cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Arnold Schoenberg
Arnold Schoenberg of Schönberg (13 September 1874 – 13 Julie 1951) was 'n Oostenryks-gebore komponis, musiekteoretikus, onderwyser, skrywer en skilder. Hy word algemeen beskou as een van die invloedrykste komponiste van die 20ste eeu. Hy was verbonde aan die ekspressionistiese beweging in die Duitse poësie en kuns en die leier van die Tweede Weense Skool. Met die opkoms van die Nasionaal-Sosialistiese Duitse Arbeidersparty is Schoenberg se werke as verdorwe musiek bestempel aangesien dit modernisties en atonaal was. Hy emigreer in 1933 na die Verenigde State en word 'n Amerikaanse burger in 1941.
Die benadering van Schoenberg wat harmonie en ontwikkeling betref het baie van die 20ste-eeuse musikale denke help vorm. Baie Europese en Amerikaanse komponiste van minstens drie generasies het sy denke bewustelik uitgebrei, terwyl ander hartstogtelik daarteen gereageer het.
Schoenberg was al vroeg in sy loopbaan bekend daarvoor dat hy die Duitse Romantiese style van Brahms en Wagner gelyktydig uitgebrei het. Later sou sy naam sinoniem wees met die vernuwings in atonaliteit (alhoewel Schoenberg self die term verafsku het) wat die mees polemiese kenmerk van die 20ste-eeuse kunsmusiek sou word. In die twintigerjare het Schoenberg die twaalftoon-tegniek ontwikkel, 'n invloedryke komponeermetode om 'n geordende reeks van die twaalf note in die chromatiese skaal te manipuleer. Hy het ook die term "ontwikkelende variasie" geskep.
Schoenberg was ook 'n invloedryke onderwyser in komposisie; onder sy studente tel onder meer Alban Berg, Anton Webern, Hanns Eisler, Egon Wellesz, Nikos Skalkottas, Stefania Turkewich en later John Cage, Lou Harrison, Earl Kim, Robert Gerhard, Leon Kirchner, Dika Newlin en ander prominente musici. Baie van Schoenberg se praktyke, waaronder die formalisering van die komposisiemetode en sy gewoonte om gehore openlik uit te nooi om analities te dink, vind inslag in die avant-garde musikale denke wat dwarsdeur die 20ste eeu geëggo is. Sy dikwels polemiese beskouings van musiekgeskiedenis en estetika was van deurslaggewende belang vir baie belangrike 20-eeuse musiekwetenskaplikes en -kritici, waaronder Theodor W. Adorno, Charles Rosen en Carl Dahlhaus, sowel as die pianiste Artur Schnabel, Rudolf Serkin, Eduard Steuermann en Glenn Gould.
Schoenberg se argivale nalatenskap word in die Arnold Schönberg-sentrum in Wene gehou.
Vroeë lewe
Arnold Schoenberg is gebore in 'n lae-middelklas Joodse familie in die Leopoldstadt-distrik (vroeër 'n Joodse ghetto) van Wene, in "Obere Donaustraße 5". Sy vader Samuel, 'n boorling van Szécsény, Hongarye, wat later verhuis het na Pozsony (Pressburg, destyds Koninkryk van Hongarye, nou Bratislava, Slowakye) en daarna na Wene, was 'n skoenwinkelier, en sy moeder Pauline Schoenberg (gebore Nachod), 'n boorling van Praag, was 'n klavieronderwyseres. Arnold was grotendeels selfgeleer. Hy het slegs lesse in kontrapunt geneem by die komponis Alexander Zemlinski, wat sy eerste swaer sou word.
In sy twintigerjare het Schoenberg 'n lewe gemaak deur die orkestrasie van operette terwyl hy sy eie werke gekomponeer het, soos die stryksekstet Verklärte Nacht (1899). Hy het later 'n orkesweergawe hiervan gemaak, wat een van sy gewildste stukke geword het. Beide Richard Strauss en Gustav Mahler het Schoenberg se belang as komponis erken; Strauss, nadat hy Schoenberg se Gurre-Lieder gehoor het, en Mahler, nadat hy verskeie van Schoenberg se vroeë werke gehoor het.
Strauss het hom na 1909 wat sy eie werk betref tot 'n meer konserwatiewe idioom gewend en op daardie stadium vir Schoenberg verwerp. Mahler het hom as 'n protégé aangeneem en hom bly ondersteun, selfs nadat Schoenberg se styl 'n punt bereik het wat Mahler nie meer kon verstaan nie. Mahler was bekommerd oor wie na hom sou omsien. Schoenberg, wat Mahler se musiek aanvanklik verag en bespot het, is bekeer deur die "donderslag" van Mahler se Derde simfonie, wat hy as 'n werk van genialiteit beskou het. Daarna het hy "van Mahler as 'n heilige gepraat".
In 1898 het Schoenberg hom tot die Christendom in die Lutherse kerk bekeer. Volgens MacDonald (2008, 93) was dit deels om sy verknogtheid aan Wes-Europese kulturele tradisies te versterk, en deels as 'n middel tot selfverdediging "in 'n tyd van groeiende antisemitisme". In 1933 het hy, na lang meditasie, teruggekeer na die Judaïsme, omdat hy besef het dat "sy ras- en godsdienstige erfenis onafwendbaar is", en ten einde 'n onmisbare posisie in te neem aan die teenoorgestelde kant van die Nazisme. Hy sou later in sy lewe as lid van die Joodse godsdiens identifiseer.
Fred Rogers
Fred Rogers (20 Maart 1928 – 27 Februarie 2003) was 'n Amerikaanse akteur en skrywer. Hy was bekend vir sy rolle in die rolprente Being There (1979) en Honey I Blew Up the Kid (1992), en in die televisiereekse MisteRogers (1961) en Mister Rogers' Neighborhood (1968).
Lemoenduif
In die tuin
Nesmaak: Soos die Tortelduif, maak die Lemoenduif in 'n wye verskeidenheid bome en struike nes, met die voorkeur aan uitheemses in die Kaap en die inheemses verder noord. Neste is tussen twee en vyf meter bo die grond.
Arnold Schoenberg
1901–1914: eksperimente in atonaliteit
Gedurende die somer van 1908 het Schoenberg se vrou Mathilde hom vir 'n paar maande verlaat vir 'n jong Oostenrykse skilder, Richard Gerstl (wat selfmoord gepleeg het in November nadat Mathilde haar huwelik hervat het). Hierdie tydperk het 'n duidelike verandering in Schoenberg se werk ingelui. Dit was tydens die afwesigheid van sy vrou dat hy Du lehnest wider eine Silberweide gekomponeer het, wat die dertiende lied in die siklus Das Buch der Hängenden Gärten, Op.15, was en gebaseer was op die gelyknamige versameling deur die Duitse mistieke digter Stefan George. Dit was die eerste komposisie sonder enige verwysing na 'n sleutel.
