cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Rhodesië
Geskiedenis
Alhoewel geen enkele staat Rhodesië se onafhanklikheid amptelik erken het nie, kon die bewind in Salisbury op twee buurlande steun wat in noue politieke, ekonomiese en militêre samewerking belang gestel het - Suid-Afrika en die destydse koloniale moondheid Portugal (wat Mosambiek geadministreer het).
Die nuwe bewind in Salisbury het homself as 'n Britse voorpos van die Europese beskawing in Afrika beskou; hul pligte as Britse onderdane het Rhodesiërs nagekom deur Elizabeth II van die Verenigde Koninkryk tot Koningin van Rhodesië uit te roep. Die koningin het, in lyn met die amptelike Britse beleid, geweier om die titel te aanvaar. Haar amptelike verteenwoordiger, die Rhodesiese goewerneur-generaal Sir Humphrey Gibbs wat sy amp sedert 1959 beklee het, het die eensydige onafhanklikheidsverklaring verwerp en 'n vergeefse poging onderneem om die Rhodesiese regering onder premier Ian Smith te ontslaan, het vervolgens geen aktiewe rol meer in die land se politieke lewe gespeel nie. Ian Smith het verkies om sy eie staatshoof as verteenwoordiger van die koningin te benoem - die visepremier en minister van buitelandse sake, Clifford Dupont, wat die amptelike titel Officer Administering the Government gedra het.
Op 2 Maart 1970 is die monargie afgeskaf en die Republiek van Rhodesië geproklameer, met Clifford Dupont as eerste president.
Bevolkingsamestelling
In die jare kort ná die Tweede Wêreldoorlog het groter getalle immigrante uit die Verenigde Koninkryk hulle in die destydse Suid-Rhodesië kom vestig. Van hulle was gedemobiliseerde soldate wat voordeel kon trek uit die plaaslike regering se immigrasieskema met finansiële steun vir immigrante. Ander weer het tydens die oorlog as deel van hul militêre opleiding in die Koninklike Lugmag se opleidingsentrum naby Salisbury 'n tyd lank in die land gebly en later besluit om hulle permanent daar te vestig.
Billy Slaughter
Billy Slaughter (gebore 3 Junie 1980) is 'n Amerikaanse akteur en vervaardiger. Hy is bekend vir sy rolle in die rolprente The Campaign (2012), The Big Short (2015), The Magnificent Seven (2016), en Dark Meridian (2017).
Rhodesië
Bevolkingsamestelling
Buite die militêre sfeer het Britte die moeilike ekonomiese situasie, wat onder meer voedselrantsoenering ingesluit het, deur emigrasie na Rhodesië probeer ontsnap. Weens sy beleid van diskriminasie teen die aanstelling van swart Rhodesiërs in poste vir gekwalifiseerdes is die ekonomiese geleenthede vir blankes in die land as gunstig beskou.
Die stroom immigrante het die Rhodesiese bevolking van Europese afkoms tussen 1946 en 1951 van 82 000 tot 135 000 laat groei - die grootste toename in meer as dertig jaar. Net in 1948 het 17 000 nuwe aankomelinge hulle in Suid-Rhodesië gevestig. Tegelykertyd is grond nuut geklassifiseer as boerderygebied vir blankes en meer as 100 000 swart bewoners hervestig.
Erica laevigata
Erica laevigata is 'n plant wat tot die genus Erica behoort en is deel van die fynbos. Die plant is inheems aan die Wes-Kaap.
Shelby Young
Shelby Young (gebore 8 April 1992) is 'n Amerikaanse aktrise. Sy is bekend vir haar rolle in die rolprent The Social Network (2010) en in die televisiereekse American Horror Story (2011) en Star Wars Forces of Destiny (2017).
Benetice
Benetice is 'n dorp in Tsjeggië met 30 inwoners.
Geografie
Benetice lê wes van die voet van de Žebrákovský koppie (601 meter) in die bosse van die Českomoravská vrchovina.
Petrol
Petrol is 'n vloeibare brandstof wat van ruolie, aardgas of steenkool gemaak word. Dit word veral as brandstof in binnebrandenjins gebruik. Dit bestaan hoofsaaklik uit koolwaterstowwe, het 'n lae viskositeit (dus hoë vloeibaarheid) en 'n redelike lae kookpunt.
Petrol en diesel is die algemeenste brandstowwe wat vir motorvervoer gebruik word, en speel dus 'n belangrike rol in die ekonomie.
Verskillende benamings
"Gasoline" is 'n Engelse woord wat brandstof vir motorvoertuie aandui. Die Oxford English Dictionary meld dat hierdie term reeds in 1863 gebruik is, toe dit as gasolene gespel is. Die woord is 'n sameflansing van "gas" en die chemiese agtervoegsels "-ol" en "-ine" of "-ene".
Die gebruik van die woord gasoline in plaas van "petrol" vind nie byval buite Noord-Amerika nie, gegewe die afkorting van "gasoline" na "gas", omrede verskeie vorme van gasagtige produkte ook oorsee (veral in Europa) as motorbrandstof gebruik word, soos saamgepersde natuurlike gas (CNG), vloeibare natuurlike gas (LNG) en vloeibare petroleum gas (LPG).
Verder word dit algemeen "bezin" genoem (afgelei van benseen) in Duitsland en Skandinawië.
Chemiese eienskappe
Petrol word tradisioneel in olieraffinaderye vervaardig. Die stof wat bloot uit ruolie gedistilleer word, voldoen nie meer aan die vereistes van moderne enjins nie, maar word wel gebruik in die vervaardigingsproses.
SASOL gebruik die Fischer-Tropsch-proses vir die vervaardiging van petrol (en ander brandstowwe) uit steenkool.
Meeste petrol bestaan uit koolwaterstowwe met tussen vyf en twaalf koolstofatome per molekule – hoofsaaklik paraffiene, naftene, aromate en oliefiene. Die spesifieke verhoudings sal afhang van die raffinadery, die spesifieke ruolie wat gebruik is, en die kwaliteit petrol – veral die oktaan.
Oktaangetal
Die belangrikste eienskap van petrol is die oktaangradering. Bymiddels word by petrol gevoeg om te voorkom dat die enjin "klop" – die verskynsel waar van die brandstof te vroeg ontbrand en 'n klopgeluid (vibrasie) in die enjin veroorsaak. Soos wat die druk in enjins se silinders verhoog, vergroot die probleem met enjinklop. Die oktaangetal van 'n brandstof dui aan hoe klopbestand dit is. Dit word gemeet relatief tot 'n mengsel van 2,2,4-trimetielpentaan ('n isomeer van oktaan) en n-heptaan. 'n 87-oktaan-petrol het dus dieselfde klopbestandheid as 'n mengsel met 87% iso-oktaan en 13% n-heptaan. Die oktaangraderingstelsel is ontwikkel deur die chemikus Russel Marker.
