cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Sider
Sider in die Verenigde Koninkryk
Sider word soms in plaas van bier gebruik in die maak van Welsh Rarebit, 'n dis wat van roosterbroodsnye berei en met 'n pikante sous bedien word.
Sider in Suid-Afrika
Verskeie siders is in Suid-Afrikaanse drankwinkels en meeste restaurante beskikbaar. Dit is meestal massavervaardigde tipes soos Hunter's Gold, Hunter's Dry, Redd's, Crossbow en Savanna Dry en Savanna Light. Kwaliteit ingevoerde Cidre normand kan in beter restaurante bestel word.
Gloucestershire
Gloucestershire (uitgespreek /ˈɡlɒstərʃər/) is 'n graafskap in Engeland, in die Verenigde Koninkryk. Die graafskap sluit in die stede van Gloucester, Tewkesbury en Cotswold.
Gloucestershire het 'n bevolking van sowat 907 200 in 2011 gehad (waarvan 97,3% Blank was) en is dus die 25ste grootste graafskap in die land.
433
Die jaar 433 was 'n gewone jaar wat volgens die Gregoriaanse kalender op 'n Saterdag begin het. Dit was die 33ste jaar van die 5de eeu n.C. Soos ander gewone jare het die jaar 12 maande, 52 weke en 365 dae gehad.
Heteropia medioarticulata
Heteropia medioarticulata is 'n sponsspesie in die taksonomiese indeling van die kalksponse (Calcarea). Die spons leef in die see en sy steenselle bestaan uit kalsiumkarbonaat.
Die spons behoort tot die genus Heteropia en tot die familie Heteropiidae. Die wetenskaplike naam van die spesie is die eerste keer geldig gepubliseer in 1918 deur Hozawa.
Apicius
Marcus Gavius Apicius (* 42 v.C., † 37 n.C.) was 'n Romeinse fynproewer uit die Suid-Italiese stad Minturnae (die huidige Minturno naby Neapel) en tydgenoot van die keisers Augustus en Tiberius. Hy staan bekend as die skrywer van die enigste kookboek uit die Romeinse tydperk, wat volledig bewaar is - die De re coquinaria ("Oor die kookkuns").
Alhoewel die versameling van sowat 450 resepte in die kookboek 'n later bewerking uit die 4de eeu is, word Apicius wel as die oorspronklike skrywer van 'n groot aantal van die resepte beskou. Sy naam word in die antieke tydperk 'n sinoniem vir die kookkuns, maar ook vir brassery en bederf. Baie buitengewone Romeinse resepte en talle soorte gebak dra sy naam.
Die meeste van die geregte voldoen waarskynlik nie aan die hedendaagse smaak nie, nie net vanweë die vreemde soorte sous nie, wat deurgaans aanbeveel word (die Romeine het gehou van liquamen of garum, 'n sous wat van gefermenteerde vis gemaak is). Ook die ander bestanddele soos vlaminke en papegaaie is eksoties van aard.
Apicius pleeg selfmoord nadat sy fortuin tot 10 miljoen sestersies gekrimp het - 'n som wat hy as te skraal vir sy leefwyse ag (Romeinse ambagsmanne verdien destyds omtrent 1 500 sestersies per jaar).
434
Die jaar 434 was 'n gewone jaar wat volgens die Gregoriaanse kalender op 'n Sondag begin het. Dit was die 34ste jaar van die 5de eeu n.C. Soos ander gewone jare het die jaar 12 maande, 52 weke en 365 dae gehad.
Aragats
Die bergpiek Aragats (Armeens: Արագած, wetenskaplike transliterasie Aragac) is op 4 090 meter die hoogste punt in die Republiek van Armenië.
Die berg, 'n uitgedoofde vulkaan met vier pieke wat die buitekant van die vulkaankrater vorm, is noordwes van die hoofstad, Jerewan, in die provinsie Aragatsotn geleë.
Die Aragats is die gewildste reisbestemming vir bergklimmers in die gebied en trek in die somer ook ander toeriste. Die bekende Bjoerakan-sterrewag, een van die beduidendstes van sy soort in die vroeëre Sowjetunie, is net soos die Middeleeuse fort Amberd teen sy hellings geleë. Asjtarak, die provinsiale hoofstad, is suid van die Aragats geleë.
435
Die jaar 435 was 'n gewone jaar wat volgens die Gregoriaanse kalender op 'n Maandag begin het. Dit was die 35ste jaar van die 5de eeu n.C. Soos ander gewone jare het die jaar 12 maande, 52 weke en 365 dae gehad.
Heteropia ramosa
Heteropia ramosa is 'n sponsspesie in die taksonomiese indeling van die kalksponse (Calcarea). Die spons leef in die see en sy steenselle bestaan uit kalsiumkarbonaat.
Die spons behoort tot die genus Heteropia en tot die familie Heteropiidae. Die wetenskaplike naam van die spesie is die eerste keer geldig gepubliseer in 1886 deur Carter.
David Carstens
David Carstens (1914–1955) was ’n Suid-Afrikaanse bokser. By die Olimpiese Spele van 1932 in Los Angeles het hy ’n goue medalje in die ligswaargewigafdeling gewen deur Gino Rossi van Italië in die eindrondte te verslaan.
Lewensloop
David Krynauw Enslin Carstens is in September 1914 in Strand gebore en was 'n diamantsnyer van beroep.
By die Los Angeles-spele van 1932 was Carstens een van die boksers wat aan 'n spesiale fondsinsamelingstoernooi ter wille van die swemmer Jenny Makaal deelgeneem het, omdat haar ma 'n tweede huisverband moes uitneem om haar dogter se reis na Los Angeles te finansier.
Ná die Olimpiese Spele het hy met gemengde sukses professioneel geboks, wat 'n stryd teen die Duitse IBU-wêreldkampioen Adolf Heuser in Berlyn ingesluit het. In 1933 is hy deur sy spanmaat Eddie Peirce vir die Suid-Afrikaanse titel verslaan. Carstens het uiteindelik van 1932 tot 1939 professioneel geboks. Hy het in totaal 11 oorwinnings, 12 nederlae en 2 gelykop-tellings behaal.
Carstens is op 6 Augustus 1955 in Johannesburg oorlede. Hy was 41 jaar oud.
Klas 13-stoomlokomotief
Die Klas 13-stoomlokomotief is 'n stoomlokomotief wat ontwikkel is uit die ou Sentraal-Suid-Afrikaanse Spoorweë Klas H. Daar is gevind dat hierdie klas, die sogenaamde Reid ten-wheeler, 4-10-2T, se steenkool- en watervermoë te klein was om die lokomotief te gebruik vir langer afstande aangesien Klas H 'n tenklokomotief was. Die Sentraal-Suid-Afrikaanse Spoorweë het dus 30 van die 35 lokomotiewe in die klas verbeter deur die bisseltenderwa te vervang met enige ander kolewaens wat hulle van reeds geskrapte lokomotiewe kon bekom. In hierdie nuwe formaat het die lokomotief bekend gestaan as Klas 13. Hulle is hoofsaaklik op die Witwatersrand gebruik om kleiner take te verrig en is almal teen 1961 uit diens onttrek.
