cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Meerstamvalsdoring
Die meerstamvalsdoring (Albizia petersiana) is 'n meerstammige, middelgroot boom met 'n tregtervormige kroon. Die boom groei in die Suid-Afrikaanse Laeveld. In die suide van die Krugerwildtuin vorm dit 'n belangrike element van die Delagoa-ruigtes. Dit is ook inheems in Kenia, Malawi, Mosambiek, Somalië, Tanzanië, Uganda en Zimbabwe.
Die boom se FSA-nommer is 153.
Knoet die Grote
Knoet die Grote (of Kanoet die Grote; Deens: Knud den Store, Engels: Canute the Great, Noors: Knut den Store; c. 995 – 12 November 1035) was tot met sy dood koning van Engeland, Denemarke en Noorweë en goewerneur van Sleeswyk en Pommere. Hy was die seun van Sven Vurkbaard en sy vrou, Gunhilda.
Koning van Engeland
In 1017 het Knoet Engeland in vier groot graafskappe verdeel, nes hy in Denemarke gedoen het. Dié graafskappe was Wessex, Mercië, Oos-Anglië en Northumbrië. In 1018 het Knoet veilig genoeg gevoel om sy vloot terug te stuur Denemarke toe.
Om hom aan die ou Engelse monargie te verbind en hom te beskerm teen aanvalle deur Normandië (waar Ethelred sy Normandiese vrou, Emma, en hul seun, Eduard, in 1013 tydelik gelos het), het Knoet met Emma, die dogter van die Hertog van Normandië, getrou. Omdat Normandië Christelik was, het Knoet hom amptelik tot die Christendom bekeer. Sy ma was ’n Christen, maar sy pa, Sven Vurkbaard, ’n heiden. Knoet het by Emma sy seun en opvolger Hartaknoet gehad.
Koning van Denemarke
In 1018 het Knoet sy ouer broer Harald II opgevolg as koning van Denemarke en in 1028 het hy Noorweë vanuit Engeland verower. Die Nore het egter gerebelleer en die ou dinastie onder Magnus I weer op die troon geplaas.
Keiser Koenraad II van die Heilige Romeinse Ryk was met Knoet bevriend en het sy seun Hendrik met Knoet se dogter Gunhilda laat trou. Die keiser het Knoet ook goewerneur van Sleeswyk en Pommere gemaak.
Knoet word oor die algemeen beskou as ’n wyse en suksesvolle koning, maar dié beeld kom dalk van die feit dat hy die kerk baie goed behandel het en die meeste geskiedskrywers van dié tyd monnike was.
Dood en opvolging
Knoet is op 12 November 1035 in Shaftesbury, Dorset, dood en is in Winchester begrawe. Hy is in Denemarke opgevolg deur sy seun Hartaknoet. Sy ander seun, Harold by sy eerste vrou, Elgifa van Northampton, het hom in Engeland opgevolg, maar ná Harold se dood in 1040 het Hartaknoet koning van albei ryke geword.
Fay Marbe
Fay Marbe (4 Februarie 1899 – 2 Junie 1986) was 'n Amerikaanse aktrise. Sy was bekend vir haar rolle in die rolprente Orphans of the Storm (1921), Dorine und der Zufall (1928), en The Talk of Hollywood (1929).
Stefanie Schäfer
Stefanie Schäfer (* 16 Augustus 1963 te Wetzlar) is 'n Duitse vertaler.
Lewe
Stefanie Schäfer voltooi haar studie in die vakke Nederlands, Frans en Algemene Taalwetenskap aan die Universiteite van Heidelberg en Keulen, wat sy met haar meestersgraad afsluit. Sedert 1996 werk sy as vryskutvertaler van veral misdaadromans, maar ook fantasieboeke. Sy woon in Keulen.
Stefanie Schäfer vertaal verhalende tekste en niefiksieboeke uit Nederlands, Afrikaans, Engels en Frans. Schäfer wen in 1997 die Hieronymusring (die heilige Hieronimus is die beskermheilige van vertalers by sowel die Rooms-Katolieke as die Ortodokse Kerk). Dit is 'n egte goudring wat vir uitmuntende vertaling aan vertalers as wisseltrofee toegeken word deur die Verband Deutschsprachiger Übersetzer Literarischer und Wissenschaftlicher Werke [Vereniging vir Duitstalige vertalers van letterkundige en wetenskaplike werke]. Sy verower die prys vir haar debuutvertaling uit Afrikaans: Burenfoxtrott (1996) oorspronklik geskryf deur Eben Venter (Foxtrot van die vleiseters, 1993).
In 'n onderhoud met Die blaue Seite.de antwoord Schäfer dat sy "ongelooflik trots" daarop voel om die vertaler van 13 Ure deur Deon Meyer te wees. Sy het die roman in Afrikaans gelees en het daar en dan besluit om die teks te vertaal. Met die ingeligtheid rondom Afrikaanse werke ondervind sy dikwels 'n agterstand in Duitsland: 'n boek moet eers gelees word voordat 'n uitgewer dit sal koop. Die lektore het meestal nie die tyd hiervoor nie – of, in die geval van Afrikaans – is dit eenvoudig nie altyd moontlik om te weet wat in die Afrikaanse boekemark aangaan nie. Boonop word hierdie vryskutberoep om boeke aan die uitgewer voor te skryf vrot betaal.
Aminosuur
'n Aminosuur is 'n organiese verbinding wat sowel 'n aminogroep (—) as 'n karboksielgroep (—) in dieselfde molekule bevat.
Biologiese aminosure
Aminosure speel 'n uiters belangrike rol in die biochemie omrede dit die boublokke is wat proteïene vorm. Dié aminosure wat biologies belangrik is, is nogtans net 'n subgroep van die chemiese klasse van die aminosure. Die twee funksionele groepe is aan dieselfde koolstofatoom gesubstitueer en hulle word die alfa-aminosure genoem.
Daar bestaan ook beta-, gamma-aminosure, ensomeer maar hulle is biologies minder belangrik.
Zwitterione
'n Aminosuur is sowel 'n basis as 'n suur en kan daardeur 'n zwitterioon vorm waar die suurgroep 'n proton aan die aminogroep afstaan. Die eienskappe van die aminosuur word deur sy syketting R— bepaal.
Die alfabet
Daar is 21 aminosure wat as boublokke van die proteïene optree. Hulle word die proteïenogene aminosure genoem en dikwels met een hoofletter van die alfabet of met 'n drieletterkode weergegee:
Erica coccinea
Erica coccinea is 'n plant wat tot die genus Erica behoort en deel van die fynbos vorm. Hierdie plant is inheems aan die Wes-Kaap.
Jose Llana
Jose Llana (gebore 5 Mei 1976) is 'n Amerikaanse akteur. Hy is bekend vir sy rolle in die rolprente Hitch (2005) en Unconscious (2006), en in die televisiereeks Sex and the City (1998).
