cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Engelse Burgeroorlog
Parlement in die Engelse grondwetlike raamwerk
Gevolglik het monarge, ten einde hul samewerking te verkry, die landadel (en slegs die landadel) vergun om verteenwoordigers aan te wys vir setels in die laerhuis, oftewel House of Commons. Wanneer hulle saam met die hoërhuis of House of Lords vergader was, het hierdie verkose verteenwoordigers 'n parlement gevorm. Parlemente het gevolglik die samekoms van die verteenwoordigers van die landadel gefasiliteer, hoofsaaklik (of minstens uit die monarg se oogpunt) sodat hulle hul goedkeuring kon verskaf vir enige belastings wat die monarg van hul elektoraat verwag het om in te gaar. In die verloop van sake kon die verteenwoordigers ook met mekaar oorleg pleeg en beleidsvoorstelle aan die koning verskaf, in die formaat van wette. Die parlement het nietemin oor geen regsgronde beskik om hul wil op die monarg af te dwing nie; hul enigste houvas op die koning was tewens die potensiële weerhouding van die finansiële middele wat die koning benodig het om sy planne uit te voer.
Parlementêre besware en die Petisie van Reg
Baie besware is gelug oor Karel se huwelik met die Rooms-katolieke Franse prinses Henrietta Maria in 1625. Die Parlement het verder geweier om hom die gebruiklike reg op doeaneaksyn vir sy volle bewind te vergun, en het instede besluit om dit tot 'n voorlopige grondslag te beperk en met hom te onderhandel.
Karel het intussen gelas dat 'n ekspedisiemag Franse Hugenote bystaan om die beleg van La Rochelle deur Franse koningstroepe op te hef. Na Karel se aandrang om sy ongewilde koninklike gunsteling George Villiers, die hertog van Buckingham, as bevelvoerder oor die Engelse mag aan te stel, het hy egter daardie welwillendheid verbeur. Ongelukkig vir Karel en Buckingham, het die gepoogde ontsetting van La Rochelle op 'n fiasko uitgeloop (1627), en die Parlement, reeds onthuts oor Buckingham se monopolie op koninklike begunstiging, het 'n staat van beskuldiging teen hom aanhangig gemaak. Karel het gereageer deur die Parlement te ontbind. Alhoewel hierdie skuif die saak vir Buckingham beredder het, het dit die indruk versterk dat Karel die parlement se oorsig oor sy ministers wou systap.
Met die Parlement ontbind en kragteloos om daarsonder befondsing te bekom, het die koning in 1628 'n nuwe een saamgeroep (wat onder meer Oliver Cromwell en Edward Coke as verkose lede ingesluit het). Die nuwe Parlement het die Petisie van Reg opgestel, en Karel het dit aanvaar as 'n toegewing om sy subsidie te verkry. Die Petisie het onder meer na die Magna Carta verwys.
Persoonlike bewind
Vir die volgende dekade het Karel I die sameroeping van 'n parlement vermy, 'n periode wat as die persoonlike bewind van Karel I of die "Elfjarige tirannie" bekend staan. In hierdie periode het Karel se gebrek aan geld sy beleid bepaal. Eerstens moes die koning, om 'n parlement te vermy, ook oorloë verhoed. Karel het vrede gesluit met Frankryk en Spanje, wat effektief England se betrokkenheid by die Dertigjarige Oorlog beëindig het. Opsigself was dit egter geensins voldoende om die koning se boeke te laat klop nie.
Weereens was hy nie by magte om befondsing te organiseer nie, en in sy onwilligheid om die parlement saam te roep, het hy hom tot ander middele gewend. Een metode was om sekere vergete en verouderde gebruike weer in die lewe te roep. Byvoorbeeld was afwesigheid by die toekenning van ridderskap by Karel se kroning 'n beboetbare oortreding, en die boete het die kroon toegeval. Die koning het ook probeer om skeepsgeld-belasting te hef, deur in 1635 munt te slaan uit 'n dreigende maritieme oorlog, en te eis dat die binnelandse Engelse counties hierdie belasting aan die koninklike vloot betaal. Bestaande wette het hierdie praktyk geregverdig, maar owerhede het dit eeue lank geïgnoreer, en baie het dit beskou as net nog 'n buite-parlementêre (en gevolglik onwettige) belasting. Sekere vooraanstaande manne het geweier om skeepsgeld te betaal en aangevoer dat dit onwettig is, maar het egter hul saak in die hof verloor. Die boetes wat hulle opgelê is vir hul weiering om te skeepsgeld betaal (en vir hul standpunt teen die legitimiteit daarvan) het wye verontwaardiging ontlok.
Tydens die "persoonlike bewind" het Karel homself die meeste gramskap op die hals gehaal deur sy godsdienstige maatreëls: hy het geglo aan Hoë Anglikanisme, 'n sakramentele weergawe van die Kerk van Engeland, met 'n teologie wat op Arminianisme gesteun het. Hierdie credo het hy met sy vernaamste politieke raadgewer, aartsbiskop William Laud gedeel, wat hy in 1633 aangestel het as aartsbiskop van Kantelberg, en wat begin het om die Kerk meer seremonieel te orden deur die houtnagmaaltafels met klipaltare te vervang. Puriteine het Laud beskuldig dat hy Katolisisme weer invoer, en wanneer hulle gekla het, het hy hulle laat arresteer. In 1637 is die ore van John Bastwick, Henry Burton (die Puritein), en William Prynne afgesny nadat hulle pamflette geskryf het waarin Laud se sienings aangeval is — 'n seldsame straf vir gentlemen, en een wat ergernis meegebring het. Verder het die Kerkowerhede weer die statute uit die tyd van Elizabeth I rakende kerkbywoning in die lewe geroep, en Puriteine is beboet vir afwesigheid by Anglikaanse kerkdienste.
Rebellie in Skotland
Karel se onafhanklike regering het ten einde gekom toe hy gepoog het om dieselde godsdienstige beleid in Skotland deur te voer. Die Kerk van Skotland, halfhartig episkopaal in samestelling, het hul eie tradisies gehad. Karel se mikpunt was egter 'n eenvormige Kerk regdeur Brittanje, en hy het in die middel van 1637 'n nuwe Hoë Anglikaanse weergawe van die Engelse Book of Common Prayer in Skotland ingevoer. Dit is heftig teëgestaan en Edinburgh was in oproer (wat moontlik in St Giles se Katedraal onder aanstigting van Jenny Geddes uitgebreek het). In Februarie 1638 het die Skotte hulle besware teen die koninklike beleid saamgevat in die Nasionale Akkoord. Hierdie dokument het die vorm van 'n "lojale protes" aangeneem, en het alle innovasies verwerp alvorens dit nie in vrye parlemente en deur algemele sinodes van die Kerk getoets is nie.
