cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Skeptical Inquirer
Missieverklaring en doelstellings
Douglas Hofstadter het in die tydskrif Scientific American geskyf dat die doel van die Skeptical Inquirer tydskrif is om "nonsens te bestry ... belaglike eise word gereeld in stukke geslaan." Hy skryf dat daar artikels geskryf is vir almal wat Engels kan lees, geen spesiale kennis of kundigheid is nodig nie; die enigste vereiste is "nuuskierigheid oor die waarheid".
Geskiedenis
Die tydskrif was oorspronklik getiteld The Zetetic (uit die Grieks wat 'skeptiese soeker' of 'skeptisisme' beteken), en is oorspronklik geredigeer deur Marcello Truzzi. Ongeveer 'n jaar na die begin van die tydskrif het 'n skeuring ontwikkel tussen die redakteur Truzzi en die res van CSICOP. Die een kant (CSICOP) was meer "ferm teen onsin, meer bereid om op die aanval te gaan teen bonatuurlike eise" en die ander kant ("Die relativistiese faksie", oftewel Truzzi) wou hê dat wetenskap en pseudowetenskap "gelukkig saam" moet bestaan. Truzzi het vertrek om The Zetetic Scholar te begin en CSICOP het die tydskrif se naam verander na Skeptical Inquirer.
Historikus Daniel Loxton spekuleer oor die antwoord op die vraag: as CSICOP indien nie die eerste skeptiese publikasie was nie, waarom dit dan beskou word as die "geboorte van moderne skeptisisme" ten minste vir die Engelssprekende wêreld? Loxton skryf dat dit was omdat CSICOP hierdie versameling werk georganiseer het en dit 'n besondere studieveld was. Die organisasie was die eerste om beste praktyke, spesialiskenners, tydskrifte en professionele skrywers en navorsers op te stel.
Tydskrifinhoud
Benewens die artikels, bevat die gedrukte weergawe van die tydskrif resensies van noemenswaardige paranormale en skeptiese boeke geskryf deur personeel of gaskrywers. "'n Brief aan die redakteur" is ook ingesluit. Binnekant bevat die tydskrif kennis van huidige CSI-genote, wetenskaplike en tegniese konsultante sowel as verbonde organisasies. Daar is ook wêreldwye CFI-liggings gelys. Die finale bladsy bevat 'n "Skeptiese herdenkings"-afdeling geskryf deur Tim Farley en 'n strokiesprent genoemd "Carbon Dating" geskryf en geteken deur strokiesprenttekenaar Kyle Sanders. Die webwerf van die tydskrif bevat bykomende inhoud, waaronder 'n winkel, en 'n argief van aanlyn-artikels (anders as dié in die gedrukte weergawe) wat dateer terug na 1994 en wat sonder 'n intekening beskikbaar gestel word. Een rubriek is in Spaans geskryf, en 'n verskeidenheid Engelse artikels op die webwerf is ook beskikbaar in Spaans. Daar is ook 'n mobiele toep beskikbaar.
Invloed
Amerikaanse skeptiese aktivis Susan Gerbic skryf dat toe sy 'n Skeptical Inquirer-tydskrif in die biblioteek gevind het, het dit haar op die weg van kritiese denke begin. "Ek wens ek kon onthou watter artikels daarin was, maar ek is seker dat ek my besig gehou het met die omslagkuns ... dit was waarskynlik in die vroeë 1980's. Dit was asof 'n gloeilamp in kop my ontplof het. Dit was soos om af 'n gang te loop en deure oop te maak vir onderwerpe waarvan ek nie geweet het nie. Oor sommige onderwerpe het ek myself gevra: 'Glo mense in die gekke ding?' en ander onderwerpe het my laat sê: 'Wag, dit kan nie waar wees nie?'"
Douglas Hofstader het in Scientific American geskryf "waarom sou Skeptical Inquirer slaag as die enigste mense wat dit lees mense is wat nie in die paranormale glo nie?" Die antwoord, sê hy, lê agter in die tydskrif in die afdeling 'Briewe aan die redakteur'. "Baie mense skryf in om te sê hoe belangrik die tydskrif vir hulle, hul vriende en hul studente was. Hoërskoolonderwysers is een van die gereeldste skrywers van bedankings vir die redaksie van die tydskrif, maar ek het ook entoesiastiese briewe gesien van predikante, gashere van radio-geselsprogramme en mense in baie ander beroepe."
Levy en Olynyk-kunsprojek
Geïnspireer deur die vier dekades van die Skeptical Inquirer tydskrif, is die uitstalling Some Provocations from Skeptical Inquirers deur kunstenaars Ellen Levy en Patricia Olynyk in die Baruch College se Mishkin-gallery in Manhattan, New York in Februarie 2016 uitgestal. Resensent Eileen G'Sell skryf dat hulle "die dieptes van die muilagtige ontologiese see, wat empiriese geloof is, verken." Sy verklaar dat die werk "hierdie ingeboude konfrontasie verteenwoordig tussen feit en fiksie was die basis van die Skeptical Inquirer en dié se speelse bereidwilligheid om die onwaarskynlikste verskynsels te oorweeg."
Oor CSI
CSI het tans ongeveer honderd vooraanstaande genote.
Kōtō Matsudaira
Kōtō Matsudaira (松平 康東 Matsudaira Kōtō, 5 Februarie 1903 – 4 Mei 1994) was 'n Japannese diplomaat.
Matsudaira was in Tokio gebore. Sy vader was Ichisaburō Matsudaira, reder, en sy moeder was Tami Yamamura.
Sy rusplek is by Myōkei-ji (36.55719°N, 136.64997°W) in Kanazawa, Ishikawa-prefektuur.
Zoë Kravitz
Zoë Kravitz (gebore 1 Desember 1988) is 'n Afro-Amerikaanse aktrise van Joodse afkoms. Sy is bekend vir haar rolle in die rolprente X-Men: First Class (2011), After Earth (2013), Divergent (2014), en Mad Max: Fury Road (2015).
Donald Eccles
Donald Eccles (26 April 1908 – 2 Februarie 1986) was 'n Engelse akteur. Hy was bekend vir sy rolle in die rolprente A Midsummer Night's Dream (1968) en The Wicker Man (1973), en in die televisiereekse The Mask of Janus (1965) en The Theban Plays by Sophocles (1986).
Eindige versameling
'n Eindige versameling is 'n versameling in wiskunde wat 'n eindige aantal elemente besit. Die versameling
is byvoorbeeld 'n eindige versameling met vyf elemente. Die aantal elemente van 'n eindige versameling is 'n natuurlike getal, oftewel 'n nie-negatiewe heelgetal, en word die kardinaliteit van die versameling genoem. 'n Versameling wat nie eindig is nie, is oneindig. Die versameling positiewe heelgetalle is byvoorbeeld oneindig:
Eindige versamelings is veral belangrik in kombinatoriek, die wiskundige studie van tel. Menige argumente met eindige versamelings maak staat op die duifhokbeginsel wat bepaal dat daar geen injektiewe (een-eenduidig of een-op-een-) funksie bestaan wat 'n groter versameling aan 'n kleiner versameling koppel nie.