Evangelista Torricelli
Evangelista Torricelli (Italiaans: [evandʒeˈlista torriˈtʃɛlli], 15 Oktober 1608 – 25 Oktober 1647) was 'n Italiaanse fisikus en wiskundige. Hy word onthou vir die uitvinding van die barometer. Ook vir sy bevindinge in optika en integraalrekening.
Lensvormige sterrestelsel
Klassifikasie
Lensvormige sterrestelsels is uniek omdat hulle ’n sigbare skyf en prominente bol het. Nes elliptiese en spiraalstelsels kan hulle ook ’n sentrale staaf hê. Hulle het nie so baie vorms soos byvoorbeeld spiraalstelsels nie en daarom word hulle geklassifiseer volgens die hoeveelheid stof wat teenwoordig is of die teenwoordigheid of afwesigheid van ’n sentrale staaf. Die verskillende klasse is S01, S02 en S03 wanneer dit gebaseer is op die hoeveelheid stof in die skyf en SB01, SB02 en SB03 wanneer dit op die sentrale staaf gebaseer is.
Changwon
Changwon (Koreaans: 창원시) is 'n groot stad in die suidooste van Suid-Korea en lê in die suidooste van die Koreaanse Skiereiland. Die stad het 'n bevolking van 1 081 499 in 2010 gehad en het 'n oppervlakte van 743,48 km². Changwon is aan die See van Japan geleë, beheer Suid-Korea se derde belangrikste hawe ná die buurstede Busan en Ulsan en is een van die belangrikste ekonomiese sentrums van Suid-Korea.
Evangelista Torricelli
Vroeë lewe
Torricelli is of in Faenza of in Modigliano gebore, beide plekke in die Noord-Italiaanse landstreek Emilia maak op die eer aanspraak.
Lensvormige sterrestelsel
Klassifikasie
Bolswerms word meer dikwels in lensvormige sterrestelsels aangetref as in spiraalstelsels met dieselfde massa en helderheid.
Spiraalstelsel-oorblyfsels
Die vorm en beweging van lensvormige stelsels gee in ’n mate ’n aanduiding van hoe hulle gevorm word. Hul skyf en moontlike stowwerige voorkoms dui aan dat hulle spiraalstelsels kan wees waarvan die arms verdwyn het. Die afwesigheid van gas, teenwoordigheid van stof en die gebrek aan onlangse stervorming is alles eienskappe wat ’n mens van ’n spiraalstelsel sal verwag wat al sy gas vir die vorming van nuwe sterre opgebruik het. Moore en ander meen ook dat swaartekraginvloede van ander, nabygeleë sterrestelsels, die proses in digte gebiede kan aanhelp.
Samesmeltings
Lensvormige stelsels is egter helderder as spiraalstelsels, wat daarop dui dat hulle waarskynlik nie oorblyfsels van laasgenoemde is nie. Dit lyk eerder of hulle ontstaan deur die samesmelting van twee stelsels, wat die totale stermassa vergroot en die nuwe stelsel sy skyfagtige, armlose voorkoms gee. Dit verduidelik ook die voorkoms van groot hoeveelhede bolswerms in dié stelsels. Dié teorie het egter ook tekortkomings wat nog nie bevredigend opgelos is nie.
Evangelista Torricelli
Vroeë lewe
In 1627, toe hy 19 jaar oud was, het Torricelli hom as student ingeskryf aan die Universiteit van Rome, waar hy jare later hoogleraar geword het. Sy eerste verhandeling is in 1641 gepubliseer. Dit was 'n beskouing van die werk van Galileo, wat toe reeds 'n bejaarde man was. Die geleerdes van sy dag het dadelik besef dat Torricelli besonder intelligent was.
Ulsan
Ulsan (Koreaans: 울산광역시, [uɭ.s͈an]) amptelik die Ulsan Metropolitaanse Stad, is Suid-Korea se sewende grootste metropool met 'n bevolking van meer as 1,2 miljoen en 'n oppervlakte van 1 057,136 km². Dit is in die suidooste van die land geleë, met die buurstad Busan in die suide en teenoor Gyeongju in die noorde. Dit was een van die gasheerstede tydens beide die FIFA Sokker-Konfederasiebeker in 2001 en FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2002 wat Japan en Suid-Korea saam aangebied het.
Evangelista Torricelli
Vroeë lewe
In 1641 het Torricelli na Florence gegaan en saam met Galileo gewerk. Galileo was op 78 feitlik blind en het op 8 Januarie 1642 gesterf. Torricelli het hom opgevolg en is deur die Groothertog van Toskane as wiskundige aangestel.
Ulsan
Nywerhede
Ulsan is die nywerheidsreus van Suid-Korea, wat die hart vorm van Ulsan se industriële distrik. Dit is die tuiste van die wêreld se grootste motorvervaardigingsaanleg wat deur die Hyundai Motormaatskappy bedryf word, die wêreld se grootste skeepswerf wat deur Hyundai Heavy Industries bedryf word, en die wêreld se tweede grootste olieraffinadery, wat deur SK Energy besit word.
Evangelista Torricelli
Vroeë lewe
Hy het belang gestel in wiskunde, fisika, meganika, hidroulika, sterrekunde, argitektuur en ander vertakkinge van die natuurwetenskap. Hy het byna dag en nag gewerk, asof hy geweet het dat hy nie baie lank sou leef nie.
Ulsan
Nywerhede
Ulsan is aan die See van Japan geleë en beskik oor Suid-Korea se tweede belangrikste hawe ná die van Busan. In 2012 het Ulsan 'n BBP per capita van $ 79,623 gehad, die hoogste van enige streek in Suid-Korea.
Administratiewe afdelings
Ulsan word in vier administratiewe distrikte (gu) en een county verdeel:
Mugdon
Mugdon (Antieke Grieks: Μύγδων) was in die Griekse mitologie ’n koning van Frigië, die seun van Akmon en die vader van Koroibos.
Mitologie
Mugdon het ’n Frigiese mag teen die Amasones gelei saam met sy bondgenote Otrios (’n ander Frigiese leier) en koning Priamos van Troje, ’n generasie voor die Trojaanse Oorlog. Priamos noem dit aan Helena van Troje in Boek 3 van die Ilias. ’n Deel van die Frigiërs, die Mugdoniërs, is vermoedelik na hom genoem.
Palmyra
Palmyra of Palmira (Aramees: ܬܕܡܘܪܬܐ, Tedmurtā; Arabies: تدمر, Tadmoer) is ’n antieke Semitiese stad in die hedendaagse Sirië. Argeologiese vondste dateer van tot die Neolitikum en dit is in die vroeë 2de millennium v.C. die eerste keer genoem as ’n karavaanrusplek vir reisigers in die Siriese Woestyn. Die stad word genoem in die annale van die Assiriese konings en is dalk ook in die Hebreeuse Bybel genoem. Palmyra is in die 1ste eeu in die Seleukidiese en toe die Romeinse Ryk opgeneem, wat dit laat vooruitgaan het.
