cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Slag van die Goue Spore
Effek op oorlogvoering
Die Slag van die Goue Spore word beskou as die eerste voorbeeld van die agteruitgang van berede eenhede en die infanterie-rewolusie in Middeleeuse oorlogvoering in Europa gedurende die 14de eeu. Konvensionele militêre teorie het klem gelê op berede eenhede en sterk gepantserde ridders, wat as noodsaaklik vir militêre sukses beskou is. Dit het beteken dat oorlogvoering die behoud was van 'n ryk elite van bellatores (adellikes wat spesialiseer in oorlogvoering). Die feit dat hierdie leër-formasie, wat duur was om te onderhou, verslaan kon word deur burgermagte wat uit die "laer orde" getrek is, het gelei tot 'n geleidelike verandering in die aard van oorlogvoering gedurende die daaropvolgende eeu. Die taktieke en samestelling van die Vlaamse leër by Kortrijk is later gekopieër of aangepas tydens die Slag van Bannockburn (1314), die Slag van Crecy (1346), die Slag van Aljubarrota (1385), die Slag van Sempach (1386), die Slag van Agincourt (1415), die Slag van Grandson (1476) en in die veldslae van die Hussitiese Oorloë (1419–34). As gevolg hiervan het die ruitery minder belangrik geword en adellikes meer algemeen op hul voete geveg. Die relatief lae koste van militêre leërs het selfs klein state (soos die Middeleeuse Switserland) in staat gestel om militêre leërs op die been te bring, en het beteken dat plaaslike rebellies meer waarskynlik militêre sukses sou behaal.
In Vlaamse kultuur en politiek
Te midde van hierdie herlewing het die Slag van die Goue Spore die onderwerp geword van 'n "uitgebreide kultus" in Vlaandere in die 19de en 20ste eeu. Na Belgiese onafhanklikheid in 1830 is die Vlaamse oorwinning geïnterpreteer as 'n simbool van volkstrots. Die geveg is in 1836 geskilder deur 'n vooraanstaande skilder van die Romantiek, Nicaise de Keyser. Die bekende skrywer Hendrik Conscience is waarskynlik geïnspireer deur die skildery, en het dit gebruik as die middelpunt van sy klassieke roman uit 1838 getiteld De leeuw van Vlaanderen (Alternatiewe spelling: De leeuw van Vlaenderen), wat die gebeure vir die eerste keer onder die aandag van die leserspubliek gebring het. Dit was in 1895 die inspirasie vir 'n gravure deur James Ensor. 'n Monument (die Groeninge Monument) en boog (Groeningepoort) is ook tussen 1906 en 1908 op die terrein van die geveg opgerig. Aan die begin van die Eerste Wêreldoorlog is die slag deur Koning Albert I in herinnering gebring ten einde dapperheid onder die Vlaamse soldate aan te wakker. In 1914 is die Belgiese oorwinning teen die Duitse ruitery tydens die Slag van Halen gedoop as die "Slag van die Silwer Helms", ter navolging van die Goue Spore. Die herdenking daarvan, op 11 Julie, het 'n belangrike jaarlikse Vlaamse viering geword. In 1973 is die datum geformaliseer as die amptelike vakansiedag van die Vlaamse Gemeenskap.
Namate die Slag van die Goue Spore 'n belangrike deel van die Vlaamse identiteit geword het, het dit al hoe belangriker geword binne die Vlaamse Beweging. Die stryd word gesien as 'n "mylpaal" in die historiese stryd om Vlaamse nasionale bevryding en as 'n simbool van weerstand teen vreemde heerskappy. Vlaamse nasionaliste het gedigte en liedjies oor die stryd geskryf en die leiers daarvan gevier.
Reid Shelton
Reid Shelton (7 Oktober 1924 – 8 Junie 1997) was 'n Amerikaanse akteur. Hy was bekend vir sy rolle in die televisiereekse Remington Steele (1982), St. Elsewhere (1982), en 1st & Ten: The Championship (1984).
Wassinkbrink
Wassinkbrink is 'n nedersetting in die munisipaliteit Bronckhorst in die provinsie Gelderland in Nederland.
Maagdeburg
Maagdeburg (Duits: Magdeburg, Nederduits: Meideborg) is die administratiewe hoofstad en - naas Halle - ook die grootste stad van die Duitse deelstaat Sakse-Anhalt met 'n bevolking van meer as 241 000 in 2016. Maagdeburg is die setel van sowel 'n Evangelies-Lutherse asook 'n Rooms-Katolieke biskop en beskik oor twee universiteite, die Otto-von-Guericke-universiteit en die Hochschule Magdeburg-Stendal.
Maagdeburg staan bekend vir sy beduidende historiese erfenis - hier was onder meer die palts van Otto I geleë, die eerste keiser van die Heilige Romeinse Ryk wat vanaf 962 geregeer het. So word die stad tans amptelik ook Ottostadt Magdeburg genoem. Die eerste historiese verwysing na Maagdeburg dateer uit die jaar 805. Die destydse stadsnaam Magadoburg het waarskynlik "magtige burg" beteken, alhoewel die huidige Duitse naam Magdeburg reeds sedert die Middeleeue as "Maagde-" of "Jonkvroueburg" geïnterpreteer is.
Geografie
Maagdeburg is aan die middelloop van die Elberivier en aan die oostelike kant van die Maagdeburgse Börde, die vrugbare sentrale landskap van die deelstaat Sakse-Anhalt, geleë. Dit is - naas Hamburg en Dresden - die derde belangrikste stad aan die Elbe. Die meeste stadsbuurte is aan die westelike rivieroewer geleë. Maagdeburg is een van min stede in die Noord-Duitse Laagvlakte wat op rotsige grond ontstaan het. Sommige dele van die stadsgebied is op 'n lang eiland in die Elbe en aan sy oostelike oewer geleë.
Die beduidendste stede in die omgewing is Wolfsburg (sowat 64 kilometer noordwes van Maagdeburg), Braunschweig (sowat 75 kilometer wes) en Potsdam (sowat 105 kilometer oos van Maagdeburg). Berlyn is 105 kilometer oos van Maagdeburg geleë.
Vroeë geskiedenis
Die oudste argeologiese vondste van vuisstene dateer uit die vroeë Saale-ystydperk van sowat 150 000 jaar gelede. Die eerste permanente menslike nedersettings in die gebied van die huidige Maagdeburg het in die laat Weichsel-ystydperk omstreeks 15 000 v.C. ontstaan. Die gebied is gedurende die Neolithiese Lynebandkeramiek-tydperk omstreeks 5 400 v.C. deur stamme van die Donaulandse Beskawing bewoon. Hierdie vroeë bewoners het voordeel getrek uit die vrugbare grond in die gebied (wat hoofsaaklik uit loess bestaan) en die nabyheid van bosgebiede en water, terwyl die westelike Elbeoewer 'n beskerming teen vloedwater gebied het.