Televangelisme
Televangelisme verwys na die kommunikeer van die Christelike geloof via televisie. Die woord is 'n portmanteau van televisie en evangelisme en is deur Time-tydskrif in die Engels as Televangelism gemunt. Televangeliste is Christelike predikers wat 'n aansienlike aandeel van hul preke op televisie uitsaai. Die term word ook spottenderwys deur kritici aangewend om die selfverheerliking van sulke predikers te insinueer.
Dilsen-Stokkem
Dilsen-Stokkem (Limburgs: Dilse-Stokkem) is 'n Belgiese stad en munisipaliteit in die noordooste van die Vlaamse provinsie Limburg, geleë aan die Maas-rivier, wat o.a. hier die grens vorm met die Nederlandse provinsie Limburg. Die munisipale gebied het sowat 20 000 inwoners (2011) en 'n oppervlakte van 66 km². Dilsen is die administratiewe setel van die munisipaliteit.
Plekke
Boyen, Dilsen, Elen, Lanklaar, Rotem en Stokkem.
Brian Joubert
Brian Joubert (* 20 September 1984) is 'n Franse sierskaatser. Hy is die 2007 Wêreldkampioen, drievoudige Europese kampioen (2004, 2007 en 2009), agtvoudige Franse Nasionale Kampioen (2003-2008, 2011 en 2012), en die 2006-7 Grand Prix-kampioen. In totaal is hy 'n sesvoudige wêreldmedaljewenner en tienvoudige Europese medaljewenner.
David Alan Bailey
David Alan Bailey (gebore 4 April 1952) is 'n Amerikaanse akteur. Hy is bekend vir sy rolle in die rolprente One Man's Way (1964) en At the End of the Rainbow (1965), en in die televisiereekse Hazel (1961) en Nanny and the Professor (1970).
Jorma Taccone
Jorma Taccone (gebore 19 Maart 1977) is 'n Amerikaanse skrywer en akteur. Hy is bekend vir sy rolle in die rolprente Hot Rod (2007), The Lego Movie (2014), en Popstar: Never Stop Never Stopping (2016), en in die televisiereeks Saturday Night Live (1975).
Emcee N.I.C.E.
Emcee N.I.C.E. is 'n Amerikaanse skrywer en akteur. Hy is bekend vir sy rolle in die televisiereekse Who's Got Jokes? (2006), Baisden After Dark (2007), en Da Jammies (2015).
Gasbraaier
Gasbraaiers gebruik gewoonlik vloeibare petroleum (LP) of natuurlike gas (NG) as hul brandstofbron met 'n gasvlam wat óf die voedsel direk gaarmaak, of roosterelemente verhit wat op hul beurt die hitte uitstraal wat nodig is om die kos gaar te maak.
Gasbraaiers is beskikbaar in verskillende groottes wat wissel van klein tot groot, industriële restaurantbraaiers wat gebruik word om vir groot groepe mense te braai. Gasbraaiers word ontwerp om óf LP óf NG te gebruik, hoewel dit moontlik is om die braaier te omskep van een gasbron na 'n ander.
Ontstaan
Die buitemuurse gasbraaier is in die vroeë 1950's deur Don McGlaughlin, eienaar van die Chicago Combustion Corporation, uitgevind, en staan vandag bekend as LazyMan. McGlaughlin se vroeë ontwerp is aangepas en in 1954 het die Chicago Combustion Corporation die wêreld se eerste draagbare gasbraaier, die LazyMan Model AP bekend gemaak.
Ontwerp
Die meerderheid gasbraaiers beskik oor 'n waentjie-ontwerp: die braai-eenheid is aan 'n wielraam geheg wat ook die brandstoftenk huisves. Die wielraamwerk mag ook kanttafels ondersteun en ander funksies verrig.
'n Onlangse neiging by gasbraaiers is vir vervaardigers om 'n infrarooi-straalbrander aan die agterkant van die braairoosteromhulsel by te voeg. Hierdie straalbrander bied 'n egalige hitte oor die brander en is bedoel vir gebruik met 'n horisontale rotisserie. Die vleis (braaikuiken, beesvleis of varklende) word op 'n metaalpen geplaas wat dan deur 'n elektriese motortjie geroteer word. Kleiner vleissnitte kan op hierdie wyse gebraai word met behulp van 'n ronde metaalmandjie wat oor die metaalpen skuif.
Infrarooibraaiers
Infrarooi-braaiers werk deur die ontsteking van propaan of natuurlike gas wat 'n keramiekteël verhit, wat dan infrarooistraling gebruik om die kos gaar te maak. Die voordeel hiervan is dat die hitte eenvormig versprei oor die kookoppervlak en dat temperature van meer as 500 °C (900 °F) verkry kan word, wat gebruikers toelaat om items vinnig droog te braai.
Verwysings
Barbecue grill
Aloe musapana
Aloe musapana is 'n aalwyn wat endemies aan Zimbabwe is waar dit in die Chimanimaniberge voorkom.
Ellie van Rooy
Ellie van Rooy (gebore Elsje Petronella Elizabeth Maria Kruger, Bamboeshoek, distrik Molteno, Kaapkolonie, 8 Desember 1904 – Ventersburg, Oranje-Vrystaat, Suid-Afrika, 22 Februarie 1941) was van 1929 tot haar dood in die ouderdom van 36 jaar predikantsvrou van die Gereformeerde kerk Ventersburg, waar haar man, ds. Jacs van Rooy, gearbei het van 1928 tot 1942.
Ellie Kruger is moontlik nie in die distrik Molteno nie, maar in die Trompsburgse distrik in die Oranje-Vrystaat gebore. Die grootste deel van haar kinderjare het sy op die plaas Broekpoort in die distrik Bethulie opgegroei. Reeds op negejarige leeftyd het sy haar moeder verloor en moes sy as weeskind by haar broer en susters inwoon.
Op 17 Julie 1929 is sy op Bethulie getroud met ds. J.A. van Rooy, wat die jaar vantevore in sy eerste gemeente, Ventersburg, bevestig is. Drie kinders is uit dié huwelik gebore: Jacobus (Koos, 1932), Martie (1933) en Brechtje (1937). Breggie en Martie het met die Lemmer-broers van Outjo getrou, Martie met Gerrie en Breggie met Louwtjie. Martie en Breggie was onderskeidelik musiekonderwyseresse aan die Outjo Laerskool en Outjo Hoërskool. Albei was ook orreliste: Martie in die NG kerk en Breggie in die Gereformeerde kerk.