Die oktaangradering van petrol is dus nie 'n aanduiding van die hoeveelheid oktaan wat in die petrol teenwoordig is nie.
Algemeen beskikbare petrol het oktaangraderings in die omgewing van 87 tot 95. Dit is egter moontlik vir 'n brandstof om 'n oktaan van meer as 100 te hê, aangesien iso-oktaan nie die mees klopbestande stof is nie. Brandstowwe vir renmotors (sg. racing fuel), etanol, vliegtuigbrandstof, en gas (LPG) het oktaangraderings van 110 en hoër. Petrol se oktaan kan verhoog word deur bystowwe, soos tetraetiellood (in loodbevattende petrol).
In Suid-Afrika verskil die oktaangradering van petrol by die kus en hoërliggende dele. Petrol by die kus en laerliggende gebiede het 'n effens hoër oktaan om vir die hoër lugdruk geskik te wees.
Loodvrye petrol
Petrol is sedert die 1920's aangevul met 'n verbinding van lood om dit meer klopbestand te maak. Dit het egter aan die lig gekom dat hierdie praktyk baie skadelik is vir die omgewing en dat loodvlakke in mense se bloed hierdeur beïnvloed is. Sedert die 1970's het die VSA begin om die gebruik van lood uit te faseer. In die 1990's staak die VSA en meeste lande in Europa loodtoevoegings geheel en al en word slegs loodvrye petrol verkoop. In Suid-Afrika staak die algemene gebruik van loodbevattende petrol aan die einde van 2005, alhoewel loodvrye petrol reeds vroeër beskikbaar was.
Omdat lood enjins effens teen erosie beskerm, kan sekere ouer motors nie loodvrye petrol gebruik nie. Sulke motors moet aangepas word. Motors met katalitiese omsetters kan slegs van loodvrye petrol gebruik maak aangesien lood hierdie omsetters beskadig.
Loodvrye petrol word as baie veiliger vir die omgewing en vir mense beskou as gewone petrol.
Kommers is aanvanklik geopper oor skadelike newe-produkte of besoedeling in loodvrye brandstof, maar die vlakke van stowwe soos benseen, tert-butielmetieleter en diïsopropyleter, is elk minder as 1%.
David Guetta
Pierre David Guetta (gebore 7 November 1967 in Parys), beter bekend onder sy verhoognaam David Guetta, is 'n Franse platejoggie (DJ) en dance-pop-produsent (vroeër housemusiek).
David Guetta se eerste album, Just A Little More Love, is in 2002 vrygestel. Later het hy Guetta Blaster (2004) en Pop Life (2007) vrygestel.
Guetta bereik in 2009 sukses met die album One Love, met die enkelsnitte When Love Takes Over, Gettin' Over You, Sexy Bitch en Memories. Die eerste drie daarvan bereik nommer 1-posisies in die Verenigde Koninkryk. In 2011 het hy met sy album Nothing but the Beat verdere sukses behaal. Hierop staan die beroemde singles Where Them Girl At, Little Bad Girl, Without You, Titanium en Turn Me On. Hy is een van die eerste platejoggie wat in aanraking gekom het met die EDM-scene en hy staan wêreldwyd bekend as die "Grandfather of EDM".
Spaanse Inkwisisie
Die Spaanse Inkwisisie was 'n instituut wat in 1478 deur die Reyes Católicos van Spanje gestig is om  Katolieke Ortodoksie gedurende hul heerskappy te handhaaf. Dit was onder direkte leiding van die Spaanse monargie. Dit word eers in 1834 tydens die heerskappy van Isabella II afgeskaf. As gevolg van die geheimsinnigheid rondom die Inkwisisie Howe, die “skouspelagtige” verbranding van bekende mense en Protestantse propaganda uit Nederland en Engeland, is die aantal slagoffers van die Inkwisisie sterk oorskat en vorm dit 'n belangrike deel van die donker legende.
In beginsel het die Inkwisisie, as 'n hof van die kanonieke reg, slegs beheer oor gedoopte Christene. In die geskiedenis van die Inkwisisie is die jurisdiksie egter uitgebrei tot byna alle onderdane van die koning van Spanje.
Wat voorafgegaan het
Die ondersoekende Inkwisisie is nie 'n Spaanse skepping nie. Dit is gestig op grond van 'n pouslike besluit Ad Abolendam ("met die doel om af te skaf"), wat aan die einde van die twaalfde eeu deur Pous Lucius III uitgereik is om die Albigensiese kettery in die suide van Frankryk te bestry. Daar was howe van die pouslike Inkwisisie in verskeie Europese koninkryke gedurende die Middeleeue. In die Koninkryk van Aragon is 'n pouslike Inkwisisie gegrond op die dekreet Excommunicamus van Pous Gregorius IX in 1232 gedurende die era van die Albigensiese kettery. Die belangrikste verteenwoordiger van die pouslike inkwisisie in Arágon was Raymundus van Peñafort. Met verloop van tyd het die belangrikheid van die Inkwisisie afgeneem. In die middel van die vyftiende eeu het die instituut, alhoewel juridies nog in werking, amper vergete.
In Kastilië was die pouslike Inkwisisie nog nooit aktief nie. Opsporing en straf van dwaalleer was take van die biskoppe daar; Dit is dus beter om te verwys na die biskoppe se Inkwisisie.
Konteks
'n Groot deel van die Iberiese Skiereiland is oorheers deur die Arabiere en dele in die suide, veral Granada, het 'n groot Moslem-bevolking gehad. Tot 1492 was Granada nog steeds onder Arabiese heerskappy. Die groot stede, in besonder Sevilla, Valladolid, hoofstad van Kastilië en Barcelona, hoofstad van Corona de Aragón, het groot bevolkings van Jode gehad, gekonsentreer in sogenaamde juderías, Joodse wyke.
Gedurende die Middeleeue was daar 'n redelike vreedsame godsdienstige samelewing in die koninkryke van die Skiereiland, hoewel enkelle voorvalle tussen Christene, Jode en Moslems plaasgevind het. Daar was 'n lang Joodse tradisie van sterrekyk in Aragon. Die vader van Ferdinand, Johan II van Aragón, het die Joodse Abjathar Crescas aangewys as die beste sterrekundige. Die Jode beklee ook baie belangrike posisies, beide in godsdienstige en politieke posisies. Kastilië het selfs 'n nie-amptelike rabbi, 'n Joodse meester in die geneeskunde gehad.
