Martjie_Bosman
Skryfwerk
Haar gedigte word sedert 1990 gepubliseer in verskeie literêre tydskrifte, veral in Ensovoort en ook Tydskrif vir Letterkunde. Sy publiseer ook op die Internet, veral in PoësieNet op die LitNet-webwerf. Reeds in die middel van die jare negentig lê sy ’n eie digbundel aan Human & Rousseau voor vir publikasie, wat deur die keurders aanvaar word. Die dood van A.S. van Straten, haar redakteur, veroorsaak egter dat die bundel nie gepubliseer word nie en sy maak eindelik eers in 2002 haar debuut met die digbundel “Landelik”. Soos die titel aandui, word hier besin oor die land of ekologie en die bedreiging daarvan, asook die vervreemding wat daar tussen die mens en die land heers. Reis deur die land en ook deur die land van die verlede is verdere sentrale temas in die bundel, waardeur verskillende wêrelde verken word. Die oorheersende gedagte is eindelik die vervreemding van die natuur en dat die mens onnadenkend die natuur verwoes en so indirek homself van rus ontneem. In die herinnering aan die verlede doem verlange na dit wat was en dit wat kon wees telkens op. Die bundel word in sewe genommerde afdelings verdeel. Die eerste afdeling bevat gedigte wat die ontdekkingstogte beskryf om die wêreld deur die eeue te verken. Dit begin in die pre-historiese tyd met “Soektog van die eenhoring”, deur die eerste pioniers se skeepvaart in “Sterrekaart” na die hede in “Snelweg”. In die tweede afdeling word die mense se voortdurende verandering en geleidelike vernietiging van die aarde ingelei, gevolg deur ’n afdeling waarin gekyk word na die voorsate se nagelate erfenis. Hier is daar enkele voorbeelde van menslikheid en mededeelsaamheid, soos in “Lady Macbeth”, waar mense uit hulle skaarste uitdeel, maar dit is klein spikkeltjies in die groot prent van verwoesting. Die vierde afdeling beskryf die verandering en gebruik van die aarde. Dit word ingelei deur “Paaslied”, waarin Christus se offer vir die verandering uitgebeeld word, en beskryf in “Alchemie” die wonder van die omskep van eiers in ’n omelet en in “Borduurwerk” en “Konserf” hoe onderskeidelik ’n kunswerk en konfyt gemaak word. “Kafka in die kombuis” beskryf die huisvrou wat die kakkerlakke in die kombuis met gif bydam, met soms die gedagte aan ’n god wat deur orkane en ander rampe die kakkerlak-agtige mensdom met uitwissing kan besoek. Die titel verwys na Kafka se “Metamorphosis”, waar die mens die vorm van ’n insek aanneem. Afdeling vyf beskryf pioniers in die vreemde, soos Leipoldt in “Bushveld doctor”, “Albert Schweitzer” en “Isak Dinesen”, laasgenoemde die pseudoniem van die Deense skrywer van “Out of Africa”, Karen Blixen. Die lang sesde afdeling bevat ’n aantal verse waarin die vreugde oor die fauna en die flora en die lewe in die natuur beskryf word (“Dolfyne”, “Walvislied”), maar ook die vernietiging van die aarde deur die mens. “Die groen vinger van God” beskryf hoe God die aarde en alles wat daar is met sy vinger geskep het, ook die mens. Die mens vernietig die aarde en God skryf nou met daardie selfde vinger teen die muur, wat aanduidend is van Sy finale oordeel. In die gedeelte “Aarde” in “Viervoud” word die mens daarvan beskuldig dat hulle die aarde nie wou red nie. Die gedig “Laaste luiperd” is ’n hoogtepunt in die bundel, waar die digter op aangrypende wyse die dood van ’n wilde luiperd wat binne ’n stad verdwaal het en doodgeskiet is, verbeeld en so die vergaan van die natuur binne die stad vergestalt. Die sewende afdeling bestaan uit die enkele gedig “Landsreise II”, waarin die spreker haar liefde vir die land verklaar. “Landelik” word in 2003 met die Ingrid Jonker-prys bekroon.