cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Wa
Sleepwa en woonwa
Die sleepwa, ’n voertuig vir vrag, bagasie of gestroopte graan, is ook een van die bekendste waens. Dit kan deur ’n passasiersvoertuig, vragmotor of selfs ’n trekker getrek word. Boere wat mielies en ander graan in losmaat lewer en nie in sakke nie, gebruik ’n sleepwa om die graan op weegbrûe by graansilo’s te lewer. Kleiner sleepwaentjies (byvoorbeeld die bekende Venter-sleepwa) is gereeld deur vakansiegangers ingespan om bykomstige bagasie na hul bestemmings te neem. Tuinvullis word ook gereeld na vullishope geneem.
Die woonwa, ’n soort sleepwa, is ook al dekades lank algemeen in gebruik. Die vroeë vorms daarvan is reeds in die laat negentiende eeu gevind. Die eerste woonwa is in 1880 in opdrag van die skrywer dr William Gordon Staples deur Wagon & Carriage Works gebou en hy het dit as “reisende huis” gebruik. Dit is deur twee perde getrek en hy het dit aanvanklik die Wanderer genoem.
Vandag se woonwaens kan verskeie meter lank wees en kan baie luuks en gerieflik ingerig word. Van die grootstes het kragtige voertuie nodig om dit te trek.
Wa-spreekwoorde
Die woord “wa” kom in verskeie vorme voor in die volksmond. Van die bekendste Afrikaanse spreekwoorde sluit onder meer die volgende in:
Cornulella santamartae
Cornulella santamartae is 'n sponsspesie in die taksonomiese indeling van die Demospongiae (gewone sponse). Die liggaam van die spons bestaan uit kieselnaalde en sponginevesels en is in staat om baie water op te neem.
Die spons behoort tot die genus Cornulella en tot die familie Acarnidae. Die wetenskaplike naam van die spesie is die eerste keer geldig gepubliseer in 1994 deur Van Soest, Zea & Kielman.
Ensiklopedie van Suidelike Afrika
Die Ensiklopedie van Suidelike Afrika is 'n beknopte ensiklopedie deur Eric Rosenthal wat fokus op inhoud oor Suider-Afrika. Die ensiklopedie is oorspronklik in Engels saamgestel, maar is deur J.H.L. (Jan) en E.M. (Elsa) Pretorius in Afrikaans vertaal. Die eerste uitgawe is in 1967 gepubliseer en het uit 'n enkele deel van 610 bladsye bestaan. Latere weergawes is in twee volumes gepubliseer: volume 1 met onderwerpe van A-L, en volume 2 bevat M-Z.
Volgens die voorwoord is dit die eerste ensiklopedie wat uitsluitlik aan hierdie subkontinent toegewy is. Dit sluit onderwerpe van Suid-Afrika, Namibië, Zimbabwe, Malawi, Botswana, Lesotho, Eswatini en Mosambiek in.
Dit is 'n volledige vertaling van die Engelse Encyclopaedia of Southern Africa.
Takbokvaring
Eienskappe
duimnael|links|160px|Platycerium superbum. Die varings is epifiete, of lugplante, en word natuurlik aangetref in die tropiese en gematigde streke van Suid-Amerika, Afrika, Suidoos-Asië, Australië en Nieu-Guinee. Hulle kan tot ’n meter breed word.
Volgroeide Platycerium-sporofiete het rosetvormige wortels wat uit ’n kort risoom groei met twee soorte blare, bodemstandige en vrugbare blare. Eersgenoemde is stiriel en skild- of niervormig. Hulle lê plat teen die boomstam en beskerm die varing se wortels. In sommige spesies vorm die boonste blare ’n oop kom waarin die plant water en afval opvang.
Spesies
Net twee spesies kan as huisplante gebruik word: Platycerium bifurcatum, wat ideel is vir ’n hangmandjie, en Platycerium grande 'Queen Wilhelmina', wat ’n groot mantelblaar het en moeiliker is om te kweek.
Ander spesies is:
Probleme
As die plant te droog of nat is, sal die blare verwelk of verrot en afval. Dopluise kan ook voorkom.
Patricia Richardson
Patricia Richardson (gebore 23 Februarie 1951) is 'n Amerikaanse aktrise en vervaardiger. Sy is bekend vir haar rolle in die rolprent Ulee's Gold (1997) en in die televisiereekse Home Improvement (1991), The West Wing (1999), en Strong Medicine (2000).
Vuurwielsterrestelsel
Op 28 Februarie 2006 het Nasa en die Europese Ruimteagentskap ’n foto van die Vuurwielsterrestelsel uitgereik; dit was in dié stadium die grootste en mees gedetailleerde foto deur die Hubble-ruimteteleskoop. Op 24 Augustus 2011 is ’n tipe Ia-supernova, SN 2011fe, in M101 ontdek.
Struktuur en samestelling
M101 is ’n relatief groot sterrestelsel in vergelyking met die Melkweg. Dit het ’n deursnee van 170 000 ligjare en is 70% groter as die Melkweg. Die massa van sy skyf is sowat 100 miljard sonmassas en sy romp sowat 3 miljard sonmassas.
Nog ’n merkwaardige eienskap van die stelsel is sy groot en helder H II-gebiede, waarvan sowat 3 000 op foto's gesien kan word. H II-gebiede word geïoniseer deur groot getalle uiters helder en warm jong sterre.
Op foto's kan gesien word M101 is asimmetries aan die een kant. Daar word geglo M101 het ’n amper-botsing met ’n ander sterrestelsel gehad en dat die meegaande swaartekrag-getykragte dit veroorsaak het. ’n Hoë mate van stervorming is tegelykertyd geaktiveer.
Supernova
Op 24 Augustus 2011 is ’n tipe Ia-supernova, SN 2011fe, in M101 ontdek. Dit het ’n skynbare helderheid van 17,2 mag gehad, en was op sy helderste 9,9 mag. Dit was die vierde supernova wat in M101 waargeneem is.
728
Die jaar 728 was 'n skrikkeljaar wat volgens die Gregoriaanse kalender op 'n Sondag begin het. Dit was die 28ste jaar van die 8ste eeu n.C. In teenstelling met gewone jare het die jaar 366 dae en 'n 29 Februarie gehad.
729
Die jaar 729 was 'n gewone jaar wat volgens die Gregoriaanse kalender op 'n Dinsdag begin het. Dit was die 29ste jaar van die 8ste eeu n.C. Soos ander gewone jare het die jaar 12 maande, 52 weke en 365 dae gehad.
Charlotte d'Amboise
Charlotte d'Amboise (gebore 11 Mei 1964) is 'n Amerikaanse aktrise. Sy is bekend vir haar rolle in die rolprente Just Off the Coast (1992), The Preacher's Wife (1996), en Frances Ha (2012), en in die televisiereeks One Life to Live (1968).
