cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Somerset-Oos
Geskiedenis
Lord Charles Somerset (1767–1831), goewerneur van die Kaapkolonie van 1814 tot 1826, wou die voorstel van goewerneur sir John Cradock en goewerneur Caledon uitvoer dat ’n nedersetting aan die indertydse oosgrens gevestig moes word en aanvoorwerk gedoen vir ’n plan om ’n proefplaas in die omgewing uit te lê. Die Amerikaanse plantkundige dr. Mackrill het opdrag gekry om ’n geskikte plaas te kry en is aangesê om drie plekke te ondersoek: die Gamtoosvallei, die Swartkopsvallei en Bosberg, wat hy dan ook gekies het. Die plaas is in 1815 tot stand gebring met die doel om veeteelt in die Kaapkolonie te verbeter en om vars produkte aan soldate aan die grens te lewer. Dié plaas is Somerset Farm genoem.
Tien jaar later, in 1825, is die projek laat vaar, ’n nuwe drosdy uitgevaardig en die dorp Somerset aangelê. Die amptelike stigtingsdatum is 11 Maart 1825. Die agtervoegsel is eers sowat 30 jaar later bygevoeg om dit van Somerset-Wes te onderskei.
Somerset-Oos het in Februarie 1884 munisipale status verkry (volgens 'n ander bron Februarie 1837 ). Die dorp was dikwels betrokke in die Kaapse grensoorloë. Vandag is dit 'n sentrum vir wol- en ander boerderybedrywighede.
Bellevue Seminary
duimnael|links|Die oudste gebou van die Bellevue-seminarie is moontlik ontwerp deur [[Carl Otto Hager en is nou 'n provinsiale erfenisterrein.]] Teen 1880 het Somerset-Oos twee klein privaat skole vir meisies gehad terwyl seuns onderrig ontvang het aan die Gill-kollege, opgerig in 1869. Ds. J.H. Hofmeyr het die kerkraad oorreed om 'n meisieskool te bou en te finansier en vir dié doel is 'n stuk grond in Pauletstraat aangekoop. Die hoeksteen is op 19 Julie 1881 gelê en die gebou ontwerp deur die Duits gebore argitek Carl Otto Hager, wat ook die dorp se NG kerk ontwerp het wat vandag nog gebruik word. Die eerste prinsipale van die Bellevue Seminarie vir Meisies was Jan Wright van Aberdeen in Skotland. Sy het later ds. Hofmeyr se broer ds. Arend Hofmeyr van Hanover se tweede vrou geword. Die skool het in 1925 'n hoërskool geword en in 1965 met Gill-kollege saamgesmelt onder laasgenoemde se naam. Deesdae huisves die gebou, 'n provinsiale erfenisterrein, die Umzi Wethu Opleidingsakademie vir Kwesbare Jeugdiges.
Gill-kollege
Somerset-Oos is die tuiste van een van die roemrykste skole in die Oos-Kaap, die tweetalige, gemengde Gill-kollege (gestig in 1867), asook die gelyknamige laerskool.
Toe die erflating nie meer aangewend kon word vir die instandhouding van Gill-kollege nie, het die Privaat Wet op die Gill-kollegekorporasie van 1912 dit wettig gemaak om die bemaking aan te wend vir tersiêre beurse. Die fonds word tot vandag toe geadministreer deur die Gill-korporasie, wat jaarliks vier of vyf beurse toeken aan studente wat aan ’n Suid-Afrikaanse universiteit wil gaan studeer.
Die bedoeling was dat Gill ’n opleidingsinstelling vir seuns en jongmans sou wees, maar dit het een van die eerste tersiêre instellings geword wat dames toegelaat het. Van 1928 af het Gill opnuut net seuns aanvaar en het ’n seunskool gebly tot 1965, toe Gill-kollege en die Hoër Meisieskool Bellevue saamgesmelt het. Die skool besit uitsonderlike, geskiedkundige geboue, ondermeer die oorspronklike gebou wat in 1869 in gebruik geneem is en wat nou as skoolbiblioteek dien. Die senior seunskoshuis is in 1892 ingewy. Die lowerryke skoolterrein is besonder ruim en sluit ook die aangrensende, gelyknamige laerskool in. Gill-kollege het tot 2012 reeds drie Springbok-rugbyspelers opgelewer.
Gedenkskool William Oates
Die William Oates-skool aan die voet van die Bosberg is genoem na eerw. William Oats, oorspronklik 'n Wesleyaanse predikant en 'n Suid-Afrikaner wat sy opleiding in Grahamstad en op Somerset-Oos en aan Lovedale op Alice gekry het. Eerw. Oates het uit die Hope Church, die Kongregasionalistiese kerk vir bruin lidmate bedank, maar in 1868 weer tot die amp toegetree. Hy het in 1880 die predikant van die Hollandssprekende Kongregasionalistiese kerk vir bruin mense op Somerset-Oos geword en in die amp aangebly tot en met sy dood in 1927.
Somerset-Oos-museum
Somerset-Oos se provinsiale museum is eiesoortig omdat dit in ’n natuurgebied geleë is – aan die voet van die Bosberg. Kort nadat die dorp aangelê is, is die grond waarop die museum nou geleë is aan die Wesleyaanse sendelinge gegee sodat hulle ’n kapel en begraafplaas kon bou. Die kapel is voltooi en in 1828 ingewy, maar die grond en omliggende grond is enkele jare later aan die NG gemeente Somerset-Oos oorgedra en in 1835 is die kapel in ’n pastorie vir die gemeente omskep.
Dié doel het die gebou 105 jaar lank vervul toe vier predikante agtereenvolgens hier gewoon het: George Morgan (tot 1841), John Pears (tot 1866), Jan-Hendrik Hofmeyr (tot 1908) en sy seun John Murray. Hierna is die huis aan laasgenoemde se seun dr. Jan-Hendrik Hofmeyr verkoop. In 1971 het die indertydse eienaar, K.S. Birch, die huis as ’n museum beskikbaar gestel en in 1972 het dit ’n provinsiale museum geword. Enkele maande daarna is die
Die Georgiaanse huis met die Bosberg wat skilderagtig daaragter uittroon, is statig geleë tussen hoë inheemse bome en besit ’n lieflike roostuin. Die geelhoutdalkbalke en –vloere is vervaardig van bome op Bosberg. Die eertydse pastorie is gemeubileer met oudhede wat gewild was aan die einde van die 19de eeu. Die museum is weeksdae van 08:00 tot 17:00 oop vir die publiek. Daar is ’n klein winkel met plaaslike produkte en poskaarte, terwyl die bestuur in 2012 begin het om ’n biblioteek in te rig waarin skoolkinders die dorp se ryke verlede sal kan navors.
Walter Battiss-kunsmuseum
duimnael|links|Die ou offisiersmenasie in Pauletstraat huisves die Walter Battiss-kunsmuseum, waar die grootste versameling van sy skilderye tentoongestel word.