Middeleeue
Die eerste verwysing na Maagdeburg, wat destyds as Magadoburg bekend gestaan het, dateer uit die jaar 805. Die plek was destyds 'n Frankiese voorpos en sentrum van die slawehandel. Die handel is in opdrag van Karel die Grote deur 'n Frankiese amptenaar beheer.
Heinrich I het Maagdeburg in 919 teen die Hongare en Slawe versterk, alhoewel met die Slawiese bevolking oos van die Elberivier handel gedryf is. Die Slawe-inval van die jare 923 en 924 was net een in 'n reeks aanvalle waartydens die grenspos verwoes is. In 929 het Heinrich I die huwelik van sy seun Otto I die Grote met Editha, die dogter van Edward die Ouere van Engeland, georganiseer. Editha het Maagdeburg as sogenaamde "môregawe" (of geskenk ná die bruidsnag) ontvang. Die handelspos is tydens die heerskappy van Otto I vernietig en omstreeks 936 herstig om onder meer as keiserpalts te dien. In die volgende jaar is 'n Benediktyne-klooster gestig.
In 937 is 'n ryksvergadering in Maagdeburg gehou waaraan twee aartsbiskoppe, agt biskoppe en die hoogste wêreldlike waardigheidsbekleërs deelgeneem het. Die Mauritius- of Moritzklooster is in dieselfde periode ter ere van Sint Mauritius gestig. In 946 is koningin Editha ná haar afsterwe in die kloosterkerk (die latere Maagdeburgse katedraal) te ruste gelê. Otto het daarna met Adelheid van Italië getrou wat 'n sterk invloed op die plaaslike boukuns uitgeoefen het. Otto die Grote en Adelheid is in 962 met die keiserkroon van die Heilige Romeinse Ryk gekroon.
Tydens die sinode van Ravenna is Maagdeburg in 968 tot aartsbisdom verhef, terwyl Adalbert van Maagdeburg as Sint Adalbert, apostel van die Slawe, erken is. Die aartsbisdom het die bisdomme Brandenburg, Havelberg, Meißen (tot 1399), Merseburg, Posen (tot omstreeks 1000), Zeitz-Naumburg en Lebus (eers vanaf omstreeks 1420) ingesluit en was vanaf die 10de eeu die uitgangspunt vir die kerstening van die Poolse en ander Slawiese gebiede oos van die Saale-en-Elbelyn en die ooswaartse uitbreiding van die Duitse kolonisasiegebied in die noordooste van Sakse en die ooste van die Duitse ryksgebied.
Keiser Otto I is in 973 oorlede en langs sy eerste vrou Editha in die Maagdeburgse domkerk begrawe. Otto III het in 995 Silesië met 'n patent by die bisdom Meißen ingesluit en aan die aartsbisdom Maagdeburg ondergeskik gemaak.
Handelsentrum, Hansestad en biskopsetel
In 1035 is Maagdeburg amptelik as die gasheerstad van 'n beduidende handelskou erken - danksy 'n patent het die stad die reg gekry om handelskoue en konvensies te hou. 'n Groot aantal besoekers uit ander lande het na Maagdeburg gestroom om hier handel te dryf. 'n Maagdeburgse silwermunt uit die 11de eeu is byvoorbeeld in Sandur, 'n dorp op die Faroëreilande, gevind.
In 1126 het Norbert von Xanten, wat later heilig verklaar is, aartsbiskop van Maagdeburg geword. Die sogenaamde "Maagdeburgse Reg", wat hier ontwikkel is, is destyds as prakties, modern en voorbeeldig beskou en sodoende in baie gebiede van Sentraal- en Oos-Europa oorgeneem. Aartsbiskop Wichmann het in 1188 die sogenaamde Privileg ("voorreg") volgens Maagdeburgse Reg vir die stad aangeneem. In dieselfde jaar is die meeste van Maagdeburg se houthuise in 'n brandramp vernietig. Hulle is tydens die heropbou, wat tot in die 13de eeu voortgeduur het, deur steengeboue vervang. Maagdeburg het geleidelik tot een van die beduidendste Middeleeuse handelstede en 'n belangrike politieke sentrum in Noordoos-Duitsland ontwikkel.
Alhoewel die Maagdeburgers hulle in die 12de eeu van hul owerheid - die aartsbisdom Maagdeburg - losgemaak het, het hulle nooit volledige selfbeskikking gekry nie. In 1294 het die burgers nogtans die ampte van skout en burggraaf van die aartsbiskop gekoop wat hulle voortaan self beklee het. Dit was die begin van 'n soort munisipale selfregering. Teen die einde van die 13de eeu het Maagdeburg by die Hanseverbond aangesluit en naas Braunschweig tot 'n belangrike sentrum van die Saksiese Verbond van Stede ontwikkel.
Omstreeks 1430 het politieke geskille tot 'n militêre konfrontasie tussen die stad en die aartsbiskop gelei. Op die Konsilie van Basel is een van 'n aantal pogings onderneem om hierdie konflik te besleg. In 1500 is die aartsbisdom by die Nedersaksiese Rykskreits ingesluit; Maagdeburg se bevolking het in hierdie periode sowat 40 000 beloop. Die aartsbiskop het sy setel in 1503 na Halle verskuif. Met die invoering van die Reformasie het die spanninge tussen stad en aartsbisdom verskerp. Nadat Martin Luther in Junie 1524 verskeie kere gepreek het, is die Reformasie in alle Maagdeburgse kerke - behalwe vir die domkerk - op 17 Julie 1524 amptelik ingevoer. Georg von Mecklenburg het vervolgens met die steun van keiser Karl V 'n veldtog teen Maagdeburg onderneem. Nadat die stedelike troepe naby Hillersleben 'n swaar nederlaag gely het, het Georg von Mecklenburg die stad van 22 September 1550 tot 5 November 1551 beleër. Die beleg is met 'n vredesooreenkoms beëindig, en as 'n sentrum van die verset teen die gedwonge rekatolisering het Maagdeburg, wat tussen 1547 en 1562 selfs onder ryksban gestaan het, die erename Unseres Herrgotts Kanzlei ("Kanselary van ons Heer") en Heilige Wehrstadt des Protestantismus gekry.
Die Dertigjarige Oorlog
Die Dertigjarige Oorlog het in 1618 uitgebreek, en vyf jaar later het ook Maagdeburg met sy bewapening begin, alhoewel daar pogings onderneem is om nie self by die militêre konflik betrokke te raak nie. In 1625 het keiserlike troepe vir die eerste keer in Maagdeburg aangekom. Vier jaar later het die oorlogshandelinge reeds tot ekonomiese moeilikhede gelei; die ou stadsraad is ontslaan en nuwe raadslede verkies. Vanweë sy weiering om 'n tribuut ter waarde van 150 000 ryksdaalders te betaal, is Maagdeburg deur keiserlike troepe beleër. In 1630 is geallieerde Sweedse hulptroepe gestuur om die stad te bevry. Vanaf Maart 1631 is Maagdeburg opnuut deur keiserlike troepe beleër, en op 4 Mei het die keiserlike generaal Johann t'Serclaes von Tilly die kapitulasie van Maagdeburg geëis. Die bestorming van Maagdeburg is deur verwoestende plunderings, brandskattings en verkragtings gekenmerk, alhoewel in die Heilige Romeinse Ryk destyds gewoonlik die doodstraf vir hierdie soort misdade toegepas is.