Gedurende die somer van 1910 het Schoenberg sy Harmonielehre (Teorie van Harmonie, Schoenberg 1922) geskryf, wat steeds een van die mees invloedryke boeke oor musiekteorie is. Schoenberg het van omtrent 1911 af aan 'n sirkel van kunstenaars en intellektuele behoort wat Lene Schneider-Kainer, Franz Werfel, Herwarth Walden en Else Lasker-Schüler ingesluit het.
In 1910 ontmoet hy vir Edward Clark, 'n Engelse musiekjoernalis wat toe in Duitsland werksaam was. Clark het sy enigste Engelse student geword, en in sy latere hoedanigheid as produsent was hy verantwoordelik vir die bekendstelling van baie van Schoenberg se werke, en ook Schoenberg self, aan Brittanje (asook Anton Webern, Berg en andere).
'n Verdere werk van groot belang uit hierdie atonale of pantonale periode is die uiters invloedryke Pierrot Lunaire, Op. 21, van 1912. Dit is naamlik 'n nuwe siklus van ekspressionistiese liedere wat gekomponeer is na aanleiding van die Duitse vertaling van gedigte deur die Belgies-Franse digter Albert Giraud. Met behulp van die tegniek van Sprechstimme, of melodramaties gesproke resitasie, koppel die werk 'n vroulike sanger met 'n klein ensemble van vyf musikante. Die ensemble, wat tans algemeen na verwys word as die Pierrot-ensemble, bestaan uit fluite, klarinet, viool, tjello, spreker en klavier.
Kommandodrif-natuurreservaat
Kommandodrif-natuurreservaat is 'n natuurreservaat in die Oos-Kaap, Suid-Afrika wat deur die Oos-Kaapse Parkeraad bestuur word. Die reservaat se oppervlak beslaan 5 827 ha. Die Kommandodrifdam is in die reservaat geleë.
Arnold Schoenberg
1901–1914: eksperimente in atonaliteit
Wilhelm Bopp, direkteur van die Weense konservatorium in 1907, wou 'n breuk daarstel met die verouderde omgewing wat vir hom deur Robert Fuchs en Hermann Graedener verpersoonlik is. Nadat hy baie kandidate oorweeg het, het hy Schoenberg en Franz Schreker in 1912 onderwysposte aangebied. In die tyd het Schoenberg in Berlyn gewoon. Hy was nie heeltemal van die Weense konservatorium afgesny nie, aangesien hy 'n jaar tevore 'n privaat teorie-kursus aangebied het. Hy het die aanbod ernstig oorweeg, maar tog uiteindelik geweier. Daarna het hy aan Alban Berg geskryf en sy "weersin van Wene" as die hoofrede vir sy besluit aangegee. Hy het oorweging geskenk aan die idee dat dit finansieel die verkeerde besluit was, maar was tog uiteindelik tevrede daarmee. 'n Paar maande later het hy aan Schreker geskryf en gesuggereer dat dit ook vir hom 'n slegte idee sou wees om die onderwyspos te aanvaar. .
Eerste Wêreldoorlog
Die Eerste Wêreldoorlog het 'n krisis in sy ontwikkeling meegebring. Sy lewe is deur militêre diensplig ontwrig toe hy op 42-jarige ouderdom na die leër opgeroep is. Hy kon nooit ononderbroke of oor 'n uitgerekte tydperk werk nie, en gevolglik het hy baie onvoltooide werke en onderontwikkelde pogings nagelaat. By een geleentheid het 'n offisier met 'n hoër rang geëis om te weet of hy "daardie berugte Schoenberg" was.
In wat die musiekresensent Alex Ross 'n "daad van oorlogspsigose" noem, het Schoenberg vergelykings getref tussen Duitsland se aanslag op Frankryk en sy aanslag op dekadente burgerlike artistieke waardes. Terwyl hy die musiek van Bizet, Strawinski en Ravel in Augustus 1914 verwerp het, het hy geskryf: "Nou kom die afrekening! Nou sal ons hierdie middelmatige karnallies in slawerny ingooi en hulle leer om die Duitse gees te vereer en die Duitse God te aanbid".
Time (tydskrif)
Time is 'n nuustydskrif wat weekliks in die Verenigde State uitgegee word. Dit bevat inligting oor politiek en aktuele gebeurtenisse. Die eerste uitgawe is in 1923 gedruk. Dit word besit deur Time Inc., 'n filiaal van die mediamaatskappy Time Warner.
Hulle druk ook 'n tydskrif genaamd Time For Kids, wat op kinders gemik is. Die tydskrif beslaan agt bladsye en bevat meer prente en korter artikels as die gewone uitgawe.
Arnold Schoenberg
Eerste Wêreldoorlog
Die verslegtende verhouding tussen die kontemporêre komponiste en die publiek het daartoe gelei dat hy die Verein für musikalische Privataufführungen in 1918 in Wene gestig het. Hy wou 'n forum bied waarin moderne musikale komposisies sorgvuldig voorberei en beoefen kon word, en behoorlik uitgevoer kon word onder omstandighede wat beskerm is teen die voorskrifte van hedendaagse modes en die druk van die kommersiële wêreld. Vanaf die ontstaan daarvan, tot 1921, toe dit weens ekonomiese redes beëindig is, het die Genootskap 353 opvoerings aangebied aan betaalde lede, soms teen 'n koers van een opvoering per week. Gedurende die eerste jaar en 'n half van die bestaan daarvan het Schoenberg geen van sy eie werke laat uitvoer nie. In plaas daarvan het gehore by die konserte van die Vereniging moeilike kontemporêre komposisies van Skriabin, Debussy, Mahler, Webern, Berg, Reger en ander leidende figure van die vroeë 20ste-eeuse musiek laat hoor.
Ontwikkeling van die twaalftoon metode
Later sou Schoenberg die invloedrykste weergawe van die twaalftoon-metode van komposisie ontwikkel, wat in Frans en Engels deur René Leibowitz en Humphrey Searle in 1947 die alternatiewe benaming serialisme gegee is. Hierdie tegniek is deur baie van sy studente opgeneem, wat die sogenaamde Tweede Weense Skool gevorm het. Hulle het Anton Webern, Alban Berg en Hanns Eisler ingesluit, wat almal diep beïnvloed is deur Schoenberg. Hy het 'n aantal boeke gepubliseer, wat wissel van sy beroemde boek Harmonielehre (Teorie van Harmonie) tot Grondbeginsels van Musikale Komposisie, waarvan verskeie steeds in druk is en gebruik word deur musici en ontwikkelende komponiste.