Europese kabeljou
Europese kabeljou (Engels: Cod, Frans: Morue) is die gewone naam vir die genus Gadus van die visse, wat behoort aan die familie Gadidae, en ook gebruik word vir 'n aantal ander visse soos Kabeljou. Kabeljou is 'n gewilde kossoort met 'n matige geur, lae vet inhoud en digte wit vlees wat maklik verwerk word en goeie raklewe het. Kabelkjoulewers word verwerk om lewertraan, 'n belangrike bron van Vitamien A, Vitamien D en omega-3 vetsure, te produseer.
Ski
Ski is 'n metode van vervoer en 'n wintersport waar mense met behulp van ski's oor sneeu of ys gly. Mense wat ski word skiërs genoem. Spesiale toerusting word hiervoor benodig, onder andere 'n paar ski-stewels met bypassende ski-planke (waaraan die skoene kan hak). Warm klere, insluitende 'n mus en handskoene, is noodsaaklik om die skiër teen die koue te beskerm.
Europese kabeljou
In die Verenigde Koninkryk is Atlantiese kabeljou een van die algemeenste soorte vis, saam met skelvis en skol wat in vis-en-tjips gebruik word. Dit is ook gewild in Portugal waar dit as deel van die nasionale kookkuns dien.
Palmyra
Danksy die stad se rykdom is monumentale bouprojekte aangepak. Teen die 3de eeu n.C. was dit ’n vooruitstrewende metropolis en streeksentrum. Voor 273 was dit vir ’n groot deel van sy bestaan outonoom. Tydens die eerste twee eeue n.C. is dit by die Romeinse provinsie Sirië gelas en sy politieke organisasie is beïnvloed deur die Griekse stadstaatmodel. Die stad is deur ’n senaat geregeer wat verantwoordelik was vir openbare werk en die weermag. In die 3de eeu het Palmyra Romeinse regeringsinstellings ingevoer. Die stad se rykdom het van handelskaravane gekom; die Palmyrene, bekende handelaars, het handelsposte aan die Syroete deur die hele Romeinse Ryk gestig. Hulle was hoofsaaklik ’n mengsel van Amoriete, Arameërs en Arabiere, met ’n Joodse minderheid. Die stad se sosiale struktuur was stamgebonde en die inwoners het Palmyreens gepraat, wat ’n dialek van Aramees was. Grieks is vir handels- en diplomatieke doeleindes gebruik. Palmyra se kultuur, wat beïnvloed is deur die Grieks-Romeinse wêreld en Persië, het ’n eiesoortige kuns en argitektuur tot gevolg gehad. Die inwoners het plaaslike, Mesopotamiese en Arabiese gode aanbid.
Ski
In Suider-Afrika is daar slegs twee oorde wat ski-geleenthede bied, die Tiffindell Ski-oord in Suid-Afrika en Afriski in Lesotho.
Europese kabeljou
Spesies in die genus Gadus
Atlantiese kabeljou is gewoonlik grys-groen, maar kan ook en rooi-bruin wees afhangende van die vis se habitat. Die vis se gemiddelde massa is 4,5—11,3 kg, maar voorbeelde van tot 90 kg is al waargeneem. Kabeljou eet weekdiere, krappe, garnale en ander skaaldiere, stervisse, wurms, pylinkvis, en kleiner visse. Sommige migreer in die winter suid om te broei. 'n Groot wyfievis lê tussen twee en elf miljoen eiers in die middel van die see — waarvan slegs 'n klein hoeveelheid oorleef.
Palmyra
In 260 het die Palmyreense koning Odaenathus die Persiese keiser Shapur I verslaan. Hy het verskeie kere teen die Perse geveg voordat hy in 267 vermoor is. Odaenathus is opgevolg deur sy twee jong seuns onder die regentskap van koningin Zenobia, wat teen Rome in opstand gekom en die ryk se oostelike provinsies in 270 begin inval het. Die Palmyreense heersers het in 271 keiserlike titels aangeneem. Die Romeinse keiser Aurelianus het die stad in 272 verslaan en dit in 273 geplunder ná ’n mislukte tweede opstand.
Ski
Geskiedenis
Mense ski al vir eeue lank. Moderne vorme van ski het in Skandinawië ontstaan, maar mense het moontlik al as so vroeg as 600 v.C. in China geski.
Europese kabeljou
Spesies in die genus Gadus
Pasifiese kabeljou, wat ook as “Ware Kabeljou” bekendstaan, word noord van Oregon langs die hele weskus van Kanada in die Stille Oseaan aangetref. Dit is soortgelyk aan Atlantiese kabeljou en is bruin tot grys op die rug, ligter op die sye met 'n grys tot wit buiken het die tipiese kenvoeldraad van ander kabeljoue. Die Pasifiese kabeljou is tipies 60 cm lank en weeg tussen 2,5 en 3,6 kg.
Palmyra
Onder die Bisantynse Ryk was Palmyra ’n minder belangrike sentrum. Die Palmyrene het hulle in die 4de eeu tot die Christendom bekeer en in die tweede helfte van die 1ste millennium tot Islam; Palmyreens en Grieks is vervang deur Arabies. Die stad – wat in 1400 deur die Mongole verwoes is – het onder die Ottomaanse Ryk ’n klein dorpie gebly tot in 1918, en daarna onder die Siriese koninkryk en die Franse Mandaat Sirië. In 1929 het die Franse begin om inwoners na die nuwe dorp Tadmoer te skuif. Die verskuiwing is in 1932 voltooi en die terrein van Palmyra is leeg gelaat.
Ski
Geskiedenis
Die woord "ski" kom van Noorweë en word internasionaal gebruik. Dit is van die Oudnoorse woord "skíð" afkomstig, wat "verdeelde stuk hout" of "brandhout" beteken. Hoewel ski's oorspronklik van hout gemaak is, word hulle deesdae eerder van veselglas of ander saamgestelde materiale vervaardig. Soms word 'n kombinasie van hout en saamgestelde materiale gebruik.
Europese kabeljou
Spesies in die genus Gadus
Die derde vis wat as 'n soort kabeljou beskou word is Groenlandkabeljou wat voorkom van Port Barrow, Alaska tot by Wes-Groenland; suid langs die Kanadese kus tot by die Miramichi, Golf van Sint-Laurens en Kaap-Breton-eiland met 'n afgesonderde bevolking in die Witsee. Groenlandkabeljou leef gewoonlik naby die kus in water minder as 200 m diep en word selde in die diep see ver van die kus aangetref. Visse van 5 tot 6 jaar bereik lengtes van omtrent 50 cm. Groenlandkabeljou word selde ouer as 9 jaar oud en word nie sommer langer as 60 cm nie.
Palmyra
Op 21 Mei 2015 het Palmyra onder beheer gekom van die ekstremistiese militante groep Islamitiese Staat in Irak en die Levant (ISIL). Verskeie antieke geboue is sedertdien vernietig, onder meer die Tempel van Baalsamin, die Tempel van Bel en die Triomfboog in Palmyra se kolonnade. Einde Maart 2016 het Siriese regeringsmagte, bygestaan deur die Russiese lugmag, algehele beheer oor die stad oorgeneem ná dae lange gevegte.