Klarenbeek
Klarenbeek is ’n dorp in die munisipaliteite Apeldoorn en Voorst in die provinsie Gelderland in Nederland.
Tuberkulose
Tuberkulose, ook genoem TB (afkorting vir Tuberkel-basillus), phthisis, en tering, is 'n algemene en dodelike infektiewe siekte. Dit is verantwoordelik vir ongeveer 2–3 miljoen sterftes per jaar uit ongeveer 9–10 miljoen gevalle en kom veral voor in onderontwikkelde, tropiese lande.
Die longe word meestal aangetas (pulmonêre TB), maar verskeie ander stelsels en organe in die liggaam kan ook aangetas word. Hieronder tel die sentrale senuweestelsel, limfatiese stelsel, bloedsomloopstelsel, genito-urinêre stelsel asook been en gewrigte.
Meer as 'n derde van die wêreld se bevolking het die TB-bakterie in hul liggame en nuwe infeksies kom voor teen een per sekonde. Nie almal wat geïnfekteer is ontwikkel die siekte nie en dit kom voor as sg. latente TB-infeksie. Een uit tien van latente infeksie-gevalle sal ontwikkel tot 'n aktiewe siekte. Selfs in die ontwikkelde wêreld styg die voorkoms van die siekte weens ingekorte immuunstelsels a.g.v. immuunonderdrukkende middels, middelmisbruik of MIV/VIGS. Die toename in MIV-infeksie en die verwaarlosing van TB-beheerprogramme het TB-infeksies weer sterk laat toeneem.
Oorsaak van die siekte (Patogenese)
Tuberkulose word oor die algemeen deur 'n lid van die Mycobacterium Tuberculosis-kompleks (MBTK) veroorsaak, meestal Mycobacterium tuberculosis (ontdek deur Robert Koch in 1882). Ander lede van die kompleks sluit in M. bovis, M. bovis BCG (die bakterie uit die vaksien teen TB), M. africanum, M. microti en M. canetii. Mikobakterieë is bepaalde tipes bakterieë, wat ook suurvaste stafies of basille genoem word weens hul voorkoms na Ziehl-Neelsen-kleuring van sputummonsters. Tuberkulose by die mens wat nie deur 'n mikobakterie uit die MBTK veroorsaak word nie, word 'atipiese TB' genoem. Dit is dus nie korrek om dit as 'n tipe TB te beskryf nie.
Simptome
In die Weste maak longtuberkulose ongeveer 60% van alle tuberkulose-gevalle uit. In Asiatiese lande kom tuberkulose relatief meer in ander organe ook voor, met limfkliertuberkulose as voorbeeld. Die mees algemene simptome van longtuberkulose is 'n aanhoudende hoes, gewigsverlies, nagswete, borskaspyn en die ophoes van bloed (hemoptise). "Oop longtuberkulose" beteken dat daar in die sputum na kleuring onder die mikroskoop tuberkulosebakterieë waargeneem word. Dit is die mees aansteeklike variant van longtuberkulose. Limfkliertuberkulose doen voor met 'n swelling van limfkliere, bv. in die nek. Dit is ook moontlik dat tuberkulose terselfdertyd op meer as een plek kan voorkom. Die simptome van tuberkulose buite die longe hang af van die plek waar die siekte voorkom. Met betrekking tot die werwels is rugpyn 'n simptoom (genoem Pott se siekte). Ander plekke van voorkoms sluit in die pleura, sentrale senuweestelsel (met meningitis wat ontwikkel) en die genito-urinêre stelsel. Verspreiding buite die longe kom meer voor in persone met ingekorte immuniteit asook jong kinders. Miliêre tuberkulose is 'n argaïese term wat nou gedissemineerde TB genoem word, en plaasvind wanneer die infeksie die sirkulasie binnedring en dit op X-strale lyk soos fyn voëlsaad (Eng. millet). Dit is 'n ernstige aantasting.
Oordrag
Veral pasiënte met sogenaamde oop long-TB kan die bakterie versprei deur te hoes, sing of deur te praat. Daar is selfs 'n besmettingsmoontlikheid deur die drink van melk verkry van koeie besmet met dermtuberkulose. Voorkoming van so 'n besmetting sluit in pasteurisasie van melk en TB-vrye vee.
Behandeling
Vergrote mediastinale limfkliere, konsolidasies regs onder (vir die waarnemer links) in die long en gedissemineerde tuberkulose kan gewoonlik behandel word met 'n kombinasie van geneesmiddels, wat meestal insluit isoniasied (INH), rifampisien, pirasinamied en etambutol. Die behandeling is vir minstens 6 maande en kan newe-effekte hê. Die behandeling word meestal op 'n buitepasiënt-basis geneem met die nodige ondersteuning- en isolasiemaatreëls. 'n Minderheid van TB-pasiënte word opgeneem vir behandeling in die hospitaal.
As die mees algemene medikasie nie totale opklaring of genesing tot gevolg het nie, moet tweede linie medikasie gebruik word. Daar is ses hoofgroepe tweede linie-medikasie, naamlik: aminoglikosiede, polipeptiede (byvoorbeeld kapreomisien), fluoorquinolone, tioamiede, sikloserien en PAS.
Nie almal wat met die TB-bakterie besmet word kry die siekte tuberkulose nie. Ter voorkoming van aktiewe TB kan persone wat besmet is voorkomend behandel word. Meestal word INH-tablette vir ses maande geneem. Persone met ingekorte immuniteit (weens VIGS, kanker, gebruik van sommige medikasie, na orgaanoorplantings ens.) het 'n groter risiko om TB te ontwikkel as gesonde persone. Die toets om besmetting aan te toon, die Mantoux-toets, is ook dan minder betroubaar.
Wêreldwyd word die DOTS-strategie (Directly Observed Therapy Short course) steeds toegepas as behandelingsmetode. Hier word medikasie onder toesig geneem. Ander elemente van DOTS is 'n owerheid wat TB aktief bestry, wye toegang tot akkurate mikroskopiese ondersoek van sputum (ZN-kleuring), beskikbaarheid van goeie geneesmiddels en die aanmelding van alle gevalle.
Herdersmaan
duimnael|200px|Prometheus (regs) en Pandora wentel albei naby Saturnus se F-ring, maar vermoedelik is net Prometheus ’n herdersmaan. duimnael|200px|Werking van ’n herdersmaan: Deeltjies lê voor en agter die maan in sy wentelbaan, en hulle word óf versnel in die rigting van die maan en na buite gewerp óf vertraag en na binne gewerp.
’n Herdersmaan is ’n klein natuurlike satelliet wat ’n gaping in die materiaal van ’n planetêre ring veroorsaak of deeltjies in ’n ring bymekaarhou. Die naam kom van die feit dat die maan soos ’n “herder” of “veewagter” vir die deeltjies optree.
