cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Paul Sutton
Paul Sutton (14 Mei 1910 – 31 Januarie 1970) was 'n Amerikaanse akteur. Hy was bekend vir sy rolle in die rolprente Air Devils (1938), In Old Mexico (1938), Riders of the Northland (1942), en Tombstone: The Town Too Tough to Die (1942).
Suiwelproduk
Suiwelprodukte is gewoonlik hoë energie-verskaffende voedselprodukte. Dit word meestal van bees- en bokmelk gemaak, maar kan ook van die melk van ander soogdiere afkomstig wees. Suiwelprodukte word algemeen in Europese, Midde-Oosterse en Indiese geregte aangetref, terwyl dit amper onbekend in geregte van Oos-Asië is.
Onder suiwelprodukte word verstaan alle produkte wat uit melk vervaardig word, met inbegrip van varsmelk, room, kaas en botter. Die produksie van melk word in Suid-Afrika gewoonlik in 3 kategorieë verdeel: die produksie vir die verbruikersmark van varsmelk wat in die vorm van melk en room verkoop word; die produksie van bottervet of room, waarvan bolter en 'n aantal neweprodukte gemaak word; en die lewering van sogenaamde nywerheidsmelk, wat vir die vervaardiging van verskillende produkte gebruik kan word, byvoorbeeld bottervet, kaas, gekondenseerde melk, melkpoeier, ensovoorts.
Uit 'n boerderyoogpunt gesien, verg varsmelkproduksie die grootste noukeurigheid, maar is dit ook die winsgewendste. Die vier gewildste melkbeesrasse in Suid-Afrika is die Holstein Fries, die Jersey, die Guernsey en die Ayrshire.
Algemeen
Melk het deur die eeue 'n belangrike rol in die voeding van die mens gespeel en word amper as onmisbaar beskou; trouens, die Bybel noem Kanaän "die land van melk en heuning” en wil daarmee te kenne gee dat dit 'n vrugbare land met volop voedsel is. Suiwelprodukte is die versamelnaam vir melk en alle produkte wat van melk vervaardig word, waarvan kaas, botter, melkpoeier en gekondenseerde melk die belangrikste is.
Kaas word van stremsel gemaak wat verkry word deur die stolling van die melkproteïen kaseïen. Aanvanklik is slegs volmelk (onafgeroomde melk) gebruik, maar vandag word ook afgeroomde melk gebruik. Botter word gemaak deur die melk van die room te skei en laasgenoemde te karring. Melk het soveel voortreflike eienskappe dat dit eintlik as 'n volledige voedsel beskou kan word. Wat dit so uniek maak, is die feit dat die melkkoei plantaardige voeding wat vir die mens waardeloos is, benut en omsit in voedsel vir die mens.
Hoewel die proses baie eenvoudig klink, moet 'n melkboer talle dinge in ag neem: die verbetering van die produksievermoë van koeie deur teling, 'n gebalanseerde dieet vir die diere, die gesondheid van die koeie (siektes van koeie kan aan die mens oorgedra word) en die handhawing van die uiterste higiëne en sorgsaamheid by die melkproses.
Die proses van pasteurisasie, wat in 1868 deur die Franse wetenskaplike Louis Pasteur ontwikkel is, was 'n belangrike mylpaal. Die proses behels die verhitting van die melk tot 'n hoe temperatuur en dan die vinnige afkoeling daarvan; so word bakterieë gedood en bly die melk langer vars. Na die ontdekking is fabrieke vir pasteurisasie oral ter wêreld opgerig. 'n Besondere ontwikkeling van die jongste tyd was die bekendstelling van 'n produk wat vir minstens 3 maande sonder verkoeling gehou kan word.
Die raklewe was nie soseer uniek nie, maar wel die proses, bekend as ultrahoëtemperatuurpasteurisasie (UHT), wat doeltreffende pasteurisasie met behoud van die smaak verseker. Hoewel melk aanvanklik net gebruik is om botter en kaas op betreklik klein skaal van te maak, is daar in die 19de eeu met die industriële verwerking van melk begin. In byvoorbeeld Nederland is die eerste suiwelfabriek in 1871 opgerig. Vandag word daar benewens kaas en botter ook joghurt, via, room, melkpoeier, gekondenseerde melk en roomys op groot skaal gemaak en die mark brei steeds uit.
In talle lande word bolter en kaas nog deur die boer self gemaak, hoewel die gebruik geleidelik aan die uitsterf is. In 1975 is in Nederland byvoorbeeld 75 000 ton kaas deur boere gemaak teenoor die 368 000 ton deur fabrieke. Melkproduksie is hoofsaaklik in die Westerse lande gekonsentreer (Wes-Europa, Noord-Amerika, Australië en Nieu-Seeland, en in Oos-Europa). Lande soos Japan, Indië, China en Sentraal-Amerika is vanweë die klimaat nie baie geskik vir melkboerdery nie en moet suiwelprodukte invoer.
Witborskraai
Die witborskraai is 'n algemene, wydverspreide standvoël. Dit is 'n vrypostige voël wat gewoonlik in bewoonde gebiede voorkom waar hulle stukkies weggooikos soek.
Heumen
Heumen is ’n dorp en munisipaliteit in die provinsie Gelderland in Nederland.
Witborskraai
Identifikasie
Die voël word aan sy wit bors en kraag uitgeken, en word 46–52 cm groot.
Gedera
Gedera, Gdera of Gadera (onoffisieel) (Hebreeus: גְּדֵרָה, Arabies: غديرا , betekenis: 'skaapstal') is 'n Israeliese nedersetting en munisipaliteit in die Sentrale-distrik. Die munisipale gebied het sowat 26.000 inwoners (2015) en 'n oppervlakte van 14,5 km². Die stad is in 1884 deur Russiese Jode gestig. Teenwoordig is die helfte van die bevolking van Jemenities-Joodse afkoms.
Theo Engelenberg
Theo Engelenberg (*2 Maart 1901, Pretoria –† onbekend) was ’n Afrikaanse skrywer van ontspanningslektuur.
Gedera
Belangrike geboue is die Museum van die Geskiedenis van Gedera en die Biluim en die Yeshurun Sentrale Sinagoge.
Suiwelproduk
Algemeen
In alle lande is die koöperatiewe nywerheid sterk en in Nieu-Seeland word alle melk koöperatief verwerk. In die VSA word die mark deur enkele groot ondernemings beheer, byvoorbeeld Kraft, Carnation en Foremost, wat ook dogtersmaatskappye in Europa, Afrika, Asië en Suid-Amerika het. Die internasionale maatskappy met die grootste suiwelbelange is waarskynlik die Switserse onderneming Nestlé. Wat Suid-Afrika betref, was daar waarskynlik al teen 1656 melkboere aan die Kaap.
Nag
thumb|240px|Die naglug oor 'n vlei in [[Estland, met ligbesoedeling sigbaar aan die horison.]]