Ski
Geskiedenis
Asimmetriese ski's is ten minste tot die laat 19de eeu in die noorde van Finland en Swede gebruik. Die skiër het 'n lang reguit, nie-geboë ski aan die een been gedra, en 'n kort ski aan die ander waarmee hy kon skop. Die onderkant van die kort ski was ontbloot of met diervel bedek, terwyl die lang ski (wat die skiër se gewig moes dra) met diervet gesmeer is (soortgelyke aan moderne ski-was).
Europese kabeljou
Spesies in die genus Gadus
Al hierdie spesie het 'n oorvloed van gewone en kommersiële name wat in in Engels meestal die woord "cod" bevat. Verskillende gewone name is in verskillende plekke of op verskillende tye vir dieselfde spesies gebruik.
Palmyra
Ligging en naam
Palmyra is 215 km noordoos van die Siriese hoofstad, Damaskus, geleë in ’n oasis wat deur palms omring word. Twee bergreekse lê by die stad: die Noord-Palmyreense Bergreeks in die noorde en die Suid-Palmyreense Bergreeks in die suidweste. In die suide en ooste lê die Siriese Woestyn en ’n klein vallei loop deur die gebied.
Ski
Geskiedenis
Aanvanklik het skiërs slegs een paal of stok gebruik. Die eerste uitbeelding van 'n skiër met twee ski-stokke is in 1741.
Europese kabeljou
Verwante spesies wat kabeljou genoem word
Kabeljou of skelvis, of in Engels die woord Cod, vorm deel van die gewone naam van baie ander vissoorte wat nie meer in die genus Gadus geklassifiseer word nie. Baie van die spesies is lede van die familie Gadidae, en verskeie is vroeër in die genus Gadus geklassifiseer; ander is lede van drie verwante families wat die woord kabeljou bevat: die diepseeskelvisse, Moridae (ongeveer 100 spesies); die wurmpaling, Muraenolepididae (4 spesies); en die kabeljou van Eucla, Euclichthyidae (1 spesie). Die familie Ranicipitidae (Nederlands: vorskwabben, Engels: tadpole cod ) is in Gadidae opgeneem.
Palmyra
Ligging en naam
Plinius die ouere het die dorp in die 70's n.C. beskryf as bekend vir sy woestynligging, die vrugbaarheid van sy grond en die fonteine wat dit omring, wat landbou en veeboerdery moontlik gemaak het.
Ski
Geskiedenis
Tot die middel van die 19de eeu was ski hoofsaaklik vir vervoer gebruik. Sedertdien word dit ook vir ontspanning en sport aangewend. Ski-oorlogvoering is in die 18de eeu in Noorweë bestudeer en militêre ski-wedrenne is gehou. Soos toerusting ontwikkel het en ski-hysers ontstaan het, het twee hoofvorme van ski die laat 19de en vroeë 20ste eeu ontstaan, Alpyns (afdraande ski, met lang dun ski's) en Nordies (landloop-ski en spronge).
Europese kabeljou
Onverwante spesies wat kabeljou genoem word
In Suid-Afrika en Namibië verwys kabeljou gewoonlik na:
Palmyra
Ligging en naam
"Tadmor" is die Semitiese en eerste bekende naam van die stad; dit is in die eerste helfte van die 2de millennium v.C. gebruik. Die oorsprong van die naam is nie duidelik nie; volgens die Nederlandse filoloog Albert Schultens kom dit van die Semitiese woord vir "dadels" (tamar), wat verwys na die palmbome om die stad.
Europese kabeljou
Onverwante spesies wat kabeljou genoem word
Ander spesies wat as kabeljou beskryf word sluit in aethaloperca rogaa (Rooibek-kabeljou Engels: Redmouth groper), en argyrosomus hololepidotus. 'n Volledige lys "kabeljoue" word in die tabel onder vertoon.
Ski
Vorme
Daar bestaan verskeie vorme van ski. Van die skisporte sluit in:
Palmyra
Ligging en naam
Die naam "Palmyra" het in die vroeë 1ste eeu n.C. in die werk van Plinius die ouere verskyn en is in die Grieks-Romeinse wêreld gebruik. Volgens Schultens het die Romeine die naam na "Palmura" verander (van die Latynse woord palma ("palm"). Daarna is die naam na "Palmyra" verander. Dit kan ook ’n Griekse vertaling van "Tadmor" wees (as ’n mens aanneem dit beteken "palm"), soos Jean Starcky, ’n Franse priester en redakteur van die Dooie See-rolle, glo.
Ski
Vorme
Alpyns, ski en sneeuplank
Palmyra
Geskiedenis
Daar is bewyse by Palmyra gevind dat ’n nedersetting uit die Neolitikum naby Efqa bestaan het, met steengereedskap uit 7500 v.C. Onder die Tempel van Bel is tekens gevind van kultusbedrywighede uit 2300 v.C.
Europese kabeljou
Onverwante spesies wat kabeljou genoem word
. Die Engelse woord cod word ook gebruik vir Maccullochella peelii peelii (Murray cod), Maccullochella ikei (Eastern freshwater cod), Maccullochella peelii mariensis (Mary River cod), Maccullochella macquariensis (Trout cod), Oxyeleotris lineolatus (Sleepy cod), Parapercis colias (Blue cod), Nototheniidae familie (cod icefish family), insluitend: Paranotothenia microlepidota (Black cod), Paranotothenia magellanica (Maori cod) en Dissostichus mawsoni (Antarctic cod).
Ski
Vorme
Nordies
Palmyra
Vroeë tydperk
Palmyra word omstreeks 2000 v.C., tydens die Bronstydperk, die eerste keer genoem toe Puzur-Isjtar die Tadmoreaan ingestem het tot ’n kontrak by die Assiriese handelspos in Kultepe. Dit word weer daarna in die Mari-tablette genoem as ’n rusplek vir handelskaravane en nomadiese stamme, soos die Suteërs. Koning Samsi-Adad I van Assirië het aan die begin van die 18de eeu v.C. by die gebied verbygegaan op sy pad na die Middellandse See-gebied. Teen daardie tyd was Palmyra die oostelike punt van die koninkryk Qatna. Die dorp word ook genoem in ’n tablet uit die 13de eeu v.C. wat by Emar ontdek is; daarin word die naam van twee getuies uit "Tadmor" aangeteken. Aan die begin van die 11de eeu v.C. noem koning Tiglat-Pileser I van Assirië sy oorwinning van die "Arameërs van Tadmar".
Europese kabeljou
Onverwante spesies wat kabeljou genoem word
Verder behoort byna alle spesies wat as coral cod, reef cod of rock cod beskryf word aan die orde Perciformes. Twee uitsonderings sluit in Australasiese red rock cod, wat aan die orde Scorpaeniformes behoort en die vis wat in Nieu-Seeland as rock cod of soft cod bekend staan, Lotella rhacina.