Mev. Van Rooy het dadelik haar plek in die gemeente met roepingsbewustheid aanvaar. As jong predikantsvrou het sy sterk onder leiding en invloed van haar skoonmoeder, Brechtje van Rooy, eggenote van ds. J.A. van Rooy van die Bethulie, gestaan. Sy was nederig en beskeie, maar hiermee het bekwaamheid en deursettingsvermoë gepaardgegaan. In die sustersvereniging het sy intens belanggestel en het met haar man baie gesels oor die verlange van die susters om in breër verband saam te werk. Op 'n gesamentlike konferensie van diakens en susters op Theunissen in 1935 het sy, terwyl die susters apart vergader het, die gedagte van samewerking na vore gestoot. Hierop het gevolg dat drie predikante met hul vroue en nog 'n suster saam beraadslaag het om 'n oplossing te kry. 'n Ontmoeting van die verteenwoordigers van die OVS en die Algemene Gereformeerde Sustersvereniging het op Potchefstroom plaasgevind en so is die eerste Kongres van Uniale formaat van stapel gestuur. Ellie van Rooy was die instrument waardeur 'n brug geslaan en toenadering moontlik gemaak is. Op die kongres van Reddersburg, 6 Desember 1936, is sy tot lid van die Uniale Bestuur van die Bond van Gereformeerde Sustersvereniging verkies. Plaaslik op Ventersburg was sy voorsitster van die Dorkasvereniging en van die Gereformeerde Sustersvereniging.
Op 22 Februarie 1941 is sy in die bloei van haar lewe ná ’n hartaanval skielik oorlede. Ida Bosman beskryf haar in Die Gereformeerde Vrou 1859–1959 as ’n baie beminde persoon, ’n saggeaarde en liefdevolle vrou. Ná haar dood is haar man op 27 Februarie 1943 op Pietersburg getroud met Susanna Elizabeth (Sannie) Cloete (gebore op Soekmekaar, 5 Januarie 1919), ’n dogter van oudl. Kootjie Cloete. Uit hierdie huwelik is gebore Jacobus Philippus Benjamin (1944), Louisa Aletta (1945), Susan (1947), Tinus (1948), Pat (1949) en Johannes Cornelis (1956) en nog ’n kind, wat in Suidwes-Afrika oorlede en in Windhoek begrawe is.
Georgiese Wikipedia
Die Georgiese Wikipedia is in November 2003 gestig en het tans ongeveer 0 bladsye wat as artikels gedefinieer kan word, wat dit die  grootste Wikipedia-projek maak.
Taal
Georgies is die amptelike taal van Georgië. Georgies is ’n Kartweliese taal en word deur 5 miljoen mense in Armenië, Azerbeidjan, Georgië en Rusland gepraat.
Blesbokspruit
Blesbokspruit het meer as een betekenis:
Germania Superior
Germania Superior ("Bo-Germanië") was 'n Romeinse provinsie, wat dele van die huidige Switserland, Frankryk en Suidwes-Duitsland beslaan het. Die provinsie is in die noorde begrens deur Germania Inferior, in die weste deur Gallia Belgica en Gallia Lugdunensis, in die suidweste deur Gallia Narbonensis en in die suidooste deur Raetia. Oos van die provinsie was die vrye Germanië geleë.
VfL Bochum
VfL Bochum is 'n Duitse sportklub uit die Wesfaalse stad Bochum wat veral bekend is om sy sokkerafdeling. Naas sokker het VfL Bochum die volgende afdelings: pluimbal, basketbal, skerm, hokkie, atletiek, handbal, swem, dans, tennis, tafeltennis, gimnastiek en vlugbal.
Germania Superior
Die Romeinse stadhouer se setel was Mogontiacum, die huidige Mainz.
VfL Bochum
Oprigting tot Tweede Wêreldoorlog
Die atletiekklub Bochumer TV is in 1848 gestig. Die eer vir die eerste sokkerklub in Bochum gaan egter aan Fußballklub 06 wat later bekend word as SV Germania 06 Bochum. In 1908 word SuS Bochum gestig wat in 1919 met Bochumer TV saamsmelt om TuS Bochum 1848 te vorm.
TuS Bochum het slegs een seisoen in die Gauliga Wesfale gespeel, terwyl Germania van 1933 tot 1938 in die Gauliga gespeel het. Die Nazi's het egter aangedring dat TuS en Germania saamsmelt om sodoende VfL Bochum te vorm.
Germania Superior
Geskiedenis
Met die veldtogte onder die heerskappy van Augustus het die Germaanse gebiede wes van die Ryn onder 'n Romeinse militêre bewind gekom. Saam met Germania Inferior het die provinsie onder keiser Domitianus omtrent 85 n.C. 'n burgerlike administrasie gekry.
VfL Bochum
Naoorlogse geskiedenis en die Bundesliga
Teen 1949 het die klub op die hoogste vlak meegeding in die Oberliga Wes. Die klub het daarna tussen die 1ste en 2de klasse gespring.
Met die oprigting van die Bundesliga in 1963 het die klub op die derde vlak van die Duitse sokkerstruktuur gespeel. In 1968 verloor die klub in die Duitse bekereindstryd teen 1. FC Keulen en 3 jaar later promoveer die klub vir die eerste keer na die Bundesliga.
In 1988 verloor die klub weereens die Duitse bekereindstryd, hierdie keer teen Eintracht Frankfurt.
'n Hoogtepunt in die klubgeskiedenis was die deelname aan die UEFA-bekerkompetisie in 2004.
Germania Superior
Kolonisasie
Aanvanklik het Romeinse soldate met hulle beduidende koopkrag in die gebied oorheers, maar met die begin van die vreedsame periode vanaf die laat 1ste tot by die 3de eeu is die provinsie in civitates verdeel - groter nedersettings wat as hoofsentra van die verskillende omliggende stamgebiede gedien het.
Aan die linkeroewer van die Ryn behoort hierdie civitates soos Noviomagus (Speyer) en Borbetomagus (Worms) tot die oudste stede in Duitsland. In die gebiede, wat regs van die Ryn geleë is, het die Romeinse heerskappy slegs tot by die 3de eeu voortgeduur, en die kontinuïteit van nedersettings soos Nida (Frankfurt-Heddernheim) is al voor die Middeleeue beëindig. Daar is egter 'n aantal belangrike Romeinse nedersettings soos byvoorbeeld Dieburg, Wiesbaden of Ladenburg wat waarskynlik as onbeduidende dorpe steeds in die Middeleeue voortbestaan het.
Naas die groter nedersettings, militêre kampe en landelike dorpe (Latyns: vici) soos Altiaia (Alzey) en Eisenberg het ook in Germania Superior landgoede (villae rusticae) ontstaan wat soms deur opvallende luukse gekenmerk was. Die Romeinse opelugmuseum in Hechingen-Stein lewer byvoorbeeld 'n goeie indruk van die landelike lewe van welvarende Romeine.
Die landelike gebiede buite die groot Romeinse nedersettings het hulle oorspronklike Germaanse bevolking bewaar (in die Dekumate-lande was daar 'n gemengde Kelties-Germaanse bevolking).
