige resensies (onder andere oor werke van N.P. van Wyk Louw, W.E.G. Louw, C.M. van den Heever, H.A. Mulder, J. van Melle en M.E.R.) en literêre opstelle wat in verskillende Afrikaanse koerante en tydskrifte (Die Vaderland, Die Brandwag, Die Huisgenoot, Ons Eie Boek en Die Suiderstem) gepubliseer word. ’n Keur hieruit word later deur J.C. Kannemeyer in Voetpad van verkenning gebundel. Die bundel bevat ook die teks van twee praatjies wat sy op versoek oor haar eie werk gelewer het. Hierdie praatjies is haar bespreking van Die ander dors, wat in 1949 deur die SAUK uitgesaai is, en die lesing wat sy in 1963 Oor poësie in Brussel in België lewer. In die versamelbundel My jeugland vertel sy van haar kinderlewe en hierdie bydrae word ook later opgeneem in Herinnering se wei en in ’n bibliofiele publikasie as  'n Pastoriedogter uitgegee. Vir haar vertaling van Jules Superveille se L'enfant de la haute mer as Die os en die esel van die krip ontvang sy in 1961 die Akademieprys vir Vertaalde Werk.
Eerbewyse en toekennings
Eredoktorate word aan haar toegeken deur die Universiteit van die Witwatersrand in 1972, die Randse Afrikaanse Universiteit in 1979, die Universiteit van Pretoria in 1982 en die Universiteit van Stellenbosch in 1990.
By geleentheid van haar sestigste verjaardag in 1975 verskyn Ter wille van die edel spel, ’n huldigingsbundel oor haar werk onder redaksie van M. Nienaber-Luitingh. Dit word opgevolg in 1990, haar 75e verjaardag, met die huldigingsbundel Uit liefde en ironie: Liber amicorum saamgestel deur Hans Ester en Ernst Lindenberg.
In 1990 ontvang sy ook ’n goue erepenning met ’n oorkonde van die Stigting Jan van Riebeeck vir haar letterkundige prestasies en die bevordering daardeur van die Afrikaanse taal en kultuur. Sy word in 1991 verkies tot ’n erelid van die Suid-Afrikaanse Akademie vir Wetenskap en Kuns en in 1994 kondig die Akademie en die Albert Wessels Trust aan dat die Elisabeth Eybersbeursfonds gestig is, wat hierna jaarliks toegeken gaan word aan óf ’n Suid-Afrikaner óf ’n Nederlander met die doel om die kultuurbande tussen Suid-Afrika en Nederland te bevorder. Haar tagtigste verjaardag word in 1995 op verskeie wyses gehuldig. Die Universiteit van Amsterdam hou te midde van toenemende belangstelling in Nederland in die Afrikaanse letterkunde ’n simposium oor haar werk, waartydens Uit en tuis, ’n keur uit haar gedigte deur Hans Ester en Ena Jansen, aan haar oorhandig word. Ander publikasies oor haar werk in hierdie jaar is Die gespitste binneblik van J.C. Kannemeyer, Eybers se nuwe Versamelde gedigte en Die enkel taak: die merkwaardige verwantskap tussen Elisabeth Eybers en Emily Dickinson deur Lina Spies. Die FAK ken hulle Prestigeprys vir poësie in 1997 aan haar toe. In 1998 word die program Doepa teen opdroog by die Aardklop Kunstefees op die planke gebring, waarin van haar gedigte wat deur Wilhelm Joubert getoonset is, opgevoer word deur kunstenaars soos Mathys Roets, Susan Coetzer en Suzette Eloff. Staatspresident Nelson Mandela ken in 1999 die Orde vir Voortreflike Diens aan haar toe en in 2007 word die Orde van Ikhamanga in die goue klas aan haar toegeken.
In haar aangenome vaderland, Nederland, geniet sy groot prominensie en vestig haar as een van die belangrikste digters aldaar. In 1975 word sy vereer met die Herman Gorter-prys van die stad Amsterdam vir Kruis of munt en in 1978 met die Constantijn Huygens-prys vir haar hele oeuvre. Sy is al bestempel as die “belangrikste lewende Nederlandse digteres” en ontvang in 1991 die belangrikste Nederlandse letterkundige toekenning, naamlik die P.C. Hooft-prys vir haar Versamelde gedigte. In 1995, ter viering van haar tagtigste verjaarsdag, word haar digkuns gevier met ’n simposium aan die Universiteit van Amsterdam, waartydens die bloemlesing Uit en tuis met ’n keuse uit haar gedigte deur Hans Ester en Ena Jansen, aan haar oorhandig word. Op haar negentigste verjaarsdag organiseer Zuid-Afrika Huis in Nederland in samewerking met Querido Uitgewery ’n spesiale byeenkoms, waartydens die sopraan Julia Bronkhorst van haar getoonsette gedigte sing en verskeie huldigingstoesprake (deur Hans Ester, Ena Jansen en Tomas Lieske) gehou word. Haar drie dogters is ook almal teenwoordig by hierdie geleentheid. Alfred Schaffer stel ’n keur van haar gedigte saam vir die Nederlandse mark, wat in 2013 onder die titel My radarhart laat niks ontglip gepubliseer word.
Tugelavuurtoring
Die Tugelavuurtoring is geleë aan die noordekant van die mond van die Tugelarivier, ongeveer 100 km noord-oos van Durban en 10 km suid-oos van Tugela. Hierdie aktiewe vuurtoring is in Desember 2007 voltooi. Hierdie ronde betontoring is 21 m hoog en het 'n fokale vlak van 35 m. Die toring is wit geverf met smal swart horisontale bande, die lantern is rooi geverf. Die betontoring vervang die ou aluminium-tralietoring wat sedert 1972 in gebruik was.
Auckland Park
duimnael|links|300px|Die ou [[NG gemeente Aucklandpark|NG kerk Aucklandpark staan en verweer nadat BP dit gekoop het om te sloop en 'n vulstasie op te rig, maar na dié verkoop agtergekom 'n voorwaarde in die grond se skenkingsakte verbied die bou van 'n handelsgebou op die perseel.]]
Dubbelbandsandpatrys
Die Dubbelbandsandpatrys (Pterocles bicinctus) is 'n redelike algemene standvoël en amper endemies. Hulle nomade in boomveld (veral mopanie), savanne en gelokaliseerde Karoograsveld. Die voël is 25 – 26 cm lank en 200 - 270 g groot. In Engels staan die voël bekend as die Double-banded sandgrouse.