Vanaf 10 Mei 1631 het sowat 26 000 keiserlike soldate die stad beleër. Die Sweedse soldate onder die bevel van koning Gustav II Adolf, wat eintlik militêre bystand aan Maagdeburg sou verleen het, was ná die verowering van Frankfurt an der Oder in 'n toestand van insubordinasie en moeilik in toom te hou. Gustav II Adolf het derhalwe geweier om die keiserlike troepe buite Maagdeburg met sy swakker magte aan te val. Die stadsraad het die kapitulasie oorweeg, tog is hierdie besluit uiteindelik nie geneem nie - onder meer omdat Sweedse afgevaardigdes hierdie opsie afgeraai het.
Die verowering van Maagdeburg, wat in Duitsland tydens die oorlog ook die Magdeburger Hochzeit ("Maagdeburgse huwelik") genoem is - 'n verwysing na die huwelik tussen die Maagdeburgse jonkvrou (wat op die stedelike wapenskild uitgebeeld word en eenhonderd jaar lank geen tribuut aan die keiser betaal het nie) en die keiser. Die bestorming van die stad op 20 Mei 1631 word as die grootste en skokwekkendste massaslagting gedurende die Dertigjarige Oorlog beskou. Die term magdeburgisieren is in die Duitse taal ná die vernieling van Maagdeburg oor 'n lang tydperk as 'n sinoniem vir "volledig verwoes" gebruik.
Maagdeburg se oorspronklike bevolking van 35 000 mense op 9 Mei 1631 het in 1639 tot slegs 450 gedaal. Maagdeburg, wat voor die oorlog een van die beduidendste stede in Duitsland was, het meteens sy politieke en ekonomiese invloed kwytgeraak en eers in die 19de eeu weer sy oorspronklike bevolkingstal bereik. Volgens die ooreenkomste van die Vrede van Wesfale in 1648 het Maagdeburg 'n deel van die keurvorstedom Brandenburg geword.
Ná die Dertigjarige Oorlog
Die keurvorstedom Brandenburg kon die reg op opvolging van die Saksiese administrateur en sodoende die heerskappy oor die aartsbisdom Maagdeburg volgens die vredesooreenkoms van 1648 eers ná die afsterwe van die administrateur uitoefen. In hierdie tydperk (1646 tot 1681) het Otto von Guericke die amp van burgemeester beklee. Hy was tegelykertyd natuurkundige, uitvinder van die suigpomp en het met sy beroemde "Maagdeburgse proef" in 1656 die bewys vir die teorie gelewer dat lugdruk krag op 'n lugleemte kan uitoefen.
Ná die afsterwe van August het die gebied, wat as 'n gesekulariseerde aartsbisdom nou as hertogdom bestaan het, onder Brandenburgse heerskappy gekom. As 'n sogenaamde Immediatstadt is Maagdeburg regstreeks deur die regering van die hertogdom bestuur en het vanaf 1714 ook as sy hoofstad gefungeer.
Reeds ná die jaar 1666 het die keurvors van Brandenburg 15 000 soldate in die stad gestasioneer en die versterkings, wat gedurende die oorlog vernietig is, laat herstel. Die versterkings is in die 18de eeu verder uitgebou. Die vesting het onder Friedrich II 'n oppervlakte van 200 hektaar beslaan, terwyl die stadsgebied net oor 120 hektaar gestrek het. 'n Aantal historiese dokumente verwys na Maagdeburg as die destyds sterkste vesting in Pruise.
Die 19de eeu
In 1807 is Maagdeburg tydelik by die koninkryk Wesfale ingelyf en het as setel van die Elbedepartement gedien. Ná Napoléon I Bonaparte se neerlaag het Maagdeburg in 1814 weer Pruisies geword en het vanaf 1816 as hoofstad van die provinsie Sakse en as administratiewe setel van die stedelike en die landelike distrik Maagdeburg gefungeer. Die Maagdeburgse effektebeurs is in 1824 gestig. In 1828 is die stedelike munisipaliteit Maagdeburg gevorm.
Sedert 1866 was Maagdeburg die hoofkwartier van die Noord-Duitse Verbond se IVde Leërkorps wat ook ná die stigting van die Duitse Ryk in 1871 voortbestaan het. Met begin van die Eerste Wêreldoorlog was die korps ondergeskik aan die VIde Leërinspeksie. Een van die bevelvoerende generale was die latere rykspresident Paul von Hindenburg.
Die landelike distrik Maagdeburg is in 1887 ontbind. Die omgewing van Maagdeburg het vervolgens deel uitgemaak van die distrikte Jerichow I (later Burg), Calbe, Wanzleben en Wolmirstedt.
Die Tweede Wêreldoorlog
Die eerste lugaanval op Maagdeburg is reeds op 22 Augustus 1940 uitgevoer. Vanaf 1943 het geallieerde bomwerper-eskaders begin om stelselmatig wapenfabrieke te vernietig. Die geskiedkundige stadskern is op 16 Januarie 1945 grotendeels deur bomme verwoes. Die vernielde geboue en stadsbuurte het onder meer vyftien kerke, argitektonies belangrike stadswyke uit die laaste derde van die 19de eeu en een van die pragtigste barokstyl-strate in Duitsland, die Breite Weg, ingesluit. Hierdie laaste groot lugaanval het 16 000 menselewens geëis, terwyl 190 000 Maagdeburgers dakloos gelaat is. Ten opsigte van die aantal slagoffers was dit die vyfde swaarste lugaanval op 'n Duitse stad gedurende die Tweede Wêreldoorlog.
Op 11 April 1945 het Amerikaanse troepe posisies buite die stadsgrens ingeneem, tog het die Duitse weermag in Maagdeburg geweier om te kapituleer. Ná enkele dae se swaar bombardement het Amerikaanse soldate die Duitse verdedigingsgordel deurbreek en op 19 April 1945 die westelike gedeelte van Maagdeburg beset. Sowjet-magte het die stad eers op 5 Mei 1945 genader en die buurte oos van die Elberivier beset. Die Amerikaanse troepe is op 1 Junie deur Britse magte vervang wat Maagdeburg-Wes op 1 Julie aan die Sowjet-troepe afgestaan het.