Twerskajastraat
Twerskajastraat (Russies: Тверская улица [tvʲɪrˈskajə ˈulʲɪt͡sə] Tverskaja oelitsa), tussen 1935 en 1990 bekend as Gorkistraat (улица Горького oelitsa Gorkogo), is die hoofstraalpad van Moskou. Dit loop in noordwestelike rigting vanuit die sentrale Manezjnaja-plein (digby die Kremlin geleë) oor 'n afstand van sowat twee kilometer tot die Tuinring waar dit oorgaan in die Eerste Twerskaja-Jamskaja-straat, die Leningradski-Laan en die Leningradskoje-snelweg - die beginpunt van die M10 na Sint Petersburg.
Nag
Nag is gewoonlik die tydperk van omringende donkerte van sonsondergang tot sonsopkoms in elke dag van 24 uur, wanneer die son onder die horison is. Die presiese tyd waarop die nag begin, hang af van 'n plek se ligging en verskil ook deur die jaar; dit hang af van faktore soos die seisoen en breedtegraad.
Die woord word soms in ander betekenisse gebruik soos in die groet "goeienag" of "nagsê", verkort tot "nag", veral wanneer iemand gaan slaap of vertrek. Soms word dit gebruik vir 'n tydperk van geestelike duisternis, onkunde of wanhoop.
Laura Benanti
Laura Benanti (gebore 15 Julie 1979) is 'n Amerikaanse aktrise. Sy is bekend vir haar rolle in die televisiereekse Law & Order: Special Victims Unit (1999), Eli Stone (2008), The Playboy Club (2011), en Supergirl (2015).
Suiwelproduk
Algemeen
Dit is bekend dat Jan van Riebeeck koeie uit Holland laat kom het, en teen 1754 is bolter na Indië uitgevoer. Soos in die buiteland is die bereiding van suiwelprodukte slegs deur boere beoefen, en die eerste botterfabriek is eers in omstreeks 1891 by Daggaboersnek opgerig. Melk word deesdae feitlik uitsluitend deur groot ondernemings, waarvan NCD (National Co-operative Dairies) die oudste geregistreerde koöperatiewe maatskappy is, versprei.
Theo Engelenberg
Lewe en werk
Hy trou in 1926 met Annie Siglé, ook van Pretoria, en hulle gaan woon in Volksrust, waar hy ’n apteek open. Na vyf jaar keer hulle terug na Pretoria, waar hulle ook vyf jaar bly voordat hulle ’n jaar in Johannesburg woon. Hierna trek hulle na Randfontein, waar hy bestuurder is van die Randgate-apteek van die E.J. Adcock-groep.
Witborskraai
Habitat
Hulle word veral by vullishope, speelterreine, langs hoofpaaie en by landerye gesien. Boer meestal in los swerms en oornag dikwels in groot getalle saam.
Twerskajastraat
Die meeste Moskowiete sal na Twerskaja as dié of tenminste een van Moskou se hoofstrate verwys, al is van die beste restaurante en winkels in die systrate geleë.
Nag
Oorsig
Astronomiese nag is die tydperk tussen astronomiese skemer en astronomiese dagbreek, wanneer die son tussen 18 en 90° onder die horison is en nie die lug verlig nie. Tussen sowat 48,56° en 65,73° noord of suid van die ewenaar kom algehele donkerte nie tydens die somersonstilstand voor nie, want hoewel die son sak, is dit nooit meer as 18° onder die horison nie.
Twerskajastraat
Geskiedenis
Twerskajastraat het sy oorsprong in 'n ou handelspad wat Moskou as Tsaresetel met die stad Twer verbind het (vandaar die straat se naam) - destyds die hoofstad van 'n belangrike vorstedom. In die 14de eeu het die eerste geboue langs die Twerskaja ontstaan, opgevolg deur winkels en werkswinkels van ambagsmanne. Met die groei en uitbreiding van Moskou het Twerskaja al hoe belangriker geword as een van die hoofpaaie in die middestad waar bojare en ander welvarendes hulle gevestig het. Gedurende die 17de eeu is die straat geplavei en verbreed.
Witborskraai
Verspreiding
Namibië, Botswana, Zimbabwe, Mosambiek en die hele Suid-Afrika, met uitsondering van die Kalahari en die noordelike dele van die Vrystaat.
Nag
Oorsig
Die teenoorgestelde van nag is dag of daglig. Skemer of aandskemering is die tyd nadat die son gesak het en dagbreek of oggendskemering die tyd voordat die son opkom, wanneer die son die lug verlig terwyl dit nog onder die horsion is. Op enige gegewe tyd is die een kant van die aarde helder verlig wanneer die son ten volle daarop skyn en die ander kant in donkerte gehul omdat dit in die aarde se skaduwee lê. Die sentrale deel van die skaduwee word die "volskaduwee" (Engels: umbra) genoem; dit is waar die nag die donkerste is.
Suiwelproduk
Algemeen
Melkprodusente word in 3 kategorieë verdeel, naamlik die wat varsmelk vir die verbruikersmark in die vorm van melk of vars room lewer, produsente wat bottervet of room produseer, en die verskaffers van nywerheidsmelk vir die vervaardiging van veral kaas, gekondenseerde en poeiermelk. Van die melk wat jaarliks in Suid-Afrika geproduseer word, word ongeveer 9 % vir volroommelkpoeier, 22 % vir algemene kaas, 3 % vir eksotiese kaas en 19 % vir fabrieksbotter gebruik.
Witborskraai
Geluid
Uiter 'n harde "kwaak".
Nag
Oorsig
Natuurlike beligting word snags steeds verskaf deur 'n kombinasie van maan-, planeet-, ster- en sodiaklig, asook gegenschein en luggloede. In sommige gevalle word beligting ook verskaf deur auroras, weerlig and bioluminessensie. Die gloed wat deur kunsmatige lig veroorsaak word, word soms ligbesoedeling genoem, want dit meng in met sterrekundige waarnemings en ekostelsels.
Suiwelproduk
Algemeen
Wet 35 van 1930 het voorsiening gemaak vir die instelling van die Raad van Beheer op die Suiwelnywerheid. Die Raad is in 1939 opnuut saamgestel en het onder meer die bevoegdheid ontvang om pryse van suiwelprodukte onder sy beheer vas te stel en die bemarking van alle fabrieksbotter, cheddar- en goudakaas te beheer. In Suid-Afrika bestee die verbruikersmark jaarliks meer as R300 miljoen aan suiwelprodukte, en die suiwelbedryf kan tereg as een van die belangrikste landboubedrywe beskou word.
Theo Engelenberg
Lewe en werk
In Pretoria raak hy geïnteresseerd in fotografie en word ondervoorsitter en later ere-sekretaris van die Pretoria Fotografiese Vereniging. Die fotografiese klub wat hy in Randfontein stig loop dood tydens die Tweede Wêreldoorlog omdat films nie geredelik bekombaar was nie, waarna hy begin om sy tyd te verwyl met skryf.
