cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ateïsme
Geskiedkundige oorsig
Die vroegste vorme van ateïsme kom in ou Indiese geloofstelsels soos die Djainisme, Samkhya en die oorspronklike Boeddhisme voor. Alhoewel die laasgenoemde nog na gode verwys het, het hulle net soos die mens deel uitgemaak van die wêreldlike kringloop van bestaan en vergaan en het dus geen rol by die menslike verlossing gespeel nie.
In die antieke Griekse filosofie het voor-Sokratiese filosowe soos Demokritos en Kritias in hulle werke reeds 'n wetenskaplike ateïsme ontwikkel wat gode as 'n menslike uitvinding ontmasker het. Volgens hulle was gode slegs 'n doeltreffende afskrikmiddel wat ingespan is om die morele orde te handhaaf. Die Griekse ateïsme was oor die algemeen 'n persoonlike oortuiging van 'n klein aantal intellektuele denkers, terwyl die lewensgevoel van die meeste mense in die antieke oudheid nog steeds deur natuurgodsdienstige ervarings oorheers is.
Tydens die Europese Middeleeue kon daar nie sprake wees van 'n eksplisiete ateïsme nie, alhoewel daar vanaf die 13de eeu in toenemende mate kritiek op kerklike leerstellings gelewer is. Siger van Brabant het hom byvoorbeeld onder die invloed van Averroes se Arabiese Aristoteleskommentaar teen die kerklike skeppings- en sieleleer uitgespreek.
In die Westerse filosofie is die ateïsme later tot 'n duidelik geformuleerde algemene oortuiging ontwikkel. In die algemeen word daar drie hoofoorsake vir die ontstaan van ateïstiese oortuigings in die Westerse wêreld aangevoer:
Freddie Jones
Frederick Charles Jones (12 September 1927 – 9 Julie 2019) was 'n Engelse akteur. Hy was bekend vir sy rolle in die rolprente The Elephant Man (1980), Krull (1983), Dune (1984), en The Count of Monte Cristo (2002).
Boek van Mormon
Die Boek van Mormon is 'n boek van religieuse skrifture wat gebruik word as die hoofwerk van vier gekanoniseerde of Heilige Skrifte deur lidmate van die Kerk van Jesus Christus van die Heiliges van die Laaste Dae (LDS-Kerk) en ander denominasies binne die restourasionistiese Mormoonse kerkfamilie. Die boek is 'n verhaal van 'n groep mense, almal afstammelinge van die Israelitiese stam van Josef, wat Jerusalem sowat 600 jaar voor die geboorte van Jesus Christus verlaat het. Onder leiding van die profeet Lehi het hulle langs die weskus van die Arabiese skiereiland suidwaarts getrek en 'n skip gebou waarmee hulle na die Amerikas geseil het. Die stigter van die LDS-kerk, Joseph Smith, het in 1827 beweer dat hy goue plate uit die hand van 'n engel met die naam Moroni sou ontvang het. Hy het die opdrag gekry om die tekste daarop te vertaal. Die vertaalwerk het op 7 April 1829 met die aankoms van Oliver Cowdery in Harmony, Pennsilvanië begin en is op 30 Junie voltooi. Die eerste drukoplaag was 5 000; die eerste eksemplare is vanaf 26 Maart 1830 in E.B. Grandin se boekwinkel te Palmyra, New York verkoop.
Hoeve, Beuningen
Hoeve is ’n nedersetting in die munisipaliteit Beuningen in die provinsie Gelderland in Nederland.
Boek van Mormon
Die oorspronklike vertaling staan amptelik bekend as Original Manuscript. Om moontlike verlies van die teks te voorkom, het Oliver Cowdery die hele Boek van Mormon in 'n tweede manuskrip gekopieer wat vandag as Printer's Manuscript bekend staan. Van hierdie tweede manuskrip het die drukker die eerste uitgawe van die Boek van Mormon geset. Met uitsondering van een enkele reël het die Printer's Manuscript volledig bewaar gebly en is tans in besit van die Community of Christ in Independence, Missouri. Daarenteen het slegs sowat 25 persent van die Original Manuscript bewaar gebly; hierdie teksgedeelte word in die Kerk van Jesus Christus van die Heiliges van die Laaste Dae se argiewe in Salt Lake City bewaar. Die res daarvan is in die 19de eeu vernietig.
Die eerste Engelse uitgawe van die boek, wat sentraal staan in die Kerk se sendingwerk, is in 1830 in Palmyra, New York gepubliseer. ´n Afrikaanse vertaling deur Johannes P. Brummer en Felix Mynhardt is in 1972 uitgegee.
Teen die einde van die 20ste eeu is die getal gedrukte eksemplare op meer as 100 miljoen beraam. In 2011 is die mylpaal van 150 miljoen eksemplare bereik. Die meeste eksemplare word tans in Salt Lake City gedruk; maar daar word ook gebruik gemaak van drukkerye in Brasilië, Duitsland, Japan, Suid-Korea en die Republiek van China (Taiwan). Buite die LDS-Kerk en hul susterkerke erken nie een Christelike kerk of vereniging die histories-teologiese outentisiteit van die dokument nie. Nogtans word dit as een van die belangrikste werke van religieuse literatuur erken. Sy teksgeskiedenis - belangrike uitgawes is in 1830, 1837, 1840, 1879, 1920 en 1981 gepubliseer - word deur wetenskaplikes noukeurig bestudeer. 'n Omvattende lys van sekondêre literatuur met meer as 6 300 titels, saamgestel deur die Brigham Young-universiteit se Foundation for Ancient Research and Mormon Studies (FARMS), het verskyn as A Comprehensive Annotated Book of Mormon Bibliography, onder redaksie van Donald W. Parry, Jeanette W. Miller en Sandra A. Thorne.
Voorne, Gelderland
Voorne is 'n nedersetting in die munisipaliteit Maasdriel in die provinsie Gelderland in Nederland.
Stuttgarter Kickers
Stuttgarter Kickers is 'n Duitse sportklub in Stuttgart wat in 1889 as FC Stuttgarter Cickers gestig is. Die klub is veral bekend vir sy sokkerspan.
Tydens die Derde Ryk het die klub sy naam verander na SV Stuttgarter Kickers en meegeding in die Gauliga Württemberg.
Een van die klub se grootste prestasies was toe die klub die eindstryd om die DFB-pokal in 1987 gehaal het. Die klub kon ook al vir twee seisoene in die Bundesliga meeding.
Kickers het ook 'n handbal-, atletiek-, tafeltennis- en trompoppie-afdeling.
Seinheuwel
Die heuwel se naam strek terug na die Nederlandse koloniale tyd, toe dit Seinheuvel geheet het. Seinvlae is vanaf die heuwel gebruik om skepe teen slegte weer te waarsku. Vanaf die negentiende eeu is seinskote gevuur sodra 'n skip wat die hawe naderkom het gewaar is. Verder ontstaan die tradisie om elke dag stiptelik om twaalf uur 'n skoot af te vuur om skeepsklokke te kalibreer. 'n Kanonskoot word steeds daagliks om twaalf uur afgevuur, wat oor 'n groot deel van die stad gehoor kan word.