Aan die einde van die veertiende eeu het 'n golf antisemitisme egter op sommige plekke in Spanje ontstaan, aangemoedig deur die preke van Martínez, aartsdiaken van Écija. Die pogroms van Junie 1391 was besonder bloedig: in Sevilla is honderde Jode doodgemaak, die sinagoge is heeltemal verwoes en in ander stede soos Córdoba, Valencia en Barcelona was die aantal slagoffers baie hoog.
Een van die gevolge van hierdie versteurings was die massiewe bekering van Jode. Voor hierdie datum was bekerings skaars, maar toe het bekering skielik sosiale betekenis verkry. Sedert die vyftiende eeu kon mens praat van judeokonversos, ook 'nuwe Christene' genoem, as 'n nuwe sosiale groep wat deur beide Jode en Christene met agterdog beskou is. So het die Jode nie net moontlike vervolgings ontsnap nie, maar kon hulle ook talle werksgeleenthede en posisies behou wat hulle normaalweg sou verbied deur wette wat die Jode ernstig beperk het. Onder die bekeerlinge het baie na 'n belangrike posisie in Spanje in die vyftiende eeu gestyg. Bekende bekeerlinge was onder andere: die dokters Lagoon en Francisco Lopez Villalobos, meester dokter van Ferdinand die Katolieke; die skrywers Juan del Encina, Juan de Mena, Diego de Valera en Alfonso de Palencia en die bankiers Luis de Santángel en Gabriel de Sánchez, wat Christopher Columbus se reis befonds het.
Die bekeerlinge kon uitstaande posisies sonder opposisie in die kerklike hiërargie beklee en sodoende ernstige teenstanders van Judaïsme word. Party van hulle het selfs adelikes geword.
Oorsake
Daar is geen konsensus oor waarom die Reyes Católicos besluit het om die Inkwisisie in Spanje te vestig  nie. Navorsers het verskeie moontlike redes voorgestel:
1.	Die vestiging van godsdienstige eenheid. Aangesien die doel van die Katolieke konings was om 'n doeltreffende staatsmasjien te skep, was dit 'n prioriteit om godsdienstige eenheid te bewerkstellig. Daarbenewens het die Inkwisisie dit vir die monargie moontlik gemaak om aktief in godsdienstige sake in te gryp sonder die tussenkoms van die pous.
2.	Die politieke teenkanting teen die Katolieke konings te verswak.
3.	Die magtige minderheid van oconversos te beëindig. In die Koninkryk van Aragón het hulle invloedryke families deur moeilike tye geplaas soos soos Santa Fe, Santángel, Caballería en Sánchez. Dit word egter weerspreek deur die feit dat Fernando self in sy administrasie finansies bly bestuur by talle conversos.
4.	Finansiering van die ekonomie. Aangesien een van die maatreëls inbeslagneeming van goedere inhou, kan hierdie moontlikheid nie buite rekening gelaat nie.
Die Inkwisisie en die uitdrywing van die Jode
Die aantal Jode wat Spanje verlaat na die instelling van die Inkwisisie is nie bekend nie. Historici uit die tyd noem groot getalle: Juan de Mariana (1536 - 1624) meen dat sowat 800 000 Jode Spanje ontvlug en Isaac Abrabanel (1437 - 1508) noem die getal van 300 000. Skattings van moderne historici is laer: volgens Henry Kamen het ongeveer 40 000 van die total van 80 000 Spaanse Jode geëmigreer.
Die Jode wat in die Koninkryk Kastilië woon, emigreer hoofsaaklik na die koninkryk van Portugal en Marokko. Volgens Kamen emigreer die Jode uit die Koninkryk Aragón veral na Christelike buurlande, veral Italië.
Baie Jode laat hulle doop. Waarskynlik het mense hierdie eerder gedoen om uitsetting te voorkom, as van 'n opregte bekering na die Christendom. Hierdie 'bekeerde' Jode is conversos (bekeerlinge) genoem. Hulle is deur die Inkwisisie voortdurend in die oë gehou. As hulle daarvan verdink word dat hulle na hul bekering nog steeds die Joodse godsdiens te praktiseer, word hulle nog deur die Inkwisisie vervolg.
Die vervolging van conversos was die intensiefste gedurende die periode van 1478 tot 1530. Na 1530 word dit minder en daal die aantal hofsake teen conversos tot 3% van die totale aantal deur die Inkwisisie uitgevoerde sake. In 1588 het 'n oplewing plaasgevind in die vervolging van conversos toe in Quintanar de la Orden 'n groep kripto-jode (Jode wat onder druk as Christene gedoop is, maar in die geheim nog die reëls van die Jodendom naleef) ontdek het. In die laaste dekade van die 16de eeu het baie gedwonge bekeringe van Jode plaasgevind.
In die begin van die 17de eeu het sommige conversos wat na Portugal gevlug het, weer na Spanje teruggekeer, om aan die Portugese Inwisisie te ontkom wat in 1532 gestig is. Dit het tot 'n toename van die aantal sake teen 'kripto-jode' gelei.
Onderdrukking van die protestantisme
In die 16de eeu begin die Inkwisisie minder aandag te bestee aan die conversos. Die taak word nou die bestryding van die protestantisme, wat in Spanje enkele aanhangers gehad het.
Dit is 'n misverstand dat die Spaanse Inkwisisie 'n groot rol gespeel het in die onderdrukking van die protestantisme. Daar was betreklik min protestante deur die Inkwisisie verhoor, waarskynlik slegs 'n paar honderd. Daar was ook maar min protestante in Spanje. Baie was mense wat verdink was van antikerklike gevoelens was aangekla van protestantisme, sonder dat hulle daadwerklik protestante was.
Die eerste sake van die Inkwisisie teen protestante was wat teen die lede van 'n mistieke sekte in Guadalajara en Valladolid. Nie een van die beskuldiges word ter dood veroordeel nie, maar tydens hierdie hofsake het die Inkwisisie wel 'n aantal intellektuele en geestelike op die spoor van die idees van Desiderius Erasmus aanhang.
Die eerste sake teen aanhangers van Lutheranisme vind plaas tussen 1558 en 1562, toe die Inkwisisie hul aandag rig op twee protestantse gemeenskappe in Valladolid en Sevilla. 'n Groot aantal hofsake en auto de fes vind plaas, waarvan sommiges bygewoon is deur lede van die koninklike familie. Alhoewel die prosesse deurgaan het tot in 1562, was die vervolgings meer beperk en dit word geskat dat teen die einde van die 16de eeu 'n dosyn Spanjaarde vir lutheranisme ter dood veroordeel is. Hiermee was die protestantisme in Spanje, wat nooit werklik van die grond gekom het nie, so te sê volledig uitgeroei.