Dit is tans ook nie bekend tot watter civitas die hoofstad Mogontiacum (Mainz) behoort het. Daar is spekulasies of die Aresacers in die omgewing ('n deelstam van die Treverers) 'n selfstandige civitas gevorm het. Die gebied in die omgewing van Mogontiacum het moontlik ook 'n militêre administrasie gehad en was dus regstreeks ondergeskik aan die stadhouer van Germania Superior. Ons het ook geen kennis oor die administratiewe besonderhede van die mees noordelike gebiede van die provinsie (die streek rondom Confluentes, die huidige Koblenz) nie.
Japan Rugby League One
Die Japan Rugby League One (Japannees: ジャパンラグビーリーグワン; vanaf 2003 tot 2021 die Top League) is ’n rugbykompetisie in Japan. Dit is die hoogste vlak van rugbykompetisies in Japan en is ’n professionele liga. Voorheen was dit ’n industriële liga, wat beteken dat talle spelers werknemers was van hul maatskappy en die spanne elkeen deur groot maatskappye besit is. Die Japannese Rugbyvoetbalunie (JRVU) het die kompetisie in 2003 op die been gebring deur die Japanse Maatskappy-rugbyvoetbalkampioenskap te absorbeer sodat die algehele standaard van die sport verbeter kan word, die gewildheid van die sport toeneem en die resultate van die Japannese nasionale rugbyspan verbeter. Twaalf spanne het aan die eerste seisoen in 2003–04 deelgeneem. In 2006–07 is die kompetisie na veertien spanne uitgebrei en in 2013–14 na sestien.
Germania Superior
Laat-antieke tydperk
In die 5de eeu het as gevolg van die Volksverhuising vir 'n kort periode (407-443) die Germaanse Boergondiërs en Alemanne die gebied oorheers; later - ná die Slag van Tolbiacum (Zülpich) in 496 het die Franke die gebied verower.
Japan Rugby League One
Tot in 2022 was dit ’n industriële liga, wat beteken dat talle spelers werknemers was van hul maatskappy en die spanne elkeen deur groot maatskappye besit is. Hoewel die toernooi vir sy hoë salarisse bekend is, speel net ’n klein aantal wêreldklasspelers en min Japannese spelers professioneel, wat beteken dat die meeste spelers amateurs is. Die vertraagde 2021-seisoen was die laaste van die Top League, nadat die JRVU ’n nuwe professionele toernooi met drie divisies vanaf 2022 goedgekeur het. In Januarie 2021 is meer details omtrent die struktuur aan die media verduidelik. Dit sal 25 spanne behels, van wie die boonste twaalf spanne in twee konferensies verdeel sal word, met sewe spanne wat in afdeling twee en ses spanne wat in afdeling drie sal speel. Die nuwe toernooi is in Julie 2021 as Japan Rugby League One bekendgestel.
Die meesterbrein agter die liga was Hiroaki Shukuzawa wat die dringendheid aan ’n verbetering van die Japanse plaaslike maatskappy-rugbykompetisie na ’n professionele vlak gevoel het, wat Japan uiteindelik in staat sou stel om meer mededingend te wees in internasionale rugby. Talle buitelanders het hulself al beskikbaar gestel om in die Top League te speel. In die 2010’s het salarisse in die Top League van die hoogste in die rugbywêreld geword met Jaque Fourie wat in 2012 die bes betaalde rugbyspeler in die wêreld was.
Kampioene
Notes:
* NEC Green Rockets het die Microsoftbeker in 2003–04 gewen. Die beker is geag as ’n afsonderlike kompetisie van die Top League voor 2007.
Ilene Kristen
Ilene Kristen (gebore 30 Julie 1952) is 'n Amerikaanse aktrise en vervaardiger. Sy is bekend vir haar rolle in die televisiereekse One Life to Live (1968), Ryan's Hope (1975), Law & Order (1990), en The Bay (2010).
Hooikoors
Hooikoors of "rhinitis vasomotorica" ("rhis" is die Griekse woord vir neus en "vasomotorica" het betrekking op die verwyding van bloedvate) is ´n oorgevoeligheidsreaksie van die neusslymvlies en bindvlies op sommige stuifmeelsoorte. Dit word gekenmerk deur waterige afskeiding uit die neus, genies, tranende oë en hoofpyn.
Perodua
Perusahaan Otomobil Kedua Sendirian Berhad (Tweede Motorvoertuigvervaardiger Beperk), gewoonlik afgekort as Perodua, is Maleisië se tweede grootste motorvervaardiger, naas Proton.
Christopher Eccleston
Christopher Eccleston (gebore 16 Februarie 1964) is 'n Engelse akteur. Hy is bekend vir sy rolle in die rolprente Shallow Grave (1994), G.I. Joe: The Rise of Cobra (2009), en Thor: The Dark World (2013), en in die televisiereeks Doctor Who (2005).
Aloe bicomitum
Aloe bicomitum is 'n aalwyn wat inheems aan Tanzanië en Zambië is.
Édouard Herriot
Édouard Herriot (5 Julie 1872 – 26 Maart 1957) was 'n Franse politikus en staatsman, lid van die Radikale Party en 'n sentrale figuur in die Franse Derde Republiek.
Hy was drie keer premier van Frankryk.
Herriot is in 1942 gearresteer weens sy teenkanting teen die regeringsregime gevestig deur Philippe Pétain, en in 1944 is hy aan die Duitse owerhede oorhandig. Hy was 'n gevangene in Potsdam, maar is op 22 April 1945 deur die Rooi Leër vrygelaat. Kort daarna was hy 'n getuie in die verhoor van Pétain. In 1946 was hy 'n radikaal-sosialistiese adjunk en tussen 1947 en 1954 was hy president van die Franse Nasionale Vergadering.
Hy was 'n groot aanhanger van politieke en ekonomiese betrekkinge met die Verenigde Koninkryk en verdediger van die Volkebond.
Hendrik Alberts
duimnael|regs|180px|Genl. Hendrik Abraham Alberts.
Genl. Hendrik Abraham Alberts (Hoeko, distrik Ladismith, Kaapkolonie. 7 April 1855 – plaas Honingfontein, distrik Heidelberg, Transvaal, 8 September 1906) was ’n veggeneraal, boek en sakeman en die man na wie die Randse dorp Alberton en die Johannesburgse voorstad Albertsville genoem is, asook die 90 ha groot bewaringsgebied Albertsplaas naasaan Greymont. Die Laerskool Generaal Alberts in Alberton is ook na hom genoem.
Herkoms en jeug
Alberts was die oudste seun van Hendrik Abraham Alberts en Martha Magdalena Claassen van Heidelberg, Kaap. Hy het as boerseun op sy pa se plaas grootgeword, maar weinig is bekend van sy skoolopleiding. Blykbaar het dit tuis met behulp van sy moeder geskied. Tog het sy briewe en krygskorrespondensie later daarop gedui dat hy iemand was met ’n besonderse opleiding en hoë intelligensie, ’n beskaafde en verfynde mens. In die skryfkuns was hy kennelik vaardiger as die meeste van sy tydgenote.