Sy eerste vrou het in Oktober 1923 gesterf en in Augustus die volgende jaar het Schoenberg met Gertrud Schoenberg (née Kolisch; 1898–1967), die suster van sy leerling, die violis Rudolf Kolisch, getrou. Hulle het drie kinders gehad: Nuria Dorothea (gebore in 1932), Ronald Rudolf (gebore in 1937) en Lawrence Adam (gebore in 1941). Gertrude Kolisch Schoenberg het die libretto vir Schoenberg se eenbedryf opera getiteld Von heute auf morgen onder die skuilnaam Max Blonda geskryf. Op haar versoek is Schoenberg se (uiteindelik onvoltooide) stuk Die Jakobsleiter voorberei vir uitvoering deur Schoenberg se student Winfried Zillig. Na haar man se dood in 1951 het sy Belmont Music Publishers gestig, wat gewy is aan die publikasie van sy werke. Arnold het gebruik gemaak van die note G en E (Duits: Es, m.a.w., "S") vir "Gertrud Schoenberg", in die Suite vir septet, Op. 29 (1925).
Na die dood in 1924 van die komponis Ferruccio Busoni, wat as direkteur van 'n meesterklas in komposisie aan die Pruisiese kunsakademie in Berlyn gedien het, is Schoenberg die volgende jaar in hierdie pos aangestel, maar vanweë gesondheidsprobleme kon hy nie sy amp tot 1926 beklee nie. Onder sy noemenswaardige studente in hierdie tydperk was die komponiste Robert Gerhard, Nikos Skalkottas en Josef Rufer.
Saam met sy twaalftoon-werke was 1930 die jaar van Schoenberg se terugkeer na tonaliteit, met nommers 4 en 6 van die Ses Stukke vir Manlike Koor, Op. 35, terwyl die ander stukke dodekafonies is.
Time (tydskrif)
Persoon van die jaar-uitgawes
In 2006 is "Jy" (Engels: You) aangewys as die persoon van die jaar, ’n skuif wat gemengde reaksie ontlok het. Sommige het gedink dis ’n skeppende idee, terwyl ander ’n regte persoon van die jaar wou gehad het. Die redakteurs het agterna gedink dit was ’n fout: "Ons gaan dit net een keer doen."
In 2017 het Time "The Silence Breakers" as vroue en mans van die jaar aangewys – mense wat met persoonlike stories van seksuele teistering na vore gekom het.
Arnold Schoenberg
Derde Ryk en sy verhuising na die Verenigde State
Schoenberg het in sy pos voortgegaan totdat die Nazi's in 1933 aan bewind gekom het. Terwyl hy in Frankryk vakansie gehou het, is hy gewaarsku dat dit gevaarlik sou wees om na Duitsland terug te keer. Schoenberg het formeel sy lidmaatskap van die Joodse godsdiens by 'n sinagoge in Parys hervat, en daarna met sy gesin na die Verenigde State gereis. Dit het egter eers gebeur nadat sy pogings om na Brittanje te verhuis nie suksesvol was nie. Hy het die hulp van sy voormalige student en groot kampvegter, die dirigent Edward Clark, gevra om hom te help om 'n Britse onderwyspos of selfs 'n Britse uitgewer te verkry, maar dit was tevergeefs.
Time (tydskrif)
Time 100
In onlangse jare het Time ’n jaarlikse lys van die 100 invloedrykste mense saamgestel. Aanvanklik was dit die 100 invloedrykste mense van die 20ste eeu. Die voorblad van dié uitgawes het gewoonlik verskeie van die mense op die lys se foto's op en ’n taamlike groot deel van die tydskrif word afgestaan aan ’n artikel oor elk van die 100 mense.
Die tydskrif het in 2005 ook uitgawes gehad wat gewy is aan "All-TIME 100 best novels" en "All-TIME" 100 best movies",  in 2017 "The 100 Best TV Shows of All-TIME", en in 2012 "All-TIME 100 Fashion Icons".
Arnold Schoenberg
Derde Ryk en sy verhuising na die Verenigde State
Sy eerste onderwyspos in die Verenigde State was aan die Malkin Conservatory in Boston. Hy het na Los Angeles verhuis, waar hy doseer het aan die Universiteit van Suid-Kalifornië en die Universiteit van Kalifornië, Los Angeles (UCLA), wat albei later 'n musiekgebou op hul onderskeie kampusse na Schoenberg vernoem het (Schoenberg Hall).
Time (tydskrif)
Rooi-X-voorblaaie
Vyf keer in die geskiedenis het die tydskrif ’n kruis oor die gesig of nasionale simbool op die voorblad aangebring. Die eerste keer was op 7 Mei 1945, toe ’n rooi kruis oor Adolf Hitler se gesig voorgekom het. Meer as drie maande later, op 20 Augustus 1945, is die enigste swart kruis nog aangebring oor die vlag van Japan, wat verteenwoordigend was van die land se oorgawe en die einde van die Tweede Wêreldoorlog.
Byna 58 jaar later het Time ’n uitgawe gepubliseer met ’n rooi kruis oor die gesig van Saddam Hoesein, op 21 April 2003, twee weke ná die inval. Op 13 Junie 2006 was daar ’n rooi kruis oor die gesig van die Jordaniese djihadis Abu Musab al-Zarqawi ná sy dood in ’n Amerikaanse lugaanval in Irak. Die mees onlangse rooi kruis was op 2 Mei 2011, ná die dood van Osama bin Laden.
Arnold Schoenberg
Derde Ryk en sy verhuising na die Verenigde State
Hy is in 1935 aangestel as besoekende professor aan UCLA op aanbeveling van Otto Klemperer, musiekdirekteur en dirigent van die Los Angeles Filharmoniese Orkes; en die volgende jaar is hy bevorder tot professor teen 'n salaris van $ 5.100 per jaar, wat hom in staat gestel het om in Mei 1936 of 1937 'n huis by 116 North Rockingham in Brentwood Park, Los Angeles, naby die UCLA-kampus, vir $ 18.000 te koop. Hierdie adres was direk oorkant die straat van Shirley Temple se huis, en daar was hy bevriend met sy mede-komponis (en tennismaat) George Gershwin. Die Schoenbergs het op Sondae middae byeenkomste gehou wat bekend was vir uitstekende koffie en Weense fyngebak. Van die gaste wat dikwels kom inloer het, het Otto Klemperer (wat in April 1936 komposisie (privaat) studeer het onder Schoenberg), Edgard Varèse, Joseph Achron, Louis Gruenberg, Ernst Toch, en, by geleentheid, bekende akteurs soos Harpo Marx en Peter Lorre ingesluit (. ; ; ; ; ; ). Die komponiste Leonard Rosenman en George Tremblay, asook Edward B. Powell, het op die stadium saam met Schoenberg gestudeer.
Na sy verhuising na die Verenigde State op 31 Oktober 1933 het die komponis die alternatiewe spelling van sy van Schoenberg, eerder as Schönberg, gebruik, alhoewel hy volgens een skrywer die verandering 'n jaar tevore aangebring het.