Die DDR-tydperk
Ná die oorlog is die puinhope uit die binnestad en ander stadswyke verwyder; veral vroue het hierby 'n belangrike bydrae gelewer. Weens 'n gebrek aan fondse is slegs die waardevolste van die beskadigde geboue herstel asook geboue waar min oorlogskade berokken is, waaronder die Maagdeburgse Domkerk, die klooster Unser Lieben Frauen en die raadsaal.
Die barokgeboue in die Breite Weg is net soos bouwerke uit die laat 19de eeu en Jugendstil-geboue deur woonstelblokke vervang wat in Oos-Duitsland gewoonlik met voorafvervaardigde elemente gebou is. Daarnaas het enkele geboue in die styl van die sogenaamde Nasionale Tradisie ontstaan wat volgens die voorbeeld van die Sowjet-argitektuur in die Stalin-periode, die "Sosialistiese Klassisisme", ontwerp is.
Baie van die beduidendste groot nywerhede in Maagdeburg is ná die oorlog deur die Sowjet-aandelemaatskappy SAG bestuur en het tot in 1953 'n belangrike bydrae tot Duitsland se herstelbetalings gelewer. Maagdeburg het ook in die Oos-Duitse periode 'n beduidende sentrum van swaar nywerhede soos SKET gebly en tussen 1952 en 1990 as administratiewe hoofstad van die distrik (Bezirk) Maagdeburg gefungeer wat in 1990 met die Duitse hereniging ontbind is.
Geskiedenis sedert 1990
In Junie 1990 het die Oos-Duitse parlement, die Volkskammer, besluit om die federale staatkundige stelsel van die DDR te herstel. Die distrikte Halle en Maagdeburg het saam met die landelike munisipaliteit Jessen verenig om die deelstaat Sakse-Anhalt te vorm wat binne ander grense reeds in die periode tussen 1947 en 1952 bestaan het. Terwyl destyds Halle, wat nouliks deur bomaanvalle geraak is, as administratiewe hoofstad gekies is, is Maagdeburg in 1990 met 'n klein meerderheid stemme deur die eerste parlement van Sakse-Anhalt as nuwe hoofstad bepaal.
Italiaans
Die taal Italiaans (italiano, [itaˈljaːno], of lingua italiana, [ˈliŋɡwa itaˈljaːna]) is 'n lid van die Romaanse taalgroep. Net soos ander Romaanse tale was die gesproke Latynse taal of Vulgêrlatyn die uitgangspunt vir 'n taalkundige proses wat in die Middeleeue met die vestiging van Italiaans as selfstandige taal afgesluit is. Die oudste tekste, wat as Italiaans geklassifiseer word, dateer uit die tydperk tussen 960 en 963 en staan bekend as Placiti Cassinesi. Hulle is opgestel as juridiese dokumente vir die beslegting van 'n grondgeskil tussen drie Benediktyne-kloosters en 'n plaaslike grondeienaar in die omgewing van Capua, Kampanië. Blykbaar was ten minste een van die partye Latyn nie magtig nie sodat 'n vertaling in die volkstaal of volgare as nodig geag is.
Italiaans word deur ongeveer 65 miljoen sprekers in Italië, San Marino, die Vatikaanstad, Switserland (hoofsaaklik in die kanton Ticino), Monaco, Frankryk (département Alpes-Maritimes), Italiaanse minderhede in dele van Kroasië en Slowenië asook Italiaanse gemeenskappe in die Europese en oorsese buiteland gepraat. So is dit danksy grootskaalse immigrasie vanaf die 19de eeu die tweede mees gesproke taal in Argentinië naas Spaans. Met die groot emigrasiegolwe van die laat 19de en vroeë 20ste eeu is Italiaans as een van die mees gesproke tale naas Engels in die Verenigde State gevestig. Wêreldwyd is tussen vyftien en twintig miljoen sprekers Italiaans as tweede taal magtig.
Van Vulgêrlatyn tot vroeë vorme van Italiaans
Die ontwikkeling van Italiaans as Romaanse skryf- en literêre taal in eie reg het – in vergelyking met ander dele van die Romaanse taalgebied – relatief laat begin omrede Latyn nog betreklik lank maklik verstaanbaar was. Terwyl die Latynse stelsel van ses naamvalle of morfologiese kasus in Italiaans – net soos in ander Romaanse tale – verlore gegaan het, is die verbuigingstelsel bybehou. Opvallend is die oorgang van sintetiese tot analitiese konstruksies – 'n proses wat reeds in die Vulgêrlatynse taalfase begin het.
Oksitaanse invloede
'n Reeks faktore het daartoe bygedra dat 'n literêre Italiaanse standaardtaal eers betreklik laat begin ontwikkel het. So het baie digters in Noord- en Suid-Italië aanvanklik voorkeur gegee het aan Oksitaans wat hulle nie net as 'n aantreklike taal beskou het nie, maar wat ook elders in Europa groot aansien geniet het en deur elites maklik verstaan en gelees kon word. Vroeë liriek in Suid-Italië is derhalwe in Oksitaans geskryf, terwyl in Noord-Italië naas Franko-Italiaanse chansons de geste (heldegedigte of epiese liedere wat die geïdealiseerde wêreld van ridders beskryf, in Afrikaans dikwels regstreeks vertaal ook Dadeliedere genoem) ook talle ander teksdokumente soos kronieke en ande geskiedkundige werke, digkuns, diergedigte en -fabels asook ander prosa in Oksitaans geskep is.
Selfs die Italiaanse meesterdigter Dante Alighieri het sy respek aan Oksitaans betoon en laat in Canto XXVI van sy Purgatorio die Oksitaanse trobador Arnaut Daniel (1150−1210), hoofverteenwoordiger van die sogenaamde donker en ingewikkelde styl van trobador-liriek (wat onder meer deur versteekte sinspelings gekenmerk is, bekend as trobar clus) wat deur hom as die "beste smid van die moedertaal" beskryf is, in sy eie taal optree.
Sisiliaanse Skool
Die vroegste vorme van geskrewe literêre Italiaans dateer uit die 13de eeu en uit die suide van die taalgebied. Hier het Frederik II (1194−1250), keiser van die Heilige Romeinse Ryk en koning van Sisilië, 'n kunssinnige en intellektueel hoogstaande heerser wat ook self gedigte geskryf het, aan sy Sisiliaanse hof as beskermheer van digters opgetree. Die Sisiliaanse Skool (of Scuola siciliana) was 'n klein groep digters, naas enkele vastelanders meestal Sisiliane wat deel uitgemaak het van die koningshof, die Magna Curia.
Met die notaris Giacomo da Lentini as hul hoof het hierdie groep tussen 1230 en 1266 meer as driehonderd gedigte met hoofse liefde as sentrale tematiek voortgebring wat, soos elders in Italië, deur Oksitaanse trobador-liriek geïnspireer is, maar vir die eerste keer in die volkstaal geskryf is, en juis nie in Oksitaans nie. Koning Frederik II se litêrere eksperiment is ná sy afsterwe voortgesit deur sy seun Manfred.