Organisasie
Behalwe die religieuse rol wat die Spaanse Inkwisisie vervul was dit ook nog 'n instituut om die monargie te dien. Dit beteken nie dat hulle heeltemal afhanklik was van die monargie nie, want vir belangrike sake was toestemming van Rome nodig. Alhoewel die grootinkwisiteur benoem is deur die kroon, was daar goedkeuring nodig deur die Pous. Die Inkwsiteur-Generaal was die enigste gesaghebbende in alle koninkryke van Spaanse Ryk (insluitende die daarmee saamhangende Amerikaanse koninkryke), behalwe van 1507 tot 1518, toe daar twee grootinkwisiteurs was, een in Kastilië en een in Aragón.
Die werkswyse van die Inkwisisie
Die Inkwisisie was in die uitvoering van take gebind aan die kanonieke reg en die kerkreg van die Rooms-Katolieke Kerk. Die prosedures wat gevolg moet word, is in 'n aantal Instrucciones (instruksies), geskryf deur die Inkwisteur-Generaals Torquemada, Deza en Valdés.
Aanklagte
Wanneer die Inkwisisie in 'n stad aankom, was die eerste stap die uitreiking van 'n Edik van Genade; na 'n mis op Sondag, lees die Inkwisteur hierdie edik voor. Hierin word die verskillende ketterye uitgelê en is alle gelowiges opgeroep om na die tribunale van die Inkwisisie te kom om "hul gewete te ontlas". Hierdie oproep word die Edik van Genade genoem omdat almal wat binne 'n vasgestelde tyd (ongeveer 'n maand) vrywillig sy oortredings begelei, 'n kans het om hom met die Kerk te versoen sonder om gestraf te word. Hierby moes ook moontlike medepligtiges uitgewys word. Later word die Edik van Genade vervang deur die Edik van Geloof, waarna hierdie moontlikheid om straf vry te spring nie langer aangebied word nie.
Hierdie vrywillige skuldbekentenisse was anoniem, waardeur die aangeklaagde medepligtiges nie geweet het wie hulle by die Inkwisisie verkla het nie. Dit was een van die belangrikste punte van kritiek wat teenstanders van die Inkwisisie gehad het. In die praktyk het valse aanklagte gereeld voor gekom, waarin vyande en mededingers aangekla is by die Inkwisisie. Ook die aanklagte van familielede was nie ongewoon nie.
Gevangeneming
Nadat daar iemand aangegee was, is die saak ondersoek deur die calificadores, wie se taak dit was om te besluit of daar inderdaad sprake was van kettery. As dit die geval was, word die beskuldigde in hegtenis geneem. In die praktyk was dit egter nie ongewoon dat die beskuldigde reeds voor hierdie ondersoek van die calificadores voorkomend in hegtenis geneem is. Hierdie tydperk van voorkomende in hegtenis neming kon dikwels lank duur, in sommige gevalle tot twee jaar.
Wanneer 'n beskuldigde in gevanggenis geplaas is, word ook sy besittings voorkomend gekonfiskeer deur die Inkwisisie. Dit is gedoen om onkoste tydens die hofsaak, insluitende die koste vir die onderhou van die gevangene, te betaal. As gevolg hiervan het familielede van die beskuldigde dikwels finansiële probleme gehad. In 1561 is reëls opgestel om dit te voorkom.
Tydens die gevangnisneming is die beskuldigde nie op hoogte gebring van die aanklagte wat teen hom ingedien is nie. Daar kon maande of selfs jare verbygaan waarin die beskuldigde nie geweet het waarom hy 'n gevangene was nie. Die gevangenes is geïsoleer en hulle was nie toegelaat om deel te neem aan die mis of om sakramente te ontvang nie.
Vervolgingsproses
Die proses self bestaan uit 'n reeks hoorsittings, waarin sowel die aanklaers (diegene wat die aanklag by die Inkwisisie aanhanig gemaak het) as die beskuldige self hul verhaal kon vertel. Die beskuldigde is 'n verdediger toegewys, 'n lid van die tribunaal, wie se taak was dit om die beskuldigde advies te gee en hom aan te moedig om die waarheid te praat. Ondervraging van die beskuldige vind plaas in die teenwoordigheid van 'n amptenaar wat gedetailleerde notules bygehou het. Die argiewe van die Inkwisisie is in vergelyking met ander regsinstellings van tyd baie volledig en gedetailleerd. Om hom self te verdedig het die beskuldigde twee moontlikhede: die vind van 'n getuie tot sy voordeel (abonos) of die aantoon van die ongeloofwaardigheid van die aanklaende getuies (tachas).
Tydens die ondervraging van die beskuldigde kon die Inkwisisie marteling gebruik as werktuig, maar daar was nie altyd daarvan gebruik gemaak nie. Marteling is veral gebruik in die 16de eeu teen die verdagtes van die jodedom en van protestantisme. Volgens sommige historici is tussen 1575 en 1610 ongeveer 'n derde van die verdagtes daadwerklik gemartel. Marteling is altyd toegepas om 'n bekentenis te verkry en nie as straf nie. Dit is ook toegepas op kinders en ouder persone.
Die mees gebruikte martelmetodes was die garrucha, toca en potro. By die garrucha (algemeen bekend as strappado) was die verdagte opgehang aan sy arms. Aan die voete van die verdagte is gewigte vasgemaak, waarna die verdagte herhaaldelik opgetrek is en hulle hom dan weer 'n stuk laat val het. Die resultaat was dikwels nie slegs 'n skerp pyn nie, maar ook   ontwrigting (wat uit die losskiet van die gewrigte kom).
By die toca (ook wel waterfoltering of waterboarding genoem) word 'n doek in die mond van die ondervraagde gedruk, waaroor water uitgegiet word. Hierdeur ontstaan by die verdagte die gevoel van verdrinking. Die meeste gebruik was die porto (beter bekend as pynbank of rekbank), waarop die liggaam van die verdagte onnatuurlik uitgerek is, met ernstige pyn en soms verminking tot gevolg.
Die bekentenisse wat gedoen is as gevolg van hierdie marteling word (saam met die duur en aard van die marteling self) deur 'n sekretaris vasgelê en is deur die Inkwisisie as geldig beskou.
Na afloop van die proses volg 'n oorlegpleging tussen die inkwisieteurs, 'n verteenwoordiger van die biskop en die consultores (kenners in teologie van die Kanonieke Reg). Hierdie oorlegpleging word die consulta de fe genoem. Daar is ook oor die saak gestem en 'n oordeel, wat uiteindelik eenstemmig moet wees, word gevel.