Berario
Berario is 'n klein voorstad van Johannesburg, Suid-Afrika. Dit is in Johannesburg se B-streek geleë.
Chanika
Chanika is 'n administratiewe wyk in die Ilala-distrik van die Dar es Salaam-streek van Tanzanië. Volgens die 2002-sensus het die wyk het 'n totale bevolking van 23,450.
Jack Starrett
Jack Starrett (2 November 1936 – 27 Maart 1989) was 'n Amerikaanse akteur, regisseur, en assistentregisseur. Hy was bekend vir sy rolle in die rolprente The Losers (1970), Blazing Saddles (1974), Race with the Devil (1975), en First Blood (1982).
Bartlett Cormack
Bartlett Cormack (19 Maart 1898 – 26 September 1942) was 'n Amerikaanse skrywer, akteur, en assistentregisseur. Hy was bekend vir sy rolle in die rolprente Kick In (1931), Cleopatra (1934), The Beachcomber (1938), en The Racket (1951).
Shigeo Yaegashi
Shigeo Yaegashi (八重樫 茂生) was 'n Japannese sokkerspeler. Hy het vir die Japanse nasionale sokkerspan uitgedraf.
Emily Neves
Emily Neves is 'n Amerikaanse aktrise. Sy is bekend vir haar rolle in die rolprente Grave of the Fireflies (1988), Starship Troopers: Invasion (2012), The Kid (2015), en Dropa (2018).
Sowa, Botswana
Sowa is 'n stad in Botswana se Sentraal distrik, maar word ook as 'n administratiewe distrik op sy eie gereken. Die Sowa Township is in 1991 deur 'n bevel van die parlement, Statutêre Instrument No. 26 van 1991, tot stand gebring. Volgens die 2001-sensus het die stad 2879 inwoners.
Meksikaanse Lugmag
'n Nasionale bevelvoerder in opdrag van die Sekretaris van Nasionale Verdediging is in beheer van die Meksikaanse Lugmag. Die tweede in bevel is die stafhoof van die lugmag, wat toesig hou oor 'n adjunkhoof van operasies en 'n adjunkhoof van bestuur. Die lugmag verdeel die land se grondgebied in vier streke: Noordwes (Mexicali, Baja California), Noordoos ( Chihuahua, Chihuahua), Sentraal (Meksikostad) en Suidoos (Tuxtla Gutiérrez, Chiapas); elke streek is onder bevel van 'n generaal. Die streekhoofkwartier is verantwoordelik vir 18 lugmagbase regoor die land.
Sowa, Botswana
Sowa beteken sout in die taal van die San. Die stad is naby die Sua-pan (ook bekend as die Sowa Pan) geleë, 'n soutpan waar natriumkarbonaat ontgin word.
Christine Baranski
Christine Baranski (gebore 2 Mei 1952) is 'n Amerikaanse aktrise en vervaardiger. Sy is bekend vir haar rolle in die rolprente The Birdcage (1996), Chicago (2002), Mamma Mia! (2008), en Into the Woods (2014).
Pugu
Pugu is 'n administratiewe wyk in die Ilala-distrik van die Dar es Salaam-streek van Tanzanië. Volgens die 2002-sensus het die wyk het 'n totale bevolking van 14,652.
Charlotte Newhouse
Charlotte Newhouse is 'n Amerikaanse aktrise, skryfster, en vervaardiger. Sy is bekend vir haar rolle in die rolprent The Smokers (2000) en in die televisiereekse Reno 911! (2003), Community (2009), en Idiotsitter (2014).
Strafskop (sokker)
Strafskoppe word ook ingespan nadat ekstra tyd gespeel is, en die telling steeds gelykop is, om die wenner van die wedstryd te bepaal.
Tim O'Reilly
Tim O'Reilly (Iers-Gaelies: Tadhg Ó Raghallaigh, 1954) is gebore in Cork, Ierland. Hy is die stigter van O'Reilly Media (voorheen O'Reilly & Associates) en ondersteuner van die vrye sagteware en oopbronbewegings.
O'Reilly was aanvanklik geïnteresseer in literatuur maar het na hy sy BA graad cum laude aan die Harvard Kollege in 1975 in die Klassieke behaal het, het hy betrokke geraak by die uitgee van rekenaarhandboeke. Hy beskryf sy maatskappy nie as 'n boek- of aanlynuitgewery of as 'n konferensie-organiseerder nie (alhoewel sy maatskappy al drie doen), maar as 'n tegnologie-oordragmaatskappy wat, "die wêreld verander deur die kennis van innoveerders te versprei." O'Reilly is op die Raad van CollabNet, en was of die raad van Macromedia tot hul 2005 samesmelting met Adobe. In Maart 2007, het hy MySQL AB se Raad van Direkteure aangesluit.
In 2001 was O'Reilly betrokke by 'n dispuut met Amazon.com, en het 'n leidende rol gespeel in regsaksie teen Amazon se eenklik-patent, en spesifiek Amazon se gebruik van daardie patent teen sy mededinger barnesandnoble.com. Die protes het geëindig met O'Reilly en Jeff Bezos se besoek aan Washington, D.C. ten einde te steun te werf vir patenthervorming.
In Desember 2006 het O'Reilly se uitgewery $10 000 aan Creative Commons geskenk, as deel van sy bevordering van die vry-kultuurbeweging.
Kerkslawies
Kerkslawies of Nuwe Kerkslawies is die konserwatiewe liturgiese taal van die Slawies-Ortodokse kerke in Bulgarye, Pole, Tsjeggië, Slowakye, Rusland, Serwië, Montenegro, Bosnië en Herzegowina, Noord-Masedonië en Oekraïne. Dit verskyn ook soms in die dienste van die Ortodokse Kerk in Amerika en is tot die laat 17de en vroeë 18de eeu in die Roemeense Ortodokse kerke gebruik, sowel as in die vroeë Middeleeue deur die Rooms-Katolieke Kroate. Dit word ook deur sommige kerke gebruik wat hulself nie as Ortodoks beskou nie, maar wat in gemeenskap met die Ortodokse Kerk is, soos die Masedoniese en die Montenegrynse Ortodokse Kerk en die Russiese Ware Ortodokse Kerk.