Vanweë hul swaartekraguitwerking werp herdersmane deeltjies uit hul oorspronklike wentelbaan deur wentelresonansies. Dit veroorsaak gapings in die ringstelsel, soos die treffende Cassini-verdeling in Saturnus se ringe, asook ander tipiese verskynsels soos verwringings.
Voorbeelde
Twee van Jupiter se klein binneste mane, Metis en Adrastea, lê binne Jupiter se ringe en ook binne die planeet se Rochelimiet. Dit is moontlik dat dié ringe saamgestel is uit materiaal wat van dié twee liggame getrek word deur Jupiter se getykragte, aangehelp deur botsings van ringmateriaal teen hul oppervlakke.
Saturnus se ingewikkelde ringstelsel het verskeie sulke satelliete. Dit sluit in Prometheus (F-ring), Daphnis (Keeler-gaping), Pan (Encke-gaping), Janus en Epimetheus (albei A-ring).
Uranus het ook herdersmane in sy ε-ring, Cordelia en Ophelia. Hulle is onderskeidelik binneste en buitenste herdersmane. Albei is binne Uranus se sinchroniese wentelradius en hul wentelbane neem dus stadig af weens getyvertraging.
Kgolane
Kgolane is 'n landelike nedersetting in die Makhuduthamaga Plaaslike Munisipaliteit, Sekhukhune in die Limpopoprovinsie van Suid-Afrika.
Edmund Ironside
Edmund Ironside of Edmond Ysterkant of Edmund II was van 23 April 1016 – 30 November 1016 koning van Engeland. Hy was die seun van koning Ethelred II en sy eerste vrou, Elfgifa. Hy het ’n ouer broer, Athelstan, gehad, maar dié is in 1014 dood.
Beni Sidel
Beni Sidel, Berbers: Ayt Sidel, is 'n nedersetting in Marokko se noordooste.
Edmund Ironside
Edmund is ná Ethelred se dood in 1016 deur die inwoners van Londen tot koning van Engeland uitgeroep, maar sy teenstander Knoet die Grote van Denemarke, wat Engeland talle kere eers saam met sy pa, Sven Vurkbaard, en daarna alleen binnegeval het, het in die res van die land meer steun geniet.
Beni Sidel
Beni Sidel lê vlakby die Middellandse See en in die Rif, 'n bergreeks wat aan die Atlasgebergte behoort.
In die omgewing lê die stad Nador (±30 km naar die weste) en die Spaanse hawestad Melilla (±40 km naar die noordweste).
Edmund Ironside
Edmund is eindelik by die Slag van Ashingdon in Essex deur die Dene verslaan en Knoet het hom toegelaat om Wessex te behou. Hulle het ooreengekom dat as een van hulle sterf, die ander een oor die hele Engeland sou regeer.
Kort ná hierdie ooreenkoms is Edmund dood. Hy is in Glastonbury begrawe en Knoet het hom opgevolg soos afgespreek.
Erfgename
Edmund het twee kinders by sy vrou, Elfgifa, gehad: Eduard die Banneling en Edmund, wat albei deur Knoet na Swede gestuur is om vermoor te word. Hulle is egter na Kiëf geneem en is van daar na Hongarye.
Radiografie
Radiografie is die neem van X-straalfotos om die interne vorm van 'n voorwerp te bekyk. Die persoon wat dit doen is 'n radiografis terwyl 'n radioloog 'n geneesheer is wat die x-straalfoto's analiseer.
Edmund Ironside
Shakespeare-toneelstuk?
Edmund Ironside is ook die naam van ’n toneelstuk deur ’n onbekende skrywer in die Shakespeare-apokriewe. Sommige glo dis deur Shakespeare geskryf vanweë die styl daarvan. Toneelstukke in dié apokriewe word in die algemeen nie aanvaar as deur Shakespeare geskryf nie.
Radiografie
Geskiedenis
Radiografie se oorsprong kan opgespoor word tot 8 November 1895, toe die Duitse fisika-professor Wilhelm Conrad Röntgen die X-straal ontdek het en opgemerk dat dit nie deur been of metaal kan deurgaan nie. Hy het die eerste Nobelprys vir fisika ontvang.
Erica collina
Erica collina is 'n plant wat tot die genus Erica behoort en deel van die fynbos vorm. Die plant is inheems aan die Wes-Kaap.
Streicher
Streicher is 'n Afrikaanse en Duitse van en kan na die volgende persone verwys:
Japan Nasionale Roete 211
Japan Nasionale Roete 211 is 'n nasionale snelweg in Japan.
Rooilechwe
Die rooilechwe (Kobus leche) is 'n wildsbok wat in die noorde van Botswana en die Caprivistrook voorkom. Die bok staan ook bekend as 'n basterwaterbok of lechwe.
Bou en kleur
Lechwes is middelslagbokke met 'n kenmerkende bou omdat die skouers laer as die kruis is. Die lyf loop dus skuins af na voor. Die bok is helder rooibruin en word al hoe ligter na onder terwyl die pens, keel en binnekante van die bene wit is. Teen die voorbene is kenmerkende donker strepe. Die hoewe is aangepas vir die nat omgewing; hulle is lank en gesprei.
Geslagsverskille
Die bulle weeg tot 130 kg en die horinglengte is gemiddeld 70 cm, met 'n rekord van 88,9 cm. Die koeie weeg tot 97 kg en het nie horings nie. Die koeie se dratyd is 7 tot 8 maande met een lammetjie wat jaarliks gebore word.
Ander feite
Die boksoort is kuddediere met troppe wat tussen 15 tot 30 diere groot is. Die bulle is territoritaal tydens paartyd. Die bokke kan nie vinnig beweeg op droë grond nie en as gevaar dreig vlug hulle eerder die water in. Hulle natuurlike vyande is die jagluiperd en leeu.
MacOS
macOS, voorheen bekend as Mac OS X en OS X, is 'n bedryfstelsel vir tafel- en skootrekenaars van die Kaliforniese harde- en sagteware-onderneming Apple Inc.. Mac OS X is in 2001 vrygestel, eerder as Mac OS X, 10.0. Die nuutste weergawe van die bedryfstelsel is macOS 10.15 (macOS Catalina) as opvolger van macOS Mojave (macOS 10.14). Nog in 2020 word die vrystelling van macOS Big Sur verwag, genoem na 'n Kaliforniese kusstreek. Die nuwe bedryfstelsel sal as macOS 11 bekendstaan en beteken dat Apple ná byna twee dekades van macOS10 na 11 oorgaan. Die nuwe bedryfstelsel is die eerste wat sonder Apple se vroeëre hoofontwerper Jonathan Ive ontwikkel is.
Kenmerkend vir macOS is die objekgeoriënteerde gebruikerskoppelvlak (met 'n stabiele oopbron-Darwin- en BSD-Unix-bedryfstelsel in sy kern) en UNIX-03-gesertifiseerde koppelvlakke. macOS is die kommersieel suksesvolste Unix-stelsel vir persoonlike rekenaars en het daarnaas as basis gedien vir nuwe Apple-toestelle soos iPod en iPhone. Darwin dien as gemeenskaplike basis (as core operating system of kernbedryfstelsel met XNU-hibiriedkern). Gemodifiseerde variante van macOS dien as bedryfstelsel vir iPhone, iPad, iPod Touch, Apple Watch en Apple TV.