Dié kunsmuseum het sy oorsprong gehad toe die kunstenaar Walter Battiss sy versameling van sy eie kunswerk in 1981 tydens ’n seremonie voor die wit gewelhuis in Pauletstraat aan die inwoners van Somerset-Oos en Suid-Afrika bemaak.
In November 2006 is die honderdjarige herdenking van sy geboorte en die 25ste herdenking van die opening van die Walter Battiss-kunsmuseum gevier in die spesiaal versierde gebou met voordrag, sang en voorlesings uit sy boek Fook deur Battiss se vriend Walter Saunders. Die museum word in samewerking met die dorpsmuseum bestuur en huisves ook die Bloukraan-toerismeburo.
Kongregasionalistiese kerk
duimnael|Die Kongregasionalistiese kerk (die Hope Church) in Pauletstraat is 'n nasionale gedenkwaardigheid en is reeds in 1844 opgerig.
Die verklaarde nasionale gedenkwaardigheid in Pauletstraat is opgerig uit die erflating van Dorothy Evans, die weduwee van ds. John Evans, van 1818 tot aan sy dood in 1823 die eerste leraar van die NG gemeente Cradock en een van die vroegste Skotse predikante wat in die 19de eeu die tekort aan leraars in die Nederduitse Gereformeerde Kerk moes kom aanvul. Kort ná haar man se dood het mev. Evans verhuis na die dorp Somerset wat in 1825 gestig is. Hier het sy gewoon tot haar dood in 1842 toe sy agter die teenswoordige dorpsmuseum begrawe is.
Evans het haar huis en erf in Pauletstraat aan die Londense Sendinggenootskap bemaak. In Desember van haar sterfjaar het die superintendent van die genootskap se Suid-Afrikaanse sending suksesvol by goewerneur sir George Napier aansoek gedoen om 'n jaarlikse toelaag van £20 as vergoeding vir 'n onderwyser vir die bruin mense van Somerset. 'n Predikant is na Suid-Afrika gestuur en in 1844 reeds is 'n kerk vir die bruin, Hollandssprekende gemeente op mev. Evans se erf opgerig. Die Londense Sendinggenootskap het later opgegaan in die Kongregasionalistiese Kerk.
Die gebou is later jare tot 'n nasionale gedenkwaardigheid verklaar, maar nadat dit in die besit van die Afrikaanse Protestantse Kerk gekom het, het dié gemeente die marmersteen by die ingang verwyder. Ná dreigemente van 'n hofsaak, is die steen teruggeplaas, maar 'n plant is daarvoor geplant om dit minder opsigtelik te maak.
NG gemeente
Vir volledige artikel, sien NG gemeente Somerset-Oos
Voor die afstigting as 'n afsonderlike gemeente in 1825, het een deel van die distrik Somerset-Oos onder Graaff-Reinet geval en die suidelike gedeelte onder Uitenhage.
Tydens 'n vergadering in die Somersetse drosdy op 9 Julie 1825 is amptelik besluit om by die goewerneur aansoek te doen om 'n kerk op die dorp op te rig en 'n afsonderlike gemeente te stig. Die goewerneur het die versoek deurgestuur aan die destydse koloniale sekretaris, graaf Bathurst, en na onderhandelinge is toestemming tot die stigting van die 15de gemeente in Suid-Afrika verleen.
In Oktober van die stigtingsjaar is ds. George Morgan as eerste predikant van Somerset aangestel, asook 'n kerkraad bestaande uit twee ouderlinge (Robert Hart en F.J. van Aardt), en vier diakens (Gideon Joubert, Michael Bosch, Willem Prinsloo en P.M. Bester).
Die lidmaattal van die gemeente het in 1973 meer as 1 200 getel, in 1990 was dit 960 en in 2007 962 – 'n uitsondering op die gewone patroon van plattelandse ontvolking. Die NG gemeente Visriviervallei, wat in 1958 met sy swaartepunt op Kookhuis afgestig is, is in 2007 by Somerset-Oos ingelyf. Dié inlywing het, wat getalle betref, geen uitwerking op die ou moedergemeente gehad nie, want in 2012 was Somerset-Oos se lidmaattal steeds 959.
Nissan Patrol
Die Nissan Patrol is 'n reeks van groot viertrekvoertuie, sedert 1951 deur Nissan in Japan vervaardig. Die Patrol word oor die algemeen beskou as 'n taai en bruikbare 4×4 in Australië en Nieu-Seeland, die Midde-Ooste, Latyns-Amerika, Afrika, Europa, Japan en die Karibiese Eilande, waar dit direk meeding teen die Toyota Highlander in meeste markte.
Somerset-Oos
Anglikaanse kerk
duimnael|Die Anglikaanse Kerk All Saints het in 2005 sy 150-jarige bestaan gevier.
Tydens sy reise deur die Oostelike Provinsie in 1848 het Kaapstad se biskop Gray, wie se vrou, Sophia, tallose Anglikaanse klipkerke in Suid-Afrika ontwerp het, besoek aan Somerset gebring. Die tekort aan predikante het hom ontstel, want op sy reis van sowat 1 500 km deur die destydse Kaapkolonie het hy net een van sy kerk se predikante teëgekom. Hy het toe gereël dat 20 Anglikaanse predikante uit Engeland emigreer en omdat hy geglo het dat daar genoegsame Engelse setlaars in die kolonie was, het hy ook onderneem om die gebied van 'n geskikte rektor te voorsien.
Sowat sewe jaar later, in 1855, is die klein Anglikaanse kerk en die Anglikaanse kerkhof (in Pauletstraat) ingewy. Die kanselruimte en die konsistorie is in 1883 by die oorspronklike gebou aangebou. Die All Saints Church spog met pragtige gedenkventers. Belanghebbendes probeer sedert 2012 om dit tot nasionale gedenkwaardigheid verklaar te kry.
Afrikaanse Protestantse Kerk
Die plaaslike gemeente van die Afrikaanse Protestantse Kerk is een van die oudste in dié kerkverband en is reeds op 3 September 1987 gestig. Omdat daar in 2013 slegs 49 belydende en nege dooplidmate in die gemeente was, het hulle 'n bedieningsooreenkoms met die gemeente Port Elizabeth wie se ds. L.D. Greyling ook vir Somerset-Oos verantwoordelik is. Die AP-kerkgebou is geleë by Pauletstaat 67.
Munisipale verkiesings
In die munisipale verkiesing van 2006 het die ANC 13 579 stemme gekry en 74,40 persent van die steun op hom verenig. In daardie verkiesing het die DA 4 070 stemme gekry en sy persentasie was 22,30 persent. Uit die destydse 10 setels, het die ANC agt gekry en die DA twee.
Plaaslike pers
Somerset-Oos se plaaslike weekblad, die Somerset Budget, nou bekend as die Somerset Budget & Pearston Advocate, is in 1886 opgerig deur W.S. Duxbury, wat ook die eerste redakteur was. Talle koerante het met die Budget meegeding, maar hulle het almal sedertdien gevou. In 1897 is die koerant deur dr. F.M. McIntyre aan Edward Charles Sellick verkoop, maar tydens die Eerste Wêreldoorlog het ’n sindikaat onder voorsitterskap van J.S.B. Holden dit in besit geneem.