Nag
Duur en geografie
Op aarde is die gemiddelde nag korter as die gemiddelde dag vanweë twee faktore. Eerstens is die son se oënskynlike skyf nie 'n punt nie, maar het dit 'n skynbare grootte van sowat 32 boogminute (32'). Tweedens breek die atmosfeer sonlig sodat 'n deel daarvan die grond bereik wanneer die son onder die horison, by sowat 34', is. 'n Kombinasie van dié twee faktore beteken lig bereik die grond wanneer die middel van die sonskyf onder die horison, by sowat 50', is.
Metz
Metz is 'n stad en munisipaliteit in die Franse gewes Grand Est. Dit is die prefektuur (hoofstad) van die département Moselle. Die munisipale gebied het 'n bevolking van sowat 120 000 (2008) en 'n oppervlakte van 42 km². Metz is vandag 'n belangrike administratiewe, nywerheid- en handelsentrum by die samevloeiing van die riviere Seille en Moesel (Frans: Moselle).
Nag
Duur en geografie
thumb|links|Die [[opvanggebied van die Nylrivier en -delta in die nag.]] Sonder dié verskynsels sou die dag en nag met albei nagewenings (die oomblikke wanneer die son oënskynlik aan die hemelewenaar raak) ewe lank gewees het. Met die nagewenings is die dag by die ewenaar inderwaarheid 14 minute langer as die nag, en die verskil is selfs groter nader aan die pole.
Gedera
In die munisipaliteit word baie druiwe, grane, sitrusvrugte en andere groente gekweek en daar is ook industriële ondernemings.
Metz
Geskiedenis
Die eerste nedersettings dateer uit die tydperk van 3000 v.C.; die gewes lê in die Keltiese gebied van Europa. Gaius Julius Caesar verower die stad in die 1ste eeu v.C. In die Romeinse tyd kry dit aanvanklik die Latyns-Galliese naam Divodurum (Burg van die Gode), wat in die Keisertyd tot Mediomatricum verander word – 'n aanduiding van die Keltiese stam van die gebied. Mediomatricum groei vinnig en word een van die welvarendste stede in Gallië; sy bevolkingstal oortref selfs dié van Lutetia (die antieke Parys).
Theo Engelenberg
Skryfwerk
Hy skryf ontspanningsverhale onder sy eie naam en skryf ook speurverhale onder die skuilnaam Gysbert van Tonder.
Gedera
Yoel Gamliel is burgemeester van die munisipaliteit.
Metz
Geskiedenis
Die vroeë Gallo-Romeinse bloeitydperk eindig met die Hunne-inval van die jaar 451, toe Attila se troepe die stad verwoes. Die stad word in die 6de eeu as 'n bisdom en Frankiese palts herstig. In die volgende eeu is Metz 'n kulturele sentrum en die hoofstad van die Austrasië (die oostelike gedeelte van die Frankiese Ryk).
Met die splitsing van die Karolingiese Ryk in 843 word Metz Lotaringies, terwyl die hertogdom Lotaringe in 870 'n Franstalige deel van die Duitse Ryk word. Die stad staan nou bekend onder sy Middeleeuse naam Mettis. Metz is sedert 925 'n Vrye Rykstad. Die biskoppe het in die 10de eeu die gesag oor die stad en kan die hertoë se pogings om die stad te annekseer steeds keer. Die stedelike adel begin in die 12de eeu 'n aantal stedelike instellings vir die groeiende bevolking te stig, terwyl hulle enige magsdeling met die ambagsmanne van die stad afkeur. Veral die soutproduksie maak van Metz in die middeleeue 'n welvarende stad.
Die binnestad van Metz word in die 13de en 14de eeu in die gotiese boustyl heropgerig. Metz is in dié tyd die stad met die grootste grondgebied in die Duitse Ryk.
Op 10 April 1552 beset die Franse koning Hendrik II die stad saam met die bisdomme Toul en Verdun. In die Vredesluiting van Münster 1648 slaag Frankryk daarin die gebiede amptelik te annekseer. In die verloop van die 17de eeu word dit as 'n strategiese vesting in die Franse ooste ontwikkel.
Metz word nog twee keer Duits, in die tydperk van 1871 tot 1918 word Elsas-Lotaringe na die Franko-Pruisiese Oorlog 'n Duitse ryksland, en van 1940 tot 1944 beset Duitse troepe die gewes om dit by die Duitse Ryk in te lyf.
Kookkuns
Die bekendste geregte van Metz en die omgewing is die Quiche lorraine ('n pikante tert met onder meer spek en eiers), die Cochon de lait de Metz (in melk gekookte varkvleis), die Potée Lorraine ('n bredie van groente) en die Tarte à la mirabelle ('n vrugtetert).
Suiwelproduk
Melk en melkprodukte
Koeie word gewoonlik 2 keer per dag gemelk, vroeg soggens en in die laat namiddag. Na die Tweede Wêreldoorlog het die melkproses geweldig verander. Hoewel koeie teenswoordig nog met die hand gemelk word, is daar 'n toenemende tendens om oor te skakel na melkmasjiene, wat natuurlik baie voordele inhou. Ook die stal soos dit deur die jare bekend was, het ŉ groot gedaantewisseling ondergaan; daar word deesdae trouens dikwels van 'n melkportaal gepraat.
Voordat daar gemelk word, word die uiers van die koeie gewas en getoets vir mastitis ('n ontsteking van 'n koei se uier). 'n Melkmasjien bestaan hoofsaaklik uit 'n vakuumpomp, 'n klopper en 'n reeks speenkelkies wat met rubber uitgevoer is. Hierdie kelkies word oor die spene vasgeklamp en deur die werking van die vakuumpomp word die melk uit die spene gesuig. Reëlmatige bewegings wat die drukking op die speen verlig en terselfdertyd die bloedsirkulasie stimuleer, word met behulp van die klopper uitgevoer.
Die melk word dan na 'n groot tenk gevoer en later deur koeltenkvragmotors na die fabriek gebring. By die fabriek word die melk getoets. Die vetgehalte wissel gewoonlik tussen 3,7 en 4,3%. Afgeroomde melk bevat presies dieselfde voedingstowwe en minerale as volmelk, maar nie die vet nie. Die melk word vervolgens in 'n koeltenk gepomp, waarin die temperatuur tot 4 °C verlaag word. Alle pompe en tenks word ter wille van higiëne van geïsoleerde vlekvry staal gemaak.
Die melk word voortdurend geroer om te voorkom dat die room bo versamel, en na ongeveer 18 uur word dit getoets vir die hoeveelheid bottervet. Dan word dit na die pasteuriseerder gepomp. Melk hoef egter nie eers verkoel te word nie, maar kan dadelik gepasteuriseer word. By pasteurisering word die melk vir ongeveer 20 sekondes tot 72 °C verhit en daarna vinnig afgekoel tot 4 °C. Hierna word die melk in groot tenks gepomp, waar dit vir ongeveer 5 uur bly.