Hy het vir die res van sy lewe daar gewoon, maar het aanvanklik gesukkel om gevestig te raak. Rondom 1934 het hy aansoek gedoen vir 'n pos as onderwyser in harmonie en teorie aan die New South Wales State Conservatorium in Sydney. Schoenberg het ook op 'n tyd die opsie van emigrasie na Nieu-Seeland ondersoek. Sy student (en neef van Schoenberg se skoonmoeder Henriette Kolisch) was die komponis Richard Hoffmann, wat in Wene gebore was maar vanaf 1935 tot 1947 in Nieu-Seeland gewoon het. Bowendien was Schoenberg van kindsbeen af gefassineer met eilande, en veral Nieu-Seeland, moontlik vanweë die skoonheid van die posseëls wat deur die land uitgereik is.
Gedurende hierdie finale periode het Schoenberg verskeie noemenswaardige stukke geskryf, insluitende die moeilike Vioolconcerto, Op. 36 (1934/36), die Kol Nidre, Op. 39, vir koor en orkes (1938), die Ode aan Napoleon Buonaparte, Op. 41 (1942), die roerende en atmosferiese Klavierconcerto, Op. 42 (1942), en sy gedenkstuk aan die slagoffers van die Shoa, A Survivor from Warsaw, Op. 46 (1947). Hy kon nie sy opera Moses und Aron (1932/33) voltooi nie, wat een van die eerste werk van die genre was wat volledig geskryf is met behulp van dodekafoniese komposisie tegnieke. Saam met twaalftoonmusiek het Schoenberg gedurende sy laaste periode ook weer teruggekeer na tonaliteit, met werke soos die Suite vir Strykinstrumente in G majeur (1935), die Kamersimfonie nr. 2 in E mineur, Op. 38 (begin in 1906, voltooi in 1939) en die Variasies op 'n Resitatief in D mineur, Op. 40 (1941). Gedurende hierdie tydperk was sy mees noemenswaardige studente John Cage en Lou Harrison.
Hy het in 1941 'n burger van die Verenigde State geword. Hy was die eerste inwonende komponis van die Musiekakademie van die Weste se somer konservatorium.
Dood en bygelowigheid
Die bygelowige aard van Schoenberg het moontlik sy dood veroorsaak. Die komponis het triskaidekafobie (die vrees vir die nommer 13) gehad, en volgens sy vriendin Katia Mann was hy bang dat hy sou sterf gedurende 'n jaar wat 'n veelvoud van 13 was (aangehaal in ). Dit het moontlik in 1908 begin met die komposisie van die dertiende lied van die sangsiklus "Das Buch der Hängenden Gärten", Op. 15. Hy het sy vyf-en-sestigste verjaardag in 1939 so gevrees dat 'n vriend, die komponis en astroloog Dane Rudhyar, gevra is om Schoenberg se horoskoop voor te berei. Rudhyar het dit gedoen en aan Schoenberg gesê dat die jaar gevaarlik is, maar nie noodlottig nie.
Maar in 1950, op sy 76ste verjaardag, het 'n astroloog 'n brief aan Schoenberg geskryf waarin hy gewaarsku is dat die jaar kritiek is: 7 + 6 = 13 (Nuria Schoenberg-Nono, aangehaal in ). Dit het die komponis depressief gemaak, want tot op daardie stadium was hy nog net versigtig vir veelvoude van 13 en het hy dit nooit oorweeg om die syfers van sy ouderdom bymekaar te voeg nie. Hy het op Vrydag, 13 Julie 1951, kort voor middernag gesterf. Schoenberg het die hele dag in die bed gebly in 'n angstige en depressiewe toestand. Sy vrou Gertrud het die volgende dag in 'n telegram aan haar skoonsuster Ottilie berig dat Arnold om 23:45 uur oorlede is, 15 minute voor middernag. In 'n brief aan Ottilie van 4 Augustus 1951 verduidelik Gertrud: "Omstreeks kwart voor twaalf kyk ek na die horlosie en sê vir myself: nog 'n kwartier en dan is die ergste verby. Toe bel die dokter my. Arnold se keel het gerammel, sy hart het twee keer kragtig geklop, en dit was die einde".
Schoenberg se as is later op 6 Junie 1974 in die Zentralfriedhof in Wene begrawe..
Musiek
Schoenberg se komposisies in die repertorium van moderne kunsmusiek strek oor 'n periode van meer as 50 jaar. Tradisioneel word hulle in drie tydperke verdeel, alhoewel hierdie indeling waarskynlik arbitrêr is, aangesien die musiek in elk van hierdie periodes baie wissel. Die idee dat sy twaalf-toon periode " 'n stilisties koherente liggaam van werke verteenwoordig, word eenvoudig nie ondersteun deur die musikale bewyse nie", en belangrike musikale eienskappe – veral dié wat verband hou met motiefontwikkeling – oorskry hierdie grense heeltemal. Die eerste van hierdie tydperke, 1894–1907, word geïdentifiseer in die nalatenskap van die hoog-romantiese komponiste van die laat negentiende eeu, asook met "ekspressionistiese" bewegings in die digkuns en die kuns. Die tweede, 1908–1922, word gekenmerk deur wat dikwels beskryf is (alhoewel nie deur Schoenberg self nie) as "vrye atonaliteit". Die derde, vanaf 1923, begin met Schoenberg se uitvinding van die "twaalftoon komposisiemetode". Schoenberg se bekendste studente, Hanns Eisler, Alban Berg en Anton Webern, het Schoenberg getrou gevolg deur elkeen van hierdie intellektuele en estetiese oorgange, alhoewel nie sonder aansienlike eksperimentering en 'n verskeidenheid benaderings nie.
Eerste periode: Laat Romantiek
Schoenberg se posisie as komponis het hom uniek onder sy eweknieë gemaak deurdat sy prosedures kenmerke vertoon het van sowel Brahms as Wagner, wat deur die meeste kontemporêre luisteraars as polêre teenoorgesteldes beskou is, en wat verteenwoordigend was van onderling uitsluitende rigtings in die nalatenskap van Duitse musiek. Schoenberg se ses liedjies, op. 3 (1899–1903) vertoon byvoorbeeld 'n konserwatiewe helderheid van tonale organisasie wat tipies is van Brahms en Mahler. Verder weerspieël dit 'n belangstelling in gebalanseerde frases en 'n onversteurde hiërargie van verhoudings tussen die verskillende sleutels. Die liedjies ondersoek egter ook buitengewoon gewaagde toevallige chromatisiteit, en wil dit voorkom asof dit streef na 'n Wagneriaanse "verteenwoordigende" benadering tot motiewe identiteit. Die sintese van hierdie benaderings bereik 'n apeks in sy Verklärte Nacht, Op. 4 (1899), 'n programmatiese werk vir stryksekstet wat verskeie kenmerkende "leitmotif"-tipe temas ontwikkel, met elkeen wat op sy beurt die laaste een ondergeskik stel. Die enigste motiewe elemente wat regdeur die werk voortduur is die wat voortdurend opgelos, gevarieer en weer gekombineer word, in 'n tegniek wat hoofsaaklik in Brahms se musiek geïdentifiseer word, wat Schoenberg "ontwikkelende variasie" genoem het. Schoenberg se prosedures in die werk word gelyktydig op twee maniere georganiseer; en suggereer dadelik 'n Wagneriaanse diskoers van motiewe, sowel as 'n Brahmsiaanse benadering tot motiefontwikkeling en tonale samehang.