In die lente van 1639, het koning Karel I sy magte na die Skotse grens vergesel om 'n einde te bring aan die opstand wat bekend staan as die Biskoppe-oorlog. Maar, na afloop van 'n onbeslissende militêre kampanje, het hy die Skotte se aanbod vir 'n wapenstilstand aanvaar met die Verdrag van Berwick. Die wapenstilstand sou tydelik wees, en 'n tweede oorlog het in die middel van 1640 uitgebreek. Hierdie keer kon die Skotse mag Karel se magte in die noorde verslaan, waarna Newcastle beset is.
Sameroeping van die Engelse parlement
Karel moes die opstand in Skotland onderdruk, maar sy fondse was daarvoor ontoereikend, sodat hy hom in 1640 moes wend tot 'n nuutverkose Engelse parlement. Die meerderheidsfaksie in die nuwe Parlement, gelei deur John Pym, het hierdie pleidooi vir geld gesien as 'n geleentheid om griewe jeens die Kroon te lug en het boonop die oogmerk van 'n Engelse inval in Skotland teëgestaan. Hierdie lèse-majesté (d.i. minagting van die monarg) het Karel aanstoot gegee, sodat hy die parlement na slegs enkele weke ontbind het; vanwaar die "Kortparlement" sy naam gekry het.
Sonder die parlement se steun het Karel weer 'n aanval op Skotland geloods, die skietstilstand van Berwick verbreek, en 'n oortuigende neerlaag op die lyf geloop. Die Skotte het hul sege opgevolg deur Engeland binne te val en Northumberland en Durham te beset. Intussen het een van Karel se ander hoofadviseurs, Thomas Wentworth, in 1632 tot die pos van Lord Deputy oor Ierland opgang gemaak, waar hy dit geluk het om broodnodige inkomste vir Karel te verseker deur die Ierse Katolieke landadel te oorreed om nuwe belastings te betaal in ruil vir beloofde religieuse toegewings.
In 1639 het Karel vir Wentworth na Engeland teruggeroep en hom in 1640 aangestel as Earl van Strafford, met die oogmerk dat hy eweneens welslae in Skotland sou behaal. Hierdie keer was sy resultate minder gunstig en die Engelse magte het van die slagveld gevlug toe hulle in 1640 weer met die Skotte slaags raak. Feitlik die hele Noord-Engeland is beset en Karel is gedwing om £850 per dag te betaal om te verhoed dat die Skotte verder opruk. As hy dit sou nalaat sou die Skotte die geld "opeis" deur die stede en dorpe van Noord-Engeland te plunder en af te brand.
Hierdie toeloop van sake het Karel in 'n desperate finansiële posisie gelaat. As koning van die Skotte, moes hy geld vind om die Skotse weermag in Engeland te onderhou; as koning van Engeland, moes hy geld vind om 'n Engelse weermag te betaal en toe te rus vir die verdediging van Engeland. Die mate waartoe hy Engelse inkomste sonder 'n Engelse parlement kon invorder het jammerlik aan die vereistes te kort geskiet. Teen hierdie agtergrond, en op aanbeveling van die Magnum Concilium (die hoërhuis, maar sonder die laerhuis (of Commons), en gevolglik nie 'n parlement nie), het Karel eindelik onder die druk geswig sodat hy in November 1640 'n ander Engelse parlement saamgeroep het.
Die Langparlement
Die nuwe parlement sou nog meer vyandig gesind teenoor Karel wees as sy voorganger. Dit het onmiddellik begin om griewe teen Karel en sy regering te bespreek en met Pym en John Hampden (van skeepsgeld-faam) aan die voortou, is die geleentheid aangegryp wat hom weens die koning se probleme voorgedoen het om verskillende hervormingsmaatreëls op hom af te dwing — insluitend etlike met sterk 'teen-pouslike' temas. Die wetgewers het 'n wet deurgevoer wat bepaal het dat 'n nuwe parlement minstens elke drie jaar moet sit — sonder sameroeping deur die koning, indien nodig. Ander wette wat hier deurgevoer is het die koning verbied om belastings in te stel sonder parlementêre akkoord en het die parlement later ook beheer oor die koning se ministers gegee. Ten slotte het die parliament 'n wet deurgevoer wat die koning verbied het om 'n parlement te verdaag sonder hul goedkeuring, selfs indien die drie jaar verstreke was. Hierdie parliament het sedertdien as die "Langparlement" bekend gestaan. Die parlement het nietemin gepoog om konflik af te weer deur van alle volwassenes te vereis om Die Protestasie, 'n eed van getrouheid aan Karel, te onderteken.
Vroeg in die verrigtinge van die Langparlement het die huis begin om vir Thomas Wentworth oorweldigend van hoogverraad en ander mis- en wandade te beskuldig.
Henry Vane die jongere het getuienis verskaf betreffende Strafford se beweerde onbehoorlike aanwending van die weermag in Ierland, deur aan te voer dat Strafford die koning aangemoedig het om sy weermag wat in Ierland op die been gebring is te ontplooi om Engeland tot inskiklikheid te oorreed. Hierdie getuienis is verkry van Vane se vader, Henry Vane die ouere, 'n lid van die koning se geheime raad, wat uit lojaliteit aan Karel geweier het om dit in die parlement te bevestig. Op 10 April het Pym se saak in duie gestort, maar hy het 'n ope versoek gerig aan Henry Vane die jongere om 'n kopie van die notas van die koning se geheime raad te verskaf, wat deur die jonger Vane ontdek en heimlik aan Pym oorgedra is, tot groot ontsteltenis van die ouer Vane. Hierdie notas van die koning se geheime raad het getuienis bevat dat Strafford vir die koning sou sê, "My heer, jy het jou plig nagekom, en jou onderdane het hulle s'n versaak; en gevolglik is jy kwytgeskeld van die reëls van die regering, en mag jy jouself buitengewone opsies vergun; jy beskik oor 'n weermag in Ierland, waarmee jy die koninkryk kan onderwerp."
Sowel Karel as die parlement het die hoop gekoester dat die Protestasie en die terregstelling van Strafford, wat hulle tewens aangemoedig het, sou verhoed dat die land afstuur op oorlog. Karel en sy ondersteuners het steeds die parlement vir hul eise verkwalik, terwyl parlementariërs vir Karel voortdurend daarvan verdink het dat hy hulle episkopalisme wou oplê en ongebreidelde koninklike regering deur militêre mag sou nastrewe. Binne maande het die Ierse katolieke, uit vrees vir 'n herlewing van Protestantse mag, eerste toegeslaan, waardeur die hele Ierland gou in wanorde gedompel is. Gerugte het die rondte gedoen dat die koning die Iere ondersteun, en Puriteinse lede van die laerhuis het kort voor lank gemurmureer dat dit 'n voorbode is van die lot wat Karel vir hulle almal voorgehad het.