Daniel Dennett
Agtergrond
Dennett se vader was 'n diplomaat en 'n kenner van die geskiedenis van Islam. Sy moeder was 'n redakteur en onderwyseres. Nadat hy 'n B.A. in filosofie aan Harvard-universiteit in 1963 verwerf het, het hy na Oxford-universiteit vertrek waar hy saam met die filosoof Gilbert Ryle studeer het. As nagraadse student het Dennett 'n belangstelling ontwikkel in die probleem van bewussyn en sy eerste tesis oor die onderwerp geskryf wat later verwerk is in sy eerste boek Content and Consciousness (1969). Hy het in 1965 'n doktorsgraad in filosofie verwerf, waarna hy teruggekeer het na die VSA. Hy het aan die Universiteit van Kalifornië, Irvine doseer. Sedert 1971 is hy aan die Tufts Universiteit verbonde. Hy is tans werksaam as die Austin B. Fletcher Professor van Filosofie asook as Direkteur van die Sentrum vir Kognitiewe Studies aan dié universiteit.
Palmyra
Vroeë tydperk
In 2 Kron 8:4 in die Bybel word vertel van "Tadmor" as ’n woestynstad wat versterk is deur koning Salomo van Israel, en dit word in die Talmoed ook genoem (Yebamot 17a-b). Flavius Josephus noem die Griekse naam "Palmyra", en skryf die stigting van "Tadmor" toe aan Salomo in Boek VIII van sy Oudheid van die Jode. Later skryf Islamitiese tradisies die stad se stigting toe aan Salomo se Djin. Die verbintenis van Palmyra met Salomo kan ’n samesmelting wees van "Tadmor" en die stad "Tamar" wat Salomo in Juda gebou het (1 Kon 9:18). Die Bybelse beskrywing van "Tadmor" en sy geboue stem nie ooreen met argeologiese vondste in Palmyra nie; laasgenoemde was ’n klein nedersetting tydens Salomo se bewind in die 10de eeu v.C.
Hellenistiese en Romeinse tydperk
Tydens die Hellenistiese tydperk onder die Seleukiede (tussen 312 en 64 v.C.), het Palmyra ’n vooruitstrewende nedersetting geword wat trou aan die Seleukidiese koning gesweer het. In 217 v.C. het ’n Palmyreense mag onder sjeik Zabdibel by die leër van koning Antiochus III aangesluit in die Slag van Raphia, wat in ’n neerlaag vir die Seleukiede geëindig het. In die middel van die Hellenistiese tydperk het Palmyra verder as sy noorderoewer begin uitbrei. Teen die laat 2de eeu v.C. is bouwerk begin aan die toringgrafkelders in Palmyra se Vallei van Grafkelders en die stadstempels (veral die tempels vir Baalsamin, Al-lāt en die Hellenistiese tempel).
In 64 v.C. het die Romeinse Republiek die Seleukidiese Ryk geannekseer en die Romeinse generaal Pompeius het die Romeinse provinsie Sirië gestig. Palmyra was steeds onafhanklik en het handel gedryf met Rome en Partië, maar aan nie een van die twee behoort nie. Die vroegste bekende Palmyreense inskripsie dateer van omstreeks 44 v.C. Dit was toe nog ’n klein sjeikdom wat water aan karavane voorsien het. Die stad was egter ryk genoeg dat Markus Antonius in 41 v.C. ’n mag gestuur het om dit te verower.
Outonome streek Palmyra
Palmyra het deel van die Romeinse Ryk geword toe dit geannekseer is en moes heffings betaal tydens Tiberius se vroeë bewind, omstreeks 14 n.C. Die Romeine het Palmyra in die provinsie Sirië ingesluit. Die streek het verskeie dorpe bevat (35 nedersettings is teen 2012 geïdentifiseer). Die Romeinse tydperk het groot vooruitgang vir die stad meegebring en dit het ’n groot deel van sy outonome status behou. Dit het baie Griekse stadstaatinstellings in sy regering aangeneem.
Daar was groot bouprojekte in Palmyra in die 1ste eeu, onder meer die stad se eerste muurversterkings en die Tempel van Bel, wat in 32 n.C. voltooi is. Palmyra het ontwikkel van ’n klein karavaanrusplek in ’n vooraanstaande handelsentrum.
Palmyreense handel het in die 2de eeu ’n hoogtepunt bereik. In 129 is Palmyra besoek deur Hadrianus, wat dit "Hadriaanse Palmyra" genoem en ’n vrye stad gemaak het. Hadrianus het ’n vergrieksing deur die ryk aangemoedig en dit het tot nuwe projekte gelei, onder meer ’n teater, kolonnade en die Tempel van Nabu.
Romeinse mag oor Palmyra is in 167 hervestig. In die 190's is Palmyra by die provinsie Fenisië gevoeg. Tussen 213 en 216 is baie van Palmyra se Griekse instellings deur Romeinse instellings vervang.
Palmyreense koninkryk en Persiese oorloë
Die opkoms van die Sassanidiese Ryk in Persië het die Palmyreense handel groot skade berokken. Die Sassaniede het Palmyreense handelsposte in hul gebied toegemaak en ’n oorlog teen die Romeinse Ryk begin.
In ’n inskripsie uit 252 verskyn Odaenathus met die titel "meester van Palmyra". Die swakheid van die Romeinse Ryk en die konstante Persiese bedreiging was waarskynlik die rede dat Palmyra se raad besluit het om ’n meester vir die stad te kies sodat hy ’n versterkte leër kan aanvoer. Odaenathus het Shapur I van Persië gevra om Palmyra se belange in Persië te waarborg, maar dit is van die hand gewys.
Daniel Dennett
Sienings
Dennett is die skrywer van verskeie boeke oor die evolusie en die bewussyn. Hy is die voorste proponent van die teorie wat by sommiges bekendstaan as die Neurologiese Darwinisme (sien ook gulsige redaksionisme).
Palmyra
Palmyreense koninkryk en Persiese oorloë
In 260 het keiser Valerianus by die Slag van Edessa teen Shapur geveg, maar hy is verslaan en gevange geneem. Odaenathus het toe ’n leër teen Shapur op die been gebring bestaande uit Palmyrene, boere en die oorblywende Romeinse soldate in die streek. Hy het homself voor die slag as koning van Palmyra verklaar. Die Palmyrene het ’n groot oorwinning naby die oewers van die Eufraat behaal en die Perse teruggedryf. Een van Valerianus se offisiere, Macrianus die ouere, sy seuns Quietus en Macrianus die jongere, en die pretoriaanse prefek Balista het toe teen Valerianus se seun, Gallienus, in opstand gekom en die mag in Sirië oorgeneem.
Daniel Dennett
Sienings
Dennett is ook bekend vir sy argument teen sogenaamde "kwalia". Hy beweer dat die konsep so deurmekaar is dat dit nie gebruik kan word nie of verstaan kan word in enige nie-weersprekende manier nie en dus nie 'n geldige verwerping van fisikalisme bied nie. Fisikalisme is die metafisiese standpunt dat alles fisies of deeltjie-gebaseer (Engels: corporeal) is, en dus bestaan daar niks wat nie suiwer van fisiese oorsprong is nie. Hierdie argument word breedvoerig aangebied in sy boek Consciousness Explained.