Die taal het teen die vroeë 12de eeu uit Ou Kerkslawies gevloei toe individuele Slawiese tale begin ontstaan het en die liturgiese taal se uitspraak, grammatika, woordeskat en ortografie by die plaaslike gesproke taal aangepas is. So het verskillende plaaslike hersiene weergawes die lig gesien.
Kerkslawies is aanvanklik ook in die Glagolitiese alfabet geskryf, maar deesdae word net die Cyrilliese alfabet gebruik. Dit was ook tot in die 18de eeu ’n skryftaal in Rusland. Die eerste Kerkslawiese boek wat verskyn het, was die Missale Romanum Glagolitice (1483) in Glagolities. Dit is in 1491 gevolg deur vyf Cyrilliese liturgiese boeke. Moderne Russies bevat nog steeds baie Kerkslawiese elemente.
Hersienings
Verskeie Kerkslawiese hersienings is in die Middeleeue as ’n liturgiese en letterkundetaal in alle Ortodokse lande noord van die Middellandse See gebruik, selfs in gebiede waar die plaaslike bevolking nie Slawies was nie (veral in Roemenië). In onlangse eeue is Kerkslawies in nie-Slawiese lande geheel en al deur plaaslike tale vervang. Selfs in sommige Slawies-Ortodokse lande word die moderne taal deesdae in ’n meerdere of mindere mate vir liturgiese doeleindes aangewend. In die Russies-Ortodokse Kerk, wat sowat die helfte van alle Ortodokse gelowiges insluit, word Kerkslawies feitlik uitsluitlik gebruik. Daar is egter gemeentes wat ander tale gebruik: duimnael|265px|’n Voorbeeld van die rekenaartipografie van Russiese Kerkslawies.
Kerkslawies (of Nuwe Kerkslawies, ’n naam wat deur F.V. Mareš voorgestel is) is eintlik ’n kombinasie van minstens vier verskillende dialekte (hersienings), met verskille tussen hulle in woordeboeke, spelling, fonetika, ens. Die mees algemene hersiening, die Russiese een, het op sy beurt verskeie plaaslike subdialekte met effens verskillende uitsprake.
Russiese (Sinodale) hersiening
Die Russiese hersiening van Kerkslawies is sedert die tweede helfte van die 17de eeu die boektaal. Gewoonlik word die tradisionele Cyrilliese skrif gebruik, maar sekere tekste (veral gebede) kan in moderne alfabette gedruk word met spellings wat aangepas is by die reëls van die plaaslike taal (bv. Russiese/Bulgaarse Cyrillies of Hongaarse/Poolse Latyn).
Voor die 18de eeu is Kerkslawies algemeen as ’n letterkundetaal in Rusland gebruik. Hoewel dit nooit per se buite kerkdienste gepraat is nie, was priesters, digters en opgevoedes geneig om Kerkslawiese uitdrukkings in hul spreektaal te gebruik. Tydens die 17de en 18de eeu is Kerkslawies geleidelik buite die kerk deur Russies vervang en is dit net in die kerk gebruik. Hoewel Lomonosof in die 1760's nog gemeen het Kerkslawies is die sogenaamde "verhewe styl" van Russies, het dié siening in die 19de eeu afgeneem. Elemente van Kerkslawies het waarskynlik langer behoue gebly in die spraak van Ougelowiges ná die skeuring in die laat 17de eeu in die Russies-Ortodokse Kerk.
Russies het baie leenwoorde uit Kerkslawies. Hoewel albei Slawiese tale is, het sommige vroeë Slawiese klankkombinasies verskillend in dié twee takke ontwikkel. Daarom is leenwoorde in Russies soortgelyk aan tipies Russiese woorde, maar met Suid-Slawiese variasies, bv. (die eerste woord in elke paar is Russies en die tweede woord Kerkslawies): золото/злато (zoloto/zlato), город/град (gorod/grad), горячий/горящий (gorjatsji/gorjasjtsji), рожать/рождать (rozjat/ rozjdat). Sedert die Russiese Romantiese tydperk en die werk van groot Russiese skrywers (van Gogol tot Tsjechof, Tolstoi en Dostojefski) het die verhouding tussen woorde in sulke pare tradisioneel geword. Die twee woorde is dikwels sinonieme van mekaar; die een is argaïes en hoogdrawend, terwyl die ander in algemene spreektaal voorkom.
Russiese standaardweergawe
In Russies word Kerkslawies op dieselfde manier as Russies uitgespreek, met ’n paar uitsonderings:
Ander weergawes
Die grootste verskil tussen die Russiese en die (Wes-)Oekraïense weergawe lê in die uitspraak van die letter jat (ѣ). Die Russiese uitspraak is dieselfde as dié van е ~, terwyl dit in Oekraïens dieselfde is as и. Ander verskille weerspieël die verskille tussen die palatalisasiereëls van die twee tale (ч is byvoorbeeld altyd "sag", of gepalataliseer, in Russiese uitspraak en "hard", of ongepalataliseer, in Oekraïens) en uitspraakverskille van г en щ, ens.
Ou Moskouse hersiening
Die Ou Moskouse hersiening word deur Ougelowiges gebruik. Die alfabet is dieselfde as die een van die Sinodale hersiening, maar daar is verskille in spelling omdat die Ou Moskouse hersiening in die algemeen ’n ouer ortografie en grammatika weergee (van voor die 1650's).
Kroatiese hersiening
Dit is in beperkte gebruik onder Kroatiese Katolieke. Tekste word in die Kroatiese Latynse alfabet gedruk (met die byvoeging van die letter ě vir jat) of in die Glagolitiese skrif.
Tsjeggiese hersiening
Dit is in baie beperkte gebruik onder Tsjeggiese Katolieke. Dit is gerestoureer (eintlik ontwikkel) deur prof. Vojtěch Tkadlčík.
Grammatika en styl
Hoewel die verskillende hersienings plek-plek verskil, toon almal die neiging om die oorspronklike Ou Kerkslawies by die plaaslike Slawiese streektaal aan te pas. Verbuigings volg die antieke patroon, met ’n paar vereenvoudigings. Al ses die oorspronklike werkwoordtye, sewe naamvalle en drie getalle (numeri) word net so in geskrifte gebruik, maar in nuwe tekste word probeer om argaïese konstruksies te vermy – skrywers verkies variante wat nader aan die moderne Russiese sintaks is en beter deur Slawiërs verstaan word.