Cao Yanhua
Cao Yanhua (Chinees: 曹燕华; Pinyin: Cáo Yànhuá) is 'n voormalige vroulike tafeltennisspeler uit China. Van 1978 tot 1985 het sy verskeie medaljes in enkel-, dubbel- en spanbyeenkomste in die Asiatiese Tafeltenniskampioenskap en in die Wêreld Tafeltenniskampioenskap gewen.
Bobbejaan-se-dood
Bobbejaan-se-dood of gemsbokhoring (Sansevieria pearsonii) is 'n spesie in die genus Sansevieria in die divisie van bedeksadiges (blomdraende plante, Angiospermae) in die koninkryk van plante (Plantae) en is inheems aan Suid-Afrika. Dit kom in KwaZulu-Natal, Mpumalanga en Limpopo voor. Op die SANBI-rooilys word dit as 'veilig' (LC) gelys.
Dit is 'n meerjarige vetplant wat 1 m hoog kan word en 'n waaier van harde, geribde, silindriese blare het wat mekaar naby die grond oorvleuel. Die blare het 'n skerp punt. Die plant kry are van geurige, roomkleurige blommetjies wat gewoonlik in die nag oop is. Die vrugte is groot oranje bessies wat deur die voëls gewaardeer word. Dit groei goed in die skaduwee of halfskaduwee. Die plant groei en versprei vanuit 'n wortelstok en kan groot kolonies vorm. Die blare word geoes omrede dit sterk vesels bevat wat tot tou verwerk word.
Ottawa
Ottawa is in 1857 aangewys as die federale hoofstad van Kanada. Die stad is die vierde grootste in die land en lê in die Ottawavallei, aan die oewer van die Ottawarivier of Rivière des Outaouais, wat hier die grenslyn tussen die provinsies Ontario en Québec vorm. In teenstelling met die hoofstede van lande soos die Verenigde State en Australië bestaan daar geen nasionale hoofstaddistrik nie; Ottawa is 'n munisipaliteit van die provinsie Ontario.
Dargle
Dargle is 'n klein nedersetting en spoorweghalte in KwaZulu-Natal, Suid-Afrika. Die nedersetting is wes van Leeurivier. Die naam is geleen van die Darglestroom, 'n sytak van die Umgenirivier.
Ottawa
Ottawa het 'n bevolking van meer as 883 400, die metropolitaanse gebied het 1 236 324 inwoners (2011). Sowat 'n derde van die inwoners in die stad en die helfte van die metropolitaanse bevolking is Franssprekend, en Ottawa is - naas Montreal - een van min groot Kanadese stede wat as funksioneel tweetalig beskou kan word.
Bekende besienswaardighede is sy katedrale en parlementsgeboue op die Colline parlementaire (Parlementsheuwel). Belangrike nywerhede sluit waterkragopwekking, saagmeulens, papier, meel, leer, vuurhoutjies, masjiene en yster in.
Geografie
Ottawa lê teen die suidelike oewer van die Rivière des Outaouais, by die monding van die Rideaukanaal, Rideaurivier en Gatineaurivier. Die oudste wyke van die stad, Lower Town, lê in die gebied tussen die Rideaukanaal en die Rideaurivier. Die finansiële en kommersiële sentrum van Ottawa is Centre Town aan die teenoorliggende oewer. Parlementsheuwel (Colline parlementaire of Parliament Hill), die setel van die Kanadese regering, lê tussen die stadsentrum en die Rivière des Outaouais.
Geskiedenis
In die tydperk ná die Oorlog van 1812 het die regering begin om die vestiging van immigrante in die gebied te bevorder, en naas Ierse Katolieke en Protestante was dit veral Franstalige Kanadese wat hulle in Ottawa kom vestig het. Hier het hulle veral by die Rideaukanaalprojek en in die houtbedryf 'n nuwe heenkome gevind.
Ná die voltooiing van die kanaal het die bevolking van die gebied vinnig gegroei. Die westelike kant van die kanaal met die Parlementsgeboue het sedert hierdie tydsperk as die Uppertown bekend gestaan, terwyl die ooste die Lowertown gevorm het. Die laasgenoemde was aanvanklik 'n oorbevolkte krotbuurt, waar herhaalde epidemiese siektes soos cholera (in 1832) en maagkoors (in 1847) uitgebreek het.
Ottawa het tot die Noord-Amerikaanse sentrum van die houtbedryf ontwikkel en langs die Outaouaisrivier uitgebrei. Ottawa het oorspronklik as Bytown bekend gestaan, maar met die inkorporasie van die stad in 1855 is die naam amptelik verander na Ottawa. Met die insluiting van 'n aantal plaaslike munisipaliteite in 2001 het Ottawa se bevolkingsyfer aansienlik toegeneem.
Ekonomie
Alhoewel Ottawa hoofsaaklik as administratiewe sentrum dien en die federale regering reeds in 1940 tot die grootste werkgewer ontwikkel het, is daar ook nywerhede wat voordeel trek uit die hidroëlektriese kragopwekking by die Chaudière-waterval van die Ottawavallei en in die Gatineauvallei. Die belangrikste goedere wat hier vervaardig word, is papier en papierprodukte, gedrukte materiaal, telekommunikasietoerusting en elektroniese goedere.
Met meer as vier miljoen besoekers jaarliks, speel toerisme ook 'n belangrike rol in die plaaslike ekonomie.
Dominika Cibulkova
Dominika Navara Cibulková (née Cibulkova; Slowaaks: [ˈdominika ˈtsibulkoʋaː]; gebore 6 Mei 1989) is 'n voormalige professionele tennisspeler van Slowakye. Sy is bekend vir haar energieke, vinnige en aggressiewe spel. Sy het al die kwarteindronde (of beter) van al die Grand Slam-toernooie gemaak.
In 2014 verloor sy teen Li Na in die eindstryd van die Australiese Ope. Hiermee word sy die eerste dame van Slowakye wat in 'n Grand Slam-eindstryd uitdraf. Die telling was 7–6(7–3) en 0–6.
Grand Slam-rekord
Die tabel toon Cibulkova se prestasie tydens elk van die Grand Slam-toernooie in vroueenkels waaraan sy deelgeneem het:
Hugo Calderano
Hugo Marinho Borges Calderano (gebore 22 Junie 1996 in Rio de Janeiro) is 'n Brasiliaanse tafeltennisspeler wat aan die Olimpiese Spele van 2016 deelneem het.
Chen Longcan
Dit is 'n Chinese naam; Die van is Chen.
Chen Longcan (Chinees: 灿龙灿; gebore 21 Maart 1965) is 'n manlike Chinese tafeltennisspeler. Hy het tydens die 1988-Olimpiese Spele in Seoul in die mans dubbelspel saam met Wei Qingguang gewen.
Leeurivier (dorpie)
Leeurivier is 'n klein dorpie in die KwaZulu-Natal Middeland, Suid-Afrika. Die dorpie is 8 km wes van Howick, aan die westekant van die N3 nasionale pad, naby die gelyknamige rivier. Daar was eens op 'n tyd baie leeus in die omgewing. Die laaste leeu is in 1856 by St. Ives, wes van die dorp geskiet.
