cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Suid-Afrikaanse Grensoorlog
Lusaka-ooreenkomste
Op 6 Januarie 1984 is Resolusie 546 van die Verenigde Nasies se Veiligheidsraad met dertien stemme voor en twee buite stemming deur die VSA en die VK, aangeneem. Die resolusie het Operasie Askari veroordeel en Suid-Afrika se onmiddellike en onvoorwaardelike onttrekking uit Angola geëis. 'n Vroeëre konsepteks van dieselfde resolusie wat verpligte handelssanksies teen Suid-Afrika oplê totdat dit opgehou het om oorgrensaanvalle te staak, is onder Amerikaanse druk laat vaar. Die Sowjetunie het aangekondig dat hy 'n nog meer omvattende ooreenkoms met Angola bereik het om FAPLA se verdedigingsvermoëns te versterk, en het die publieke waarskuwing aan Suid-Afrika gerig dat "verdere aggressie nie ongestraf gelaat kan word nie". Askari het die Suid-Afrikaanse regering se vertroue geskud in sy vermoë om die militêre voordeel onbepaald in Angola te behou. Swaarder en meer gesofistikeerde wapens is gebruik, die voorkoms van ongevalle het toegeneem, en die lugmeerderwaardigheid wat verantwoordelik was vir baie van die SAW se vorige suksesse, het afgeneem. Botha en sy kabinet was ook nie seker van voortgesette politieke en diplomatieke steun van die VSA nie, wat ten opsigte van VN-Veiligheidsraad-resolusie 546 verkies het om nie te stem nie, eerder as om sy veto uit te oefen. Die Reagan-administrasie het besef dat beide Angola en Suid-Afrika moeg geword het vir die oorlog en meer vatbaar was vir druk vir 'n wapenstilstand en wedersydse ontkoppeling. Amerikaanse diplomate het aangebied om vredesgesprekke dienooreenkomstig te bemiddel, en op 13 Februarie het Suid-Afrikaanse en Angolese amptenare vir die eerste keer in Lusaka vergader. Drie dae later het Suid-Afrika aangekondig dat hy sy ekspedisiemagte aan die einde van Maart uit die Kunene-provinsie sal onttrek, mits die Angolese instem om te verhoed dat PLAN voordeel trek uit die situasie om Suidwes-Afrika te infiltreer. Die Angolese regering het onderneem om PLAN en MK te beperk, en om enige beweging van Kubaanse troepe suidwaarts na die grens te verbied. Hierdie onderskeie verbintenisse is as die Lusaka-ooreenkomste geformaliseer. FAPLA en die SAW het ooreengekom om 'n Gesamentlike Moniteringskommissie (JMC) op die been te bring om die onttrekking te polisieer. Onder die JMC is gesamentlike Suid-Afrikaanse en Angolese patrollies langs seshonderd kilometer van die grens uitgevoer.
Kuba en die Sowjetunie is eers oor die Lusaka-ooreenkomste geraadpleeg nadat dit onderteken is. In 'n hewige woordewisseling met president dos Santos, het Fidel Castro gekla, "die finale besluit was joune, nie ons s'n nie, maar ons kon ten minste vooraf gepraat het, en ons, sowel as die Sowjets, kon vooraf ons meningsverskil uitgespreek het … beide die Sowjets en ons, jou twee belangrikste bondgenote, die twee wat Angola ondersteun, wat geweldige pogings namens jou aangewend het, het ons voor 'n voldonge feit te staan gekom."
UNITA het die Lusaka-ooreenkomste veroordeel en daarop aangedring dat enige vredespoging wat die organisasie uitgesluit het, sou misluk. PLAN het ook gereeld die ontkoppelingsgebied geskend, wat die SAW aangespoor het om sy onttrekking uit te stel en later te kanselleer. In Julie 1984 het Suid-Afrika formeel aangekondig dat hy nie aan Angola sal onttrek nie, met verwysing na wydverspreide PLAN-aktiwiteit in die grensgebied.
Operasie Argon
Die skietstilstand tussen Suid-Afrika en Angola het slegs sowat vyftien maande geduur. Onderhandelinge vir die voltooiing van die SAW-onttrekking is tot stilstand gebring as gevolg van onversetlikheid aan beide kante oor die skakelbeleid, met die twee regerings wat bots oor roosters vir die onttrekking van Kubaanse troepe en Namibiese onafhanklikheid, onderskeidelik. Terwyl die Sowjetunie en Kuba niks gedoen het om die dialoog te belemmer nie, was hulle bang dat Luanda PLAN en MK sou opoffer deur in te stem om hulle uit die land te sit. Castro het aan Sowjet-amptenare gestel dat hy nie van plan was om 'n onttrekking van Kubaanse magte te magtig indien die Angolese regering 'n nie-aanvalsverdrag met Suid-Afrika onderteken soortgelyk aan die Nkomati-ooreenkoms nie. As 'n laaste uitweg sou die Kubaanse teenwoordigheid in Angola eensydig gehandhaaf word met die doel om PLAN te help, met of sonder Luanda se goedkeuring.
In Oktober 1984 het dos Santos Suid-Afrika geblameer dat hy die implementering van die Lusaka-ooreenkomste tot stilstand gebring het en gevra dat die VSA die dooiepunt moet oplos deur druk op Botha uit te oefen. Dos Santos het op 17 November 'n vyfpunt-vredesplan voorgestel op die volgende voorwaardes: 'n volledige SAW-onttrekking uit Angola, 'n hernieude wapenstilstandooreenkoms, 'n formele belofte deur die Suid-Afrikaanse regering om Namibiese onafhanklikheid te begin implementeer onder die voorwaardes van die Verenigde Nasies se Veiligheidsraadsresolusie 435, 'n formele belofte deur die Angolese regering om 'n drie jaar gefaseerde onttrekking van almal behalwe 5 000 Kubaanse troepe te begin implementeer, en erkenning van SWAPO en Kuba as 'n gelyke party in onderhandelinge. Botha wou hê dat al die Kubaanse militêre personeel onttrek moes word, en dit oor 'n tydperk van twaalf maande eerder as drie jaar. Hy het ook teengestaan dat die Namibiese onafhanklikheidsproses eers kan plaasvind sodra die Kubaanse onttrekking begin is.
