cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Die nag het net een oog
16 tot 19 Februarie 1991
Op die kop vyfuur lui Ans die deurklokkie en word deur Alice ingenooi en tee aangebied. Al het Ans nee dankie gesê, gaan haal Alice tog die teegerei. Die mooi dekor van die huis herinner Ans aan die denkbeelde en verbeeldingsvlugte uit 'n ongeïllustreerde boek met sprokies uit haar kinderjare. Die Moolman-huis is 'n presiese kopie hoe sy haar 'n paleis voorgestel het, maar sonder die warmte. Sy drink uit beleefdheid die tee wat Alice bring. Alice merk op Botma se mag is besig om sterker te word, want vir Alice het die huis 'n rukkie geduur om mooi te word, vir Ans was dit onmiddellik so. Ans versteen heeltemal en Botma verduidelik kortliks dat die geskiedskrywing van Alice nodig is sodat die dorpenaars begrip sal hê waarom hulle moet boet vir hul voorouers se dade. Hy gebied Alice om solank Ans se graf te gaan grawe. Toe Pierre soos 'n zombie binnekom, word hy ook die opdrag gegee om Ans by te staan en Ans se graf breed genoeg vir homself ook te grawe. Dit was 'n fout van Pierre om na sy suster, Heidi, te kom soek. Wanneer hulle twee alleen is, verwyder Botma met die grootste haat en afsku Ans se oogbol uit die oogkas met een ruk.
Anton bel Cathy om te hoor of haar suster, Elaine, op Botmasdorp kuier, want al haar besittings is net so in die woonstel agtergelaat, ook haar tandeborsel. Die telefoonlyn raak dof, suis en sny later uit. Alle kontak met Durban is verbreek. Op pad hotel toe om met Peter te praat wéét Cathy almal op die dorp wat op die een of ander wyse met Botma te doene gehad het, tree vreemd op, of verdwyn spoorloos. Sy deel haar vermoedens met Peter en hulle spreek af om op Maandagaand agter die kap van die byl te kom.
Dominee Stefanus Vollgraaff jaag sak en pak vol sielsvertwyfeling uit die dorp die digte mis in en land in 'n sloot. Wanneer hy uitklim en in die swart rigtingloos rondtas, herken hy die stem van sy vrou iewers uit die newels, die laaste woorde op haar sterfbed - sy naam, Stefan.
In Bertha du Toit se huis luister sy na haar geliefkoosde musiekprogram op die radio. Ná die vorige Sondag in die kerk het sy finaal teen georganiseerde godsdiens besluit. Die grootste sondaars sit dikwels in die voorste banke en Dominee Vollgraaff is met sy goeie bedoelings en al nie sterk en opgewasse genoeg om die gemeente te lei nie. Die mag van die bose is sterker as wat enigeen sal raai; sy sal voortgaan om dit vanuit haar huis as vesting te beveg. Op die radio word "Che gelida manina" uit Puccini se La Bohème spesiaal aan haar opgedra. Sy kan haar skaars indink dat Pieter hierdie lied sou aanvra, maar toe hy eers voor haar staan (wel effe langer en die stem anders) laat sy haar na die konsertsaal op die dorp lei. Daar is dit presies soos sy haar 'n opvoering nog altyd in haar verbeelding voorgestel het. Dan is dit nie die ligte wat uitdoof nie, maar die lig wat wyk uit haar oë.
Toe die werklike Peter du Toit by sy ouerhuis aankom, brand die ligte, die musiek speel, maar daar is niemand tuis nie.
Maandag, 18 Februarie 1991 Die Maandag tree Alice opvallend vreemd op in die biblioteek. Sy het klokslag om negeuur opgedaag, haar stoel uitgetrek en die hele dag so roerloos bly sit. Haar robotagtigheid ontsenu Cathy. Geen telefoon het gelui nie, geen mens het opgedaag nie. Cathy het na Durban probeer bel, maar steeds is Durban onbereikbaar. Cathy vra vir Alice of hulle 'n uur vroeër kan sluit.
Die aand, soos afgespreek, terwyl Cathy by die Moolman-huis vir Botma se aandag aftrek deur 'n onderhoud in die sitkamer te voer, breek Peter by die agterdeur in en begin rondsnuffel. In een kamer kom hy in 'n hangkas op 'n konsertinalêer af met die name Stefanus Vollgraaff, Barend Jakobus du Preez, Marie Elana (Ferreira) Avenant, Anelda Louisa Ferreira, Susanna de Jager, Pierre Cobus Jansen, Heidi Jansen, Paulus Dippenaar, Magriet Suretha du Preez. Elke naam met sorg deurgehaal. Drie name staan nog ongeskonde: Alice Spencer, Elaine Botma, Bertha du Toit.
