cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Fairview, Johannesburg
duimnael|links|270px|Op hierdie straatkaart van Johannesburg van 1896 word die name Fairview sowel as Fawcus Township aangedui.
duimnael|links|220px|Die destydse [[NG gemeente Jeppestown se kerkgebou op die hoek van Corrie- en Op de Bergenstraat is 'n provinsiale erfenisterrein.]]
Fairview is 'n voorstad van Johannesburg in Suid-Afrika, in die voormalige "Area 9". Fairview word begrens deur Troyeville in die noorde, Reynolds View in die ooste, Jeppestown in die suide en New Doornfontein in die weste. Fairview is sowat 3 km oos van Johannesburg se stadsaal geleë.
Die destydse NG gemeente Jeppestown se kerkgebou is in Fairview geleë en is al beskryf as een van die mooiste kerke in Johannesburg.
Geskiedenis
Ná die Tweede Vryheidsoorlog, toe die sosiale kleurskeidslyn strenger toegepas is, het hy sy vrou en gesin geneem en met die geld wat hy uit die verkoop van sy grond en ontwikkeling van Fawcus Township gemaak het, verhuis na Jamaika en later Trinidad, waar hy oorlede is. In 1909 het sy weduwee na Johannesburg teruggekeer en sonder welslae probeer om die ou naam van die dorpsgebied te herstel, wat intussen herdoop is tot Fairview.
Dit is nou ’n minder gegoede, vervalle residensiële voorstad met sakeondernemings en werkwinkels aan Commissionerstraat, wat uit die middestad hierdeur loop. ’n Groot brandweerstasie met ’n hoë toring is op ’n hoogte aan die oostelike kant van Commissionerstraat gebou.
Nuweland-krieketveld
Nuweland-krieketveld in Kaapstad is 'n Suid-Afrikaanse krieketveld. Dit is die tuiste van die Kaapse Kobras, wat in die Sunfoilreeks, Momentum-eendagbeker en Standard Bank Pro20-kompetisies meeding. Dit is ook 'n stadion waar toetskrieket gespeel word. Nuweland word beskou as een van die mooiste krieketvelde ter wêreld, wat oorskadu word deur Tafelberg en Duiwelspiek. Nuweland word verder bevoordeel deur 'n Kaaps-mediterreense klimaat met winterreënval, wat perfekte weer toelaat om krieket in te speel en te kyk. Dit is naby aan Nuwelandstadion, wat 'n groot rugby- en sokkerstadion is.
Filmografie van Ewan McGregor
Ewan McGregor het sy debuut as akteur in 1993 in die Britse televisiereeks Lipstick on Your Collar gemaak. Hy volg hierdie rol op met verskynings in Bill Forsyth se Being Human uit 1994 en Danny Boyle se riller Shallow Grave. Twee jaar later speel hy die heroïenverslaafde Mark Renton in Danny Boyle se Trainspotting, wat aan hom internasionale erkenning verleen. Hy volg hierdie rol op in die film T2 Trainspotting uit 2017.
Nuweland-krieketveld
Die veld bied sy eerste toetswedstryd aan op 24–25 Maart 1889 toe Engeland Suid-Afrika met 'n beurt en 202 lopies geklop het. Teen Januarie 2020 is daar 55 toetswedstryde op die veld gespeel, waarvan Suid-Afrika 23 gewen, 21 verloor en 11 onbeslis geëindig het. Die laaste span om Suid-Afrika hier te klop was Engeland in Januarie 2020.
Die eerste Internasionale eendagwedstryd is op 7 Desember 1992 hier gespeel, toe die Proteas teen Indië met ses paaltjies gewen het. Teen Junie 2019 is daar 41 EDIs op die veld gespeel, insluitende vyf in die Krieketwêreldbeker 2003. Suid-Afrika het 30 van sy wedstryde gewen en ses verloor. Indië is die mees onlangse EDI-wenner teen die Proteas (in Februarie 2018).
Filmografie van Ewan McGregor
In 1999 speel hy die Jedi Obi-Wan Kenobi in die eerste rolprent van die Star Wars prequel trilogy, Star Wars: Episode I– The Phantom Menace; die karakter is oorspronklik gespeel deur Alec Guinness in die eerste Star Wars trilogie. Hy speel weer die rol in die opvolgfilms, Star Wars: Episode II– Attack of the Clones (2002), en Star Wars: Episode III– Revenge of the Sith (2005). In die 2015 rolprent Star Wars: The Force Awakens en die 2019 rolprent Star Wars: The Rise of Skywalker, neem McGregor weer die rol op van Obi-Wan in stemverskynings. In 2019 is dit aangekondig dat hy weer sy rol sal opneem in 'n eksklusiewe Disney+ reeks wat rondom die karakter sentreer. Sy oom, Denis Lawson, het die rol gespeel van Wedge Antilles in die oorspronklike trilogie. Vir sy rol as Christian in die 2001 musikale romantiese dramafilm Moulin Rouge! ontvang hy sy eerste benoeming vir 'n Golden Globe vir Beste Akteur. Elf jaar later word hy benoem vir sy rol in Salmon Fishing in the Yemen (2012) in dieselfde kategorie.
Nuweland-krieketveld
Tussen 1991 en 1997 is verskeie verbeteringe aan die stadion aangebring. Groot dele van die graswalle is vervang deur pawiljoene, wat die sitplek vermeerder het tot 25 000.
Filmografie van Ewan McGregor
In 2010 wen McGregor se akteurspel in Roman Polanski se sielkundige riller The Ghost Writer die Europese Film-toekenning vir Beste Akteur. In 2016 maak McGregor sy buiging as regisseur in die rolprent American Pastoral.
Outremer
Outremer (Frans: anderkant die see) is die historiese naam vir die gebied van die Christelike kruisvaarderstate, wat na die Eerste Kruistog langs die Levantynse kus (op die grondgebied van die huidige Israel, Libanon en Jordanië) gestig is, veral die Koninkryk van Jerusalem.
In die 12de eeu skryf Willem van Tyrus sy werk Historia rerum in partibus transmarinis gestarum (Frans: Histoire d'Outremer), 'n geskiedenis van Outremer in 23 boekdele, wat egter onvoltooi bly en verlore gegaan het.
Sowat drie eeue later verskyn in 1490 Sébastien Mamerot se Les passages faits Outremer par les Français contre les Turcs et autres Sarrazins et Maures outremarins, 'n boek oor die Franse kruistogte teen die Turke, Sarasene en More.
Nuweland-krieketveld
Nuweland is een van die min krieketvelde in Suid-Afrika wat geneig is om draaiboulers te bevoordeel. Die meeste velde is geneig om naatboulers of kolwers te bevoordeel, maar die Wes-Kaap het 'n geskiedenis van goeie draaiboulers, 'n onlangse voorbeeld is Paul Adams.
James Bisset
regs|duimnael|230px|James Bisset, argitek, siviele ingenieur en openbare figuur.