Van hierdie ten ks af is daar pype na die verskillende uitlaatplekke, byvoorbeeld vir glasbottels, kanne, kartonne of plastiekhouers. Bottels word vooraf noukeurig nagegaan en deeglik gewas in 'n masjien, wat daagliks tussen 55 000 en 65 000 bottels kan was. Die bottels word dan elektronies gekeur en ten slotte met melk gevul, verseel en in kratte gepak. Min of meer dieselfde prosedure word by die vul van kanne vir hospitale, karton- en plastiekhouers gevolg.
In sommige fabrieke word melk berei deur die melk aansienlik hoër te verhit sodat dit langer kan hou. Selfs dan is die melk nog nie vry van bakterieë wat bederf veroorsaak nie; gesteriliseerde melk, daarenteen, word tot tussen 130 en 140 °C verhit, waarna dit verpak en verseel word. Die houers word dan nogmaals verhit. Gesteriliseerde melk kan vir bykans 'n onbepaalde tyd hou mits die houer nie oopgemaak word nie; die nadeel is egter dat die smaak verander en die melk verkleur.
Sterilisasie vernietig ook 'n deel van die vitamiene wat nie teen die hoe temperatuur bestand is nie. By die nuwe UHT-metode word die melk nie vir 'n tweede keer verhit nie maar direk in kartonne wat met aluminiumfoelie uitgevoer is, verpak. Melkpoeier is vir die eerste maal in ongeveer 1855 in Engeland gemaak, maar is eers so jaar later op groot skaal vervaardig. Vandag word poeiermelk gemaak deur dit eers te konsentreer en dan deur fyn gaatjies op 'n warm silinder te spuit, waar dit feitlik onmiddellik droog word.
Poeiermelk is as gewone of afgeroomde melk beskikbaar. Net soos in die geval van melk bevat afgeroomde poeiermelk al die proteïene en minerale van gewone volmelkpoeier, maar het net die helfte van die kaloriewaarde omdat die vette verwyder is. Dit bevat ook nie vitamiene A, D, E en Knie. Afgeroomde melkpoeier word vir onder meer veevoer gebruik en ook na die tropiese gebiede uitgevoer in die stryd teen wan- of ondervoeding. Melkpoeier word in papiersakke, plastiek, aluminiumfoelie of blikke verpak en kan lank bewaar word.
Die proses om melk te kondenseer is in 1850 deur die Fransman De Leinac uitgevind, maar die metode wat vandag die meeste gebruik word, is in 1856 deur Gail Borden in die VSA gepatenteer. Wanneer melk, met of sonder die toevoeging van suiker, ingedamp word, ontstaan gekondenseerde melk. Onversoete gekondenseerde melk word gesteriliseer nadat dit geblik is en kan vir 'n haas onbepaalde tyd bewaar word. Versoete gekondenseerde melk word nie gesteriliseer nie omdat die hoë suikerkonsentraat bederf voorkom.
Nag
Duur en geografie
Die somer- en wintersonstilstande dui onderskeidelik die kortste en langste nag aan. Hoe nader 'n plek aan die pole is, hoe groter is die omvang van variasie in die duur van die nag. Hoewel die nag en dag byna ewe lank is met die nagewenings, verander die verhouding tussen die nag en dag voor en ná 'n nagewening by hoër breedtegrade vinniger as by laer breedtegrade. In die Noordelike Halfrond ondervind Denemarke korter nagte in Junie as Indië. In die Suidelike Halfrond ondervind Antarktika langer nagte in Junie as Chili.
Hubertus Elffers
Hubertus Elffers (1858-1931) was ’n Nederlandse onderwyser wat hom in die negentiende eeu in Suid-Afrika vestig. Hy raak bekend as skrywer van vele taalhandboeke vir skoolgebruik en is ook digter en dramaturg.
Lewe en werk
Hy is op 6 Maart 1858 in Haarlem in Holland gebore. Sy ouers is die koopman Pieter Elffers en Geertruida Elisabeth van der hulst. Sy eerste opvoeding ontvang hy aan die Doopsgesinde Gemeenteskool in die stad. Tegelykertyd woon hy ’n aandskool by waar hy op sy sewende jaar met Frans en op sy tiende met Duits begin. Hy is in sy jong dae baie siek en verwyl hierdie tyd met musiek, lees en tekenwerk en veral die leer van poësie, waardeur sy kunsaanleg van vroeg af gestimuleer word. Hy word vir twee jaar privaat onderrig en gaan dan in sy twaalfde jaar na ’n handelskool. Vanaf sy sestiende tot sy agtiende jaar studeer hy aan die Christelike Normaalskool te Nijmegen. Sy aanvanklike bedoeling is om as sendeling opgelei te word om sendingwerk in Nederlands-Oos-Indië te gaan doen, maar later besluit hy om hom eerder aan die onderwys te wy. Hy gee ’n paar maande onderwys in Haarlem en ontmoet dan vir ds. Andrew Murray in Utrecht, wat hom laat besluit om na Wellington in die Kaap te gaan as Hollandse onderwyser in die inrigting wat daar opgerig sou word. Voorlopig word sy dienste beskikbaar gestel aan die Normaalskool in Kaapstad, waar hy op 13 April 1878 diens aanvaar. Benewens die werk aan die Normaalskool gee hy les in die Good Hope Seminary en hy word ook spoedig aangestel as waarnemende professor in Hollands aan die South African College (vroeër die Athenaeum en later die Universiteit van Kaapstad). Dit is aan die Kaap wat hy daarin slaag om ook Engels te bemeester.
In 1880 is hy na die Gimnasium op Stellenbosch, waar hy vir agt jaar onderwys gee en begin met die skryf van sy skoolhandboeke, waarin hy die omgewing en voorbeelde aanpas by die plaaslike agtergrond en kultuur. So slaag hy daarin om die kloof te oorbrug tussen die Nederlands en die spreektaal van die mense, deurdat die omgewing van sy vreemde Europese agtergrond ontneem word en die aanbieding aangepas word met plaaslike voorbeelde. Terwyl hy op Stellenbosch is, vlam sy begeerte vir sendingwerk weer op en doen hy aansoek om die admissie-eksamen af te lê, maar met vrystelling van die vereistes om ook die Nederlandse taal en letterkunde deel van die eksamen te skryf. Die sinodale kommissie, onder leiding van ds. Andrew Murray, is lugtig vir die feit dat hy eers aan die Kaap gedoop is omdat hy hierheen gekom het as ongedoopte Mennoniet en weier die versoek om vrystelling. In 1880 is hy op Stellenbosch getroud met mejuffrou Theresa Jeanne van Pelt, oorspronklik van Saint Josse ten Noode (Belgie). Die egpaar het vyf kinders, ’n seun en vier dogters.