Distrik
Daar word met skape, varke en beeste geboer terwyl suiwelprodukte ook belangrik is.
George Hassell (akteur)
George Hassell (4 Mei 1881 – 17 Februarie 1937) was 'n Amerikaanse akteur. Hy was bekend vir sy rolle in die rolprente La Bohème (1926), Becky Sharp (1935), Night Life of the Gods (1935), en Girls' Dormitory (1936).
Julie Bovasso
Julie Bovasso (1 Augustus 1930 – 14 September 1991) was 'n Amerikaanse aktrise. Sy was bekend vir haar rolle in die rolprente Saturday Night Fever (1977), The Verdict (1982), Moonstruck (1987), en My Blue Heaven (1990).
Gereformeerde kerk Bellville
Die Gereformeerde kerk Bellville is die oudste gemeente van die Gereformeerde Kerke in Suid-Afrika in die noordelike stadsgebiede van Kaapstad.
duimnael|regs|170px|Dr. M.J. du Plessis, leraar van 1999 tot 2011, sy laaste gemeente.
Stigting en kerkbou
Die gemeente is in Mei 1957 gestig. Aan die begin is eredienste in die kafeteria van die Sanlam-hoofkantoor gehou, maar daarna het die gemeente ’n saaltjie in Parow gekoop en dit selfs later vergroot. Einde koop hulle grond in Bellville aan en in 1965 is die kerkgebou in Broadwaystraat teen koste van R37 000 opgerig. Op die hoeksteen is die woorde van 1 Petrus 2:5a aangebring: “Laat julle soos lewende stene opbou ...” Die naam van die argitek en boukontrakteur is destyds van die hoeksteen verwyder omdat die kerkraad gemeen het die verskyning daarvan kan as sekulêre reklame beskou word en dat dit dus nie sou pas by die woorde uit die Skrif nie.
Op 16 April 1972 het die Gereformeerde kerk Bellville-Oos van die moedergemeente afgestig.
Manchester-aanval van 2017
Op 22 Mei 2017 ontplof 'n bom in die voorportaal van die 21 000-sitplek Manchester Arena in Manchester, Verenigde Koninkryk, nes Ariana Grande se konsert daar tot 'n einde kom. Die ontploffing het plaasgevind om 22:33 BST (UTC+01:00, d.i. 23:33 SAST) en het 23 mense om die lewe gebring en 116 beseer. Salman Ramadan Abedi was die 22-jarige man wat volgens berigte die aanval uitgevoer het deur gebruik te maak van 'n tuisgemaakte bom.
Die Islamitiese Staat het die slagting as 'n "aanval op Kruisvaarders" beskryf en het gewaarsku dat swaarder aanvalle teen "aanbidders van die Kruis" beplan word. Die aanval is die dodelikste terreurdaad in die Verenigde Koninkryk sedert Islamitiese terroriste bomme op Londense treine op 7 Julie 2005 laat afgaan het.
Hooggeregshof van Suid-Afrika
Die Hooggeregshof van Suid-Afrika was van 1910 tot 1997 'n hoër hof in Suid-Afrika gewees. Dit het uit verskeie provinsiale en plaaslike afdelings met jurisdiksie oor spesifieke geografiese gebiede bestaan, asook 'n Appèlafdeling wat die hoogste appélhof in die land was. Dit moet nie met die moderne Hoogste Hof van Appèl, wat in 1997 gestig is, verwar word nie.
Geskiedenis
In 1994 is die Konstitusionele Hof van Suid-Afrika geskep, wat 'n hoër gesag as die Appèlafdeling het, maar dit kon slegs grondwetlike aangeleenthede aanhoor. Die Appèlafdeling was dus steeds die hoogste hof vir nie-grondwetlike aangeleenthede.
In 1997 word die Appèlafdeling die Appèlhof van Suid-Afrika en kry dit grondwetlike jurisdiksie, hoewel die stelsel van twee hooggeregshowe gebly het: die Grondwetlike Hof was die hoogste hof rakende grondwetlike aangeleenthede, maar die Appèlhof van Suid-Afrika was die hoogste hof rakende nie-grondwetlike aangeleenthede.
Suidoos-Asië
<div style="float: right; margin: 0 0 1em 2em; width: 27em; text-align: right; font-size: 0.86em; font-family: lucida grande, sans-serif; line-height: normal;"> <div style="border: 1px solid #ccd2d9; background: #f0f6fa; text-align: left; padding: 0.5em 1em; text-align: center;"> Suidoos-Asië
Suidoos-Asië is 'n geografiese gebied in die suidooste van Asië tussen die Indiese Oseaan in die suidweste en die Stille Oseaan in die noordooste. Dit is in die suide van China, in die ooste van Indië, in die weste van Nieu-Guinee en in die noorde van Australië geleë. Suidoos-Asië bestaan uit die vasteland van Indo-China, Thailand en Mianmar, die Maleise Skiereiland en die Maleise argipel (bestaande uit die eilande van die Filippyne, die Molukke en die Soenda-eilande). Met 'n landoppervlak van ongeveer 4,5 miljoen km² strek die gebied oor 35 lengte- en 50 breedtegrade. Behalwe vir Oos-Timor is al die lande lede van die ASEAN.
Onafhanklike lande
• 4
James McDivitt
James Alton "Jim" McDivitt (* 10 Junie 1929 - ; Brigadier-generaal) is 'n voormalige Amerikaanse toetsvlieënier, Amerikaanse Lugmagvlieënier, lugvaartingenieur en NASA-ruimtevaarder wat in beide die Gemini- en Apollo-programme gevlieg het. Hy was in beheer van Gemini 4 toe Edward White die eerste Amerikaner geword het om in die ruimte te wandel. Hy was ook die bevelvoerder van Apollo 9 – wat die eerste volledig bemande vlug was – en ook die eerste toetsvlug gedoen het met die Apollo-maanmodule.
Hy was later in beheer van die maanlandingoperasies en was ook die Apolloruimteprogrambestuurder van 1969 tot 1972.
Wei Qingguang
Wei Qingguang (Chinees: 韦 晴 光; gebore 2 Julie 1962) is 'n Chinese tafeltennisspeler. Hy het in die Olimpiese Somerspele 1988 in Seoul die dubbelspel met Chen Longcan gewen. Hy het later Japan verteenwoordig en sy naam verander na Seiko Iseki.
Ramón del Valle-Inclán
Ramón del Valle-Inclán (* 28 Oktober 1866 in Vilanova de Arousa; † 5 Januarie 1936 in Santiago de Compostela) was 'n Spaanse romanskrywer en dramaturg.
Cornulum
Cornulum is 'n genus van sponsdiere uit die klas van die Demospongiae (gewone sponse).