Seinheuwel is 'n groot trekpleister vir toeriste. Dit bied 'n asemrowende uitsig oor die middestad, Tafelbaai en die Atlantiese Oseaan.
Hosni Mubarak
Mohammed Hosni Said Mubarak (ook wel Moebarak), in Arabies: محمد حسني سيد مبارك (Kafr-El-Meselha, 4 Mei 1928 – 25 Februarie 2020) het tussen 14 Oktober 1981 en 11 Februarie 2011 die amp van president van Egipte beklee.
Mubarak was aanvanklik 'n vlieënier in die Egiptiese Lugmag gewees. In 1969 word hy stafhoof en later opperbevelhebber van die Egiptiese Lugmag. In die Jom Kippoeroorlog van 1973 het hy as luitenantgeneraal geveg. In 1975 het hy vise-president geword. Na die moord op president Anwar Sadat het hy in Oktober 1981 president geword. Hy was ook van Oktober 1981 tot Januarie 1982 minister-president gewees. In Januarie 2011 het die volk in opstand teen hom gekom. Op 1 Februarie 2011 het hy verklaar dat hy nie aan die presidentsverkiesing van September 2011 gaan deelneem nie. Op 11 Februarie 2011 het hy afgetree.
Magreb
Die Magreb, ook gespel Maghreb (letterlik "sononder"; Arabies: المغرب العربي al-Maghrib al-ʻArabī, "die Arabiese Weste"; Berbers: ⵜⴰⵎⴰⵣⵖⴰ), ook genoem die Atlasstreek, is 'n streek in die noorde van Afrika. Net soos ander Mediterreense lande, was die Atlasgebied vanweë sy seeligging gedurig aan die invloede van die verskillende beskawingsgroepe blootgestel wat deur die geskiedenis om die beurt die Mediterreense gebied beheer het. Die Magreb kan ten beste begryp word wanneer dit beskou word in die lig van die talle ooreenkomste en verskille wat die streek ten opsigte van ander lande om die Middellandse See en ten opsigte van die Wes-Kaap van Suid-Afrika toon, asook ten opsigte van die kontraste met die res van Afrika.
Ligging
Geleë in die noordwestelike uithoek van Afrika, word die Magreb in die suide deur die Sahara van die res van Afrika afgesny, met die Middellandse See ten noorde en ten ooste, en die Atlantiese Oseaan ten weste daarvan. Die streek beslaan 'n totale oppervlakte van nagenoeg 750 000 km², wat gevorm word deur 95% van Marokko in die weste, 10% van Algerië in die middel, en 75% van Tunisië in die ooste. Dit bevat bykans 100% van die bevolking van Marokko, 95% van dié van Algerië, en meer as 95% van dié van Tunisië.
Klimaat
Die klimaat is tipies Mediterreens (soos in die Wes-Kaap), met koel, nat winters, en droë, warm somers. Sneeu is in die winter algemeen op die hoër berge, terwyl reënval van noord (by die see) na die suidelike binneland afneem. Die Magreb gaan suidwaarts oor in die droë Sahara, net soos die Wes-Kaap in die droë Karoo oorgaan, terwyl ander Mediterreense lande verder noord aan nog vogtiger landstreke grens. Die temperature is hier ook hoër, terwyl droë steppe-plato's nie eintlik in Europa voorkom nie. Juis die droër aard van die Magreb veroorsaak dat min standhoudende riviere aangetref word, wat die besproeiings- en hidroëlektriese potensiaal van die streek aan bande lê.
Landskap
Wat landvorme betref, val dit dadelik op dat die Magreb en ons Wes-Kaap die enigste gebiede in Afrika is waar plooiberge (berge wat ontstaan a.g.v. groot drukkragte wat die aardkors as het ware opvou) aangetref word. Die Atlasberge is eintlik 'n voortsetting van die plooibergstelsel om die Middellandse See, waarvan bv. die Alpe deel vorm. In Tunisië is die Atlasberge 'n ingewikkelde bergmassa wat weswaarts in Algerië in twee verdeel. Die laer noordelike kusreekse van die Tell-Atlas word hier van die suidelike Sahara-Atlas geskei deur die Karoo-agtige Plato van die Sjots. Verder wes, in Marokko, word die Tell-Atlas voortgesit in die noordelike Rif, terwyl die suidelike Sahara-Atlas in drie reekse verdeel: die Middel- en die Hoë Atlas, met die Anti-Atlas suid van laasgenoemde. Dzjebel Toubkal (4 165 m) in die Hoë Atlas is die hoogste piek in die hele streek. 'n Verdere ooreenkoms is hier die smal, vrugbare kusvlaktes, en die talle besproeibare valleie, net soos in die Wes-Kaap en om die Middellandse See.
Vanweë die onherbergsaamheid van baie berggedeeltes en die ontoeganklikheid van ruwe kuste, het groot dele van die Magreb (veral in Marokko) grootliks onaangetas gebly deur Europese invloede.
Landbou
Die grondgebruik ten opsigte van produkte wat verbou word, asook omstandighede van verbouing, stem baie ooreen met dié in Suid-Afrika se Wes-Kaap en met die Mediterreense landboupatrone. Ten eerste word gewasse verbou wat geheel en al van reën afhanklik is; daarvan is grane, veral gars en koring, die beste voorbeelde. Verbouingstipes wat daarteenoor lank sonder reën kan klaarkom, soos olywe, vye, en neute (amandels, okkerneute), is weer van meer permanente belang. Hierbenewens word besproeiingslandbou van al groter belang in die Magreb. Druiwe (en wyn), sitrusvrugte, sagtevrugte en groente word veral só verbou en op die markte van Europa van die hand gesit.
Die Magreb word onderskei deurdat daar 'n groter betrokkenheid by veeboerdery voorkom, wat ook meer nomadies beoefen word. Oor die algemeen is 'n groter persentasie van die bevolking by die landbou betrokke as in moderner state. In ál drie die state is ongeveer die helfte van die bevolking op die landbou vir 'n bestaan aangewese – 'n persentasie wat weer heelwat laer is as die res van Swart Afrika.
Ekonomie
Die Magreb beskik oor 'n redelike verskeidenheid van minerale. In Marokko word fosfaat, ru-olie, mangaan, yster, sink, lood, kobalt en steenkool ontgin. Algerië (die Sahara-gedeelte uitgesluit) ontgin yster, sink, lood en fosfaat, terwyl in Tunisië olie, aardgas, fosfaat, lood, sink en yster ontgin word.