Veroordeling
Die proses kon op die volgende maniere afloop:
•	 Die verdagte word vrygespreek. Dit kom selde voor.
•	 Die regsproses word verdaag. Die verdagte word vrygelaat, maar hy bly onder verdenking staan en word aangesê dat die verhoor later nog verder gevoer kon word. In die praktyk beteken dit vryspraak, maar sonder die erkenning dat vervolging onregverdig was.
•	Die verdagte word skuldig bevind en moet in die publiek sy skuld belei, gevolg deur 'n bepaaling van straf soos verbanning, 'n boete of diens op 'n galei.
•	Die verdagte word "versoen" met die Rooms-Katolieke Kerk. Behalwe vir 'n openbare seremonie, was daar soms 'n harde straf toegepas, soos gevangenisstraf, die galeie of konfiskering van alle eiendom.
•	In die ongunstigste geval is die verdagte uitgelewer aan die burgerlike owerhede. In die praktyk beteken dit die doodstraf deur middel van die brandstapel. Hierdie straf is veral toegepas op ketters wat geen berou toon of herhaaldelik in kettery verval. Die vonnis voltrekking is in die publiek uitgevoer. As die veroordeelde berou het, word hy verwurg (deur middel van die garrote) en sy liggaam is vervolgens verbrand. Toon die veroordeelde geen berou, dan word hul lewend verbrand.
Die verhoudings tussen die verskillende uitkomste verskil baie. Die meeste veroordelings tot die doodstraf vind plaas in die eerste periode na die ontstaan van Inkwisisie. Later is die doodstraf relatief min toegepas.
Die auto da fes
As die verdagte veroordeel was, moes die persoon meestal deelneem aan 'n seremonie wat sy terugkeer na die Roomse Kerk verseël. Hierdie seremonie is auto de fe genoem en was of privaat (auto particular) of in die publiek (auto publico). In die begin was hierdie seremonies nie juis plegtig van aard nie en trek hulle min toeskouers. Na die Inkwisisie langer bestaan, word hierdie seremonies meer formeel, het hulle meer publiek getrek en word hulle met feestelikhede gekenmerk. In latere tyd was 'n auto da fe 'n groot spektakel en is daar versigtig bestuur om 'n maksimum effek op die toeskouers te bewerkstellig.
Verval en einde van die Inkwisisie
Die jaar 1833, meer bepaald na die dood van Ferdinand VII, beteken die absolute einde van die Spaanse Inkwisisie, maar in werklikheid was hierdie instansie al sedert 1700 nie meer aktief nie. Met die koms van die Bourbon-dinastie op die Spaanse troon is daar al 'n einde aan die "Spaanse" Inkwisisie.
Aantal slagoffers
Volgens die historikus Hernando del Pulgar (1436 - 1492), 'n tydgenoot van Ferdinand II en Isabella van Kastilië, het die Inkwisisie tussen 1478 en 1490 ongeveer 2 000 mense na die brandstapel gestuur en 15 000 mense met die kerk "versoen".
Moderne historici het begin met die bestudering van argiefstukke van die Inkwisisie. Hierdie argiewe, wat tans bewaar word in die Historiese Argief van Spanje (Archivo Histórico Nacional), bevat data van alle hofsake wat tussen 1560 en 1700 deur die Inkwisisie uitgevoer is: 49 092 in totaal. Hierdie inligting is bestudeer deur Gustav Henningsen en Jaime Contreras. Hulle kom tot die gevolgtrekking dat in hierdie tydperk 933 verdagte veroordeel is tot die brandstapel dus 1,9% van die totale aantal verdagtes.
Die sake wat die Inkwisisie voor 1560 hanteer betref, bevat die argiewe in die Historiese Argief van Spanje slegs beperkte inligting. Om hierdie sake te bestudeer is dit noodsaaklik om die argiewe van die verskillende plaaslike tribunale te ondersoek. Die meerderheid van hierdie plaaslike argiewe het egter in die loop van die tyd verlore gegaan.
Pierre Dedieu ondersoek die argiewe van Toledo, waar 12 000 sake teen ketters gevoer is. Ricardo García Cárcel analiseer die argiewe van die tribunaal in  Valencia. Die ondersoeke van Dedieu en García Cárcel dui daarop dat die Inkwisisie tussen 1480 en 1530 die aktiefste was. Die persentasie van die sake wat gelei het tot 'n veroordeling tot die brandstapel is in hierdie tydperk aansienlik hoër as in die tydperk van 1560 tot 1700.
García Cárcel skat dat die Inkwisisie gedurende die instelling se hele bestaan ongeveer 150 000 sake ondersoek het. Gebasseer op die persentasie in die tydperk 1560-1700 (ongeveer 2%), sou dit beteken dat daar ongeveer 3 000 mense ter dood veroordeeld is. Indien rekening gehou word met die data van Dedieu en García Cárcel oor die begin tydperk van die Inkwisisie is dit egter waarskynlik dat die werklike aantal deur die Spaanse Inkwisisie ter dood veroordeel tussen 3 000 en 5 000 beloop.
Die bestudeering van ander dokumente, wat in 2004 in die Vatikaanse Argiewe ontdek is, openbaar ander syfers. Tussen 1540 en 1700 sou die Spaanse Inkwisisie 44 647 ketter hofsake gevoer het, waarby in 804 gevalle (1,8%) die doodstraf uitgespreek is. Ook was die verdagtes in 1,7% van die sake in afwesigheid (in absentia) tot die brandstapel veroordeel omdat die verdagte vroegtydig ontsnap het.
Die Amerikaanse politikoloog Rummel stel, op grond van vroeëre twintigste eeuse bronne, 'n aantal ketter verbrandings tussen 2 000 en 10 220 in die tydperk 1483-1498 alleen (toe Torquemada in beheer was van die Inkwisisie), en merk daar op dat 'n maksimum 125 000 mense in hierdie tyd doodgemartel was of in gevangenskap gesterf het.
Presiese syfers oor die aantal Inkwisisie sake en die resultate daarvan kan nie meer vasgestel word nie. Daarvoor het daar te veel dokumente verlore gegaan.
Varswater-harder
Die Varswater-harder (Myxus capensis) is 'n vis wat endemies aan Suid-Afrika is. Dit kom voor van Valsbaai tot by Kosibaai. In Engels staan die vis bekend as Freshwater mullet.
Voorkoms
Die vis word 45 cm lank. Die vis is silwerkleurig wanneer dit in varswater is en word donker aan die bokant wanneer dit in soutwater (in die see) kom.