In die Russiese hersienings word die jers (ъ en ь) nog gebruik en stem dit min of meer met die gebruik in Russies ooreen, hoewel die ъ aan die einde van woorde nog in Kerkslawies geskryf word. Die joese word dikwels vervang of verander in ooreenstemming met die 16de- en 17de-eeuse Russiese patroon. Die jat word steeds gebruik, met groter aandag aan die antieke etimologie as wat in die 19de-eeuse Russies die geval was. Die letters ksi, psi, omega, ot en izjitsa word behou, sowel as die gebruik van letters vir syferwaardes, die gebruik van beklemtoningsaksente en die afkortings, of titla, vir heilige name.
Verskeie ander moderniserings van klassieke uitdrukkings het van tyd tot tyd plaasgevind. Die begin van die Evangelie volgens Johannes, volgens tradisie die eerste woorde wat sints Cyrillus en Methodius neergepen het, искони бѣаше слово ("In die begin was die Woord daar") is verander na искони бѣ слово in die Ostrogbybel (Острожская Библия, Ostrozjskaja Biblija) van Iwan Fjodorof (1580/'81) en na въ началѣ бѣ слово in die Elisabethaanse Bybel (Елизаветинская Библия, Jelizawetinskaja Biblija) van 1751 wat steeds in die Russies-Ortodokse Kerk gebruik word.
Gerezani
Gerezani is 'n administratiewe wyk in die Ilala-distrik van die Dar es Salaam-streek van Tanzanië. Volgens die 2002-sensus het die wyk het 'n totale bevolking van 5,599.
Wulfstan van Haithabu
Wulfstan, ook Wulfstan van Haithabu, was 'n Anglo-Saksiese reisiger en handelaar in die laat 9de eeu. Sy reisberigte het, saam met die van 'n ander reisiger, Ottars, in Alfred die Grote se vertaling van die Histories van Orosius behoue gebly.
Neognathae
Neognathae is voëls in die subklas Neornithes wat aan die klas van voëls behoort. Die subklas omvat die grootste deel van die nou lewende voëlspesies. Die res van die voëls behoort aan die suster-subklas Palaeognathae.
Huis van Palts-Neumarkt
Palts-Neumarkt (Duits: Pfalz-Neumarkt) was ’n onderafdeling van die Wittelsbach-dinastie van die Duitse Palts. Die lyn is ná die dood van Rupert van Duitsland in 1410 verdeel in vier lyne: Palts-Neumarkt, Palts-Simmern, Palts-Mosbach en die keurvorstelike lyn met die hoofstad Heidelberg.
Palts-Neumarkt het gedy onder Rupert se seun, Johann van Palts-Neumarkt (1383–1443). Uit sy huwelik met Katharina van Pommere-Stolp is Christoffel van Beiere gebore, wat oor Denemarke, Swede en Noorweë geheers het.
Met Christoffel se dood het die lyn uitgesterf en het dit in die besit gekom van die lyn Palts-Mosbach, wat toe die Palts-Mosbach-Neumarkt geword het.
Cacospongia ridleyi
Cacospongia ridleyi is 'n sponsspesie in die taksonomiese indeling van die Demospongiae (gewone sponse). Die liggaam van die spons bestaan uit kieselnaalde en sponginevesels en is in staat om baie water op te neem.
Die spons behoort tot die genus Cacospongia en tot die familie Thorectidae. Die wetenskaplike naam van die spesie is die eerste keer geldig gepubliseer in 1952 deur Burton.
Beverley Gardens
Beverley Gardens is 'n voorstad van Johannesburg, Suid-Afrika. Dit is in Johannesburg se B-streek geleë.
Msongola
Msongola is 'n administratiewe wyk in die Ilala-distrik van die Dar es Salaam-streek van Tanzanië. Volgens die 2002-sensus het die wyk het 'n totale bevolking van 7,315.
Simon McBurney
Simon McBurney (gebore 25 Augustus 1957) is 'n Engelse akteur, regisseur, en skrywer. Hy is bekend vir sy rolle in die rolprente The Last King of Scotland (2006), Tinker Tailor Soldier Spy (2011), Jane Eyre (2011), en Allied (2016).
Ekstra tyd
Ekstra tyd in sport is die verlenging van 'n bepaalde wedstryd om 'n gelykopuitslag te vermy. Na afloop van so 'n gelykopwedstryd word die wedstryd met 'n vasgestelde aantal minute verleng in die hoop dat een van die spanne dit sal wen. As daar ná ekstra tyd nog steeds nie 'n wenner is nie word ander metodes gebruik om 'n uitslag af te dwing.
Beseringstyd, in teenstelling met ekstra tyd, is die verlenging van 'n bepaalde wedstryd om te vergoed vir tyd wat verlore gegaan het tydens die mediese versorging van spelers op die veld.
Sokker
In sokker word verskeie variasies van ekstra tyd toegepas, soos die goue- en silwer-doel, maar sedert 2010 word daar eenvoudig twee keer 15 minute ekstra gespeel. As daar dan steeds nie 'n wenner is nie, word strafskoppe gebruik om 'n uitslag te verkry.
Rugby
Ekstra tyd word nie in rugby toegepas nie, maar beseringstyd van enkele minute (gewoonlik 5 ekstra minute per wedstryd) word soms toegelaat.
John Steadman (akteur)
John Steadman (20 Julie 1909 – 28 Januarie 1993) was 'n Amerikaanse akteur. Hy was bekend vir sy rolle in die rolprente The Longest Yard (1974), Vigilante Force (1976), en The Hills Have Eyes (1977), en in die televisiereeks Simon & Simon (1981).
Olivia Barash
Olivia Barash (gebore 11 Januarie 1965) is 'n Amerikaanse aktrise en vervaardiger. Sy is bekend vir haar rolle in die rolprente Repo Man (1984), Tuff Turf (1985), en The Doors (1991), en in die televisiereeks Fame (1982).
Cacospongia serta
Die spons behoort tot die genus Cacospongia en tot die familie Thorectidae. Die wetenskaplike naam van die spesie is die eerste keer geldig gepubliseer in 1889 deur Lendenfeld.