Nuweland-krieketveld
Die veld het ook uitstalwedstryde in die Australiese-reëls voetbal aangebied. In 1998 het 'n skare van 10 123 die Brisbane Lions teen Fremantle sien speel.
Kernspin
'n Kernspin is 'n kwantummeganiese eienskap van die kern van 'n atoom. Oppervlakkig (of liewer: klassiek) gesien kan ons 'n atoomkern voorstel as 'n deeltjie wat soos die Aarde of 'n giroskoop om sy eie as wentel.
Die waarde van I bepaal die hoekmomentum van die deeltjie volgens die formule:
Hierin is \hbar die gereduseerde konstante van Planck.
Waardes van I
Elke isotoop se kern het 'n spesifieke waarde van die kwantumgetal I. Hierdie getal kan waardes bereik vanaf 0 tot 8 in stappe van ½. Byvoorbeeld 4He -die alfadeeltjie het 'n spin I=0, 1H -die proton- het I=½, die niobiumisotoop 90Nb het I=8 wat die hoogste waarde is wat in die periodieke tabel voorkom.
Die waarde van die kernspin hang af van die aantal protone (Z) en neutrone (N) in die kern. Ons kan drie gevalle onderskei:
James Bisset
James Bisset (Aberdeen, Skotland, 13 September 1836 [volgens 'n ander bron 14 Oktober 1835] – Kenilworth, Kaapstad, 8 Oktober 1919) was 'n Suid-Afrikaanse argitek en siviele ingenieur van Skotse herkoms wat veral onthou word vir sy ontwerp vir twee NG kerkgeboue, die Grootkerk op Graaff-Reinet en die moederkerk op Beaufort-Wes, die ou hoofgebou van die Gill-kollege op Somerset-Oos en die voetstuk van die Prins van Wallis-obelisk, Port Elizabeth.
Lewensloop
duimnael|links|300px|Port Elizabeth se stasie, ontwerp deur Bisset en opgerig in 1875, hier uitgebeeld op 'n poskaart van omstreeks 1900.
Bisset het sy onderrig in Aberdeen, Skotland, ontvang. Omstreeks 1852 het hy aan die Universiteit van Londen studeer as ingenieurstudent onder prof. C.B. Shelly. Later is hy in diens geneem as assistent-ingenieur by Fox, Henderson & Co. Hy kom in Desember 1858 in Kaapstad aan as lid van die ingenieurspan onder leiding van W.G. Brounger wat hierheen gekom het om die Wellingtonse stasiegebou op te rig. Teen 1861 was hy ingenieur by die Green Point Tramway Company en dit bly hy het sy loopbaan lank talle poste gelyktydig beklee. In Kaapstad is hy in 1862 getroud met Elizabeth Magdalena Christina Jarvis. Hy was 'n grootoom van die argitek Paul Bisset, wat in 1959 verantwoordelik was vir die opknapping van die NG kerk Beaufort-Wes.
In die jaar van sy huwelik het hy die spoorwegmaatskappy verlaat nadat hy 'n wedstryd gewen het vir die ontwerp van die Mutual Assurance-gebou in Darlingstraat en het hy sy eie argitektuur-en-ingenieurspraktyk in Kaapstad opgerig. Hy het albei beroepe die res van sy loopbaan beoefen en was verantwoordelik vir talle geboue in die Moederstad.
In 1865 het hy bedank by die Green Point Tramway Comnpany ná 'n meningsverskil en hou aan werk in die Kaap tot hy aangestel is as Hawe-ingenieur in Port Elizabeth in 1871. In dieselfde jaar is hy verkies as genoot van die Instituut van Siviele Ingenieurs. Ná 1874 word hy konstruksie-ingenieur van die Port Elizabeth-Uitenhage-spoorweg en was verantwoordelik vir die bou van dié spoorlyn. Later het hy hoof-resident-offisier in Port Elizabeth geword en in dié hoedanigheid was hy konstruksiebestuurder van die Oos-Londen-King William's Town-spoorweg (1877) en sub-inspekteur van openbare werke. Hy was ook vir 'n kort ruk boumeester van die nuwe parlementsgebou in Kaapstad in 1877 en het met pensioen uit die staatsdiens getree in 1878. Hierna het hy weer in privaat praktyk as argitek in Kaapstad gewerk van 1878 tot 1892, toe hy finaal aftree.
NG kerk Beaufort-Wes
duimnael|regs|230px|Die [[NG gemeente Beaufort-Wes|NG kerk Beaufort-Wes.]] duimnael|links|270px|Die nuwe kerk se hoeksteenlegging was in Oktober [[1892. Op die agtergrond is die ou kerk, wat die gemeente 63 jaar gedien het. Twee galerye van die ou kerk is deel gemaak van die nuwe kerk en is vandag (2012) nog in gebruik, 183 jaar nadat dit opgerig is.]] duimnael|regs|270px|Die dienende ouderlinge lei in September 1894 die optog na die inwyding van Beaufort-Wes se nuwe NG kerkgebou, ontwerp deur Bisset.
Die NG gemeente Beaufort-Wes se kerkraadsnotule stel dit nie duidelik presies wanneer met die bou van die nuwe en teenswoordige kerk begin is nie. Die notule van 29 Februarie 1892 meld terloops dat die bouwerk reeds aan die gang was. Daar is ook geen sprake van wie die argitek was nie; dit kon dalk daartoe aanleiding gegee het dat dié kerk se ontwerp dikwels verkeerdelik aan Charles Freeman toegedig word. Die hoeksteen is reeds in Oktober 1892 plegtig gelê. Op 'n foto wat tydens dié geleentheid geneem is, blyk die fondament van die nuwe gebou duidelik op die voorgrond, maar op die agtergrond is twee gewels en 'n gedeelte van die strooidak van die ou kerk nog sigbaar. Dié kerk is ruim 63 jaar lank as godshuis gebruik. Eers ná die hoeksteenlegging is die ou kerkgebou afgebreek en ook net ten dele, want twee galerye (onder meer die orrelgalery) is gelaat en later deel gemaak van die nuwe gebou en as sodanig word dit vandag nog gebruik. Nadat met die afbreek van die ou kerk begin is, het die kerkraad besluit om die eredienste in die plaaslike sendingkerk te hou. Van die Wesleyaanse gemeente is verlof verkry om met die Nagmaalsdienste van hul kerk gebruik te maak. Teen 15 Januarie 1894 het die nuwe kerk voltooiing genader en dra die kerkraad dit aan ds. Louis Hugo op om dr. Andrew Murray van Wellington te vra om die wydingsrede met die inwyding te kom hou. Drie maande daarna is die nuwe kerkgebou verseker vir £8 000. Die formele inwyding het eers op 22 September 1894 plaasgevind.