Palmyra
Palmyreense koninkryk en Persiese oorloë
In 261 het Odaenathus teen die oorblywende magsoornemers in Sirië opgeruk, en Quietus en Balista verslaan en doodgemaak. As beloning het hy die titel Imperator Totius Orientis ("Goewerneur van die Ooste") van Gallienus gekry en oor Sirië, Mesopotamië, Arabië en Anatolië se oostelike streke regeer as die keiserlike verteenwoordiger.
In 262 het Odaenathus opnuut ’n veldtog teen Shapur geloods en beslag gelê op die res van Romeinse Mesopotamië. Hy het ook die Persiese hoofstad, Ctesiphon, verower. Hierna het hy die titel "koning van konings" aangeneem.
Odaenathus het sy seun Hairan as medeheerser aangewys, maar dié is vermoor in dieselfde sluipmoordaanval wat die lewe van Odaenathus geëis het, blykbaar deur laasgenoemde se neef, Maeonius. Maeonius was dalk vir ’n kort rukkie keiser totdat hy deur Odaenathus se weduwee, Zenobia, verhoor en tereggestel is.
Odaenathus is deur sy seuns, Vaballathus (10) en die jonger Herodianus, opgevolg. Laasgenoemde is egter kort ná sy pa dood. Zenobia, hul ma, was die de facto-heerser en Vaballathus het in haar skadu gebly terwyl sy haar mag gevestig het. Die koningin was versigtig dat sy Rome nie uitdaag nie en het die grense met die Perse versterk.
Palmyreense Ryk
Zenobia se militêre loopbaan het in die lente van 270 begin, tydens die bewind van Claudius Gothicus. Onder die voorwendsel dat sy die Tanoekiede aanval, het sy Romeinse Arabië geannekseer. Dit is opgevolg deur ’n inval in Romeinse Egipte in Oktober. Zenobia is toe verklaar as koningin van Egipte. Palmyra het Anatolië die volgende jaar binnegeval en die streek tot by Ankara verower.
Die verowerings het geskied onder ’n masker van trou aan Rome. Zenobia het munte uitgereik in die naam van Claudius se opvolger, Aurelianus, waarop Vaballathus as koning uitgebeeld word. Omdat Aurelianus besig was om invalle in Europa af te weer, het hy die druk van die munte toegelaat en die koninklikes titels bekragtig. In laat 271 het Vaballathus en sy ma die titels Augustus (keiser) en Augusta aangeneem.
Die volgende jaar het Aurelianus die Bosporus oorgesteek en vinnig deur Anatolië beweeg. Egipte is óf van Palmyra teruggeneem óf Zenobia het haar troepe onttrek om Sirië te verdedig. Aurelianus het na Antiogië opgeruk, waar hy Zenobia verslaan het. Zenobia is daarna in nog ’n slag verslaan voordat sy gevlug en na haar hoofstad teruggekeer het. Toe die Romeine Palmyra beleër, het Zenobia oos gevlug om die Perse se hulp te vra, maar die Romeinse het haar gevange geneem; die stad het daarna voorwaardelik oorgegee.
Latere Romeinse en Bisantynse tydperke
Aurelianus het die stad begenadig en ’n garnisoen van 600 boogskutters as ’n vredesmag in Palmyra gestasioneer. In 273 het Palmyra onder die leierskap van Septimius Apsaios in opstand gekom en Antiochus (’n familielid van Zenobia) as Augustus verklaar. Aurelianus het teen Palmyra opgeruk en dit tot op die grond verwoes. Hy het beslag gelê op die waardevolste monumente om sy Tempel van Sol mee te versier. Palmyra se inwoners is doodgemaak en die Tempel van Bel geplunder.
Palmyra was nou ’n dorpie sonder grondgebied. Aurelianus het die Tempel van Bel gerestoureer en ’n legioen in die stad gestasioneer. Kort voor 303 is die Kamp van Diocletianus, ’n militêre kamp, in die weste van die stad gebou as basis van die legioen, wat die handelsroetes om die stad bewaak het.
Palmyra het in die dekades ná die verwoesting deur Aurelianus ’n Christenstad geword. In laat 527 het Justinianus I die stad laat versterk en die kerke en openbare geboue laat restoureer om die ryk te beskerm teen invalle deur die Lachmidiese koning Al-Mundhir III ibn al-Nu'man.
Arabiese kalifaat
Palmyra is deur die Rasjidoen-kalifaat geannekseer nadat dit in 634 deur die Moslem-generaal Khalid ibn al-Walid verower is. Teen dié tyd was die stadsgebied beperk tot die Kamp van Diocletianus.
Omajjadiese en vroeë Abbasidiese tydperk
Die stad het ’n mate van vooruitgang beleef as deel van die Omajjadiese Kalifaat, wat ’n deel van die Tempel van Bel as ’n moskee gebruik het. Palmyra was ’n belangrike halte met ’n groot mark aan die Oos-Wes-handelsroete en die stad se inwonertal het gegroei. In dié tyd was Palmyra ’n vesting van die Banu Kalb-stam. Nadat dit deur Marwan II verslaan is tydens ’n burgeroorlog in die kalifaat, het die Omajjadiese aanspraakmaker op die troon, Sulayman ibn Hisham, na die Banu Kalb in Palmyra gevlug, maar eindelik in 744 trou aan Marwan gesweer; Palmyra het Marwan aanhou teenstaan tot met die oorgawe van die Banu Kalb-leier al-Abrash al-Kalbi in 745. In dié jaar het Marwan gelas dat die stad se mure afgebreek word.
In 750 het ’n opstand onder Majza'a ibn al-Kawthar en die destydse Omajjadiese aanspraakmaker op die troon, Abu-Muhammad al-Sufyani, teen die nuwe Abbasidiese Kalifaat deur Sirië versprei; die stamme in Palmyra het die rebelle gesteun. Ná sy neerlaag het Abu-Muhammad in die stad geskuil en die aanvalle deur die Abbasidiërs is lank genoeg afgeweer om hom kans te gee om te vlug.
Desentralisasie
In 955 het Sayf al-Dawla, die Hamdanidiese prins van Aleppo, die nomades naby die stad verslaan en ’n fort gebou teen Bisantynse veldtogte onder keisers Nikephoros II Phokas en Johannes I Tzimiskes. In die vroeë 11de eeu is Palmyra deur die opvolgerdinastie van die Mirdasiede beheer.
In 1068 en 1089 is die stad deur aardbewings verwoes. Die Mirdasiede is in die tweede helfte van die 11de eeu opgevolg deur die Mala'ib-stam, wat in Homs gesentreer was. Vanaf die 1070's het Sirië onder die beheer van die Seldjoeke gekom; hul sultan, Malik-Shah, het die Mala'ib in 1090 uitgedryf. Die land is aan die sultan se broer, Tutush I, gegee. Hy het onafhanklik geword ná sy broer se dood in 1092 en ’n tak van die Seldjoek-dinastie in Sirië gevestig.