Om gesondheidsredes gaan hy in 1888 na die Vrystaat en is vier jaar lank hoof van die skool op Smithfield. As assessor op ’n regeringskommissie neem hy die leeue-aandeel in die wysiging van die Vrystaatse onderwyswet. Na vier jaar keer hy in 1892 terug na Kaapstad as skrywer van skoolboeke, beëdigde vertaler by die geregshof en private dosent. Hier stig hy ook in 1904 die Rustica-drukkery in Wynberg, aanvanklik bedoel om werk te verskaf vir kinders wat die skool moet verlaat voordat hulle opleiding voltooi is, maar later ’n florerende besigheidsonderneming in eie reg.
Intussen het hy deur onderlinge verskille oor die doop en die Sabbat weg beweeg van die NG Kerk. Hy kom in 1893 in aanraking met die Sewende Dag Adventiste Kerk (die sogenaamde “Sabbatariërs”) vir wie hy Nederlands doseer by die nuut gestigte Claremont Union College. Hy doen ook vir hulle drukwerk en vertaalwerk, onder andere van die Advent Review and Sabbath Herald. In 1895 sluit hy formeel by hierdie kerk aan, waarna hy die Nederlandse mondstuk van die kerk, De Wachter, begin publiseer. In 1896 ontvang hy ’n ministeriële lisensie vir bediening en in 1900 word hy formeel toegelaat as predikant in die kerk, terwyl hy in dieselfde jaar verkies word as vise-president van die Suid-Afrikaanse Konferensie (die administrasie) van die kerk. Spanning tussen Hollandse en Engelse elemente, waar Elffers hom beywer vir ’n parallelle Hollandse bediening wat nie toegestaan word nie, veroorsaak dat hy na bietjie meer as ’n jaar bedank as vise-president en later sy eie kerk stig. In 1909 herenig hierdie groep weer met die Sewende Dag Adventiste Kerk. Hubertus Elffers is op 1 Julie 1931 in sy huis op Wynberg in Kaapstad oorlede.
Skryfwerk
Hy is veral bekend as skrywer van taalhandboeke, veral vir die skool. Reeds in 1884 skryf hy op Stellenbosch sy “Practical Dutch grammar and analysis”, die voorloper van ’n hele reeks skool- en studieboeke van sy hand, waaronder “Leesboek voor Zuid-Afrika” (in ses dele), “An Elementary Grammar of the Dutch Language: For the use of lower classes in schools” en “Praktische Hollandsche Spraakkunst”. Vir Engelssprekende volwassenes skryf hy die “Englishman’s guide to the speedy and easy acquirement of Cape Dutch, for the use of travellers, settlers and military men” (1900) en “The Commercial Dutch Grammar”. Hy skryf ook “The South African Letter-writer” (Nederlandse weergawe “De Zuid-Afrikaanse briefsteller”) waarin die geykte briefvorm verduidelik word, “Nieuwe Hollandse Spraakkunst voor die volksscholen van Zuid-Afrika” en “The Standard Dutch Grammar for South Africa”. Met die invoer van die vereenvoudigde Nederlandse spelling in 1905 verwerk hy meeste van sy vorige werk. Saam met dr. W.J. Viljoen stel hy ’n Hollands-Engels Woordeboek in die vereenvoudigde spelling saam, wat in 1908 onder die titel “Beknopt Nederlands woordenboek voor Zuid-Afrika” verskyn. Nadat hy onder die indruk van Afrikaans se lewensvatbaarheid kom, publiseer hy vanaf 1921 saam met F. Handel Thompson die reeks “Ons nasie, Afrikaanse leesboekies”. Hierdie publikasies is egter waarskynlik meer die resultaat van kommersiële oorwegings as ’n aanduiding van sy bekering tot Afrikaans in stede van Nederlands.
Sy godsdienstige en filosofiese opstelle word in Engels geskryf en gepubliseer in bundels soos “Scripture lights”, “Herein is love”, “His glorious work” en in 1907 “Impressions by the way”. In die Cape Times skryf hy na aanleiding van ’n reis na Duitswes-Afrika en Rhodesië sy indrukke van die San, Khoi en inheemse swart volke wat baie lig werp op hierdie groepe se gewoontes en omstandighede in daardie tyd. Dit word in 1902 gepubliseer onder die titel “Through the Thirst land, a story of the Kalahari”.
Rievaulx-abdy
54.25905°N, -1.11533°W
Nag
Duur en geografie
Die twee halfrondes ondervind dieselfde patroon van naglengtes by dieselfde breedtegrade, maar die siklusse is ses maande uitmekaar sodat een halfrond lang nagte (winter) het terwyl die ander een kort nagte (somer) het.
Rievaulx-abdy
duimnael|250px|Rievaulx-abdy Rievaulx Abbey is ’n eertydse Cisterciaanse klooster wat onder die leiding van die Ab van Rievaulx gestaan het. Dit is by Rievaulx (uitgespreek RIE-wou) geleë, ’n dorpie naby Helmsley in Noord-Yorkshire, Engeland. Dit was vroeër een van die welvarendste kloosterkerke in Engeland en is deur Hendrik VIII van Engeland in 1538 ontbind. Deesdae dien die murasie as ’n toeristebesienswaardigheid.
Ciriaco De Mita
Ciriaco Luigi De Mita ( Italiaanse uitspraak: [tʃiˈriːako luˈiːdʒi de ˈmiːta]; gebore 2 Februarie 1928) is 'n Italiaanse politikus wat van 1988 tot 1989 die 47ste Eerste minister van Italië gedien het en van 2009 tot 2013 as lid van die Europese Parlement was.
Nag
Duur en geografie
In die streek binne elke poolsirkel is die variasie in dagligure so ekstreem dat dit in 'n deel van die somer nooit nag word tussen opeenvolgende dae nie, terwyl dit in 'n deel van die winter nooit dag word tussen opeenvolgende nagte nie.
Rievaulx-abdy
Geldelike vooruitgang
Die klooster is in ’n bewoude laagte by die Rye-rivier geleë, wat deur heuwels beskut word. ’n Klein gedeelte van die rivier moes herlei word na ’n ligging wat etlike meters wes van sy oorspronklike vloei was, om sodoende genoeg gelyke landoppervlakte te bekom om op te bou. Die monnike moes die rivierloop drie keer gedurende die 12de eeu verander. ‘Spore’ van die ou rivierloop is vandag nog op die kloosterlandgoed te sien, wat 'n bewys van die monnike se tegniese vindingrykheid is. Oor latere jare het hulle ’n baie winsgewende onderneming tot stand gebring: yster en lood is gedelf, skape is geteël en wol is aan kooplui van regoor Europa verkoop. Rievaulx Abbey het uiteindelik een van die grootste en suksesvolste kloosters in Engeland geword, met 140 monnike en vele meer lekebroers, wat grondskenkings ontvang wat in totaal oor die 6 000 akker (24 km²) beslaan het, en wat dogtergemeentes in Engeland en Skotland kon oprig.