Ná sy huwelik op 19 met die 17-jarige Petronella Johanna Oosthuizen van Ladismith, K.K., het hulle ná die Zuid-Afrikaansche Republiek (ZAR) verhuis en hulle gevestig in die distrik Heidelberg, waar Alberts aan die vooraand van die Tweede Vryheidsoorlog (1899-1902) reeds ’n vermoënde boer was.
Driejarige Oorlog
Met die uitbreek van die oorlog in Oktober 1899 het hy die Heidelbergse kommando as gewone burger na die Natalse front vergesel.
Hy het aan talle veldslae deelgeneem, onder meer by Spioenkop (24 Januarie 1900), waar hy as waarnemende veldkornet opgetree het. Ná die inname van Pretoria deur die Britse troepe in Junie 1900, het hy saam met die Heidelbergse kommando teruggetrek na Machadodorp, waar hy tot kommandant van hierdie kommando gekies is in die plek van kmdt. C.J. Spruyt, wat tot generaal bevorder is. Hy het dikwels in Spruyt se plek opgetree as aanvoerder, byvoorbeeld toe laasgenoemde op 6 Februarie 1901 saam met genl. Louis Botha in die slag by Chrissiesmeer met genl. H.L. Smith-Dorrien slaags raak. Toe genl. Spruyt in Julie 1901 sneuwel, is Alberts tot veggeneraal bevorder.
Daarna het hy teruggekeer na Oos-Transvaal, waar dit sy hooftaak geword het om die Britse verbindingslinies te ontwrig om so die druk op genl. Botha se strydmagte te verlig. In Mei 1902 het hy deelgeneem aan die vredesberaad by Vereeniging, waar hy hom ten gunste van die aanvaarding van die Britse vredesvoorstelle uitgespreek het. Toe sy kommando's op 5 Junie 1902 die wapen by Kraalstasie neerlê, het hy ’n roerende eervolle-ontslagbrief aan sy offisiere oorhandig.
Ná die oorlog
In 1905 en daarna het hy toenemende las van ’n hartaandoening ondervind, wat eindelik sy loopbaan in die fleur van sy lewe kortgeknip het. A.P.J. van Rensburg skryf in die Suid-Afrikaanse Biografiese Woordeboek van hom: "Vaderlander by uitnemendheid, diep godsdienstig, vriendelik en genaakbaar, verower hy ’n blywende plek onder die helde van Suid-Afrika. Hy is oorleef deur drie seuns, twee dogters en ’n aangenome seun.
Albertsplaas
In die 1890's het Alberts volgens oorlewering 114 acres van die ou plaas Waterval by die eienaar gehuur. Die oorspronklik opstal is lankal afgebreek, maar die omheinde familiekerkhof bestaan nog. In 1946 het Alberts se nasate 45 000 m2 vir £18 500 aan die stadsraad verkoop op voorwaarde dat die grond slegs vir openbare gebruik aangewend word.
Aloe boiteaui
Aloe boiteaui is 'n aalwyn wat endemies is aan Madagaskar waar dit in die suidooste voorkom.
Jack Bailey (akteur)
Jack Bailey (15 September 1907 – 1 Februarie 1980) was 'n Amerikaanse akteur. Hy was bekend vir sy rolle in die rolprente Mrs. O'Malley and Mr. Malone (1950) en Queen for a Day (1951), en in die televisiereekse The Monroes (1966) en Police Story (1973).
Saïd Taghmaoui
Saïd Taghmaoui is 'n Amerikaanse akteur. Hy is bekend vir sy rolle in die rolprente Three Kings (1999), Vantage Point (2008), G.I. Joe: The Rise of Cobra (2009), en Wonder Woman (2017).
Gammaflits
duimnael|300px|’n Kunstenaarsvoorstelling van die evolusie van ’n swaar ster terwyl [[kernfusie ligte elemente in swaarder elemente omskakel. Wanneer fusie nie meer genoeg druk veroorsaak om swaartekrag teen te werk nie, plof die ster vinnig in en vorm ’n swartkolk. Teoreties kan energie tydens die inploffing al met die rotasie-as langs vrygestel word en gammaflitse veroorsaak.]]
Gammaflitse is uiters energieke ontploffings wat in verafgeleë sterrestelsels waargeneem is. Hulle is sover bekend die helderste elektromagnetiese verskynsels in die heelal. Flitse kan van 10 millisekondes tot verskeie ure duur. Ná ’n aanvanklike flits van gammastrale is ’n langer "nagloed" waarneembaar in langer golflengtes (X-straal, ultraviolet, opties, infrarooi, mikrogolf en radio).
Die bron van die meeste gammaflitse is miljarde ligjare van die Aarde af, wat daarop dui die flitse is beide uiters energiek (’n tipiese flits stel omtrent soveel energie vry as die Son in die hele 10 miljard jaar van sy bestaan) en uiters skaars (’n paar per miljoen jaar per sterrestelsel). Alle waargenome gammaflitse het buite die Melkweg plaasgevind. Daar is ’n hipotese dat ’n gammaflits in die Melkweg wat direk na die Aarde gerig is, ’n massa-uitwissing van lewe sal kan veroorsaak.
Klassifikasie
duimnael|200px|links|Die ligkurwes van verskillende gammaflitse. Die ligkurwes van gammaflitse is uiters uiteenlopend en ingewikkeld. Geen twee gammaflitse se ligkurwes is identies nie. Groot variasies kan gesien word in feitlik alle eienskappe: die duur van die flitse kan van 10 millisekondes tot verskeie ure wees, daar kan ’n enkele hoogtepunt of verskeie kleiner pulse wees, en individuele hoogtepunte kan óf simmetries wees óf vinnig helderder en dan stadig dowwer word. Sommige flitse word voorafgegaan deur ’n dowwe flits, wat dan (ná sekondes of minute van geen aktiwiteit nie) gevolg word deur die veel intenser, "ware" flits. Die ligkurwes van sommige flitse het ’n uiters chaotiese en ingewikkelde profiel met feitlik geen waarneembare patrone nie.
Hoewel sommige ligkurwes deur middel van sekere eenvoudige modelle nagemaak kan word, is min vordering gemaak om hul volle uiteenlopendheid te verstaan.
Kort gammaflitse
Flitse van korter as twee sekondes word geklassifiseer as kort gammaflitse. Hulle maak sowat 30% van alle flitse uit. Tot 2005 is geen nagloede by sulke kort flitse waargeneem nie en min was bekend oor hul oorsprong. Sedertdien is die nagloede van tientalle kort gammaflitse waargeneem en die flitse se oorsprong nagespeur; verskeie is verbind met streke met min of geen stervorming nie, soos groot elliptiese sterrestelsels en die sentrale dele van groot sterrestelselswerms. Dit sluit enige verbintenis met swaar sterre uit en bevestig dat kort gammaflitse verskil van lang flitse. Daar was ook geen verband met supernovas nie.