Apple Inc. se lisensiebepalings beperk die gebruik van macOS tot die onderneming se eie hardeware.
Astrolabium
duimnael|'n Persiese astrolabium uit die 18de eeu.
Die astrolabium is 'n outydse sterrekundige meetinstrument wat deur die klassieke sterrekundiges, navigators en sterrewiggelaars gebruik is. Die gebruike van 'n astrolabium sluit in die opsporing en voorspelling van die posisies van die son, maan, planete en sterre. Dit word ook gebruik om plaaslike tyd te bereken met behulp van die plaaslike lengtegraad, landmeting en triangulering.
Die astrolabium was vir 1200 jaar die vernaamste instrument vir navigasie, van sy uitvinding in die 4de eeu tot ongeveer die 16de tot 18de eeu, waartydens dit langsamerhand deur die sekstant vervang is. Die uitvinding van die astrolabium word dikwels aan Hupatia van Alexandrië toegeskryf, maar sommige geskiedkundiges is van mening dat dit egter reeds deur Hipparchos uitgevind is, wat die ouderdom van die instrument aansienlik sou verhoog (Hipparchos het ongeveer 190 v.C. – 120 v.C. gelewe).
Oor die skyf draai 'n visierstang (diopterliniaal) met twee visiere. Die sferiese astrolabium, wat veral in die skeepvaart gebruik word, bestaan uit sewe ineengevoegde sirkels, terwyl die plat astrolabium hoofsaaklik saamgestel was uit ŉ mobiele net waarop die stereografiese projeksie van bepaalde sterre weergegee was en wat op 'n vaste wyserplaat gedraai het.
Op die plaat was die koördinate vir 'n bepaalde geografiese breedte aangedui. As 'n mens die astrolabium vertikaal aan 'n ring laat hang, kan daar met behulp van die twee visiere die graadhoogte van 'n hemelliggaam bepaal word ten opsigte van die horison. As 'n mens die instrument horisontaal hou, kan die verskille in die asimut (topboog) bepaal word.
Onder die diopterliniaal is daar ŉ draaibare kaart van die sterrehemel waarop die posisie van die helderste sterre, die sodiak (diereriem) en die stand van die son op verskillende dae van die jaar aangedui word. Onder die kaart is daar een of meer verwisselbare plate, waarop lugkoördinate gegrafeer is, te wete asimutsirkels en hoogtesirkels. Nadat die hoogte van die son of ŉ ander ster gemeet is, kan daar met behulp van die sterrekaart en die koördinaatstelsel die plaaslike tyd en die geografiese breedte van die waarnemer bepaal word.
Die moderne astrolabium
In 1905 het Claude en Driencourt die moderne prisma-astrolabium ontwerp. Die instrument het uit 'n horisontaal gemonteerde verkyker bestaan, waarin die lig van 'n ster deur middel van 'n spieël en 'n prisma in twee beelde opgedeel word en wat dan by een brandpunt saamgebring word. Die twee beelde van die ster beweeg in teenoorgestelde rigtings deur die gesigsveld van die waarnemer. Die oomblik wanneer die twee beelde saamval, is die oomblik waarop die ster 'n vooraf vasgestelde hoogte bereik.
Die verkyker is draaibaar om 'n vertikale as sodat ŉ hele aantal sterre waargeneem kan word. Wanneer daar by minstens drie sterre met bekende posisies die tydstip gemeet word waarop hulle dieselfde hoogte in die lugruim bereik, kan die plaaslike tyd en die geografiese breedte bepaal word (die Gauss-beginsel). Die instrument het die nadeel gehad dat die beelde op die verkeerde oomblik kon saamval wanneer daar 'n fokusverandering plaasgevind het.
Bowendien was daar ook ruimte vir menslike foute deurdat die tydstip wanneer die twee beelde saamval, geskat moes word. A. Danjon het in 1938 die sogenaamde onpersoonlike astrolabium ontwerp wat die foute uitgeskakel het. In die middelvlak van die verkyker is daar die sogenaamde dubbelprisma van Wollaston. Deur die prisma in die rigting van die optiese as te beweeg, kan die beelde op enige gegewe tyd op dieselfde hoogte in die gesigsveld bly.
Die skroef wat die beweging van die prisma beheer, maak op 'n spesifieke plek kontak met 'n meter wat die kontak outomaties registreer. Die waarnemer weet nie wanneer dit gebeur nie, vandaar die term "onpersoonlik". Die instrument is daardeur baie noukeuriger en kan ook gebruik word om foute op te spoor in die aangenome koördinate van die sterre. In sy huidige vorm is die onpersoonlike astrolabium 'n kompakte instrument wat maklik vervoer kan word.
Fisika
Sommige van die eienskappe wat in fisika bestudeer word, is geldig vir “alle” materiële stelsels, soos die behoud van energie. Na sulke eienskappe word dikwels verwys as die "wette van fisika". Fisika word somtyds 'n “fundamentele wetenskap” genoem, aangesien elkeen van die ander natuurwetenskappe (biologie, chemie, geologie, ens.) te doen het met sekere soorte materiële stelsels wat die wette van fisika gehoorsaam. Chemie is byvoorbeeld die wetenskap van molekules en die chemikalieë wat hulle vorm. Die eienskappe van ’n chemikalie word bepaal deur die eienskappe van die onderliggende molekules wat akkuraat beskryf kan word deur velde van fisika soos kwantummeganika, termodinamika en elektromagnetisme.
Die verskil tussen fisika en wiskunde is dat fisika hom hoofsaaklik bemoei met beskrywings van die materiële wêreld, terwyl wiskunde hoofsaaklik gemoeid is met die abstrakte patrone wat nie noodwendig daarop van toepassing is nie. Die onderskeid is nie altyd voor die hand liggend nie. Daar is 'n breë navorsingsveld tussen fisika en wetenskap wat bekend staan as wiskundige fisika, wat hom toewy op die ontwikkeling van wiskundige strukture van fisiese teorieë.
Teoretiese en eksperimentele fisika
Fisikanavorsing verskil van dié van ander wetenskappe ten opsigte van die skeiding van teorie en eksperiment. Sedert die 20ste eeu het die meeste individuele fisici gespesialiseer in óf teoretiese fisika óf eksperimentele fisika, en min van hulle was al suksesvol in albei terreine. In teenstelling daarmee was amper al die suksesvolle teoretici in biologie en chemie ook eksperimenteerders gewees.