Ondertussen het Cathy ook van die Rooibostee gedrink, maar kom skynbaar vir die leser niks oor nie. Botma het hom later verskoon en een van sy slapende handlangers gaan wakker maak met die gevreesde woorde, met die nuwe gelade betekenis, waarvoor Dominee Vollgraaff die wyk geneem het: "Talita koem" (Markus 5:41).
Peter kom af op 'n vakkie met Cathy se naam op en lees 'n brief van die kinderkliniek. Op skool toon sy gedragstoornisse: sy is sku, kan nie voor ander leerlinge optree nie, eet en slaap swak, sosialiseer net met haar tweelingsuster (laasgenoemde domineer haar, al ly hulle aan medeafhanklikheid), kan glad nie in 'n groep saamwerk nie, en toon "psigososiaal-gebrekkige ouerkontrole-ervarings". Peter kom dan op sy eie naam af, 'n (straf)blad gevul met sy jeugsondes: vrugte steel, lekkers steel, motor "leen". Alleen sy moeder het hiervan geweet. Toe hy by die deur voetstappe hoor inkom, is hy verbaas om sy moeder te vind - wat blindelings en versoenend haar hande na hom toe uithou en hom op die lippe soen.
Buite die huis wag Cathy op Peter. Hy tree bot en aggressief op, teen sy aard. By haar huis dwing hy Cathy om seksueel met hom te verkeer - sy voel magteloos toe hy "my meisie" gebruik, die troetelnaampie wat haar pa teenoor haar gebruik het. Daar is geen sprake van romantiek nie; hy knie haar een bors (met sy linkerhand) sadisties soos deeg. Peter verdierlik met elke beweging totdat haar maagdevlies breek.
In die middel van die nag hits iets Peter aan om die slapende Cathy se oë met 'n mes uit te steek, maar iets in hom kom in opstand daarteen. Hy haal die familiefoto van die muur af en loop na die Moolman-huis, waar sy oop graf op hom wag. Cathy word wakker en dink aan haar moeder wat haar en Elaine kleintyd vertel het van die sterre wat soos ogies oor mens waak, dat mens nie die donker hoef te vrees nie. Met die vliese mis wat oor die dorp inrol, word dit 'n sterlose nag met net een oog.
Die aand droom Phillip Meyer hoe sy oupa, vroeër self 'n konstabel, vir hom sê dit sit nie in sy broek om oor reg en verkeerd te besluit nie (en word op en af betrag). Phillip Meyer besef hyself is kaal. In sy tweede droom kruis sy weë met Rienie Viljoen s'n. Sy word ingewag deur die man onder die boom, wat antwoord: "Jy kan ook nie verwag dat alles moet wees soos dit eers was nie". Sy wil egter alles weer hê soos dit was, maar daar is niemand meer op Botmasdorp wat sy ken nie. Nie eens haar vriendskap met Bertha kon wat sy agtergelaat het op die dorp met haar terugkeer herwin nie. Dan haal die vreemdeling sy towerfluit uit en begin speel (waarskynlik om die dooies op te roep). Phillip lei haar weg, sodat sy nie miskien in sout sal versteen nie. Sy onthou 'n aanhaling uit Hamlet wat op haar as kind 'n indruk gemaak het: 'Tis now the very witching time of night, when churchyards yawn, and hell itself breathes out contagion to this world. Wanneer Rienie wakker skrik, is die nag buitekant inderdaad 'toneelgereed'.