Schans, Gelderland
Schans is ’n nedersetting in die munisipaliteit Westervoort in die provinsie Gelderland in Nederland.
Toy Newkirk
Toy Newkirk (gebore 29 Desember 1972) is 'n Amerikaanse vervaardiger, regisseuse, en aktrise. Sy is bekend vir haar rolle in die rolprent A Nightmare on Elm Street 4: The Dream Master (1988) en in die televisiereekse The Commish (1991), Gastineau Girls (2005), en Ingenious Minds (2010).
Tabata
Tabata is 'n administratiewe wyk in die Ilala-distrik van die Dar es Salaam-streek van Tanzanië. Volgens die 2002-sensus het die wyk het 'n totale bevolking van 46,228.
Susse Wold
Susse Wold (gebore 17 November 1938) is 'n Deense aktrise. Sy is bekend vir haar rolle in die rolprente Summer in Tyrol (1964), Halløj i himmelsengen (1965), en Jagten (2012), en in die televisiereeks Unit 1 (2000).
Nanometer
'n Nanometer (simbool: nm) is 'n lengtemaat wat van die SI-basiseenheid vir lengte, die meter, afgelei is en is 'n miljardste van 'n meter (0,000000001 m). Dit word uitgedruk as 1x10-9 m.
Vlag van Malta
Die Vlag van Malta (Maltees: Bandiera ta' Malta) is 'n basiese tweekleur, met wit aan die vlagpaalkant en rooi aan die wapperkant. 'n Voorstelling van die Sint Georgekruis, met 'n rooi buitelyn, toegeken aan Malta deur George VI in 1942 is geset in die skildhoek van die wit strook.
Blairgowrie
Blairgowrie is 'n voorstad van Johannesburg, Suid-Afrika. Dit is in Johannesburg se B-streek geleë.
Cacospongia symbiotica
Cacospongia symbiotica is 'n sponsspesie in die taksonomiese indeling van die Demospongiae (gewone sponse). Die liggaam van die spons bestaan uit kieselnaalde en sponginevesels en is in staat om baie water op te neem.
Die spons behoort tot die genus Cacospongia en tot die familie Thorectidae. Die wetenskaplike naam van die spesie is die eerste keer geldig gepubliseer in 1959 deur Burton.
Jean de Lattre de Tassigny
As offisier tydens die Eerste Wêreldoorlog het hy in verskillende gevegte, waaronder Verdun, geveg en is hy vyf keer gewond, terwyl hy die oorlog oorleef het met 8 aanhalings, die Legioen van Eer en die Militêre Kruis. Gedurende die tussenoorlog het hy aan Marokko deelgeneem waar hy weer in aksie gewond is. Hy het daarna 'n loopbaan in die hoofkantoor van die personeel en as bevelvoerder van 'n regiment beoefen.
Vroeg in die Tweede Wêreldoorlog, van Mei tot Junie 1940, was hy die jongste Franse generaal. Hy het sy afdeling gelei tydens die Slag van Frankryk, in die gevegte van Rethel, Champagne-Ardenne en Loire en tot die wapenstilstand van 22 Junie 1940. Tydens die Vichy-regime het hy in die wapenstilstand gebly, eers in streekskommissarisposte, daarna as opperbevelvoerder van troepe in Tunisië. Na die vertrek van die Geallieerde magte in Noord-Afrika, het die Duitsers op 11 November 1942 die vrye gebied binnegeval; de Lattre, bevelvoerder van die 16de militêre afdeling op Montpellier, het die bevele geweier om nie teen die Duitsers te veg nie en was die enigste aktiewe generaal wat sy troepe beveel het om die indringers teen te staan. Hy is in hegtenis geneem, maar het aan die einde van 1943 ontsnap en na Charles de Gaulle se Free France weggevoer. Van 1943 tot 1945 was hy een van die senior leiers van die Bevrydingsleër, en onder leiding van die magte wat op 15 Augustus 1944 in die suide van Frankryk geland het, daarna veg tot by die Riviere Ryn en Donau. Hy was die enigste Franse generaal van die Tweede Wêreldoorlog wat groot getalle Amerikaanse troepe beveel het toe die Amerikaanse XXI Corps aan sy Eerste Leër verbonde was tydens die slag van die Colmar Pocket. Hy was ook op 8 Mei 1945 die Franse verteenwoordiger by Berlyn, saam met Eisenhower, Zjoekof en Montgomery.
Justin McDonald
Justin McDonald (gebore 21 Maart 1983) is 'n Engelse akteur, skrywer, en vervaardiger. Hy is bekend vir sy rolle in die rolprent Miss Potter (2006) en in die televisiereekse Emmerdale (1972) en Distant Shores (2005).
Kinyerezi
Kinyerezi is 'n administratiewe wyk in die Ilala-distrik van die Dar es Salaam-streek van Tanzanië. Volgens die 2002-sensus het die wyk het 'n totale bevolking van 5,811.
Franse Weerstand
Die Franse verset het 'n belangrike rol gespeel in die vergemakliking van die vinnige vooruitgang van die Geallieerdes deur Frankryk na die inval in Normandië op 6 Junie 1944, en die minder bekende inval in Provence op 15 Augustus deur militêre intelligensie te verskaf oor die Duitse verdediging, bekend as die Atlantiese Muur en op Wehrmacht ontplooiings en hul gevegsbevele. Die weerstand het ook sabotasie-dade op die elektrisiteitsnetwerk, vervoerfasiliteite en telekommunikasienetwerke beplan, gekoördineer en uitgevoer. Dit was ook politiek en moreel belangrik vir Frankryk, beide tydens die Duitse besetting en ook dekades daarna, omdat dit die land 'n inspirerende voorbeeld gegee het van die patriotiese vervulling van 'n nasionale imperatief, wat 'n eksistensiële bedreiging vir die Franse nasionaliteit teengewerk het. Die optrede van die Weerstand staan in 'n duidelike teenstelling met die samewerking van die Franse regime te Vichy.
Na die landings in Normandië en Provence is die paramilitêre komponente van die Weerstand meer formeel georganiseer, in 'n hiërargie van operasionele eenhede wat saam as die Franse binnelandse magte (FFI) bekend gestaan het. Na raming het dit in Junie 1944 'n sterkte van 100 000 gehad, en die FFI het vinnig gegroei om teen Oktober daardie jaar ongeveer 400 000 te bereik. Alhoewel die samesmelting van die FFI in sommige gevalle belaai was met politieke probleme, was dit uiteindelik suksesvol, en het dit Frankryk toegelaat om teen V-dag in Mei 1945 die vierde grootste leër in die Europese teater (1,2 miljoen man) te monster.