Toskane
Die dryfkrag agter die vorming van 'n Italiaanse standaard-skryftaal in die Middeleeue was die sukses van digkuns wat verder noord, in Toskane, ontstaan het. Gebaseer op die Toskaans-Florentynse dialek in sy geskrewe 13de eeuse vorm, die fiorentino letterario, en met die stad Florence as kulturele sentrum, het die werke van drie Florentynse digters, Dante Alighieri (1265−1321), Francesco Petrarca en Boccaccio, wat as die Tre corone di Firenze vereer word, 'n literêre uitgangspunt vir 'n algemeen aanvaarde Italiaanse standaardskryftaal begin vorm. Die publikasie van Dante se Divina commedia in Toskaanse Italiaans het daartoe bygedra dat die volkstaal naas Latyn as literêre medium erkenning kon kry. Die oudste geskrewe materiaal in die vroeë volkstaal stam uit die 10de eeu. Daar is egter baie meer materiaal uit die 14de eeu wat die werke van die bogenoemde klassieke Florentynse digters insluit. Vanaf die 16de eeu is Standaarditaliaans in sy geskrewe vorm algemeen aanvaar.
Venesië
Die gebrek aan 'n konings- of ander hof, waar heersers as beskermhere en -dames van kunste kon optree en sodoende 'n geskrewe literêre standaard kon bevorder wat wyer erkenning sou geniet, was een van die redes hoekom die Republiek Venesië se taalvariant, Venesiaans of venexian, maar 'n ondergeskikte rol in die proses van Italiaanse taalstandaardisering sou speel – al was die Dogerepubliek een van die belangrikste politieke en ekonomiese rolspelers in die taalgebied. Literatuur en digkuns is in Venesië as 'n privaat aangeleentheid beskou en nie deur die owerheid bevorder nie.
Bybelvertalings
Bybelvertalings in Italiaans het, in teenstelling met ander Europese lande, geen noemenswaardige bydrae gelewer tot taalstandaardisering nie. Eerste Italiaanse uitgawes van enkele Bybelboeke dateer uit die 13de eeu en uitsluitlik as handgeskrewe eksemplare wat net deur 'n klein minderheid belangstellendes bekostig kon word. In die volgende eeu is steeds meer Bybelboeke vertaal sodat kort voor lank die hele Heilige Skrif in die landstaal beskikbaar was. Nogtans was daar geen enkele volledige uitgawe nie – alle Bybeltekste is deur anonieme vertalers op verskillende plekke en tye in Italiaans saamgestel.
Die uitvinding en verspreiding van die drukpers het die publikasie van die eerste volledige Bybeluitgawe moontlik gemaak wat in 1471 in Venesië gedruk is. Nicolò Malermi (1422−1481), 'n Camaldulenser-monnik, het die Latynse Vulgata-Bybel en bestaande Italiaanse uitgawes as basis vir sy eie vertaling gebruik wat binne agt maande voltooi is. 'n Aantal terme is deur Malermi deur Venesiaanse woorde vervang. Nogtans was die Bibbia del Malermi die eerste Italiaanse Bybeluitgawe wat op nasionale vlak versprei is.
'n Tweede Venesiaanse Bybeluitgawe is in 1532 deur Antonio Brucioli, 'n boorling van Florence en humanis wat in Protestantse leerstellings belang gestel het sonder om sy bande met die Rooms-Katolieke Kerk te verbreek (alhoewel hy uit sy geboortestad verban is en sy oortuigings deur vele as teologiese kettery beskou is), as eerste Italiaanse Bybel regstreeks uit die oorspronklike Hebreeuse en Griekse tekste vertaal. Brucioli het sy vertaalwerk stapsgewys voltooi. So het in 1530 vooraf 'n nuut vertaalde uitgawe van die Nuwe Testament verskyn («di greco novamente tradotto in lingua toscana») en in die volgende jaar die Psalms («da la hebraica verità»).
Die Brucioli-Bybel het, al was dit allesbehalwe 'n literêre meesterwerk, dekades lank aanklank gevind by Italiaanse Protestante en nonkonformiste. Hersiene uitgawes daarvan is later gepubliseer, ook deur Rooms-Katolieke outeurs, waaronder een in Antwerpen en twee in Lyon, alhoewel geen noemenswaardige sukses aan hierdie vertalings beskore was nie. Van groter belang is die drie boekdele met kommentare op die Bybel wat Brucioli in 1540 gepubliseer het (vier bykomende dele het later verskyn), veral vanweë die soms onverhulde Protestantse standpunte wat die skrywer inneem (en reeds in die voorwoord tot die Venesiaanse Bybel van 1532 begin deurskyn het).
Dat Brucioli geen geleerde was nie, maar 'n leek wat blykbaar Grieks en Hebreeus aangeleer het, maak sy prestasie des te merkwaardiger. Moontlik was sy Hebreeuse taalvaardighede beperk – 'n groter gedeelte van die Hebreeuse Geskrifte in sy Bybeluitgawe steun sterk op 'n vroeëre Latynse vertaling van die Italiaanse Bybelgeleerde Santi Pagnini (1470−1536) sonder dat dit eksplisiet vermeld word.
In 1607 het in Genève 'n nuwe Italiaanse vertaling van die Bybel verskyn wat as taalkundige meesterwerk beskou is en die standaarduitgawe vir Italiaanssprekende Protestante sou word, saamgestel deur die gereformeerde teoloog, hebraïs en diplomaat Giovanni Diodati (1576−1649) wie se adellike ouers weens godsdienstige vervolging uit Toskane gevlug het. Die mees onlangse uitgawe daarvan is in 2014 gedruk.
Maagdeburg
Geskiedenis sedert 1990
In 1994 het Maagdeburg weer die setel van 'n Rooms-Katolieke biskop geword. Die bisdom Maagdeburg is 'n suffragaanbisdom van die aartsbisdom Paderborn in Noordryn-Wesfale.
Annie Starke
Annie Starke (gebore 26 April 1988) is 'n Amerikaanse aktrise.
Toshio Miyaji
Toshio Miyaji (宮地 利雄) is 'n voormalige Japannese sokkerspeler. Hy het vir die Japannese nasionale sokkerspan uitgedraf.
Maagdeburg
Geskiedenis sedert 1990
In die tydperk tussen 1990 en 2005 het Maagdeburg se bevolking met sowat 60 000 gekrimp tot net 230 000 inwoners. Hierdie demografiese ontwikkeling bly 'n groot uitdaging vir die stad aangesien die aanbod van woonstelle die vraag oortref. Nogtans het die plaaslike owerhede groot moeite gedoen om die oorspronklike stadskarakter te herstel. Die grootste bouprojekte sluit die bou van 'n straattonnel onder en die herontwerp van die Universiteitsplein (Universitätsplatz), die bou van 'n nuwe sokkerstadion, die restourasie van strate soos Breiter Weg en Otto-von-Guericke-Straße, die opknapping van die teater Freie Kammerspiele (tans Schauspielhaus Magdeburg), die oprigting van nuwe geboue aan die westekant van die Domkerkplein (Domplatz), waaronder die "Groen Sitadel" (Grüne Zitadelle), die vervanging van die Stern-brug en baie ander in.