In die vroeë 12de eeu is Palmyra regeer deur die Boeriede. Hulle het die Tempel van Bel in 1132 in ’n sitadel omskep en versterkings gebou. Drie jaar later is die stad met ’n ander familie uitgeruil vir Homs. In die middel 12de eeu het Palmyra deel van die distrik Homs geword, en Homs is in 1174 deur die Ajjoebidiese dinastie verower.
Mameluk-tydperk
Die leier van Homs, emir Al-Ashraf Musa, het hom aan die kant van die Mongoolse Ryk geskaar en het gevlug nadat die Mongole in 1260 deur die Mamelukke verslaan is. Hy het die sultan van die Mamelukke om begenadiging gevra en ’n leenman van dié volk se sultanaat geword. Hy is in 1263 sonder ’n erfgenaam dood en Homs het onder direkte beheer van die Mamelukke gekom.
Al-Fadl-prinsdom
Die Al-Fadl-clan (’n tak van die Taj-stam) het trou aan die Mamelukke gesweer en in 1284 is prins Muhanna bin Issa van die Al-Fadl aangestel as heerser van Palmyra. Muhanna het in 1312 trou gesweer aan die Il-khanaat en is deur die Al-Fadl van die troon gesit. Hoewel hy later vergewe en in 1317 op die troon herstel is, is hy en sy stam in 1320 uitgedryf weens sy voortdurende betrekkinge met die Il-khanaat.
Muhanna is in 1330 deur Al-Nasir vergewe en weer herstel. Hy het getrou gebly aan die sultan tot met sy dood drie jaar later, en is deur sy seun opgevolg. Die Fadl-familie het die handelsroetes en inwoners beskerm teen aanvalle deur die Bedoeïene.
Die destydse historikus Ibn Fadlallah al-Omari het die stad beskryf as met "uitgestrekte tuine, vooruitstrewende handel en bisarre monumente".
In 1400 is Palmyra aangeval deur die berugte Mongoolse krygsheer Tamerlane, wat die stad verwoes het.
Ottomaanse en latere tydperke
Sirië het in 1516 deel van die Ottomaanse Ryk geword, en Palmyra is in die administratiewe afdeling Damaskus opgeneem. Dit was nou ’n klein dorpie binne-in die Tempel van Bel. In 1867 het dit die tuiste van ’n Ottomaanse garnisoen geword wat die Bedoeïene in bedwang gehou het.
Palmyra het aan die begin van die 20ste eeu ’n deel van sy belangrikheid herwin as ’n stasie vir karavane, en sy herlewing is aangehelp deur die uitvinding van gemotoriseerde vervoer. In 1918, aan die einde van die Eerste Wêreldoorlog, het die Britse lugmag ’n klein vliegveld daar gebou en in 1920 het Sirië (insluitende Palmyra) deel van die Franse Mandaat geword.
Terwyl Palmyra al hoe belangriker geword het vir Franse pogings om vrede in die Siriese Woestyn te handhaaf, is ’n militêre basis in 1921 naby die Tempel van Bel opgerig. In 1929 het die direkteur-generaal van oudhede in Sirië, Henri Arnold Seyrig, die ruïnes begin opgrawe en die dorpenaars oorreed om na ’n nuwe dorp langs die antieke terrein te trek wat deur Frankryk gebou is. Die hervestiging na die dorp Tadmoer is in 1932 voltooi, en Palmyra kon nou rustig verken word.
Siriese Burgeroorlog
Op 13 Mei 2015 het die ekstremistiese militante groep Islamitiese Staat in Irak en die Levant (ISIL) ’n aanval op die moderne dorp Tadmoer geloods en vrees laat ontstaan dat hulle die aangrensende antieke terrein sal verwoes. Op 21 Mei 2015 het Siriese kurators van die artefakte uit die Palmyra-museum verwyder en na veiligheid in Damaskus geneem nadat ’n paar Grieks-Romeinse borsbeelde, juweliersware en ander voorwerpe wat uit die museum gesteel is, op die internasionale mark gekry is. Op dieselfde dag het ISIL-magte die wêrelderfenisgebied binnegegaan.
Volgens ooggetuies het die militante op 23 Mei die Leeu van Al-lāt en ander standbeelde vernietig. Volgens plaaslike inwoners het die Siriese lugmag die terrein op 13 Junie gebombardeer en die noordelike muur naby die Tempel van Baalsamin beskadig.
Sedert minstens 27 Mei 2015 word die teater van Palmyra deur ISIL gebruik om hul teenstanders tereg te stel. ’n Video wat ISIL uitgereik het, wys hoe 20 gevangenes deur tienerjarige laksmanne tereggestel word terwyl honderde mans en seuns toekyk.
Op 23 Augustus 2015 het ISIL die Tempel van Baalsamin met plofstof opgeblaas. Op 30 Augustus 2015 het dieselfde gebeur met die Tempel van Bel, volgens koerantberigte. ’n Ooggetuie het gesê net die buitemure het oorgebly. In September van dié jaar het ISIL van die bes bewaarde graftorings in die stad ook vernietig en in Oktober die Triomfboog in Palmyra se kolonnade.
Op 26 Maart 2016 verklaar die Siriese regering dat die geboue weer opgebou gaan word, nou hulle amper die stad op Daesj terugverower het.
Mense, taal en gemeenskap
Op die hoogtepunt van sy bestaan, tydens die bewind van koningin Zenobia, het Palmyra meer as 200 000 inwoners gehad. Die vroegste bekende inwoners was die Amoriete, in die vroeë 2de millennium v.C., en teen die einde van die millennium is Arameërs genoem as bewoners van die streek. Die Arabiere het in die laat 1ste millennium v.C. in die stad aangekom; Zabdibel se soldate wat die Seleukiede in die Slag van Raphia (217 v.C.) gehelp het, is as Arabiere beskryf. Die nuwelinge is in die vroeëre gemeenskap opgeneem en het hul taal gepraat. Die stad het ook ’n Joodse gemeenskap gehad; inskripsies bevestig die begrafnis van Palmyreense Jode. In die Omajjadiese tydperk is Palmyra hoofsaaklik deur die Kalbstam bewoon.
Voor 274 n.C. het die inwoners ’n Palmyreense dialek van Aramees gepraat en die Palmyreense alfabet gebruik. Latyn is min gebruik, maar ryker lede van die gemeenskap het Grieks gebruik vir handels- en diplomatieke doeleindes, en in die Bisantynse tydperk het dit die oorheersende taal geword. Ná die Arabiese verowering is Grieks deur Arabies vervang, waaruit ’n Palmyreense dialek ontwikkel het.
Palmyra se gemeenskap voor 273 was ’n mengsel van verskillende volke, wat duidelik is uit Aramese, Arabiese en Amoritiese clan-name. Dit was ’n stamgebonde gemeenskap, maar weens ’n gebrek aan bronne is die aard van die stamstrukture onbekend. Daar is inligting dat 30 stamme daar gewoon het, van wie vyf verskeie sub-clans gehad het. Teen die tyd van Nero het Palmyra vier stamme gehad wat elk in ’n deel van die stad gewoon het wat na hulle genoem is. Drie van die stamme was die Komare, Mattabol en Ma'zin; die vierde een is onseker, maar kon die Mita gewees het. Mettertyd het die skeiding tussen die clans vervaag en in die 3de eeu het dit heeltemal verdwyn.