Daar het egter teen die einde van die 13de eeu ’n ommekeer ontstaan. Bouprojekte het die klooster in skuld gedompel en groot verliese is gely met die uitbreek van brandsiekte onder die vee. Om sake nog verder te bemoeilik, het Skotse invalle vanaf die vroeë 14de eeu hoogty gevier. Met die koms van die Swart Dood, gepaardgaande met die afmaai van die bevolking, het dit al moeiliker geword om lekebroers te werf om handearbeid te verrig. Dit het daartoe gelei dat die klooster ’n groot gedeelte van sy grond moes verpag. Teen 1381 het die ab Rievaulx verlaat en was daar slegs 14 koormonnike en 3 lekebroeders oor, wat daartoe aanleiding gegee het dat sommige geboue kleiner gemaak is. Teen die 15de eeu het die oorspronklike Cisterciaanse gebruike, soos streng uiteengesit deur St. Benedictus, ten gunste van ’n gemakliker lewenswyse, begin wegkwyn. Dit was skielik toelaatbaar om vleis te eet, monnike kon in private huisvestings bly en die ab het ’n aansienlike private huishouding geniet.
Ontbinding
Die klooster is deur Koning Hendrik VIII in 1538 ontbind. Op daardie tydstip was daar ongeveer 72 geboue wat slegs deur ’n ab en 21 monnike bewoon is, deur 102 diensknegte omgesien is en ’n inkomste van £351 per jaar bymekaar gemaak het. Dit het ook oor ’n oertipe smeltoond by Laskill beskik, wat gegote yster net so doeltreffend soos ’n moderne smeltoond kon oplewer. Volgens Gerry McDonnell (oudheidmetaalkenner by die Universiteit van Bradford), het die sluit van Rievaulx die Industriële Rewolusie met twee en ’n half eeue vertraag. Hendrik het beveel dat die geboue as onbewoonbaar verklaar en van alle kosbaarhede, soos lood, gestroop moes word. Die kloostergrond is aan die Graaf van Rutland, een van Hendrik se raadgewers, oorhandig, waarna dit in die hande van die Duncombe familie oorgelaat is. In die 1750’s het Thomas Duncombe III die landgoed opgeknap deur ’n terras met twee Grieks-gestyleerde tempels aan te bou. Hierdie tempels, nou as Rievaulx Terrace & Temples bekend, is in die sorg van die National Trust geplaas. Die kloosterbouval staan vandag nog en word in stand gehou deur English Heritage.
Suiwelproduk
Melk en melkprodukte
Die grootste produseerders van gekondenseerde melk is Nederland, Denemarke en die VSA. Wat room betref, word tussen slag room met 'n vetgehalte van minstens 35 %, koffieroom met ŉ vetgehalte van 20 % en halfroom met 'n vetgehalte van 10 % onderskei. As gevolg van die hoe vetgehalte kan slag room maklik styfgeklits word. Wanneer melksuurbakterieë by room gevoeg word, ontstaan suurroom, wat 'n vetgehalte van 20 % het. By die vervaardiging van bolter bly die karringmelk oor, maar dit kan ook berei word deur melksuurbakterieë by afgeroomde melk te voeg. Hierdie tipe karringmelk is egter minder smaaklik as die oorspronklike (natuurlike) produk.
Hubertus Elffers
Skryfwerk
Sy kreatiewe skryfwerk oorspan die poësie, die drama en prosa. Sy gedigte word gebundel in “Bloemen in het Kaapland geplukt”, waarvan sommige opgeneem word in Gerrit Komrij se bloemlesing “Die Afrikaanse poësie in ’n duisend en enkele gedigte”. Die bundel word verdeel in afdelings met die titels “Varia”, “Godsdienstige gedichten”, “Schetsen naar het leven” en “Kindergedichten”. By die verskyning daarvan word die bundel jubelend verwelkom deur Het Zuid-Afrikaansche Tijdschrift as synde die eerste bundel Nederlandse gedigte wat ooit in Suid-Afrika verskyn en dus ’n kultuur-historiese belewenis. Hierdie aanspraak op eerstelingskap is natuurlik ongegrond, aangesien daar voor hierdie bundel reeds ’n hele aantal Nederlandse digbundels in Suid-Afrika verskyn het, soos dié van J. Suasso de Lima, Piet Huet, H.F. Schoon en etlike ander digters, terwyl Meent Borcherds se leerdig “De maan” reeds in 1801 in Kaapstad gepubliseer is. Die gedigte is nog steeds in ’n geykte idioom geskryf met hoofsaaklik nabootsing van Europese digters sonder ’n eie stem, en bevat veral moralisties-didaktiese verse. Die godsdienstige gedigte van die tweede afdeling is hoofsaaklik berymings van Psalms, Spreuke en Jesaja, terwyl die kindergedigte lerend van aard is en nie in die kind se gevoelswêreld indring nie. Die bundel word ten minste vier kere herdruk.
Iteratiewe metode
In numeriese analise is 'n iteratiewe metode 'n metode om 'n probleem op te los (soos die vind van die wortels van 'n vergelyking) deur herhaaldelik opeenvolgende benaderings te vind vir die oplossing deur vanaf 'n aanvanklike raaiskoot af te skop. Hierdie benadering staan in kontras met direkte metodes (kyk bv die kwadratiese formule) wat poog om die probleem op te los deur 'n vasgestelde reeks bewerkinge wat, as die afrondingsfout buite rekening gelaat word, 'n eksakte oplossing oplewer (soos die oplos van 'n stel linieêre vergelykings Ax = b deur Gauss eliminasie). Iteratiewe metodes is gewoonlik die enigste keuse vir nie-lineêre vergelykings. Iteratiewe metodes kan egter ook nuttig wees vir lineêre probleme wat 'n groot aantal veranderlikes bevat, waar direkte metodes baie moeilik sal wees.
Voorbeeld
'n Iteratiewe metode is nodig om byvoorbeeld die Colebrookvergelyking op te los:
Los op vir f' as:
Rangskik die vergelyking sodat een van die f' alleen staan.
As eerste raaiskoot, raai f' = 0.02 en vervang in die regterkant van die formule. Dus
Vir die tweede iterasie, vervang nou 0.068719821 in die formule. Die resultaat is 0.068688601.
Hubertus Elffers
Skryfwerk
Verder skryf hy die Bybeldrama “Debora”, gebaseer op die Ou Testamentiese verhaal in Rigters 4 en 5. Dit vertel die verhaal van die vroulike rigter Debora wat aan Barak die goddelike opdrag bring dat God Israel sal verlos van die heerskappy van Jabin, die koning van Kanaän, en sy leërowerste, Sisera. Nadat Sisera en sy leër verslaan is, soek Sisera skuiling in die huis van Heber die Keniet, waar die vrou Jael vir Sisera in sy slaap met ’n tentpen vermoor. Daarop sing Debora en Barak ’n oorwinningslied aan God. Die oorspronklike Bybelse gegewe is wreed, maar bevat tog in Rigters 5 van die mooiste prysliedere uit die Ou Testament. In Elffers se hande word die wreedheid eerder vererger as subtiel uitgebeeld en bly daar van die poëtiese nie veel oor nie. Elffers verontskuldig dit in die voorwoord deur te sê dat hy die heidendom en Israel se verval in sy ware kleure wou uitbeeld. Die drama is moeilik opvoerbaar en kan as slegs ’n leesdrama beskou word. Dit is dan ook nooit opgevoer nie en word slegs twee kere voor ’n gehoor voorgelees, maar word nogtans gepubliseer.