Gewoontes
Die vis is meer volop in die Kaapse riviere as ander harderspesies en kan tot 100 km na die binneland voorkom. Die vis bly die grootste gedeelte van sy lewe in varswater en gaan net na die see om eiers te lê tussen Maart en November. Damme en keerwalle verhoed die natuurlike migrasie van die vis en het tot gevolg dat hulle getalle aan die afneem is.
40ste Oscar-toekenningsaand
Die 40ste Oscar-toekenningsaand is op 10 April 1968 deur die Academy of Motion Picture Arts and Sciences in Santa Monica, Kalifornië, gehou om erkenning te gee aan die rolprente van 1967. Dit sou aanvanklik op 8 April gehou word, maar is met twee dae uitgestel ná die sluipmoord op dr. Martin Luther King Jr.. Die aanbieder was weer eens Bob Hope.
Alfred Hitchcock se toespraak was een van die kortstes in die geskiedenis: hy het bloot "Dankie" gesê.
Pryse
Hier volg ’n lys van die belangrikste wenners en benoemdes (die wenners word eerste genoem en is in vet druk):
Aloe vacillans
Die Aloe vacillans is 'n aalwyn wat inheems aan Jemen en Saoedi-Arabië is.
Brukkaros
Brukkaros (ook genoem Gross Brukkaros en Geitsi Gubib) is 'n rustende vulkaan op 'n 100 km afstand noordnoordwes van Keetmanshoop in Namibië.
Na die laaste fase van die opbreek van Gondwanaland in die Krytperiode was daar verskeie plekke in Suider-Afrika waar magma deur die aardkors gebars het. Hoewel hier by Keetmanshoop 84 miljoen jaar gelede 'n vulkaniese uitbarsting was wat maar slegs 'n jaar of dalk twee jaar aangehou het, is daar geen tekens van lawa nie. Toe die stygende magma met die grondwater in aanraking gekom het, was daar waarskynlik 'n reuse ontploffing van gasse wat die 2½ km wye caldera ('n ringberg) van sandsteen gevorm het. Die hoogste punt van 1 586 m bo seevlak is op die oostelike rand van die ring en dit is ongeveer 650 m bo die omringende landskap. Die kratervloer is 'n 350 m onder die kraterrand.
Onder die Nama het die berg bekend gestaan as Geitsi Gubib, omdat die voorkoms van die berg vir hulle ooreenkomste getoon het met die lendekleed gedra deur Khoikhoivroue. In Afrikaans is na die lendekleed verwys as 'n broek-en-karos, wat in Duits Brukkaros geword het.
Op die kratervloer groei baie kokerbome. Dit is moeilik om Brukkaros te besoek. Paaie is nie maklik begaanbaar nie en lang afstande moet gestap word. Drinkwater en telefoonkontak is nie beskikbaar nie. Kampeerplek is in die veld.
Berseba, 10 km suidwaarts, is in 1850 deur die Rynse sendeling Samuel Hahn gestig.
Jutland
Jutland (Deens: Jylland, Duits: Jütland) is 'n skiereiland. Die noordelike deel daarvan behoort aan die Deense streke Noord-Jutland, Midde-Jutland en Suid-Denemarke, en die suidelike deel daarvan vorm die Duitse deelstaat Sleeswyk-Holstein. In die weste grens dit aan die Noordsee, in die noorde aan die Skagerrak, in die noordooste aan die Kattegat en in die ooste aan die Deense eilande en die Oossee.
Die land is taamlik plat, met lae heuwels en veengrond. Dit het 'n oppervlak van 29 775km2 en 'n bevolking van 2 491 852 (2004).
Die suidelike gedeelte vorm Sleeswyk-Holstein, waarvan die besit afwisselend Deens en Duits was. Die laaste wysiging het ná die Eerste Wêreldoorlog plaasgevind, toe deur 'n volksstemming 'n deel van Sleeswyk na Denemarke oorgegaan het.
Jutland kry sy naam van die Jutte, 'n Germaanse volkstam, wat in die 5de eeu hulleself in die gebied gevestig het.
Stede in Jutland:
Seeslag van Jutland
Jutland se naam sal altyd onthou word vir die groot seeslag wat naby plaasgevind het tydens die Eerste Wêreldoorlog toe die Britse Grand Fleet slaags geraak het met die Duitse High Seas Fleet op 31 Mei 1916.
Titanic (dubbelsinnig)
Titanic kan na een van die volgende verwys:
Sydney Bromley
Sydney Bromley (24 Julie 1909 – 14 Augustus 1987) was 'n Engelse akteur. Hy was bekend vir sy rolle in die rolprente Carry on Cowboy (1965), An American Werewolf in London (1981), Dragonslayer (1981), en The NeverEnding Story (1984).
Joakim Ingversen
Joakim Ingversen (gebore 25 Junie 1987) is 'n Deense skrywer en akteur. Hy is bekend vir sy rolle in die rolprente The Contest: To the Stars and Back (2013), On the Edge (2014), en Far til fire's vilde ferie (2015).
Suid-Afrikaanse Erfenishulpbronagentskap
Die Suid-Afrikaanse Erfenishulpbronagentskap (SAEHA, een van die tien opvolgorganisasies van die Raad vir Nasionale Gedenkwaardighede en sy voorganger die Historiese Monumentekommissie) is 'n statutêre liggaam wat gestig is onder die Wet op Nasionale Erfenishulpbronne (Wet 25 van 1999) as die administratiewe liggaam wat verantwoordelik is vir aspekte van Suid-Afrika se kulturele erfenis op nasionale vlak. Verantwoordelikheid vir voormalige nasionale gedenkwaardighede val sedert 1 April 2000 onder die nege provinsiale erfenishulpbronowerhede.
SAEHA en lede van die publiek is welkom om plekke te identifiseer wat hulle voel so uniek is dat dit nasionale betekenis het om in aanmerking te kom om as nasionale erfenisterrein verklaar te word. 'n Kenteken word aangebring op plekke wat suksesvol genomineer is.
Russ Meyer
Russ Meyer (21 Maart 1922 – 18 September 2004) was 'n Amerikaanse akteur, regisseur, skrywer, en vervaardiger. Hy was bekend vir sy rolle in die pornografiese rolprente ''Faster, Pussycat! Kill! Kill! (1965), Supervixens (1975), Up! (1976), en Beneath the Valley of the Ultra-Vixens'' (1979).
Pous Marinus I
Marinus I was die 108ste pous van die Rooms-Katolieke Kerk. Die naam is in die Middeleeue dikwels verwar met Martinus.