Palmyra het agteruitgegaan en teen die begin van die 20ste eeu was daar 6 000 inwoners. Hoewel hulle deur die Bedoeïene omsingel was, het die dorpenaars hul eie dialek en die lewe van ’n kleindorpse gemeenskap behou.
Kultuur
Palmyra het ’n eiesoortige kultuur gehad wat gebaseer was op plaaslike Semitiese tradisie en beïnvloed is deur Griekeland en Rome.
Die kultuur het die militêre taktieke, kleredrag en hofseremonies beïnvloed. Die stad het nie groot biblioteke gehad nie; daar was ’n gebrek aan ’n intellektuele beweging soos in ander stede soos Edessa en Antiogië aangetref is.
Palmyra het ’n groot agora (openbare vergaderplek) gehad. Anders as soortgelyke Griekse geboue het dit meer soos ’n Oosterse karavanserai gelyk as die middelpunt van die gemeenskapslewe. Hulle het mense in uitspattige familiemausoleums begrawe. Die meeste het binnemure gehad met kamers waarin die lyke geplaas is. ’n Reliëfwerk van die oorledene het deel van die muurversiering uitgemaak en as grafsteen gedien. Sarkofae het in die laat 2de eeu hul verskyning gemaak en is in sommige graftombes gebruik. Baie van die monumente het mummies met klere en juweliersware bevat – mummifisering stem ooreen met dié in Antieke Egipte.
Kuns en argitektuur
Hoewel die kuns in Palmyra ooreengestem het met dié in Griekeland, het dit ’n eie styl gehad wat uniek in die Middel-Eufraat-gebied was. Daar was baie borsbeelde wat grafkamers verseël het. Klem is gelê op die klere, juwele en vooraansig van die persoon wat uitgebeeld is. Die Russiese historikus Michael Rostovtzeff het gemeen Palmyra se kuns is deur dié van Partië beïnvloed.
Geen van die bronsbeelde van vooraanstaande inwoners het behoue gebly nie. ’n Beskadigde fries en ander beelde uit die Tempel van Bel, waarvan baie nou in museums oor die wêreld heen is, dui daarop dat die stad baie openbare monumentbeelde gehad het. Van die borsbeelde het veral in die 19de eeu in Westerse museums beland.
Die argitektuur van Palmyra is ook deur die Grieks-Romeinse styl beïnvloed, terwyl dit plaaslike elemente behou het. Dit is veral duidelik in die Tempel van Bel. Die tempel het ’n enorme muur gehad met tradisionele Romeinse suile, maar die plan was hoofsaaklik Semities. Die heiligdom het bestaan uit ’n groot binnehof met die godheid se hoofaltaar naby die ingang.
Stadsuitleg
Palmyra het ontstaan as ’n klein nedersetting naby die Efqa-fontein aan die suidekant van Wadi al-Qubur. In die 1ste eeu het die nedersetting gestrek tot aan die noordekant van die wadi (vallei). Hoewel die stadsmure aanvanklik dele van albei kante ingesluit het, het die mure wat tydens Diocletianus se bewind herbou is, net die noordelike deel ingesluit.
Die meeste van die stad se monumente is aan die noordekant van die wadi gebou. Daaronder is die Tempel van Bel (of Baäl) op die terrein van ’n vorige tempel (bekend as die Hellenistiese tempel).
Ook aan die noordekant van die vallei was die Groot Kolonnade, Palmyra se hoofstraat van 1,1 km wat geloop het van die Tempel van Bel in die ooste tot by die Begrafnistempel No. 86 in die stad se westelike deel. Dit het ’n Triomfboog in sy oostelike deel en ’n tetrapiloon (vierpoortige toring) in die middel gehad.
Die Bad van Diocletianus, wat op die terrein van ’n vorige gebou (dalk die koninklike paleis) opgerig is, was aan die linkerkant van die kolonnade. Daarnaby was die Tempel van Baalsamin, huise en die Bisantynse kerke, onder meer ’n 1 500 jaar oue een (Palmyra se vierde een en vermoedelik die grootste een wat nog in Sirië ontdek is). Die kerk se suile was vermoedelik 6 m hoog en sy basis 12 x 24 m. In die kerk se binnehof was ’n klein amfiteater.
Die Tempel van Nabu en die Romeinse Teater was aan die kolonnade se suidekant. Agter die teater was ’n klein senaatsgebou en die groot Agora, met die oorblyfsels van ’n banketsaal en tolhof. ’n Kruisstraat aan die westekant van die kolonnade loop na die Kamp van Diocletianus, wat deur die Romeinse goewerneur van Sirië laat bou is. Daarnaby is die Tempel van Al-lāt en die Damaskuspoort.
Wes van die antieke mure het die Palmyrene ’n paar grootskaalse grafmonumente gebou wat nou die Vallei van die Grafkelders is; dit is ’n nekropolis van 1 km lank. Die meer as 50 monumente was hoofsaaklik toringvormig en tot vier verdiepings hoog. Die torings is deur begrafnistempels as bogrondse grafte vervang ná 128, wat die datum is waarop die laaste toring gebou is. Die stad het ook ander begraafplase in die noorde, suidweste en suidooste gehad waar die grafte meestal ondergronds was.
Opgrawings
In die Middeleeue het Palmyra nie veel aandag van die Westerse wêreld gekry nie, hoewel dit besoek is deur reisigers soos die Italianer Pietro Della Valle (tussen 1616 en 1625), die Fransman Jean-Baptiste Tavernier (in 1638) en baie Sweedse en Duitse verkenners. In 1678 het ’n groep Engelse handelaars die stad besoek. Die eerste besoek deur geleerdes word genoem in ’n 1705-boek deur Abednego Seller. In 1751 het ’n ekspedisie onder Robert Wood en James Dawkins die argitektuur van Palmyra ondersoek. In 1901 is die kliptablet waarop die Palmyreense belastingwet uitgekap is, verwyder en na die Hermitage in Sint Petersburg geneem.
Die eerste opgrawings is in 1902 gedoen deur die Duitse argeoloog Otto Puchstein en in 1917 deur Theodor Wiegand. In 1929 het die Franse direkteur-generaal van oudhede in Sirië en Libanon, Henri Arnold Seyrig, met grootskaalse opgrawings begin. Dit is deur die Tweede Wêreldoorlog onderbreek, maar kort daarna hervat. Seyrig het in 1929 met die Tempel van Bel begin, en tussen 1939 en 1940 het hy die Agora opgegrawe.
Die Franse argeoloog Daniel Schlumberger het in 1934 en 1935 met opgrawings in die noordelike plattelandse gebied van Palmyra begin. Van 1954 tot 1956 het ’n Switserse ekspedisie wat deur Unesco gereël is, die Tempel van Baalsamin begin opgrawe.