Quebecstad
Quebecstad (Frans: (Ville de) Québec [kebɛk], Engels: Quebec (City) [kɨˈbɛk]) is die hoofstad van die Franssprekende Kanadese provinsie Quebec - en as sulks die setel van die enigste Franssprekende regering op die vasteland van Noord-Amerika. Met 'n bevolking van 530 168 in 2014 is dit op een ná die grootste stad in Quebec - en ook die enigste in Noord-Amerika waarvan die historiese stadskern ommuur en versterk is. Die huidige stadsmuur rondom die hoër geleë dele van die ou stad (Vieux Québec) het tussen 1608 en 1871 ontstaan, maar is veral uitgebrei in die tyd ná die inneming van Quebecstad deur Britse troepe in 1759.
Die stadsmuur met 'n totale lengte van 4,6 kilometer en vier groot steenpoorte het tot vandag toe volledig bewaar gebly. Dit is toeganklik vir besoekers en bied 'n uitsig oor die ou middestad. Die Engelse skrywer Charles Dickens het Quebecstad onder die indruk van sy argitektuur met vesting en versterkingsmure selfs die Gibraltar van Noord-Amerika genoem.
Die stad lê bo-op Cap Diamant aan die oewer van die Sint-Laurensrivier wat hier 'n breedte van sowat 800 meter bereik. Quebecstad beskik danksy die rivier oor 'n natuurlike hawe. Vieux Québec (Ou-Quebec) is deur Unesco tot wêrelderfenisgebied verklaar.
Etimologie
Tussen die stede Quebec en Lévis aan die teenoorliggende oewer vernou die Sint-Laurens se rivierloop duidelik, en die Indiaanse woord Kebec, wat oorspronklik gebruik is om na die gebied te verwys, beteken in die Algonkin-taal "die plek waar die rivier vernou". 'n Ander, alhoewel minder bekende teorie beweer dat Samuel de Champlain moontlik die plaaslike Indiane se uitnodiging om 'n besoek aan hulle dorp af te lê (Kepec) misverstaan het as die benaming vir die gebied.
In die loop van die Franse nedersetting se vroeë geskiedenis is twee ander plekname vir Quebecstad in aanmerking geneem. Champlain het enkele jare na die stad se stigting oorweeg om dit ter ere van die destydse Franse koning Lodewyk XIII Ludovica te noem. Ná die stigting van die Kanadese Federasie in 1867 het die owerhede oorweeg om weer die ou Indiaanse naam Stadaconé te gebruik om verwarring met die gelyknamige provinsie te voorkom.
Gedurende die vroeë 17de eeu is 'n aantal afwykende spellings gebruik soos Quebecq (deur die aardrykskundige Victor Levasseur in 1601), Kébec (deur Marc Lescarbot in 1609) en Quebec (deur Samuel de Champlain in 1613).
Vroeë geskiedenis
Gedurende die laaste Ystydperk was die gebied van die huidige stad nog van 'n geweldige yslaag met 'n dikte van sowat driehonderd meter bedek. Toe die destydse gletsers begin smelt het, het die Sint-Laurensrivier se geweldige vloede die vlaktes van Quebec oorstroom en die Champlainsee, 'n uitgestrekte binnesee, gevorm. Nadat die waters afgeloop het, het die land met die beroemde Diamantrots verrys, wat later die sentrum van die Franse stad geword het.
Quebecstad was destyds die hoofstad van die sogenaamde Kanata-gebied, wat sy naam later aan die hele land verleen het en letterlik "dorp" of "klein nedersetting" beteken.
Die stigting van Ville de Québec
In 1608 het Samuel de Champlain die waarde van die huidige stad se ligging as 'n onneembare vesting besef - dit was dus geskik vir die oprigting van 'n permanente kolonie. Op 3 Julie het hy die stad naby 'n ou Irokese-dorp, wat as Stadaconé bekend gestaan het, gestig. Louis Hébert was die eerste Franse setlaar in Kanada wat sy huis hier opgerig het. Die habitation of nedersetting het aanvanklik uit twee woongeboue, 'n winkel, 'n stoorhuis en 'n aantal tuine bestaan.
Quebecstad sou later vanuit 'n beskeie dorp met die Place Royale ("Koninklike Plein") as sy sentrum tot die bakermat van die Franse beskawing en Francophonie in Noord-Amerika ontwikkel. Die oorspronklike Indiaanse hoofstad van Kanata, wat vermoedelik langs die Saint-Charlesrivier geleë was, het by De Champlain se aankoms nie meer bestaan nie. Quebecstad self was veral uitgelê as 'n handelsentrum vir huide, velle en pelse. In die vroeë 17de eeu was die nedersetting se handelsbande nog beperk tot groepe van nomadiese Algonkin-Indiane wat besoek aan Quebecstad afgelê het.
Teen die einde van die Franse heerskappy was die grondgebied van die huidige stad 'n omgewing met baie sterk kontraste - rondom die stad met sy sowat 8 000 inwoners was daar bosgebiede, dorpe, landbou- en weivelde. Quebecstad was destyds 'n merkwaardige stad wat deur sy monumentale argitektuur, sy versterkings (wat uniek aan Noord-Amerika was), sy modderige strate, sy pragtige steenhuise en die relatief beskeie boukuns van sy voorstede Saint-Jean en Saint-Roch gekenmerk is. Ondanks sy stedelike karakter en sy funksie as hoofstad het Quebecstad 'n afgeleë klein koloniale nedersetting gebly. Die inwoners het baie van hulle benodigdhede uit Frankryk ingevoer en hul landbou-oorskotte en vuurhout op twee plaaslike markte verkoop.
Die Britse heerskappy
In Junie 1759 het 'n Britse vloot onder die bevel van generaal James Wolfe naby Quebecstad anker gewerp, en die hele gebied het hom voorberei op 'n Britse aanval. Die oewer in Beauport, 'n moontlike landingsplek vir die vyandelike troepe, is versterk. Terwyl die Franse bevelvoerder Louis-Joseph Marquis de Montcalm oënskynlik van plan was om sy troepe daar saam te trek om die verwagte Britse aanval af te weer, het generaal Wolfe besluit om eers Quebecstad onder vuur te neem en die Franse troepe sodoende te demoraliseer. Die hewige bombardering, wat saans op 12 Julie 1759 begin het, het lewensomstandighede vir die bewoners baie moeilik gemaak.
Ná 'n Franse militêre oorwinning op die regteroewer van die Sint-Laurensrivier in Montmorency het Wolfe alles gewaag: Op 13 September het sy troepe by l'Anse-au-Foulon, anderhalf myl van Quebecstad, voet aan wal gesit. Hulle het die rotswand opgeklim, die Abraham-plato beset en 'n beslissende oorwinning oor die Franse troepe behaal. Vyf dae later het Quebecstad gekapituleer. Ná twee maande se Britse vuur het meer as tagtig persent van die stad in 'n puinhoop gelê.