Vroeg in Januarie 1642 het Karel, vergesel deur 400 soldate, 'n poging aangewend om vyf lede van die laerhuis te arresteer op 'n aanklag van hoogverraad. Hierdie poging het misluk. Toe die troepe die parlement inmarsjeer wou Karel van William Lenthall, die speaker, verneem waar die vyf hulle bevind. Lenthall het egter geantwoord, "Mag dit u majesteit behaag, ek het nòg oë om te sien nòg 'n tong om te praat in hierdie plek, behalwe soos dit die huis behaag om my te gebied, wie se dienaar ek hier is." Die speaker het homself met ander woorde verklaar as 'n dienaar van die parlement eerder as die koning.
Landelike griewe
In die somer van 1642 het hierdie nasionale kwessies daartoe bygedra om standpunte te polariseer, sodat mense se besluiteloosheid en onsekerhede uit die weg geruim is, oor watter kant hulle sou ondersteun, of watter aksies geneem sou word. Opposisie teen Karel is ook aangehelp deur etlike landelike griewe. Byvoorbeeld het die afdwing van droogleggingsprojekte in die Veenlande die broodwinning van duisende mense negatief beïnvloed nadat die koning 'n aantal kontrakte hiervoor toegeken het. 'n Algemene siening dat die koning nie oor die welstand van die mense besorgd was nie, het veroorsaak dat 'n groot deel van oos-Engeland hulle aan die kant van die Parlement geskaar het. Hierdie sentiment is ook gedeel deur mense soos die Hertog van Manchester en Oliver Cromwell, wat albei in oorlogstyd onder die gedugste teëstanders van die koning getel het. Insgelyk sou een van die vernaamste droogleggingskontrakteurs, die Hertog van Lindsey, aan die kant van koningsmagte sneuwel in die Slag van Edgehill.
Chinese Standaardtyd
Chinese Standaardtyd (CST) is 'n tydsone wat gelykstaande aan UTC+08:00 is.
Dit word gebruik in die Volksrepubliek China (inklusief vastelandse China, Macau en Hongkong).
Spanje
Spanje (Spaans: España, [esˈpaɲa], ), amptelik die Koninkryk Spanje (Spaans: Reino de España, Katalaans: Regne d'Espanya, Aragonees: Reino d'Espanya, Asturies: Reinu d'España, Baskies: Espainiako Erresuma, Galicies: Reino de España, Oksitaans: Reiaume d'Espanha), is 'n land in die suidweste van Europa. Dit deel die Iberiese Skiereiland met Portugal en Gibraltar. In die noorde word Spanje begrens deur die Pireneë van Frankryk en die landjie Andorra. Die Baleariese Eilande in die Middellandse See, die Kanariese Eilande langs die weskus van Noord-Afrika, asook die eksklawes Ceuta en Melilla in Noord-Afrika, wat deur Marokko omring word, maak deel uit van Spanje se staatsgebied.
Miste
Miste is ’n nedersetting in die munisipaliteit Winterswijk in die provinsie Gelderland in Nederland.
Spanje
Spanje is 'n grondwetlike erflike monargie nadat dit dekades lank, tot die fascistiese leier of caudillo Francisco Franco se afsterwe in 1975, deur 'n diktatoriese regime beheer is. Administratief word die land onderverdeel in 17 outonome gemeenskappe en twee outonome stede (ciudades autónomas), die eksklawes Ceuta en Melilla. Die hoofstad en grootste metropool is Madrid. Ander belangrike metropolitaanse gebiede sluit Barcelona, Valencia, Sevilla, Bilbao, Zaragoza en Málaga in.
Spanje is 'n lidstaat van die Verenigde Nasies (VN, sedert 14 Desember 1955), die Europese Unie (EU, sedert 1 Januarie 1986), die Organisasie vir Ekonomiese Samewerking en Ontwikkeling (OESO, sedert 1961) en die Noord-Atlantiese Verdragsorganisasie (NAVO, sedert 30 Mei 1982). Dit is een van die hoogs ontwikkelde nywerheidslande en word ook onder die wêreld se grootste twintig in- en uitvoerlande gereken. Danksy 'n hoogs ontwikkelde toerismesektor is Spanje die tweede meesbesoekte land op aarde na Frankryk. In 1999 het die land by die Eurosone aangesluit; sedert 2002 is Eurobanknote en -muntstukke in omloop.
Algemeen
Naas Rusland, Frankryk en Oekraïne is Spanje die grootste land in Europa. Met inbegrip van die Baleariese en Kanariese Eilande is die oppervlakte 505 990 km².
Spanje beslaan ongeveer 85% van die Iberiese Skiereiland en Portugal beslaan 15% van die skiereiland. Die grens tussen die twee lande is ongeveer 1 000 km lank, terwyl die grens tussen Spanje en Frankryk, die Pireneë, sowat 500 km lank is. Die res van die land grens, behalwe vir 'n klein gedeelte langs Andorra en Gibraltar, aan die see.
Die twee Marokkaanse kusstede Melilla en Ceuta, die eilande en eilandgroepies Penon de Vélez de la Gomera, Islas de Alhucemas en die Chafarin, wat aan die kus van Marokko lê, en die eiland Alboran, wat ongeveer half pad tussen Melilla en die Spaanse vasteland lê, behoort ook aan Spanje.
Landskap
Buiten Oostenryk en Switserland is Spanje die bergagtigste land in Europa. Die land lê gemiddeld 660 m bo seespieël, en een sesde van Spanje lê hoër as 1 000 m.
In die Pireneë is pieke wat hoër as 3 000 m is. Spanje bestaan ruweg uit 'n groot plato, die Meseta of Spaanse hoogvlakte, wat tussen 600 en 1 000 m hoog is en deur bergreekse omring word. In die noorde is die Cordillera Cantabrica (Kantabriese Gebergte), met Picos de Europa as die hoogste piek (2 648 m).
Suid van die Ebrorivier lê die Cordillera lbérica (ook Sistema lberico genoem), met die Sierra de Gúdar as die hoogste deel. Heeltemal suid, in die Sierra Nevada, is die Sistema Béticos, met Mulhacén (3 482 m) as die hoogste piek. Deur die gebergte loop die hoogste pad in Europa, naamlik tussen Granada en Pichacho de Veleta (3 392 m).
Die Meseta word in 'n noordelike en 'n suidelike gebied verdeel deur die sentrale bergland noord van Madrid, waarvan onder meer die Sierra de Guadarrama, die Sierra de Gredos en die Sierra de Avila deel uitmaak. Dit vorm ook die grenslyn tussen die historiese landstreke Oud- en Nieu-Kastilië.
Klimaat
Spanje is 'n uitgestrekte land met 'n ander klimaat in feitlik elke streek. Die Meseta het 'n kontinentale klimaat met 'n groot verskil tussen winter- en somertemperature. Die Spanjaarde beskryf hulle klimaat gewoonlik as drie maande van hel en nege maande winter. In Madrid is die maksimumtemperatuur in die somer 40°C en in die winter –7°C.
Die Meseta ontvang gemiddeld slegs 370 mm reën per jaar, hoofsaaklik gedurende die lente en die herfs. Noord- en Noordwes-Spanje het matige winters en warm somers. Die reënval is daar byna oral meer as 1 000 mm per jaar en op plekke selfs meer as 1 500 mm.
Die Spaanse ooskus het ’n Mediterreense klimaat met warm, droë somers en matige, nat winters. In Barcelona is die gemiddelde temperatuur in die winter 8°C en in die somer 26°C. Die gebied ontvang gemiddeld 500 mm reën per jaar, hoofsaaklik in die winter. In die suidooste is die klimaat min of meer dieselfde, maar die gemiddelde wintertemperatuur is aansienlik hoër (tot byna 15°C). Ongeveer een derde van Spanje het 'n Mediterreense klimaat. Die klimaat van die verre suide stem baie ooreen met dié van Noord-Afrika.
Veral die lae dele het geweldig warm somers en uitsonderlik sagte winters. Die kusstrook van Gibraltar tot by Alicante is die warmste streek. Malaga se temperatuur in die winter is gemiddeld 13°C en in die somer 27°C. Die gebied tussen Murcia en Almeria is woestynagtig en kry nie meer as 300 mm reën per jaar nie.
Riviere en mere
Die meeste riviere in Spanje water in 'n oostelike rigting in die Middellandse See af. Feitlik al die riviere is onbevaarbaar. Die belangrikste riviere (van noord na suid) is Llobregat (gedeeltelik bevaarbaar), Ebro (ook gedeeltelik bevaarbaar), Turia, Júcar, Sangonera, Almanzora, Andarax, Guadalhorce en Guadiaro. Taag en Duero mond albei in Portugal in die Atlantiese Oseaan uit.
Guadiana, wat in die suide aan Portugal grens, sowel as Guadalquivir en Guadalete, vloei na die Atlantiese Oseaan. In die noorde en noordweste is daar talle riviere aan die kus, waarvan Nervion, Besaya, Bidassoa, Deva, Nalon, Navia en Rivadeo die belangrikstes is. Buiten die stumere het Spanje baie min mere: suid van Valencia is 'n groot strandmeer, La Albufera, en oos van Cartagena lê 'n tweede, die Mar Menor.
Kuste
Die kuslyn aan die Middellandse See is ongeveer 1 700 km lank en baie egalig. Groot dele bestaan uit mooi sandstrande, wat gewilde toeriste-aantreklikhede is. Die Costa Brava (van die grens met Frankryk af tot by Barcelona), die Costa Dorada (van Barcelona af tot by die monding van die Ebro), die Costa Blanca (van Kaap de la Nao af tot by Kaap de Palos) en die Costa del Sol aan weerskante van Málaga is van die mooiste en gewildste kusstroke aan die Spaanse kus.
In die suidweste (by die delta van die Guadalquivir) is 'n groot gebied met duine, naamlik die Arenas Gordas. Die noordkus van Spanje is steil en rotsagtig en is dus nie vir toeriste geskik nie. Dit is 'n sogenaamde riaskus, waar versonke riviermondings diep, smal baaie (rias) vorm.
Fauna en flora
Spanje het vroeër groot beboste gebiede gehad, maar dit is deur oorloë, grondontginning, weiding en die bewerking van plantasies vernietig. Vandag is slegs sowat 10% van Spanje se grondgebied bebos. Uitgestrekte bosse kom nog net in die Pireneë en noordwestelike dele van die land voor. Tog lewer die land belangrike bosbouprodukte soos hars en kurk. Spanje is ná Portugal die tweede grootste kurkprodusent ter wêreld. In die laaste paar dekades het die Spaanse regering pogings aangewend om die land weer te bebos.
Hoewel Spanje steeds 'n jagtersparadys is, het die wildgetalle – soos elders in Europa – geweldig afgeneem. Ter beskerming van die dierelewe het die owerheid sedert 1918 'n hele aantal wildreservate aangelê. Die oudste reservaat is die van Covadonga by Oviedo. Later het die van Ordesa in die Pireneë, en Donana in die duine en moerasse suidwes van Sevilla, en die by Tenerife en San Miguel de la Palma (Kanariese Eilande) bygekom.
Tradisionele landstreke
Geografies en tradisioneel kan Spanje in verskeie landstreke, elk met sy eie kenmerkende eienskappe, verdeel word. In die verre suide lê Andalusië, wat duidelike invloede van Afrika (More) sowel as Europa toon. Dit is een van die onderontwikkelde streke waar grondbesit nog 'n belangrike rol speel. Andalusië het 'n paar groot stede met 'n kleurryke verlede en talle besienswaardighede, onder meer Sevilla, Granada en Málaga. Kastilië is in baie opsigte die hart van Spanje.
Sedert die Middeleeue het die gebied, wat min of meer met die Meseta ooreenstem, 'n oorheersende rol gespeel en Kastiliaans het byvoorbeeld Spanje se amptelike taal geword. Kastilië is hoofsaaklik 'n landbougebied en bestaan uit eindelose kaal vlaktes. In die noorde is Oud-Kastilië en in die suide Nieu-Kastilië. Belangrike stede in die noorde is Salamanca, Valladolid en Burgos. Die hoofstad van Spanje, Madrid, lê in Nieu-Kastilië. Die noorde van Spanje staan as Kantabrië bekend.
Dit is 'n bergagtige gebied en bestaan van wes na oos uit Galisië, Asturië, Léon en die Baskiese provinsies. Galisië ontvang die meeste reën. maar is nog nie vir toerisme ontsluit nie. Asturië is 'n mynbou- en swaarnywerheidsgebied. Léon kom baie ooreen met Kastilië. Die Baskiese provinsies in die noorde is veral bekend om hulle welvarendheid in vergelyking met ander en ook om die inwoners se sterk nasionalisme. Aan die voet van die Pireneë in die weste lê Navarra en in die ooste Katalonië.
Navarra het noue bande met sowel die Baske as Frankryk. Katalonië is ekonomies die beste ontwikkel en is meer verwesters as ander dele van Spanje. Omdat hulle relatief ryk is en hulle eie taal praat, voel die Katalane net so min Spaans as die Baske. Aragón lê half ingedruk tussen Navarra en Katalonië. Dit is ’n bergagtige, baie onvrugbare agrariese gebied. Die gebied langs die Middellandse See, tussen Katalonië en Andalusië, word die Levant genoem. Dit omvat die streek Valencia met sy uitstekende klimaat en sitrusverbouing, en die woestynagtige gebied Murcia.
Sport
Sokker is die gewildste sport in Spanje. Real Madrid en FC Barcelona is twee van die suksesvolste sokkerspanne wêreldwyd. Die Spaanse nasionale sokkerspan het die UEFA Europa-beker al drie keer verower (in 1964, 2008 en 2012) en die FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2010 gewen. Hulle is die eerste span wat drie belangrike internasionale toernooie agtereenvolgens gewen het. Spanje se hoogste sokkerliga is die La Liga, gevolg deur Secunda División.
Basketbal, tennis, fietsry, handbal, futsal, motorfietsry en, in die afgelope tyd, Formule Een is ook gewilde sportsoorte. Die Spaanse nasionale rugbyspan het vir die Rugbywêreldbeker 1999 gekwalifiseer, maar hulle het laaste in hul groep geëindig. Hulle ding in die Europese Rugbykampioenskap met ander opkomende rugbyspanne mee. Die Estadio Nacional Universidad Complutense in Madrid dien as hul tuisstadion.
Die Vuelta a España is 'n belangrike fietswedren wat elke September gehou word en tot die drie Grand Tours behoort, saam met die Tour de France en die Giro d'Italia. In Formule Een word sedert 1913 die Spaanse Grand Prix aangebied.
Spanje het al verskeie groot sportgeleenthede soos die FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1982 en die Olimpiese Somerspele 1992 aangebied.
In hul onderskeie streke is die sportsoorte Baskiese pelote en Valensiaanse pelote baie gewild.
Sesfontein
Sesfontein is 'n nedersetting in die Kunene-Streek van Namibië, geleë van die plaaslike hoofdorp Opuwo. Dit is die hoofsetel van die Sesfontein-kiesafdeling. Dit het 'n bevolking van 7 358. Sesfontein ontleen sy naam van die ses fonteine wat hul bron in die omgewing het. Die nedersetting het 'n kliniek.
Goudstandaard
Die goudstandaard is 'n geldstelsel ingevolge waarvan 'n land se geldeenheid aan goud gekoppel word, goudmunt die wettige betaalmiddel is, ander munte as pasmunt gebruik word en banknote nie op sigself geld is nie, maar net verteenwoordigers is van 'n hoeveelheid goud. Die goud kan dan vrylik teen 'n vaste prys gekoop en verkoop word, vrylik gemunt, en in- en uitgevoer word.
Ingevolge die goudstandaard moes lande hulle binnelandse ekonomiese bedrywighede verslap of versnel ten einde 'n betalingsbalans met hulle handelsvennote te handhaaf. Die ideaal was dus dat elke land goedere van dieselfde waarde sou in- en uitvoer. Dit het, wanneer 'n land 'n te groot handelsoorskot gehad het, soms daartoe gelei dat die land doelbewus sy produksie moes verlaag en in baie gevalle werkloosheid moes laat toeneem.
Met hierdie stelsel was die wisselkoers dus die onveranderlike en die binnelandse ekonomiese lewe die veranderlike. Wisselkoerse is vasgestel en moes binne 'n noue band beweeg. So was 'n Britse pond gelyk aan 4,86656 Amerikaanse dollar, omdat daar 113 grein goud in 'n pond was en 23,22 grein goud in 'n dollar. Die werklike wisselkoers is naby aan dié muntpariteit gehou deur die beweging van goud tussen die lande wanneer daar tekorte of gunstige saldo's op hul betalingsbalanse ontwikkel het.
Toe lande nie meer gewillig was om binnelandse ekonomiese stabiliteit en volle indiensneming ter wille van konstante wisselkoerse op te offer nie, het hulle die goudstandaard een na die ander verlaat. Suid-Afrika het dit eers noodgedwonge in Desember 1934 gedoen toe die Groot Depressie op sy ergste was. Die goudprys het onmiddellik dramaties gestyg en die ekonomie het begin herstel. Die krisis lei tot die stigting van die Verenigde Party om politieke mag saam te snoer ten einde die land te red.
Ward Wood
Ward Wood (8 April 1924 – 3 November 2001) was 'n Amerikaanse akteur, skrywer, en vervaardiger. Hy was bekend vir sy rolle in die rolprent Air Force (1943) en in die televisiereekse Troubleshooters (1959), Ben Casey (1961), en Mannix (1967).
Watervark (astrologie)
Die Watervark (癸亥, guǐhài) is die 60ste en laaste jaar van die Chinese kalender (sien die tabel regs onder van die 60-jaarsiklus). Dit is ’n begrip uit die Chinese astrologie en dui op dié maanjare wat gekenmerk word deur ’n verbinding van die 10de Hemelstam (癸, guǐ) – die element Water en Jin – met die 12de Aardtak (亥, hài), gesimboliseer deur die Vark (猪, zhū).
Volgens die Chinese kalender kom so ’n verbinding elke 60 jaar voor. Die laaste Watervarkjaar het in 1983 begin en volgens die Gregoriaanse kalender het dit geduur van 13 Februarie 1983 tot 1 Februarie 1984.
Mercedes-Benz R-klas
Die Mercedes-Benz R-klas is 'n luukse MPV wat gebou en bemark was deur Daimler AG van die 2006 modeljaar, tot in 2017, onder die Mercedes-Benz merk. Dit was die eerste volgrootte veeldoelige voertuig wat ooit deur Mercedes-Benz vervaardig is. Dit is die eerste keer vertoon by die 2002 Detroit Motorskou as die Visie GST (Grand Sport Tourer) konsep, en die finale produksievoertuig was te sien by die 2005 New York Internasionale Motorskou.
Die R-klas was gebou op die W251 onderstel, en in Vance, Alabama gemonteer. Dit was geprys tussen die M-klas en die GL-klas. Dit was aanvanklik deur Mercedes-Benz bemark as 'n "Sport Cruiser" en later as 'n "Family Tourer". Die R-klas was aangebied in twee aslengtes, 2980 mm en 3215 mm, laasgenoemde synde die enigste aanbieding in die VSA. Modelle met die Bluetec dieselenjin was ingevoer vir die 2009 modeljaar in sekere markte, terwyl ander markte Mercedes se BlueEFFICIENCY tegnologie gekry het.
Otto Beit-brug
Die Otto Beit-brug is ‘n brug oor die Zambezirivier by die GPS-koördinate.
Hierdie brug lê suidoos van Kafue by Chirundu in Zambië, noordwes van Makuti by Chirundu in Zimbabwe, net stroomaf van die wal van die Karibadam.
Dit is ‘n enkelbaan hangbrug van staal en 328 m lank. Cleveland Bridge and Engineering Co. van Engeland het die brug na ‘n ontwerp van die ingenieur Ralph Freeman gebou. (Freeman was ook verantwoordelik vir die Sydneyhawebrug en die Birchenoughbrug). Sir Douglas en Francis Fox was die betrokke raadgewende ingenieurs en die firma Dorman Long was verantwoordelik vir die oprigting. Die Beit Trust het die onkoste vir die projek gedra.
Roes aan die brug vereis aanhoudende instandhouding. Weens die ouderdom van die brug is daar ‘n beperking geplaas op die maksimum gewig van die swaargelaaide moderne vragmotors. Veral na die verskuiwing van goederevervoer van die trein na die pad was die brug ‘n knelpunt in die verkeer. Daarom is die Chirundubrug aan die stroomopkant langs die Otto Beit-brug gebou en laasgenoemde brug gesluit. Na die jaar 2000 is dit weer oopgestel vir voetgangers en ligte noordwaartsrydende motors.
Leo Fuchs
Leo Fuchs (15 Mei 1911 – 31 Desember 1994) was 'n Amerikaanse akteur. Hy was bekend vir sy rolle in die rolprente Americaner Shadchen (1940), The Frisco Kid (1979), en Avalon (1990), en in die televisiereeks The Six Million Dollar Man (1974).
Botrivier-vlei
Die Botrivier-strandmeer in die Overberg is sedert 2017 deel van die Ramsar-konvensie.
Hierdie vleiland is die mond van die Botrivier. Dit is nagenoeg 1400ha groot en lê tussen Kleinmond, Hawston en Fisherhaven.
Gedurende die droë somermaande is die Botrivier-vlei ‘n vername skuilplek vir watervoëls. Reeds 86 watervoëlspesies is hier al waargeneem. Bleshoenders kom in sommige jare in besonder groot getalle voor. Maar die omvang van die voëlbevolking wissel merkbaar van jaar tot jaar weens voortdurende verandering in die waterdiepte en -gehalte en of die vleimond oop is na die see al dan nie.
Die lagune is belangrik vir die aanteel van vis. Een-en-veertig visspesies is hier al aangeteken, waarvan 19 afhanklik is van riviermondings om hul lewenssiklus te voltooi.
Indringerplantspesies, veral rooikrans en die gewone platanna het reeds ‘n ongewensde invloed op hierdie vleiland. Inwoners van die omgewing en vakansiegangers benut die meer vir visvang, swem, roei en seil.
Emily Fleeshman
Emily Fleeshman (gebore 26 Desember 1986) is 'n Engelse aktrise. Sy is bekend vir haar rolle in die televisiereekse My Parents Are Aliens (1999), The Royal (2003), The Street (2006), en Still Open All Hours (2013).
Die nag het net een oog
Die nag het net een oog is die Gotiese debuutroman van François Bloemhof. Dit is voor publikasie bekroon met Antenne, Saambou en De Kat se prys vir beginner-romansiers. Die boek word ook beskou as die eerste Gotiese riller in Afrikaans.
Proloog
'n Seun wat oënskynlik lewendig begrawe is, grawe sy pad oop uit 'n (vlak) graf en sweer in gebroke Hollands (Ik sweeher) hy sal wraak neem.
6 tot 12 Februarie 1991
Woensdag, 6 Februarie 1991 Omstreeks halftwee tydens sy nagskof ontvang Barend Jakobus du Preez 'n vreemde man (wat hoed dra in die middel van die nag) in die hokkie by die vulstasie naby Rustenburg vir koffie, nadat petrol ingegooi en betaal is. Dit blyk dat Barend 'n boorling van Botmasdorp is, naby Clanwilliam. Hy erken teenoor die vreemdeling hy het redelik onlangs nog die onverklaarbare behoefte ervaar om by sy heimat te gaan kuier. Barend raak skoon onthuts wanneer die vreemdeling sy naam en van weet. Ook dat hy in 1957 gebore is, geen sibbe het nie, sy ouers Dirk en Magriet heet, dat sy moeder nog lewe, sy vader dronk verongeluk het toe Barend tien was, dat Barend standerd drie en ses herhaal het. Voordat Barend kan skree raak hy heeltemal verlam en bewusteloos. Wanneer hy sy bewussyn herwin is hy in 'n stoel vasgebind en die vreemdeling begin sy dyspiere en polse afsny, en die gesig kerf.
Donderdag, 7 Februarie 1991 Terwyl Elaine wag op die woonstelblok (in Durban) se hysbak, keer die concierge se vrou haar voor. 'n Lang, skraal donker man met 'n hoed op het Elaine gesoek, maar geen boodskap gelaat nie. Aangesien dit nie Anton is nie ('n getroude man met wie sy 'n skelm verhouding aangaan), skeel dit Elaine nie. Sy bly tog net in Durban omdat Anton daar is. Die lang man daag toe wel op, sê agter die geslote voordeur hy is Anton, nooi homself binne wanneer Elaine oopmaak, vermoor haar en laai die lyk in die bagasieruimte van sy motor. Net nog 'n naam op sy uitwisboekie wat 'n kruisie bykry. Volgende aan die beurt is 'n inwoner op Riviersonderend.
Saterdag, 9 Februarie 1991 Cathy moet Peter inligting omtrent die dorp en omgewing verskaf. Binne vyf minute vind hulle by mekaar aanklank; sy word selfs vir ete uitgenooi. In die badkamer van die biblioteek kruip die twyfel weer nader en sy wonder wat Peter in haar tog raaksien. Hulle gaan halfagt na die restaurant. Peter erken hy bly in 'n hotel, al woon sy moeder op die dorp; hy en sy ma kom nie goed oor die weg nie, hulle het albei te uiteenlopende geaardhede. Sy ma het hom te streng grootgemaak en voortdurend met die Bybel en die hel oor kleinigheidjies gedreig. Die Saterdagaand dreig om bederf te word toe Heidi bitsig opmerk sy het Cathy skaars herken met al die grimering op. Peter red die aand deur Cathy te herinner hy het haar uitgevra nog voor sy grimering om sy onthalwe aangesit het. Onverklaarbaar het Peter ook gevoel hy moet terugkeer na Botmasdorp (Johannesburg Mail sou nie belangstel in hierdie dorp ver buitekant sy stadsgrense nie). Met die ete wat bedien word, blerts Peter met 'n pen Heidi se regteroog (haar grimering het glo gesmeer), sodat dit lyk asof haar oog uitloop. Peter en Cathy geniet die ete in stilte. Ans de Jager daag in die restaurant op en deel die nuus mee Magriet du Preez het selfmoord gepleeg deur 'n oordosis pille te drink - sy kon die moord op haar seun, Barend, nie verwerk nie. Hy was die enigste kind uit een van die ou families op die dorp. Voor sy loop, verneem Ans by Peter hy bly nog vir so twee weke, tot en met die eeufeesviering. Die kos aan tafel smaak nou na "dooie dier". Op pad terug huis toe, stap Peter en Cathy verby die geheimsinnige Moolman-huis, 'n bouval wat wonderbaarlik 'n anonieme koper gekry het; 'n enkele lig brand daarbinne. Peter sien Cathy by haar tuinhekkie af (voorheen haar ouerhuis).
Peter kuier by Cathy aan huis en hulle bekyk die familiefoto wat teen die sitkamermuur hang. Dit is 'n foto met haar betoorgrootvader, dié stigterslid van die dorp, omring deur maklik twintig mans en vrouens. Peter vertel Cathy van die vreemde oproep wat hom eintlik na Botmasdorp gebring het: 'n man het oor 'n baie swak lyn gesê iets groots gaan op Botmasdorp gebeur, "iets wat 'n goeie storie sal uitmaak". Soveel te meer vreemd omdat Peter niks verklap het dat hy bande met Botmasdorp het nie.
Op haar gebruiklike wandel deur die dorp op 'n Sondag merk Alice buiten die gehawende toestand van die biblioteektuin 'n stukkende ruit. By nadere ondersoek vind sy 'n hele paar dokumente en boeke is uit die biblioteek se argief gesteel.
Met die mis wat begin inrol kan Paulus Dippenaar nie slaap nie en gaan wandel. Die nuwe eienaar van die Moolman-plek wag op hom onder 'n boom. Hulle stap saam tot voor die man se huis en op die onheilspellende woorde "ek het vir jou gewag" laat Dippenaar spaander, net om oor die grondinsinking te struikel. Net voor Botma die burgemeester begin vermink, sê hy: "Indien dit enige troos is" [...] "julle het dit aan julleself gedoen".
Maandag, 11 Februarie 1991 Botmasdorp kry niks van die gewone Februarieweer nie; dit is so ysig soos 'n Europese Kersfees. Terwyl Alice tuis iets gaan haal het, skakel Cathy Durban toe, na Elaine, maar niemand antwoord nie. Alice vermoed Peter is verantwoordelik vir die verdwyning van die geslagsregisters, naam- en adreslyste, stukke oor die ontstaan van die dorp, belangrike gebeurtenisse in die verlede en die Botma-dagboek. Cathy betwyfel dit, aangesien Peter fotostate gemaak het. Alice verwag van Cathy sy moet werk daarvan maak om Peter te ondervra. Cathy herroep 'n tydperk uit haar kinderjare toe sy onder druk was om vir sielkundiges te lieg - hoe kan sy ander wil ondervra?
Die middag by die restaurant het Botma 'n ondubbelsinnige rol tienrandnote vir Heidi gewys en sy adres op 'n noot onder 'n piering gelaat. Geld en die geleentheid om die dorp se stof finaal van haar voete af te skud, dryf Heidi na die bouvallige huis. Voor haar oë word die hele huis 'n sprokiesmooi woning. Die wurmgevrete vy wat die man Heidi aanbied word voor haar oë 'n "volmaakte spesimen plooiloos gerond teen die rimpels van sy hand". Die skyn bedrieg, want dit smaak nie na vy nie. Al voel sy ook skurfte teen die muur van verf wat afdop, vertoon die mure vlekkeloos en skoon. Die huis het te veel detail, 'n prototipe, 'n cliché van 'n Botmasdorp-huis, soos sy verwag het. Voordat sy haar kan ontklee, merk sy skielik op sy is reeds kaal. Botma bedank Heidi vir die ontmoeting, met die ietwat beledigende woorde: "Daarmee bedoel ek, dat dorpies soos hierdie, so skynheilig, so góéd is, dat ek bly is jy het vir my bewys daar is iets immoreels in 'n dorp wat hom roem op sy morele waardes." Uit dank stop hy 'n paar note geld in haar mond, ook die vrot vy, terwyl hy haar neus toedruk.
N (dubbelsinnig)
N kan na een van die volgende onderwerpe verwys:
Die nag het net een oog
6 tot 12 Februarie 1991
Dinsdag, 12 Februarie 1991 Marie se liggaam is deur haar man ontdek; Anelda word telefonies hiervan in die biblioteek van die slegte tyding meegedeel. Toevallig het die buurvrou die man wat met die moord verbind word ná elf gesien (kort voor die oproep op 8 Februarie). Marie en haar man het 'n uitval gehad en hy het nie in die huis geslaap nie. Anelda gaan met die goedkeuring van Alice huis toe. Byna oombliklik daarna kom Heidi die biblioteek binnegestrompel, byna soos 'n poppespel. Sy sê die man van die Moolmanhuis het werk vir Anelda. Belangrike werk. Skryfwerk. Alice gaan in Anelda se plek.
Hillbrow-toring
Die Hillbrow-toring is 'n toring in Johannesburg, Suid-Afrika. Dit is in die gelyknamige buurt, is tussen Junie 1968 en April 1971 opgerig, en op 270 meter hoog een van die hoogste strukture in Afrika. Dit is oorspronklik genoem na die voormalige eerste minister J.G. Strijdom, maar staan tans bekend as die Hillbrow-toring. Dit behoort aan Telkom, en is hoofsaaklik opgerig om as mikrogolftoring te dien, en gevolglik moes dit hoër as die omliggende woonstelgeboue wees. Vroeër het die boonste verdiepings as toeristeaantreklikheid gedien met 'n uitkykpunt vir 200 mense asook 'n draairestourant. Dit is egter om veiligheidsredes in 1981 gesluit en dien tans as kantore vir Telkom.
Die nag het net een oog
6 tot 12 Februarie 1991
Heidi sit ondertussen in 'n katatoniese toestand (al voel haar oë vir Cathy soos eenrigting-loergate), en stel dan vrae op 'n meganiese wyse, soos iemand wat nie die reëls van 'n taal verstaan nie. Cathy besluit om Heidi by die huis te bring. Op pad kom hulle Tant Ans teë wat wil weet waarom Heidi skielik ophou werk het en skryf 'n boereraat vir olikheid voor. 'n Blok later sê Heidi met 'n sibilante skuring van die s'e en hoogdrawende a's: Vir wot wil sssy ollesss weet. Met moeite kry Cathy vir Heidi by die losieshuis. Op die vraag "wat gaan aan?" antwoord Heidi: "ek kan nie sê nie". Cathy wonder of Heidi bedoel het: "ek mág nie sê nie."
Net ná twee die namiddag by die biblioteek kom verneem Bertha du Toit of haar seun daar is; dit wil lyk of sy Cathy verkwalik omdat die verhouding tussen seun en moeder steeds stram is. Cathy is moeg daarvoor dat almal die besluite neem wat haar toekoms raak. Toe die telefoon in Durban weer nie antwoord nie, kom die terugflits van haar sessie as kind by die sielkundige, hoe sy in die antwoordruimtes gelieg of ontwykend geantwoord het. Sy besluit om die biblioteek vroeër te sluit. Met Peter se aankoms besluit sy om hom nié van sy moeder se besoek te vertel nie. Sy nooi Peter by haar huis in. Toe hy speels haar begin soen, ontstel dit haar en sy raak woedend. Sy verkies dat hy eerder moet dink dit is uit ordentlikheid, die manier waarop sy grootgemaak is, as die rede waarom sy weier. Toe hulle 'n grappie oor die aangeleentheid maak, gee sy hom 'n drukkie.
Heidi keer lewensmoeg terug na die Moolman-huis en sien die bouval vir wat dit werklik is. Botma keer haar by die voordeur voor (aangesien hy 'n gas het) en lei haar na 'n oop graf in die tuin. Hare, sodat sy rus vir haar siel kan vind. Ondertussen is Alice net soos Heidi deur die aanvallige mooiheid van die huis (tydens die huisbesigtiging) bekoor en het selfs 'n koppie Rooibostee geniet - voordat sy Botma se skryflakei geword het. Met haar linkerhand (sy was regs) skryf sy diktee vir Botma. Die geskiedenis word herskryf. Uit sy relaas (wat openlik die spot dryf met toeristiese mooiskrywery) blyk dit Botmasdorp is vernoem na Frederik Botma, wie se enigste nasaat Catharina is. Die man eien nou die van 'Botma' aan homself toe, aangesien hy "net soveel 'n produk van die dorp is as sy [Cathy]". Die geskiedenis van hom, haar, die dorp is een. 20 Februarie, die dorp se stigtingsdatum, is derhalwe sy verjaarsdag. Hierdie geskrif waarmee Alice doenig is, is sy manier van wraak. Terwyl Alice met die dikteewerk hervat, beleef sy die angs wat Botma moes deurmaak. Vroeër was hy die jagter, nou word hy deur die mans gejag, gevang, pimpel en pers geslaan. Met 'n slagoffermentaliteit en selfbejammering gebied hy Alice om te skryf:
Daarby volstaan hulle vir die dag.
16 tot 19 Februarie 1991
Saterdag, 16 Februarie 1991 By die gebruiklike Saterdagoggendbasaar beman Cathy die sitrusstalletjie in Anelda se plek. Die geld word ingesamel vir die voorgenome restourasie van die kerkgebou. Maar anders as gewoonlik is die burgemeester nie vroegoggend al daar om te kyk hoe sy geesteskind vorder nie. Ans de Jager, wat nie so lief is vir sitrusvrugte nie, staan nader en loop eers wye draaie om die onderwerp waaroor sy eintlik wil praat: die verhouding tussen die Du Toit-moeder en seun. In die agtergrond merk Cathy op hoe 'n seun in 'n lang swartgeklede man (die kleredrag heeltemal uit tred met die eeu) vashardloop; die appel wat die sewejarige die heeltyd opgegooi en gevang het, lê op die grond. Die lang man stel die appel op en plaas dit in die seuntjie se hand. Die kind kies die hasepad en laat die appel net so lê. Voordat Ans nou eintlik in haar gesprek by Bertha en Peter kan uitkom, staan die lang man agter haar. Ná die voorstelling, vra Cathy of hy die persoon was wat miskien na haar tuis gesoek het. Daarop antwoord hy: "As ek mense soek, kry ek hulle gewoonlik". Hy streel oor die vrugte en merk op watter indrukwekkende tentoonstelling dit is, en groet. Binne 'n oomblik word 'n derde van die lemoene aangetas, vrot. Anelda daag later op om te kyk of alles nog vlot verloop by die stalletjie. Sy is seker sy het iemand tussen die skare opgemerk wie se voorkoms op 'n druppel water ooreenstem met die beskrywing van haar suster se moordenaar. Bertha du Toit daag uit die niet op, met haar vriendin, Rienie Viljoen, en skimp in die rigting van Cathy wat haar seun afrokkel. Cathy weier om die verantwoordelikheid hiervoor te aanvaar en sê "Mevrou, as hy by jou wou uitkom, sou hy". Nog voordat Bertha kan antwoord, maak ook Peter se verskyning. (Sy moeder noem hom Pieter, hy dring op Peter aan - 'n teken van sy onafhanklikheid). 'n Moeder-en-seungesprek oor meisies word by 'n paar stalletjies verder voortgesit, duidelik nie meer die streng moeder van vroeër nie: sy erken hy is nou oud genoeg om self die besluite te maak wat hy moet. Sy nooi hom heel gemoedelik uit na "óns huis".
Ná die basaar eet Peter by Cathy en verwonder hom hoekom sy nooit oor haar ouers praat nie. Die verlede is dóód, kom die antwoord. Oor 'n toekoms saam met Peter kan sy haar nog nie indink nie. Maar selfs al is hy nog tot 20 Februarie op die dorp, lyk dit vir Peter glad nie of Cathy hom sal mis nie; sy weier hom alle toenadering. Die verwyt wat Cathy hom toeslinger is dat mans net in seks belangstel; sy vra hom om te loop. Sy beleef 'n greep uit haar herinneringe waar Cathy se pa vir haar en haar suster, Elaine, as jong dogtertjies saans kom betas en gemolesteer het.
Ans de Jager het op grond van die moordenaar se beskrywing onafhanklik tot dieselfde gevolgtrekking as Anelda gekom - net vinniger. Sy voel teenoor die gemeenskap verplig om die reg in eie hande te neem en hom vir sy dade te laat boet. Met 'n vermomde stem bel sy Botma anoniem en konfronteer hom oor sy dade. Botma vra haar wat sy met die inligting uitgerig kan kry, wat haar onkant betrap. Voordat hy die verbinding verbreek, sê hy sy moet om vyfuur by sy huis wees, "mevrou De Jager". Ans kyk deur die studeerkamervenster van die Moolman-huis en sien hoe Botma die broer van Heidi tussen sy hande neem en sy lippe op syne plaas.
Ondertussen kry Stefanus Vollgraaff net verdoemende teksverse uit die Bybel soos hy na antwoorde soek; ook kan hy skaars sy mond oopmaak, of hy vloek vreeslik. Die laaste vers wat hy opsoek bied die antwoord: Jeremia 6:1. "Mense van Benjamin, gaan soek veiligheid buite Jerusalem".