De Kerkbode het op 28 September 1894 oor die inwyding van Beaufort se nuwe kerk berig: "Heden, 22 September, werd de nieuwe Kerk alhier ingewyd. Ds. A. Murray kwam reeds Dinsdag hier aan en had van Woensdagavond diensten. Later kwamen nog de predikanten van Victoria-West, Murraysburg en Prince Albert. Gisteren was een dag van groot gewoel, met het aankomen van al de leden der gemeente van buite, als mede van vele vreemdelingen. Heden te half tien ure werd de optocht gevormd van de deur van de pastorie, en trok men op naar de Kerk. Het gebouw met zyn toren van 150 voet hoog maakt een zeer aangenamen indruk, en is een sieraad voor het dorp. De deur werd ontsloten door Ds. A. Murray, die de Inwydingsrede hield. Eers werd het rapport der Bouw Commissie gelevert, waaruit bleek dat de kerk £13,500 gekost heeft en dat daarvan iets over de £5 000 werd afbetaald. Er rust dus een schuld van iets over £8 000 op het gebouw. Dit nog buiten £800 dat de zusters afsonderlyk besteed. De preekstoel en het orgel, die niet zoolang geleden geschonken werden aan de oude kerk, zyn in de nieuwe overgebracht en passen er zeer goed by. De Kerk bevat zowat 1 000 plaatsen, maar het getal menschen dat er in was, was zeker niet ver van 2 000. Er was een koor onder leiding van ds. Hugo, dat enige stukken van Prof. J. de Villiers uitvoerde."
Dr. Andrew Murray het 'n treffende rede uitgespreek na aanleiding van Lev. 10:2, 3: "Toen ging een vuur uit van het aangezicht des HEEREN, en verteerde hen; en zij stierven voor het aangezicht des HEEREN. En Mozes zeide tot Aäron: Dat is het, wat de HEERE gesproken heeft, zeggende: In degenen, die tot Mij naderen, zal Ik geheiligd worden, en voor het aangezicht van al het volk zal Ik verheerlijkt worden. Doch Aäron zweeg stil (Statebybel." Tydens sowel as na afloop van die diens het die gemeente die mooi bedrag van £736 aan dankoffers gegee. Die namiddag was toe voorbereidingsdiens en die volgende oggen is die heilige Nagmaal gevier. Dit was dan die einde van die luisterryke en geseënde naweek. 'n Jaar later het daar steeds 'n skuld van £7 500 op die gebou gerus. Die kerkraad het indertyd £5 500 opgeneem by mej. S.M.J. Hertzog van Kaapstad vir die bou van die kerk. Hertzog het ook twee jaar vantevore op die hoek van Boom- en Buitekantstraat in Kaapstad 'n kompleks geboue – woonhuise, 'n skool, 'n tehuis vir bejaarde vroue en twee woonstelle – laat oprig en in 1895 nog 'n groot gebou. Van hierdie geboue was 'n sierlike kerk die middelpunt. Daarby het sy die kerk van al die nodige voorsien. Aan De Nieuwe Kerk (NG gemeente Tamboerskloof) het sy dit alles in trust gegee met die bepaling dat, wanneer daar in die buurt 'n selfstandige gemeente ontstaan, dit aan dié gemeente oorgemaak moes word. Aan die skenking het sy net twee voorwaardes verbind: Die hoeksteen moes met vrymesselaarseerbewyse gelê word en alle dienste in die kerk moes in Engels gehou word. Gelukkig het sy geen sodanige voorwaardes aan Beaufort-Wes gestel nie.
NG kerk Graaff-Reinet
duimnael|regs|240px|Die [[NG gemeente Graaff-Reinet|NG kerk Graaff-Reinet, opgerig van 1885 tot 1887.]]
Kernspin
Spintoestande
'n Kernspin kan 2I+1 spintoestande aanneem. Byvoorbeeld 'n spin I=3 kan 7 spintoestande |-3>, |-2>, |-1>, |0>, |1>, |2> en |3> aanneem. Sonder 'n magneetveld is hulle ontaard, wat beteken dat hulle dieselfde energie besit. In die aanwesigheid van 'n magnetiese veld Bo tree Zeemansplitsing op en het hulle verskillende energieë. In 'n magneetveld sal 'n spin 'n presessiebeweging uitvoer, soos 'n tol in die swaartekragveld van die aarde en ook die aarde self. Die spintoestande gee dié komponent van die totale spin aan wat in die rigting van die magneetveld wys (die z-komponent). Byvoorbeeld vir die |0> toestand wentel die I-spin loodreg aan B en die z-komponent van die spin (in rigting van die magneetveld) is nul.
Vir 'n proton met I=½ (of 'n elektron met s=½ soos getoon in die afbeelding) is daar net 2*½+1=2 spintoestande en die energiesplitsing tussen hulle is direk eweredig aan die grootte van die magneetveld.
Spektroskopie
Al die elemente van die periodieke tabel besit ten minste een isotoop wat vir resonansie gebruik kan word, maar dit is nie altyd die volopste isotoop nie. Veral vir elemente met Z=ewe het die volopste isotoop meestal I=0.
Nederhemert
Nederhemert is ’n dorp in die munisipaliteit Zaltbommel in die provinsie Gelderland in Nederland.
James Bisset
NG kerk Graaff-Reinet
duimnael|links|270px|Die kerk se orrelgalery.
duimnael|regs|270px|Die inwyding van Graaff-Reinet se vierde en huidige kerkgebou op 10/11 September 1887.
duimnael|links|270px|Die binneruimte van die kerk wat sitplek kan bied aan 1 500 kerkgangers.
Die NG gemeente Graaff-Reinet se vierde en huidige gebou is in die Neogotiese boustyl opgerig volgens die plan van Bisset. Hy het die gebou ontwerp met aspekte van die Salisbury-katedraal in Engeland in gedagte. Die bouaannemers was Grant & Downie. Bronne verskil oor die argitek en in sommige word die naam van Charles Freeman genoem as sou hy die argitek van dié laat-Victoriaanse meesterstuk wees. Die gemeente self, in 'n uitstalling wat in die kerkgebou te sien is, voer aan Bisset is die argitek.
Dit was tydens die dienstyd van ds. Charles Murray dat die vierde kerk (die derde op dieselfde perseel) opgerig is. Omstreeks 1880 het ’n tydperk van voorspoed op die dorp en in die distrik geheers en het die kerk dan ook besluit om met die bou van ’n nuwe kerk te begin. Die eerste bydrae van £25 is op 29 September 1880 deur die firma Cleghorn & Harris gelewer. Tydens die Tamboekie-oorlog het ouderling H.J. Minnaar £60 ingesamel. Die koste van die boumateriaal is so laag moontlik gehou; die gemeenskap het byvoorbeeld die klippe en die vervoer na die kerk voorsien. Die klip vir die kerk het uit ’n steengroef op Kriekbult naby Adendorp gekom. Al die bouklip vir die kerk en die ringmuur is deur die eienaar van die grond, A. Neser, gratis aan die kerk voorsien. Die klip is reeds by die steengroef in die verlangde vorms gekap en dan na die bouperseel vervoer. Die vensters is van loodglas en die deure van soliede kiaathout vervaardig. Die banke in die kerk is van Amerikaanse greinhout gemaak. Tot 1941 moes gemeentelede hulle sitplekke huur teen ongeveer 50 – 75 sent per jaar. Die kerk bied sitplek aan ongeveer 1 500 mense.