Die tydperk van die Amerikaanse Rewolusie en die 19de eeu
Onder die Britse bewind het die stad sy huidige voorkoms gekry met klein Normandiese huisies, Engelse kerke, asook neoklassieke en Victoriaanse geboue. Die reusagtige Château Frontenac is in 1893 opgerig en gee aan die stad vandag nog 'n Middeleeuse inslag. Onder Britse heerskappy het Quebecstad tot 'n beduidende sentrum van die skeepsboubedryf ontwikkel waar tussen 1790 en 1897 meer as 2 500 skepe vir die Britse Vloot vervaardig is.
Sedert die 19de eeu en nog tot in die 20ste eeu het steeds meer immigrante van die Britse Eilande hulle in Quebecstad kom vestig. Danksy sy gunstige ligging aan die Sint-Laurensrivier, die belangrikste seeweg in Noord-Amerika, het immigranteskepe by voorkeur hier aangedoen. In die 1830's het 'n gemiddelde 30 000 immigrante, waarvan twee derdes Iere, hier jaarliks voet aan wal gesit. In die periodes tussen 1852 en 1856 en tussen 1859 en 1865 het Quebecstad selfs as die administratiewe hoofstad van Kanada gedien. Dit was op een na die laaste Kanadese stad wat hierdie funksie waargeneem het voordat die Kanadese regeringsetel uiteindelik na Ottawa verskuif is. In 1864 is die sogenaamde Quebec-konferensie oor die Kanadese Federasie in Quebecstad gehou.
Die 20ste en 21ste eeu
Gedurende die Tweede Wêreldoorlog is twee Geallieerde konferensies in Quebecstad gehou. In 1943 het die Amerikaanse president Franklin D. Roosevelt, die Britse eerste minister Winston Churchill, die Kanadese eerste minister William Lyon Mackenzie King en die Sjinese minister van buitelandse sake T.V. Soong hier byeengekom. Die deelnemers aan die konferensie in 1944 was Churchill en Roosevelt. Die samesprekings is in die Citadelle en die nabygeleë Château Frontenac gevoer. 'n Groot deel van die Geallieerde landing in Normandië, wat nog in dieselfde jaar sou plaasvind, is hier bespreek.
Op 1 Januarie 2002 het twaalf munisipaliteite, wat voorheen deel van die Communauté urbaine de Québec was, met Quebecstad saamgesmelt.
In 2005 het die nasionale hoofstad van Quebec as gasheerstad van die tweede belangrikste sportfees (ná die Olimpiese Spele), die Wêreldspele van die Polisiemanne en Brandweermanne, opgetree. 11 000 atlete en 14 000 begeleiers het in Quebecstad byeengekom.
Bevolkingsgroei
Alhoewel Quebecstad as hoofstad van die Franse koloniale ryk in Noord-Amerika gedien het, was dit aanvanklik 'n relatief klein nedersetting. In 1608 het die bevolking 28 beloop, en ook anderhalf eeue later, toe dit in 1759 deur Britse magte ingeneem is, het die inwonertal effens die 8 000-kerf oorskry.
Snelle bevolkingsgroei is nie voor die eerste helfte van die 19de eeu aangeteken nie. In 1861 is die inwonertal op byna 60 000 beraam, veral weens die ekonomiese opswaai wat met die groei van die plaaslike bosboubedryf gepaard gegaan het en die vestiging van belangrike politieke en administratiewe liggame in Quebecstad.
'n Derde belangrike demografiese faktor was Quebecstad se rol as seehawe en toegangspoort na Noord-Amerika. Duisende immigrante op pad na Bo-Kanada en ander gebiede het hier voet aan wal gesit. In sommige jare het die inwonertal gedurende die somermaande amper verdubbel. Die stroom immigrante het weens die onhigiëniese toestande, wat met die tydelike huisvesting van duisende mense verbonde was, gesondheidsrisiko's ingehou. So was epidemieë 'n konstante bedreiging.
Saam met die afswaai, wat die bosbou- en skeepsboubedryf in die tweede helfte van die 19de eeu ervaar het, het die bevolkingsgroei begin verstadig. In die vier dekades tussen 1861 en 1901 het Quebecstad se bevolking toegeneem tot 68 840. Inwonertalle in die historiese stadskern het selfs begin krimp nadat steeds meer bewoners hulle in nuut ontwikkelde voorstede soos Saint-Roch gevestig het.
Die sensus van 2011 het weens die gunstige ontwikkeling van die arbeidsmark 'n toename in die bevolkingstal getoon. So het die bevolking van Quebecstad binne vyf jaar gestyg tot 516 622. Die oorgrote meerderheid bewoners van die metropolitaanse gebied (551 508) was in Quebecstad saamgetrek, terwyl die res in kleiner voorstede soos Saint-Augustin-de-Desmaures (18 141) en L’Ancienne-Lorette (16 745) gehuisves word.
Taalsituasie
Ná die verowering van Quebecstad deur Britse troepe is die oorspronklik uitsluitlik Franssprekende bevolking vanaf die vroeë 19de eeu deur Britse immigrante aangevul. Die persentasie Engelssprekende inwoners het sy hoogtepunt in 1851 bereik toe 43 persent Engels as huistaal gebesig het. Hierdie aandeel het in die volgende dekade afgeneem tot 41 persent in 1861.
Eers nadat Quebecstad sy funksie as aandoenhawe vir immigranteskepe kwytgeraak en groter getalle Engelssprekendes hulle in ander dele van Kanada en in die Verenigde State begin vestig het, het die aandeel nie-Franssprekendes skerp gedaal tot 31,5 persent in 1871, tien persent in 1921, ses persent in 1871 en slegs vier persent in 2011. Sodoende het Quebecstad sy oorspronklike karakter as merendeels Franssprekende nedersetting bewaar.
Hoofstad van Franssprekende Amerika
Dikwels word na Quebecstad verwys as die "Hoofstad van Franssprekende Amerika". Belangrike gebeurtenisse, wat dié reputasie bevestig het, was die Grande Convention Nationale, 'n byeenkoms van Franssprekendes uit alle dele van Noord-Amerika wat in 1880 gehou is, en die eerste Kongres van die Franse Taal (Congrès de la langue française) wat in 1912 plasgevind het. Quebecstad het verder opgetree as die gasheerstad van die fees Superfrancofête in Augustus 1974 en die Frankofone Spitsberade in 1987 en 2008. In 1979 is die internasionale Vereniging van Franssprekende Burgemeesters hier gestig. Ter geleentheid van die stad se 400-jaarfeesvierings in 2008 het Frankryk die Centre francophonie des Amériques aan Quebecstad geskenk.