Rofweg gesproke is die doel van teoretici om teorieë te ontwikkel wat die bestaande eksperimentele resultate verduidelik en om toekomstige resultate te voorspel, terwyl eksperimenteerders eksperimente bedink en uitvoer om die teoriese voorspellings te toets. Alhoewel teorie en eksperiment apart ontwikkel word, is hulle sterk afhanklik van mekaar. Vooruitgang in fisika geskied dikwels wanneer eksperimenteerders ontdekkings maak wat nie deur die bestaande teorieë verduidelik kan word nie en dus die formulering van nuwe teorieë noodsaak. In die afwesigheid van eksperimente slaan teoretiese navorsing dikwels die verkeerde koers in; dit is van die kritiek wat dikwels gelewer word op die M-teorie, 'n gewilde teorie in hoë-energiefisika waarvoor nog geen praktiese eksperimentele toets bedink is nie.
Sentrale teorieë van fisika
Terwyl fisika hom bemoei met 'n uiters groot verskeidenheid stelsels, is daar sekere teorieë wat van toepassing is op fisika in sy geheel en nie beperk is tot 'n enkele veld nie. Elkeen van die teorieë word basies as korrek aanvaar met 'n sekere terein waarvoor dit geldig is. Die teorie van klassieke meganika beskryf byvoorbeeld die beweging van voorwerpe akkuraat op voorwaarde dat hulle baie groter as atome is en teen 'n snelheid baie laer as die ligsnelheid beweeg. Hierdie teorieë bly steeds velde waarop aktiewe navorsing gedoen word; 'n merkwaardige aspek van klassieke meganika bekend as chaos is byvoorbeeld in die 20ste eeu ontdek, drie eeue ná Isaac Newton dit geformuleer het. Min fisici verwag egter dat enige van die teorieë fundamenteel misleidend bewys gaan word en daarom word hulle as basis gebruik vir navorsing in meer gespesialiseerde onderwerpe en word dit algemeen van enige huidige fisikastudent ongeag sy spesialisgebied verwag om goed vertroud te wees met al die teorieë.
Navorsingsvelde van fisika
Hedendaagse navorsing in fisika word verdeel in verskeie velde wat verskillende aspekte van materie bestudeer. Gekondenseerdematerie-fisika, wat algemeen beskou word as die grootste enkele fisikaveld, is bemoei met die studie van hoe die massaeienskappe van materie, soos gewone vastestowwe en vloeistowwe, teweeggebring word vanuit die eienskappe en interaksies van die atome waaruit dit opgebou is. Die veld van atoom-, molekulêre en optiese fisika het te doen met die gedrag van individuele atome en molekules en in die besondere wyses waarop hulle lig absorbeer en uitstraal. Deeltjiefisika is bemoeid met die eienskappe van subatomiese deeltjies wat baie kleiner as atome is en sluit die elementêre deeltjies in waaruit alle materie opgebou is. Laastens is daar die veld van astrofisika, wat die wette van fisika toepas om sterrekundige verskynsels te verklaat wat wissel van die Son en ander voorwerpe in die Sonnestelsel tot die heelal in sy geheel.
Verwante velde
Baie navorsingsgebiede bestaan waar fisika verweef is met ander dissiplines. Die verreikende veld van biofisika hou verband met die rol wat die fisikabeginsels speel in biologiese stelsels. In kwantumchemie word bestudeer hoe die kwantummeganikateorie aanleiding gee tot die chemiese gedrag van atome en molekules. Sommige van die vakgebiede word hieronder gelys.
Akoestiek, sterrekunde, biofisika, berekeningsfisika, elektronika, ingenieurswese, geofisika, materiaalkunde, mediese fisika, fisiese chemie, voertuigdinamika
Buitengewone teorieë
Koue fusie, dinamiese swaartekragteorie, liggewende eter, orgoonenergie
Geskiedenis
Sedert antieke tye het mense die gedrag van materie probeer verstaan: hoekom voorwerpe wat nie ondersteun word nie grond toe val, hoekom verskillende materiale verskillende eienskappe het ensovoorts. Die aard van die heelal was ook 'n raaisel, soos die vorm van die Aarde en die gedrag van hemelliggame soos die Son en die Maan. Verskeie teorieë is voorgestel waarvan die meeste verkeerd was. Hierdie teorieë was grootliks filosofies gegrond en is nooit bevestig deur sistematies eksperimentele toetsing soos wat vandag gewild is nie. Daar was uitsonderings: die Griekse denker Archimedes het byvoorbeeld baie kwantitatiewe beskrywings van meganika en hidrostatika korrek afgelei.
In die vroeë 17de eeu was Galileo 'n baanbreker in die gebruik van eksperimente om fisikateorieë te bevestig. Hy het verskeie dinamikateorieë suksesvol geformuleer en getoets, in besonder die wet van traagheid. In 1687 het Newton die Principia Mathematica gepubliseer waarin hy twee omvattende en suksesvolle teorieë uiteensit: Newton se bewegingswette, waaruit die klassieke meganika voortspruit, en Newton se swaartekragwet, wat die fundamentele wisselwerking beskryf. Albei teorieë is in eksperimente bewys. Die Principia het ook verskeie teorieë oor vloeidinamika ingesluit. Klassieke meganika is uitvoerig uitgebrei deur Lagrange, Hamilton en ander wat nuwe formulerings, beginsels en resultate bedink het. Die swaartekragwet het die veld van astrofisika, wat die sterrekundige verskynsels deur middel van fisiese teorieë beskryf, begin.
Van die 18de eeu af is termodinamika deur Boyle, Young en vele ander ontwikkel. In 1733 het Bernoulli statistiese argumente tesame met klassieke meganika gebruik om termodinamiese resultate af te lei en het sodoende die vakgebied van statistiese meganika begin. In 1798 het Thompson die omsetting van meganiese werking na warmte gedemonstreer en in 1847 het Joule die wet oor die behoud van energie (in die vorm van warmte asook meganiese energie) geformuleer.
Die gedrag van elektrisiteit en magnetisme is deur Faraday, Ohm, Ampère en ander bestudeer. In 1855 het Maxwell die twee verskynsels verenig in 'n enkele teorie van elektromagnetisme soos beskryf deur Maxwell se vergelykings. 'n Voorspelling van die teorie was dat lig 'n elektromagnetiese golf is.
In 1895 het Röntgen X-strale ontdek wat later geblyk het 'n hoëfrekwensie elektromagnetiese straling te wees. Radio-aktiwiteit is in 1896 deur Henri Becquerel ontdek en verder deur Marie Curie, Pierre Curie en ander bestudeer. Dit het die vakgebied van kernfisika ingelui. In 1897 het Thomson die elektron, die elementêre deeltjie wat elektriese stroom in stroombane dra, ontdek. In 1904 het hy die eerste model van die atoom voorgestel.
In 1905 het Albert Einstein die teorie van spesiale relatiwiteit geformuleer wat ruimte en tyd tot 'n enkele entiteit, ruimtetyd, saamgesnoer het. Relatiwiteit skryf 'n ander omskakeling tussen verwysingsraamwerke voor as die klassieke meganika; dit het die ontwikkelling van relatiwistiese meganika as vervanging vir klassieke meganika genoodsaak.