Destyds was die redakteur adv. Borchenhagen van Bloemfontein, maar hy is kort daarna, in 1920, opgevolg deur Fred Knoetze. Onder dié getroue ondersteuner van eers die Suid-Afrikaanse (SAP) en daarna Verenigde Party (VP) se redakteurskap het daar ’n groot oplewing gekom. Na bewering het hy dikwels aan genl. Jan Smuts geskryf wanneer die rigting wat die SAP ingeslaan het, hom nie aangestaan het nie. Indertyd was die koerant sterk polities ingestel.
Knoetze het die redakteurskap meer as 20 jaar lank beklee en teen die einde van sy dienstyd het hy Philippus Jacobus van der Walt van Humansdorp genader. Knoetze en Van der Walt het die bates van Somerset Budget Limited in 1945 teen £1 260 uitgekoop en ’n vennootskap gevorm. Ondanks die verandering van eienaarskap was die koerant steeds ’n getroue VP-ondersteuner.
Toe Knoetze se gesondheid begin agteruitgaan, het Van der Walt sy aandeel in die vennootskap in 1951 uitgekoop. Ná Knoetze se uittrede het die koerant minder polities geraak, hoewel dit lojaal gebly het aan die VP. Van der Walt se seun, Albert, die huidige (2013) eienaar, het in 1960 gematrikuleer en hom by sy vader aangesluit, wat in 1981 oorlede is.
Albert van der Walt het dit op hom geneem om die Budget uit te bou tot ’n streekskoerant. Eerste aan die beurt was die Winterberg Nuus van Adelaide wat Van der Walt oorgeneem het en as afsonderlike publikasie uitgegee het. Dié koerant het gesirkuleer op Adelaide, Bedford en Fort Beaufort en met Van der Walt se oorname het ’n afsonderlike koerant vir laasgenoemde dorp herleef. Hoewel die inhoud grotendeels dieselfde was, het daar toe drie afsonderlike drukname bestaan: Somerset Budget, Winterberg Nuus en Fort Beaufort Advocate. Die maatskappy het ’n takkantoor op Adelaide geopen en een op Fort Beaufort beoog.
Later het die inlywing van die Cradock Courant aan die beurt gekom toe die eienaars, Quartus Janse van Rensburg en sy seun Quentin, nie met dié Cradockse koerant wou voortgaan nie. Einde 2004 het gemeenskapsleiers en die sakekamer van Middelburg, Oos-Kaap, die Van der Walts genader om ook ’n koerant daar uit te gee. Dit was die begin van die Middelburg Courant.
Buitemuurse aktiwiteite
Somerset-Oos se omgewing bied geleentheid vir heelwat buitemuurse bedrywighede. Die Bosberg-voetslaanpad strek oor 'n 15 km sirkelroete en begin en eindig op die plaas Bestershoek aan die voet van die Bosberg. In die oornaghut op die kruin van die berg is daar slaapplek vir 10 mense. Twee wildkamproetes begin by Bestershoek-oord en strek oor onderskeidelik 4 en 7 km deur die Bosberg-natuurreservaat-wildkamp. ’n Kort en maklike roete oor anderhalf kilometer begin by Bestershoekdam.
Die Bosberg-natuurreservaat beslaan 2 050 ha uiteenlopende habitatte van suurveld in die hoërliggende streek tot rotsplato’s wat met fynbos oortrek is en beboste klowe met witstinkhout- en geelhoutwoude.
Nissan Patrol
Die Patrol is beskikbaar as óf 'n kort asafstand (SWB) driedeur of 'n lang-asafstand (LWB) vyfdeur onderstel. Die LWB weergawe is ook beskikbaar in die nuts- en kajuitonderstel variante langs die stasiewa. Tussen 1988 en 1994 het Ford Australië die Nissan Patrol as die Ford Maverick bemark.
Clive van Ryneveld
Clive Berrange van Ryneveld (gebore op 19 Maart 1928 in Kaapstad, Kaapland, Unie van Suid-Afrika; oorlede op 29 Januarie 2018 in Kaapstad, Suid-Afrika ) was ’n Suid-Afrikaanse krieketspeler, politikus, prokureur en bankier.
Sportloopbaan
Van Ryneveld het tussen 1951 en 1958 in 19 kriekettoetswedstryde gespeel. Hy was die oudste lewende Suid-Afrikaanse krieketkaptein en was een van die min spelers wat op internasionale vlak krieket (vir Suid-Afrika) sowel as rugby (vir Engeland) gespeel het.
Hy het die rugbyklub van die Universiteit van Oxford, waar hy drie jaar lank as Rhodes-beurshouer studeer het, verteenwoordig in Varsity-wedstryde van 1947, 1948 en 1949 en was vier keer senter in Engeland se nasionale rugbyspan terwyl hy in al vier wedstryde in die Vyfnasieskampioenskapstoernooi van 1949 gespeel het. Hy het drie drieë vir Engeland gedruk, een teen Ierland en twee teen Skotland. Hy het Suid-Afrika nooit in rugby verteenwoordig nie. Hy sou later vertel: "Ek het in die seisoen voor ek Oxford toe is ’n paar krieketwedstryde vir die Westelike Provinsie gespeel. Ek het al drie jaar dat ek by Oxford was krieket gespeel en was hul kaptein in my tweede jaar. Toe ek terugkom van Oxford af, het ek in 1951 saam met Dudley Nourse se span Engeland toe getoer.
In 2012 het hy gesê: "My pa het rugby vir Suid-Afrika gespeel en my ma se broer krieket; daarom het ek ’n bietjie sport in my gene gehad."
In die politiek
Van Ryneveld erken ruiterlik dat hy nie ’n aangebore belangstelling in die politiek gehad het nie. "’n Vriend, Zach de Beer, het vyf jaar voor my parlement toe gegaan. Hy het my oorreed om die politiek te betree. Dit het nie van nature gekom nie – ek was ’n baie amateuragtige politikus – maar dit was ’n baie interessante tydjie." Volgens hom was sy motivering om hom as kandidaat beskikbaar te stel, die Nasionale Party se oorwinning in Mei 1948. "Die Natte het die paal gehaal en hulle het ’n klomp wetgewing deurgevoer wat afstootlik was. Die Groepsgebiedewet; hulle het die Ontugwet uitgebrei om enige soort kontak tussen wit en swart te keer. Daar was ’n aparte onderwysstelsel vir swart mense, wat baie minderwaardig was. Daar was baie goed wat baie van ons bekommer het."
Van Ryneveld het help bewys dat daar werklik ’n anti-apartheidsgemeenskap onder wit Suid-Afrikaners was, selfs al was dr. H.F. Verwoerd se Nasionale Party destyds ’n onstuitbare politieke mag. Maar hy en sy medelede van die Progressiewe Party het toe nog ’n verlore stryd gestry. "Ons opvattings was destyds ongewoon vir wit Suid-Afrikaners. Hulle kon hulle net nie voorstel hoe al die swart en bruin mense aan ’n demokratiese proses sou kon deelneem nie. Wittes was, eerlik gesê, taamlik bang vir die gevolge daarvan as die swartes stemreg moes kry. Dit was buitengewoon en daar was ’n Liberale Party (voor die Progressiewe Party gestig is), maar dit het hoegenaamd geen verteenwoordiging in die politiek gehad nie."
Ongelukkig het Van Ryneveld se progressiewe opvattings tot sy politieke ondergang gelei. In die 1961-verkiesing, wat dr. Verwoerd vervroeg het deels om van die 11 Progge in die Volksraad ontslae te raak, het net Helen Suzman die paal gehaal. In sy ou setel, Oos-Londen-Noord, kry Van Ryneveld 2 519 stemme vergeleke met die A.N. Field van die VP se 6 158, nadat Van Ryneveld in 1958 as VP-kandidaat met ’n meerderheid van 6 126 gewen het, oftewel 79,7 persent van die stemme op hom verenig het teenoor R.L. de Lange van die NP se 19,8 persent. Tog het Van Ryneveld in sy tydjie in die Volksraad talle sleutelgebeure beleef, onder meer die referendum oor republiekwording, die inperking van die African National Congress en die Pan Africanist Congress en die Britse eerste minister Harold Macmillan se Winde van Verandering-toespraak.
"Daar het destyds ’n paar interessante dinge gebeur, maar ek kon regtig nie finansieel bekostig om weer te staan nie. Die parlementêre salaris was "peanuts"; ’n mens kon nie daarvan lewe nie. En dit was onmoontlik om terselfdertyd ’n regspraktyk aan die gang te probeer hou. Daar was in geval jare lank nie veel ruimte vir Progressiewes nie. Eers na omtrent 13 jaar het nog ’n Prog die Volksraad gehaal. Ons het Helen Suzman gehelp en ’n bietjie navorsing buite die parlement gedoen. Sy was uitstekend."
Later loopbaan
Van Ryneveld het later gesê hy en sy vrou was nogal verlig dat hy sy setel verloor het. "Ons het twee jong kinders gehad en nog een was op pad. Dit was nie ’n lewe nie: om ’n kiesafdeling in Oos-Londen te hê en die parlement in Kaapstad vir ses maande van die jaar.
"Mense wat in die politiek was word nie as ernstige regspraktisyns beskou nie. Dit was nogal swaar om, nadat ek in die parlement was, terug te keer en die praktyk weer op te bou." Hy was spyt toe hy sowat agt jaar later noodgedwonge die balie moes verlaat." Van Ryneveld het in 1969 by Hill Samuel Merchant Bank SA aangesluit en by dié aksepbank gewerk tot sy aftrede in 1988. Enkele jare lank was hy ’n direkteur en ook ’n nie-uitvoerende direkteur van Mercantile and General Reinsurance Company of SA. Hy was ’n lewenslange erelid van die MCC.
Nadat hy afgetree het, het hy in ’n deeltydse hoedanigheid na die regte teruggekeer. "In Suid-Afrika het ons nie meer ’n jurie gehad nie, maar in die ernstiger kriminele sake het die regte twee assessore, wat ’n mate van regservaring het. Ek het heelwat van dié werk gedoen. Ek het ook sake in die arbeidshowe behartig. Vir die volgende 10 tot 15 jaar het ek aan die periferie van die regswese gewerk. Nou is ek heeltemal afgetree," het hy in 2012 vertel.
Tydens sy regsloopbaan het hy meermale mense verdedig wat ingevolge apartheidswetgewing aangekla is. Hy het ook waardevolle werk gedoen om geriewe vir swart krieketspelers te verbeter en om rasseskeiding in dié sport teen te werk. Krieketboikotte van Suid-Afrika was vir hom ’n groot teleurstelling omdat hy gemeen het dit straf net die Engelssprekendes terwyl die groot voorstanders van apartheid, die Afrikaners, nie destyds in dieselfde mate in krieket as in rugby belanggestel het nie.
Gesinslewe
Uit Van Ryneveld se huwelik met Verity in 1957 is drie kinders gebore: Mark, Philip en Tessa.
Somerset-Oos
Buitemuurse aktiwiteite
Veral in die winter bied talle plase in die omgewing jagtogte aan met die geleentheid om onder meer impalas, koedoes, springbokke, njalas en rooiribbokke te skiet.
Joseph J. Dowling
Joseph J. Dowling (4 September 1848 – 8 Julie 1928) was 'n Amerikaanse akteur. Hy was bekend vir sy rolle in die rolprente The Yankee Way (1917), Sink or Swim (1920), His Nibs (1921), en The Christian (1923).
Singapoerse Grand Prix
Die Singapoerse Grand Prix is 'n Formule Een motorwedren wat jaarliks op die Marinabaai Straatrenbaan in Singapoer gehou word.
Die Grand Prix is 'n ren op die FIA Formule Een Wêreldkampioenskapskalender en was die eerste F1 aandren en die eerste straatren in Asië. Die Spanjaard Fernando Alonso van die Renault F1-span het die eerste Formule Eenren gewen.
Bucerotiformes
Bucerotiformes is 'n orde van voëls. Die orde omvat sowat 73 spesies. Die neushoringvoëls, bromvoëls, kakelaars en hoephoepe behoort aan die orde.
Singapoerse Grand Prix
Die Singapoerse Grand Prix sou tot ten minste 2021 op die F1-kalender bly, nadat die organiseerders van die wedren 'n kontrakverlenging met "Formula One Management" onderteken het op die eerste dag van die 2017-byeenkoms. Die vorige kontrakverlenging is in 2012 geteken vir tot en met 2017. Sedert 2008 het elke wedren ten minste eenkeer 'n veiligheidsmotor ontplooi, 'n totaal van 21 keer teen 2019.
Paula Prentiss
Paula Prentiss (gebore 4 Maart 1938) is 'n Amerikaanse aktrise. Sy is bekend vir haar rolle in die rolprente Where the Boys Are (1960), The Stepford Wives (1975), en Buddy Buddy (1981), en in die televisiereeks He & She (1967).
Jeppe Kaas
Jeppe Kaas (gebore 23 November 1966) is 'n Deense komponis en akteur. Hy is bekend vir sy rolle in die rolprente Flickering Lights (2000), Adam's Apples (2005), en Jo Nesbø's Headhunters (2011).
Characella connectens
Characella connectens is 'n sponsspesie in die taksonomiese indeling van die Demospongiae (gewone sponse). Die liggaam van die spons bestaan uit kieselnaalde en sponginevesels en is in staat om baie water op te neem.
Die spons behoort tot die genus Characella en tot die familie Pachastrellidae. Die wetenskaplike naam van die spesie is die eerste keer geldig gepubliseer in 1870 deur Schmidt.
Falkland-eilande
Die Falkland-eilande (Engels: Falkland Islands, Spaans: Islas Malvinas) is 'n groep eilande in die suide van die Atlantiese Oseaan. Die eilande het 'n bevolking van sowat drieduisend mense en die hoofstad, Stanley, het meer as tweeduisend inwoners. Ongeveer nege uit tien inwoners woon in Stanley. Die Falkland-eilande lê suidoostelik van Suid-Amerika en word sedert 1833 deur Argentinië opgeëis. As 'n Britse oorsese gebied geniet die Falkland-eilande interne selfbestuur, maar die Verenigde Koninkryk neem verantwoordelikheid vir hul verdediging en buitelandse sake.
Geskiedenis
Die Falkland-eilande ontleen hul naam aan Falkland Sound, die naam wat kaptein John Strong in 1690 aan die waterweg tussen Oos- en Wes-Falkland toegeken het, toe sy skip Welfare etlike dae hier deurgebring het. Falkland Sound is weer genoem na Viscount Falkland, een van Welfare se eienaars. Die algemene Spaanse naam vir die argipel, Islas Malvinas, is afgelei van die Franse Îles Malouines, die naam wat die Franse ontdekkingsreisiger Louis-Antoine de Bougainville in 1764 aan die eilande gegee het.
Tydens die Eerste Wêreldoorlog het die Slag van die Falkland-eilande op 8 Desember 1914 suidoos van die eilande plaasgevind.
Argentinië beset die eilande in 1982 en is deur die Verenigde Koninkryk verslaan in die Falklandoorlog.
Die eilande is 'n oorsese gebied van die Verenigde Koninkryk, met 'n Grondwet wat in 1985 aanvaar is, en gewysig is in 2009. Die wet beskerm die reg op selfbeskikking van die land se mense.
Op 12 Junie 2012 het die Falkland-eilande se regering aangekondig dat 'n referendum oor die politieke status van die eilande in die eerste halfjaar van 2013 gehou sal word. In 'n twee dae lange referendum tussen 10 en 11 Maart 2013 oor die territoriale status van die Falkland-eilande, was die stempersentasie 92%. Hiervan was 99,8 % ten gunste van die territoriale status quo as 'n Britse oorsese gebied, maar Argentinië het die referendum reeds vooraf verwerp.
Characella capitolii
Characella capitolii is 'n sponsspesie in die taksonomiese indeling van die Demospongiae (gewone sponse). Die liggaam van die spons bestaan uit kieselnaalde en sponginevesels en is in staat om baie water op te neem.
Die spons behoort tot die genus Characella en tot die familie Pachastrellidae. Die wetenskaplike naam van die spesie is die eerste keer geldig gepubliseer in 2007 deur Mothes, Maldonado, Eckert, Lerner, Campos & Carraro.
Masashi Motoyama
Masashi Motoyama (gebore 20 Junie 1979) is 'n Japannese sokkerspeler. Hy speel vir die klub Giravanz Kitakyushu en het ook vir die Japanse nasionale sokkerspan uitgedraf.
Leon Vitali
Leon Vitali (26 Julie 1948-19 Augustus 2022) was 'n Engelse akteur. Hy was bekend vir sy rolle in die rolprente Barry Lyndon (1975), The Shining (1980), Full Metal Jacket (1987), en Eyes Wide Shut (1999).
Scott Vincent
Scott Vincent (23 Desember 1922 – 31 Mei 1979) was 'n Amerikaanse akteur. Hy was bekend vir sy rolle in die televisiereekse Report to New York (1959), Music for a Spring Night (1959), The Bell Telephone Hour (1959), en The Jimmy Dean Show (1963).
Characella enae
Characella enae is 'n sponsspesie in die taksonomiese indeling van die Demospongiae (gewone sponse). Die liggaam van die spons bestaan uit kieselnaalde en sponginevesels en is in staat om baie water op te neem.
Die spons behoort tot die genus Characella en tot die familie Pachastrellidae. Die wetenskaplike naam van die spesie is die eerste keer geldig gepubliseer in 1934 deur De Laubenfels.
Kroon-soldaat
Die Kroon-soldaat (Sargocentron diadema) is 'n vis wat voorkom in die tropiese en warm waters van die Indiese-Pasifiese area, die Rooisee en aan die ooskus van Afrika vanaf Oman tot by Algoabaai. In Engels staan die vis bekend as die Crown Squirrelfish.
Voorkoms
Die lyf het afwisselende horisontale rooi en silwer-wit strepe op. Die dorsale vin is donkerooi tot swart en die strale se punte is wit en daar is ook 'n dowwe wit of lig rooi horisontale streep deur die dorsale vin. Die vis word tot 21 cm groot.
Habitat
Die vis leef in rots- en koraalriwwe in water wat 2 – 30 m diep is en vreet bodem skaaldiere en wurms. Gedurende die dag kruip die vis weg in die rif. Die vis kan in 'n akwarium oorleef.
Richard Beaumont (akteur)
Richard Beaumont (gebore 5 Junie 1961) is 'n Britse akteur. Hy is bekend vir sy rolle in die rolprent Scrooge (1970) en in die televisiereekse Churchill's People (1974) en Shades of Bad (2015).
Lisa Brenner
Lisa Brenner (gebore 12 Februarie 1974) is 'n Amerikaanse aktrise en vervaardiger. Sy is bekend vir haar rolle in die rolprente The Patriot (2000) en Finding Home (2003), en in die televisiereeks Turks (1999).
Jaar
’n Jaar is die relatiewe eenheid van tyd wat die tydperk beskryf waarin ’n planeet om sy ster wentel. In algemene taalgebruik is dit die tyd waarin die Aarde een maal om die Son wentel.
Vanweë die Aarde se ashelling kom vier seisoene in ’n jaar voor, en dit word gekenmerk deur ’n verandering in die weer, in die ure daglig en in die plantegroei en vrugbaarheid van die grond. In gematigde en subarktiese streke word vier seisoene gewoonlik erken: lente, somer, herfs en winter. In tropiese en subtropiese streke is daar nie gedefinieerde seisoene nie; in die trope kan wel tussen ’n nat en droë seisoen onderskei word.
’n Kalenderjaar is min of meer die getal dae wat die Aarde se wentelperiode duur, soos aangedui op ’n gegewe kalender. Volgens die Gregoriaanse, of moderne, kalender is ’n jaar 365 dae lank. Elke vier jaar word ’n dag bygetel om op te maak vir die feit dat die Aarde se wentelbaan om die Son nie in volledige dae geskied nie. Só ’n jaar word ’n skrikkeljaar genoem. Dieselfde gebeur met die Juliaanse kalender. Volgens eersgenoemde kalender is die lengte van ’n kalenderjaar (of gemiddelde jaar) oor die hele lengte van die skrikkelsiklus van 400 jaar altesaam 365,2425 dae.
25 Desember
25 Desember is Kersdag, die 359ste dag van die jaar in die Gregoriaanse kalender (360ste in skrikkeljare). Daar volg nog 6 dae in die res van die jaar.
Jaar
Die ISO-standaard ISO 80000-3, bylae C, gebruik die simbool a (vir die Latynse annus) vir ’n jaar van óf 365 óf 366 dae. In Afrikaans word die afkorting j. meestal gebruik.
In sterrekunde is ’n Juliaanse astronomiese jaar ’n tydseenheid van 365,25 dae van presies 86 400 sekondes (SI-eenheid) elk, en dus presies 31 557 600 sekondes.
Die woord "jaar" word ook gebruik vir tydperke wat losweg met ’n jaar of astronomiese jaar verbind word, maar nie identies daaraan is nie, soos die seisoenale jaar, boekjaar, akademiese jaar, ens. Die term word ook gebruik vir die wenteltydperk van enige planeet; ’n Mars- en Venusjaar is byvoorbeeld die tyd waarin dié planete ’n hele wentelbaan voltooi. Dit kan ook in ’n vae sin gebruik word vir ’n lang tydperk, soos mitologie, poësie of algemene spreektaal (byvoorbeeld: "Tot siens. Moenie weer 'n jaar wegbly nie!")
Etimologie
Die Afrikaanse woord "jaar" kom via Nederlands van die Proto-Germaanse *jǣran. Die woord in sommige ander tale is Jahr (Duits), jār (Oud-Hoogduits), ár (Oud-Noors) en 𐌾𐌴𐍂 (Goties), van die Proto-Indo-Europese selfstandige naamwoord  "jaar, seisoen". Nog woorde wat van dieselfde Proto-Indo-Europese term afgelei is, is yārǝ (Avesties), ὥρα (hṓra, Grieks) en jarŭ (Ou Kerkslawies).
Die Latynse annus is ’n manlike selfstandige naamwoord (annum is die akkusatief enkelvoud en annō die datief) van die Proto-Indo-Europese selfstandige naamwoord .
Hoewel die meeste tale die woord as tematies *yeh₁r-o- behandel, is daar getuienis van ’n oorspronklike afleiding met ’n *-r/n-agtervoegsel, *yeh₁-ro-. Albei Indo-Europese woorde vir jaar, *yeh₁-ro- en *h₂et-no-, sou afgelei gewees het van werkwoordstamme wat beteken "om te gaan, beweeg", *h₁ey- en *h₂et- onderskeidelik (vergelyk Sanskrit éti "gaan", atasi "jy gaan, loop"). In Afrikaans word Latynse uitdrukkings gebruik met afleidings van annus, soos per annum ("per jaar"), anno Domini ("in die jaar van ons Here") en annus mirabilis ("wonderjaar").
In sommige tale is dit algemeen om jare te tel met verwysing na een seisoen, soos in "somers" of "winters". In Russies word byvoorbeeld benewens год (god "jaar") ook лет (ljet, genitief meervoud vir "somer") gebruik.
Die ISO-standaard ISO 80000-3 gebruik die simbool a (vir die Latynse annus) vir ’n jaar van óf 365 óf 366 dae. In Afrikaans word die afkorting j. vir jaar meestal gebruik.
Interkalasie
Astronomiese jare het nie ’n heelgetal dae of maanmaande nie. Enige kalender wat ’n astronomiese jaar volg, moet dus ’n stelsel van interkalasie, soos die invoeging van skrikkeldae, hê.
Juliaanse kalender
In die Juliaanse kalender is die gemiddelde lengte van ’n jaar 365,25 dae. In ’n jaar wat nie ’n skrikkeljaar is nie, is daar 365 dae; in ’n skrikkeljaar is daar 366 dae. ’n Skrikkeljaar kom elke vier jaar voor, wanneer ’n ekstra dag in die maand Februarie geïnterkaleer word. Die ekstra dag word ’n skrikkeldag genoem.
Die Hersiene Juliaanse kalender, wat in 1923 voorgestel en in sommige Oosters-Ortodokse Kerke gebruik word, het elke 900 jaar 218 skrikkeljare, en dit gee ’n gemiddelde jaarlengte van 365.242 dae, amper so lank soos ’n gemiddelde tropiese jaar, 365.242 dae.
In die jaar 2800 n.C. sal die Gregoriaanse en Hersiene Juliaanse kalender begin om met een kalenderdag te verskil.
Gregoriaanse kalender
Die Gregoriaanse kalender is afgelei van die Juliaanse kalender en deur pous Gregorius XIII ingestel. Dit probeer toesien dat die Maart-nagewening, of noordwaartse nagewening, op of net voor 21 Maart val en daarom volg dit die tropiese jaar. In die Gregoriaanse kalender is jare wat deur 100 deelbaar is, maar nie deur 400 nie, nie skrikkeljare nie om akkuraatheid te verbeter. Dus was 2000 ’n skrikkeljaar, maar nie 1700, 1800 en 1900 nie.
Omdat 97 van elke 400 jaar ’n skrikkeljaar is, is die gemiddelde lengte van die Gregoriaanse kalenderjaar 365.243 dae, amper so lank soos die huidige lengte van die gemiddelde tropiese jaar (365.242 dae).
Daar word geraam dat teen die jaar 4000 n.C. die Maart-nagewening ’n dag vroeër sal wees volgens die Gregoriaanse kalender – nie vanweë die kalender nie, maar omdat die Aarde al hoe stadiger draai en die dae dus langer word.
Ander kalenders
Histories interkaleer maansonkalenders hele skrikkelmaande. Of ’n skrikkelmaand in ’n sekere jaar bygevoeg moet word of nie, kan bepaal word deur die gebruik van gereelde siklusse soos die 19-jaar-maansiklus (in die Hebreeuse kalender en in die bepaling van die Paastyd) of deur die berekening van maanfases (Hindoe- en Chinese kalender). Die Boeddhistekalender voeg beide ’n skrikkeldag en -maand by ’n gewoonlik gereelde siklus.
Dié soort kalenders het meestal in onbruik geraak, behalwe om liturgiese redes (soos die Hebreeuse en verskeie Hindoekalenders).
Jaartelling
Die Joodse jaartelling begin met die jaar waarin die skepping van die wêreld (Anno Mundi) volgens Bybelse berekenings plaasgevind het. Daarom val die "eerste dag" op Roosj Hasjana (1 Tishrei), ’n belangrike tweedaagse tydperk van gebed en inkeer wat volgens die Gregoriaanse kalender in September of Oktober plaasvind. Die Joodse jaar begin egter met die maand Nisan (lente), die maand van verlossing toe die volk van Israel uit Egipte getrek het.
Die Islamitiese jaartelling begin in die jaar waarin die hidjra (die emigrasie van die profeet Mohammed van Mekka na Medina) plaasgevind het en kom ooreen met 15 Julie of 16 Julie 622 van die Gregoriaanse kalender. Die Islamitiese kalender word in Saoedi-Arabië en enkele omliggende lande as algemene kalender gebruik. In die alledaagse lewe van die meeste Islamitiese lande word die Gregoriaanse kalender egter gebruik.
In ’n moderne alternatiewe jaartelling dui positiewe nommers jare ná Christus aan: Jaar 1 is dus 1 n.C. Negatiewe nommers dui jare voor Christus aan, maar verskil daarvan: Die nommer 0 dui op 1 v.C., -1 op 2 v.C., ensovoorts.
Pragmatiese verdelings
Finansiële en wetenskaplike berekenings maak dikwels gebruik van ’n kalender van 365 dae om daaglike tariewe of maatstawwe te vereenvoudig.
Boekjaar
’n Finansiële of boekjaar is ’n tydperk van 12 maande wat gebruik word vir die berekening van finansiële state in ondernemings en ander organisasies, asook vir inkomstebelasting. In baie regsgebiede vereis regulasies oor rekeningkunde dat maatskappye sulke state een keer elke 12 maande publiseer, maar dié 12 maande hoef nie ’n kalenderjaar te wees nie.
In Suid-Afrika is ’n boekjaar byvoorbeeld van 1 Maart af, in Kanada en Indië van 1 April af en in Australië van 1 Julie af.
Akademiese jaar
’n Akademiese jaar is die jaarlikse tydperk waarin ’n student ’n opvoedingsinstelling bywoon. Dit kan in termyne soos kwartale of semesters verdeel word. Die skooljaar in sommige lande begin in Januarie en ander lande in Augustus of September. In Israel begin die akademiese jaar omstreeks Oktober of November, om saam te val met die tweede maand van die Hebreeuse kalender.
Die skooljaar in Suid-Afrika word in vier kwartale verdeel. Sommige skole in Brittanje en die VSA verdeel die akademiese jaar in drie termyne wat omtrent ewe lank is en min of meer ooreenstem met die herfs, winter en lente. Ander skole verdeel die jaar rofweg in twee hoofsemesters, waarvan elk in die helfte verdeel kan word deur middeltermyneksamens.
In Suid-Afrika en Australië is daar min of meer 200 skooldae per jaar, in die VSA 180 en in Kanada, Nieu-Seeland en Brittanje 190.
Juliaanse jaar
Die Juliaanse jaar, soos dit in sterrekunde en ander wetenskappe gebruik word, is ’n eenheid van presies 365,25 dae. Dit is die gewone betekenis van die woord "jaar" in verskeie wetenskaplike kontekste. Die Juliaanse eeu van 36,525 dae en Juliaanse millennium van 365,250 dae word in sterrekundige berekenings gebruik. Om ’n tydperk in Juliaanse jare aan te gee is ’n manier om aan te dui presies hoeveel dae (en nie "regte" jare nie) iets geduur het waar die aangee van die getal dae onprakties sou wees. Die Juliaanse jaar word ook gebruik in die berekening van die afstand wat in ’n ligjaar afgelê word.
In die Unified Code for Units of Measure verwys die simbool a altyd na die Juliaanse jaar, of aj, of presies 31,557,600 sekondes.
SI-voorvoegsels kan aangelas word soos ka (kilo-annus, vir duisend jaar), Ma (mega-annus, vir miljoen jaar), ensovoorts.
Sideriese, tropiese en anomalistiese jaar
Elk van dié drie jare kan rofweg ’n "astronomiese jaar" genoem word.
Die sideriese jaar is die tyd wat die Aarde neem om een keer om die Son te wentel, soos gemeet teen ’n vaste verwysingsraamwerk (soos die sterre; Latyn sidera, enkelvoud sidus). Dit is dus die tyd wat die Son neem om terug te keer na dieselfde posisie teen die agtergrond van vaste sterre nadat dit oënskynlik een keer om die sonnebaan beweeg het. Die gemiddelde duur daarvan is 365.256 dae (365 d 6 h 9 m 9,76 s; by die epog J2000.0 = 1 Januarie 2000, 12:00:00 Terrestriale Tyd).
Vandag word die gemiddelde tropiese jaar gedefinieer as die tydperk waarin die gemiddelde ekliptiese lengtegraad van die Son met 360 grade toeneem. Omdat die Son se ekliptiese lengtegraad gemeet word ten opsigte van die nagewening, omvat die tropiese jaar ’n volle siklus van die seisoene. Vanweë die biologiese en sosiaalekonomiese belangrikheid van die seisoene, is die tropiese jaar die basis van die meeste kalenders.
Wet op Outeursreg 98 van 1978
Die Wet op Outeursreg 98 van 1978 is die Suid-Afrikaanse wetgewing wat daarop gemik is om wetgewing ten opsigte van outeursregtelike sake te reël en het op 1 Januarie 1979 in werking getree. Die wetgewing is sedertdien telkemale gewysig. Werke wat in aanmerking kom vir beskerming ingevolge die wetgewing sluit in: letterkundige werke,  musiekwerke, artistieke werke, rolprente, klankopnames, uitsendings, programdraende seine, gepubliseerde uitgawes, rekenaarprogramme.
Jaar
Sideriese, tropiese en anomalistiese jaar
Die moderne definisie van "gemiddelde tropiese jaar" verskil van die werklike tyd tussen posisies, byvoorbeeld die noordwaartse nagewening, om verskeie redes wat onder verduidelik word. As gevolg van die Aarde se aksiale presessie, is dit sowat 20 minute korter as die sideriese jaar. Die gemiddelde tropiese jaar is sowat 365 dae, 5 uur, 48 minute, 45 sekondes volgens die moderne definisie. (= 365,242 19 dae van 86 400 sekondes)
Wet op Outeursreg 98 van 1978
Termyn van Beskerming
Die duur van beskerming op outeursreg word in Subartikel 2 van Artikel 3 van die wet uiteengesit as volg:
Die wet maak ook voorsiening vir die geval waar die outeur anoniem of onbekend is. 'n Belangrike bepaling is in die geval waar daar meer as een outeur bestaan in welke geval die wet bepaal dat die afsterfdatum in voorafgaande artikels geag te word as die afsterfdatum van die laaste outeur is.
Jaar
Drakoniese jaar
Die drakoniese of ekliptiese jaar is die tyd waarin die Son (soos van die Aarde af gesien) een omwenteling voltooi met betrekking tot dieselfde maanknoop (’n punt waar die Maan se wentelbaan dié van die Son kruis). Die jaar word verbind met eklipse: Hulle kom net voor wanneer die Son en Maan naby hierdie knope is; eklipse kom dus voor binne ’n maand van elke halwe ekliptiese jaar. Dus is daar twee ekliptiese seisoene in elke ekliptiese jaar. Die gemiddelde duur van die ekliptiese jaar is:
Wet op Outeursreg 98 van 1978
Wysigings
Die wet is verskeie kere gewysig sedert 1978 deur die volgende wysigingswette soos in die staatskoerant gepubliseer:
Jaar
Maanjaar
Die maanjaar omvat 12 volle siklusse van die maanfases, soos van die Aarde af gesien. Dit duur sowat 354,37 dae. Moslems gebruik dit vir die viering van hulle eids en om die begin van die vasmaand Ramadan aan te dui. ’n Islamitiese kalenderjaar is op die maansiklus gebaseer.
Voldagjaar
Dit is ’n heelgetalweergawe van ’n jaar en is 365 dae lank. Dit wyk dus af van meer presiese jare. ’n Voldagjaar word gewoonlik verdeel in 12 maande van 30 dae elk plus vyf ingevoegde dae. Dit is gebruik in die kalenders van Ethiopië, Antieke Egipte, Iran, Armenië en in Meso-Amerika onder die Asteke en Maja. Dit word steeds gebruik deur baie Zoroastristiese gemeenskappe.
Heliakiese jaar
’n Heliakiese jaar is die tussenposes tussen die heliakiese opkoms van ’n ster (wanneer ’n ster elke jaar vir ’n kort rukkie voor sonsopkoms bo die horison verskyn nadat dit ’n ruk lank nie sigbaar was nie). Dit verskil van die sideriese jaar vir sterre weg van die sonnebaan vanweë hoofsaaklik aksiale presessie.
Sothis-jaar
Die Sothis-jaar is die tussenposes tussen die heliakiese opkomste van die ster Sirius. Dit is tans korter as die sideriese jaar en baie na aan die Juliaanse jaar van 365,25 dae.
Gaussiese jaar
Die Gaussiese jaar is die sideriese jaar vir ’n planeet met ’n onbeduidende massa (in vergelyking met die Son), en onversteur deur ander planete, wat beheer word deur die Gaussiese swaartekragkonstante. So ’n planeet sou effens nader aan die Son gewees het as die Aarde. Die lengte van ’n Gaussiese jaar is:
Wisselings in die jaar- en daglengte
Die presiese lengte van ’n astronomiese jaar wissel mettertyd.
Gemiddelde jaarlengtes
Gemiddelde jaarlengtes in hierdie afdeling word aangedui vir 2000, en verskille in jaarlengtes in vergelyking met 2000 word vir jare in die verlede en toekoms aangedui. In die tabelle is ’n dag 86 400 sekondes lank.
Seisoenale jaar
’n Seisoenale jaar is die tyd tussen opeenvolgende gebeure wat met ’n seisoen verband hou, soos die oorstroming van ’n rivier, die migrasie van ’n voëlspesie, die blom van ’n plantspesie, die eerste ryp of die eerste wedstryd van ’n sekere sportsoort. Al hierdie gebeure kan in ’n groot mate van jaar tot jaar wissel, met tot ’n maand.
Galaktiese jaar
Die galaktiese jaar is die tyd waarin die Sonnestelsel om die middel van die Melkweg wentel. Dit is rofweg 230 miljoen aardjare en is 'n gerieflike eenheid om kosmiese en geologiese typerke saam mee weer te gee. (Miljoene jare gee aanleiding tot te groot getalle en biljoene jare is te lank om werklik van toespassing op geologiese tydperke te wees.)
Die Sonnestelsel beweeg teen 'n gemiddelde spoed van 230 km/s (828 000 km/h) in sy wentelbaan om die galaktiese sentrum, wat ooreenstem met 'n voorwerp wat in 2 minute 54 sekondes om die Aarde se ewenaar beweeg; dit is sowat 1/1300 van die ligsnelheid.
Afkortings
Soos reeds gesê, word die simbool a in die ISO-standaard ISO 80000-3 vir ’n jaar as eenheid van tyd gebruik, en dit kom van die Latynse woord annus. In Afrikaans word jaar gewoonlik nie afgekort nie, maar indien wel, word die afkorting j. meestal gebruik.
Simbole
Die Unified Code for Units of Measure maak ’n onderskeid tussen verskeie simbole vir die verskillende soorte jaar:
SI-voorvoegsels
Die volgende SI-voorvoegsels word gebruik veral in berekenings en om plek te bespaar, soos in tabelle met data.
Vickers F.B.5
Die Vickers F.B.5 was 'n Britse dubbeldekker, tweesitplek vegvliegtuig wat tydens die Eerste Wêreldoorlog diens gedoen het. Dit het die bynaam Gun Bus gehad. Hierdie vliegtuig is ontwikkel uit die Vickers Destroyer, een van die eerste vegvliegtuie. Dit was ontwerp volgens 'n spesifikasie van die Britse Admiraliteit vir 'n vliegtuig wat met masjiengewere toegerus is. Dit was inderdaad ook die eerste Britse vliegtuig wat met 'n masjiengeweer toegerus was. Dit is 'n tweesitplekontwerp met 'n stootskroefenjin. Met geen skroef aan die voorkant nie was die voorste sitplek toegeken aan die verkenner/boordskutter terwyl die vlieënier agter hom gesit het.
Die eerste van die vliegtuie het in Februarie 1915 aan die Wes-Front aangekom maar no 11 Eskader van die Royal Flying Corps het eers op 25 Julie 1915 in Frankryk arriveer. Dit was die eerste eskader wat vir die stryd toegerus was, en wel met die Vickers F.B.5. Alhoewel die vliegtuig sterk en stadig was het die vlieëniers gou geleer om die Fokker Eindecker te vermy waar moontlik. 'n Paar maande later is die vliegtuig onttrek van aktiewe diens en slegs vir opleiding gebruik.
Joe Downing
Joe Downing (26 Junie 1903 – 16 Oktober 1975) was 'n Amerikaanse akteur. Hy was bekend vir sy rolle in die rolprente Danger on the Air (1938), Racket Busters (1938), Angels with Dirty Faces (1938), en A Slight Case of Murder (1938).
Mitsubishi Pajero
Die Mitsubishi Pajero is 'n sportnutsvoertuig wat deur Mitsubishi Motors vervaardig word. Ander benamings word in meeste oorsese markte gebruik. Dit word die Mitsubishi Montero ("bergjagter") genoem in Spanje, Indië, en die Amerikas (behalwe Brasilië).
Die eerste Pajero is in November 1973 by die Tokio-motorskou onthul. Die Pajero II prototipe het vyf jaar later gevolg, in 1978. Mitsubishi se doel was om meer van 'n ontspanningsvoertuig, nie net 'n SNV nie, te skep.
Waldemar III van Denemarke
Waldemar is as teenvoeter vir die verbanne koning Christoffel II aangestel. Hy was net elf jaar oud en ’n afstammeling van koning Abel van Denemarke. Sy oom, graaf Gerhard III van Holstein, is as sy regent aangestel. Die grootste deel van Denemarke was aan hom verpand.
Waldemar se bewind is aan streng voorwaardes onderwerp. In die praktyk het Denemarke aan sekere adellikes behoort. Baie van sy onderdane het hom teengestaan en verskeie streke het gerebelleer. Eindelik het Waldemar geabdikeer en Christoffel is in 1329 heraangestel as koning.
Sterkgrootbekvis
Voorkoms
Die vis se kop en lyf is bedek met onreëlmatige bruin kolle en vlekke en daar is 'n groot oogvormige kol op die dorsale vin wat 'n blou rand om het. Die vis word tot 47 cm groot.