Ekonomiese basis
Ville de Québec is die administratiewe en kulturele hoofstad van die provinsie Quebec en is danksy die historiese stadskern ook 'n eersterangse toeristebestemming. Die stad het 'n seehawe by die monding van die Sint-Charlesrivier en 'n olieraffinadery in Sint-Romauld. Die plaaslike nywerhede steun op die verwerking van hout en landbouprodukte. Die tersiêre sektor en nuwe tegnologieë sorg vir 'n bestendige ekonomiese groei; die werkloosheidsyfer is laer as in Montreal en ander gebiede in die provinsie.
Universiteit
Die grootste deel van die Université Laval het in 1950 na die voorstad Sainte-Foy verhuis. Tans is daar sowat 35 000 studente (sowat 2 000 van hulle is Franstalige studente uit Amerika, Europa en Afrika). Die universiteit speel 'n belangrike rol by die studie en bevordering van die Franstalige kultuur in Noord-Amerika.
Boukuns
Rue de Petit Champlain, wat na die stadstigter vernoem is, is een van die oudste en nouste straatjies in Noord-Amerika en tans 'n vertoonvenster vir die oudste boustyle in Nieu-Frankryk. Die eerste Franse setlaars het in hul 17de en 18de eeuse boukuns hoofsaaklik elemente van Normandiese en ander Noord-Franse argitektuurstyle oorgeneem en dit by Quebec se kouer klimaat aangepas. Nadat vroeë houtgeboue in 1682 in 'n verwoestende brandramp vernietig is, het nuwe bouregulasies bepaal dat nuwe huise van steen gebou moes word, met twee verdiepings en metaaldakke met 'n helling van 52 graad sodat sneeu in die wintermaande maklik verwyder kon word.
732
Die jaar 732 was 'n skrikkeljaar wat volgens die Gregoriaanse kalender op 'n Vrydag begin het. Dit was die 32ste jaar van die 8ste eeu n.C. In teenstelling met gewone jare het die jaar 366 dae en 'n 29 Februarie gehad.
Winterkersie
Die winterkersie (Solanum pseudocapsicum) is ’n spesie van die genus Solanum met giftige vrugte. Dié meerjarige plante kan as huisplante gekweek word, maar dit word in sommige lande as ’n onkruid beskou.
Eienskappe
duimnael|links|180px|S. pseudocapsicum dra groot blomme. Die plant is inheems aan Peru en Ecuador en kan ryp en koue weerstaan. Hulle leef sowat 10 jaar en dra gewoonlik van hul tweede of derde jaar af bessies. Hulle is verwant aan die tamatie (Solanum lycopersicum) en die vrugte se smaak en tekstuur is baie soos dié van kersietamaties; daarom word die twee dikwels verwar. Hulle is ook verwant aan die aartappel (Solanum tuberosum).
Dit is een van twee spesies van Solanum wat as huisplante gekweek kan word; die ander een is Solanum annuum.
Probleme
Hoewel die bessies giftig is, is hulle gewoonlik nie lewensgevaarlik vir mense nie. Dit kan wel maagprobleme veroorsaak, onder meer vomering en gastro-enteritis. Winterkersies is baie giftig vir honde, katte, en sommige voëls.
As die blare verlep en die bessies afval, is die plant te droog. As die onderste blare geel word met bruin kolle op, is daar ’n magnesiumtekort. Vaalvrot, rooimyte en virussiekte kan ook voorkom. In laasgenoemde geval moet die hele plant vernietig word.
Elize Cawood
Elize Cawood (28 Junie 1952 – 18 Julie 2020) was ’n Suid-Afrikaanse aktrise. Haar bekendste TV-rol is waarskynlik dié van Pop in Verspeelde lente (1984) en op die silwerdoek teenoor Marius Weyers en Peter Sepuma as die ryk Afrikaanse vrou in Taxi to Soweto. Sy was ook te sien in flieks soos Die wonderwerker (2012) en Lien se lankstaanskoene (2012).
Cawood het talle pryse vir haar rolle ingepalm, onder andere Beste Aktrise in 'n dramareeks in 1984 en 1985, Beste Vroulike Byspeler in die Vita-, Dalro-, Scenaria- en Artes-toekennings, asook Beste Aktrise in die sepie Villa Rosa in 2007.
Lewensloop
Elize Cawood is in 1952 gebore en matrikuleer aan die Hoërskool Sentraal in Bloemfontein. Daarna studeer sy drama aan die Universiteit van die Oranje-Vrystaat, waar sy haar B.A.-graad verwerf het.
Cawood begin haar loopbaan in 1974 by die destydse Sukovs. Sy speel onder meer in Paul Ziller se The Effect of Gamma Rays (onder regie van Ernst Eloff) en Bertolt Brecht se Die goeie mens van Setzuan (onder regie van William Egan). Sy het ook in skole- en biblioteekprogramme opgetree.
Later werk sy by Truk en word hierna 'n vryskutspeler. Op die verhoog raak sy veral bekend waar sy die rol van Olive Schreiner vertolk in Stephen Gray se Schreiner — A One Woman Play (onder regie van Lucille Gillwald), as Elsa in die debuutproduksie van Athol Fugard se Road to Mecca in die Markteater in Johannesburg, en as Stella in Tennessee Williams se Die trem se naam: Begeerte (vertaal deur Lucas Malan en geregisseer deur Bobby Heany).
Sy is in 1982 met die akteur Wilson Dunster getroud, saam met wie sy te sien was in Paul Slabolepszy se The Art Of Charf en Dinner For One. Haar broer Bromley is ’n rolprent- en televisieregisseur, en haar dogter, Jenna Dunster, is ook 'n aktrise.
731
Die jaar 731 was 'n gewone jaar wat volgens die Gregoriaanse kalender op 'n Donderdag begin het. Dit was die 31ste jaar van die 8ste eeu n.C. Soos ander gewone jare het die jaar 12 maande, 52 weke en 365 dae gehad.
Cornulella tyro
Cornulella tyro is 'n sponsspesie in die taksonomiese indeling van die Demospongiae (gewone sponse). Die liggaam van die spons bestaan uit kieselnaalde en sponginevesels en is in staat om baie water op te neem.
Johnston se lampogie
Johnston se lampogie (Aplocheilichthys johnstoni) is 'n varswatervis wat voorkom in die Okavangorivier, die Zambezirivier, Pungwerivier, Busirivier, Limpoporivier, opvanggebied van die Malawimeer en die Rukwameer. In Engels staan dit bekend as Johnston's topminnow.
Cornulella tyro
Die spons behoort tot die genus Cornulella en tot die familie Acarnidae. Die wetenskaplike naam van die spesie is die eerste keer geldig gepubliseer in 1994 deur Van Soest, Zea & Kielman.
Johnston se lampogie
Voorkoms
Die vissie het 'n lang, skraal lyf met die dorsale vin agter op die rug en die stertvin is bolrond. Die mannetjies is meer kleurryk as die wyfies en is deurskynend geel van kleur en die skubbe het 'n ligte silwer-blou skynsel op. Daar is ook swart rante op die dorsale-, stert- en anale vinne. Daar is soms 'n blou skynsel op die boonste helfte van die kieu-deksel. Die oë se irisse is silwer blou. Die vissie word tot 50 mm lank.