Die ware aard van hierdie verskynsels (en selfs of die klassifikasie noukeurig is) is steeds onbekend, hoewel die algemene hipotese is dat hulle ontstaan tydens die samesmelting van twee kompakte voorwerpe: óf dubbele neutronsterre óf ’n neutronster en ’n swartkolk. Die kort duur van hierdie verskynsels dui op ’n bron met ’n baie klein deursnee in ruimteterme – minder as 0,2 ligsekondes (sowat 60 000 km, of vier keer so groot soos die Aarde). Dit dui ook op ’n baie kompakte voorwerp. Die waarneming van minute tot ure van X-straalflitse ná ’n kort gammaflits stem verder ooreen met klein deeltjies van ’n primêre voorwerp soos ’n neutronster wat aanvanklik binne twee sekondes of minder deur ’n swartkolk ingesluk word, gevolg deur ’n paar uur van kleiner energieverskynsels, soos oorblywende deeltjies van gety-ontwrigte neutronstermateriaal (nie meer neutronium nie) wat in ’n wentelbaan agterbly en oor ’n langer tydperk in die swartkolk verdwyn.
Lang gammaflitse
Die meeste waargenome flitse (70%) het langer as twee sekondes geduur en word geklassifiseer as lang gammaflitse. Omdat hulle die meeste is en geneig is om helderder nagloede te hê, is hulle in fyner besonderhede bestudeer as kort flitse. Feitlik elke goed bestudeerde lang gammaflits is verbind met ’n sterrestelsel met vinnige stervorming, en in baie gevalle met ’n supernova – dit verbind hulle onteenseglik met die inploffing van baie swaar sterre. Lang nagloede by ’n hoë rooiverskuiwing stem ook ooreen met die feit dat die flitse in stervormingstreke ontstaan het.
Ultralang gammaflitse
Dié verskynsels lê aan die eindpunt van die lang-gammaflits-verspreiding; hulle duur langer as 10 000 sekondes. Daar is voorgestel hulle hoort in ’n ander klas, moontlik veroorsaak deur die inploffing van ’n blou superreus. Net ’n paar is nog waargeneem en hul mees uitstaande kenmerk is die duur van die flitse. Tot dusver is die bekendste ultralang gammaflitse GRB 091024A, GRB 101225A en GRB 111209A. ’n Onlangse studie toon egter die bestaande bewyse dat dié flitse ’n ander bron het, is onoortuigend en dat verdere waarnemings oor verskeie golflengtes nodig is om tot ’n beter gevolgtrekking te kom.
Energie-uitstraling
duimnael|200px|’n Kunstenaarsvoorstelling van ’n helder gammaflits in ’n stervormende gebied. Die energie van die ontploffing word in twee smal strale in teenoorgestelde rigtings uitgestuur.
Gammaflitse is baie helder van die Aarde af gesien ondanks hul enorme afstand. ’n Gemiddelde lang gammaflits se magnitude kan vergelyk word met dié van ’n helder ster in die Melkweg al is dit miljarde ligjare ver (in vergelyking met die tientalle ligjare van die meeste sigbare sterre). Die meeste van die energie word in gammastrale vrygestel, hoewel baie gammaflitse ook optiese uitstralings het. So het GRB 080319B ’n optiese uitstraling gehad wat op sy hoogtepunt ’n skynbare magnitude van 5,8 gehad het; dit kan vergelyk word met dié van die dofste ster wat met die blote oog gesien kan word – al was hy 7,5 miljard ligjare van die Aarde af. Hierdie kombinasie van ligsterkte en afstand dui op ’n uiters energieke bron. As ’n mens aanneem die gammastraalontploffing was sferies, was die energie-uitset van GRB 080319B binne ’n faktor van twee van die resmassa-energie van die Son (die energie wat uitgestraal sou word as die Son geheel en al in bestraling omskep sou word).
Geen bekende proses in die heelal kan soveel energie in so ’n kort tyd uitstraal nie. Daar word geglo gammaflitse is hoogs gefokusde ontploffings, met die meeste van die ontploffingsenergie wat in ’n smal straal uitgeskiet word wat feitlik teen die spoed van lig beweeg. Omdat die energie so gefokus is, word verwag die meeste gammaflitse sal die Aarde mis en nie waargeneem word nie. Wanneer ’n flits reg na die Aarde toe wys, veroorsaak die kompaktheid van die straal dat die flits baie helderder vertoon as wanneer die energie sferies uitgestraal sou word. As hierdie effek in aanmerking geneem word, het tipiese gammaflitse wat al waargeneem is ’n ware energievrystelling van sowat 1044 J, of sowat 1/2000 van ’n sonmassa-energie-ekwivalent. Dit kan vergelyk word met die energie wat vrygestel word in ’n helder tipe Ib/c-supernova en binne die omvang van teoretiese modelle. Baie helder supernovas het gelyktydig met verskeie van die naaste gammaflitse plaasgevind.
Ontstaan
duimnael|links|200px|’n [[Hubble-ruimteteleskoop|Hubble-foto van die Wolf-Rayetster WR 124 en sy omringende newel.]]
Omdat die meeste gammaflitse so uiters ver van die Aarde af is, is dit moeilik om die bronne daarvan te identifiseer. Die verbintenis van sommige lang gammaflitse met supernovas en die feit dat die sterrestelsels waarin hulle voorkom vinnige stervorming ondervind, is ’n sterk bewys dat lang flitse met baie swaar sterre verband hou. Die algemeen aanvaarde meganisme vir lang gammaflitse is die kollapser-model, waar die kern van ’n uiters swaar, vinnige roterende ster met ’n lae metaalinhoud aan die einde van sy leeftyd inplof en ’n swartkolk word. Materiaal naby die kern val in op die swartkolk en draai in ’n akkresieskyf met ’n hoë digtheid om die swartkolk. Dit veroorsaak dat twee relativistiese strale al met die rotasie-as langs gevorm word; dit breek deur die omringende newel en word as gammastrale uitgestraal.
Die soort sterre in die Melkweg wat die naaste aan sulke bronne van lang gammaflitse is, is moontlik die Wolf-Rayetsterre, uiters warm en swaar sterre wat die meeste van hul waterstof verloor het weens stralingsdruk. Eta Carinae en WR 104 is al genoem as moontlike bronne van toekomstige gammaflitse. Dit is egter onduidelik of enige sterre in die Melkweg die regte eienskappe het om gammaflitse voort te bring.