Omstreeks drieuur die middag in die argief tref Cathy die dik Botma-dagboek (A4-grootte met bruin omslag) van haar betoorgrootmoeder (wat met die stigter getroud was) netjies op sy	 plek aan. Adelaide Botma, gebore Grey, was 'n lady uit Brittanje wat haar by die Boere geskaar het. Cathy vra haar af waarom juis hierdie boek van haar voorouer terug op die rak geplaas is. Sy begin lees. So tussendeur die beuselagtighede van die plaaslewe, lees Cathy op 26 Januarie 1891 van 'n seuntjie, blykbaar 'n boskind. Hy kom verwilderd voor, maar laat Adelaide later toe om met hom te praat, al hou hy ook 'n goeie afstand tussen hulle. Hy het geen Godsbegrip of toekomsbegrip gehad nie, was onbewus daarvan dat hy 'n ongeredde sondaar was, nog minder dat hy 'n siel had. Soos 'n redelose dier het hy in die konstante hede geleef. Adelaide skryf met vreugde hoe sy vordering met die kind maak. Dit gaan wel moeilik, aangesien hy 'n swak Hollands praat en uit vrees vir die mansmense onwillig is om na die nedersetting te gaan. Adelaide se beskrywing van die kind se voorkoms is uit die boek geskeur, en 'n paar dae is heeltemal verlore. Op 13 Februarie 1891 gebeur iets vreemd: as swanger vrou is sy saam met haar man, Frederik, na die rivier om stene vir hul nuwe huis te versamel. Haar perd het glo vir die kind (wat uit die niet verskyn en verdwyn het) geskrik, sy het afgeval en in 'n nabygeleë stroompie gerol. Genadiglik het die perd langs haar tot stilstand gekom en haar ongebore baba is veilig. Die daaropvolgende dae verdwyn troeteldiere en stuks vee van die vesting; die inwoners het hul vermoedens oor wie daarvoor verantwoordelik is. Hoe Adelaide ook al probeer paai het, die dorpenaars het dit nou maar eenmaal dat die boskind 'n persoonlike vendetta teen die inwoners voer, as indringers op sy gebied, en skaar hul eerder by die onverskrokke Frederik. Cathy sluimer bietjie in.
Die hele dorp val in 'n diepe slaap en word getref deur surrealistiese drome gevul met die dooies. Maar is dit werklik drome? Debora wonder wat Phillip by haar in die kamer soek as hy moet werk, maar besef dit is haar oorlede pa. Aunt Johnny sien vanuit haar bed 'n gesig om die hoek in die gang loer, haar tante wat in 1983 dood is toe die huis afgebrand het. Sy jaag haar tante weg. Dieselfde tante (Amanda) gaan lê dan besoek af by Rienie Viljoen, wat reeds 'n voorkamer vol mense het. Hoewel Rienie dolgelukkig behoort te wees oor al die bekendes wat terug is, wou sy dit nie so hê nie - nie met die ondraaglike reuk en die verrotting nie. Rienie Viljoen wonder vaagweg wat die lewendes, Peter en Cathy, in haar droom soek.
Cathy skrik wakker en lees voort. Adelaide is op 18 Februarie 1891 diep teleurgesteld in die seun. Nie alleen het hy vir haar gelieg nie, God is nie meer in sy hart nie. Ene Johanna (wat nog nooit vir haar gelieg het nie) voer aan sy het self van agter 'n boom gesien hoe die kind 'n hoender vir die pret met sy kaal hande doodmaak en net so op die plek laat lê. Adelaide wonder selfs of die voorval langs die beek nie ook met opset was nie. As die kind nie God in sy hart het nie, voer sy aan, waarom sou hy nie in opstand téén God kom nie, of eerder - die een wat hom na God probeer lei het nie? Op 19 Februarie het die kind weer by die nedersetting ingesluip en 'n kalkoen gedood. Hierdie keer is daar voetspore voor die Botmas se slaapkamervenster gevind. Die inwoners het begin mor. 'n Dag word oorgeslaan - 20 Februarie bestaan glad nie. Die inskrywings vir die daaropvolgende vier maande verwys nie een keer na die seun nie. Ook die pluimvee is skynbaar met rus gelaat. Cathy sukkel om die kloutjie by die oor te kry - sy verstaan nie hoe dit alles by die hede inpas nie.
Alice val Cathy aan met 'n skêr. Ná 'n paar struwelings bereik Cathy die trap halfpad na bo, maar die skêr sink in haar kuit weg. Met die dagboek nog heeltyd in haar hand, tref Cathy vir Alice onder die ken, wat Alice met die trap afstuur en haar nek op die vloer breek. Geen polsslag. Deur haar dooie lippe praat Botma soos 'n buikspreker: "Julle tyd is om. Ons wag vir jou." Op haar horlosie merk Cathy vir 'n tweede maal die onmoontlike: dit is 'n minuut voor middernag. Wanneer sy die biblioteekdeur buite sluit is dit middernag, soos die kerktoring weerklink, die 20ste Februarie.
Woensdag, 20 Februarie 1991
In die Moolman-huis wag Elaine (met 'n gebroke Hollandse aksent) vir Cathy by 'n kamer in, sonder ooglede, om haar met 'n woordgeveg sag te maak. Dit is 'n woordestryd oor wie die vroegrypste was, wie die meeste aanleiding tot molestering kon gee. Cathy wen deur eerste te sê haar pa was liewer vir haar [wat Cathy is], omdat sy nie so "maklik" was nie, en ook geweet het hy sal haar nooit kan kry nie. Elaine, daarenteen, was verlief op hom, maar sal hom nooit kan kry nie, want hy is dood. Elaine hardloop wenend weg.