Hoewel die Magrebstate industrieel hoër ontwikkel is as die state van Swart Afrika, maak fabrieksnywerhede nog net 'n klein persentasie van die ekonomiese aktiwiteite uit. Voedselverwerking en tuisnywerhede is die belangrikste groep, terwyl fabrieke vir petrochemiese produkte, voertuigmontering, tekstielware en kunsmis 'n groeiende aandeel verwerf.
Die vervoerstelsel in die hele Noord-Afrika toon 'n opmerklike konsentrasie in die Magreb. Die vervoernet is grootliks uit die koloniale tydperk oorgeërf en, hoewel dit soms erg verwaarloos is, is verbindings deur die hele streek voldoende. Ongeveer 30 000 km teerpaaie en bykans 8 000 km spoorlyne is op die kus in gebruik. In die talle inhamme langs die kus word 'n groot aantal uitstekende hawens aangetref.
Toerisme is 'n belangrike verdiener van buitelandse valuta, want ongeveer twee miljoen toeriste sak jaarliks op veral Tunisië en Marokko toe. Die goue Afrika-strande, die eg Oosterse atmosfeer van die ou stede, die uitmuntende Arabiese argitektuur en die ruïnes uit die Romeinse tyd verskaf die grootste aantrekkingskrag.
Kultuur
Hoewel bykans 'n kwart van die bevolking vandag nog Berbertale praat, is Arabies die amptelike taal van die Magreb. Berberse meerderhede kom slegs in afgeleë gebiede voor, soos in die Kabiliese Berge en Aurèsberge van Algerië. In onlangse tye was daar heelwat Berber-onrus as gevolg van hul miskenning as kulturele minderheidsgroep.
Vreemde invloede in die Magreb het 'n lang geskiedenis. Die Feniciërs, die Romeine, die Arabiere en die Turke was om die beurt meesters van die gebied (hoofsaaklik die kusstreke). Gedurende die 19de eeu het Frankryk en Spanje die hele gebied gekoloniseer, maar ná bloedige opstande (veral in Algerië) het eers Marokko en Tunisië in 1956, en toe Algerië in 1962, onafhanklik geword.
Die mense van die Magreb is in betreklik groot mater verstedelik. Tussen 35% en 45% van hulle woon in dorpe en stede. Die algemene verstedeliking lei tot die ontstaan van groot plakkersgemeenskappe om baie stede. Talle stede het reeds bevolkings van meer as 100 000, waarvan Casablanca (2 miljoen) en Algiers (1,8 miljoen) die grootstes is. Die algemene inkomstepeil van die bevolking is hoër as in die meeste Afrika-state, maar baie laag in vergelyking met meer ontwikkelde state. Daarbenewens is die oorgrote meerderheid van die bevolking nog ongeletterd.
Vanweë die talle unieke fisiese en kulturele verskille wat die Magreb so skerp van die res van Afrika onderskei, en versterk deur die isolasie wat die Sahara na die suide teweegbring, vertoon die Magreb soos 'n afgeslote eiland op die noordelike rand van Afrika. Die ooreenkomste met die Mediterreense wêreld het weer tot gevolg dat die streek dikwels in die verlede eerder as deel van Europa as deel van Afrika beskou is.
Cannes-rolprentfees 1990
Die 43ste jaarlikse Cannes-rolprentfees is van 10-21 Mei 1990 gehou. Die Italiaanse regisseur en draaiboekskrywer Bernardo Bertolucci was die voorsitter van die jurie. Altesaam 51 rolprente en kortfilms het om pryse meegeding.
Die Amerikaanse rolprent Wild at Heart van die regisseur David Lynch het die Palme d'Or gewen. Die fees is geopen met Akira Kurosawa se Dreams en afgesluit met The Comfort of Strangers van Paul Schrader.
Hansie (rolprent)
Hansie is 'n Engelse rolprent wat die lewe van die Afrikaanssprekende krieketlegende Hansie Cronjé uitbeeld. Die storielyn is deur Frans Cronjé, Hansie se ouer broer, geskryf. Die regisseur is Regardt van den Bergh en die hoofrol word deur Frank Rautenbach vertolk. Die rolprent is op 26 September 2008 uitgereik.
Genre
Die rolprent is 'n drama.
Storie
Die rolprent is 'n ware verhaal gebaseer op die lewe van Hansie Cronjé. Hansie se pad na roem en tot een van die land se grootse krieketkapteins word uitgebeeld, asook die wedstrydknoeiery waarby hy betrokke was en uiteindelik sy tragiese dood.
FC Eintracht Northeim
FC Eintracht Northeim   is 'n sokkerklub uit Northeim in die deelstaat Neder-Sakse in Duitsland.
Die klub is op 1 April 1992 gestig as 'n samesmelting tussen SuS Northeim (gestig in 1907), VfB Northeim (ook gestig in 1907) en Sultmershagener FC. Van die voorgangerklubs het SuS Northeim die grootste prestasie behaal toe dit die eerste rondte van die DFB-Pokal in 1964 gehaal het. Die span is eers na ekstra tyd met 1-0 deur Meidericher SV uitgeskakel.
Sarvepalli Radhakrishnan
Dr. Sarvepalli Radhakrishnan (1888–1975) was 'n Indiese filosoof. Hy was bekend vir sy werk op vergelykende godsdiens en vergelykende Westerse en Oosterse filosofie. Hy was ook 'n onderwyser in Indië en later was hy 'n dosent aan die Universiteit van Oxford in die Verenigde Koninkryk. Daarbenewens was hy ook 'n staatsman en het as die tweede President van Indië gedien.
Filosofie
Radhakrishnan het kritiek gelewer op die westerse wyse van onderrig. Die basis van sy kritiek was dat die teologie die westerse filosofie gedomineer het en die gevolg daarvan was die beperking van vryheid van uitdrukking.
Hy het boeke geskryf oor die Indiese filosofie, en daarin het hy probeer om die aandag van westerse filosowe te kry. In sy boek, The Idealist View of Life, vergelyk hy die verskillende metodes van die denkproses met spesiale beklemtoning op die simplisties-rasionele metode van denk.
Kleinpelikaan
Die kleinpelikaan (Pelecanus rufescens) is reuse wit watervoëls met groot lywe, kort bene en gewebde voete, lang nekke, lang snawels en kaal, rekbare keelsakke onder die ondermandibel. Hulle vang vis deur in 'n swerm saam te kom en 'n skool visse na die vlak water aan te keer waar hulle dan die vís in hul keelsakke opskep. Hulle loop koddig, maar stygsweef soms sonder moeite hoog die lug in.