Hisao Kami
Hisao Kami (上 久雄) is 'n voormalige Japannese sokkerspeler. Hy het vir die Japanse nasionale sokkerspan uitgedraf.
Lys van kardinale aangestel deur Pous Clemens XI
Pous Clemens XI die 243ste pous van die Rooms-Katolieke Kerk van 1700 tot 1721 het 70 nuwe kardinale aangestel in 15 konsistories.
Maag
Die maag (Latyns: ventriculus, gaster) is 'n orgaan in die liggaam wat betrokke is by die vertering van voedsel. Dit het ook 'n belangrike funksie by die uitskakeling van mikro-organismes wat die res van die spysverteringstelsel mag bedreig. Anatomies is die maag 'n meestal boontjievormige, hol en gespierde sak. Dit is betrokke by die tweede fase van spysvertering, na die kouproses. [[Lêer:Gastro-intestinal tract.png|duimnael|200px| Die spysverteringstelsel van die mens.
1=slukderm of esofagus, 2=maag, 3=dunderm, 4=blindederm, 5=sekum, 6=dikderm, 7=sigmoïedkolon, 8=anus ]]
Vlag van Frans-Polinesië
Die Franse oorsese gebied Frans-Polinesië het geen amptelike vlag nie en gebruik die vlag van Frankryk as vlag. Die eilandgroep se nie-amptelike vlag vertoon ’n horisontale tweekleur in rooi, wit en rooi met die wapenskild van die eilandgroep in die middel van die wit baan.
Maag
Funksies
Een van die vernaamste ensieme in die maag is pepsinogeen wat deur die hoofselle afgeskei word en onder lae pH-toestande omgeskakel word na 'n ander ensiem, pepsien, wat 'n voorvereiste is in die vertering van proteien.
Die menslike maag kan tussen 2,2 en 3 liters maagsuur (HCl) per dag produseer. Basale uitskeiding is tipies die hoogste in die aand. Die maag kan uitrek om tussen twee tot vier liter se voedsel te bevat. Dit is 'n tydelike voedselbergingsarea, en in die spysverteringsproses beland die voedsel eerste in die maag. Gemiddeld bly 'n maaltyd 3 – 4 uur lank in die maag, maar in die geval van vetryke voedsel kan die verblyfsduurte verleng word tot 7 uur of langer.
Absorbsie van vitamien B12 vanuit die dunderm is afhanklik van konjugering daarvan na 'n glikoproteien genoem intrinsieke faktor, laasgenoemde word vervaardig deur die maag se pariëtale selle.
Ander funksies sluit in die absorbsie van sekere ione, water en sommige vetoplosbare molekules soos alkohol, aspirien en kaffeine.
Die maag se rol in Spysvertering
Ongeveer 3 cm onder die diafragma (middelrif) gaan die slukderm (esofagus) oor in die maag. Hierdie sakvormige verwyding van die spysverteringskanaal le links bo in die buikholte, direk teen die diafragma. Die boonste deel van die maag, wat geleë is bo die plek waar die slukderm uitmond (maagmond of kardia), word die maagsak of fundus genoem.
Op röntgenfoto's wat na ete geneem word, word ŉ lugblaas duidelik aangetoon. Die gas kan deur middel van 'n refleks deur die slukderm ontsnap (opbreek van 'n wind). Die volume van die maag verskil baie van persoon tot persoon en hang af van die inhoud.
Wanneer die maag leeg is, lê die slymvlies in plooie, wat verdwyn sodra die maag gevul word. Onder die slymvlies lê baie kliere wat maagsap produseer. Die spiere van die maag is in 3 lae gerangskik, waarvan die binneste by die maaguitgang 'n sluitspier, die pilorus, vorm.
Anatomie
Die maag is aan die linkerkant van die buikholte geleë. In 'n staande posisie in die mens, grens die maag aan die lewer—aan die regterkant daarvan, die milt—aan die linkerkant daarvan, die pankreas—aan die agterkant daarvan, die mantelvlies—aan die bokant daarvan, die groter omentum—aan die voorkant daarvan, en 'n gedeelte van die dikderm—aan die onderkant daarvan. Die maag kan verskillende vorms aanneem, afhanklik van die hoeveelheid voedsel daarbinne en die posisie waarin die liggaam verkeer. Dit kan dus lyk na 'n boontjie, of 'n haak of 'n beeshoring. Die esofagus (slukderm) betree die maag by die maagingang (die pars cardiaca). Net bokant hierdie aansluiting is die maagkoepel (die fundus gastricus). Gas wat ingesluk word, vergader hier.
Die liggaam van die maag (die corpus gastricum) is regs van en onder dit geleë, en gaan oor in die maaguitgang (die pilorus), wat op sy beurt aan die duodenum grens. Die verskillende anatomiese areas van die maag vloei ineen sonder spesifieke anatomiese grense. Die binnekant van die maag is beklee met 'n dik slymvlies.
Twee gladdespierkleppe, ook bekend as sfinkters, in die maagwand, hou die inhoud van die maag vas. Hulle is die slukdermsfinkter (wat geleë is die kardiale gebied van die maag aan die bokant) tussen die slukderm en die maag, en die piloriese sfinkter tussen die maag en die dunderm.
Die maag word omring deur parasimpatiese (stimulerende) en ortosimpatiese (inhiberende) senuweenetwerke (die anterior gastriese, posterior, superior en inferior, seliak- en misenteriese pleksusse), wat beide die sekreterende aktiwiteit en die motoraktiwiteit van die maagwandspiere beheer.
In die mens het die maag 'n volume van ongeveer 50 mL wanneer dit leeg is. Na 'n maaltyd sit dit uit tot ongeveer 'n liter kos, maar kan tot 4 liter se inhoud hanteer. Die maagwand bevat plooie, waarbinne foveolae (gastriese holtes) voorkom. Op sy beurt mond die maagkliere in die foveolae uit.