Bogenoemde model verduidelik nie alle gammaflitse nie. Daar is sterk bewyse dat sommige kort gammaflitse voorkom in stelsels waar daar geen stervorming en swaar sterre is nie. Die gewildste teorie vir dié strale se oorsprong is die samesmelting van twee neutronsterre in ’n dubbelsterstelsel. Volgens dié model beweeg die neutronsterre al hoe nader aan mekaar vanweë die vrystelling van swaartekraguitstralingsenergie totdat getykragte hulle skielik uitmekaarruk en hulle ’n enkele swartkolk word. Die invallende materiaal skep ’n akkresieskyf en bring ’n flits van energie voort, nes in die kollapser-model.
Rooigras
Dit word in soetveldstreke as 'n soetgras beskou, maar as suurgras in suurveldstreke. Hoe hoër die reënval van 'n streek hoe suurder die veld gewoonlik is. Rooigras is 'n meerjarige spesie wat dikwels 'n klimaksgras is. Dit wil sê dat dit sal oorheers in 'n volwasse gemeenskap wat vir 'n hele aantal jare gerus word ontwikkel.
Dit word 30 cm tot 150 cm hoog. Die jong gras is groen of blougroen, maar dit kry pienk, rooi of pers kleure as dit ouer word. In Oktober tot Julie kry dit hangende blompakkies wat drie puntige uitsteeksels het. Die aanwesigheid van rooigras dui op 'n gesonde toestand van die veld.
Marta Kristen
Marta Kristen (gebore 26 Februarie 1945) is 'n Amerikaanse aktrise. Sy is bekend vir haar rolle in die rolprente Beach Blanket Bingo (1965), Battle Beyond the Stars (1980), en Lost in Space (1998), en in die televisiereeks Lost in Space (1965).
C (dubbelsinnig)
C kan na een van die volgende verwys:
Vektorruimte
'n Vektorruimte is 'n wiskundige struktuur wat uit 'n versameling vektore bestaan, die vektore synde voorwerpe wat bymekaar gevoeg kan word (vektoraddisie) en deur skalare vermenigvuldig kan word (skalaarvermenigvuldiging). Vektorvermenigvuldigings kan op 'n vektorruimte gedefinieer word, en sommige definisies bemoontlik die meet van lengtes en hoeke in die ruimte. Die skalare betrokke by skalaarvermenigvuldiging kan reële getalle, komplekse getalle, rasionale getalle of die elemente van enige arbitrêre liggaam wees. Die bewerkings vektoraddisie en skalaarvermenigvuldiging moet aan sekere vereistes, genaamd aksiome, voldoen. 'n Voorbeeld van 'n vektorruimte is 'n Euklidiese vektorruimte, welke vektore fisiese kragte voorstel. Enige twee kragte van dieselfde tipe kan bymekaar getek word om 'n derde krag te lewer, en die vermenigvuldiging van 'n kragvektor met 'n reële skalaar lewer 'n nuwe kragvektor. In dieselfde sin, dog in 'n meer geometriese begrip, vorm vektore wat verplasing in die vlak of in driedimensionele ruimte verteenwoordig ook 'n vektorruimte.
Vektorruimtes is 'n onderwerp in lineêre algebra en word goed verstaan uit hierdie invalshoek omdat vektorruimtes gekarakteriseer word deur hul dimensies, wat rofweg die aantal onafhanklike rigtings in die ruimte is. 'n Vektorruimte kan 'n bykomende struktuur kry wanneer byvoorbeeld 'n norm of inwendige produk daarop gedefinieer word. Sulke genormde vektorruimtes of inwendige produkruimtes (soms genoem Voorhilbert-ruimtes) kom natuurlik in wiskundige analise voor, hoofsaaklik as oneindig-dimensionele funksieruimtes waar die vektore inderdaad funksies is. Analitiese probleme bepaal of vektorreekse tot enige vektor konvergeer. Dít word moontlik gemaak deur vektorruimtes met bykomende struktuur in ag te neem, hoofsaaklik ruimtes wat met 'n toepaslike topologie toegerus is, wat die inagname van naheid en kontinuïteit bewerkstellig. Hierdie topologiese vektorruimtes, veral Banach-ruimtes en Hilbert-ruimtes, bring 'n ryker teorie na vore.
Vektorruimtes het toepassings wyd deur wiskunde, wetekenskap en ingenieurswese. Dit is die toepaslike lineêr-algebraïese idee om stelsels lineêre vergelykings mee te behandel, dit bied 'n raamwerk vir Fourier-uitbreiding, en dit bied 'n omgewing vir die oplos van parsiële differensiaalvergelykings. Vektorruimtes voorsien boonop 'n abstrakte, koördinaatvrye wyse waarmee geometriese en fisiese voorwerpe soos tensors behandel kan word. Dít op sy beurt laat die studie van lokale eienskappe van variëteite deur lineariserinsgtegnieke toe.
Meroïtiese alfabet
Die Meroïtiese alfabet is ’n skrif wat oorspronklik van Egiptiese hiërogliewe afgelei is om Meroïties, die taal van die Koninkryk van Meroë in die Soedan, te skryf. Dit is in omstreeks 700–300 v.C ontwikkel en kon ’n tyd lank ook gebruik gewees het om Oud-Nubies, die taal van Meroë se opvolger-koninkryke, te skryf. Die gebruik daarvan is beskryf deur die Griekse historikus Diodorus Siculus (omstreeks 50 v.C.).
As die Meroïtiese alfabet steeds in die Nubiese koninkryke gebruik is, is dit deur die Koptiese alfabet vervang deur die bekendstelling van die Christendom in Nubië in die 6de eeu n.C. Die Nubiese vorm van die Koptiese alfabet bevat drie Meroïtiese letters.
Die skrif is in deur Francis Llewellyn Griffith, ’n Britse Egiptoloog, ontsyfer op grond van die Meroïtiese spelling van Egiptiese name. Die Meroïtiese taal moet egter nog vertaal word.
Unicode
Die Meroïtiese skrif is tot die Unicode-standaard gevoeg in Januarie 2012, met die uitreiking van weergawe 6.1. Die Unicode-blok daarvoor is U+10980–U+1099F U+109A0–U+109FF.
Baskeland
Baskeland word verdeel in die Noordelike Baskeland en die Suidelike Baskeland. Die Noordelike Baskeland of "Franse Baskeland" (Baskies: Iparralde, Frans: Pays basque français of Pays basque nord) beslaan die westelike deel van die Franse département Pyrénées-Atlantiques in die région Akwitanië. Die Suidelike Baskeland (Spaans: País Vasco, Baskies: Hegoalde) beslaan die Outonome Gemeenskap van die Baskeland, 'n outonome Spaanse gemeenskap wat uit drie historiese streke bestaan: Álava, Gipuzkoa en Biskaje asook Navarra, 'n outonome streek van Spanje.
Geografie
Baskeland bestaan uit sewe historiese gebiede, vier suid van die Pireneë in Spanje en en drie noord daarvan in Frankryk.