Identifikasie
Volwassenes in nie-broeidrag het 'n grys rugkant, terwyl die kop en onderkant gryserig-wit is. Die liggeel snawel het 'n pienk punt en die pote is vaalgeel. Hulle word in vlug aan die vlerke wat gryserig van onder is en donkergrys (nie swart nie) vlugvere van die witpelikaan (Pelecanus onocrotalus), onderskei. 'n Volwassene in broeidrag se snawelsak is 'n ryk geel kleur en die bo-mandibel het 'n pienk rand; die pote is 'n ryk oranjegeel kleur; die pienk vere op sy rug is van naby af sigbaar en het lang pluimvere op die kop. Onvolwassenes het 'n roesbruin kop, nek en rugkant, 'n wit onderkant, 'n liggeel snawel en keelsak; Hoewel baie kleiner as die witpelikaan, het die kleinpelikaan steeds 'n vlerkspan van ongeveer 2,4 m en is 1,35 m lank.
Habitat
Die pelikaan is 'n seldsame, gelokaliseerde standvoël. Sy nes bestaan uit 'n groot hoop takke en stokke, waarin twee tot drie groot wit eiers gelê word. Die kleintjies voed deur hulle koppe diep by die volwassene se bek in te steek om die kos, wat bestaan uit halfverteerde vis en amfibiese diertjies, by te kom.
Verspreiding
Bevolkings wat nes maak, kom in KwaZulu-Natal en Noord-Botswana voor; elders is dit 'n swerwer. Hulle broei in Afrika, Suid-Arabië en Madagaskar in moerasse en laagliggende mere.
Pous Callixtus
Pous Callixtus (ook gespel Callistus of Calixtus) kan verwys na 'n aantal pouse van die Rooms-Katolieke Kerk nl:
Griekse alfabet
Die Griekse alfabet (Grieks: Ελληνικό αλφάβητο, Ellinikó Alfávito) is gebruik om Grieks sedert ongeveer die 9de eeu v.C. te skryf. Dit is die eerste ware alfabet, een wat 'n simbool vir elke vokaal en konsonant het, en is die oudste alfabet wat steeds in gebruik is.
Ander gebruike
Die letters word ook gebruik om syfers voor te stel, net soos die Romeinse syfers. Behalwe by die skryf van moderne Grieks, word die letters ook gebruik as wiskundige simbole, by die name van deeltjies in bv. fisika, as name van sterre, in die name van tropiese siklone, en ook vir ander gebruike.
Ontstaan
Die Griekse alfabet het ontstaan as 'n aanpassing van die Fenisiese alfabet, en het weer op sy beurt aanleiding gegee tot die skep van die Latynse, Koptiese, Cyrilliese en vele ander alfabette. Die Griekse alfabet is nie verwant aan die Lineêr B en die Sipriotiese lettergreepskrif, vroeëre skryfstelsels van Grieks, nie.
Lindsey Morgan
Lindsey Morgan (gebore 27 Februarie 1990) is 'n Amerikaanse aktrise. Sy is bekend vir haar rolle in die rolprent Beyond Skyline (2017) en in die televisiereekse General Hospital (1963), Destroy the Alpha Gammas (2013), en The 100 (2014).
Witpelikaan
Die Witpelikaan is 'n voël in die pelikaanfamilie. Dit broei in moerasse en vlak mere. Die boomnes is 'n rowwe hoop van plantmateriaal.
Habitat
Die voëls hou in swerms op eilande langs die kus (insluitend mensgemaakte guano-eilande), by riviermondings, baaie, strandmere en soms by groot damme en moerasse. Die boomnes bestaan uit 'n slordige hoop blare.
Verspreiding
Kom voor vanaf Suidoos-Europa en Asië, asook plek-plek algemeen in die omgewing van Kaapstad, by Walvisbaai en Swakopmund in Namibië en in Noord-Botswana, St. Lucia-meer en Mosambiek.
Vlag van die Verenigde Nasies
Die vlag van die Verenigde Nasies is op 7 Desember 1946 amptelik in gebruik geneem en bestaan uit ’n wit VN-embleem (wêreldkaart omring deur twee olyftakke) op ’n blou agtergrond.
Ontwerp
Die embleem se ontwerp word beskryf as:
Geskiedenis
Die organiseerders van die Verenigde Nasies se konferensie van 1945 in San Francisco, Kalifornië, wou ’n kenteken wat gemaak kan word van ’n pen om afgevaardigdes te identifiseer. Die Amerikaanse staatsekretaris Edward Stettinius, Jr. was voorsitter van die Amerikaanse delegasie en het besef dat ’n tydelike ontwerp van die Verenigde Nasies ’n permanente simbool kan word. Hy het ’n komitee onder leiding van Oliver Lundquist gevorm dat ’n ontwerp wat bestaan uit ’n wêreldkaart omring deur blare van ’n ontwerp wat deur Donal McLaughlin geskep is, ontwikkel het.
Die blou wat in die agtergrond van die kenteken verskyn is gekies as "die teenoorgestelde van rooi, die kleur van oorlog", hoewel die presiese skaduwee nooit amptelik bepaal is deur die Verenigde Nasies nie. Die oorspronklike kleur wat deur die groep gekies is in 1945 was ’n grys blou wat verskil van die huidige vlag van die Verenigde Nasies. Die wêreldkaart wat gebruik is in die oorspronklike ontwerp was ’n azimutale projeksie gefokus op die Noordpool met die Verenigde State van Amerika, die gasheerland van die konferensie, in die middelpunt. Die projeksie wat gebruik is het gedeeltes van die Suidelike Halfrond by die breedtegraad van Argentinië afgesny, wat by die tyd aanvaarbaar was, omdat Argentinië nie beplan was as ’n oorspronklike lid van die Verenigde Nasies nie. Die projeksie is later verander sodat geen land op die voorgrond van die vlag sal wees nie. Die nuwe logo is nou so ontwerp dat die wêreld verdeel word in die middel deur die eerste meridiaan en die internasionale datumgrens.
In 1946 het ’n VN-komitee die taak vir ’n definitiewe ontwerp gekry, wat aangebied is op 2 Desember 1946 en op 7 Desember 1946 aanvaar deur die voltallige sitting van die VN. In die vorige weergawe het die wêreld 90 grade gedraai na die ooste in vergelyking met die huidige vlag, wat die eerste meridiaan en die internasionale datumgrens vir die vorming van die vertikale deursnee het. Volgens persverklarings is die verandering gemaak om Noord-Amerika weg te beweeg van die sentrum van die embleem.
Gebruik
Volgens die konvensie oor die veiligheid van die Verenigde Nasies en geassosieerde personeel kan die embleem en die vlag van die Verenigde Nasies deur die personeel en materiaal van die VN se vredesendings gebruik word as ’n beskermende teken om aanvalle tydens ’n gewapende konflik te voorkom. Die vlag van die Verenigde Nasies kan ook gevlieg word as ’n wagpos-vlag met ander landsvlae. Die wagpos-grootte is 10 voet by 30 voet.
Ken Jones (akteur)
Ken Jones (20 Februarie 1930 – 13 Februarie 2014) was 'n Engelse akteur. Hy was bekend vir sy rolle in die rolprente Melody (1971) en Doing Time (1979), en in die televisiereekse BBC Play of the Month (1965) en W. Somerset Maugham (1969).