Jody Jaress
Jody Jaress is 'n Amerikaanse aktrise en skryfster. Sy is bekend vir haar rolle in die rolprente Hollywoodland (2006), 2 Bedroom 1 Bath (2014), en Retake (2016).
Pous Marinus I
Biografie
Pous Marinus I is gebore in Gallese, Umbrië die seun van 'n priester met die naam Palumbo. Pous Leo IV het hom as sub-deken aangestel. Pous Nicolaas I bevorder hom na diaken en Pous Johannes VIII maak hom biskop van Cerveteri. Dit het sy verkiesing kontroversieel gemaak omdat in die tyd van 'n biskop verwag is om nooit sy bisdom te verlaat nie. Hy was drie keer die pouslike afgevaardigde na Konstantinopel waar hy te doen gekry het met die stryery oor Patriarg Photius. Op 16 Desember 882 volg hy Pous Johannes VIII op en regeer tot sy dood op 15 Mei 884. Hy word opgevolg deur Pous Adrianus III. Die naam ‘Marinus’ beteken 'seeman'.
Pontifikaat
Reg aan die begin van sy pontifikaat het Pous Marinus I vir Formosus in ere te herstel as kardinaal-biskop van Portus. In 882 het hy ook die banvloek oor Photius uitgespreek. Weens die groot agting wat die pous gehad het vir koning Alfred die Grote het hy die Angel-Saksers in Rome van skatting en belasting vrygestel.
In 883 ontmoet die pous keiser Karel III, die Dikke by Nonantola.
Hy het sterk druk probeer plaas op die Oos-Romeinse keiser Basil om op te tree teen die kerkskeuring. Daar is 'n sterk vermoede dat hy vergiftig is, nadat hy probeer het om stryery tussen die Italiaanse faksies by te lê.
Nota
Saamgestel en vertaal uit die Nederlandse, Engelse, Duitse en Franse wikipedia en aangevul uit ander bronne soos aangedui.
1 Mei
1 Mei is die 121ste dag van die jaar in die Gregoriaanse kalender (122ste in skrikkeljare). Daar volg nog 244 dae.
Aretha Franklin
Aretha Franklin (25 Maart 1942 – 16 Augustus 2018) was 'n Amerikaanse sangeres, liedjieskrywer en pianis.
Salem, Massachusetts
Salem [ˈseɪləm] is 'n stad in die noordooste van die Amerikaanse deelstaat Massachusetts (Nieu-Engeland), sowat 26 kilometer noordoos van Boston, met 40 922 inwoners (2007). Die stad, wat in 1626 gestig is, was een van die vroegste Europese nedersettings in die huidige VSA en het tot by die 18de eeu tot 'n belangrike hawestad ontwikkel.
Geskiedenis
In die jaar 1626 het 'n klein groep setlaars uit Cape Ann (die huidige Gloucester) onder die leiding van Roger Conant na 'n beskermde baai en riviermonding in die suide getrek, wat deur die plaaslike stamme van die Eerste Nasies Naumkeag of "Gerieflike Hawe" genoem is. Die koloniste het hulle nuwe nedersetting Salem genoem, 'n naam wat van die Hebreeuse woord vir "vrede", sjalom, afgelei is. Landbou en vissery het sy ekonomiese basis gevorm. Tot by die negentigerjare van die 17de eeu het die dorp 'n aansienlike groei getoon, maar nogtans het verdeeldheid ontstaan tussen die meer landelike Salem-Dorp en die stad Salem, wat as die sake- en regterlike sentrum van die distrik Essex gedien het. Aanvanklik is net drie dorpsvroue van heksery beskuldig, tog is as gevolg van die histerie, wat oor die volgende jaar uitgebars het, altesaam 185 inwoners van heksery aangekla. Hiervan is veertien vroue en ses mans ter dood veroordeel en tereggestel, terwyl vyf ander mense in aanhouding gesterf het. Die beskuldigdes is in 1711 deur die deelstaat Massachusetts van alle aanklagte vrygespreek.
In die loop van die 18de eeu het Salem tot 'n beduidende skeepsbou-, vissery- en handelsentrum ontwikkel, wat veral weens sy kabeljou-uitvoere na die Wes-Indiese Eilande en Europa welvarend geword het. Die belangrikste invoere was suiker en melasse van die Wes-Indiese Eilande, tee uit China en peper uit Sumatra (Indonesië). Skepe uit Salem het ook na hawens in Afrika, Rusland, Japan en Australië geseil. Die stad se rykdom en sy groot vloot was 'n beslissende faktor in die Amerikaanse Rewolusionêre Oorlog teen die Britse heerskappy. Salem was in 1774 die gasheerstad van die Provinsiale Kongres, en sy handelskepe het later meer as 450 Britse skepe gekaap of gesink.
In die tydperk tussen die Rewolusie en die Oorlog van 1812 het sy invloed 'n hoogtepunt bereik, en in 1790 was Salem reeds die sesde grootste stad in die Verenigde State. Danksy die winsgewende handel met oorsese lande, veral die Verre Ooste en China, het die plaaslike kapteins en koopmans hul statige huise in die kenmerkende Federale boustyl deur bekende argitekte soos Samuel McIntire (1757-1811) laat oprig.
Teen die middel van die 19de eeu moes Salem sy posisie as belangrike handelskeepvaartsentrum aan ander, meer geskikte diepwaterhawens soos Boston en New York Stad afstaan en het hom nou op nuwe nywerhede soos katoen, leer en skoene toegespits. Talle immigrante het hulle in die stad gevestig om in hierdie fabrieke te gaan werk.
Teen die begin van die 21ste eeu het die plaaslike ekonomie hoofsaaklik op toerisme en kleinhandel gesteun. Met sy museums, pragtige argitektuur, talle historiese plekke en sporthawe en danksy die ligging naby Boston het Salem tot 'n gewilde toeristebestemming met jaarliks meer as een miljoen besoekers ontwikkel. Sy reputasie as die "Heksestad" het ook aanhangers van esoteriese Nuwe Era-groeperings soos Wicca na Salem gelok.
Houtlaswerk
In houtlaswerk word bypassende voeë, wat uit gate en gleuwe bestaan, in afsonderlike stukke hout gemaak wat stewig inmekaar sal pas wanneer dit saamgevoeg word. Die struktuur wat gevorm moet word en die kragte wat daarop inwerk, sal die tipe houtlas bepaal. Moderne, sterk houtlym maak die toepassing van sommige van die ingewikkelde houtverbindings onnodig en het eenvoudiger en vinniger houtlaswerk moontlik gemaak.