Die winkelstraat Breiter Weg was voor die Tweede Wêreldoorlog een van die langstes van sy soort in Europa en is in die 1990's ingrypend verander. Veral sy noordelike gedeelte is in argitektoniese opsig herontwerp. Ook in ander stadsbuurte is geboue, wat in die DDR-tydperk bouvallig geword het, herstel.
Nywerhede
Maagdeburg is 'n beduidende ekonomiese sentrum. In die 19de eeu het bekende masjienbou-nyweraars soos byvoorbeeld Rudolf Ernst Wolf en Hermann Gruson hulle in die stad gevestig. Hul fabrieke het die industriële basis vir die Stadt des Schwermaschinenbaus, aldus Maagdeburg se amptelike bynaam in die DDR, gevorm. Die Krupp-Gruson-aanleg met 11 500 werknemers is in Mei 1951 ter ere van die vermoorde leier van die Kommunistiese Party van Duitsland hernoem tot Ernst Thälmann-aanleg.
Ná die Duitse hereniging het die groot nywerhede verdwyn, en Maagdeburg se industriële sektor word tans deur 'n groter aantal klein ondernemings gekenmerk. Die dienstesektor het 'n steeds belangriker rol begin speel.
Spoorweë
Maagdeburg is 'n beduidende spoorwegknooppunt vir die noordelike dele van Sakse-Anhalt. Die plaaslike hoofstasie verbind die nasionale spoorweglyn tussen Hannover en Leipzig met streekslyne wat vanuit Maagdeburg stervormig na stede soos Wolfsburg, Uelzen, Wittenberge, Berlyn, Dessau-Roßlau en Sangerhausen loop. Naas treine van die nasionale spoorwegmaatskappy Deutsche Bahn AG is daar ook privaat treindienste soos die Harz-Elbe-Express-sneltrein van Veolia Verkehr GmbH wat Maagdeburg met Halberstadt verbind. Naas 'n aantal kleiner passasiersstasies in die stadsgebied speel die vragsentrum Maagdeburg-Rothensee by die kruispunt van spoorlyn, snelpad, waterweë en hawetreine 'n belangrike rol vir die plaaslike vragvervoer.
'n Gekombineerde stads- en streekstreindiens is tussen Zielitz en Schönebeck-Salzelmen ingestel. Daar is ook busdienste na dorpe en stede in die omgewing van Maagdeburg beskikbaar.
Padvervoer
Maagdeburg is by die kruispunt van belangrike nasionale snelweë en federale grootpaaie geleë. Die federale snelweg Bundesautobahn 2 (A2), wat in oos-westelike rigting vanuit Berlyn na Dortmund loop, kruis in Maagdeburg die federale snelweg A14 na Dresden. Daar word tans beplan om die A14 tot by Schwerin in Mecklenburg-Voorpommere te verleng.
In oos-westelike rigting loop daarnaas die federale roete 1 deur Maagdeburg, en oos van die stad begin die federale roete 184 na Dessau. Die federale roetes 71, 81 en 189 loop in noord-suidelike rigting deur die stad.
Italiaans
Bybelvertalings
Die Rooms-Katolieke geestelikheid was in die 16de eeu verdeeld oor die kwessie van Bybelvertalings. Dele van die klerus het daarop gewys dat die Kerk moontlik van vervalsing en bedrog beskuldig sou word indien die Bybel nie vir gelowiges sonder kennis van Hebreeus, Grieks of Latyn beskikbaar sou wees nie. Ander het Bybeluitgawes in die volkstale as die eerste stap tot wangeloof en kettery verwerp. Tydens die Tridentynse Konsilie van 1546 is dus geen besluit oor 'n Katolieke Bybel in Italiaans geneem nie en slegs die Latynse Vulgata-Bybel se outentisiteit as Rooms-Katolieke standaardwerk bekragtig.
Die indeks van verbode werke, wat deur pous Paulus IV in 1559 gepubliseer is, het vir die eerste keer Bybelvertalings in die volkstaal soos Brucioli s'n bevat. In 1596 is die vertaling van Bybeltekste en die druk daarvan eksplisiet verbode en oortreders met kerklike sensuur en ekskommunikasie gedreig. Ongewoon genoeg is soms Italiaanse Bybels op kerkpleine verbrand.
Die verbod op Bybels in Italiaans is eers deur 'n dekreet opgehef wat pous Benedictus XIV op 13 Junie 1757 uitgevaardig het. Rooms-Katolieke is die reg toegestaan om Italiaanse Bybelvertalings te lees en raadpleeg mits hulle deur die Heilige Stoel goedgekeur en onder die toesig van 'n Rooms-Katolieke biskop gepubliseer is. Antonio Martini (1720−1809), wat in 1781 as aartsbiskop van Florence benoem en gewy is, het vervolgens met die vertaling van die Vulgata begin. Die eerste deel van sy Bybeluitgawe het in 1769 verskyn, die volledige Italiaanse uitgawe was vanaf 1781 beskikbaar. Anderhalf eeue lank was Martini se Bybelvertaling die enigste Italiaanse uitgawe wat die Kerk se goedkeuring geniet het.
Welgemeend
Welgemeend is ’n geskiedkundige woning in die Kaapse voorstad Tuine waarvan die oudste deel voor 1772 opgerig is en wat in 1944 saam met die grond waarop dit geleë is, onteien en aan die Hoërskool Jan van Riebeeck oorgedra is, die jaar waarin dit tot ’n nasionale gedenkwaardigheid verklaar is.
Italiaans
Die Questione della lingua of taalkwessie – 16de eeuse Italiaanse taalstudies
In die 15de en 16de eeu was daar reeds 'n aantal Europese tale wat 'n prestigieuse standaardvariant vir literêre doeleindes en gebruik as kommunikasiemiddel op regeringsvlak voortgebring het – met 'n status en vlak van ontwikkeling wat hoog en gevorderd genoeg geag is om in tweetalige woordeboeke en vertalings met klassieke Latyn vergelyk te word. In Frankryk is die gesproke taal van Parys, die koninklike regeringsetel, verhef tot daardie status; in Spanje het dié eer Kastilies te beurt geval, die taalvariant wat in Toledo as setel van die koningshof gebesig is (wat eers in 1561 na Madrid verskuif is); in Engeland het die taalgebruik van die Londense kanselary landswye normerende invloed uitgeoefen, versterk deur die feit dat die meeste Engelse drukkerye in Londen gesetel was, net soos die koningshof en die regeringsinstellings in Westminster, terwyl ook die belangrikste Engelse Bybelvertalings die taalgebruik van die hoofstad en sy omgewing weerspieël het; in Duitssprekende gebiede is die variant, wat deur kanselarye in die Hoogduitse taalgebied vir kommunikasiedoeleindes gebruik is, as die invloedrykste en mees prestigieuse geag, saam met die normerende invloed van Martin Luther se Bybelvertalings in 'n nou verwante variant van Duits, met vergelykbare ontwikkelinge in Skandinawiese lande soos Denemarke en Swede.