In die bestek van (relatief) lae snelhede stem die twee teorieë ooreen. In 1915 het Einstein spesiale relatiwiteit uitgebrei om swaartekrag met die algemene relatiwiteitsteorie te verduidelik wat Newton se swaartekragwet vervang. In die bestek van lae massas en energieë stem die teorieë ooreen.
In 1911 het Rutherford uit verstrooiingseksperimente afgelei dat daar in atome 'n kompakte kern met positief gelaaide boustene genaamd protone bestaan. Neutrone, die neutrale boustene van die kern, is in 1932 deur Chadwick ontdek.
Aan die begin van 1900 het Planck, Einstein, Bohr en ander kwantumteorieë ontwikkel om verskeie afwykings in eksperimentele resultate te verduidelik deur die bekendstelling van diskrete energievlakke.
In 1925 het Heisenberg en Schrödinger in 1926 Dirac kwantummeganika geformuleer wat die voorafgaande kwantumteorieë verduidelik het. In kwantummeganika is die resultaat van fisiese metings inherent waarskynlikheidsgebonde; die teorie beskryf die berekening van hierdie waarskynlikhede. Dit beskryf ook die gedrag van materie vir klein afstandskale.
Kwantummeganika het ook die teoretiese gereedskap verskaf vir gekondenseerdematerie-fisika, wat die gedrag van vaste- en vloeistowwe bestudeer, insluitende verskynsels soos kristalstrukture, halfgeleiding en supergeleiding. Die baanbrekers op die gebied van gekondenseerdematerie-fisika sluit Bloch in wat die kwantummeganiese beskrywing van die gedrag van elektrone in kristalstrukture in 1928 geformuleer het.
In die Tweede Wêreldoorlog is navorsing deur albei strydende partye gedoen oor kernfisika met die doel om 'n atoombom te maak. Die Duitse poging, deur Heisenberg gelei, het nie geslaag nie, maar die Geallieerdes se Manhattan-projek het die doelwit bereik. In 1942 het Fermi in Amerika die eerste mensgemaakte kernkettingreaksie veroorsaak, en in 1945 is die wêreld se eerste atoombom ontplof naby Alamogordo, Nieu-Meksiko.
Die kwantumveldteorie is geformuleer om kwantummeganika uit te brei sodat dit kan aanpas by spesiale relatiwiteit. Dit het sy moderne vorm bereik in die laat 1940's met werk wat deur Feynman, Schwinger, Tomonaga, en Dyson gedoen is. Hulle het die kwantumelektrodinamika-teorie geformuleer wat elektromagnetiese interaksie beskryf.
Die kwantumveldteorie het die raamwerk daargestel vir moderne deeltjiefisika, waarin die basiese natuurkragte en elementêre deeltjies bestudeer word. In 1954 het Yang en Mills 'n klas yktoerieë ontwikkel wat die raamwerk vir die Standaardmodel daargestel het. Die Standaardmodel, wat in 1970 voltooi is, beskryf amper al die elementêre deeltjies wat nog waargeneem is suksesvol. Op 14 Maart 2013 is die bestaan van die Higgsboson tentatief deur die Europese Organisasie vir Kernnavorsing (CERN) bevestig nadat dit waarskynlik die vorige jaar ontdek is.
Die Verenigde Nasies het die jaar 2005 tot die Wêreld se Fisikajaar verklaar.
Toekomstige wendinge
Met ingang van 2004 gaan navorsing in fisika op 'n wye front voort. In gekondenseerdematerie-fisika is die grootste teoretiese vraagstuk die verduideliking van hoëtemperatuur-supergeleiding. Groot pogings, hoofsaaklik eksperimenteel, word aangewend om werkbare spintronika en kwantumrekenaars te maak.
In deeltjiefisika is die eerste bewysstukke gevind dat daar verskynsels is wat nie net deur die Standaardmodel verduidelik kan word nie. Die belangrikste hiervan is aanduidings dat neutrino's 'n massa van groter as nul het. Dit lyk of hierdie eksperimentele resultate 'n ou vraagstuk oor die Son oplos. Die fisika van neutrino's met massa is tans 'n gebied waarop aktiewe teoretiese en eksperimentele navorsing gedoen word.
Teoretiese pogings wat al ’n halwe eeu duur om kwantummeganika en algemene relatiwiteit te verenig in 'n enkele teorie van kwantumswaartekrag, het nog geen vrugte afgewerp nie. Die belangrikste kandidate vir ’n teorie van alles is tans die M-teorie.
Baie sterrekundige verskynsels moet nog verklaar word, insluitende die bestaan van ultrahoë-energie kosmiese straling en die afwykende rotasietempo van sterrestelsels. Teorieë wat voorgestel is om hierdie probleme op te los sluit in dubbele spesiale relatiwiteit, aangepaste Newton-dinamika, en die bestaan van donker materie. Verder is baie van die kosmologiese voorspellings van die laaste paar dekades weerlê deur bewyse dat die uitdying van die heelal besig is om te versnel.
In hul haas om hoë-energie-, kwantum- en sterrekundige fisikaprobleme op te los is alledaagse fisika agterweë gelaat. Ingewikkelde probleme wat lyk of hulle deur die slim toepassing van dinamika en meganika opgelos kan word, bly steeds grootliks onopgelos.
Kokstad
Kokstad is 'n dorp in die Harry Gwala-distriksmunisipaliteit van KwaZulu-Natal, Suid-Afrika. Kokstad is vernoem na die Griekwa-hoof Adam Kok III wat hom in 1863 daar gevestig het.
Die dorp is teen die hange van die Drakensberge uitgelê, 1 302 m bo seevlak. Mount Currie styg 2 224 m hoog agter die dorp uit. Die dorp is vandag 'n belangrike landbousentrum en die middelpunt vir kaas en ander suiwelprodukte.
Geskiedenis
In 1820 het die Griekwastam wat in Griekwastad (in sentraal Suid-Afrika) verdeel en onder leiding van Adam Kok III, afstammeling van Adam Kok I wat die stam gestig het, het een deel van die stam na Philippolis (Suidelike Oranje-Vrystaat) getrek. In 1861 het verskeie honderd Griekwas oor die Drakensberge getrek na die Kokstadomgewing. Hulle trek is veroorsaak deur groeiende konfrontasie met die Voortrekkers wat as deel van die Groot Trek oor die Oranjerivier uit die Kaapkolonie, wat toe onder Britse beheer was, getrek het. Die Voortrekkers het huurregte oor Griekwagrondgebied bekom en geweier om die grond terug te gee aan die einde van die huurtydperk. Die Groot Gat van Kimberley was die onderwerp van so 'n huurooreenkomsomstredenheid.