Tweede periode: Vrye atonaliteit
Schoenberg se musiek vanaf 1908 eksperimenteer op verskillende wyses met die afwesigheid van tradisionele toonsoorte of toonsentrums. Sy eerste eksplisiet atonale stuk was die tweede strykkwartet, Op. 10, met sopraan. Die laaste beweging van hierdie stuk het geen toonsoortteken nie, wat die formele skeiding van Schoenberg met diatoniese harmonieë aandui. Ander belangrike werke uit die era sluit in sy sangsiklus Das Buch der Hängenden Gärten, Op. 15 (1908–1909), sy Vyf Orkesstukke, Op. 16 (1909), die invloedryke Pierrot Lunaire, Op. 21 (1912), asook sy dramatiese Erwartung, Op. 17 (1909). Die dringendheid van musikale konstruksies wat in tonale sentrums ontbreek, of tradisionele dissonansie-konsonansie-verhoudings, kan egter teruggevoer word tot na sy Kamersimfonie nr. 1, Op. 9 (1906), 'n werk wat opmerklik is vir sy toonontwikkeling van heel-toon en kwartale harmonie, en die inisiasie daarin van dinamiese en ongewone ensemble-verhoudings, wat dramatiese onderbreking en onvoorspelbare instrumentale verhoudings behels; baie van hierdie kenmerke sou die timbre – georiënteerde kamermusiek-estetika van die komende eeu tipeer.
Derde periode: Twaalf-toon en tonale werke
In die vroeë 1920's het hy gewerk aan die ontwikkeling van 'n reeling wat sy musikale tekstuur eenvoudiger en duideliker sou maak. Dit het gelei tot die "metode om met twaalf tone wat slegs met mekaar verband hou te komponeer", waarin die twaalf toonhoogtes van die oktaaf as gelykwaardig beskou word, en geen toon of tonaliteit die beklemtoning ontvang wat dit in klassieke harmonie beklee nie. Hy het dit beskou as die ekwivalent in musiek van Albert Einstein se ontdekkings in fisika. Schoenberg het dit op karakteristieke wyse aangekondig tydens 'n wandeling saam met sy vriend Josef Rufer, toe hy gesê het: "Ek het 'n ontdekking gemaak wat sal verseker dat Duitse musiek vir die volgende 100 jaar die botoon voer". Hierdie periode het die Variasies vir orkes, Op. 31 (1928); die Klavierstukke, Opp. 33a & b (1931), en die klavierconcerto, Op. 42 (1942), ingesluit. In teenstelling met sy reputasie vir strengheid, het Schoenberg se gebruik van die tegniek baie verskil volgens die vereistes van elke individuele komposisie. Die struktuur van sy onvoltooide opera Moses und Aron verskil dus van sy Phantasy vir viool en klavier, Op. 47 (1949).
Eerste werke
Na 'n paar vroeë probleme het die publiek Schoenberg begin aanvaar, met werke soos die simfoniese gedig Pelleas und Melisande tydens 'n opvoering in Berlyn in 1907. Tydens die Weense première van die Gurre-Lieder in 1913 ontvang hy 'n staande ovasie wat 'n kwartier duur.
Nietemin is baie van sy werk nie goed ontvang nie. Sy Kamersimfonie no. 1 het in 1907 'n onopvallend première gehad. Toe dit egter weer op 31 Maart 1913 tydens die Skandalkonzert gespeel is (waartydens daar ook werke deur Berg, Webern en Zemlinski gespeel is), "kon mens die skril geluid van deursleutels hoor onder die gewelddadige geklap, en in die tweede galery het die eerste geveg van die aand reeds begin." Later tydens die konsert, tydens 'n uitvoering van die Altenberg Lieder deur Berg, het gevegte uitgebreek nadat Schoenberg die optrede onderbreek het met dreigemente dat enige skoorsoekers en moeilikheidmakers deur die polisie verwyder sal word.
Twaalftoon periode
Volgens Ethan Haimo is 'n duidelike begrip van Schoenberg se twaalf-toon werk moeilik te bereik, onder meer as gevolg van die "ware revolusionêre aard" van sy nuwe stelsel en valse inligting wat deur vroeë skrywers versprei is oor die stelsel se "reëls" en "uitsonderings" "wat min verband hou met die belangrikste kenmerke van die musiek van Schoenberg", die geheimsinnigheid van die komponis en die wydverspreide gebrek aan die beskikbaarheid van sy sketse en manuskripte tot in die laat 1970's. Gedurende sy lewe is hy "onderwerp aan kritiek en mishandeling wat selfs agterna skokkend voorkom".
Schoenberg het Igor Strawinski se nuwe neoklassieke tendense gekritiseer in die gedig "Der neue Klassizismus" (waarin hy Neoklassisisme afkraak en verwerp, en na Strawinski verwys as "Der kleine Modernsky"), wat hy as teks vir die derde van sy Drei Satiren, Op. 28 gebruik het.
Schoenberg se twaalf-toon komposisietegniek het een van die belangrikste en mees omstrede kwessies onder Amerikaanse en Europese musikante geword gedurende die middel tot laat twintigste eeu. Vanaf die veertigerjare tot vandag toe het komponiste soos Pierre Boulez, Karlheinz Stockhausen, Luigi Nono en Milton Babbitt Schoenberg se nalatenskap in toenemend radikale rigtings uitgebrei. Die groot stede van die Verenigde State (bv. Los Angeles, New York en Boston) het histories beduidende uitvoerings van Schoenberg se musiek gehad, met voorstanders soos Babbitt in New York en die Frans-Amerikaanse dirigent-pianis Jacques-Louis Monod. Schoenberg se studente was invloedryke onderwysers aan groot Amerikaanse universiteite: Leonard Stein aan die Universiteit van Suid-Kalifornië (USC), UCLA en California Institute of the Arts (CalArts); Richard Hoffmann aan die Oberlin Conservatory of Music; Patricia Carpenter aan Columbia; en Leon Kirchner en Earl Kim aan Harvard. Musici wat verbonde was aan Schoenberg het 'n groot invloed gehad op die praktyk van hedendaagse musiekuitvoering in die VSA (bv. Louis Krasner, Eugene Lehner en Rudolf Kolisch aan die New England Conservatory of Music en Eduard Steuermann en Felix Galimir aan die Juilliardskool). In Europa het die werk van Hans Keller, die Italianer Luigi Rognoni, en René Leibowitz 'n meetbare invloed uitgeoefen op die verspreiding van Schoenberg se musikale nalatenskap buite Duitsland en Oostenryk. Sy leerling en assistent Max Deutsch, wat later professor in musiek geword het, was ook 'n dirigent wat 'n opname van drie "meesterwerke" deur Schoenberg saam met die Orchestre de la Suisse Romande gemaak het, en wat postuum in 2013 vrygestel is. Hierdie opname bevat kort lesings deur Deutsch oor elk van die stukke.