Die Lusaka-ooreenkomste is laat vaar in die nasleep van Operasie Argon, 'n mislukte sabotasiesending wat deur Suid-Afrikaanse spesiale magte in Angola se olieryke Cabinda-eksklawe uitgevoer is. Vier jaar van militêre eskalasie en massiewe verdedigingsuitgawes het 'n drastiese impak op Angola se staatsfinansies gehad, wat slegs deur petroleuminkomste gebalanseer is. Die grootste olieraffinadery in die land was aan die Cabinda-kus geleë en bedryf deur 'n Amerikaanse firma, Gulf Oil, onder die beskerming van die Cabina-Gulf Oil National Petroleum Company of Angola (SONAGOL). Teen 1984 het die Golf meer as 1,3 miljard dollar in sy Cabinda-operasie belê, wat 165 495 vate olie per dag uitgevoer het. Destyds het die inkomste uit die Gulf-raffinadery 90% van Angola se buitelandse valuta gegenereer. Die Reagan-administrasie het sy politieke posisies oor Angola van sy standpunt oor SONAGOL geskei, met Crocker wat gehoop het dat Amerikaanse multinasionale maatskappye in die algemeen, en Gulf in die besonder, 'n matigende krag op die Marxistiese regering sou wees. Suid-Afrika het kennis geneem van die kritieke belangrikheid van die raffinadery se bydrae tot die FAPLA-oorlogspoging en het begin om maniere te ondersoek om dit te ontwrig sonder om die woede van die VSA op die hals te haal, wat sou moes reageer as Amerikaanse kommersiële belange bedreig word. Die SAW het geglo dat 'n koverte sabotasie-operasie moontlik is, solank die vernietiging nie aan Suid-Afrika toegeskryf kan word nie en 'n geloofwaardige dekverhaal gebruik kan word om die aanval te koppel aan 'n binnelandse Angolese beweging soos UNITA of die Frente para a Libertação do Enclave de Cabinda (FLEC – Front vir die Bevryding van die Enklawe Cabinda). 'n Aanval op die olieplatforms is uitgesluit, aangesien dit buite die vermoëns van UNITA of FLEC was, daarom het die SAW gekies om die raffinadery se oliebergingsfasiliteite te infiltreer en die brandstoftenks te myn. Die skade wat aangerig is, sal Angola se vermoë om sy militêre operasies te finansier, lamlê en dit groter ekonomiese aansporing gee om aan Suid-Afrikaanse eise in die voortgesette onderhandelinge toe te tree eerder as om die risiko te loop om na oorlog terug te keer.
Die sabotasiesending het die kodenaam Operasie Argon ontvang, en 15 Suid-Afrikaanse spesiale magte-operateurs is in Mei 1985 per see in Cabinda ontplooi. Hulle is tydens die infiltrasiepoging deur 'n FAPLA-patrollie ontdek, en twee van die aanvallers is doodgeskiet en 'n derde, kaptein Wynand Petrus du Toit, is gevange geneem. Du Toit het onder verhoor erken dat die doel van Argon was om die opgaartenks by Cabinda Golf te saboteer. Die Suid-Afrikaanse regering het du Toit weerspreek en verantwoordelikheid vir die aanval ontken, maar generaal Viljoen het later die SAW se rol in die operasie bevestig. Gevolglik het die skietstilstand wat as gevolg van die Lusaka-ooreenkomste ingestel is, in duie gestort, en verdere vredesonderhandelinge is laat vaar.
Die diplomatieke gevolge van Operasie Argon se mislukking was omvattend. Castro het geglo die mislukte aanval het aangedui dat die VSA en Suid-Afrika nie werklik tot vrede verbind is nie, en dat hulle oneerlik was tydens die skietstilstand-onderhandelinge. Angola het aangekondig dat hy nie meer bereid is om 'n lyn van dialoog met Suid-Afrika oor die Kubaanse onttrekking te oorweeg nie. Die VSA het Operasie Argon veroordeel as 'n "onvriendelike daad deur 'n sogenaamde vriendelike regering".
Onttrekking in Angola, 1985–1988
Vroeg in 1984, net nadat Suid-Afrika en Angola oor die beginsels van 'n vredeskikking konsensus bereik het, het UNITA die geleentheid aangegryp om sy eie veeleisende voorwaardes te stel, waarvolgens die organisasie ook die bepalings van 'n wapenstilstand sou aanvaar. Savimbi het 'n regering van nasionale eenheid met die MPLA geëis waarin hy 'n deel van die mag sou kry en gedreig om groot stede te begin aanval as die eis geïgnoreer word. Op hierdie wyse het Savimbi probeer om voorwaardelikheid oor 'n SAW- en FAPLA-onttrekking te vervleg met sy eie botsing van belange met die Angolese regime. Alhoewel P.W. Botha UNITA goedgekeur het as 'n oënskynlike anti-kommunistiese beweging, het hy niks gedoen om Savimbi se eise op dos Santos af te forseer nie. UNITA het gereageer deur Sumbe, 'n nedersetting tweehonderd-en-sestig kilometer suid van Luanda, aan te val. Daardie Junie het UNITA die oliepypleiding in Cabinda gesaboteer en 16 Britse uitgewekene werkers en 'n Portugese tegnikus ontvoer. Ses maande later het die insurgente op Cafunfo toegeslaan en 100 FAPLA-personeel doodgemaak. Die meeste van hierdie aanvalle is beplan en uitgevoer vanaf Jamba, 'n dorp in die Cuando Cubango-provinsie, wat Savimbi as UNITA se nuwe nasionale hoofkwartier verklaar het. Jamba het vooraf geen strategiese betekenis gehad nie, het geen landboubasis besit nie, en het beperkte toegang tot vars water gehad, maar dit was so ver as moontlik van FAPLA-basisse geleë en binne maklike bereik van SAW-basisse in Ovamboland en die Kaprivistrook. FAPLA het juis om hierdie rede die streek verlaat en noordwaarts na Operasie Protea onttrek, maar in die proses 'n magsvakuum agtergelaat wat Savimbi vinnig gevul het. Savimbi het Jamba gebruik om UNITA se openbare beeld te versterk, en het baie in plaaslike infrastruktuur belê. Hy het die plek vir Amerikaanse en Suid-Afrikaanse joernaliste oopgestel, sy skakelvaardighede opgeskerp tydens gereelde perskonferensies wat die MPLA aan die kaak stel, en vir Westerse hulp gepleit. Onder die Reagan-leerstelling het die Amerikaanse regering geheime kanale geopen om militêre hulp aan UNITA te verskaf. Dit het die Clark-wysiging herroep, wat uitdruklik verdere CIA-steun vir die UNITA en die FNLA verbied het, wat die agentskap toegelaat het om Angolese bedrywighede te hervat. Die Angolese regering het beweer dit is "bewys van die medepligtigheid wat daar nog altyd tussen die Amerikaanse uitvoerende gesag en die retrograde rassistiese Pretoria-regime was" en dit het "geen alternatief as om die kontakte wat hy met Amerikaanse regeringsgesante gehad het op te skort nie".
In 1986 het Savimbi Washington, D.C. besoek, waar hy met Amerikaanse amptenare vergader het en militêre hardeware ter waarde van sowat tien miljoen dollar belowe is, insluitend FIM-92 Stinger grond-tot-lugmissiele en BGM-71 TOW anti-tenk missiele. Die VSA het ook belowe om sy steun aan UNITA voort te sit, selfs al sou dit die sambreel van beskerming verloor wat deur die SAW-teenwoordigheid in die suide van Angola verleen is.