Heinie Conklin
Heinie Conklin (15 Julie 1886 – 30 Julie 1959) was 'n Amerikaanse akteur. Hy was bekend vir sy rolle in die rolprente Hard Boiled (1926) en Ham and Eggs at the Front (1927).
Batzella melanos
Batzella melanos is 'n sponsspesie in die taksonomiese indeling van die Demospongiae (gewone sponse). Die liggaam van die spons bestaan uit kieselnaalde en sponginevesels en is in staat om baie water op te neem.
Die spons behoort tot die genus Batzella en tot die familie Chondropsidae. Die wetenskaplike naam van die spesie is die eerste keer geldig gepubliseer in 1954 deur De Laubenfels.
Ashlie Atkinson
Ashlie Atkinson (gebore 6 Augustus 1977) is 'n Amerikaanse aktrise, skryfster, en vervaardiger. Sy is bekend vir haar rolle in die rolprente Inside Man (2006), The Invention of Lying (2009), Eat Pray Love (2010), en Compliance (2012).
Daalderplant
Die daalderplant (Tetraena stapfii (Schinz) Beier & Thulin) is endemies aan Namibië.
Dit groei in die Namib-ekostreek naby die Atlantiese kus. Die oggendmis is die belangrikste bron van vog vir hierdie plant. Dit is 'n struik wat ronde blare het soos 'n munt en dit verklaar sy naam. 'n Daalder is 'n ou Nederlandse munt wat anderhalf gulden waard was.
Vlieërseil
Vlieërseil (Engels: kitesurfing) is 'n ekstreme sport vir avontuurlustiges waar 'n branderplank met 'n vlieër deur die water getrek word. Iemand wat vlieërseil beoefen word 'n vlieërseiler genoem.
Grootbaai aan die westekant van Bloubergstrand in Suid-Afrika is veral gewild onder vlieërseilers danksy die konstante wind en 1 tot 3 m hoë branders.
Glas
Die woord glas kom van die Latynse woord glacies wat ys beteken. Die ou Germaanse stamme het die woord glaes gebruik om amber te beskryf.
Vorming van glase
Glase ontstaan gewoonlik as 'n geskikte viskose gesmelte materiaal vinnig afgekoel word tot onder sy glasoorgangstemperatuur en sodoende nie genoeg tyd laat vir die gewone kristalraamwerk om te vorm nie. 'n Eenvoudige voorbeeld is wanneer tafelsuiker gesmelt word en vinnig afgekoel word deur die stroop op 'n koue oppervlak uit te giet. Die resultaat is 'n amorfe vastestof wat nie 'n kristallyn het nie.
Daar is ook stowwe wat hoegenaamd nie 'n kristalraamwerk wil vorm nie. Baie (veral ataktiese) polimere het 'n struktuur wat kristalvorming onmoontlik maak. Hulle kan by hoër temperature vloeibaar bly, maar met stadige afkoeling gaan dit by laer temperature in 'n glas oor. Dis die geval met baie kunsstowwe.
Mens kan ook van metale glase maak, maar die afkoeling moet baie vinnig plaasvind. Heelwat navorsing is gedoen op legeringe wat nie so vinnig afkoel nie, omdat hulle baie interessante eienskappe het.
In die algemene omgangstaal verwys die woord glas normaalweg na 'n spesifieke soort glas: die silika gebaseerde glase wat algemeen gebruik word as 'n boumateriaal, vir houers en versiering. Dit is dan ook die hoof onderwerp van hierdie artikel, maar baie polimere kunsstowwe is ook glase en word baie toegepas.
Silika-glas
In sy suiwer vorm, is glas 'n deursigtige, relatief sterk, verweerbestande, bykans inerte en biologies onaktiewe materiaal wat gevorm kan word met baie gladde en ondeurlaatbare oppervlaktes. Hierdie wenslike eienskappe gee aanleiding tot 'n groot verskeidenheid gebruike vir glas. Glas is egter baie bros en breek om skerp skerwe te vorm. Hierdie eienskappe kan verander word deur bymiddels of hitte-behandeling.
Gewone glas bestaan uit ongeveer 70% amorfe silikon dioksied (SiO2), wat dieselfde chemiese verbinding is waaruit kwarts bestaan. Die polikristallyne vorm van hierdie materiaal is gewone sand.
Eienskappe en gebruike
Een van die mees voor die handliggendste eienskappe van gewone glas is dat dit deursigtig is vir lig (nie alle glasagtige materiale is nie). Die deursigtigheid kan toegeskryf word aan die afwesigheid van elektroniese oorgangstoestande in die sigbare ligspektrum en die feit dat die glas homogeen is. Gewone glas laat nie lig van 'n golflengte korter as 400 nm (ook bekend as ultravioletlig) deur nie. Die rede hiervoor is die byvoeging van verbindings soos natriumkarbonaat.
Suiwer SiO2 glas absorbeer nie UV-lig nie en word gebruik in toepassings waar deursigtigheid in die gebied van die spektrum vereis word. Hierdie soort glas kan so suiwer gemaak word dat honderde kilometers daarvan deursigtig is vir infrarooi-golflengtes. Dié soort glas word dan ook gebruik in die vervaardiging van optiese vesel. Indiwiduele vesels kry ook 'n ewe deursigte kern van SiO2/GeO2 glas, wat net effens anderse optiese eienskappe het (die Germanium verleen aan die glas 'n hoër refraksie-indeks). Ondersese kabels het seksies wat met erbium gedoop is wat die seine versterk deur laser-emissie vanuit die binnekant van die glas.
Amorfe SiO2 word ook gebruik as 'n diëlektriese materiaal in geïntegreerde stroombane vanweë die gladde en elektries neutrale raakvlak wat dit met silikon vorm. Glase wat gebruik word om optiese toestelle te vervaardig word gewoonlik gekategoriseer deur van 'n ses-syfer glaskode gebruik te maak, of alternatiewelik 'n letter-syferkode vanuit die Schot Glas katalogus. BK7 is byvoorbeeld 'n lae verstooiing boorsilikaat kroonglas en SF10 is 'n hoë verstrooiing digte flintglas. Die glase word gerangskik volgens samestelling, refraksie-indeks en Abbe getal.
Bestanddele van glas
Suiwer silika (SiO2) het 'n smeltpunt van ongeveer 2000 °C en al word dit soms gebruik vir spesiale toepassings, word twee ander stowwe altyd by gewone glas bygevoeg om die verwerking daarvan makliker te maak. Een is soda (natriumkarbonaat Na2CO3), of potas (kaliumkarbonaat) wat die smeltpunt verlaag na ongeveer 1000 °C. Die soda maak die glas egter oplosbaar in water, wat ooglopend 'n ongewenste eienskap is, daarom word kalk (kalsiumoksied, CaO) bygevoeg om die onoplosbaarheid van die glas te verseker. Soda-kalk glase verteenwoordig ongeveer 90% van alle glasvervaardiging in die wêreld.