Uiteindelik breek die oomblik van waarheid aan: op die eerste verdieping, by die laaste vertrek, kom Cathy voor Botma te staan. Met soveel slagoffers op sy kerfstok is sy uitspraak nou perfek. Teenoor Cathy moet hy bieg: hy verpes, verfoei, verafsku sulke klein, selftevrede dorpies. Botmasdorp se inwoners is so verstrengel in tradisie en erfenis dat hy die dorp 'n paar dinge gaan laat terugkry wat hulle gedink ontslaap het. Die inwoners is so behep met hulle verlede dat hy dit aan hulle gaan teruggee. Elkeen gaan terug na die huis van sy naastes, om versoen te raak, soos die verlore seun. Behalwe, die vadere keer nou terug na die kinders; haar vader het hy vroeër laat opstaan. Op daardie oomblik slaan die voordeur toe. Wanneer haar vader aan haar wil vat, lieg Cathy sonder om te blik of te bloos: sy is Elaine, Cathy is dood, hy het verniet teruggekeer.
In haar droom beweeg Rienie Viljoen na die voorkamer, vind grondspore op die tapyt, die voordeur oop, maar die voorkamer leeg. Phillip Meyer sien in sy geestesoog 'n meisie met wydversperde oë wat by 'n gat in die grond sit en huil, haar rug gestut teen 'n grafsteen.
Cathy land nou in presies dieselfde situasie wat Alice en Botma al beleef het: sy word skielik omsingel deur 'n woud, weet sy word gejag. Sy weet wel sy is binne die huis. Sy word deur 'n boom gevang en is terug in die huis, in die studeerkamer - net Cathy en Botma. Hy het haar vas en dwing 'n soen op haar af. Sy voel hoe sy lewendig begrawe word. Cathy kry dit wel reg om haar blik weg te skeur van sy gesig en draai haar kop na die gebreekte familiefoto. Dieselfde gesig van haar betoorgrootvader wat spreek van vasberadenheid, "die plek behoort aan my", sien sy in haarself. Haar gesig. Cathy besef almal is gebruik, ook haar pa jare gelede, omdat die man vir haar bang is. Deur die boosheid met haar eie te beveg, begin sy die man in die gat te begrawe. Die man word 'n bang seuntjie. Sy het geen keuse nie, hy sal hulle almal uitmoor as hy die geringste kans gegun word. Sy verklaar hom dood, al sê hy "ons ontmoet weer".
Al wat oorbly is Cathy met die dooie gewig van sy donker mantel in haar hande.
Epiloog
Wat aanvanklik lyk op Botma in sy seunsgedaante wat nog veilig in die grond vasgekeer sit en geduldig wag om binnekort uit te breek (soos in die proloog), is eintlik 'n jukstaposisie van 'n fetus in die baarmoeder, oomblikke voor die aborsie. Die verhaal eindig met die jong meisie wat die dag tegemoet stap. Sonder die las van die verlede.
Agtergrond
In 'n onderhoud met Zirk van den Berg, sê Bloemhof die vroeë werke van Stephen King het hom beïnvloed. Hy het probeer om 'n Gotiese roman te skryf omrede daar 'n leemte was: in Afrikaans is daar genres soortgelyk aan Tolstoi en Barbara Cartland, maar niks tussenin nie. Hier het Dalene Matthee die rigting beduie wat gevolg moet word.
Volgens Bloemhof sal Afrikaans bly voortbestaan as daar gehaltevermaak is. Gehaltevermaak is die hoogste kuns. Hy wil eerder geléés word as om literêr te wees (d.w.s. om uitsluitlik slegs die akademici te behaag). Hy skryf nie met 'n leser in gedagte nie, maar vir homself. Bloemhof het gehoop die boek sal deur verskillende soorte lesers gekoop en geniet word. Hy hoop die skoolkind wat boeke haat sou deur die riller-element bevredig word. Hy het ook probeer speel met die "dieper sielkundige goeters vir iemand wat nou meer ingestel is daarop". Die boek is dan ook 'n bietjie diepsinniger as wat hy aanvanklik beoog het.
Ontvangs
Die nag het net een oog is die wenner in die afdeling vir beginner-romansiers van Tafelberg-uitgewers, Antenne, Saambou en De Kat se romanwedstryd van 1990.