Habitat
Die vissie leef in beskermende water waar volop plantegroei is, ook in vlak water van stil riviere, vloedvlaktes en moerasse. Hulle leef in skole saam naby die oppevlakte en vreet ongewerweldes soos muskiet larwes. Die wyfie se eiers klou aan die plantegroei vas. Wanneer voedsel volop is paar die visse feitlik daagliks.
Homograaf
Twee woorde in dieselfde taal is 'n homograaf of ortografiese homoniem van mekaar as hulle op dieselfde manier geskryf word, maar totaal verskillende betekenisse, klankvorme en dikwels oorsprong het.
Klemtoonhomograaf
Sekere homograwe se betekenisse (of funksie) kan onderskei word deur die klemtoon op 'n sekere lettergreep of klankgreep. Die woorde word egter steeds dieselfde gespel. Sulke homograwe staan bekend as 'n klemtoonhomograwe of klemtoonhomogramme. Enkele voorbeelde:
Salli Richardson
Salli Richardson (gebore 23 November 1967) is 'n Amerikaanse aktrise, regisseuse, en vervaardiger. Sy is bekend vir haar rolle in die rolprente Anacondas: The Hunt for the Blood Orchid (2004), I Am Legend (2007), en Black Dynamite (2009), en in die televisiereeks Eureka (2006).
Clara Bow
Clara Bow (29 Julie 1905 – 27 September 1965) was 'n Amerikaanse aktrise. Sy was bekend vir haar rolle in die rolprente It (1927), Wings (1927), The Wild Party (1929), en Call Her Savage (1932).
Akaroa
Akaroa is 'n klein hawedorp op die Banks-skiereiland in die administratiewe gewes Canterbury op die Suideiland van Nieu-Seeland. Die nedersetting met sowat 624 inwoners, waarvan sowat 'n derde afgetrede persone is, beskik oor 'n natuurlike seehawe wat deur vulkaniese heuwels omring word.
Ongeag die feit dat die Britse seilskip HMS Britomart in 1840 haastig na die gebied uitgestuur is om die Nieu-Seelandse Suideiland onder die soewereiniteit van die Verenigde Koninkryk te plaas, het Franse setlaars 'n vergeefse poging aangewend om hier 'n Franse kolonie te stig wat aanvanklik as Port Louis-Philippe bekend gestaan het. Geografiese benamings soos straatname herinner nog steeds aan die Franse koloniste. Die gebied het voor 1840 ook as Wangaloa bekend gestaan. Die huidige naam kom uit die plaaslike Kāi Tahu Māoritaal en beteken letterlik "Lang Hawe".
Cao Zhen
Cao Zhen (Chinees: 曹 臻; Pinyin: Cáo Zhēn; gebore 8 Januarie 1987 in Shandong) is 'n vroulike Chinese tafeltennisspeler.
Akaroa
Vandag is Akaroa 'n gewilde toeristebestemming, en tydens die vakansie-seisoen styg die aantal bewoners tot meer as 7 000. Die belangrikste besienswaardighede is die Rooms-Katolieke parogiekerk St. Patrick, wat in 1864 ontstaan het, die Maison Langlois-Eteveneaux van 1843, die Anglikaanse St. Peter's-kerk wat in 1863 in die Nieu-Gotiese styl opgerig is en die ou doeanehuis uit die jaar 1863.
Die Akaroabaai is die natuurlike habitat van sowat dertig Hector-dolfyne wat slegs hier voorkom. Vir die bedreigde dolfyne is 'n natuurbewaringsgebied ingestel sodat die diere nie deur vissersnette beseer kan word nie.
Geskiedenis
In 1838 het Jean François Langlois, kommandeur van die walvisskip Cachalot, planne gesmee vir die vestiging van 'n Franse setlaarskolonie in Akaroa. Nadat grond van plaaslike Ngai Tahu-Māorihoofde aangekoop is, het 'n groep handelaars uit die Wes-Franse hawestede Nantes en Bordeaux in die volgene jaar 'n kompanjie ter verwesenliking van dié doelwit gestig - La Compagnie de Bordeaux et de Nantes pour la Colonisation de l’Île du Sud de la Nouvelle Zélande et ses Dépendances. Die Franse koning Louis-Philippe het ingestem om sy bystand aan die projek te verleen.
Die Franse verteenwoordiger vir die beplande kolonie, kaptein Charles François Lavaud, het in Februarie 1840 die lang seereis na Nieu-Seeland begin. 'n Maand later het 'n tweede skip, die Comte de Paris, met 59 emigrante aan boord vertrek.
Intussen het die Britse regering onder druk geswig en William Hobson in 1839 na Nieu-Seeland gestuur om die gebied met Britse setlaars te koloniseer. Op 6 Februarie 1840 is 'n ooreenkoms met Māori-verteenwoordigers, die Verdrag van Waitangi, onderteken. Twee maande later, op 6 Februarie, het Hobson namens die Britse regering aanspraak gemaak op die Suideiland.
Toe Lavaud in Julie die Bay of Islands bereik het, is hy daarvan in kennis gestel dat Nieu-Seeland reeds onder Britse gesag was. Hy is vriendelik ontvang deur Hobson, maar nogtans is die Britse skip Britomart na die Suideiland gestuur om Franse aktiwiteite in Akaroa te monitor. Lavaud het aanvaar dat enige poging van Franse kant om 'n kolonie in Akaroa te vestig, tot konfrontasie met Britse magte kon lei. Toe die Comte de Paris in Augustus in Akaroa aangedoen het, was die Britse vlag daar reeds gehys.
Danksy die handel met verbygaande walvisskepe het die Franse nedersetting gefloreer, al was die lewensomstandighede in Akaroa aanvanklik nog haglik - weens die gebrek aan behuising is die Franse immigrante in tente gehuisves. In 1843 was daar 69 Franse setlaars, insluitende agt Duitsers, wat vreedsaam saamgewoon het met 86 Britte en plaaslike Māori. Geleidelik is tente deur vaste geboue vervang en vrugte en groente verbou. Die Franse Vloot is toegelaat om paaie, brûe en kaaie te bou, terwyl Franse priesters onderwys aan kinders verskaf het. Winkels, hotelle, bakkerye en kafees is geopen.
Die Britse regering het die Franse setlaars uiteindelik as die grondeienaars erken, terwyl Lavaud en sy opvolger tot 1845 Franse reg in die nedersetting kon toepas. Vanaf die middel van die 1840's het die walvisbedryf agteruitgegaan, en Franse Vlootskepe het Akaroa in 1846 verlaat. Die meeste setlaars het hulle permanent gevestig en is genaturaliseer. Vandag herinner enkele geboue, 'n begraafplaas en Franse straat- en plekname aan die klein getal Frane koloniste en is daar duisende nasate.