Kritiek
Ernst Krenek het in die twintigerjare kritiek uitgespreek op 'n sekere onbenoemde handelsmerk van kontemporêre musiek (vermoedelik Schoenberg en sy dissipels) as "die selfbevrediging van 'n individu wat in sy ateljee sit en reëls uitvind waarvolgens hy dan sy aantekeninge skryf". Schoenberg het aanstoot geneem oor hierdie opmerking en geantwoord dat Krenek "slegs hoere as luisteraars begeer".
Allen Shawn het opgemerk dat, gegewe Schoenberg se lewensomstandighede, sy werk gewoonlik eerder "verdedig" as na geluister word, en dat dit moeilik is om dit apart te sien van die ideologie waarmee dit geassosieer word. Richard Taruskin beweer dat Schoenberg " 'n poëtiese dwaling" (soos hy dit noem) gepleeg het, en dat hy sodoende daardeur die oortuiging openbaar dat die belangrikste aspekte (of al wat saak maak) van 'n kunswerk die blote maak daarvan is en die insette van die maker, en dat die luisteraar se plesier nie die komponis se primêre doelwit moet wees nie. Taruskin kritiseer verder ook die idee dat die waarde van Schoenberg as komponis gemeet word in terme van sy invloed op ander kunstenaars, asook die oorskatting van sy tegniese innovasies asook die beperking van enige kritiek tot sake van struktuur en vakmanskap, terwyl ander benaderings as vulgêr afgewys word.
Thomas Mann se Dokter Faustus
Adrian Leverkühn, die protagonis van Thomas Mann se roman Doctor Faustus (1947) is 'n komponis wie se gebruik van die twaalftoontegniek ooreenstem met die vernuwings van Arnold Schoenberg. Schoenberg was ontevrede hieroor en het 'n briefwisseling met Mann begin na die publikasie van die roman.
Persoonlikheid en buitemusikale belange
Schoenberg het as skilder oor aansienlike talent beskik. Sy werke is goed genoeg geag om saam met die van Franz Marc en Wassily Kandinsky uitgestal te word, as synde mede-lede van die ekspressionistiese Blue Rider-groep.
Pous Benedictus VIII
Benedictus VIII was die 143ste pous van die Rooms-Katolieke Kerk en die eerste van die Tusculani pouse.
Biografie
Pous Benedictus VIII is gebore as Theophylactus II van Tusculum ongeveer in 948 in Rome, Italië die seun van Gregorius, graaf van Tusculum en sy vrou Maria. Voor sy verkiesing was hy 'n leek. Op 17 Mei 1012 volg hy Pous Sergius IV op en regeer tot sy dood op 9 April 1024. Hy word opgevolg deur sy broer Pous Johannes XIX. Die naam ‘Benedictus' beteken 'geseënde'.
Pontifikaat
Pous Benedictus VIII was die kandidaat van die adellike familie wat by die Crescenzi oorgeneem het as heersers van Rome, die Tusculani. Sy gesag word betwis deur Teenpous Gregorius VI. Na sy verkiesing gee hy sy titel Graaf van Tusculum, wat hy van sy vader geërf het, aan sy broer Alberic. Sy ander broer Romanus maak hy hertog van Rome.
Op 14 Februarie 1014 kroon hy Hendrik II en sy vrou Kunigunde tot keiser en keiserin van die Heilige Romeinse Ryk. Die pous lei die verdrywing van die Sarasene uit Sardinië. In 1018 of 1022 hou hy 'n sinode in Pavia waar simonie veroordeel word en die selibaat vir priesters bepleit. Hy steun ook die hervormingsbeweging van Cluny.
In 1020 reis die pous na Duitsland vir oorleg met Hendrik II. Hy wy die katedraal in Bamberg in tydens die Paasfees. Hendrik bevestig die donasies van Karel die Grote en Otto I aan die pousdom. Benedictus oorreed Hendrik om 'n leërmag na Suid-Italië te stuur om sy onderhoriges wat na die Grieke oorgeloop het, weer onder sy bewind te bring.
In 1017 en weer in 1020 laat hy Jode in Rome onthoof en verbrand onder die voorwendsel dat hulle godslastering die oorsaak van 'n orkaan en 'n aardbewing sou wees.
UTC+10:30
UTC+10:30 is die tydsone vir:
Standaardtyd hier is UTC+9:30.
Eksterne skakels
Huso horario
Nederland
Nederland (Nederlands: [ˈneːdərlɑnt], ; Wes-Fries: Nederlân), informeel Holland, is 'n land in die noordweste van die Europese vasteland en bestaan uit 12 provinsies. Dit word begrens deur die Noordsee in die noorde en weste, België in die suide en Duitsland in die ooste; in die Noordsee grens Nederland ook aan die Verenigde Koninkryk. Die hoofstad is Amsterdam en die regeringsetel is Den Haag. Die Karibiese eilande Bonaire, Saba en Sint Eustatius maak ook deel van Nederland uit. Saam met die Karibiese eilande Aruba, Curaçao en Sint Maarten vorm Nederland die Koninkryk van die Nederlande. Die land se amptelike taal is Nederlands, met Wes-Fries as 'n tweede ampstaal in die provinsie Friesland, en Engels en Papiaments as sekondêre ampstale in die Karibies Nederland. Nederlandse Nedersaksies en Limburgs is erkende streekstale (gebesig onderskeidelik in die (noord)ooste en suidooste), terwyl Romani en Jiddisj erkende minderheidstale is.
Nederland se vier grootste stede is Amsterdam, Rotterdam, Den Haag en Utrecht. Amsterdam is die land se mees bevolkte stad en amptelike hoofstad, terwyl Den Haag die Stategeneraal, die Kabinet en die Hooggeregshof huisves. Die Rotterdamse hawe is die besigste beide in Europa en buite Asië, net ná die Volksrepubliek China en Singapoer. Die Amsterdamse Lughawe Schiphol is die belangrikste in Nederland en die derde besigste in Europa net ná Londen se Heathrow en Parys se Charles de Gaulle. Nederland is 'n stigtingslid van die Europese Unie, Eurosone, G10, NAVO, OESO en WHO, maar ook deel van die Schengengebied en die trilaterale Benelux. Dit huisves 'n aantal interregeringsorganisasies en internasionale howe, waarvan die meeste in Den Haag, wat vervolgens die "wetlike hoofstad van die wêreld" genoem word.