Daar het reuse kandelare van die dakgewelf gehang in wat bekend is as die groot skip (middelste gedeelte van ’n kerk). Jare later, met die koms van elektrisiteit, is dit deur verskuilde elektriese ligte vervang. Tot in 1875 is daar tydens aanddienste van kerse gebruik gemaak. Daarna is die kerse deur olielampe vervang. Vandag nog bestaan van die olielampe wat teen die mure vasgesit is. Al die olielampe is met ’n geelkoper-aansteker in die vorm van ’n pyp aangesteek.
Die hoeksteen is deur ds. Andrew Murray se weduwee gelê en daar is uit 1 Petrus 2:5 voorgelees. Muntstukke en geskiedenis van die vorige kerkgeboue is onder die hoeksteen vasgemessel. ’n Reuse skare het die inwyding van die huidige kerkgebou bygewoon op 10 en 11 September 1887. Die inwydingsdiens is begin met die sing van Psalm 66. Ds. Charles Murray het die kerkdeur oopgesluit. Vroue moes die kerk van die sykant binnekom en geen kinders is toegelaat nie. Daar was ongeveer 2 000 mense teenwoordig. Veertien predikante is uitgenooi en agt preke is gelewer. Daar was ’n pragtige koorprogram onder leiding van Fraülein Bau, die eerste orreliste. Werke van onder andere Haydn, Mendelssohn en Spöhr is aangebied. Die inwydingsrede is deur prof. P.J.G. de Vos van die Kweekskool op Stellenbosch gelewer.
Met die inwyding van die vierde kerkgebou het die kerk op 11 September 1887 het die kerk nog nie ’n orrel gehad nie. Die boufonds kon nie ook nog ’n orrel bekostig nie. Dit sou sewe jaar later eers moontlik wees om ’n orrel te laat installeer. Die eerste orreliste, Fraülein Bau, het heel moontlik op ’n harmonium gespeel. Die koster, J.S. Dippenaar, moes ook as voorsinger optree. Daarvoor het hy ’n maandelikse betaling ontvang.
Vanaf September 1891 tot 17 Maart 1892 het die kerkraad ’n Amerikaanse orrel van Viner & Seun gehuur teen £3.10.0 per maand.
Die toring is nagenoeg 45,72 m hoog en die klok daarin weeg ’n ontsaglike 1720 pong. Die klok het lank vir die Graaff-Reineters as amptelik tydaanwyser gedien. Die timmerwerk van die gewelf en die res van die gebou is in Port Elizabeth gemaak. Die panele is gedeeltelik aanmekaargesit en toe per ossewa Graaff-Reinet toe gebring. Hier is dit aanmekaargesit en gemonteer. Nogtans het dit perfek in die gebou gepas. Die ysterhekke om die kerk is deur C.E. Beard teen ’n koste van £200 voorsien. Die plaatjie van die verkoper is nog aan die hekke te sien. Die Grootkerk is op 21 Maart 1975 tot nasionale gedenkwaardigheid verklaar. Die bordjie om dit te bewys is aan die ysterhekke in die ringmuur aangebring.
Gill-kollege, Somerset-Oos
duimnael|links|270px|[[Gill-kollege se ou gebou van die kant gesien.]]
Dr. William Gill het in sy testament, gedateer 19 Januarie 1863, tesame met ander erflatings, die grootste gedeelte van sy boedel, ter waarde van sowat £23 000, bemaak vir die stigting van ’n instelling vir openbare onderwys op ’n gerieflik geleë plek in die Oostelike Provinsie. Dié instelling moes, sover die omstandighede dit sou toelaat, geskoei word op die lees van die Universiteit van Glasgow in Skotland. Die eksekuteurs van dr. Gill se testament was sy drie hegte vriende Robert Hart, vader van die plaas Glen Avon wat oorlede is in 1867 in die ouderdom van 92, eerw. P. Wither, oorlede in 1904, en J. Leonard van Somerset-Oos, oorlede in 1878. Ná eerw. Wither se dood het die trustees van die Gill-korporasie die eksekuteurs van die boedel geword. Ten einde die bepalings van sy testament uit te voer, het dr. Gill sewe mans aangewys wat die Gill-korporasie moes vorm. Hulle was ds. John Pears van Somerset-Oos se NG gemeente, eerw. P. Wither, James Leonard, William Dodds Pringle van Lyndeoch, erw. E. Soloman van Bedford, eerw. W.R. Thomson van Balfour en sir Langham Dale, superintendent van onderwys in die Kaapkolonie. Al sewe het hul benoeming aanvaar en hul eerste vergadering op 15 Maart 1864 gehou.
Die testament het bepaal dat geen gedeelte van die trustgeld gebruik mag word vir die oprigting of aankoop van geboue nie. Daarom moes ’n intekeninglys op Somerset-Oos begin word om die geld in te samel vir die plaaslike bouwerk. Uitenhage het ook aangebied om geld vir bouwerk en ’n bouperseel te skenk as daardie dorp deur die korporasie gekies sou word. Die oogmerk was ’n gebou wat sowat £6 000 sou kos. Die Gill-korporasie het op Somerset-Oos besluit en terwyl hulle onderhandelings begin het met die plaaslike boukomitee in sake ’n perseel, bouplanne en ander sake in verband met die te stigte kollege, is ’n voorbereidende klas in Charlesstraat begin onder leiding van eerw. David Smith op 5 Februarie 1866. Twaalf of 13 leerders jong mense is geëksamineer en geskik geag vir dié klas, wat voortgeduur het onder verskeie onderwysers tot 1869.
Intussen het die boukomitee geesdriftig die geld ingesamel wat in 1863 en 1864 belowe is vir die bou van die kollege, en hulle beywer vir die goedkeuring van die bouplanne. Hulle taak om die geld bymekaar te kry is bemoeilik deur ’n swaar ekonomiese insinking. Tog is al die struikelblokke mettertyd die een ná die ander oorkom.
Die hoeksteen is gelê tydens ’n luisterryke seremonie in April 1867 en die boukomitee kon op 24 Desember 1868 die sierlike en inspirerende Neogotiese gebou aan die Gill-korporasie oorhandig. Nadat drie professore aangestel is, het ’n optog op die oggend van Donderdag 18 Maart 1869 van die NG kerk na die nuwe Gill-kollege vertrek waar die nuwe gebou ontsluit is.
Anglikaanse kerk Holy Trinity, Port Elizabeth
duimnael|regs|230px|Die Anglikaanse kerk Holy Trinity in Port Elizabeth. Hierdie Anglikaanse klipkerk naby Port Elizabeth se middestad is in drie fases gebou: 1862 tot '66, 1872 tot '73 en 1897 tot '98. Die oorspronklike ontwerp het aan F. Molesworth Pfeil 'n eerste plek in 'n wedstryd vir die ontwerp van 'n Anglikaanse kerk in die Baai besorg. Die hoeksteen is gelê op 10 Julie 1862 en die kerk is ingewy op 1 April 1866. Dit het sitplek aan 160 kerkgangers gebied, maar in 1867 is dit vergroot om plek aan 380 mense te bied.
Van 1872 tot '72 is die toring aangebring volgens James Bisset se ontwerp, maar op 1 April 1897 het 'n brand in die gebou ontstaan wat alles in puin gelê het buiten die mure en Bisset se toring. William White-Cooper het toe die opdrag gekry om 'n nuwe ontwerp te teken en die hoeksteen is opnuut gelê op 14 September 1897. Die herboude en weereens vergrote kerk is plegtig ingewy op 11 Desember 1898. Die kerk het sedertdien grootliks onveranderd gebly.
Stadhuis, Beaufort-Wes
links|duimnael|270px|Die ou stadhuis, nou museum, op [[Beaufort-Wes, van die kant gesien.]] links|duimnael|270px|Beaufort-Wes se ou stadhuis, ontwerp deur Bisset, nes die NG moederkerk. Die dorpsraad het die gebou op [[20 Julie 1866 sonder veel omslag of seremonie betrek.]]
Bisset se plan vir Beaufort-Wes se nuwe stadhuis is op 15 November 1859 aan die raad voorgelê en goedgekeur. Die stadhuiskomitee is gevra om dit terug te stuur met enige nodige opmerkings. ’n Kopie sou aan die afdelingsraad gestuur word met volledige besonderhede van wat reeds gedoen is en met versoek om in hierdie verband met die munisipale raad saam et werk. Kommissaris Pritchard is op 20 November 1860 benoem as bestuurder van die stadhuis-en-biblioteekfonds, want dié erwe waarop dit opgerig sou word, so het die koloniale sekretaris beslis, sou net aan die raad oorgedra word mits die beoogde stadhuis ook ’n openbare biblioteek bevat.
Op 12 Julie 1864 het Tobias Myburgh sy ruwe plan van die beoogde stadhuis en biblioteek voorgelê asook ’n skets van die vooraansig van die gebou. Kommissarisse Alport en Thwaits het onderneem om op die volgende vergadering ’n behoorlik opgestelde plan en die nodige spesifikasies gereed te hê sodat daar tenders vir die bouwerk gevra kon word. Daar is ook besluit om die voorlopige spesifikasies van aan James Bisset te stuur sodat hy finale planne, spesifikasies en ramings kon opstel. Dié dokumente het, het hy op 11 Oktober daardie jaar teruggestuur. Die raad het toe besluit om tenders te vra in drie weeklikse kennisgewings in die Cape Advertiser & Mail en die Cape Argus. Nog ’n besluit was dat die bouaannemer nie sou hoef te betaal vir die gebruik van die plaaslike steengroef en steenoond nie. Op 25 Oktober het William Fraser toestemming gevra om die planne en spesifikasies huis toe te neem sodat hy dit kon ondersoek.
Op ’n spesiale raadsvergadering op 11 Januarie 1865 is Bisset se tekening vir £64.8s. vir sy tekeninge, spesifikasies ens. goedgekeur en kommissarisse Thwaits, De Villiers, Mynhardt en Alport benoem as stadhuisboukomitee. Terselfdertyd is besluit om 'n ou vyeboom op die stadhuisperseel af te kap en as brandhout aan die stadsklerk te verkoop teen 5s. Op 12 Desember het C. Kiezer die raad ingelig dat hy ’n nuwe steengroef vir bouklippe geopen het.
Op 19 Junie 1866 het die aannemer ’n voorskot van £60 van die boukomitee gevra om ’n deel van die stadhuis te voltooi. Op Vrydag 20 Julie 1866 het die dorpsraad toe sy intrek sonder veel omslag of seremonie in die nuwe stadhuis geneem.
Gedurende die tweede helfte van 1919 het die stadsraad 'n vergroting van die stadhuis beplan, maar die belastingbetalers was nie daarvoor te vinde nie. Hulle het die plan skerp aangeval en volgehou dit sou blote geldverkwisting wees en dat die straatverligting en -verbetering baie noodsaakliker was. Op 'n vergadering van belastingbetalers in Oktober daardie jaar is met 207 teen 185 teen 'n lening vir die vergroting gestem. Nog n plan wat terselfdertyd oorweeg is, was die oprigting van 'n nuwe stadhuis teen 'n geraamde koste van £12 000. 'n Prys van £50 is vir die beste plan uitgeloof. Een wat reeds voorgelê is, was deur die argitek J.E. Vixseboxse, wat op die dorp was om die gebarste toring van die NG kerk te ondersoek. Weer het die belastingbetalers heftig beswaar gemaak sodat ook dié plan laat vaar is.
Omstreeks 1963 het die raad op een na besluit die ou stadhuis moes gesloop word om plek te maak vir 'n nuwe, al het prof. J.J. Oberholster van die Historiese Monumentekommissie destyds die dorp besoek en aanbeveel die gebou moet bewaar word omdat dit, wat argitektuur betref, die enigste van sy soort in die Karoo is en omdat dit die eerste stadhuis van die land se eerste munisipaliteit is. Daarna het die raad nuwe lede gekry wat die bewaring van die gebou goedgesind was. Hulle het met die biblioteekkomitee en die direkteur van biblioteekdienste onderhandel en in 1964 is die biblioteekgebou van 1907, net langs die stadhuis, aan die raad oorgedra. Die biblioteek is verskuif an die ou meisieskool langsaan tot 'n nuwe gebou elders opgerig kon word. Ook in 1965 is besluit om die stadhuis te restoureer, al die bygeboue op te knap en die biblioteekgebou in te rig as raadsaal en kantoor vir die stadsklerk se afdeling en om heelwat nuwe meubels aan te skaf. Hierdie gebou het op 3 Desember 1965 Beaufort-Wes se eerste nasionale gedenkwaardigheid geword. Later is dit ingerig as dorpsmuseum.
Oom en Tannie (aanspreekvorm)
Oom en Tannie is die aanspreekvorme in Afrikaans wat as plaasvervanging dien vir die formeler meneer en mevrou teenoor iemand wat ouer as die spreker is, waarvan die ouderdom, titel en rang onbekend is.
In Afrikaans geld die 10-jaar+ ouderdomsverskilreël gewoonlik voordat jy en jou as onbeleef beskou word. Jonger kinders, tieners of selfs volwassenes spreek gewoonlik ouer persone spontaan aan as Oom en Tannie, ongeag hul ras, klas of nasionaliteit. 'n Voorbeeld van gemeensaamheid is Oom Paul, wat 'n verwysing is na die staatspresident. Oom en Tannie word ook gewoonlik aan 'n vriendelike (ouer) persoon gekoppel. Die spreker wat Oom en Tannie word ook gekoppel aan iemand wat kinderlik, spontaan of naïef voorkom.
Daar is soms die verskynsel waar jong kinders "Oom" of "Tannie" vooraan die titel of beroep as aanspreekvorm voeg, soos Oom Pastoor, Oom Dominee, Oom Klankman. Om aan te dui dat 'n persoon 'n vrouedokter is, word dan ook gepraat van 'n Tannie Dokter.
Oom en Tannie word in die geskrewe kuns gebruik om na 'n persoon te verwys wie almal ken. So gebruik NP van Wyk Louw Oum-Appie-Slagkraal en Tant'-Tolie-met-die-kanker in sy gedig "Karoo-dorp: Skemeraand" in Tristia. Deur die gebruik van Oum en Tant kan die karakters as sowel gemeensaam as agterlik, gestereotipeerd of geroetineerd geïnterpreteer word.
Kasakke
Die Kasakke (Kasakse enkelvoud: қазақ, qɑzɑ́q, [qɑ'zɑq], ; meervoud: қазақтар, qɑzɑqtɑ́r, [qɑzɑq'tɑr], ) vorm die tweede grootste Turkse etniese groep in Sentraal-Asië naas die Oesbeke. Hulle vorm die titulêre nasie van Kasakstan, waar hulle sowat 65,5% van dié land se bevolking uitmaak, en praat Kasaks, 'n Turkse taal, as moedertaal.
Oom en Tannie (aanspreekvorm)
Hierdie aanspreekvorm kom gereeld onder skoot deur persone wat geaffronteer voel oor die betiteling. Vir party is dit 'n teken van familiariteit of familieverbintenis (Ek is nie jou tannie nie!), 'n teken dat hul lelik aan die verouder is, of dat hul met die agterlandse beskawing geassosieer word. Oom en tannie word dan ook in 'n kinderagtige lig beskou.
In Emsie Schoeman se etikethandleiding, Goeie Maniere & Etiket, word die reël neergelê dat jong mense uit die skool vreemdelinge nie as Oom en Tannie moet aanspreek nie, maar eerder as meneer of mevrou (maar verkieslik dame indien die huwelikstatus van die vrou onbekend is). Paul Kruger het al beswaar gemaak as persone wat nie familie is nie, hom as Oom aanspreek. Schoeman lê ook die klem dat (jong) volwassenes wel nog onder familielede en huisvriende moet aanhou om Oom en Tannie te sê, selfs al het hulle die skool verlaat. Skoonma's moet, hoe gouer hoe beter, eenvoudig Ma, Mamma of Moeder en skoonpa's Pa, Pappa of Vader genoem word, afhangende hoe groot die ouderdomsverskil is met die skoonseun of -dogter. Jong kinders kan nie gedwing word om stiefpa's of stiefma's as Pappa of Mamma aan te spreek nie; veral ouer kinders kan dit moeilik vind. Die gebruik van Oom en Tannie is dan heel normaal, totdat die kind self die inisiatief neem om die persoon met 'n liefdesnaam aan te spreek.
Kasakke
Wêreldwyd leef omtrent 15 miljoen Kasakke, waarvan sowat 11 miljoen in Kasakstan. In die Volksrepubliek China behoort die Kasakke tot een van die 56 amptelik erkende etniese groepe ("nasionaliteite"). Hulle leef veral in die Wes-Chinese outonome gewes van Xinjiang saam met ander verwante etniese groepe soos Oeigoere, Oesbeke en Kirgisiërs.
Cyrillus en Methodius
Sinte Cyrillus en Methodius (826/827-869, 815-885; Grieks: Κύριλλος καὶ Μεθόδιος; Ou Kerkslawies: Кѷриллъ и Меѳодїи) was twee broers wat Bisantynse Christelike teoloë en sendelinge was. Deur hul werk het hulle die kulturele ontwikkeling van alle Slawiërs beïnvloed, en daarvoor het hulle die titel "Apostels van die Slawiërs" gekry. Hulle het volgens oorlewering die Glagolitiese alfabet ontwerp, die eerste alfabet waarin Ou Kerkslawies geskryf is.
Ná hul dood het hul studente hul sendingwerk onder die Slawiërs voortgesit. Albei word in die Oosters-Ortodokse Kerk as heiliges vereer met die titel "gelykes van die apostels". In 1880 het Pous Leo XIII hul feesdag in die Rooms-Katolieke Kerk ingestel.
Vroeë lewe
Die twee broers is in Thessaloniki, in die hedendaagse Griekeland, gebore – Cyrillus omstreeks 827-828 en Methodius omstreeks 815-820. Cyrillus was vermoedelik die jongste van sewe broers; sy doopnaam was Konstantyn, maar hy het die naam Cyrillus aangeneem toe hy kort voor sy dood in Rome ’n monnik geword het, volgens die Vita Cyrilli ("Die Lewe van Cyrillus"). Methodius se doopnaam was Michael en hy het die naam Methodius aangeneem toe hy in die hedendaagse Uludağ in Noordwes-Turkye ’n monnik geword het.
Die broers het hul pa verloor toe Cyrillus 14 was en Theoktistos, een van die hoofministers van die Romeinse Ryk, het hul beskermheer geword. Hy was saam met die regent Bardas verantwoordelik vir ’n verreikende opvoedingsprogram in die Ryk wat gelei het tot die stigting van die Universiteit van Magnaura, waar Cyrillus sou klas gee. Cyrillus het die een of ander tyd ná sy opvoeding ’n priester geword, terwyl sy broer tot 867/868 ’n diaken was.
Sendings in die Midde-Ooste
Cyrillus se kennis van teologie en van beide Arabies en Hebreeus het hom geskik gemaak vir sy eerste staatsending. Hy is na die Abbasidiese Kalifaat gestuur om die beginsels van die Heilige Drie-eenheid met Arabiese teoloë te bespreek en die betrekkinge tussen die kalifaat en die ryk te verbeter.
Die tweede sending (860), wat aangevra is deur die Bisantynse keiser Michael III en die Patriarg van Konstantinopel Photius (’n professor aan Cyrillus se universiteit wat hom vroeër jare leiding gegee het) was ’n sendelingekspedisie na die Chasare om die uitbreiding van Judaïsme daar te keer. Dié sending was onsuksesvol, aangesien die khagan Judaïsme aanvaar het as sy volk se staatsgodsdiens.
Ná sy terugkeer na Konstantinopel het Cyrillus ’n filosofieprofessor aan die universiteit geword. Sy broer was teen dié tyd ’n belangrike man in Bisantynse politiek en administratiewe sake, asook ’n ab van sy klooster.
Groot-Morawië
Die broers het in 862 begin met die werk wat hulle later beroemd sou maak. In dié jaar het prins Rastislaf van Groot-Morawië keiser Michael III en patriarg Photius versoek om sendelinge te stuur om die evangelie aan sy Slawiese onderdane te verkondig. Sy motief was waarskynlik meer polities as godsdienstig. Rastislaf het koning geword met die hulp van die Frankiese heerser Lodewyk die Duitser, maar wou later onafhanklik van die Franke raak.
Cyrillus en Methodius was nie die eerste mense wat die Christendom in Morawië verkondig het nie; die brief van Rastislaf aan Michael III stel dit duidelik sy volk "het reeds die heidendom verwerp en hulle aan die Christelike wette onderwerp". Rastislaf het na bewering vroeër sendelinge van die Rooms-Katolieke Kerk uit die land gesit en hom na Konstantinopel gewend vir hulp en vermoedelik ’n mate van politieke steun. Die keiser het Cyrillus en sy broer gestuur. Dit was ’n gulde geleentheid vir die uitbreiding van Bisantynse invloed. Die broers moes assistente oplei, en in 863 het hulle die Bybel begin vertaal in wat nou beked is as Ou Kerkslawies. Hulle het na Morawië gereis om dit bekend te stel. Hulle was taamlik suksesvol, maar het met Duitse kerklikes gebots wat teen die idee was van ’n spesifiek Slawiese liturgie.
Vir die doel van hierdie sending het hulle die Glagolitiese alfabet geskep; dit was die eerste alfabet wat vir Slawiese manuskripte gebruik is. Die alfabet is ontwerp om spesifiek aan die vereistes van die Slawiese taal te voldoen. Die alfabet wat dit vervang het, die Cyrilliese alfabet, word vandag nog vir baie tale gebruik.
Die broers het ook die eerste Slawiese burgerlike kode geskryf wat in Groot-Morawië gebruik is. Die taal wat uit Ou Kerkslawies ontstaan het, bekend as Kerkslawies, word steeds as liturgiese taal gebruik deur baie Oosters-Ortodokse kerke en ook in sommige Oosters-Katolieke kerke.
Dit is onmoontlik om vas te stel watter dele van die Bybel die broers vertaal het. Dit lyk of die Nuwe Testament en die Psalms eerste was, gevolg deur dele van die Ou Testament.
Dit is ook nie bekend watter liturgie, dié van Rome of dié van Konstantinopel, hulle as bron gebruik het nie. Hulle kon die Romeinse teks gebruik het, soos lyk uit liturgiese fragmente met teks wat baie met die Latynse bewoording ooreenstem. Dié mening word ondersteun deur sekere ou Glagolitiese liturgiese fragmente wat waarskynlik die oudste dokument in Slawies is. Die broers sou in elk geval nie permanente sukses behaal het sonder die goedkeuring van Rome nie.
Reis na Rome
Hul projek in Morawië het die steun geniet van pous Adrianus II, wat die gebruik van die nuwe Slawiese liturgie goedgekeur het. Hy het Methodius daarna self as priester ingewy. Ander priesters en diakens is ook ingewy.
In dié tyd het Cyrillus gevoel hy het nie meer lank oor om te lewe nie en hy het ’n monnik geword. Hy is 50 dae later (op 14 Februarie 869) in Rome oorlede.
Methodius op sy eie
Ná Methodius se dood op 6 April 885 het openlike konflik ontstaan. Methodius se opvolger is nie deur pous Stefanus V erken nie en die Slawiese liturgie is verbied. Die pous het die berugte Wiching as Methodius se opvolger aangewys, en dié het die twee broers se dissipels in 885 uit Groot-Morawië verban. Hulle het na Bulgarye gevlug, waar hulle teologiese skole gestig het. Daar het hulle die Cyrilliese skrif ontwerp om die Glagolitiese alfabet te vervang as skrif vir Ou Kerkslawies, en dit het Bulgarye se amptelike taal geword. Later het dit na die Oos-Slawiese grondgebied van Kiëf-Roes versprei, en eindelik deur die grootste deel van die Slawiese wêreld, waar dit die standaardalfabet in die Oos-Ortodokse Slawiese lande geword het.
Ontwerp van die Slawiese alfabette
Die Glagolitiese en die Cyrilliese alfabet is die oudste bekende Slawiese alfabette en is deur die twee broers en hul studente ontwerp om die Bybel en ander dokumente in Slawies te vertaal. Die vroeë Glagolitiese alfabet is tussen 863 (die aankoms van Cyrillus en Methodius) en 885 (die verbanning van hul studente) in Groot-Morawië gebruik vir regerings- en godsdienstige dokumente en boeke, asook by die Groot-Morawiese Akademie (Veľkomoravské učilište) wat Cyrillus gestig het en waar sy en Methodius se volgelinge opgelei is. Cyrillus was tradisioneel die uitvinder van die alfabet. Dié tradisie is bevestig deur die pouslike brief Industriae tuae (880) waarin die gebruik van Ou Kerkslawies goedgekeur word; daarin word gesê die alfabet "is uitgevind deur Konstantyn die Filosoof". Dit impliseer daar was nie voorheen ’n skrif vir Slawiese tale nie.
Die vroeë Cyrilliese alfabet is in die Eerste Bulgaarse Ryk ontwerp en later in die Ohrid- en die Preslav-skool van tsaar Boris I van Bulgarye gefinaliseer en versprei deur die broers se dissipels as ’n vereenvoudiging van die Glagolitiese alfabet sodat dit meer soos die Griekse alfabet lyk.
Ná Cyrillus se dood het Clemens van Ohrid Methodius van Rome vergesel na Pannonië en Groot-Morawië. Ná Methodius se dood het Clemens die stryd teen die Duitse kerklikes in die land gevoer. Ná ’n tyd in die tronk en sy verbanning uit Groot-Morawië het hy in Bulgarye aangekom. Hy is na die hoofstad, Pliska, gestuur waar hy opdrag van tsaar Boris I gekry het om die toekomstige kerklui van die staat in Slawies en die Glagolitiese alfabet op te lei. Hy het in die volgende sewe jaar sowat 3 500 studente gehad.
Morfeus
thumb|Morfeus, deur Jean-Bernard Restout. Morfeus ("Vormer", van die Griekse μορφή, morphe, "vorm") is ’n god wat met slaap en drome verbind word. In Ovidius se Metamorfoses is hy die seun van Slaap en verskyn hy in menslike vorm in drome. Sedert die Middeleeue was hy beter bekend as die god van drome of van slaap.
Ovidius
In Ovidius se Metamorfoses is Morfeus een van die duisend seuns van Somnus (Slaap). Sy funksie was om in menslike vorm in drome te verskyn. Volgens Ovidius was niemand anders meer bedrewe as hy om die postuur, eienskappe, spraak en klere van mans na te maak nie. Nes ander gode wat met slaap verbind is, het Ovidius vir Morfeus vlerke gegee.
Ovidius het Morfeus en sy broers, die ander seuns van Somnus, die Somnia ("droomvorms") genoem en gesê hulle verskyn in drome en "maak baie vorms na".
Ovidius het aan nog twee broers name gegee, maar dié drie broers se name word nooit voor Ovidius teengekom nie en is dalk deur Ovidius uitgedink. Tripp noem die drie figure "letterkundige, nie mitiese begrippe nie". Griffin stel egter voor hierdie verdeling van droomvorms tussen Morfeus en sy broers, wat moontlik hulle name ingesluit het, is van Hellenistiese oorsprong.
Seth Rogen
Seth Rogen (gebore 15 April 1982) is 'n Amerikaanse akteur, skrywer, en vervaardiger. Hy is bekend vir sy rolle in die rolprente Superbad (2007), Knocked Up (2007), Pineapple Express (2008), en This Is the End (2013).
Klankgrens
regs|duimnael|300px|'n F/A-18 van die VSA-vloot vlieg hier teen [[transsoniese spoed. Die adiabatiese kondensasiewolk is 'n gevolg van die Prandtl-Glauert singulariteit.]]
Weens aërodinamika neem die hoeveelheid energie wat benodig word om 'n groot voorwerp te versnel (in 'n medium soos lug) aansienlik toe namate die voorwerp se spoed die spoed van klank nader (in die betrokke medium). Die spoed van klank is gevolglik 'n skynbare grens of limiet wat moeilik oorskry word.
Die woord klankgrens het tydens die Tweede Wêreldoorlog in algemene gebruik gekom toe 'n groot aantal vliegtuie vir die eerste keer naby die spoed van klank begin vlieg en allerlei probleme begin ondervind het. Hierdie woord word sedert die 1950's nie meer dikwels gebruik nie, aangesien vliegtuie toe gereeld daarin kon slaag het om vinniger as klank te vlieg. In idiomatiese spraak, "breek" hulle deur die klankgrens.
Soos 'n vliegtuig al vinniger vlieg en die spoed van klank nader, verander die lugvloei oor die vliegtuig se oppervlaktes, en verander die lug in 'n saamgeperste vloeistof. Die lugweerstand skiet dan die hoogte in en kan beter beskryf word as golfweerstand.
Die sterkte van die golfweerstand neem eksponensieël toe binne noue snelheidsperke rondom die klankgrens. Met slegs die beperkte krag van suierbinnebrandenjins beskikbaar, kon die vroeë vliegtuie nie hierdie vinnige toename in weerstand oorkom nie, en selfs groot verbeterings in die kraguitset van die enjin kon slegs minimale verbeterings tot die topspoed toevoeg. Oënskynlik was 'n oneindige hoeveelheid krag nodig om 'n supersoniese spoed te behaal.
'n Deurbraak het gekom danksy die bestudering van artillerie. Ernst Mach het in die 19de eeu bevind dat 'n koeël se lugweerstand toeneem namate die spoed daarvan vermeerder, tot op 'n punt, waarna dit weer afneem. Mach het hieruit afgelei en ook eksperimenteel bewys dat 'n skokgolf ontstaan in die medium, in die vorm van 'n horing (konus), met die projektiel aan die skerppunt van 'n gedyende horing agter die projektiel. Die verhouding tussen die spoed van die projektiel (=v) en die spoed van klank (=c) word nou die Mach-getal (=v/c) genoem. So verwys "Mach 2" na dubbeld die spoed van klank.
Die uitdaging was toe om genoeg krag te voorsien om wel deur die klankgrens te breek. Frank Whittle het die straalmotor ontwerp in Engeland, en Duitse navorsers het bevind dat sweepvlerke minder weerstand bied op hoë spoed. Teen die 1950's het 'n aantal vliegtuie hierdie twee deurbrake gekombineer om met relatiewe gemak supersonies te vlieg.
Du Friedefürst, Herr Jesu Christ, BWV 116
Du Friedefürst, Herr Jesu Christ, BWV 116, is 'n kantate van Johann Sebastian Bach.
Shirley Stelfox
Shirley Stelfox (11 April 1941 – 7 Desember 2015) was 'n Engelse aktrise. Sy was bekend vir haar rolle in die rolprent 1984 (1984) en in die televisiereekse Emmerdale (1972), EastEnders (1985), en Three Seven Eleven (1993).
Eid-oel-Fiter
Eid-oel-Fiter of Eid-ul-Fiter (Arabies: عيد الفطر, ʻĪd al-Fiṭr, [ʕiːd al fitˤr]), ook die Suikerfees genoem, is saam met Eid-oel-Adha een van die twee heiligste jaarlikse Islamitiese feeste. Op hierdie vakansiedag word die einde gevier van die maand Ramadan, die 29 tot 30 dae waartydens van sonsopkoms tot sonsondergang gevas word. Dit val dus op die eerste dag van die maand Sjawwal. Die naam beteken "vakansiedag ter geleentheid van die breek (van die vas)". Die datum van enige maand volgens die Islamitiese kalender verskil van plek tot plek na gelang van wanneer plaaslike godsdiensleiers die sekelmaan sien. In die Gregoriaanse kalender, ’n sonkalender, verskil die datum van jaar tot jaar – dit is elke jaar 10 tot 11 dae vroeër.
"Eid" beteken in Arabies "dag wat dikwels terugkom". Die woord is afgelei van aoed (terugkeer). Fiter (begin) en iftar staan in verhouding met die breek van die vas.
Eid-oel-Fiter het ’n spesifieke salaah (Islamitiese gebed) wat uit twee rakats (eenhede) bestaan en gewoonlik in ’n oop veld of groot saal plaasvind. Die toespraak (chutba) van die Imam word na die gebed gehou; in teenstelling met die Vrydaggebed, waar dit voor die gebed gehou word.
Moslems glo hulle word deur God beveel, soos in die Koran genoem, om hul vas tot op die laaste dag van Ramadan vol te hou en die Zakaat-oel-Fitr (aalmoese aan die armes, gewoonlik in die vorm van kos) te gee voor die Eidgebed.
Islamitiese tradisie
Eid-oel-Fiter dui die einde van die maand Ramadan aan. Dit is tradisioneel die dag, wat met sonsondergang begin, waarop die Hilal (sekelmaan) kort ná sonsondergang die eerste keer gesien word. As die maan nie gesien kan word op die 29ste dag van die vorige maanmaand nie, óf omdat dit bewolk is óf omdat die lug in die weste nog te helder is wanneer die maan ondergaan, is Eid-oel-Fiter die volgende dag. Die fees duur een, twee of drie dae lank. Dit is verbode om op dié dag te vas.
Die gemeenskapsaspekte van die vas is belangrik, want dit gee uitdrukking aan baie basiese waardes van die Moslemgemeenskap: meegevoel met die armes, welsyn, aanbidding, standvastigheid, geduld, ensovoorts. Die vas leer Moslems ook om wêreldse begeertes te weerstaan en om geheel en al op God te fokus en Hom te bedank vir sy seëninge. Dit is ’n herbevestiging van die godsdiens en skep ’n sterker band tussen die Moslem en sy God.