Iteratiewe metode
Voorbeeld
Gaan so voort tot konvergensie verkry word.
Hubertus Elffers
Skryfwerk
Die oorlogsroman “Voor God en vaderland” is aanvanklik bedoel as die eerste van ’n reeks Suid-Afrikaanse verhale in opdrag van die Taalbond, maar geen verdere verhale verskyn na hierdie een nie. Dick Pritchard is ’n Engelse Afrikaner uit Natal wat tydens die Anglo-Boereoorlog transport ry vir die Engelse, waarna hy en sy vader deur die Boere gevange geneem word – verlossing kan slegs kom uit die hand van die Engelse. Dick is verlief op Gertie, die pleegdogter van Pieter Jordaan, eienaar van die Bolandse plaas Eikenwoud. Die mededinger om Gertie se hand is Ponter, ’n Nederlandse geneesheer wat vir die duur van die oorlog in die Boerelaers die lyding versag. Eindelik, na ’n reeks fantastiese en ongeloofbare gebeurtenisse, trou Gertie met Dick en die oorwinning van hierdie Engelsgesinde duo is simbool van die volk en vaderland waarna die titel verwys. Die intrige is nog swak ingeklee en die karakters word nie voldoende ontwikkel nie.
Iteratiewe metode
Voorbeeld
Die volgende tabel wys die resultate:
Dit is duidelik dat f' = 0.06868861.
Indien die proses nie konvergeer nie, probeer om die vergelyking te rangskik sodat die ander f' alleen staan. Dit behoort in meeste gevalle te werk.
Suiwelproduk
Melk en melkprodukte
Jogurt is oorspronklik 'n Bulgaarse produk wat uit bokmelk wat versuur is, vervaardig is. Tans word jogurt gemaak deur spesiale bakterieë by melk te voeg en dit dan te verhit tot 40 °C. Jogurt, wat 'n maklik verteerbare en gesonde voedsel is, is deesdae baie gewild. Daar word soms vrugte of geursel, soos sjokolade, bygevoeg. Melkjogurt word van gepasteuriseerde volmelk gemaak, maar 'n ander joghurt kan van afgeroomde melk gemaak word.
Bulgaarse joghurt word deesdae van volmelk gemaak waarvan twee derdes ingedamp is of waarby melkpoeier gevoeg word. Hierdie tipe joghurt word ryp in die verpakking. Roomys is 'n gewilde suiwelproduk en is 'n mengsel van botter, room, weipoeier, suiker, geursel en kleurstof. Soos ander suiwelprodukte is roomys voedsaam en ryk. Suiker word nie alleen vir die smaak bygevoeg nie. maar ook om die vriespunt te verlaag. Ander melkprodukte is sjokolademelk.
Dit word vervaardig van melk of melkpoeier, kakao, suiker en 'n klein hoeveelheid bindmiddel. Ook hier verskil die vetgehalte, want of volmelk, of afgeroomde melk kan gebruik word. Onder ander bekende melkprodukte tel vla (wat soms in verskillende geure beskikbaar is), babakos en dieetprodukte.
Kaas
Die kuns om kaas te maak het waarskynlik in Asië ontstaan en van daar na Europa versprei. Reeds gedurende die Middeleeue is spesiale soorte kaas, soos Gorgonzola in die Po-vallei in Italië en Roquefort in Frankryk, gemaak. In Nederland en België word uitsluitend koeimelk vir kaas gebruik, terwyl in Oos- en Suid-Europa ook skaap- en bokmelk, en in Asië selfs buffelmelk, gebruik word. Aanvanklik is kaas slegs op plase gemaak en deur die boer mark toe geneem.
FT Brunswyk
Die klub is 1903 gestig, maar die sokkerafdeling is eers in 1911 op die been gebring. In 1933 is Duitse sport hervorm en is klubs wat nie aan die politieke voorskrifte van die Nazi’s voldoen het nie, ontbind, met FT Brunswyk een van die slagoffers. Na die Tweede Wêreldoorlog is die Nazi-party verbied en is die klub weer in 1946 herstig.
Die klub speel tradisioneel in die skadu van die bekender Brunswykse klubs en het eers in 1997 op die Duitse sokkerradar verskyn toe daar na die Verbandsliga op die vyfde vlak gepromoveer is.
Suiwelproduk
Kaas
Die afgekoelde melk word dan in groot kuipe van vlekvry staal gepomp. Suurselle, bekend as melksuurbakterieë, word by die melk gevoeg en goed ingeroer. Die suursel help om die melk vinnig ryp te maak. Stremsel, 'n ekstrak van die ensiem rennien wat in die mae van jong soogdiere voorkom. word bygevoeg sodat die skil kan vorm. Na ongeveer 30 minute is die skil hard en dik genoeg om gesny te word. Die skil word vervolgens in klein blokkies gesny, verwarm en aanhoudend geroer, sodat die wei ('n waterige vloeistof) afgeskei en die regte tekstuur verkry word.
Soms word die kaas eers op dié stadium vir 'n dag of langer in 'n pekelbad gelaat. Die kaas is dan gereed om na 'n droogkamer geneem te word, waar dit verouder en ryp word. Op grond van die duur van die rypmaking word onderskei tussen jong kaas (ongeveer 3 weke oud), jong beleë kaas (ongeveer 2 maande oud), beleë kaas (ongeveer 4 maande oud) en ou kaas, wat 10 maande of langer rypgemaak word. Beleë cheddar word vir ongeveer 6 maande in die droogkamer gehou, terwyl Stilton en Parmesaan vir tot 2 jaar en langer rypgemaak word.
Sekere soorte sagte kaas, soos roomkaas, word glad nie rypgemaak nie. In die geval van goudakaas word water in die vate gegooi nadat die skil gesny is, sodat die suiker uitgewas kan word. Na die aftappingsproses word die skif in vorms gepak wat met lap uitgevoer is, en dan 'n paar uur lank gepars. Nadat die kaas in 'n pekelbad gesout is. word dit in warm rooi waks gedoop, wat dit die bekende omhulsel gee en voorkom dat die kaas droog word. Kaas word in 3 hoofgroepe ingedeel: hard, half-hard en sag.
Harde kaas, soos cheddar of Parmesaan, het 'n betreklik lae voginhoud, terwyl halfharde kaas, soos Roquefort, 'n effens hoër voginhoud het maar ook makliker bederfbaar is. Brie en Camembert is voorbeelde van sagte kaassoorte. Geprosesseerde kaas (proseskaas) word vervaardig deur 2 of meer soorte kaas, of hoeveelhede van dieselfde soort kaas wat in verskillende stadia van rypheid verkeer, te meng. Die gemengde kaas word saam met 'n emulsifiseermiddel verhit en die eindproduk is 'n ligte kaas met 'n aangename smaak en verbeterde eienskappe, veral ten opsigte van houbaarheid (rakleeftyd).