Buiten soda en kalk bevat die meeste gewone glas ook ander bestanddele wat bygevoeg word om die eienskappe daarvan aan te pas. Loodglas, soos kristalglas of flintglas is helderder vanweë die verhoogde refraksie-indeks die opmerklike 'vonkeling' veroorsaak, terwyl boor bygevoeg kan word om die termiese en elektriese eienskappe te verander soos in Pyrex. Die byvoeging van barium verhoog ook die refraksie-indeks. Toriumoksied verleen aan glas 'n hoë refraksie-indeks en lae ligverstrooiïng en is voorheen gebruik in die vervaardiging van hoë kwaliteit lense, maar word tans vervang deur lantaanoksied in moderne toepassings as gevolg van die radio-aktiwiteit daarvan. Groot hoeveelhede yster word gebruik in glas om infrarooi-energie te absorbeer soos in hitte-absorbererde filters vir filmprojektors terwyl cerium(IV)oksied gebruik kan word vir glas wat UV-golflengtes absorbeer (biologies skadelike ioniserende straling).
Gekleurde glas
Metale en metaaloksiede word by glas gevoeg tydens vervaardiging om die kleur daarvan te verander. Mangaan kan in klein hoeveelhede bygevoeg word om die groen tint wat deur ysteronsuiwerhede veroorsaak word te verwyder of in hoër konsentrasies om die glas 'n ametiskleur te gee. Seleen kan net soos mangaan in klein hoeveelhede gebruik word om glas te ontkleur of in hoër konsentrasies om 'n rooierige kleur aan die glas te verleen. Klein konsentrasies kobalt (0.025 tot 0.1%) gee 'n blou glas. Tinoksied saam met antimoon- en arseenoksiede gee 'n ondeursigtige wit glas wat eers in Venesië gebruik is om nagemaakte porselein te vervaardig. 2 tot 3% koperoksied gee 'n turkoois kleur. Suiwer koper gee 'n baie donker rooi, ondeursigtige glas, wat soms gebruik word as 'n plaasvervanger vir goud in die vervaardiging van robynkleurige glas. Nikkel gee, afhangende van die konsentrasie 'n blou of pers keur of selfs swart glas. Die byvoeging van titaan gee 'n bruingeel glas. Goudmetaal in baie klein konsentrasies (ongeveer 0.001%), gee 'n ryk robynkleurige glas terwyl laer konsentrasies 'n minder intense rooi gee. Uraan (0,1 tot 2%) kan by glas gevoeg word om 'n fluoroserende geel of groen kleur te verkry. Uraanglas is gewoonlik nie radio-aktief genoeg om gevaarlik te wees nie, maar as dit tot 'n fyn poeier gemaal word, deur dit byvoorbeeld met skuurpapier te poleer, en dan ingeasem word kan dit kankerwekkend wees. Silwerverbindings (veral silwernitraat) kan 'n reeks kleure gee van oranje-rooi tot geel. Die manier waarop die glas verhit en verkoel word kan ook 'n betekenisvolle invloed op die kleure, wat deur hierdie verbindings veroorsaak word, hê. Die chemie betrokke is ingewikkeld en word nog nie goed verstaan nie. Dikwels word nog nuwe gekleurde glase ontdek.
Geskiedenis van glas
Glas wat natuurlik voorkom soos in die geval van lawaglas is al sedert die steentydperk deur die mens gebruik. Die eerste gedokumenteerde aanwysings vir glasvervaardiging is uit Egipte rondom 1500 v.C, toe glas as glasuursel vir kleipotte en ander soortgelyke items gebruik is. In die eerste eeu v.C. is die tegniek van glasblaas ontwikkel en het glasware wat voorheen uiters skaars was, meer algemeen begin word. Glas is gemaak van sand, plantas en kalk. Die vroegste gebruik van glas was as gekleurde, ondeursigtige of deursigtige glasuursels op keramiekware wat aangewend is voordat die potte gebak is. Klein stukkies gekleurde glas is as waardevolle items beskou en het soms selfs met edelgesteentes meegeding as juweliersware.
In die Hellenistiese gebiede van die oostelike Middellandse See is danksy die vooruitgang van die vormsmeltkuns met die vervaardiging van breekware uit glas begin, waarby dikwels keramiese skottels en borde as voorbeelde dien. Die Griekse glasware wys al pragtige patrone in hul mosaiek- en millefioriglas, waarby klein stukkies gekleurde glas ingewerk is. In die Romeinse Ryk is aanvanklik groot hoeveelhede glas uit die ooste, veral Egipte, ingevoer. Die gewildheid van glasprodukte as blompotte, breekware, drinkbekers en botteltjies het tot die stigting van 'n plaaslike glasnywerheid in die provinsie Italia gelei. Die grootskaalse produksie en dalende pryse het veral van deursigtige glas 'n massaproduk gemaak, terwyl welgestelde burgers groot somme geld vir kunsvolle drinkglase betaal het, waarin figure ingesny is.
Die kleur van "natuurlike glas" is groen tot blouerig groen. Hierdie kleur word veroorsaak veranderlike hoeveelhede ysteronsuiwerhede wat natuurlik in sand voorkom. Gewone glas het selfs vandag nog gewoonlik 'n effense groen of blou tint wat ook aan die onsuiwerhede toegeskryf kan word. Glasmakers het geleer hoe om gekleurde glas te maak deur metaalverbindings en minerale oksiede by te voeg om helder skakerings van rooi en blou te kry – die algemene kleure van edelgesteentes.
Glasvoorwerpe uit die 7de en 8ste eeue is gevind op die eiland van Torcello naby Venesië. Dit vorm 'n belangrike skakel tussen die Romeinse tydperk en die latere belangrikheid van laasgenoemde stad in die vervaardiging van die materiaal. Ongeveer 1000 n.C. is 'n belangrike tegniese deurbraak in Noord-Europa gemaak toe sodaglas vervang is met glas wat uit 'n meer geredelik beskikbare materiaal gemaak kon word: potas wat uit die as van hout verkry is. Vanaf hierdie oomblik vorentoe het noordelike glas betekenisvol verskil van die glas wat in die Middellandse See-gebied gemaak is, waar soda nog steeds in algemene gebruik was. Die 11de het die nuwe tegnieke in Duitsland ingelui in die vervaardiging van glasblad, deurdat die glas is eers as 'n sfeer uitgeblaas en dan geswaai om silinders te vorm en terwyl dit nog warm was is die silinders gesny en plat gemaak om die blaaie te vorm. Die tegniek is in die 13de eeuse Venesië vervolmaak.
Tot en met die 12de eeu was brandskilderwerk nie algemeen in gebruik nie.