Tambof
Tambof (Russies: Тамбо́в) is ’n stad in Rusland en die hoofstad van die federale deelgebied Tambof-oblast. Dit is geleë aan die Tsna- en die Stoedenets-rivier, 480 km suidoos van Moskou. Die bevolking in 2014 was 284 972.
Die naam "Tambof" kom van die Moksja-woord томба (tomba), wat "vleiland" of "moerasland" beteken.
Riley Hatch
Riley Hatch (2 September 1862 – 6 September 1925) was 'n Amerikaanse akteur. Hy was bekend vir sy rolle in die rolprente Lady Audley's Secret (1915), The City (1916), en Zaza (1923).
Portland
Portland kan verwys na:
733
Die jaar 733 was 'n gewone jaar wat volgens die Gregoriaanse kalender op 'n Sondag begin het. Dit was die 33ste jaar van die 8ste eeu n.C. Soos ander gewone jare het die jaar 12 maande, 52 weke en 365 dae gehad.
Sardyn
Die sardyn (Sardinops sagax) is 'n seevis wat rondom die hele Suid-Afrikaanse kus aangetref word en in groot skole voorkom. Hulle kom ook voor in die noordelike Stille Oseaan en staan ook bekend as die pelser in Afrikaans, of pilchard in Engels.
Voorkoms
Die vis is silwer van kleur met 'n ry swart kolletjies aan die kante en word 28 cm groot. Die vis kom in skole voor en is verantwoordelik vir die jaarlikse sardienstormloop aan die kus van KwaZulu-Natal.
Habitat
Daar is twee bevolkings van die sardyn aan die Suider-Afrikaanse kus. Die een groep kom by Namibië voor; vanaf Angola tot by Luderitz en die ander groep vanaf die Oranjerivier tot by Maputo. Die twee bevolkings sal nie meng nie omrede daar 'n konstante opwelling van koue water naby Luderitz plaasvind.
Die Suid-Afrikaanse bevolking skiet kuit gedurende die lente en somer op die Agulhasbank terwyl daar ook 'n kleiner kuitskietaksie plaasvind aan die kus van KwaZulu-Natal gedurende die winter en lente. Die eiers en larwes van die Agulhasbank dryf dan weswaarts. Die klein vissies versamel naby die kus van die Wes-Kaap gedurende die herfs en winter en migreer dan suid en ooswaarts waar die kuitskietaksie weer begin.
Die sardyn eet onder andere soöplankton en word op hulle beurt gejag deur snoek, tuna, geelstert, leervis, geelbek, kabeljou, verskeie haaie, dolfyne, robbe en pikkewyne.
Kommersiële waarde
Die sardyn is baie belangrik vir die Suid-Afrikaanse sowel as die Namibiese kommersiële visvangbedrywe. Gedurende die vroeë 1960's was daar 400,000 ton per jaar gevang deur die Suid-Afrikaanse bedryf maar dit het afgeneem na 70,000 ton per jaar in 1967. Die Namibiese tonnemaat was 1,400,000 ton per jaar in 1968 en het geval tot 300,000 ton per jaar in 1971 en het konstant onder 100,000 ton per jaar gebly tussen 1978 en 1988.
Jaarlikse sardienstormloop
Die jaarlikse sardienstormloop word veroorsaak deur veranderinge in die temperatuur van die water aan die ooskus. Gedurende Mei en Junie word warm water aan die ooskus vervang met koue water van minder as 20 °C. Hierdie koeler water maak dit moontlik vir groot skole sardyne, ansjovis en rondeoogharing om nader aan die land en noordwaarts te beweeg. Hierdie groot skole word maklik deur haaie en dolfyne na vlakker baaie gedryf waar hulle gevang word deur mense, seediere en seevoëls.
Halifax, Nova Scotia
Halifax is die hoofstad en grootste metropolitaanse gebied van Nova Scotia, Oos-Kanada.
Ná sy samesmelting met Dartmouth en Bedford in die jaar 1996 vorm die stad en sy omgewing die streeksmunisipaliteit Halifax Regional Municipality met sowat 360 000 inwoners (2001). Halifax is die ekonomiese sentrum van die Atlantiese provinsies en die tweede grootste Kanadese kusstad na Vancouver (Brits-Kolombië), terwyl sy seehawe die wêreld se tweede grootste natuurlike hawe na Sydney (Australië) is. Dit is een van min hawens in Kanada wat dwarsdeur die jaar ysvry bly. Dit lê nader aan Europa as enige ander belangrike Noord-Amerikaanse seehawe suid van Newfoundland/Terre Neuve.
Die stad het 'n belangrike rol in die geskiedenis van Kanada gespeel en is oorspronklik veral as 'n Britse militêre teenwig vir die Franse seevesting Louisbourg, op die Kaap-Breton-eiland aangelê. Meer as een miljoen immigrante en vlugtelinge het by Halifax se Pier 21 voet aan wal gesit.
Vandag is Halifax 'n kosmopolitiese stad met kleiner wolkekrabbers en 'n gerestoureerde historiese stadskern wat byna volledig met die see omsluit word. Halifax se universiteite, met sowat 20 000 studente, dra by tot die kulturele lewe van die stad wat soms die "San Francisco van die noorde" genoem word - 'n verwysing na die brug oor die Narrows, wat Halifax met Dartmouth verbind en 'n bietjie na die Kaliforniese Golden Gate-brug lyk, die hawebuurt en die vestingsberg Citadel Hill met sy steil strate. Vanweë sy musieklewe word Halifax tans ook dikwels met die Noordwes-Amerikaanse stad Seattle vergelyk.
Geskiedenis
Die eerste bewoners van die gebied was Mi'kmaq-Indiane, wat die baai van Halifax Chebookt ("Groot lang hawe") genoem het.
Op 9 Julie 1749 het kaptein-generaal Edward Cornwallis met sowat 2 500 setlaars op die Chebucto-skiereiland geland om 'n nedersetting en voorpos vir die Britse troepe te stig. Die klein vesting is ter ere van Lord Halifax, die president van die Britse handelskamer, "Halifax" genoem en vanweë sy strategiese ligging reeds in die volgende jaar tot hoofstad van Nova Scotia verklaar. In dieselfde jaar is in die omgewing nog 'n nedersetting, Dartmouth, gestig. Die pont, wat die twee stede sedert 1752 met mekaar verbind, is die oudste seewaterpont in Noord-Amerika.
Ondanks baie moeilikhede het Halifax vinnig ontwikkel, en in die stad is in 1752 die eerste Kanadese koerant, die Halifax Gazette, uitgegee en drie jaar later die eerste poskantoor in Kanada opgerig. Met die bou van die eerste kaai in 1758 het Halifax se geskiedenis as 'n belangrike Kanadese hawestad begin. In 'n tyd toe Groot-Brittanje en Frankryk daarna gestrewe het om Noord-Amerika te beheer, het stad as basis vir Britse militêre operasies teen die Franse fort in Louisbourg gedien.