Diere
Die maag (ventriculus), meestal J - of U-vormig, word saam met die slukderm embriologies benaam as die voorderm. Dit le voor in die buikholte en funksioneer as veral bergplek. Hier vind die proteïenvertering plaas onder die invloed van soutsuur en ensieme wat deur klein kliertjies in die dermwand afgeskei word. By soogdiere en die mens is daar twee aparte seltipes wat hierdie stowwe vorm: die hoofselle produseer pepsien en die dekselle soutsuur.
Die orige maagselle produseer slym wat die maagwand teen die inwerking van soutsuur beskerm. By die laer werweldiere kan daar nie 'n onderskeid gemaak word tussen hoof- en dekselle nie. Die oorgang van die slukderm na die maag (maagwand of kardia) is nie altyd duidelik afgegrens nie; die uitgang na die derm (maagpilorus) is wel duidelik. By krokodille en voëls bestaan die maag uit twee duidelik geskeide dele: die kliermaag en die spiermaag met ŉ harde, verhoringde binnewand.
Dit werk by voëls in kombinasie met ingeslukte klippies as 'n soort meule om die sade fyn te maal. By die herkouers is die maag in 4 dele verdeel; die verdeling berus op hul plantaardige dieet. In die eerste twee kompartemente, die pens (rumen) en die netmaag (retikulum), word die voedsel geknie, bevogtig en met bakterieë vermeng. Hierdie mikroörganismes breek die sellulose op (die belangrikste bestanddeel van die selwand van plante) tot kleiner molekules, wat hierna deur die pens en boekmaag opgeneem kan word.
Tydens die proses kom voedselbrokkies deur antiperistaltiese bewegings nog enkele kere terug in die mond, waar hulle weer gekou word (herkou). Die pens en die netmaag produseer by beeste 60 alkaliese vloeistof per dag, waardeur die sure wat tydens die gistingsproses van sellulose vrykom, geneutraliseer kan word.
Hierna kom die voedsel via 'n groot slukdermgroef te lande in die boekmaag (omasum), waar die voedselbrei as gevolg van wateronttrekking verdik. Die laaste deel van die herkouersmaag word gevorm deur die abomasum. Dit stem ooreen met die maag van ander soogdiere. Kamele het geen omasum nie. Uit die pens stulp groot blase uit (waterselle), wat met sluitspiere afgesluit kan word. Sommige meen dat dit moontlik as 'n waterreservoir kan dien.
Ongewerweldes
Baie Invertebrata het net soos die Vertebrata 'n vergrote gedeelte van die spysverteringskanaal waarin voedsel geberg kan word. Hoewel die voedselreservoir uit 'n ander deel van die spysverteringskanaal as die van die Vertebrata kan ontstaan en gewoonlik nie eie verteringsensieme afskei nie, kan dit nogtans 'n maag genoem word. Die struktuur is gewoonlik baie eenvoudig, maar by die Echinodermata, Mollusca en Arthropoda is gespesialiseerde organe aanwesig.
Die seesterre (klas Asteroidea) kan hul maag na buite uitstulp om ŉ prooi te verteer wat nie deur die mondopening kan beweeg nie. Seesterre het suigvoetjies wat aan die onderkant van hut arms geleë is. Hiermee gryp hulle tweekleppige skulpdiere vas, en deur middel van aanhoudende trekking skei hulle die skulpdoppe van mekaar en stulp daarna hul maag oor die sagte dele van die prooi uit. Die watervaskulêre stelsel is verantwoordelik vir die uitstulping van die maag, terwyl die spiere sorg dat dit teruggetrek word.
By sommige van die Mollusca word die maag in drie dele verdeel. Die eerste deel bestaan uit trilhaarepiteel wat die verskillende voedselartikels uitsorteer en die tweede deel bestaan uit groot epiteelselle wat 'n sterk trilhaarbeweging uitvoer om die voedsel en slym in die rigting van die derms te beweeg. Die derde deet is verantwoordelik vir die fynmaal van die voedsel en help ook om die maagwand teen harde deeltjies te beskerm. Krappe en krewe (klas Decapoda) het 'n maag wat uit twee dele bestaan, naamlik 'n kardiale en ŉ piloriese deel.
Die kardiale gedeelte is 'n koumaag met chitientandjies, terwyl die piloriese deel 'n sifapparaat bevat wat die groter voedselpartikels deurvoer na die laaste deel van die spysverteringskanaal en die kleiner voedseldeeltjies na die middeldermkliere. Spinnekoppe en ander suigende geleedpotiges het 'n suigmaag, wat 'n vergroting van die slukderm (esofagus) is. Tydens die suigaksie strek die spiere die maag terwyl kringspiere die maag na ŉ rusposisie laat terugkeer.
Langa
Langa (Xhosa vir: "son") is 'n township in Kaapstad. Volgens die 2011-sensus het Langa 'n bevolking van 52 401 gehad. Langa is in 1927, nog voor die begin van Apartheid, vir swart mense beplan en gestig, waarmee dit een van die eerste townships in Suid-Afrika is. Langa is na die stamhoof Langalibalele, leier van die Langalibalele-rebellie genoem. Nadat Langa te groot geword het, is in 1955 verder oos 'n nuwe township, Nyanga, gestig.
Maag
Gewerweldes
'n Maag is nooit 'n leë, hol ruimte nie omdat 'n leë maag plooie vorm en instulp. Die gespierde maagwand knie die voedsel en meng dit met maagsap. By die mens is die maagspierweefsel min of meer eweredig oor die hele wand verdeel, maar by voëls is die spiergedeelte naby die derms meer gekonsentreer en hierdie gedeelte staan bekend as die spiermaag: hier word die kos deur druk- en maalplate opgebreek en fyngemaal. Dit is veral die geval by saadetende voëls wat heel klippies insluk, waardeur die maalwerkingsproses vergemaklik word.
Die slukdermgedeelte van voëls staan bekend as 'n kliermaag. Soortgelyke spesifieke strukture wat verantwoordelik is vir die maalaksie, kom voor by die miereters (familie Myrmecophagidae), wat die harde pantsers van miere en termiete moet verbrysel. Die derde funksie van die maag, wat by die ongewerweldes meestal ontbreek en by die gewerweldes waarskynlik as 'n bykomstige funksie ontstaan het, is die vorming van maagsap. Hoewel die meeste individuele bestanddele min of meer alkalies is, is die maagsap as geheel 'n sterk suur vanweë die groot hoeveelheid soutsuur wat daarin voorkom.