Die middelpunt van die wêreld se glasbedryf was Venesië waar baie nuwe tegnieke ontwikkel is en was die stad dan ook die middelpunt van die uitvoerhandel in breekware, spieëls en ander luukse glasware. Mettertyd het van die Veniesiese glasmakers na die noordelike gebiede in Europa gemigreer en het hulle die kuns saam met hulle versprei.
Die kroonglasproses is tot in die middel 1800's gebruik. In hierdie proses het die glasblaser omtrent 4 kg gesmelte glas aan die punt van 'n staaf gespin tot 'n plat skyf van ongeveer 1.5m deursnee. Die skyf is dan in ruite gesny. Venesiaanse glas is hoog aangeprys tussen die 10de eeu en 14de eeue aangesien hulle die proses geheim gehou het. Rondom ongeveer 1688 is 'n proses ontwikkel om glas te giet wat daartoe gelei het wat glas 'n meer algemeen gebruikte materiaal gemaak het.
Die uitvinding van die glaspers in 1827 het die massaproduksie van goedkoop glasartikels moontlik gemaak.
Kunswerke is somtyds in glas geëts deur suur of ander alkaliese verbindings. Dit is tradisioneel gedoen deur 'n opgeleide vakman nadat die glas geblaas of gegiet is. In die 1920's is 'n nuwe etsproses ontdek waarin die kunswerk in die gietstuk ingeëts is wat beteken het dat wanneer die gietstuk uit die gietvorm verwyder is, die beeld reeds op die oppervlak van die glas agtergelaat is. Hierdie tegniek het vervaardigingskostne baie verminder en dit het saam met die groter verskeidenheid gekleurde glase gelei tot goedkoop glasware in die 1930's.
Glasgereedskap
Aangesien glas 'n sterk onreaktiewe materiaal is, is dit ook 'n baie nuttige materiaal. Baie huishoudelike goedere word van glas gemaak. Drinkglase, bakke en bottels, gloeilampe, spieëls, die buise in rekenaar- en televisieskerms asook vensterglas is van die vele goedere wat van glas gemaak word. In laboratoriums waar navorsing in chemie, biologie en fisika en vele ander vakgebiede gedoen word, word flesse, proefbuise, lense en ander laboratoriumtoerusting dikwels uit glas vervaardig. Vir sulke toepassings word boorsilikaatglas (soos Pyrex) gewoonlik gebruik as gevolg van die hoë sterkte en lae termiese uitsettingskoëffisiënt, wat daaraan 'n groter weerstand teen termiese skok verleen en daar groter akkuraatheid in laboratorium-metings tydens verhittings- en verkoelingseksperimente verkry word. Vir veeleisende toepassings word kwartsglas gebruik ten spyte van die moeilike bewerkbaarheid daarvan. Die meeste glas word deesdae op groot skaal geproduseer in 'n verskeidenheid industriële prosesse, maar die meeste groot laboratoriums het nog steeds 'n behoefte aan pasgemaakte glasware en daarom het hulle dikwels glasblasers op hul personeel.
Glaskuns
Selfs al is glasware deesdae algemeen, bly handgeblaasde of lampverwerkte glasware steeds gewild in die kunste. Bekende kunstenaars wat met glas werk is Lino Tagliapietra, Sindney Waugh, Rene Lalique, Dale Chihuly en Louis Comfort Tiffany. Die term kristalglas wat afkomstig is van rotskristal verwys deesdae na 'n hoëgraad kleurlose glas wat dikwels lood bevat en word ook dikwels gebruik om te verwys na fyn, handgeblaasde glas.
Daar bestaan baie tegnieke vir die skep van glaskuns; elke tegniek is hoofsaaklik afhanklik van die soort voorwerp wat geskep word. Kunsartikels wat uit glas vervaardig word sluit bakke, blompotte en ander houers, papiergewigte, albasters, krale en beeldhouwerke in. Gekleurde glas word dikwels gebruik en die glas word soms ook geverf. Die Talana museum in Dundee in Kwazulu-Natal het 'n versameling kunsglasartikels. Brandskilderglas is 'n kunsvorm met 'n baie lang geskiedenis en brandskilderglasvensters kan in baie antieke kerke gevind word.
André P. Brink
André Philippus Brink OIS (1935–2015) was ’n wêreldbekende Suid-Afrikaanse skrywer en ’n professor in letterkunde. Hy het in Afrikaans en Engels geskryf (dikwels gelyktydig in albei tale) en sy werk is in minstens 20 tale vertaal. Saam met onder andere Breyten Breytenbach word hy as lid van die letterkundebeweging die Sestigers beskou. Hy het ook onder die skuilname Adrienne du Toit en Chris van Lille geskryf.
Richard X. Slattery
Richard X. Slattery (26 Junie 1925 – 27 Januarie 1997) was 'n Amerikaanse akteur. Hy was bekend vir sy rolle in die rolprent Herbie Rides Again (1974) en in die televisiereekse The Gallant Men (1962), Police Story (1973), en CPO Sharkey (1976).
André P. Brink
Brink is op Vrede in die Vrystaat gebore. In 1955 het hy ’n B.A.-graad met lof aan die Potchefstroomse Universiteit vir Christelike Hoër Onderwys verwerf en ná verskeie ander grade ’n M.A. in Afrikaans. Van 1959 tot 1961 het hy aan die Sorbonne in Parys studeer. Sy skryfwerk het in Parys in alle erns begin.
Van Julie 1961 af het Brink aan die Rhodes-universiteit in Grahamstad doseer. Ná die verskyning van sy opspraakwekkende roman Lobola vir die lewe het hy die Sestigers leer ken en ’n leidende aandeel in die verset teen die sensuurstelsel gehad. In 1975 het hy ’n D.Litt.-graad behaal op grond van sy reeds gepubliseerde werke Aspekte van die nuwe prosa, Aspekte van die nuwe drama en Die poësie van Breyten Breytenbach. In 1991 het hy ’n pos as professor aan die departement Engels aan die Universiteit van Kaapstad aanvaar en was later, tot met sy dood, hoogleraar.
In die sewentiger- en tagtigerjare het Brink (naas die Nobelpryswenners Nadine Gordimer en J.M. Coetzee) internasionaal die bekendste Suid-Afrikaanse skrywer geword deur vertalings van sy werk in meer as dertig tale.
Hy was ’n omstrede figuur in die Suid-Afrikaanse letterkunde en is gereeld gekritiseer. Weens sy liberale sienings oor die politiek en die letterkunde is hy gou deur die konserwatiewer deel van die wit bevolking as volksvreemd en ’n "kommunis" gebrandmerk. Sy eksperimentele roman Orgie is deur Afrikaanse Persboekhandel (APB) aanvaar vir publikasie, maar in die proefleesstadium afgewys. Die klein onafhanklike uitgewer John Malherbe het daarna die werk gepubliseer.