Op versoek van die Amerikaanse regering het Suid-Afrika 'n groter mate van materiële hulp aan UNITA begin verleen, en het die CIA gehelp met die verkryging van onnaspeurbare wapens vir die Angolese insurgente. Die CIA was geïnteresseerd in die verkryging van Sowjet- en Oos-Europese wapens vir UNITA, aangesien dit maklik voorgehou kon word as wapens wat individuele vegters van FAPLA gebuit het. Suid-Afrika het 'n groot voorraad Sowjet-wapens gehad waarop daar tydens Operasies Sceptic, Protea en Askari beslag gelê is, en is oorreed om daarvan aan UNITA oor te dra.
Die streekwapenwedloop
Nadat Operasie Savannah nie daarin geslaag het om die opkoms van die MPLA in Angola te voorkom nie, het die Suid-Afrikaanse politieke leierskap algemeen aanvaar dat dit onrealisties was om daardie uitkoms met geweld om te keer. Terselfdertyd het Vorster en Botha besef dat 'n totale militêre nederlaag van PLAN ontwykend was sonder die onhaalbare eventualiteit van 'n oorwinning oor die gekombineerde FAPLA-PLAN-alliansie in Angola. Sommige ongenaakbares in hul onderskeie administrasies wou hê dat Suid-Afrika sy volle militêre gewig agter Savimbi moes gooi om die MPLA-regering uit te wis, terwyl ander verkies het om sodanige ingryping bloot aan te wend as 'n beperkte inperkingsoefening teen PLAN. 'n Offensiewe strategie wat die kans gebied het om Angola aggressief deur land, see en lug aan te val en direk op die MPLA se magsentrums te fokus, is nooit bespreek nie en het mettertyd meer onwaarskynlik geword. In die plek daarvan is dus die ander gewilde opsie gepromulgeer, naamlik om hoofsaaklik te fokus op die bekamping van PLAN, die primêre bedreiging binne die geografiese grense van Suidwes-Afrika, en die poging om Angola te intimideer in die vorm van bestraffende oorgrensstrooptogte, dus daarmee 'n wesenlike defensiewe houding aan te neem.
Terwyl Botha die omverwerping van die MPLA nooit ernstig as 'n lewensvatbare doelwit beskou het nie, het hy om verskeie redes toenemende hulp aan UNITA onderskryf: dit sou diplomatieke betrekkinge met die VSA herstel, veral ná die debakel van Operasie Argon, kon UNITA gevorm word in 'n gevolmagtigde vir die teistering van PLAN, en die skenking van gebuite wapens aan Savimbi was koste-effektief en ontkenbaar. Amerikaanse en Suid-Afrikaanse regverdiging vir die bewapening van UNITA lê deels in die vergrote lewering deur die Sowjetunie van meer gesofistikeerde wapens aan FAPLA, sowel as die verhoogde aantal Kubaanse troepe in Angola, wat teen die einde van 1985 vinnig van 25 000 tot 31 000 gestyg het. Terwyl die Lusaka-ooreenkomste nog van krag was, het die Kubaanse en Sowjet-militêre afvaardigings dos Santos aangemoedig om voordeel te trek uit die wapenstilstand met die SAW om UNITA uit te skakel. Daar was 'n aansienlike toename in Sowjet-militêre hulp aan Angola gedurende hierdie tydperk, met die oordrag van nog 'n miljard dollar se wapens aan FAPLA, insluitend ongeveer 200 nuwe T-55 en T-62 tenks. Moskou het meer Angolese vlieëniers opgelei en meer gevorderde vegvliegtuie aan Luanda gelewer, veral Mikojan-Gurevitsj MiG-23's. Oor 'n tydperk van drie jaar het Angola die tweede grootste invoerder van wapens op die Afrika-kontinent geword. FAPLA se arsenaal het so eksponensieel uitgebrei dat die SAW oortuig geraak het dat die Sowjet-geborgde wapenopbou bedoel was vir ontplooiing elders. Generaal Malan het 'n toespraak gelewer waarin hy sy besorgdheid uitgespreek het oor die "vloed" van Sowjet-militêre toerusting en die gesofistikeerde aard daarvan, en beweer dat dit veel meer was as wat nodig is om die SAW se beperkte ekspedisiemagte en UNITA die hoof te bied. Malan het geteoretiseer dat "die Russe 'n sterk, gestabiliseerde basis in Angola wil ontwikkel en dan die toerusting en personeel wat daar geposisioneer is gebruik waar ook al in die subkontinent nodig is". Suid-Afrika het geleidelik opgesluit geraak in 'n konvensionele wapenwedloop met Angola; elke kant het aangevoer dat dit moet ooreenstem met die verhoogde mag wat aan die ander beskikbaar is. Om die verskyning van gevorderde MiG-23- en Sukhoi-vegvliegtuie in Angola teë te werk, het Suid-Afrika byvoorbeeld begin met ontwikkeling van twee gesofistikeerde vegvliegtuie van sy eie, die Atlas Cheetah en die Atlas Carver. Beide programme sou miljarde rande kos.
Lombarivier-veldtog
Met die voorneme om die inisiatief terug te neem, UNITA se logistieke lewenslyne na Suidwes-Afrika en Zaïre te verbreek, en enige toekomstige opstandelike offensiewe te voorkom, het FAPLA Operasie Saluting October in die middel van 1987 van stapel gestuur. Die aansporing vir die operasie van Oktober het waarskynlik ontstaan met die Sowjet-militêre sending, wat die idee van 'n groot konvensionele aanslag aanbeveel het om UNITA se suidoostelike front reeds teen 1983 te vernietig. Dit het daardie jaar 'n nuwe bevelvoerder ontvang, luitenant-generaal Petr Gusev, voormalige adjunkbevelvoerder van die Karpate Militêre Distrik. In die lig van die duur van die oorlog, die koste daarvan, die stygende dodetal en dreigende besnoeiings in die Sowjet-militêre uitgawes wat toekomstige pogings om FAPLA se oorlogspoging moes ondersteun, sou beperk, wou Gusev 'n beslissende multi-afdeling offensief hê om UNITA vir eens en altyd te verpletter. Operasie Saluting October was 'n tweeledige offensief wat daarop gemik was om drie groot nedersettings van UNITA, Cangamba, Cassamba en Mavinga terug te neem. Die FAPLA-bevelspersoneel het die aanval op Cangamba en Cassamba as 'n valsoperasie bedoel, met die hoop om UNITA-magte daarheen en weg van Mavinga te trek. Sodra Mavinga in regeringshande was, kon FAPLA die oorblywende opstandelinge uit die Moxico-provinsie verdryf en die weg baan vir 'n finale aanval op Savimbi se hoofkwartier by Jamba. Tussen 4 en 9 Sowjet-adviseurs sou op bataljonvlak ontpooi word, al was dit met streng bevele om nie aan die gevegte deel te neem nie en soos nodig aan die front te onttrek om kontak met UNITA te vermy. Hulle is vergesel deur 'n klein aantal Kubaanse adviseurs en Oos-Duitse tegniese personeel wat in 'n verskeidenheid ondersteuningsrolle gedien het.
Gusev en sy personeel het 'n beroep op die USSR gedoen vir meer hulp aan FAPLA, veral aanvalsvliegtuie, vir nog 'n offensief; hierdie versoek is toegestaan. In wat 'n jaarlikse praktyk geword het, is 'n geraamde miljard dollar se wapens deur Sowjet Antonof An-24-vlugte na Luanda gevlieg, soveel as 12 per dag vir 'n tydperk van ses maande. Die toerusting is in die hoofstad afgelaai en na Angolese Iljoesjin Il-76's oorgeplaas, wat hulle op hul beurt direk na die front gevlieg het.
Vir FAPLA was die ervaring van die beplanning en uitvoering van 'n operasie van sulke groot omvang relatief nuut, maar die Sowjet-militêre sending was oortuig dat 'n dekade van uitputtende opleiding van sy kant 'n weermag geskep het wat in staat was om 'n komplekse multi-afdeling offensief te onderneem. Die Angolese brigadebevelvoerders het herhaaldelik bedenkinge uitgespreek oor die verdeling van die mag en gevegte op twee fronte, met die argument dat 'n enkele aanval op Mavinga meer lineêr en voldoende sou wees. FAPLA se Kubaanse raadgewers het beswaar gemaak op grond daarvan dat Suid-Afrika namens sy eertydse bondgenoot kan ingryp. “Moenie in sulke vermorsende, duur en uiteindelik nuttelose offensiewe beland nie,” het Castro aan Gusev se personeel gesê. "En moenie op ons reken as jy dit doen nie." Generaal Arnaldo Ochoa, die senior Kubaanse militêre offisier in Angola, het ook geprotesteer dat die taktiek wat FAPLA gedwing word om aan te neem meer van toepassing is op gevegsoperasies in Sentraal-Europa as 'n offensief teen 'n onreëlmatige gevegsmag op die Afrika-terrein. Ronnie Kasrils, MK se intelligensiehoof, het die Sowjet-sending gewaarsku dat as Saluting October voortgaan, 'n SAW-teenoffensief op hande is. Gusev het die Kubaanse en MK-bekommernisse tersyde gestel, en die operasie het sonder gebeurlikheidsplanne vir 'n Suid-Afrikaanse ingryping begin.
Die voorlopige fase van die nuwe offensief het in Augustus 1987 begin. Agt FAPLA-brigades het vroeg in Augustus na Tumpo ontplooi, 'n streek oos van Cuito Cuanavale, waar hulle op Sowjet-advies tydelik gewag het vir meer voorrade en versterkings. Dit sou 'n noodlottige fout wees. Op 14 Augustus, nadat hulle dae van kosbare tyd verloor het, het FAPLA sy pogings om te vorder hervat; Suid-Afrika het toe Operasie Moduler van stapel gestuur om die offensief te stop. Die bloedige veldtog wat gevolg het, het 'n reeks gevegte behels wat gesamentlik bekend staan as die Slag van Cuito Cuanavale. Voor 1987 was die Suid-Afrikaanse regering huiwerig om direk betrokke te raak by UNITA se interne stryd met Luanda, behalwe om daardie beweging van wapens en 'n mate van beperkte lug- en artillerieondersteuning te voorsien. Nietemin het Botha erken dat indien Jamba sou val, die buffer wat deur UNITA se teenwoordigheid in die suide van Angola verskaf word, saam daarmee in duie sou stort, en FAPLA sou PLAN toelaat om direkte toegang tot sy grondgebied aangrensend aan die grens te verkry. Dit sou PLAN-infiltrasie van noordelike Suidwes-Afrika byna onmoontlik maak om te kontroleer, veral in die Kaprivistrook en Kavangoland. Soos Kubaanse en MK-bronne voorspel het, is die verbintenis van gereelde grondtroepe saam met UNITA gemagtig, al is dit op voorwaarde dat streng beheer oor gevegsoperasies op die hoogste regeringsvlak uitgeoefen sal word om te verseker dat politieke en diplomatieke vereistes ooreenstem met die militêre vereistes. Die SAW het voordeel getrek uit FAPLA se talle vertragings om 'n blokkeerkrag saam te stel wat sterk genoeg is om die FAPLA-opmars na Mavinga te stop. Teen die einde van Augustus het Suid-Afrika se ekspedisiemagte naby Mavinga opgebou om 32-Bataljon, 101 Bataljon van die SWAGM en sy elite 61 Gemeganiseerde Bataljongroep in te sluit.
Daar was drie groot riviere en nege sytakke tussen Cuito Cuanavale en Mavinga. Alhoewel nie een van die riviere besonder groot was nie, was al die voornemende kruisingspunte aangrensend aan uitgestrekte moerasse en onderwater vloedvlaktes. Dit het die FAPLA-opmars gestuit en die SAW toegelaat om effektiewe verstikkingspunte te skep wat FAPLA se vordering verder belemmer het. Die Suid-Afrikaanse algemene personeel het korrek geoordeel dat indien hierdie nou toegangspunte ernstig betwis word, hulle die potensiaal het om die FAPLA-brigades te knel. Hulle het gekies om 'n teenoffensief te loods by die Lombarivier, wat die laaste van die drie riviere was wat FAPLA moes oorsteek voordat hulle Mavinga bereik het. Die sukses van die Suid-Afrikaanse teenoffensief is verseker deur die vinnige ineenstorting van FAPLA se 47 Infanteriebrigade, wat die taak gehad het om 'n brughoof op die Lomba se suidelike oewer te vestig.
In konvensionele terme het die FAPLA-brigades teoreties oor genoeg mag en vuurkrag beskik om UNITA en die SAW uit die Lombarivier te verdryf. Maar hulle was onvoldoende opgelei of ervare om die Suid-Afrikaanse blokkeermag teë te werk, wat saamgestel is uit eenhede wat gekies is vir hul ervaring in mobiele bosoorlogvoering, en in die dik blaarbedekking is die vyand uitoorlê. Die Lomba se moerasagtige omgewing het ook gekoördineerde optrede belemmer en die SAW toegelaat om elke brigade in stuksgewyse kontakte te isoleer en te verslaan. Tussen September en Oktober 1987 het FAPLA byna 2 000 ongevalle gely tydens verskeie mislukte rivierkruisings. Met baie van sy oorbruggingstoerusting vernietig, het FAPLA die offensief laat vaar en sy oorblywende brigades beveel om terug te trek na Cuito Cuanavale. Die Sowjet-militêre sending het een ernstig gewonde opgedoen. Die SAW het 17 sterftes en 41 gewondes opgedoen, asook die verlies van 5 pantservoertuie.
Tydens Operasie Moduler het Kubaanse gevegstroepe ver noord van die Lombarivier gebly en geweier om aan die gevegte deel te neem, volgens Castro se instruksies. In Luanda het president dos Santos generaal Gusev en die senior Kubaanse algemene offisier, Gustavo Fleitas Ramirez, ontbied vir 'n dringende konferensie om die verslegtende militêre situasie en die mislukking van Operasie Saluting October te bespreek. Ramirez het dos Santos daaraan herinner dat Kuba van die begin af gekant was teen die offensief. Gusev het in sy memoires betreur dat "Ek het [hoof van die Sowjet-generaal] Akhromeyev ingelig oor die resultaat van die operasie, maar die moeilikste taak, in morele terme, was om die president van Angola in te lig, wie ek verseker het dat die operasie sou slaag en dat Savimbi verpletter sou word."
Op 25 November 1987 is Resolusie 602 van die Verenigde Nasies se Veiligheidsraad aanvaar, wat Operasie Moduler veroordeel as 'n onwettige skending van Angolese soewereiniteit.[161] Die resolusie het ontsteltenis uitgespreek oor die voortgesette teenwoordigheid van SAW-troepe in Angola en gevra vir hul onvoorwaardelike onttrekking. Die Suid-Afrikaanse minister van buitelandse sake, Pik Botha, het die resolusie botweg verwerp, met verwysing na die onaangespreekte kwessie van die verbintenis met Kubaanse ontrekking. Hy het belowe dat die SAW Angola sou verlaat sodra FAPLA se Kubaanse en Sowjet-adviseurs eweneens onttrek is, of wanneer hul teenwoordigheid nie meer Suid-Afrikaanse belange bedreig nie.
Tumpo Driehoek-veldtog
Volgens Botha se nuwe opdrag het die SAW Operasie Hooper begin met die doel om die terugtrekkende Angolese brigades te omsingel en voor te berei vir operasies verder oos van die Cuitorivier. Die besluit om Hooper teen die einde van die 1987-kalenderjaar te begin, het probleme vir die SAW geskep, aangesien 'n aantal wit dienspligtiges wat by die Lombarivier-gevegte betrokke was, die einde van hul nasionale diensplig genader het. Dit het gelei tot 'n vertraging van etlike weke terwyl die bestaande troepe geleidelik aan Angola onttrek en met 'n nuwe inname vervang is. Die SAW het 'n tweede gemeganiseerde bataljon, 4 Suid-Afrikaanse Infanterie, na Angola gestuur, sowel as 'n eskader Olifanttenks Mk1A en 'n battery G5 en G6 kanonne. Tussen Januarie en Maart 1988 het die SAW en UNITA verskeie bloedige offensiewe net oos van Cuito Cuanavale van stapel gestuur om die verpletterde Angolese eenhede te vernietig wat daarin geslaag het om 'n nuwe verdedigingslinie daar te vestig, 'n inisiatief wat bekend geword het as Operasie Packer. Hulle het daarin geslaag om FAPLA dieper in 'n krimpende omtrek tussen die Cuito-, Tumpo- en Dala-riviere in te dryf, bekend as die "Tumpo-driehoek".
Die Kubane en Sowjette het saamgestem met FAPLA se besluit om na Cuito Cuanavale te onttrek, met Castro wat daarop gewys het dat 'n sterk verdedigende posisie waarskynlik daar ingeneem kan word as die brigades daarin sou slaag om dit te bereik. Hy het ook voorgestel dat die enigste manier om die Suid-Afrikaanse ekspedisiemagte op langtermyn te verslaan, was om hulle te omring en druk op die Suidwes-Afrikaanse grens toe te pas. Dit sou die opening van nog 'n militêre front behels, in suidwestelike Angola, ver suid van Cuito Cuanavale. Op 15 November het dos Santos 'n brief aan Castro geskryf waarin hy direkte Kubaanse militêre hulp teen die SAW versoek het. Castro het ingestem op voorwaarde dat hy en generaal Arnaldo Ochoa bevel oor alle FAPLA-magte aan die front uitvoer. Die Sowjet-militêre sending was veral uitgesluit van alle toekomstige operasionele beplanning. Kort daarna het die Kubaanse regering die ontplooiing van 'n gepantserde brigade en verskeie lugverdedigingseenhede—sowat 3 000 personeellede— na Cuito Cuanavale gemagtig. Castro het vermoed dat die Suid-Afrikaners nie tevrede sou wees met die uitskakeling van FAPLA oos van die dorp nie en dat hulle van plan was om ook beheer oor Cuito Cuanavale se strategiese vliegveld te neem. Sy strategie was om die verdediging van daardie nedersetting te versterk terwyl hy nog 'n paar brigades na Lobito, naby die Suidwes-Afrikaanse grens, gestuur het.
Die FAPLA en Kubaanse verdedigers het nou hul verdedigingsposisies omring met mynvelde en ineengeslote vuurvelde van ingegroude tenks en veldkanonne, waarin hulle SAW-aanvalle gekanaliseer het. By verskeie geleenthede het die gekombineerde UNITA- en SAW-magte onsuksesvolle offensiewe geloods wat in mynvelde langs nou paaie vasgeval het en verlaat is toe die aanvallers onder hewige vuur van die Kubaanse en FAPLA-artillerie wes van die Cuitorivier gekom het. Die verdedigers se artillerie was net buite die maksimum bereik van die Suid-Afrikaanse artillerie en op hoë grond geleë wat hulle 'n indrukwekkende uitsig oor die slagveld gegee het. Hierdie voordeel, tesame met die verspreiding van mynvelde, en sterk versterkte FAPLA-Kubaanse verdedigingsposisies het verdere aanvalle deur die Suid-Afrikaanse troepe nutteloos gemaak.
Operasies Hooper en Packer is beëindig nadat die SAW byna 700 FAPLA-troepe gedood het en ongeveer die helfte van die Angolese brigades se oorblywende tenks en pantservoertuie vernietig het. Kuba het 42 dood en die verlies van 6 tenks gely. Suid-Afrikaanse ongevalle was relatief lig: 13 dood en etlike dosyn ernstig gewond. Drie SAW-tenks is ook in 'n mynveld gelos, terwyl die meeste van die ander nie onmiddellik herstel is nie of ondiensbaar gemaak is weens meganiese probleme. UNITA het duisende ongevalle gely, wat aanleiding gegee het tot beskuldigings dat sy troepe as "kanonvoer" deur die SAW gebruik is. Kubaanse post-aksie verslae beweer dat UNITA-opstandelinge onder dwang deur die mynvelde gestuur is om die weg vir die Suid-Afrikaanse wapenrusting oop te maak. Die Tumpo-driehoek-veldtog het verskeie gebreke in die beplanning van die Suid-Afrikaanse verdedigingshoofde en algemene staf blootgelê. Hulle het redelik akkuraat geskat dat hul magte in staat sou wees om FAPLA in die vloedvlaktes en oop terrein suid van Cuito Cuanavale 'n verpletterende nederlaag toe te dien. Maar hulle het nie verwag dat soveel Angolese eenhede sou oorleef en sterk verdedigingslinies in die Tumpo-driehoek sou vestig nie, of dat die toevoeging van Kubaanse troepe daar die weerstand aansienlik sou verstewig nie. Verdere Suid-Afrikaanse misrekeninge het in die laaste fases van die veldtog te voorskyn gekom. Een was die aanname dat die klein en hoogs beweeglike maar lig gewapende SAW-ekspedisiemag geskik was om frontale aanvalle op goed voorbereide verdedigers, ondersteun deur ingegrawe artillerie wes, van uit te voer. Die gebruik van bataljons wat op hierdie manier vir mobiele oorlogvoering opgelei en georganiseer is, was in stryd met die SAW se eie gemeganiseerde leerstelling. Die verdedigende Angolese het oorgenoeg pantsers, anti-tenkwapens en die voordeel van lugbedekking gehad: die Sowjetunie se verhoogde bereidwilligheid om FAPLA van gevorderde vegvliegtuie te voorsien en selfs Sowjet-vlieëniers wat geleen is, het 'n ernstige bedreiging vir Suid-Afrikaanse lugoperasies oor Cuito Cuanavale ingehou. Namate Sowjet-betrokkenheid gegroei het, en die aantal luggevegte toegeneem het, het Suid-Afrika se lugmag MiG-21- en MiG-23-vegvliegtuie begin teëkom wat deur goed opgeleide Sowjet-vlieëniers gevlieg is. Verder was Angolese vlieëniers wat nuut onder Sowjet-toesig by Lubango opgelei is, meer in staat om Suid-Afrikaanse vegters uit te daag. Vir die eerste keer het die SAW vliegtuie in getalle begin verloor, wat die omstrede omvang van die Angolese lug aandui.
Die SAW se dalende lugoorheersing het 'n aantal operasionele veranderinge afgedwing. Suid-Afrikaanse vlieëniers het 'n bomaanslagkapasiteit van twintig kilometer uitgeoefen en hul aanvalle so gereël dat hulle buite bereik was voordat FAPLA MiG's kon opstyg om hulle te onderskep. Die noodsaaklikheid om langdurige lugkontak te vermy, is deels deur brandstofoorwegings bepaal: die SAW Mirage F1AZ en F1CZ vegvliegtuie het van veraf basisse in Suidwes-Afrika opgestyg, wat beteken het dat hulle skaars genoeg brandstof gehad het vir drie minute se geveg sodra hulle Cuito Cuanavale bereik het. Die impak op grondbedrywighede was meer gevolglik. FAPLA MiG's het verkenningsmissies gevlieg op soek na die G5 en G6 kanonne, wat die Suid-Afrikaanse artilleriespanne gedwing het om hul toevlug tot toenemend uitgebreide kamoeflering te neem en die voorsorgmaatreëls te tref om hul bombardemente na donker uit te voer. As gevolg van die toename in verliese en skade as gevolg van UNITA se Stinger-missiele wat deur die VSA verskaf is, moes MiG-vlieëniers egter hul eie gebeurlikhede aanvaar om die kwesbaarheid van hul vliegtuie te verminder. Kubaanse en Angolese oorlogsvliegtuie is gedwing om bomme vanaf hoër hoogtes te laat val, wat hul akkuraatheid aansienlik verminder het. FAPLA-vliegvelde is ook gemonitor deur Suid-Afrikaanse voorwaartse artillerie-waarnemers, wat bombardemente ingeroep het om vliegtuie te vernietig terwyl hulle op die aanloopbaan ontbloot was en voorberei het om op te styg.
Laaste Kubaanse offensief
Alhoewel die SAW en UNITA teenoffensief gekontroleer is, het FAPLA onder druk verkeer en meer as voorheen afhanklik van sy Kubaanse bondgenote en Sowjet-wapentuig gebly. Dit het dos Santos 'n aansporing gegee om die militêre dilemma met onderhandelinge te verlig en hy het die moontlikheid heropen om 'n nuwe wapenstilstand en ontkoppelingsooreenkoms met Suid-Afrika te bereik. Reeds in Januarie 1987 het Chester Crocker gereageer op positiewe seine van Luanda, veral toe president Denis Sassou Nguesso van die Republiek die Kongo aangebied het om vredesgesprekke tussen die mededingende state te bemiddel. Tog het voorlopige besprekings in Brazzaville dwarsdeur laat 1987 en vroeë 1988 gestuit deur die Angolese regering se weiering om kompromie aan te gaan oor die rooster vir 'n voorgestelde Kubaanse onttrekking. Die Kubaanse regering is nie vooraf geraadpleeg oor die Brazzaville-samesprekings nie en was gegrief oor wat dit as 'n ongeregtigheid aan die kant van dos Santos beskou het. Hierdie faktor het die effek gehad dat Castro oorreed het om 'n gesaghebbende poging te maak om by die Angolese-VSA-vredessamesprekings aan te sluit. Hy was vasbeslote dat Kuba nie meer uitgesluit word van onderhandelinge oor sy eie weermag nie, en die resultate van enige toekomstige skikking oor die onttrekkingsproses laat Kuba se beeld onaangetas. Terwyl Operasie Hooper aan die einde van Januarie 1988 aan die gang was, het Crocker toegegee aan druk en Kuba as 'n gelyke vennoot in verdere vredesgesprekke aanvaar. Castro het ingestem dat hy nie vreemde kwessies op die agenda sal plaas nie, soos Kuba-VS-verhoudinge, en dat bespreking van 'n gefaseerde onttrekking van troepe sal strek tot alle Kubaanse militêre personeel wat in Angola gestasioneer is, insluitend gevegstroepe, logistieke personeel en adviseurs. Met Kuba se toetrede tot die Brazzaville-gesprekke het sy begeerte om sy militêre betrokkenheid in Angola van 'n passiewe, defensiewe na 'n offensiewe rol te verskuif, verskerp. Castro het gekies om grondoperasies teen die SAW te eskaleer, aangesien hy diplomatieke vordering as onmoontlik beskou het solank Suid-Afrika nog vashou aan die waarskynlikheid van 'n taktiese oorwinning. Hy het slegs 'n defensiewe houding by Cuito Cuanavale behou, die SAW in plek gehou, terwyl hy sy jarelange voorstel uitgevoer het om 'n flankmaneuver na die Suidwes-Afrikaanse grens te loods.
Dit was 'n riskante operasie, wat begin het met 'n beweging van Kubaanse troepe in afdelingssterkte wes van die Cunene-rivier, wat die potensiaal gehad het om uit te brei na 'n inval in Suidwes-Afrika. Op 9 Maart het Castro die Kubaanse magte wat by Lobito, wat tot ongeveer 40 000 man gegroei het, suidwaarts gestuur. Hy het hul beweging vergelyk met "'n bokser wat met sy linkerhand die slag blokkeer [by Cuito Cuanavale] en met sy regter – slaan [in die weste]". "Op daardie manier," het Castro by 'n ander geleentheid vertel, "terwyl die Suid-Afrikaanse troepe stadig droog gebloei is in Cuito Cuanavale, onder in die suidweste … 40 000 Kubaanse soldate … gerugsteun deur ongeveer 600 tenks, honderde artilleriestukke, 1 000 lugafweerwapens, en die waaghalsige MiG-23-eenhede wat die lug oorgeneem het, het na die Namibiese grens gevorder, gereed om die Suid-Afrikaanse magte weg te vee".
Soos die Kubaanse brigades gevorder het, het duisende PLAN-opstandelinge by hulle aangesluit, wat hul basisse verlaat het om deel van die offensief te word. Die teenwoordigheid van soveel Kubaanse troepe het PLAN se dalende sukses effektief laat herleef, aangesien dit nuwe Suid-Afrikaanse militêre inisiatiewe teen die opstandelinge nie net in Angola nie, maar ook Suidwes-Afrika ingekort het. Eerstens, die streek wat net noord van die grens deur die Kubane beset word, was dieselfde gebied wat die SAW vir byna 'n dekade gemonitor en gepatrolleer het om PLAN-infiltrasie in Ovamboland te voorkom. Tweedens, alle Suid-Afrikaanse eenhede naby die grens het roetine-teen-insurgensie-operasies gestaak terwyl hulle gemobiliseer is om 'n potensiële Kubaanse inval te weerstaan. Sake is verder gekompliseer toe die Kubane drie gesamentlike bataljons met PLAN-vegters gevorm het, elk met sy eie artillerie en gepantserde kontingente. As gevolg van die integrasie van die insurgente met Kubaanse personeel op bataljonvlak, het Suid-Afrikaanse patrollies dit onmoontlik gevind om PLAN in Angola aan te val sonder om 'n veel groter konfrontasie te waag waarby aggressiewe en goed gewapende Kubaanse troepe betrokke was.
Die beperkte aantal SAW-troepe wat naby die grens beskikbaar was, kon nie die voortgesette vordering van die Kubaanse weermag stuit of die bedreiging vir Suidwes-Afrika verminder nie. Daar was eenvoudig te min personeel en hulpbronne om die breë verdedigingsposisies langs die Kaplyn teen 'n konvensionele mag in afdelingssterkte te verseker. Nietemin kon die SAW die Kubaanse offensief vertraag met 'n reeks doeltreffende vertragingsaksies gedurende die middel van 1988, 'n inisiatief bekend as Operation Excite. Toe Suid-Afrikaanse amptenare teen 'n inval in Suidwes-Afrika gewaarsku het, het Castro teruggekap dat hulle "in geen posisie was om enigiets te eis nie". Havana het ook 'n dubbelsinnige verklaring uitgereik wat lui: "Ons sê nie ons sal nie Namibië binnegaan nie". Die Suid-Afrikaanse regering het gereageer deur 140 000 reserviste te mobiliseer – 'n syfer wat amper ongekend is in die SAW-geskiedenis – en ernstige gevolge te dreig op enige Kubaanse eenheid wat die grens oorgesteek het.
1988 Drieparty-akkoord
Ten spyte van die nodige teenmaatreëls op die slagveld, het die Suid-Afrikaanse regering besef dat dit die politieke grense van verdere eskalasie in Angola bereik het. Die ongevalle wat tydens die Cuito Cuanavale-veldtog opgedoen is, was voldoende om openbare alarm te veroorsaak en moeilike vrae uit te lok oor die taktiese situasie op die grens en waarom Suid-Afrikaanse soldate daar sterf. Daar was min rede om te glo dat nog 'n bloedige veldtog suksesvol sou wees om die Sowjetunie en Kuba uit die streek te verdryf; inteendeel, soos in die verlede, kan dit lei tot 'n toename in die hoeveelheid Sowjet-wapens en Kubaanse troepe. Die konflik het ook ontwikkel van 'n lae-intensiteit stryd teen lig gewapende opstandelinge in uitgerekte gevegte tussen leërs gerugsteun deur al die toebehore van moderne konvensionele oorlogvoering, met die gepaardgaande styging in menslike en materiële koste. Dit het bygedra tot 'n gevoel van oorlogsmoegheid en het die groeiende skeptisisme en sensitiwiteit in burgerlike kringe teenoor die SAW se Angolese operasies verhoog.
Die mislukking van die Sowjet-toesiggehoude Operasie Saluting October, tesame met die gevolglike vernietiging van honderde miljoene dollars van FAPLA se Sowjet-voorsiene wapens, het die uitwerking gehad om Moskou se standpunt oor Angola te modereer. In 'n noemenswaardige afwyking van sy vorige standpunt oor buitelandse beleid, het die Sowjetunie onthul dat hy ook moeg was vir die Angolese en Suidwes-Afrikaanse konflikte en bereid was om te help met 'n vredesproses – selfs een wat op die basis van Kubaanse verbintenis gevoer is. Hervormer Michail Gorbatsjof, Algemene Sekretaris van die Kommunistiese Party van die Sowjetunie, wou ook verdedigingsuitgawes verminder, insluitend die enorme oop-einde verbintenis van militêre hulp aan FAPLA, en was dienooreenkomstig meer ten gunste van 'n politieke skikking.
Vir Suid-Afrika en die Sowjetunie – die twee partye wat voorheen weerhou het om by die VSA-bemiddelde samesprekings aan te sluit – is die punt nou bereik waar die koste van die voortsetting van die oorlog die verwagte voordele oorskry het. Dit het 'n verandering in persepsies in beide nasies genoodsaak, wat begin belangstel het in die moontlikheid van 'n onderhandelde vrede. Die Sowjet-regering het ooreengekom om saam met die VSA 'n reeks hernieude vredesgesprekke op 3 en 4 Mei 1988 te borg. Op sy beurt het Suid-Afrika sy eerste poging aangewend om by die drieparty-onderhandelinge aan te sluit en ingestem om 'n afvaardiging van diplomate, intelligensiehoofde en senior SAW-offisiere te stuur. Die aanwesige Sowjet- en Amerikaanse diplomate, insluitend Crocker, het dit aan die Suid-Afrikaners duidelik gemaak dat hulle vrede in Angola en 'n politieke skikking in Suidwes-Afrika wil hê. Hulle was ook eens oor die noodsaaklikheid om druk op hul onderskeie bondgenote uit te oefen om 'n oplossing te bewerkstellig. Daar sal van Suid-Afrika verwag word om aan die Verenigde Nasies se Veiligheidsraad-resolusie 435 te voldoen, in ruil vir die volledige onttrekking van Kubaanse troepe uit Angola. Die Kubaanse en Angolese afvaardigings het reeds ingestem tot 'n volledige Kubaanse onttrekking, en het onder Amerikaanse druk 'n uiters presiese rooster opgestel wat hierdie proses oor drie tot vier jaar verleng het. Suid-Afrika het dit onaanvaarbaar gevind, maar het toegegee dat die onttrekking volgens sekere maatstawwe in die Namibiese onafhanklikheidsproses verreken kan word.
Volgens Crocker het die Amerikaanse besluit om Veiligheidsraad-resolusie 435 as die basis en spilpunt vir 'n streeksskikking te gebruik, beheer oor die besprekings gebied. Die voorgestelde stigting van 'n VN "verifikasiesending" om Kuba se nakoming van 'n onttrekkingskikking te monitor, was instrumenteel om die Suid-Afrikaanse regering te oortuig dat dit 'n gebalanseerde ooreenkoms sou ontvang. Die samesprekings het na Julie 1988 gladder begin vorder, toe Carlos Aldana Escalante as hoof van die Kubaanse afvaardiging aangestel is. Aldana was hoof van ideologiese sake en internasionale betrekkinge vir die Kommunistiese Party van Kuba; hy was baie beter ingelig oor buitelandse verwikkelinge, veral in die Sowjetblok, as baie van sy tydgenote. In die lig van Gorbatsjof se hervormings, politieke ontwikkelinge in Oos-Europa en die vermindering van spanning tussen die supermoondhede, het Aldana geglo dat Kuba vinnig moet werk om verhoudings met die VSA te normaliseer. Samewerking teenoor Suider-Afrika is gesien as 'n natuurlike voorvereiste vir beter betrekkinge met Washington en moontlik 'n permanente bilaterale dialoog.
Tussen Mei en September 1988 het die partye vergader vir verskeie rondtes van samesprekings in Kaïro, New York, Genève en Brazzaville, maar het vasgeval oor die nuanses van die onttrekkingsrooster. Die feit dat daar twee doelwitte was—Namibiese onafhanklikheid en 'n Kubaanse onttrekking—het die kwessie van tydsberekening en spertye dubbeld vererger. In Augustus het die Angolese, Kubaanse en Suid-Afrikaanse afvaardigings die Genève-protokol onderteken, wat die beginsels vir 'n vredeskikking in Suidwes-Afrika daargestel het en die SAW tot 'n onttrekking uit daardie gebied verbind het. As 'n direkte gevolg van die Genève-protokol, het PLAN 'n wapenstilstand van 10 Augustus verklaar. Die 1988 Amerikaanse presidensiële verkiesings het nuwe dringendheid verleen aan die onderhandelinge, wat onlangs tot stilstand gekom het ná ses opeenvolgende rondtes van samesprekings in Brazzaville. Angola en Kuba het gereken op 'n oorwinning vir Michael Dukakis en die Demokratiese Party tydens die Amerikaanse verkiesings, met die hoop dat dit die einde van Amerikaanse hulp aan UNITA en 'n strenger beleid teen Suid-Afrika sou beteken. Ten tyde van die Genève-protokol het dos Santos gesê dat "as die Demokrate die verkiesings gewen het, daar 'n heraanpassing in die Amerikaanse beleid sou wees, veral oor Suider-Afrika". Die verkiesing van die Republikeinse kandidaat George H. W. Bush het die effek gehad om die Angolese en Kubaanse afvaardigings te oorreed om meer buigsaam te wees. Crocker het by verskeie geleenthede herhaal dat 'n nuwe Amerikaanse administrasie veranderinge in personeel en basiese beleidshersiening beteken het, en het hulle gedruk om nie maande se moeite te mors nie.
Drie dae nadat die Amerikaanse verkiesingsuitslae bekend gemaak is, het die partye weer in Genève byeengekom en binne die week ingestem tot 'n gefaseerde Kubaanse onttrekking oor die loop van sewe-en-twintig maande. In ruil daarvoor het Suid-Afrika onderneem om teen 1 November 1989 onafhanklikheid aan Suidwes-Afrika te begin verleen. Op 13 Desember het Suid-Afrika, Angola en Kuba die Brazzaville-protokol onderteken, wat hul verbintenis tot hierdie voorwaardes bevestig en 'n Gesamentlike Militêre Moniteringskommissie (JMMC) op die been gebring het om toesig te hou oor die ontkoppeling in Angola. Die JMMC sou Sowjet- en Amerikaanse waarnemers insluit. Alle vyandigheid tussen die strydende partye, insluitend PLAN, sou teen 1 April 1989 formeel gestaak word. Op 22 Desember is die Brazzaville-protokol in die Drieparty-akkoord vasgelê, wat vereis het dat die SAW uit Angola moes onttrek en sy troepevlakke in Suidwes-Afrika binne twaalf weke tot 'n teikenmag van 1 500 moes verminder. Terselfdertyd sou alle Kubaanse brigades van die grens na 'n gebied noord van die 15de breedtegraad onttrek word. Ten minste 3 000 Kubaanse militêre personeel sou teen April 1989 Angola verlaat, met nog 25 000 wat binne die volgende ses maande sou vertrek. Die oorblywende troepe sou op 'n datum nie later as 1 Julie 1991 vertrek nie. 'n Bykomende voorwaarde was dat Suid-Afrika alle steun vir UNITA sou staak, en Angola ook vir PLAN en MK.
Op 20 Desember is die Verenigde Nasies se Veiligheidsraad-resolusie 626 aanvaar, wat die Verenigde Nasies se Angola-verifikasiesending (UNAVEM) geskep het om die herontplooiing noordwaarts en die daaropvolgende onttrekking van die Kubaanse magte uit Angola te verifieer. UNAVEM het waarnemers van Westerse sowel as nie-verbonde en kommunistiese nasies ingesluit. In Februarie 1989 is die Verenigde Nasies Transition Assistance Group (UNTAG) gestig om die Suidwes-Afrikaanse vredesproses te monitor.
Namibiese onafhanklikheid
Die aanvanklike bepalings van die Genève-protokol en Veiligheidsraad-resolusie 435 het die grondslag gelê waaruit 'n politieke skikking in Suidwes-Afrika kon voortgaan: hou van verkiesings vir 'n grondwetlike vergadering, beperking van beide PLAN en die SAW tot hul onderskeie basisse, die daaropvolgende gefasseerde onttrekking van alles behalwe 1 500 SAW-troepe, demobilisering van alle paramilitêre magte wat nie aan die SAW of aan die polisie behoort het nie, en die terugkeer van vlugtelinge via aangewese toegangspunte om aan verkiesings deel te neem. Verantwoordelikheid vir die implementering van hierdie bepalings het berus by UNTAG, wat sou help met die SAW-onttrekking, die grense monitor en toesig hou oor die demobilisering van paramilitêre eenhede.