Die sure belemmer die ontwikkeling van mikroörganismes en voorkom daardeur gisting en verrotting in die maag en die dermkanaal. Die kliertjies van die fundus produseer ook ensieme wat verantwoordelik is vir spysvertering, waarvan pepsien en maaglipase die belangrikste is. Maaglipase is ŉ vetopbrekende ensiem, maar is onaktief in die maag omdat dit 'n suur omgewing is. Die ensiem pepsien breek eiwitte op in peptone en werk aktief in 'n suur omgewing.
Die suur veroorsaak geen skade aan die maagwand nie omdat daar slym aanwesig is, wat deur selle in die maagwand afgeskei word. Die voortdurend vernuwende slymlaag wat so gemaak word, word slegs langsaam verteer en beskerm die maag: 'n maag van 'n dooie dier of lyk word wel deur soutsuur verteer. Wanneer daar 'n oormaat soutsuur gevorm word, word die maagwand wel aangetas en 'n maagseer word gevorm. Aktiewe maagsap word slegs afgeskei wanneer daar ŉ behoefte daaraan is: 'n Rustende maag skei 'n neutrale maagsap met 'n hoë slyminhoud af.
Die maagsapkliertjies word deur die sig, reuk en die proe van lekker kos tot afskeiding geprikkel. Die feit dat die oordrag van die sensoriese stimuli na die maagsapkliertjies as ŉ refleksaksie plaasvind, is bewys deur die beroemde fisioloog Ivan Pavlov. Daar is ook 'n hormonale invloed. Sekere bestanddele in voedsel, veral in vleis en vleisekstrak, stimuleer die pilorus om die hormoon gastrien af te skei. Hierdie hormoon bereik die kliere wat die maagsap via die bloed afskei en prikkel hulle tot afskeiding.
'n Derde prikkel tot maagsapafskeiding is die rekking van die maagwand van wee 'n groot hoeveelheid voedsel wat die maag binnekom: die rekking word geregistreer deur die sensoriese sintuigorgaantjies wat deur middel van 'n senuweebaan op die maagsapkliere inwerk. Die maagsap kan deeglik op die maaginhoud inwerk omdat die voedsel wat die maag binnekom, aan die buitekant lê. Nadat die voedsel genoegsaam met die maagsap vermeng is, word dit deur middel van spiersametrekkings (peristalse) na die piloriese deel van die maag gevoer, waar dit kragtig geknie word totdat dit ontvorm is tot 'n homogene, vloeibare massa.
Die pilorussfinkter gaan dan vir 'n kort rukkie oop om die inhoud deur te laat, maar sluit weer gou as gevolg van die invloed van die rekking van die dermwand en die aansuring van die derminhoud. Slegs wanneer die dermwand nie meer gestrek is nie en die suur van die derminhoud geneutraliseer is, sal die pilorussfinkter weer oopgaan. Die funksie van die spiersfinkter word dus nie van die maag af nie, maar van die duodenum af gereguleer.
Herkouers
Plantetende diere het spesiale aanpassings in hul spysverteringskanaal nodig om hulle voedsel, wat bale sellulose bevat, te verteer. Baie diere het nie ensieme om hierdie groot hoeveelheid sellulose te verteer nie, maar daar is wel mikroörganismes wat dit kan verteer. Om die rede het herkouers, soos beeste, skape en wildsbokke, wat groot hoeveelhede plantaardige materiaal in 'n kort tyd eet, verskillende maagdele waar die mikroörganismes hulle werk kan doen.
Die voedsel gaan eers na die grootpens (rumen). waar die bakterieë en die eensellige organismes die sellulose begin verteer. Hierna beweeg die voedsel na die kleinpens (retikulum, netpens), waar dit in klein bolusse of herkoutjies geknie word. Die bolusse word via die slukderm in die mond opgebring om deeglik geherkou te word. Weer eens word die voedsel deur dieselfde siklus gevoer: grootpens – kleinpens -mond. Wanneer die voedsel in die regte hoeveelheid klein stukkies opgebreek is, beweeg dit deur die esofageale groef na die blaarpens (omasum, boekpens) en van daar na die melkpens (abomasum, lebmaag), waar proteïene en vette verteer word en wat as die egte maag beskou kan word. By kalwers, wat nog nie gras vreet nie maar net melk drink, gaan die melk direk na die melkpens (die ander maagdele ontwikkel eers later volledig).
Seksies
Die maag word anatomies verdeel in vier seksies, waarvan elkeen verskillende selbevolkings en gevolglik verskillende funksies het. Hulle is:
Bloedvoorsiening
Die kleiner kurwe van die maag word deur die regter gastriese slagaar aan die onderkant, en die linker gastriese slagaar aan die bokant voorsien. Laasgenoemde voorsien ook die kardia-gebied. Die groter kurwe word voorsien deur die regter gastro-epiploïese slagaar aan die onderkant en die linker gastro-epiploïese slagaar aan die bokant. Die fundus van die maag en ook die boonste gedeelte van die groter kurwe word deur die kort gastriese slagaar voorsien.
Lae
Soos die ander dele van die gastrointestinale sisteem, bestaan die wand van die maag uit die volgende lae, benoem van die buite- na die binnekant toe:
Kliere
Die maagepiteel vorm diep holtes waarbinne daar sekere kliere geleë is. Hulle word vernoem na die anatomiese maagposisie waarin hulle voorkom:
Verskillende seltipes word by verskillende lae in hierdie kliere aangetref:
Kontrole van sekresie en motiliteit
Al dié hormone, behalwe gastrien, veroorsaak 'n vermindering van die maagorgaan se aksies. Dit gebeur wanneer voedselprodukte in die lewer en galblaas begin voorkom, maar nog nie absorbeer is nie. Die maag se funksie is om die voedsel deur te stoot na die dunderm wanneer die dunderm daarvoor gereed is. As die dunderm egter vol is, besig met voedselvertering, dien die maag as stoorplek vir die voedsel.
Maagsiektes
Vroeër het die meeste kenners geglo dat die maag se hoë suurinhoud dit teen siektes beskerm. 'n Groot aantal studies het egter aangetoon dat Helicobacter pylori-infeksie die meeste van maagsere, gastritis, en maagkanker veroorsaak. 'n Kort lys: