cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Athlone
Twee van die bekendste bakens van Athlone is die Athlone-stadion en die torings van die ou Athlone-steenkoolkragsentrale, wat in 2010 gesloop is. Die voorstad is hoofsaaklik 'n woongebied, maar dit beskik ook oor 'n aantal nywerhede en sy eie gelyknamige spoorwegstasie.
PG du Plessis
Pieter Georg du Plessis (14 Julie 1934 – 7 Junie 2017), bekend as PG du Plessis, was 'n Afrikaanse skrywer, dramaturg en akademikus. Hy lewer 'n groot verskeidenheid skryfwerk, met 'n beduidende bydrae tot die Afrikaanse drama. Sy rubrieke wat gedurende sy loopbaan as joernalis gepubliseer is, het later uitgeloop op die TV-reeks Koóperasiestories. Sy roman Fees van die Ongenooides (2008) is wyd vereer as een van die beste Afrikaanse letterkundige werke tot op hede.
Vroeë lewe en opleiding
Pieter Georg du Plessis is op 14 Julie 1934 as die jongste van drie kinders en enigste seun van die onderwyser Frikkie du Plessis op Boshof in die Oranje-Vrystaat gebore. Sy ouer susters is Nettie en Miemie. Hy begin sy skoolopleiding op die plaasskool by Kameelpan, en gaan vanaf sy negende jaar na die skool op Cornelia, waar sy vader Engelsonderwyser was. Hy voltooi sy standerd nege en matriek dan aan die Hoër Volkskool Heidelberg. Op skool speel hy tennis, rugby en krieket, neem deel aan die skietvereniging en is leier van die Christelike Studentevereniging (CSV). In standerd nege word ’n gedig van hom in Die Huisgenoot gepubliseer. Hy studeer verder aan die Universiteit van Pretoria waar hy in 1955 'n B.A.-graad behaal met Afrikaans-Nederlands en Geskiedenis as hoofvakke. Op universiteit neem hy deel aan verskeie van die studentebedrywighede en is onder andere lid van die Afrikaanse Studentebond, die Na-uurse Sosiale Raad en is hy assistent-veldkornet van die Voortrekkers vir die Christiaan de Wet-kommando aan die Laerskool Pretoria-Oos.
Verdere studie en begin van loopbaan
In 1960 behaal hy die B.A. Honneurs-graad aan die Universiteit van die Witwatersrand. Hy word dan in 1961 vir ’n jaar lank dosent by die Johannesburg College of Education, waarna hy in 1962 deur N.P. van Wyk Louw aangestel word as dosent in Afrikaans-Nederlands aan die Universiteit van die Witwatersrand en in 1968 bevorder word tot senior lektor. Hy promoveer in 1966 onder N.P. van Wyk Louw aan die Universiteit van die Witwatersrand met ’n verhandeling getitel Die literêre verwysing aan die hand van voorbeelde uit die Afrikaanse poësie, wat in 1968 as Die verwysing in die literatuur gepubliseer word. In die sestigerjare dien hy op die redaksie van die letterkundige tydskrif Kol.
Insituut vir Taal, Lettere en Kuns
In 1970 word hy adjunkdirekteur van die nuutgestigte Instituut vir Taal, Lettere en Kuns van die Raad vir Geesteswetenskaplike Navorsing in Pretoria, waar hy aanvanklik onder professor P.J. Nienaber werk. Vanaf Junie 1974 word hy bevorder tot Direkteur. Een van die eerste ondernemings van die Instituut was die ondersoek na die stand van Afrikaans en die daarstel van die Dokumentasiesentrum. In Oktober 1974 word hy eindredakteur van Standpunte, ’n taak wat hy in 1976 neerlê.
Joernalistieke loopbaan
Sy joernalistieke loopbaan begin op 1 Augustus 1978 as assistent-redakteur by Die Transvaler en vervolgens vanaf 15 Augustus 1979 as hoofredakteur van Hoofstad. Hy verlaat hierdie pos in Februarie 1983, maar bly steeds aan as deeltydse medewerker aan die Perskor koerante. Hierna word hy vryskutskrywer, filmmaker en deeltydse boer. Op televisie is hy in hierdie tyd aanbieder van die baie gewilde geselsprogramme P.G. gesels met… (waarin hy onderhoudend gesels met verskeie bekende persoonlikhede) en Spies en Plessie (waarin hy saam met Jan Spies verskeie stories en vermaaklike anekdotes aanbied waarby die breë gemeenskap aanklank vind). Die latere sukses van die televisiereeks Koöperasiestories motiveer hom om sy eie rolprentmaatskappy, Sommatel, te stig.
Taalstryder
Hy neem aktief deel aan die openbare debat oor letterkundige sake. In Sondagstem van 14 Julie 1964 lewer hy kommentaar oor die herrie wat losgebars het oor die toekenning van die Hertzogprys aan Sewe dae by Silbersteins en vra die vraag Kan ons ’n hele letterkunde aan bande lê? en wys daarop dat daar ’n groot verskil bestaan tussen ’n boek van gehalte en ’n smerige boek. In Kol van Oktober 1969 besin hy Oor pornografie, fatsoenlikheid en die letterkunde en by die Hertzogprys bekroningsplegtigheid in 1972 aanvaar hy hierdie prys met ’n boodskap waarin hy pleit vir subsidiëring deur die staat van gehalte letterkunde.
Indiese Oseaan se Antarktiese eilande
Die Indiese Oseaan se Antarktiese eilande is 'n WWF-ekostreek van die Antarktiese gebied wat 'n toendra-bioom besit.
PG du Plessis
Taalstryder
Hy lewer op 26 Maart 1976 die referaat Staat en kuns: enkele aspekte by die sesde vyfjaarlikse kongres van die Afrikaanse Skrywerskring in Pretoria. Hy is pleitbesorger vir ’n meer verantwoorde benadering tot sensuur as wat in die sewentigerjare in Suid-Afrika die geval was. By die eerste skrywersberaad van die Afrikaanse Skrywersgilde in Julie 1975 op Broederstroom waarsku hy dat die Afrikaanse literatuur vir die eerste keer in sy bestaan van staatsweë bedreig word en dat die gilde die Afrikaanse letterkunde moet bevorder en alles wat die vrye bestaan van ’n verantwoordelike letterkunde bedreig, moet beveg. Op 8 Augustus 1975 voer hy saam met Bartho Smit samesprekings met minister Connie Mulder oor sensuur en op 3 Desember 1975 neem hy saam met Chris Barnard deel aan ’n radio-onderhoud met Connie Mulder oor sensuur. In Radio en TV-Dagboek van 8-14 Augustus 1977 bevestig hy weereens sy standpunt oor sensuur, naamlik dat letterkundige meriete van ’n werk by beoordeling daarvan in berekening gebring moet word, dat letterkundige werke deur deskundiges beoordeel moet word en dat die waarskynlike leser die maatstaf moet wees.
Indiese Oseaan se Antarktiese eilande
Flora
Daar is min vaatplante op hierdie eilande, maar party van hulle is endemies.
Daar is nóg party nie-endemiese species, soos: Crassula moshata, Aceana magellanica, Azorella selago, Cotula plumosa, die grasspesie Agrostis magellanica en die varing Blechnum penna-marina.
PG du Plessis
Persoonlike lewe
Uit sy huwelik met Marie word ’n seun, Frits, en dogter, Marieta, gebore. Hulle bly eers in Johannesburg en daarna in Meyerspark in Pretoria, maar in 1980 koop hy by sy skoonpa ’n plasie by Rysmierbult naby Ventersdorp in die Wes-Transvaal, wat hy Sémoér noem. Hier word hoofsaaklik daglelies gekweek en dit is ook die plek waar hy na aftrede gaan bly het.
Literator
As literator behartig hy vir etlike jare die letterkundige rubriek van Sondagstem (later Dagbreek en Sondagnuus en toe Dagbreek en Landstem) en hy skryf resensies en artikels wat in Standpunte, Lantern en Die Huisgenoot verskyn. As medewerker lewer hy opstelle oor Etienne Leroux en Dolf van Niekerk vir Perspektief en Profiel (destyds onder redaksie van P.J. Nienaber) en skryf hy ook die hoofstuk oor prosa na 1900 vir die boek Inleiding tot die Afrikaanse letterkunde onder redaksie van Ernst Lindenberg.
Sy proefskrif word as Die verwysing in die literatuur gepubliseer, waarin hy uitvoerig ondersoek instel na verwysing in veral die poësie, aan die hand van die teorie onderliggend daaraan en toegelig met voorbeelde uit die digkuns. Later onttrek hy hom egter geheel en al aan die letterkundige kritiek en weier om verder resensies of artikels te skryf of om hom oor die kwaliteite van letterkundige werke uit te laat.
Gepubliseerde dramas
Die kwaliteit van sy debuutdrama Die nag van Legio maak hom onmiddellik ’n belangrike Afrikaanse dramaturg. Die titel verwys na die duiwelbesetene van Gadara in Lukas 8:30, waar die besetene verklaar dat sy naam Legio is, want baie duiwels het in hom ingevaar, terwyl die nag van die titel duisternis en dus die bose impliseer, as teenpool van dag en lig. Hierdie drama ontgin die verhoog en die moontlikhede van die tydruimtelike in die teater op bekwame wyse en gee ’n ontstellende blik op die bose se alomteenwoordigheid. Die stuk opper universeel relevante kwessies soos massahisterie, demoniese besitname, magspel en manipulasie en die onderwerping van die individu. Dit speel af in ’n saal in ’n inrigting vir sielsiekes, waar vier pasiënte met verskillende ernstige en minder ernstige afwykings gehuisves word. In die loop van die aand sluit ’n vyfde pasiënt, Dogoman, by hulle aan omdat daar nie vir hom ander plek is nie. In 1990 verwerk PG die stuk op versoek van SUKOVS vir vrouespelers en hierdie weergawe word ook verskeie kere opgevoer, terwyl die Engelse vertaling, My name is Legion, in 1993 in Radio Africa se Monday Night Playhouse oor die radio uitgesaai word. Die nag van Legio ontvang in 1970 die W.A. Hofmeyr-prys en in 1972 die Hertzogprys.
Die nag van Legio word opgevolg deur Siener in die suburbs, ’n onthutsende kyk na die stryd van arm mense om die werklikheid van hulle omgewing te ontsnap. Die stuk speel af in die armoedige suidelike voorstede van Johannesburg, met die sprankelende dialoog wat hierdie mense se taalgebruik realisties weergee. Hoewel die drama aansluit by die maatskaplike probleemdrama, styg dit bo hierdie tema uit om die algemeen menslike en veral die verhoudings tussen mense ook aan te spreek. Al die karakters word uitgebeeld as mense met hulle eie persoonlikhede, problematiek en drome wat baie meer universeel is as slegs tiperend van die sogenaamde lae klas. Hierdie drama word verfilm, in 1986 oor televisie gebeeldsaai en in 1992 ook oor die radio opgevoer, ’n opvoering wat drie Artes-benoemings tot gevolg het. Siener in die suburbs ontvang die C.N.A.-prys in 1971 en die Hertzogprys in 1972. Wanneer hierdie drama in 2002 weer voor vol gehore speel by die Klein Karoo Nasionale Kunstefees, word die Insig Afrikaans Onbeperk Pioniersprys aan P.G. du Plessis toegeken.
Plaston: DNS-kind is gebou rondom die eksperimente van wetenskaplikes om hulle eie mense kunsmatig voort te bring en dan in die samelewing te integreer. Plaston (van die Grieks wat beteken “hy wat gemaak is”) word deur die Professor geskep en wanneer hy negentien jaar oud is, na die afgeleë dorpie Aardendal gebring om vir die eerste keer in sy lewe ander mense te ontmoet. Die mense hier is ’n deursnit van die samelewing, met karakters soos onder andere die dorpsidioot, die mooi jong meisie Kotie en die predikant Genopen (’n samevoeging van Genesis en Openbaring, wat suggereer dat hy die hele Bybel in hom omdra). Plaston is ’n wese in wie daar geen kwaad is nie, maar wat juis ’n diep begeerte het om mens te word, pyn en liefde te ervaar en probeer om bo sy programmatiese self uit te styg. Die Professor en sy personeel (’n sosioloog en ’n rekenaartegnikus) hou elke beweging wat hy maak fyn dop en luister na elke woord wat hy sê. Hulle raak onthuts wanneer Plaston afwyk van sy programmatiese beheer en sy nuutgevonde vryheid besef en begin geniet. Plaston DNS-kind verower in 1973 die W.A. Hofmeyr-prys. Die radio-uitsending van hierdie drama in 1993 besorg aan Robert Young ’n Artes as beste regisseur.
Die klug ’n Seder val in Waterkloof voorsien in die groot behoefte aan ligter dramas in Afrikaans wanneer die hoogdrawendheid en pretensie van die Afrikaner-elite aan die kaak gestel word. ’n Professor en sy snobistiese suster ontvang in hulle spoghuis in Waterkloof vir die naweek besoek van twee vooraanstaande akademici. Die professor hoop dat hierdie twee die stemme wat saak maak sal uitbring om hom as voorsitter van die Akademie verkies te kry. Op dieselfde naweek besluit die ongewenste familie van Krugersdorp (’n bou-inspekteur en sy platvloerse vrou, ongekultiveerde kinders en rowwe oom) om onverwags besoek af te lê. Om dinge op te kikker, laat kom hulle ’n masseuse vir die professor. Die stuk beleef vele geslaagde opvoerings en word ook verfilm en oor televisie uitgesaai. Die Engelse vertaling, Send for Dolly, word in 2002 tydens die Volksblad-Kunstefees in Bloemfontein deur die Universiteit van die Vrystaat se Dramadepartement opgevoer.
Ongepubliseerde dramas
Hy skryf verskeie dramas wat nie gepubliseer word nie. Inkleurboek vir twee word onder die regie van Stephan Bouwer in 1999 by die Theatre Rendezvous van die Staatsteater opgevoer. Hierdie stuk bestaan uit ses kort twee-persoon dramas wat vereis dat lede van die gehoor die toneelvolgorde met ’n dobbelsteen bepaal. In verwerkte vorm en onder die titel Teerling word die drama in 2012 weer opgevoer by die KKNK op Oudtshoorn. Karakters in die verskeie dele van die drama sluit in ’n welsynwerker, ’n prostituut, ’n ryk sakeman, ’n reeksmoordenaar en ’n verpleegster met ’n kontantvloeiprobleem. Vyf van die ses kort dramas of eenbedrywe naamlik Teerling: die opblaasmatrassie, Teerling: die berader, Teerling: die wiel draai, Teerling: O, hel! en Teerling: Die brug word ook vir die radio verwerk en uitgesaai.
Saam met Alexa Strachan voer Du Plessis landwyd die produksie Lieg dan deur jou tande op, waarvoor hy die stories en sy die musiek verskaf.
Alster
Die Alster is 'n klein riviertjie in die noorde van Duitsland wat deur die deelstate Hamburg en Sleeswyk-Holstein loop. Die Alster ontspring in die stad Henstedt-Ulzburg in Sleeswyk-Holstein en mond na 56 kilometer in Hamburg in die Elbe uit.
Breëstertparadysvink
Die Breëstertparadysvink (Vidua obtusa) is 'n skaars tot gelokaliseerde, algemene standvoël en nomade wat voorkom in Angola, Botswana, Burundi, Demokratiese Republiek van die Kongo, Kenia, Malawi, Mosambiek, Namibië, Rwanda, Suid-Afrika, Tanzania, Uganda, Zambië en Zimbabwe. In Engels staan die voël bekend as die Broad-tailed Paradise Whydah.
Identifikasie
Die voël is 15 tot 30 cm lank; die broeiende mannetjie is 27 cm lank en hulle weeg 10 tot 26 gram. Die broeiende mannetjie het 'n korter, breër stert as die Gewone paradysvink en die agternekvlerk en bors is 'n donkerder oranjekastaiingsbruin. Die wyfie en nie-broeiende mannetjie se rugkant is minder dig gestreep en die snawel is minder dig gestreep as die Gewone paradysvink. Die gesig is minder sterk gemerk; die swarterige oogstreep krul nie dieselfde mate om die oordekvere nie.,
PG du Plessis
Ongepubliseerde dramas
Nagkantoor, die drama oor die lewe van Koos du Plessis wat op kunstefeeste en elders opgevoer word, skryf hy saam met Carl Theunissen (’n goeie vriend van Koos).
Die opdragstuk Bedevaart vir drie aktrises debuteer in 2006 by die Aardklop Kunstefees. Dit speel af in ’n lykhuis vir armlastige en onopgeëiste lyke, waar twee aktrises kom soek na hulle verlore vriendin wat saam met hulle die hekse in Shakespeare se Macbeth was. Die vriendin verskyn aan die twee aktrises en saam belewe hulle dan die verlede teen die agtergrond van die dood.
Everton FC
Everton FC is 'n Engelse Sokkerklub in die stad Liverpool. Everton FC is in 1878 gestig. Die Suid-Afrikaner Steven Pienaar is 'n bekende oud-speler van die klub.
PG du Plessis
Ongepubliseerde dramas
Sophia Mentz beredder haar boedel word in 2007 vir die eerste keer by die Aardklop Kunstefees op die planke gebring. Dit is ’n klug waar die meesteres van ’n bordeel se geld na haar dood aan haar inhalige familie uitgedeel moet word, maar sy staan self by om te help.
Alster
Die rivier vorm in die hart van Hamburg die Alstermeer (Alstersee), 'n kunsmatige meer wat uit die Binne-Alster (Binnenalster) en die Buite-Alster (Außenalster) bestaan.
PG du Plessis
Ongepubliseerde dramas
Hy skryf verder die teks vir Onderweg, ’n verhoogverwerking van die sanger Jannie du Toit se lewensverhaal. Dit is ’n musiekreis met liedjies in verskillende tale geskryf deur onder andere Brel, Brecht, Koos du Plessis en Jannie du Toit. Die teks is ’n kombinasie van humor, erns en nostalgie waarvan die inhoud wissel van spottery oor onderwerpe soos die ouderdom en Afrikaanse liedjies tot by ernstige nadenke en stemmingsvolle werk.
Goosen
Goosen (genoem na die Bybelse Land van Goosen) was 'n Boererepubliek met 'n kortstondige bestaan van 24 Oktober 1882 tot 7 Augustus 1883; dit was geleë in 'n deel van Brits-Betsjoeanaland, wes van die destydse Zuid-Afrikaansche Republiek. Die hoofsetel van die republiek was Rooigrond aan die Transvaalse westelike grens.
Everton FC
Erelys
FA Cup (5)
PG du Plessis
Televisiedramas
Vir televisie lewer hy ’n groot bydrae. Sy eerste televisiedrama is Anderkant Sesriem, die verhaal van ’n jong seun se ervarings saam met sy Voortrekkermaats in die Namibwoestyn.
Everton FC
Erelys
Europese beker II (1)
PG du Plessis
Televisiedramas
Die enkel televisiedrama ’n Rand ’n droom verower die SAUK-prys vir Afrikaanse Televisiedrama in 1978.
Hy skryf ook die televisiereekse TJ7 (oor ’n weduwee wat saam met haar “aangenome” familie van leeglêers en kansvatters in die Tramway Hotel in Fordsburg bly, gebaseer op sketse van Wim Hartman wat voorheen in Die Huisgenoot verskyn het), Maplotters, Andries Plak, Dryfsand en Feast of the uninvited (wat hy later in ’n roman verwerk wat as Fees van die ongenooides gepubliseer word en as een van sy belangrikste bydraes tot die Afrikaanse literatuur beskou word). Die SAUK-prys vir Afrikaanse Televisiedrama word in 1980 toegeken vir TJ7, in besonder Episode 3. Dryfsand ontvang in 2007 die ATKV-Televisieprys vir Beste Draaiboek vir ’n Afrikaanse Dramareeks, asook die Beste Regisseur-prys vir Koos Roets en die prys vir die Beste Afrikaanse Dramareeks.
Hy verwerk Mikro se Gonnakolk-stories in ’n televisiereeks getiteld Mattewis en Meraai, asook in ’n toneelopvoering wat deur TRUK op die planke gebring word.
Sy bekendste televisiewerk is egter die reeks Koöperasiestories wat van sy sketse gemaak word wat aanvanklik in Die Transvaler verskyn het. Hierdie stories word in verskeie bundels gepubliseer en ’n rolprent word ook daarvan gemaak. Hy volg dit baie jare later op met die soortgelyke Pandjieswinkelstories, wat oor KykNET gebeeldsaai word, met Han, Skroef en Toffie as die bindkarakters wat die dorpenaars se stories vertel. Hier verskuif die aksie egter weg van die platteland en word die stadslewe merendeels uitgebeeld.
Rolprent draaiboeke
Sy draaiboeke vir die rolprente Nag van die 19de (oor ’n troue wat in ’n ramp eindig) ), Liewe hemel, Genis (die hoofkarakters van Koöperasiestories in ’n vollengte rolprent) en Weerskant die nag (’n liefdesverhaal vir volwassenes oor die onaanpasbaarheid en wanbegrip van ’n man en vrou vir mekaar) word verfilm en hy skryf ook die draaiboek oor die lewensverhaal van Bles Bridges, The devil and the song.
Prosa
Aan die begin van sy skrywersloopbaan skryf hy ’n aantal verhale wat in tydskrifte gepubliseer word, maar dit is slegs Pat O’Faggerty se verhaal, wat op 16 Januarie 1959 in Die Huisgenoot verskyn het, wat hy in later jare as van enige waarde heg.
Kortverhaalbundels/ rubriekbundels
Ook op die gebied van die kortprosa lewer hy ’n beduidende bydrae, veral met sy Koöperasiestories, wat in meer as een bundel versamel word, naamlik Koöperasiestories op Donderdag, Nog Koöperasiestories en eindelik die versamelde Koöperasiestories in Koöperasiestories: die omnibus. Die stories verskyn eers as rubriek in Die Transvaler en vertel die verhale van mense op ’n klein plattelandse dorpie met ’n gesonde dosis humor wat die dieper boodskap telkens half verberg. Die verhale is egter geensins oppervlakkig nie en die breë register van menswees en gebeure binne die gemeenskap kom almal op een of ander wyse onder die vergrootglas, sodat wreedheid, skynheiligheid, egbreuk, lyding, sterftes en geboortes, liefde en die volle emosionele register belig word. Die verhale gryp terug na die oerbron van alle letterkunde, naamlik die vertelkuns. Hy word baie bekend wanneer hierdie stories vir die televisie verwerk word en later word ’n vollengte film, Liewe hemel Genis, ook van die reeks gemaak. Nog Koöperasiestories is in 1986 op die kortlys vir die toekenning van die Perskor-prys.
In Hier sit die manne, Het olifante elmboë?, Neklis en Tussen die riewe sit hy hierdie volkskuns voort, telkens in ’n ander milieu, met baie van hierdie stukke wat ook eers as ’n rubriek in ’n koerant verskyn het.
Hier sit die manne is ’n versameling kroegstories wat soos Koöperasiestories gebou is rondom ’n paar karakters. In hierdie geval is dit kroegvlieë soos Jellie Labuschaan en Fred wat in Jannetjie se kroeg boer. Deur die humor van die verhale skemer daar egter dikwels ’n lewenswaarheid of ’n stukkie hartseer menslikheid.
Het olifante elmboë? word aangebied as outobiografiese verdigsels soos deur hom bygelieg. Hierin vertel PG van kennismakings met mense en menslike lotgevalle wat hom diep geraak het, hom ontstel, besiel of geamuseer het en soms op verrassende wyse sy lewensuitkyk beïnvloed het. Daar is ontmoetings met kinders waarin hy besef hoe verlossend die vrye spel van die verbeelding en die hart is in ’n samelewing wat almal wil hokslaan. Hy vertel ook van konfrontasies met die dood, soos Freddie, die skoolseun wat in Schoonspruit se bruin stormwater weggeraak het en John, die statusverslaafde sakeman wie se gejaagde lewe eindig in ’n beriggie op bladsy vyf van die koerant. Satiries van aard is sy duiwelstories, waarin hy vertel hoe Beëlsebub by sy vuurtjie op die plaas kom sit en kookwater-voorstelle doen oor die verdere uitbuiting van Afrikaner-sondes. Die hele spektrum van die lewe word hier bestryk. Die FAK-prys vir Ontspanningsleesstof word in 1988 toegeken aan Het olifante elmboë?
Tussen die riewe se titel kom van die delwersvelde. Onder-in sommige delwersgate lê daar riewe of harde rotslae wat dalk ’n blink steentjie vasgevang hou, wat vergelyk word met die dieptes van die menslikheid wat sy mooi oomblikke bêre vir diegene wat met liefde en geduldig en diep genoeg daarna soek. P.H. Roodt beskryf die stories as van sy beste kortkuns, waarin hy hom bewys as beide ’n filosoof en storiemaker.
In 2006 verskyn ’n bundel kortverhale 120+ Sommerstories.
Kortetjies en ’n lange bevat die verhale van Het olifante elmboë en Neklis, maar talle van die verhale is gewysig en nuwes word ook bygevoeg, sodat hierdie bundel meer is as ’n heruitgawe. Die lange van die titel is die kortverhaal Ons mond, ’n treffende verhaal gesien uit die oë van ’n kind in ’n huis waar die letsels van die Anglo-Boereoorlog en die konsentrasiekamp nog nie geheel is nie. Die titel van die versameling kom van die ou slinger-luie van plaaslynoproepe.
Versamelbundels
Sy kortverhale word in verskeie versamelbundels opgeneem, waaronder Konstruktiewe lyding in Op hulle stukke onder redaksie van Jeanette Ferreira. Ander bundels met sy werk sluit in Vuurslag en Vertellers 1 en 2.
Romans
Sy eerste roman is in Engels, naamlik A married man’s guide to adultery waar “adultery” nie net na seksuele ontrouheid verwys nie, maar ook op verdraaiing van die waarheid en die impak wat valsheid van vele vorms op die samelewing het. Die roman beslaan sewe boekdele en besin oor diep kwessies soos moraliteit, skuld, verwording en boetedoening.
Na uitsending van die televisiereeks Feast of the uninvited verwerk hy die gegewe ook in ’n Afrikaanse roman as Fees van die ongenooides. Hierin word die verwoestende uitwerking van die Anglo-Boereoorlog ondersoek en veral die impak wat die Engelse se verskroeide aarde-beleid het op die lewens van ’n alledaagse Boerefamilie, die Van Wyks van die Vrystaat. ’n Oud-offisier uit die Britse magte van daardie tyd ondersoek ’n paar bundels halfverbrande foto’s oor die oorlog in ’n museum se argief en herleef sy eie aandadigheid. Daar is veral die onuitwisbare beeld van ’n mooi jong vrou wie se drome oor die toekoms deur die oorlog vernietig is. Dit is nie ’n tipiese verhaal oor die Anglo-Boereoorlog nie en vestig juis die aandag op onbekende en ongewone fasette. Die roman vra vrae oor geloof, liefhê, strewes en begeertes, die leuens in die mens wat vir ander en vir die self voorgehou word en eindelik ook watter dinge mens onthou. Daar is die kwessie van verraad op politieke en persoonlike vlak, lafhartigheid waar dapperheid verwag word en die rol en lyding van swart en bruin mense in die oorlog. Sentraal in die storielyn is die komplekse verhoudings tussen mense wat juis die naaste aan mekaar behoort te wees. In 2009 is Fees van die ongenooides op die kortlys vir die toekenning van die Universiteit van Johannesburg-prys en verower dit die ATKV-prys, terwyl dit in 2012 die Helgaard Steyn-prys ontvang vir die beste boek in enige genre wat die voorafgaande vier jaar in Afrikaans verskyn het.
Samesteller
Hy stel Halfeeu (1966) en Hoogtepunte (1967) saam, bloemlesings uit onderskeidelik die verhale en artikels wat in die eerste vyftig jaargange van Die Huisgenoot verskyn het. Uit die werk van Jan Spies stel hy die keur Spies op sy stukke saam. Saam met Marga Stoffer is hy die samesteller van die versamelbundel Ligvoets, waarin humoristiese verhale opgeneem word.
Eerbewyse
Benewens die talle boekpryse wat hy ontvang, kry hy ook die ATKV se prestige toekenning vir sy bydrae tot die Afrikaanse kultuur. By die Klein Karoo Nasionale Kunstefees van 2002 word die Insig Afrikaans Onbeperk Pioniersprys aan hom toegeken en in 2011 ontvang hy die Innibos Toekenning vir sy uitnemende skrywersbydrae tot die Afrikaanse Kultuurskat. In 2013 word hy vereer met ’n KykNet Fiesta-toekenning vir sy lewenslange bydrae tot die bevordering van die Afrikaanse teater en kunste. Hy ontvang in 2013 die Suid-Afrikaanse literêre toekenning vir sy lewensbydrae tot die lettere vir sy hele oeuvre. Met sy tagtigste verjaarsdag op 14 Julie 2014 word ’n spesiale konsert tot sy eer in die Atterburyteater by Lynnwood Bridge in Pretoria gehou, waaraan bekende akteurs en kunstenaars soos onder andere Alexa Strachan, Sandra Prinsloo, Marius Weyers, Frank Opperman en Elize Cawood deelneem
Bettina Wyngaard
Bettina Wyngaard (1971- ) is ’n Afrikaanse skrywer.
Lewe en werk
Bettina Wyngaard is op 15 Januarie 1971 in die Groote Schuur Hospitaal in Kaapstad gebore. Haar pa is Abraham (Abie) Wyngaard en haar ma is Katie Wyngaard. Sy het ’n broer, Hazlette, wat vier jaar ouer is as sy. Haar pa is oorlede aan kanker toe sy slegs tien jaar oud is, waarna haar ma die hoof van die huis word en die gesin moet versorg. Sy word groot in Grabouw, waar sy op vierjarige ouderdom haar skoolloopbaan aan die Pineview Primêre Skool begin. As gevolg van apartheidswetgewing moet die skool, wat in die afgebakende blanke gebied was, verskuif. Die nuwe skool is egter te klein en sy skuif dan na die ander laerskool, Kathleen Murray Primêr. Bettina matrikuleer op sestienjarige ouderdom in 1987 aan die Senior Sekondêre Skool Groenberg in Grabouw. Sy studeer vanaf 1988 verder aan die Universiteit van Stellenbosch, waar sy op negentienjarige ouderdom haar B.A.-graad behaal en daarna die LL.B.-graad.
In die vroeë negentigerjare is sy ’n leerlingklerk by ’n regspraktyk op Grabouw en in die Strand. Hierna is sy die eerste vrou wat ’n regspraktyk op Grabouw begin en dan word sy op 29 jaar die jongste JCE (Justice Centre Executive) ooit van die Regshulpraad in Grahamstad in die Oos-Kaap. In Januarie 2007 word sy die nuwe direkteur van die Women’s Legal Centre in Kaapstad, waar haar doel is om vroue bewus te maak van hulle regte. Dan verlaat sy die regsberoep en word voltyds skrywer en koördineerder van die gender-kantoor van die Anglikaanse Kerk op Somerset-Wes. Hiervandaan trek sy terug na Grabouw, waar haar familie steeds woon, en skryf voltyds. In haar tuisdorp is sy betrokke by Dare to Care, ’n voedingsprogram in een van die plakkerskampe. Sy is ook ’n trustee van Anglican Aids and Healthcare Trust, ’n nasionale organisasie wat met mense, en veral kinders, werk wat deur MIV geaffekteer is of self daarmee lewe. Op vrywillige basis doen sy hierdie trust se regswerk. Sy behoort aan die Afrikaanse tak van die internasionale skrywersorganisasie PEN en word verkies as ondervoorsitter. In April 2016 is sy saam met Ronelda Kamfer, Antjie Krog, Nathan Trantraal, Marita van der Vyver en Ingrid Winterbach een van die genooide Afrikaanse skrywers wat deelneem aan die Afrikaanse Kultuurfees in Amsterdam in Nederland.
Skryfwerk
Bettina skryf van baie jong ouderdom af en haar eerste stuk word in haar graad agt-jaar in die hoërskool se nuusbrief gepubliseer. Haar debuutroman, “Troos vir die gebrokenes” handel oor die bruin gemeenskap van Grabouw. Die hoofkarakter is Frieda Daniels wat saam met haar man John, drie volwasse kinders (Jimmy, Lilly en Lucy) en haar dogter Lilly se buite-egtelike seuntjie in ’n tweeslaapkamerhuis woon. Sy werk as toesighouer van die pakkers in die appelfabriek om vir die gesin brood op die tafel te sit. Naweke rand haar dronk man haar dikwels aan, maar sy besef dat sy sterk moet wees om hoop aan haar gesin te gee in die moeilike tye. Lilly is verwerp toe sy swanger geraak het, maar haar uitgesproke suster, die bibliotekaresse Lucy, leer haar dat sy wel keuses het. Lilly besef sy kan opstaan en rigting aan haar afgeskeepte bestaan gee en begin gemeenskapsdiens doen, wat haar lewe weer betekenis gee. Die gebrokenes waarmee sy werk laat Lilly geesdriftig werk vir ’n skuiling vir haweloses. Kwessies soos mishandeling, drankmisbruik, werkloosheid, armoede en misdaad word in die roman aangeraak, met spesifieke fokus op fisieke mishandeling soos die gruwel van verkragting binne huweliksverband. Lilly is weer onderwerp aan emosionele mishandeling aan die hand van Ben, die pa van haar kind. Frieda en Lilly verduur die mishandeling tot op die punt waar hulle besef dat net hulle die bose kringloop van die mishandeling kan verbreek. Die besef dat die troos waarna hulle as gebrokenes smag, in hulle eie hande lê en dat hulle die wilsbesluit moet neem om die mishandeling stop te sit, is beide bevrydend en troostend. Die hoop wat die karakters selfs in krisistye het, maak die verhaal ’n aangrypende uitbeelding van mense wat nie net hulle lot aanvaar nie, maar besluit om iets daaraan te doen. Die aanhaling voor in die boek kom uit Jesaja 61:1-3, waarin gesê word dat daar troos is vir die gebrokenes, vir wie die Here ’n sieraad vir as wil gee, wat daarop dui dat slegte dinge wat met jou gebeur in iets goeds omskep kan word. Hierdie boek verower in 2010 die Jan Rabie-prys vir innoverende prosa en by die Woordfees in 2010 word sy saam met Karin Brynard aangewys as wenner van die debuut-teksskrywer-kategorie.
Maanhaarbergroos
Die Maanhaarbergroos (Protea witzenbergiana) is 'n blomdraende struik wat hoort tot die bekende Protea genus. Die plant is endemies aan Suid-Afrika en kom voor vanaf die Sederberg tot Hexrivierberge en die Bokkerivierberge. Die plant is deel van die fynbos-bioom. Die struik sprei uit en word 3 m in deursnee en 50 cm hoog. Dit blom van Maart tot Junie met die hoogtepunt van April tot Mei.
Bettina Wyngaard
Skryfwerk
“Vuilspel” is ’n speurroman, waarin sosiale kommentaar gelewer word op kwessies soos regstellende aksie, misdadigheid binne die regering, ’n regstelsel wat soms ongeregtigheid in die hand werk, geweld in die samelewing, burgers wat vertroue verloor in hul eie polisiemag en die verhoudings tussen verskillende rassegroepe. Dit is egter veral die gay kwessie en die probleme wat swart en bruin gays het om binne hulle gemeenskappe aanvaar te word, wat onder die loep kom. Thandi Ndlovu word vermoor in die Khayelitsha township naby Kaapstad en die bruin speurderkaptein Nicci de Wee word aangestel om die saak te ondersoek. Beide Thandi en Nicci is deel van ’n groep lesbiese vroue en dit blyk dat daar ’n bende is wat daarop uit is om lesbiese vroue met korrektiewe verkragting te straf vir hulle seksuele voorkeur. Ten spyte van die aktuele tema en belangrike sosiale kwessies van die roman, word die karakters nie genoeg ontwikkel om die roman te laat uitstyg bo die verhaalgegewe nie. Bettina word op die Woordfees van 2013 as Woordkunstenaar vir 2013 aangewys vir haar gesprek met Desmond Painter oor haar speurroman “Vuilspel”.
Maanhaarbergroos
'n Brand vernietig die boom maar die sade oorleef. Die saad word deur die wind versprei. Die plant is eenslagtig. Dit is onbekend wat vir die bestuiwing verantwoordelik is, moontlik knaagdiere. Die plant groei op bergagtige hellings op hoogtes van 750 - 1 800 m.
In Engels staan dit as die Swan sugarbush bekend.
Bettina Wyngaard
Skryfwerk
“Slaafs” het weer kaptein Nicci de Wee aan die hoof van ’n ondersoek. Die tema van die verhaal is mensehandel, prostitusie, moord op buitelandse meisies wat onwettig die land binnegesmokkel word, asook grootskaalse polisiekorrupsie. Verskeie vroue word vermoor en mishandel deur wrede misdadigers wat geen teenstand duld nie. Die ondersoek begin wanneer die lyk gevind word van ’n onbekende jong meisie wat gemerk is met ’n brandmerk op haar rug en ’n tatoe van ’n roos-en-ketting aan haar enkel. Daarna word meer lyke, soortgelyk gebrandmerk, gevind. Eindelik lei die spore na ’n slawebordeel wat op ’n afgeleë plaas naby Grabouw deur die mensehandelsindikaat bedryf word. Hulle het meelopers wat tot hoog binne die polisiediens strek. In samewerking met dokter Gigi Gerber (tot wie kaptein Nicci de Wee ’n aangetrokkenheid voel, wat haar lewensmaat, die priester Sally, ongemaklik maak) en kollegas soos die stasiebevelvoerder Matoane, luitenant Blackie Swart, Peters en die rekenaargenie Hawthorn trek Nicci de Wee die net al stywer om die sindikaat. Dit is ’n knap geskrewe verhaal met suiwer karaktertekening, wat merendeels deur die karakters se aksies geopenbaar word.
SN 1987A
SN 1987A was ’n supernova aan die buitewyke van die Tarantula-newel in die Groot Magellaanse Wolk (’n nabygleë dwergsterrestelsel). Dit het sowat 167 000 ligjare van die Aarde af plaasgevind, naby genoeg dat dit in die Suidelike Halfrond met die blote oog sigbaar was. Dit was die naaste supernova sedert SN 1604, wat in die Melkweg self voorgekom het. Die lig van SN 1987A het die Aarde op 23 Februarie 1987 bereik. Dit is “1987A” genoem omdat dit die eerste supernova was wat in 1987 ontdek is.
Voorloperster
Vier dae nadat die voorval aangeteken is, is die voorloperster tentatief geïdentifiseer as Sanduleak -69° 202, ’n blousuperreus met ’n deursnee van 40 keer dié van die Son en ’n oppervlaktemperatuur van 16 000 kelvin, en wat voorheen ’n skynbare magnitude van 12,2 gehad het. Vier dae nadat die supernova verdof het, is dit bevestig deur die feit dat Sanduleak -69° 202 verdwyn het.
Dit was ’n onverwagte identifikasie, aangesien nie in destydse modelle van sterevolusie gedink is blousuperreuse kan as supernovas ontplof nie. Dit is egter nou bekend dat blousuperreuse dit wel kan doen, maar daar word bespiegel dat massaverlies deur middel van ’n dubbelster-metgesel dalk die evolusie van sulke sterre beïnvloed.
Vermiste neutronster
As SN 1987A se grootte in ag geneem word, behoort die kern ’n neutronster te gevorm het. Die neutrino-uitstralings wat waargeneem is, dui daarop dat ’n kompakte voorwerp wel by die ster se kern gevorm het. Sterrekundiges soek egter sedert die supernova vergeefs na ’n kern wat ingeplof het. Die Hubble-ruimteteleskoop neem sedert Augustus 1990 gereeld foto's van die supernova, maar tot dusver is geen teken van ’n neutronster bespeur nie.
’n Paar moontlike redes word oorweeg, hoewel nie een deur almal aanvaar word nie. Die eerste is dat die neutronster deur digte stofwolke omring word en dus nie gesien kan word nie. ’n Tweede moontlikheid is dat ’n pulsar gevorm het, maar met óf ’n besonder groot óf ’n besonder klein magneetveld. Dit is ook moontlik dat groot hoeveelhede materiaal kon teruggeval het op die neutronster sodat dit verder ingeplof en ’n swartkolk gevorm het. Neutronsterre en swartkolke gee dikwels lig af wanneer materiaal op hulle inval. As daar ’n kompakte voorwerp in die supernova is maar geen materiaal om daarop in te val nie, sal dit baie dof wees en nie waargeneem kan word nie.
Ander moontlikhede word ook oorweeg, soos dat die kern ’n kwarkster, ’n eksotiese soort kompakte ster, gevorm het.
Rooiborslaksman
Die rooiborslaksman, Laniarius atrococcineus, is 'n insekvretende, kleurvolle voël met 'n karmosynrooi bors, maar in uitsonderlike gevalle 'n gele. Atrococcineus beteken swartrooi. Dit is 'n bosveldvoël wat in doringveld, dikwels in droër sanderige omgewings in suidelike Afrika voorkom.
Die swartkoekoek, 'n broeiparasiet, gebruik onder andere hierdie voël as broeigasheer vir sy kleintjies.
Kleingroenroos
Die kleingroenroos, (Protea scolymocephala) is 'n blomdraende struik wat aan die bekende Protea genus behoort. Die plant is endemies aan Suid-Afrika en kom voor vanaf die Kaapse Skiereiland en Kleinmond tot Hawston, asook die Gifberg. Die spesie is deel van die fynbos-bioom. Die struik word 1.5 m hoog. Dit blom van Julie tot November met die hoogtepunt van Augustus tot September.
'n Brand vernietig die boom maar die sade oorleef. Die saad word deur die wind versprei. Die plant is eenslagtig. Dit is onbekend hoe bestuiwing plaasvind. Die plant groei sanderige vlaktes op hoogtes van 0 - 400 m.
Dit staan ook as die witskollie en in Engels as die Thistle sugarbush bekend.
Galery
<Gallery> Protea scolymocephala 1.jpg Protea scolymocephala 1DS-II 1-C4605.jpg Protea scolymocephala 1DS-II 3-5534.jpg Protea scolymocephala kz2.jpg Protea scolymocephala.jpg </Gallery>
Langbeenstekelkreef
Die Langbeenstekelkreef (Panulirus longipes) is 'n stekelkreef wat voorkom in die westelike Stille Oseaan en die Indiese oseaan. Dit kom voor aan die kus van Oos-Afrika suidwaarts tot by die Oos-Kaap asook die Indonesië en Maledive-eilande.
Die seedier word tot 35 cm lank en is oranje-rooi van kleur met klein room kleurige kolletjies op. Die karapaks is doringagtig en daar is twee skerp horings tussen die oë wat voorwaarts wys. Die stert is plat (ongeskulp) met kenmerkende wit kolle aan die kante. Die lang bene is oranje-rooi met nou wit bande om. Die dier leef in skeure op riwwe in vlak water tot water wat 40 m diep is. Dit is naglewend en is alleenlopend. Dit is 'n omnivoor en aasdier wat op vis, slakke, skaaldiere, wurms en sekere plant spesies vreet. Dit kom algemeen voor en is bedreigd in sekere areas.
Breëbek
Die breëbek (Smithornis capensis) is 'n skaars tot gelokaliseerde standvoël wat in laaglande, oewer- en sandwoude voorkom. In Engels staan die voël as die African Broadbill bekend.
Identifikasie
Die voël is 12 tot 14 cm lank en weeg 20 tot 25 gram. Dit is 'n onopvallende voël met 'n dig gestreepte borskant. Die mannetjie se kop en kroon is swarter as die wyfie s'n. Die jong voëltjie is dofgeel en die rug is minder gestreep.
Hulle leef een-een of in pare saam. Die voël word maklik misgekyk as hy nie roep nie.
Metropool
'n Metropool is 'n groot stad of stedelike agglomerasie, ook genoem stedegroep, wat 'n beduidende ekonomiese, politieke en kulturele sentrum vir die land of streek is, en 'n belangrike middelpunt vir streeks- en internasionale verbindings, handel en kommunikasie. Die term is Grieks (Μητρόπολη) en beteken die "moederstad" van 'n kolonie (in die antieke sin), dus 'n stad wat setlaars uitstuur. Dit is later veralgemeen om te verwys na 'n stad wat beskou word as die middelpunt van 'n spesifieke aktiwiteit, of enige groot, belangrike stad in 'n land.
'n Groot stad wat aan 'n groter stedelike agglomerasie behoort, maar nie die kern van die agglomerasie is nie, word nie gewoonlik beskou as 'n metropolis nie, maar as 'n deel daarvan.
Geskiedenis
In die antieke verlede was metropool die woord vir 'n stad of staat van oorsprong van 'n kolonie. Baie groot stede wat deur antieke beskawings gestig is, word beskou as belangrike metropole van hul tyd vanweë hul groot bevolkings en belangrikheid. Party van hierdie antieke metropole het oorleef tot in die moderne tye en is van die wêreld se oudste onafgebroke bewoonde stede.
Volgens moderne kriteria word Rome beskou as die heel eerste metropool, met 1 miljoen mense in 1|jaar 1 en 'n stedelike kultuur wat argitektuur ingesluit het wat in baie eeue nie geëwenaar is nie.
Wêreldstad
Die konsep van 'n wêreldstad is 'n stad wat 'n regstreekse en tasbare uitwerking het op wêreldsake op sosio-ekonomiese maniere. 'n Poging om wêreldstede te definieer en te kategoriseer deur finansiële maatstawwe is gedoen deur die Globalisering en Wêreldstedenavorsingnetwerk, wat hoofsaaklik gesetel is in die Loughborough-universiteit in Engeland. Die studie het stede in volgorde geplaas na aanleiding van hul verskaffing van "gevorderde produsentedienste" soos rekeningkunde, reklame, finansies en regte.
'n Metropool is nie noodwendig 'n wêreldstad nie – of, as dit een is, is dit dalk nie onder die grootstes nie – weens sy lewenstandaard, ontwikkeling en infrastruktuur. 'n Metropool wat ook 'n wêreldstad is, is 'n wêreldmetropool.
Egipte
Kaïro en Alexandrië word beskou as Egipte se grootste metropole.
Nigerië
Lagos is die grootste metropoolse stad in Nigerië.
Suid-Afrika
In Suid-Afrika is 'n metropolitaanse munisipaliteit of "Kategorie A-munisipaliteit" 'n munisipaliteit wat die funksies van die plaaslike regering vir 'n stedegroep uitvoer. Dit is in teenstelling met areas wat hoofsaaklik landelik is, waar die plaaslike regering in distriksmunisipaliteite verdeel is (wat vergelyk kan word met 'n county in die VSA) en 'n plaaslike munisipaliteit. Daar is agt metropolitaanse munisipaliteite in Suid-Afrika: Johannesburg, Tshwane (Pretoria), Ekurhuleni (Oos-Rand), Kaapstad, Buffalo-stad (Oos-Londen), eThekwini (Durban), Mangaung (Bloemfontein) en die Nelson Mandelabaai Metropolitaanse Munisipaliteit (Port Elizabeth/Uitenhage).
Bangladesj
In die Volksrepubliek van Bangladesj is daar elf metropolitaanse areas: Dhaka-Noord, Dhaka-Suid, Gazipur Chittagong, Rajshahi, Khulna, Sylhet, Barisal en Rangpur. Grond is duur en inwoners het 'n beter stedelike lewenstyl. Spesiale polisiedepartemente word toegewys vir die metropolitaanse stede, en daar is stadskorporasies waarvoor burgemeesters vir 'n vyfjaar-periode verkies word. Die meeste van hierdie stede het 'n bevolkingsdigtheid van 35,000/vierkante myl, en meer. Dhaka word beskou as 'n megastad omdat sy bevolking meer as 10 miljoen is.
Indië
In Indië is daar 47 metropolitaanse stede. Volgens die 2011-sensus is die toptien metropolitaanse stede volgings hul bevolking Mumbai, Delhi, Bengaluru, Hyderabad, Ahmedabad, Chennai, Kolkata, Surat, Pune en Jaipur. Die sensuskommissie het die kwalifikasie vir 'n metropolitaanse stad omskryf as "die stede wat 1 miljoen of meer inwoners het" en 'n megastad as "die stede wat 4 miljoen en meer inwoners het".
Indonesië
In Indonesië is die metropolitaanse stede in Jabodetabek (Jakarta, Bogor, Depok, Tangerang, Bekasi), die grootste metropolitaanse gebied in Suidoos-Asië en die vyfde grootste metropolitaanse gebied in die wêreld (2007). Die ander stede is Surabaya, Bandung, Semarang en Medan.
Iran
In Iran is die metropolitaanse stede Teheran en Mashhad, asook ander stede soos Shiraz, Karaj, Isfahan, Tabriz, Ahvaz en Qom.
Israel
In Israel is daar vier vername metropolitaanse areas: Tel Aviv, Jerusalem, Haifa, Beer Sheva. Israel se Sentrale Buro vir Statistieke het die grense bepaal van Tel Aviv, Haifa en Beer Sheva, en aan die metropolitaanse area konsentriese sirkels toegewys wat die intensiteit van die hoofstadverbindings bepaal.
Japan
Die Japannese regsterm to (都) word as benaming vertaal as "metropool",  hoewel bestaande vertalings voor dié benaming bestaan het. Gestruktureer as 'n prefekdom pleks van 'n gewone stad, is daar net een to in Japan, naamlik Tokio. Sedert 2008 het Japan 11 ander stede met 'n bevolking van meer as 1 miljoen. Dieselfde Kanji-karakter in Chinees of in generiese Japannees (tradisioneel of nie-spesifiek) word op verskeie maniere vertaal: stad, munisipaliteit en spesiale munisipaliteit.
Libanon
Beiroet, Sidon en Tripoli is drie van die vernaamste metropolitaanse gebiede langs die Libanese kuslyn. Die meeste van Libanon se metropolitaanse gebiede en grootste stede is langs die kus geleë.
Pakistan
Pakistan se die vernaamste metropolitaanse stede is Karachi, Lahore, Faislabad, Multan en die tweelingstede Islamabad (die hoofstad) en Rawalpindi.
Filippyne
Metropolitaanse Manila, of bloot Metro Manila, is die metropolitaanse streek wat die stad Manila en sy omliggende gebiede in die Filippyne insluit. Dit bestaan uit 17 stede, naamlik Manila, Caloocan, Las Piñas, Makati, Malabon, Mandaluyong, Marikina, Muntinlupa, Navotas, Pasay, Pasig, Parañaque, Quezon City, San Juan, Taguig, Valenzuela en Pateros. Die streek is die politieke, ekonomiese, sosiale, kulturele en opvoedkundige sentrum van die Filippyne. Volgens 'n presidensiële verordening is Metro Manila as geheel die setel van die Filippyne se regering, maar die stad Manila is die regering. Die grootste stad in die metropool is die stad Quezon, terwyl die grootste sakedistrik die Makati- sentrale sakedistrik is.
Singapoer
Die Republiek van Singapoer is 'n soewereine stadstaat en 'n metropool.
Suid-Korea
In die Republiek van Korea is daar sewe spesiale en metropolitaanse stede op selfregerende administratiewe vlak, naamlik Seoul, Busan, Incheon, Daegu, Gwangju, Daejeon en Ulsan.
Taiwan
Taipei, die grootste stad in Taiwan, is die politieke, ekonomiese en kulturele sentrum van die Taiwannese. Die metropolitaanse gebied bestaan uit vier administratiewe distrikte – Taipei, New Taipei, Keelung en Taoyuan – met meer as 8 miljoen inwoners.
Verenigde Arabiese Emirate
Daar is agt metropole in die VAE: Dubai, Abu Dhabi, Sharjah, Al Ain, Ajman, Ras Al Khaimah, Fujairah en Umm al-Quwain. Van hulle is Doebai die grootste.
Die Tsjeggiese Republiek
Slegs Praag het meer as 1 miljoen inwoners.
Finland
Finland se hoofstad, Helsinki, saam met die naburige areas vorm Groter Helsinki, met 'n inwonertal van sowat 1,4 miljoen. Dit is die enigste metropool in die land.
Frankryk
Volgens Frankryk se nasionale statistiese instituut is daar 12 "metropolitaanse stede" in Frankryk. Parys, Lyon en Marseille is die grootste, maar daar is nege ander groot stede: Toulouse, Lille, Bordeaux, Nice, Nantes, Strasbourg, Rennes, Grenoble en Montpellier.
Duitsland
Die grootste Duitse stad volgens administratiewe grense is Berlyn, terwyl Ryn-Ruhr die grootste metropolitaanse gebied is, met meer as 10 miljoen mense. Die belangrikheid van 'n stad word gemeet volgens drie groepe aanwysers, wat ook metropolitaanse funksies genoem word: Die besluitneming- en beheer-funksie, die vernuwing- en mededingingsfunksie, en die poortfunksie. Hierdie funksies word beskou as belangrike terreine vir metropolitaanse gebiede om hul prestasie te ontwikkel.
In ruimtebeplanning word 'n metropool gewoonlik beskou binne sy streekskonteks, gevolglik is die fokus hoofsaaklik op die metropolitaanse streke. Hierdie streke kan monosentraal of multisentraal wees. Elf metropolitaanse streke is as sulks verklaar volgens hierdie aanwysers: Berlyn-Brandenburg, Bremen-Oldenburg, Dresden-Halle-Leipzig, Frankfurt-Ryn-Main, Hamburg, Hannover-Braunschweig-Göttingen-Wolfsburg, München, Neurenberg, Ryn-Neckar, Ryn-Ruhr (met Keulen/Bonn) en Stuttgart.
Italië
Sedert 1 Januarie 2015 is daar 14 "metropolitaanse stede" in Italië. Rome, Milaan en Napels en ander groot kerngebiede het stedelike sones van hul omliggende gebiede geneem en hulle in die nuwe entiteite laat saamsmelt, wat die tuiste van een uit elke drie Italianers is. Die "provinsies" is die dele van die platteland wat nie aan enige Città Metropolitana behoort nie.