Nederland beteken letterlik "Lae Lande" en verwys na sy lae hoogte en plat topografie, waarvan net sowat 50% 1 meter bo seevlak geleë is, en naastenby 26% benede seevlak. Die meeste gebiede benede seevlak, bekend as polders, is tydens landherwinning verkry wat in die 14de eeu begin het. In die omgangstaal of informeel word na Nederland as Holland verwys. Met 'n bevolking van sowat 17,4 miljoen op 'n oppervlakte van omtrent 41 800 km² — waarvan die landoppervlakte 33 500 km² — maak van Nederland met 'n bevolkingsdigtheid van 521/km² die twaalfde digsbevolkte land in die wêreld en die vyfde digsbevolkte in Europa. Nogtans is Nederland die wêreld se tweede belangrikste uitvoerder van voedsel en landbouprodukte (na die Verenigde State), danksy sy vrugbare grond, gematigde klimaat, intensiewe landbou en vindingrykheid.
Nederland handhaaf sedert 1848 'n unitêre parlementêre grondwetlike monargie. Die land beskik oor 'n tradisie van Verzuiling en 'n lang geskiedenis van sosiale verdraagsaamheid; hulle het aborsie, prostitusie en genadedood gewettig en 'n liberale dwelmbeleid. Nederland het in 1870 die doodstraf in die burgerlike reg afgeskaf, hoewel dit eers heeltemal verwyder is totdat 'n nuwe grondwet in 1983 goedgekeur is. Nederland het reeds in 1917 die stemreg vir vroue ingevoer en in 2001 die eerste land geword om selfdegeslaghuwelike te wettig. Sy gemengde mark binne 'n gevorderde ekonomie het die elfde hoogste per kapita-inkoms wêreldwyd. Nederland beklee wêreldwyd die eerste plekke wat persvryheid, ekonomiese vryheid, menslike ontwikkeling, lewenskwaliteit en geluk betref. In 2019 het Nederland die tiende grootste ekonomie volgens BBP per capita gehad, die tiende plek van menslike ontwikkeling en die vyfde plek op die Wêreldgelukindeks beklee.
Etimologie
Mense verwys dikwels na Nederland as Holland — die naam van die ou provinsie Holland en die gesamentlike naam van die twee huidige provinsies Noord- en Zuid-Holland, maar Holland is net 'n deel van Nederland, soos Engeland net 'n deel van die Verenigde Koninkryk is.
Nederland en die Lae Lande
Beide die streek Lae Lande (bestaande uit België, Nederland en Luxemburg) en die land Nederland het dieselfde toponiem. Plekname met Neder (of lage), Nieder, Nether (of low) en Nedre (in Germaanse tale) en Bas of Inferior (in Romaanse tale) word dwarsdeur Europa gebruik. Hulle word soms in 'n deiktiese verhouding tot 'n hoër grond wat vervolgens Upper, Boven, Oben, Superior of Haut genoem word, geplaas. In die geval van die Lae Lande/Nederland is die geografiese ligging van die laer streek min of meer stroomaf en naby die see. Die geografiese ligging van die boonste streek het oor die tyd heen egter aansienlik verander, afhangende van die ligging van die ekonomiese en militêre mag wat die Lae Lande oorheers het. Die Romeine het tussen die Romeinse provinsies stroomaf Germania Inferior (hedendaags dele van België en Nederland) en stroomop Germania Superior (hedendaags dele van Duitsland) onderskei. Die benaming "laag" vir die streek het in die 10de eeu weer verskyn, toe die Hertogdom Neder-Lotharinge die meeste van hierdie gebied beslaan het. Maar hierdie keer is die ooreenstemmende "boonste" streek Opper-Lotharinge in die hedendaagse Noord-Frankryk geleë.
Die hertoë van Boergondië, wat die Lae Lande in die 15de eeu beheer het, het die term les pays de par deçà ("die lande hier") vir die Lae Lande in teenoorstelling van les pays de par delà ("die lande daar") vir hul oorspronklike tuisland Boergondië in die hedendaagse sentraal-oostelike Frankryk gebruik. Onder Habsburgse heerskap het Les pays de par deçà in pays d'embas ("land hieronder") verander, 'n deiktiese uitdrukking in verhouding tot ander Habsburgse besittings soos Hongarye en Oostenryk. Dit is in Nederlandse kontemporêre amptelike dokumente as Neder-landen vertaal. Vanuit 'n streeksoogpunt was Niderlant in die laat Middeleeue ook die gebied tussen die riviere Maas en Ryn. Die gebied Oberland ("Hoogland") was in hierdie deiktiese konteks die gebied rondom Keulen.
Vanaf die middel-16de eeu het die "Lae Lande" en "Nederland" hul oorspronklike deiktiese betekenis verloor. Albei was nes Vlaandere waarskynlik die mees gebruikte benamings 'n pars pro toto vir die Lae Lande, veral in die Romaanse tale van Europa. Die Tagtigjarige Oorlog (1568–1648) het die Lae Lande in 'n onafhanklike noordelike Nederlandse Republiek (of verlatyns as Belgica Foederata, "Federale Nederland", die voorloper van Nederland) en 'n Spaansbeheerde Suidelike Nederlande (verlatyns as Belgica Regia, "Koninklike Nederland", die voorloper van België) verdeel. Die Lae Lande verwys nou in sy geheel na die drie lande Nederland, België en Luxemburg, alhoewel dié term in die meeste Romaanse tale na Nederland verwys. Dit word sinoniem met die meer neutrale en geopolitiese term Benelux gebruik.
Holland
In verskeie tale, insluitende Afrikaans, word na Nederland soms as Holland verwys. Die streek Holland bestaan uit Noord- en Zuid-Holland, twee van die nasie se twaalf provinsies, voorheen 'n enkele provinsie, nog vroeër, die County Holland, 'n oorblyfsel van die ontbinde Friese Koninkryk. Na die agteruitgang van beide die Hertogdom Brabant en die County Vlaandere het Holland die ekonomies en polities leidende county in die Lane Lande geword. Die klem op Holland tydens die stigting van die Nederlandse Republiek, die Tagtigjarige Oorlog en die Anglo-Nederlandse oorloë van die 16de, 17de en 18de eeue het van Holland die pars pro toto van die hele land gemaak, wat nou as informeel of selfs inkorrek beskou word. Die gebruik van die term Holland vir die hele Nederland word deur die meeste Nederlanders verwerp. Nogtans word die naam "Holland" vir die Nederlandse nasionale sokkerspan, insluitende in Nederland gebruik, en die Nederlandse regering se internasionale webwerwe vir beide toerisme en handel lui "holland.com" en "hollandtradeandinvest.com". In 2020 het die Nederlandse regering egter aangekondig dat hulle in die toekoms net as "Nederland" sal optree.