Daar is letterlik honderde verskillende soorte kaas in die wêreld - in Frankryk alleen is daar ongeveer 400 verskillende soorte. Baie kaasname is oorgeneem van die plek waar die kaas vir die eerste keer gemaak is, byvoorbeeld Edam in Holland, Emmenthal in Switserland en Parma in Italië (Parmesaan). Roquefort, 'n Franse kaas, word nog steeds in grotte naby die dorpie rypgemaak soos wat aanvanklik die geval was. Ander bekende soorte is Gruyére, Stilton, Camembert en Gorgonzola.
Cheddar is reeds in die 16de eeu in Engeland gemaak en 70 % van alle kaas wat vandag in die VSA gemaak word, is cheddarkaas. Spesiale soorte kaas is onder meer dieetkaas wat min vette bevat, smeerkaas en kaaspoeier, wat verkry word deur kaas te droog en te maal. Die eerste kaasfabrieke was hoofsaaklik in die Oos-Vrystaat, Natal en Griekwaland-Wes geleë. Vandag is daar groot fabrieke in Bonnievale, Cookhouse (Kookhuis), Wesselsbron, Oudtshoorn, Reivilo, Bosrand, Cedarville, Slabberts, Veertienstrome en Klerksdorp.
Soorte kaas wat in Suid-Afrika gemaak word, is onder meer cheddar, gouda, Drakensberg, Camembert, roomkaas en geprosesseerde kaas. Een van die grootste en interessantste kase wat nog in Suid-Afrika gemaak is, is deur die fabriek op Cedarville vervaardig. Die kaas het byna 'n ton geweeg en is in 1949 vir die Rykstentoonstelling in Brittanje gemaak. Kaas is 'n gekonsentreerde en relatief goedkoop bron van proteïene en vette, dit is ryk aan vitamiene en kalsium, en is besonder voedsaam.
Botter
In die fabriek word die melk van die room geskei, en die room word dan geweeg en gegradeer: eerstegraadroom word vir keurbotter gebruik, tweedegraadroom vir tafelbotter en derdegraadroom vir huishoudelike botter. Die room word dan gepasteuriseer en oornag in groot vlekvrystaalhouers gehou, waar die vetbolletjies kristalliseer. Melksuurbakterieë word bygevoeg, wat die groei van ongewenste bakterieë belemmer en 'n goeie geur en smaak aan die botter verleen. Na ongeveer 20 uur word die room in 'n masjien gepomp waar dit gekarring word totdat die botter van die karringmelk geskei word. Die karringmelk word berei om suur te word en word dan verkoop.
Die bottermassa wat agterbly, word 2 of 3 keer gewas, waardeur die laaste bietjie karringmelk verwyder word. Sout word dan bygevoeg, wat terselfdertyd as preserveermiddel dien. Hierna word die botter meganies verpak en onder vriespunt geberg; so kan dit tot 'n jaar lank bewaar word. In die buiteland word sogenaamde boere- of plaasbotter veral in België nog van ongepasteuriseerde melk gemaak. Plaasbotter word gewoonlik gesout, wat nie altyd die geval met fabrieksbotter is nie.
In Suid-Afrika en ander warm lande is gesoute botter egter baie gewild. In Nederland word verskillende soorte botter gemaak na gelang van die voer wat die koeie eet: grasbotter in die somermaande en hooibotter, wat witter en harder as eersgenoemde is, in die winter. Van 1971 af was daar 'n daling in botterverbruik in verskeie lande, soos Suid-Afrika en Nederland, as gevolg van talle faktore, onder meer die opvatting dat botter ongesond sou wees en die prysverskil tussen botter en geelmargarien.
Die belangrikste botterproduserende lande is die VSA, Duitsland, Frankryk, Nieu-Seeland, Australië, Denemarke en Kanada. Die eerste botterfabriek hier te lande is in 1890 naby Cradock opgerig en vandag is daar fabrieke in Vryburg, Bethlehem, Bloemfontein, Queenstown, Mahikeng, Senekal, Bloemhof, Frankfort, Kimberley, Kaapstad en Johannesburg.
Botter is ryk aan vitamiene, onder meer vitamien D, wat belangrik vir die ontwikkeling van sterk bene en tande is. Die produksie van botter word hier egter deur oorskotte gekenmerk, en dit is nie altyd maklik om afsetgebiede vir oorskotte te kry nie. 'n Deel van die oortollige produkte word vir voedselhulp gebruik, maar selfs dit word belemmer deur byvoorbeeld verspreidingsprobleme. Die behoefte aan en verbruik van suiwelprodukte sal onvermydelik in die toekoms styg as gevolg van die bevolkingsgroei.
Rabat
Probleme met slik het die stad se rol as hawe afgeskaal, maar belangrike bedrywe bly tekstiele, voedselverwerking en die boubedryf.
Die stad is 'n belangrike toeristebestemming en huisves al die vernaamste buitelandse ambassades in Marokko. Die stad is die tweede belangrikste ekonomiese sentrum in die land naas Casablanca, wat 'n groter bevolking het. Die moderne hoofstad en historiese stad van Rabat is in 2012 deur Unesco as wêrelderfenisgebied gelys.
Stadio Sergio Lanfranchi
Stadio Sergio Lanfranchi, voorheen bekend as Stadio XXV Aprile, is ’n sportstadion in Parma, Italië wat vir rugby gebruik word. Dit bied sitplek aan 5 000 toeskouers. Die stadion vervang die vorige gelyknamige stadion wat in Julie 2008 gesloop is.
Die stadion was die tuisveld van Crociati Parma Rugbyvoetbalklub (van 2010 tot 2014) en Gran Parma Rugby (van 2010 tot 2011); albei spanne het ontbind. Die stadion is ook die tuisveld van die Parma Panthers, ’n Amerikaansevoetbalspan. In 2012 het dit ook die tuisveld van Zebre, die klub wat Aironi in die Pro12 en Heinekenbeker vervang het, geword.
In Januarie 2015 het die stadion se naam van Stadio XXV Aprile na die huidige naam verander..
Oorspronklike Stadio Sergio Lanfranchi
Stadio Sergio Lanfranchi was ’n sportstadion in Parma in die Emilia-Romagna-streek van noord-Italië.
Die stadion is vernoem na Sergio Lanfranchi (1925–2001), ’n internasionale rugbyspeler van Parma, wat tussen 1949 en 1961 as stut vir Italië gespeel het en die meeste van sy klubloopbaan in Frankryk deurgebring het.
Die stadion het sitplek vir 3 600 toeskouers gebied en was die tuisveld van Gran Parma Rugby en Rugby Parma V.K. 1931. Voor die huidige stadion was dit ook die tuisveld van die Parma Panthers. Die stadion word verskeie kere genoem in John Grisham se boek Playing for Pizza.