Die Griekwas is gedwing om oor die Drakensberge na 'n gebied te trek wat te vore deur die Zoeloe koning Shaka se optrede grootliks ontvolk is, en wat as niemandsland bekend gestaan het. Teen die tyd dat die Griekwas in die nuwe gebied aangekom het, was hulle uitgeput en meeste van hulle vee het vergaan. Die verarmde Griekwas het die berg waar hulle hulle gevestig het Mount Currie genoem ter ere van Sir Walter Currie wat hulle vestiging in die gebied ondersteun het. Die gebied is deur Adam Kok Griekwaland-Oos herdoop. Alle Griekwamans wat hulle in Griekwaland-Oos gevestig het, was geregtig op 'n 3 000 akker plaas. Meeste het egter hulle plase aan wit setlaars verkoop en die geld verkwis.
Toe die Eerwaarde William Dower in 1869 deur die Griekwas gevra is om 'n sendingstasie te vestig het hy toegestem onder die voorwaarde dat hulle hulle hervestig op 'n meer geskikte plek op die oewer van die Mzimhlavarivier.
Twee prominente Europese Setlaars George Brisley en Donald Strachan het 'n belangrike rol gespeel in die vroeë ontwikkeling van Kokstad en Griekwaland-Oos. Hulle winkel Strachan en Kie, het Suid-Afrika se eerste eie geldeenheid ingevoer – 'n stel ruilmunte wat in die hele streek, 'n gebied so groot soos Ierland, gebruik is.
In 1874 het Griekwaland-Oos deel geword van die Kaapkolonie. Die eerste hotel in Kokstad, Die Royal, is deur 'n swart Amerikaner geopen wat ook 'n koerant, die Kokstad Advertiser, in 1881 gestig het. Kokstad het in 1892 'n munisipaliteit geword. In 1904 is die bevolking op 2903 bepaal waarvan 'n kwart Griekwas was.
Met Uniewording in 1910 het Griewaland-oos en Kokstad deel gebly van die Kaapprovinsie. In 1976 is die gebied egter van die Kaap afgeskei deur die onafhanklikheid van die tuisland van Transkei. Griekwaland-Oos het 'n eksklawe van die Kaapprovinsie geword en is dus 'n paar jaar later deel gemaak van die Natalprovinsie en vorm daarom nou deel van KwaZulu-Natal en nie die Oos-Kaapprovinsie nie.
Patricia Marshall
Patricia Marshall (1924 – 11 Desember 2018) was 'n Amerikaanse aktrise. Sy was bekend vir haar rolle in die rolprente Good News (1947) en The Prisoner of Second Avenue (1975), en in die televisiereekse Tonight! (1953) en M*A*S*H (1972).
Passasier
duimnael|Passasiers aan boord 'n [[Gulfstream G280-vliegtuig ]] duimnael|Passasiers klim uit 'n [[trein uit op 'n stasie ]]
Fordsburg
duimnael|links|220px|Die kerkgebou van die destydse [[Gereformeerde kerk Johannesburg|Gereformeerde gemeente Johannesburg-Mayfair in Mintweg, van waar die gemeente in 1966 na Mayfair-Wes verhuis het.]]
Vandag is Fordsburg 'n sentrum van Indiese en Pakistani-kultuur, omdat dit 'n groot Indiese en Pakistanse bevolking het. In Fordsburg is daar baie halaal-restaurante. Die Oriental Plaza wat in Fordsburg geleë is, is deur die Apartheidsregering as 'n groot winkelsentrum vir Indiërwinkels geskep. Dit is 'n groot besigheidstrekpleister in Fordsburg.
Oostendorp
Oostendorp is ’n dorp in die munisipaliteit Elburg in die provinsie Gelderland in Nederland.
Margaretha Lategan Spies
duimnael|regs|300px|Sita Spies en haar vader, ds. B.A.A. Spies, op die dag dat sy graad aan die UOVS gevang het.
duimnael|regs|200px|Petronella Spies se graf op [[Warden.]]
Margaretha (Sita) Lategan Spies (Heidelberg, Kaap, 18 Junie 1916 – Strand, Wes-Kaap, 25 Augustus 2022) was ’n Suid-Afrikaanse onderwyseres en voormalige hoof van die C&N Meisieskool Oranje in Bloemfontein.
Spies is op Heidelberg, Kaap, gebore waar haar vader, ds. Barend Andreas Abraham Spies (4 Januarie 1876 – 19 Oktober 1965), van 18 November 1910 tot Julie 1921 leraar van die plaaslike NG gemeente was. Hy het eers in Augustus 1910 predikant geword nadat hy vroeër skoolgehou het in die distrik Philipstown en eers in 1901, toe hy reeds 24 of 25 jaar oud was, die matrikulasie-eksamen op Wellington afgelê het. In laasgenoemde jaar verhuis die gesin na die Oranje-Vrystaat nadat haar vader ’n beroep aangeneem het na die NG gemeente Warden. Hier sou hy bly tot sy eerste aftrede, in 1949. Daarna was hy van 1951 (toe hy nagenoeg 75 jaar oud was) tot 1955 die eerste leraar van die NG gemeente Lichtenburg-Wes, wat in 1950 gestig is. Margaretha se moeder, Nellie (gebore Petronella Zaaiman, 31 Mei 1897 – 28 September 1924), is op Harrismith skielik aan hartverlamming oorlede ná ’n operasie. Vier kinders is uit dié huwelik gebore, van wie Margaretha die naasjongste was. Haar broers was Abraham (1911) en Stephanus (1918) en haar suster, Adrinie (1913, getroude van Le Roux). Haar moeder, met wie haar vader in Julie 1908 op Zastron in die Vrystaat getrou het, word beskryf as "’n getroue bidster, ’n moedige leidster, ’n harde en ywerige werkster". Ná sy eerste vrou se dood het ds. Spies met sy ontslape vrou se broerskind getrou en nog twee kinders gehad.
Margaretha het aan die UOVS studeer. Sy was vir 21 jaar van Januarie 1962 tot Desember 1983 hoof van die Hoër Meisieskool Oranje in die Vrystaatse hoofstad en altesaam sowat 42 jaar ’n onderwyseres aan dié skool. Ná haar aftrede het sy in ’n aftreeoord in die Strand, Altena, gaan woon. In April 2012, toe sy 95 jaar oud was, het sy die skool besoek en die leerders in die skoolsaal toegespreek as deel van Oranje se 105de verjaardagviering. Tydens dié geleentheid het Marina van Wyk, wat in die eerste matriekklas was onder Spies se hoofskap, gesê: "Sy het so ’n indruk op ons gemaak. Ek het haar absoluut verafgod.” Spies het matriekdag by die skool ingestel en spraak en drama ’n eksamenvak gemaak, die eerste skool wat aangebied het. Nadat die Vrystaatse onderwysdepartement nie ’n onderwyser kon kry om dit aan te bied nie, het Spies aangebied om selfs dié vak te doseer. Sy het talle skooltoneelstukke geregisseer, onder meer Vroue van Troje, om – soos sy later sou vertel – die meisies se selfvertroue te bou, nie om hulle aan te spoor om rolprentsterre te word nie. “ ’n Meisie moet die kans kry om haarself te bewys met grasie en lof, en om op ’n verhoog te kan stap met selfversekerdheid. Spraak en drama het dít vir die meisies gegee.”