In 16de eeuse Italië, waar steeds verskillende streekvariante van Italiaans naas mekaar gebesig is, is die taalkundige ontwikkeling in die buiteland deur geleerdes noukeurig dopgehou. Dit het ook by hulle die behoefte aan een of ander gestandaardiseerde vorm van Italiaans laat ontstaan. Dieselfde het vir skrywers en drukkers gegeld wat daarin belang gestel het om hul werke in die hele Italiaanse taalgebied in 'n geskrewe variant te versprei wat deur enige belangstellende leser maklik verstaan kon word.
Die normering van 'n nasionale taalvariant is nogtans deur twee belangrike faktore belemmer en verstadig. Eerstens was die Italiaanse taalgebied verdeel in verskillende onafhanklike politieke entiteite, en al is Italianers oor grense heen saamgesnoer deur 'n gemeenskaplike kulturele identiteit, was daar geen enkele administratiewe sentrum wat sy taalkundige invloed landswyd kon laat geld nie, nog was daar 'n Bybelvertaling wat in die hele taalgebied as gesaghebbend geag is. Tweedens het Latyn in dié tydperk steeds baie hoë funksies van 'n standaardtaal vervul, langer en op meer gebiede as in ander Europese lande, en vasbeslote verdedig deur Italiaanse Latiniste. Al het die gesproke volkstaal vordering gemaak op die meeste gebiede, het dit nog in die skadu van Latyn gestaan en is daar meer werke in die klassieke taal gepubliseer as in die eietydse spreektaal.
Drie basiese modelle is vir die normering van 'n Italiaanse standaardtaal ontwikkel:
Standaarditaliaans as nasionale ampstaal
Toe Standaarditaliaans vroeg in 1861 met die vorming van 'n eenheidstaat die status van ampstaal gekry het, was dit die huistaal van 'n baie klein minderheid van tussen drie en vyf persent Italianers. Een van die belangrikste struikelblokke vir die uitbreiding van Standaarditaliaans was die hoë aandeel ongeletterdes – in 1861 was 74,7 persent van die bevolking ongeskoold (67 persent in die noorde en 87 persent in die suide). Die meerderheid het dialekte gebesig wat eers in die 20ste eeu, onder meer deur die invloed van massamedia, aan belangrikheid verloor het.
Bill Cody jr.
Bill Cody jr. (18 April 1925 – 11 Augustus 1989) was 'n Amerikaanse akteur. Hy was bekend vir sy rolle in die rolprente The Reckless Buckaroo (1935), The Vanishing Riders (1935), Scouts to the Rescue (1939), en The Oregon Trail (1939). Hy is die seun van die akteur Bill Cody.
Italiaans
Standaarditaliaans as nasionale ampstaal
In die eerste twee dekades van sy bestaan het die openbare uitsaaiwese (met RAI as nasionale uitsaaikorporasie) nog aandag gegee aan 'n verskeidenheid kulturele en opvoedkundige verantwoordelikhede. So is daar selfs programme gebeeldsend waarmee ongeletterdes lees- en skryfvaardighede kon aanleer. Met die opkoms van privaat televisiekanale, wat op vermaakprogramme gefokus het, is standaarde dikwels verlaag, ook wat taalkeuses betref.
Alhoewel Italiaans oor 'n omvangryke woordeskat beskik en die grootste Italiaanse woordeboeke tussen 80 000 en 250 000 inskrywings kan hê, die taal ryk is aan idiomatiese uitdrukkings en semantiese fynhede, het 'n ondersoek oor die alledaagse taalgebruik van Italianers, wat die Italiaanse taalkundige en professor in algemene taalkunde aan die Sapienza-universiteit te Rome Tullio De Mauro (1932−2017) enkele jare voor sy afsterwe deurgevoer het, ontmoedigende resultate opgelewer. Sowat die helfte van die Italiaanse bevolking gebruik in hul alledaagse kommunikasie net sowat 3 000 woorde. Ook word sekere grondleggende aspekte van Italiaanse grammatika in die gesproke taal verontagsaam – soos die subjunktief wat foutief gebruik of soms summier weggelaat word.
Welgemeend
Eienaars
Die VOC het die grond waarop die woning gebou is, in 1693 aan Andries de Man toegeken. Van toe tot 1772 het 14 verskillende eienaars dit besit, waarna sewe Hofmeyr-gesin altesaam 173 jaar die huis bewoon het, naamlik die stamvader, Johannes Heinrich van 1772 tot 1798, Stephanus Johannes tot 1824, Jan Hendrik sr. tot 1857, Jan Hendrik jr. tot 1898, Tielman Johannes Roos tot 1914, Gysbert Reitz tot 1938 en eindelik dr. Harold Osmond tot 1944. Van die tweede tot die vierde Hofmeyr-eienaar was almal die voorafgaande eienaar se erfgenaam, maar Gys Hofmeyr het dit gekoop en aan sy seun dr. Harold Hofmeyr bemaak.
Italiaans
Sardies en Korsies
Op die eilande Sardinië en Korsika word dialekte gepraat wat saam met dialekte op die vasteland as deel van die Italiaanse dialekkontinuüm beskou word. Om kulturele redes word hulle nogtans soms as selfstandige Romaanse idiome beskryf. Korsikaans, wat baie ooreenkomste met Toskaanse dialekte toon, word in 'n konteks gepraat waar Frans die status van enigste ampstaal geniet en Korsikaans eers vanaf die 1970's weer as onderwysmedium toegelaat is nadat dit dekades lank onderdruk is. Sardies is in baie opsigte 'n behoudende taal waarin 'n aantal fonetiese en grammatikale besonderhede van die Latynse oorsprongstaal bewaar gebly het (soos die velare uitspraak van c voor e en i as k-, in teenstelling met die Italiaanse tsj-). Historiese bande met Katalonië het spore in die Sardiese woordeskat gelaat.
Welgemeend
Bousels en omvang
Die platdakhuis wat vandag op die eiendom staan, bestaan uit twee dele. Die oudste met wye deure en hoë plafonne is voor 1772 opgerig. Die breë stoep, reuse-pilare en ander aanbouings is later, veral deur Stephanus Hofmeyr (die tweede eienaar), aangebring. Die landgoed of "tuijn" het sowat 3 ha beslaan toe hy dit erf. Daarna het die grootte gewissel na gelang grond mettertyd aangekoop of afverkoop is. Op die oomblik is die landgoed net sowat 1 ha groot en huisves, naas die ou woning, ook geboue vir skoolgebruik. Na aan die oostekant van die huis is ’n fontein wat die blomtuin van water voorsien.