Voorgeskiedenis (voor 800 v.C.)
Met die einde van die laaste Ystydperk het die huidige tydperk begin, die Holoseen (9700 v.C. – hede). Gedurende hierdie tydperk het die temperatuur en daarmee saam die seevlak gestyg, wat tot die oorstroming van die Noordseebeken gelei het. Die moerasagtige rivierdelta wat later Nederland genoem sou word, was egter nog min aantreklik en die bewoning daarvan bly aanvanklik beperk op aangepaste jagter-versamelaars. Vanuit Suidwes-Asië het tussen 8000 en 6700 jaar gelede landbou oor die hele Europa begin versprei. Aangesien die deltagebied 'n randgebied was, het die Neolitikum relatief laat begin en was veral beperk op die hoër loessgronde. Nedersettings het begin vorm, maar stede, soos hulle in die sentrum van die Ou Wêreld begin vorm het, was nog heeltemal onbekend.
Die voorgeskiedenis van die huidige Nederland is gekenmerk deur die see en riviere wat die laagliggende gebied gereeld oorspoel het. Die oudste menslike oorblyfsels (Neanderdaller) is in hoërliggende gebiede gevind, naby Maastricht, en volgens ramings sowat 250 000 jaar oud. Aan die einde van die Weichsel-Ystydperk het die Nomadiese laat Neopaleolitiese Hamburg-beskawing (ca. 13 000–10 000 v.C.) in die gebied begin rendiere met spere jaag, maar die latere Ahrensburg-beskawing (ca. 11 200–9500 v.C.) het van pyl en boog gebruik gemaak. Van die Mesolitiese Maglemose-beskawing (ca. 8000 v.C.) is die wêreldwyd oudste kano in Drenthe gevind.
Die inheemse laat Mesolitiese jagter-versamelaars van die Swifterbantbeskawing (ca. 5600 v.C.) was verbind aan die Suid-Skandinawiese Ertebølle-beskawing en sterk geheg aan riviere en oop water. Tussen 4800 en 4500 v.C. het die Swifterbant-mense van die naburige Bandkeramiese beskawing die gebruik van veetelt begin oorneem, en vanaf 4300 tot 4000 v.C. die gebruik van landbou. Die Tregterbekerbeskawing (ca. 4300–2800 v.C.), wat verwant was aan die Swifterbantbeskawing, het dolmen, groot steengraafmonunente in Drenthe, opgerig. Daar was 'n vinnige en gladde oorgang van die Tregterbekerlandboubeskawing na die pastoralistiese Pan-Europese Toubekerbeskawing (ca. 2950 v.C.). In die suidweste het die Seine-Oise-Marne-beskawing — wat verwant was aan die Vlaardingenbeskawing (ca. 2600 v.C.), 'n skynbaar meer primitiewe beskawing van jagter-versamelaars — tot in die Neolitiese tydperk voortbestaan, voordat hulle ook deur die Toubekerbeskawing vervang is.
Vir die daaropvolgende Klokbekerbeskawing (2700–2100 v.C.) is verskeie oorsprongsgebiede vermoed, insluitende die Iberiese Skiereiland, Nederland en Sentraal-Europa. Hulle het metaalwerk in koper, goud en later brons ingevoer en internasionale handelsroetes geopen wat nog nie voorheen gesien is nie, soos die ontdekking van koperartefakte weerspieël, aangesien dié metal normaalweg nie in Nederlandse bodem aangetref word nie. Uit die groot aantal vondse van skaars bronsartefakte in Drenthe blyk dit, dat dié stad in die bronstydperk (2000–800 v.C.) 'n belangrike handelsentrum was. Die Klokbekerbeskawing het plaaslik ontwikkel in die Doringdraadbekerbeskawing (2100–1800 v.C.) en later die Elpbeskawing (ca. 1800–800 v.C.), 'n argeologiese beskawing uit die Midde-Bronstydperk met erdewerk van 'n lae gehalte as 'n kenmerk. Die aanvanklike fase van die Elpbeskawing is gekenmerk deur grafheuwels (1800–1200 v.C.) wat baie ooreenstemmings toon met kontemporêre grafheuwels van Noord-Duitsland en Skandinawië en glo verwant was aan die Grafheuwelbeskawing in Sentraal-Europa. In die daaropvolgende fase is, na aanleiding van die Urnveldbeskawing (1200–800 v.C.) se gebruike, dooies veras, hul as in urne geplaas en op velde begrawe. Die suidelike gebiede is daarna deur die verwante Hilversumbeskawing (1800–800 v.C.) gekenmerk, wat blykbaar van die vorige Doringdraadbekerbeskawing kulturele bande met Brittanje geërf het.
Kelte, Germaanse stamme en Romeine (800 v.C.–410 n.C.)
[[Lêer:Celts in Europe.png|duimnael|links|Kaart van die diachroniese uitbreiding van Keltiese stamme in Europa volgens 19de eeuse hipoteses:
]] Vanaf 800 v.C. het die Ystertydperk-Keltiese Hallstatt-beskawing invloedryk geword en die Hilversumbeskawing vervang. Ystererts het 'n mate van welvaart meegebring en was dwarsdeur die land beskikbaar, insluitende moerasyster. Smede het met brons en yster van nedersetting tot nedersetting gereis en goedere op aanvraag versinsel. Die Vorstengraf van Oss (700 v.C.) is gevind in 'n grafheuwel, die grootste van sy aard in Wes-Europa en het 'n ysterswaard met 'n inlegsel van goud en koraal bevat. Deur die invoering van nuwe tegnologieë vir metaalverwerking kon voedsel meer doeltrefend versamel word, wat tot die stigting van 'n elite gelei het wat hulself met anderer sake besig gehou het. Die belangrikste spesialisasie was dié van spirituele leiers wat gevare kon raaksien of selfs kon afwend. Daarrondom het sentra van toenemende welvaart ontstaan, aanvanklik om die gode tevrede te stel. Ter beskerming is tydelike krygers as 'n soort weermag aangestel, wat egter gaandeweg meer mag verkry het. Relatief egalitêre samelewings het op die manier adellik met 'n aristokratiese bestuur geword. Dit was onder andere van toepassing op die Kelte, vir wie die latere Nederland 'n randgebied was en die aansluitende Tène-beskawing (ca. 450 v.C. tot en met die Romeinse tydperk in die eerste eeu v.C.). Aangetrokke deur die Keltiese welvaart het in die tweede eeue v.C. Germane — waarvan die onderskeid met die Kelte nie baie duidelik is nie — na weste getrek.