Die houtdele word dikwels net teen mekaar geplaas en met spykers en skroewe geheg. Skrynwerkers wat meestal konstruksiewerk doen, maak gewoonlik van eenvoudiger metodes gebruik, terwyl kabinetmakers hulle toespits op voeë, wat afgesien van stewigheid, nie die voorkoms van die produk bederf nie. Ongeag die gehalte van 'n las, kan 'n aantal basiese verbindings met behulp van verskeie tegnieke gemaak word. Die basiese verbindings is lengte-, wydte- en hoekverbindings.
Die verskeidenheid van metodes waarvolgens bogenoemde laswerk gedoen word, het gelei tot 'n aantal erkende terme wat in die vaktaal van die houtwerker opgeneem is. Die beskrywende aard daarvan maak dit vir die vakman moontlik om 'n verbinding sonder die oorbodige gebruik van woorde te beskryf. 'n Uitsteeksel wat aan 'n stuk hout voorkom - wat doelbewus so gevorm is dat dit op 'n bepaalde plek op 'n ander stuk hout sal pas word byvoorbeeld 'n lip, tap, tong of 'n pen genoem. 'n Versinking in die ander stuk hout, waarin een van bogenoemde kan pas, kan byvoorbeeld weer 'n keep, groef, gleuf of gat wees.
Lengteverbindings
Soos die naam aandui, is die doel van so 'n verbinding om twee lengtes hout met hul kopkante, ofte wel punte, aan mekaar te las. 'n Las tussen soliede stukke hout is gewoonlik swak. Een manier om dit te voorkom, is om die grootste moontlike raakvlak te vorm. Dit kan gedoen word deur bloot die twee dele langs mekaar te plaas en vas te heg, maar dan word die reguit lyn wat dit moes vorm, verbreek. 'n Ander nadeel is dat so 'n verbinding slordig lyk en nie altyd sterk genoeg is om 'n krag wat van die kant af daarop inwerk, teen te werk nie. 'n Beter metode is om die twee lengtes met hul kopkante teenmekaar te plaas en twee ander stukke hout weerskante van die lasplek aan te bring sodat dit ŉ "brug" vorm.
Dit lyk ook nie netjies nie, en daarom word verskeie ander voeë gebruik om 'n lengteverbinding te maak. Een daarvan is die stuikvoeg, waar die kopkante van die hout bloot aanmekaargelym word. Hoewel dit mooi, reguit en netjies lyk, is die voeg nie baie sterk nie, en dit sal net gebruik word waar vorm belangriker as krag is. 'n Ander verbinding is die lipvoeg, wat bestaan uit 'n reghoekige keep in albei die kopkante. Die helfte van die materiaal aan elke kopkant word verwyder, en wanneer die twee keepkante aanmekaar geheg word, is die lasplek net so dik as die hout self. Die lipvoeg maak 'n lasplek sterk omdat dit twee groot raakvlakke asook twee steunpunte het wat deur die kopkante teen mekaar gevorm word.
By 'n messing-en-groef-voeg word 'n groef in die kop van een van die lengtes hout gemaak, terwyl die ander een se kopkant van 'n pen voorsien word. Die pen sit in die middel en is ŉ derde van die dikte van die hout. Dit pas so in die groef dat die twee skouers weerskante van die pen teen die kop van die ander stuk hout druk. Die voeg is baie stewig maar nie sterk nie, omdat twee derdes van die dikte van die hout van die ander lengte verwyder word. 'n Voeg wat veral aan die kopkante van breë balke aangebring word, is die vingervoeg. Soos die naam aandui, lyk die uitsteeksels soos vingers met spits punte wat tussen mekaar pas wanneer die las gemaak word. Die verhouding tussen die dele van die vlakke wat raak en die hoeveelheid materiaal wat verwyder word, is eweredig. Dit maak die lasplek baie sterk. 'n Voeg wat nie dikwels in lengteverbindings gebruik word nie, is die tappen-en-gatvoeg waar ronde gate in elke kopkant geboor en 'n los, ronde pen daarin gedruk word.
Die sterkte van die las hang af van die dikte van die pen. Die pen moet nie te dik wees nie omdat te veeI materiaal uit die hout waarin die gate gemaak word, verwyder sal moet word. 'n Variasie op die eersgenoemde stuikvoeg is die skuins stuikvoeg. Die koppe van die hout word skuins afgesaag en aanmekaargelym sodat die lasplek 'n hoek vorm. Dit bied 'n mate van steun aan die lasvlakke deur middel van die twee skerp punte wat onderskeidelik op die teenoorstaande vlakke rus.
Wydteverbindings
Dit is wanneer planke met hul sykante aanmekaar gelas word om 'n breër plank te vorm. Wanneer die blad wat so gevorm word, op 'n dwarsbalk gaan rus hoef die twee planke slegs op hul sykante aanmekaargelym te word omdat die lasplek deur die balk ondersteun word wanneer 'n krag loodreg op die blad uitgeoefen word. 'n Beter las kan verkry word met 'n veer-en-groefvoeg. Aan die sykante van die hout wat gelas word, word groewe gemaak en 'n los strook hout word daarin gedruk om die een stuk hout met die ander te verbind.
Hoekverbindings
Dit word in L- T- en X-verbindings ingedeel. L-verbindings vorm, so as die naam aandui, 'n hoek van 90° tussen twee stukke hout (wat nie by mekaar verbysteek nie). 'n Stuikvoeg kan hier gebruik word deur die kopkant van die een plank teen die sykant van die ander vas te lym, of deur spykers deur die sykant in die kop van die ander plank te slaan. Tensy die lym baie sterk is, is die stuikvoeg nie juis stewig nie en sorg dit ook nie vir ŉ netjiese afwerking nie.
'n Pen-en-gatvoeg, hoewel nie veel mooier nie, is stewiger. Reghoekige kepe word aan weerskante van die kopkant van die een stuk hout gemaak om 'n pen te vorm en 'n reghoekige gat in die ander. As die pen styf in die gat pas, kan so 'n verbinding taamlik stewig wees. By 'n blinde pen-en-gatvoeg word die gat nie dwarsdeur die hout gemaak nie. Dit bring mee dat die voorkoms van een van die twee stukke hout minder bederf word. Om 'n hoeklas goed te laat lyk, kan 'n verstekvoeg gemaak word. Die twee kopkante word met 'n hoek van 45° gesaag wat 'n hoek van 90° vorm as dit teen mekaar geplaas word. Slegs die lyn waar die punte van die hoeke teen mekaar kom, is dus sigbaar. Met geen ander sigbare tekens van verbinding nie, vertoon die hoek netjies, maar dit is nie baie stewig nie. Om die verbinding te verstewig, kan 'n driehoekige blokkie in die hoek vasgelym word om steun aan albei kante te verskaf.