Italiaans
Spelling
[[Lêer:Linguistic map of the Italian language.svg|duimnael|Die geografiese verspreiding van Italiaans op wêreldskaal
]] Italiaans word in die Latynse alfabet geskryf – net soos Afrikaans volgens fonetiese beginsels. As mens die uitspraakreëls ken, sal mens geen moeite hê om geskrewe woorde uit te spreek nie, en andersom. In Italiaans word alle lettergrepe van 'n woord uitgespreek – maar nie noodsaaklik alle letters nie. So het die letter /i/ in sommige woorde geen fonetiese waarde nie, maar dien as 'n soort diakritiese teken wat die uitspraak van /g/ en /c/ of /cc/ voor die letters /a/, /o/, en /u/ as respektiewelik [dʒ] en [tʃ] aandui, soos byvoorbeeld in giallo [ˈdʒallo] en carpaccio [karˈpattʃo].
Welgemeend
Bousels en omvang
Die noordekant van die landgoed is altyd deur Kampstraat (genoem na Otto von Kampz of Camptz) begrens, maar die suidekant het mettertyd van die hange van Tafelberg na die huidige Stephenstraat verskuif. Die suidwestelike kant word begrens deur ’n deel van Hofmeyrstraat en die oostelike sy deur die kort Welgemeendstraat. Die eiendom het oorspronklik gestrek van Kloofstraat in die weste tot teen De Waalpark aan die oostekant.
Italiaans
Spelling
In woorde soos scienza («wetenskap») word 'n sj-klank aangedui deur die letters sci-.
Die Italiaanse alfabet bestaan uit slegs 21 letters. Die letters J, K, W, X en Y kom in Standaarditaliaans uitsluitlik in vakterme (parole di origine dotta) en leenwoorde uit ander tale (parole di origine straniera) voor, soos byvoorbeeld bikini, kibbutz, watt, ex, uxoricida, xerocopia, spray, yacht en yoga.
Trapperbroek
'n Trapperbroek is 'n kuitlengte broek wat baie gewild was gedurende die 1950's en die vroeë 1960's. Dit word dikwels vasgebind en styf teen die vel gedra, is verwant in styl aan die capri-broek, en word soms na verwys as "clam diggers".
Italiaans
Italiaanse leenwoorde in ander tale
Italiaanse vakterme het ingang gevind tot die internasionale terminologie van musiek, kuns, ontwerp, tegnologie en die bankbedryf. Veral in die Renaissance- en baroktydperk is die Italiaanse notasiestelsel vir klassieke musiek algemeen aanvaar, saam met Italiaanse terme, onder meer omdat baie toonaangewende komponiste uit Italië afkomstig was. Finansiële vakterme is reeds in die Middeleeue uit Italiaans ontleen. Groeiende handelstrome het vereis dat die verskillende geld- en munteenhede gewissel kon word. Hierdie taak is deur sogenaamde banchieri uit Noord-Italië in heel Europa oorgeneem.
Welgemeend
Bekende besoekers
Onze Jan Hofmeyr het jare lank in Welgemeend gewoon, eers by sy oupa, toe by sy vader en later saam met sy broer Tielman en wel in die ouer, westelike deel van die woning. Belangrike persone is dus van tyd tot tyd in die huis ontvang, onder andere pres. Paul Kruger in 1880. Volgens oorlewering het die ontdekkingsreisiger David Livingstone op 2 April 1852 uit Welgemeend (of Waterhof, nog ’n Hofmeyr-woning in die stadskom) aan sy skoonvader, Robert Moffat, soos volg geskryf nadat hy en ’n vriend in die Kaap aangekom het: "Oswel and I soon got horses and searched the town for a house. We got one (for £2-10-0 a month) high UP the ascent which goes through between Lion's Head and Table Mountain. A Mr. Hoffmeyer is the owner and the house is pleasantly situated in a large garden."
Italiaans
Invloed in Afrikaans
Daar is Afrikaanse woorde wat aan Italiaans ontleen is of regstreeks, soms deur Nederlands, uit Italiaans kom.
Finansies
Hierdie woorde is in die 14e en 15e eeu met die Italiaanse boekhoumetode in Nederlands opgeneem en het so ook in Afrikaans hulle opwagting gemaak.
Welgemeend
Ander wonings op die grond
Op die eiendom is later nog twee huise, Evergreen en Avondrust, gebou. Eersgenoemde, met sy ingang in Kampstraat, is onder andere in die middel 19de eeu deur Onze Jan se oupa en ouma bewoon. Dié huis is gesloop om plek te maak vir die Meyerhof-woonstelle. Rug-aan-rug met dié huis was Avondrust met sy ingang aan Stephenstraat. Hierin het Onze Jan en sy tweede vrou vroeg in die 20ste eeu gewoon. Dié woning is ook gesloop.
Grafkelder
’n Famieliegrafkelder op die eiendom het in die pad van die latere Moltenoweg gestaan en is gevolglik afgebreek. Minstens 36 mense wat daarin begrawe is, se oorskot is in 1923 deur die Kaapse stadsraad se bemiddeling en in die teenwoordigheid van ’n groot aantal familielede en vriende (onder wie mev. J.H. Hofmeyr en adv. J.H.H. de Waal) oorgeplaas na ’n gesamentlike graf aan Moltenoweg. Dis teenaan die Volkshospitaal (nou ’n Mediclinic), wat kort daarna op die Welgemeend-landgoed gebou is. Onder die herbegraafdes was Onze Jan se ouma wie se naam tydens die herbegrafnis nog duidelik op haar kis onderskei kon word. Luidens destydse persberigte is van die kiste uit die grafkelder daarna ook van tyd tot tyd oorgebring na die begraafplase in Maitland, Mowbray en op Somerset-Wes.
’n 3 m hoë granietgedenksteen is oor die graf opgerig en van ’n inskripsie voorsien wat lui: "Hier ligt begraven het overschot van Stephanus Johannes Hofmeyer (1760–1826) alsook van zijn afstammelingen gestorven binnen het tydperk van 1807–1882." Daarna het die vermoede begin posvat dat die stamvader, oorlede in 1805, ook in die grafkelder begrawe is.
Trapperbroek
Die naam "pedal pushers" is afkomstig van die styl oorspronklik deur fietsryers gedra, omrede 'n gewone langbroek in die fietsketting kon verstrengel raak, maar die styl het vinnig geïdentifiseer met tienermeisies.
Barcones
Barcones is 'n munisipaliteit in die provinsie Soria in die Spaanse outonome gebied Kastilië en León.
Japie Maré
duimnael|links|220px|Kmdt. Jacob Philippus (Japie) Maré.