Suidelike of Spaanse Baskeland bestaan uit:
Die eerste drie, Álava, Biskaje en Gipuzkoa, verteenwoordig saam die Outonome Gemeenskap van die Baskeland, terwyl Navarra 'n afsonderlike outonome gemeenskap is. Die Spaanse grondwet van 1978 bepaal dat dit deel mag word van die Outonome Gemeenskap van die Baskeland as die instellings en mense van die gebied daarop sou besluit.
Noordelike of Franse Baskeland (Baskies: Iparralde) vorm die westelike deel van die Franse département Pyrénées-Atlantiques en bestaan uit:
Prehistoriese tydperk tot die koms van die Romeine
Die geskiedenis van die Baskeland in prehistoriese tye word getuig uit voorwerpe wat onder andere in die grotte van Isturitz en Oxocelhaya in die huidige Franse Baskeland aangetref is. Die Baskeland is geleë op die hoof-as van die sogenaamde "Franko-Kantaberiese" kultuur waar van die vroegste tekens van kuns die grottekeninge wat uit die Opper-Paleolitikum en Magdaleniese periodes dateer. Tydens die Neolitiese en Aeneolitiese tydperke was die "Pirenese kultuur" teenwoordig in die gebied tussen die Ebro- en die Garonneriviere, met die hoof-as langs die Pireneë wat tot sover as Katalonië gestrek het. In hierdie tydperke is megalitiese monumente soos dolmens, cromlechs en grafheuwels geskep waarin persoonlike besittings saam met gestorwenes begrawe is. Die grootste dolmens is dié van die Araba-vlakte: Aizkomendi (Egilaz), Sorginetxeta (Arrizala), San Martin (LaGuardia) en Hechizeria (Elvillar). Aan die einde van die tydperk het keramiekvoorwerpe begin verskyn.
Die teenwoordigheid van vestigings uit die ystertydperk (900-200 v.C.) wat herinner aan die Keltiese Ystertydperk-kultuur, dui op die aankoms van Indo-Europeërs in die Baskeland in die tydperk. In die 2de eeu v.C. het die Romeine die Iberiese Skiereiland ingeval en die Romeinse generaal Pompeius het Pompeiopolis (Pamplona) gestig, die eerste stad in die Baskeland, in Navarra in ongeveer 75 v.C.. Daar is geen verslae van gevegte tussen die Romeine en die Baske nie. Dit lyk asof die verhouding tussen die Baske en die Romeine goed was, soos getuig uit die teenwoordigheid van verskeie vroeë Latynsafgeleide woorde in Euskara. Die Romeine was oënskynlik nie juis daarin geïnteresseerd om die gebied te koloniseer nie en daar is weinig tekens van Romanisering in die Baskeland. Dit het waarskynlik bygedra tot die hoë mate waartoe die Baskiese taal bewaar gebly het. Baske het saam met die Romeine onder Generaal Pompeius geveg in die oorlog teen Quintus Sertorius, 87-72 v.C.; 'n gebeurtenis waarin daar vir die eerste keer in Romeinse rekords na die Vascones (Baske) verwys is.
Die koninkryke van Pamplona en Navarra
Na die ineenstorting van Romeinse mag in noordelike Spanje het die Baske invalspogings deur die Franke, die Arabiere en die Wes-Gote geweldadig weerstaan en die groepe kon nooit daarin slaag om heerskappy in die Baskeland te vestig nie. 'n Beroemde geveg het in 778 plaasgevind, toe die Baske die Frankiese leër van Karel die Grote in 'n hinderlaag gelei het en vernietig het by die Roncevalles-pas in die Pireneë. In die epiese Roelantslied word die nederlaag toegeskryf aan 'n reuse Moslemleër. Dit is waarskynlik in hierdie tydperk wat die grense van die Baskeland gevestig is. In ongeveer 820 het die Bask Iñigo Arista die piepklein Koninkryk van Pamplona gestig, wat later ontwikkel het tot die Koninkryk van Navarra en ook vlugtig die state Araba, Bizkaia en Gipuzkoa ingesluit het.
Teen 1200 is die Navarra-koninkryk so te sê ontbind. Bizkaia en Gipuzkoa was nominaal deel van die Koninkryk van Kastilië en is spesiale regte gegun onder die sogenaamde foruak (Frans: fors, Spaans: fueros). Die wette het 'n sintese van Romeinse en Wes-Goties reg verteenwoordig. Baskiese kultuur het in die gebied floreer en demokratiese instellings het ontwikkel. 'n Belangrike aspek van die foruak was die instelling van plaaslike rade of algemene vergaderings, wat as juntas, cortes of hermandades bekendgestaan het. Die instellings het die uitvoerende takke van die plaaslike regering, die diputación, op 'n tweejaarlikse grondslag verkies. Onder die pasa foral kon die plaaslike rade kroonwette veto, wat 'n teenwig teen die Madrdidse sentralisasie gebied het. Tot die 1730's en 1740's was die juntas werklik oop instellings met breë deelname. Uit vrees vir wanorde en onhebbelikheid het die plaaslike oligargies deelname egter begin beperk en is sommige vergaderings in geheim gehou. Een van die treffendste simbole van die belangrikheid van die owerhede is dat die Kastiliese monarg na Gernika in Biskaje moes reis om eed af te lê waarin hy sy trou tot die foruak sweer, voor Spaanse politiese owerheid na Biskaje uitgebrei kon word. Ook in die Franse Iparralde moes die Franse heersers tydens troonbestyging 'n eed van getrouheid tot die foruak aflê. 'n Ander belangrike aspek van die stelsel was ekonomies van aard. Hegoalde, en tot 'n sekere mate die kusgebied van Lapurdi, het as 'n belasting vrye sone gefunksioneer.
Die bekwame seemanskap van die Baske het hulle teen 1400 sover as Ysland laat reis.
Tussen die 10de en 12de eeu het die Baskiese provinsies 'n soort los eenheid geniet – 'n algemene toestand in die Middeleeue. Die Navarra-provinsie was die mees welgestelde van die Baskiese provinsies tydens die heerskappy van Sancho die Grote in die 11de eeu en dele van Akwitanië in die noorde en van Aragon in die ooste val onder die krooon van Navarra. In die 12de eeu val die Koninkryk uitmekaar, maar elke provinsie behou sy stelsel van fueros. Die Soule- en Labourd-provinsies is in Akwitanië heropgeneem en het onder Engelse mag geval deur die huwelik van Aliénor van Akwitanië met die koning van Engeland. Tydens die Honderdjarige Oorlog is die Baskeland tussen Frankryk en Engeland geskeur.
In 1514 is die oorblyfsels van die Koninkryk van Navarra deur Kastilië geabsorbeer. Die klein koninkryk het die enigste oorblywende pan-Baskiese politiese eenheid in Spanje verteenwoordig. Die Baskiese provinsies en die Navarra-streke van die Ebro-vallei sou vir eeue lank van mekaar geskei word en die Baskiese hartland van sy oorspronklike hoofstad Pamplona.