Brink het veral met die verskyning van Kennis van die aand in 1973 midde-in die stryd teen die apartheidsregering beland. In dié roman word krities gekyk na die dinamika van Suid-Afrika se veelrassige samelewing. Dit was dan ook die eerste Afrikaanse roman wat in terme van die streng sensuurwette van destyds verbied is. Hy het die boek self in Engels en vertaal en so ’n internasionale gehoor gekry. Van daardie tyd af het sy romans gelyktydig in Afrikaans en Engels verskyn. Die verbod op Kennis van die aand het gelei tot die stigting van Taurus Uitgewers, aangesien geen ander gevestigde uitgewer hierna bereid was om sy volgende boek, ’n Oomblik in die wind, uit te gee nie. Die verbod op Kennis van die aand is in 1982 op sekere voorwaardes opgehef. In 1979 is ’n Droë wit seisoen ook verbied weens die politieke strekking daarvan, maar hierdie verbod is ook later opgehef.
Nadat van Brink se familielede slagoffers was tydens die misdaadvloed in die land ná die demokrasie van 1994, het hy in 2006 belangwekkende artikels oor die droewige stand van sake in oorsese koerante geskryf, terwyl hy toenemend kritiek uitgespreek het oor sekere ander fasette van die ANC-regering se bewind, soos korrupsie en die beoogde muilband van die vrye media.
Van sy tradisionele werk sluit in die novelle Die meul teen die hang; Die gebondenes en Eindelose weë. Eksperimentele romans is onder meer Lobola vir die lewe (1962), wat as sy werklike debuut as ernstige skrywer van formaat beskou kan word en as radiodrama verwerk is; Die ambassadeur, waarin die verhaal uit die verskillende perspektiewe van die hoofkarakters vertel word; en Orgie, wat later vir die verhoog verwerk en op die Woordfees van 2014 op Stellenbosch opgevoer is.
Hierna was Brink etlike jare lank taamlik rigtingloos, tot in 1973 met die verskyning van Kennis van die aand. Hierna het hy doelbewus sy romans gebruik as wapen om die dilemmas van die rasbewustheid binne die veelrassige Suid-Afrikaanse samelewing te belig. Die sentrale gegewe in Kennis van die aand is weer ’n liefdesverhouding, maar omdat die minnaar bruin en die minnares wit is, word die verloop van die handeling nie deur emosionele nie, maar deur politieke en maatskaplike faktore bepaal.
Hierna het ’n Oomblik in die wind gevolg, waarin die werklikhede van die eietydse politiek in ’n 18de-eeuse milieu uitgebeeld word. Gerugte van reën se titel is geneem uit die uitspraak van ’n karakter dat waar dit politieke verandering in Suid-Afrika betref, dit nes by reën net by gerugte bly. ’n Droë wit seisoen was ’n hoogtepunt. Dit gaan oor ’n man wat self ondersoek instel nadat sy tuinier verdwyn en dit later blyk dat hy in aanhouding deur die veiligheidspolisie oorlede is. Dit eindig vir hom noodlottig en hy word ’n simbool van die tragiese enkeling wat hom teen die noodlot verset. Houd-den-Bek is as historiese roman gebaseer op die slawe-opstand van 1825 in die Koue Bokkeveld. Die kreef raak gewoond daaraan is ’n boekstawing van die jare van opstand en onderdrukking, geweld en brutaliteit om die blanke owerheid aan bewind te hou.
Inteendeel, wat in 1993 verskyn het, is Brink se eerste post-apartheidroman. Die titel dui op die verskeie teenstellings en weersprekings in die lewe van die hoofkarakter. In Sandkastele word die lot van swart mense in Suid-Afrika voor 1994 gekoppel met ’n ander onderdrukte groep, naamlik vroue. Duiwelskloof gebruik ou reisjoernale, die dagboeke en mistieke belewenisse van Susanna Smit en ou Boereverhale en vertellings van die Khoisan as agtergrond.
Van Brink se romans ná 2000 is Donkermaan, wat afspeel teen die agtergrond van die nuwe Suid-Afrika se toename in misdadigheid, bendegeweld en verswakking van openbare dienste; Bidsprinkaan, wat gebaseer is op die verhaal van die eerste Khoi wat as sendeling aan die Kaap die Goeie Hoop georden is; en Philida, ’n roman oor ’n slawevrou wat tussen 1820 en 1835 op die plaas Zandvliet in die Drakenstein-distrik gewoon het.
Van die aansienlike getal pryse wat sy individuele boeke verower het, is die Eugène Maraisprys in 1963 vir sy drama Caesar, die CNA-prys in 1978 vir sy roman Rumours of Rain (die Engelse weergawe van Gerugte van Reën) en in 1982 vir A Chain of Voices (die Engelse weergawe van Houd-den-Bek), die Hertzogprys in 2000 vir sy drama Die Jogger en in 2001 vir Donkermaan.
Daarbenewens is hy in 1979, 1980 en 1982 vir die Nobelprys vir Letterkunde benoem, waar hy in 1982 op die kortlys was. Die Franse regering het hom met verskeie hoë toekennings vereer en saam met Elsa Joubert het hy in 1996 die Afrikaans Onbeperk-toekenning by die Klein Karoo Nasionale Kunstefees ontvang. In 2006 het die president van Suid-Afrika die Orde van Ikhamanga (Silwer) aan hom toegeken. In Desember 2006 het hy ’n Suid-Afrikaanse Letterkundetoekenning vir sy lewenslange bydrae tot die Suid-Afrikaanse letterkunde ontvang. Hy het ook verskeie eredoktorsgrade ontvang.
Brink is op 6 Februarie 2015 op ’n KLM-vlug van Amsterdam na Kaapstad oorlede nadat hy kort tevore ’n eredoktorsgraad in België ontvang het.
Vroeë lewe en opleiding
André Philippus Brink is op 29 Mei 1935 op Vrede in die Vrystaat gebore as die oudste van vier kinders. Sy vader is die magistraat en gebore Swartlander Daniël (Danie) Brink en sy ma is die onderwyseres Aletta Wilhelmina (Lettie) Wolmarans, oorspronklik van Bedford in die Oos-Kaap. Hy het twee susters, die jeugverhaalskrywer Elsabé Steenberg en Marita, en ’n jonger broer, Johan. Al vier die Brink-kinders behaal later doktorsgrade, André en Elsabé in letterkunde, Marita in sielkunde en Johan in fisika. Omdat die gesin as gevolg van die vader se beroep dikwels moet verhuis, word hy agtereenvolgens groot op Vrede en Jagersfontein in die Oranje-Vrystaat, Brits in die Transvaal, Douglas in die Noord-Kaap, Sabie in die Oos-Transvaal, Bothaville in die Vrystaat en Potchefstroom in die Wes-Transvaal. In 1952 matrikuleer hy op Lydenburg en behaal die hoogste punte vir hierdie eksamen in Transvaal.