In Mei 2016, ’n maand voor Spies se 100ste verjaardag, het Huisgenoot, wat op die 20ste van die maand 100 jaar oud geword het, ’n artikel oor Spies geplaas as die tydskrif se oudste model tot dusver. In dié artikel het sy vertel dat sy jare gelede dikwels kinderverhaaltjies aan die tydskrif voorgelê het en dat almal geplaas is.
Diglossie
Diglossie kom in baie taalgemeenskappe voor, waar twee verwante taalvariëteite in wese as dieselfde taal beskou word. In Suid-Afrika was vroeër onder die term 'Hollands', beide Afrikaans en Nederlands verstaan en was Nederlands (Hoog-Hollands) en Afrikaans (Hollands) toe, in wese as sinonieme beskou.
Taalvariëteite in diglossie
Diglossie is 'n normale taalverskynsel en kom voor waar twee verwante taalvariëteite in dieselfde taalgemeenskap gebruik word, maar in verskillende omstandighede. Hierdie variëteite leef in simbiose met mekaar, maar het elke variëteit 'n duidelik afgebakende rol. Beide die taalvariëteite was as 'moedertaal' beskou.
Voorbeelde van diglossie is Suid-Afrika met Afrikaans en Nederlands van voor 1925, maar ook die Arabiessprekende lande, Griekeland, Duitstalige Switserland, Vlaandere en Haïti. In elk van die gebiede word 'n verhewe variëteit (H=hoog) en 'n omgangstaal (L=laag) gebruik. In 'n bepaalde situasie word slegs H gebruik en in ander situasies weer slegs L, byvoorbeeld: In 'n diglossie-gemeenskap is die L-variëteit die algemene spreektaal en die H-variëteit die algemeen aanvaarde skryftaal of kultuurtaal. Die H-variant word nie by moeder geleer nie maar op skool. Die H-variant word nie deur elkeen in die diglossie-gemeenskap ewe vlot beheers nie, maar hang af van die vlak van geletterdheid.
Openbare redevoering
Openbare redevoering (soms redenaarskuns of orasie genoem) is die lewering of aanbieding van ’n toespraak waar ’n individu ’n lewende gehoor direk aanspreek ten einde hulle op ’n gestruktureerde, voorbedagte manier in te lig, te beïnvloed of te vermaak. Openbare redevoering word algemeen verstaan as ’n enkele persoon se formele, direkte toespreek van ’n groep luisteraars. Alhoewel dit dikwels met “aanbieding” geassosieer word, word laasgenoemde normaalweg met kommersiële aktiwiteit geassosieer. Openbare redevoering is meestal op die oortuiging van die gehoor gerig.
Diglossie
Funksie
Om die korrekte variëteit in die juiste situasie te gebruik is van groot belang, want 'n vreemdeling wat alleen die L variëteit vlot en akkuraat aanleer en dit dan in formele situasies gebruik, sou 'n bespotting uitmaak. Daarteenoor sal iemand wat alleen die H variëteit gebruik in 'n informele situasie, byvoorbeeld tydens die doen van inkopies, eweneens bespotlik wees. Dit was die geval met Afrikaans (L) en Nederlands (H) in Suid-Afrika van voor 1925.
Prestige
Binne hierdie taalgemeenskap word die H variëteit veel hoër gewaardeer as die L variëteit. Hierdie superioriteit van die H variëteit is soms so groot dat sprekers van die taalgemeenskap die bestaan van die L variëteit ontken (baie Afrikaners het voor 1910 ontken dat hulle Afrikaans praat). Baie sprekers van L sal selfs ontken dat hulle die L variëteit gebruik, al gebruik hulle dit daagliks.
Binne die prestige taalgemeenskap, waar die persepsie kan bestaan dat H tog nie so verhewe en superieur is nie, bestaan nogtans die geloof dat H mooier klink, meer logies is, beter geskik is om belangrike gedagtes oor te dra, ensovoorts. Hierdie houding bestaan selfs onder taalgebruikers wat die H vorm kwalik beheers.
Literêre Erfenis
In elk van die taalgemeenskappe waar diglossie voorkom, is daar 'n geskrewe literatuur in H, wat hoë respek binne die gemeenskap geniet. Alhoewel die literatuur in die verre verlede tot stand gekom het in 'n bepaalde gebied (soos in die geval van Arabies), beskou alle Arabiestaliges uit ander gebiede hierdie ou literatuur as hul literêre erfenis. Dieselfde gebeur ook vandag waar in 'n ander taalgemeenskap die H vorm 'n standaardtaal is (vir Haïti Kreools is dit Frankryk, vir Switserduits is dit Duitsland, en vir Afrikaans was dit Nederlands), en word die daargeskepte literatuur, ook beskou as behorende tot die diglossiegemeenskap.
Openbare redevoering
Oorsig
By openbare redevoering, soos enige vorm van kommunikasie, is daar vyf basiese elemente wat uitgedruk word as: “wie sê wat aan wie deur watter medium met watter effek?” Die doel van openbare redevoering wissel van die eenvoudige oordrag van inligting tot motivering, tot die vertel van ’n storie. Goeie sprekers behoort nie net hulle gehoor te betrek nie, maar hulle ook te lees. Die krag van goeie spreker is die vermoë om sy of haar luisteraars nie net in te lig nie, maar hulle emosies te verander. Openbare redevoering kan ook as ’n diskoersgemeenskap beskou word. Interpersoonlike kommuninkasie en openbare redevoering behels verskeie komponente wat areas soos motiveringspraatjies, leierskap-/persoonlikheidsontwikkeling, besigheid, kliëntediens, groepkommunikasie en massakommunikasie dek. Openbare redevoering kan met die oog op motivering, beïnvloeding, oortuiging, inkennisstelling, vertaling of bloot etos aangewend word.
Diglossie
Verwerwing
In diaglossiegemeenskappe gebruik volwassenes L, wanneer hulle met kinders praat en kinders gebruik L in hul onderlinge kommunikasie. Die gevolg is dat L aan kinders geleer word, en word dit deur die gemeenskap gesien as die normale manier waarop kinders hul moedertaal aanleer. Die H vorm word wel soms deur kinders gebruik, maar die werklike aanleer van H word gedoen deur middel van formele onderwys.
Openbare redevoering
Oorsig
Vandag word professionele persone dikwels vir besigheids- en kommersiële geleenthede genader. Sprekers kan óf onafhanklik gekontrakteer word óf deur ’n sprekersburo aan wie daar normaalweg ’n kommissie van tussen 25-30% betaal word.