22 Augustus 1991: Marius Crous voer aan die roman sluit aan by die tradisie van die Gotiese roman; die bonatuurlike staan sterk voorop en die verhaalgebeure speel veral in afgeleë ruïnes en kastele af. Kenmerkend aan hierdie genre is hebsug en oordrewe sekslus twee hooftemas wat aan bod kom. Iets aan die kleredrag van Botma herinner Crous aan Witches of Eastwick. Die leser word vanaf die proloog geboei deur die ontwyking van Botma se voorkoms en wie hy werklik is - daarvan kom die leser eers later in die dagboek van Adelaide Botma te wete. Botma se voorkoms en sy motorrit deur Suid-Afrika herinner Crous aan Stephen King se Christine. Die Middeleeuse sfeer van die Gotiese roman word binne 'n Suid-Afrikaanse konteks herskep. Crous vind die uitbeelding van Peter interessant: hy het probleme met sy moeder, noem tog Heidi 'n bitch - hy is nie jou stereotipiese teelbul of slappolsskrywertjie nie. Crous het wel 'n probleem dat te veel "asides" (terloopse opmerkings, bysake) in die roman uitgebeeld word, so ook by tye 'n oordrewe metaforiese oordaad, en van die gebeure is voorspelbaar en stereotipies. Crous vind dit byvoorbeeld onnodig dat die dominee nou juis op die preekstoel van die bose bewus moes word en begin stotter het - enige ander plek sou beter wees. Te midde van die clichés van 'n tydskrifverhaal, bied hierdie middelmootliteratuur genoeg stof vir 'n Afrikaanse rolprent.
8 Desember 1991: Charles Malan identifiseer enkele temas in die roman: konfrontasie met erfsonde, die noodlot, die Jungiaanse skadu, die spieëlbeeld, die alter ego. Die dorp dra as "kollektiewe karakter" die skuld, wat herinner aan Klaas Steytler se Die somer van '39. Hy prys die hantering (en afwisseling) van die verskeidenheid skryfkodes wat gebruik word, veral in die lig van die verhaalgegewe, en veral as beginnerskrywer: Bloemhof speel rond met die konvensies van die riller, die eksistensialistiese en Gotiese roman, die magiese realisme, die romantiese ontvlugtingsverhaal, ensomeer. Die probleem is net dat geen lig ironiese uitvlugte gesoek word nie. Die skrywer wil sy bloedige moordstorie met dodelike erns op alle vlakke in die verhaal laat klop. Die moordenaar is dus 'n Botma, "die man" (dit wil sê, talle mans), die Freudiaanse minnaar, die noodlot, die nag, die dood, ens. Die moordenaar doen ook die moordenaar van R.R. Ryger na en "druk sy vinger in haar oogkas, om die oogbol met een ruk te verwyder". Met ander woorde, die vlotgeskrewe en meesleurende roman word oorlaai. Te midde van die oordadig beeldryke taal, die outydse reëlbreuke, die perspektiefspronge (Alice en Botma se herbelewing van hom wat gejag word), die erg literêre koppelings waarvan dit wemel (bv. vrugte, maan, vrot, seks; soos by die verrotting by die sitrusstalletjie), sal die gewone leser steeds werklik geboei bly.
19 Desember 1991: Tom Gouws se eerste resensie verskyn in Die Transvaler. Hy prys die roman vir sy skrikwaarde: "Wanneer laas in Afrikaans het daar 'n karakter uit die sluimerende bladsye van 'n boek geklim, die literêre laken van hom afgeskop, en die leser meedoënloos begin agtervolg?" Hy vergelyk die boek met die verhaal deur Marlene van Niekerk, Honderd-en-vyftig-jaar Spekfontein waar grumoorde gepleeg word tydens die feesvieringe met die herdenking van die dorpstigting; 'n soort regstellende aksie van die foute van die verlede. Bloemhof het iets soortgelyks in gedagte, maar is nie so dodelik satiries nie. Gouws bevind ook die stelwyse is soms ietwat naïef, of deursigtig, of ondeurdag. En tog het hy waardering vir die beskrywingswyse van Peter se ereksie: "Sy geslag... spruit van onder die bos wat in 'n waaiervorm van sy naeltjie na benede groei, ligroos en sidderend, iets wat loer, soek na lug."
Februarie 1992: Volgens Tom Gouws herinner Die nag het net een oog aan die verhaal van Odusseus en sy makkers (veral omrede Bloemhof in Klasgids 'n klompie vrae oor die vertelling van Odusseus en die siklope beantwoord het). Net soos 'n sikloop geweet het dis "Niemand" (soos Odusseus homself voorgestel het) wat hom seermaak (deur 'n skerp, brandende stok in sy oog te druk), net so hoor die leser die slagoffers van die roman skree: "Dis Niemand! Dis Niemand wat my seermaak!". Die hele nag kry die gestalte van Niemand. Benewens die verwagte formule wat so kenmerkend van 'n Gotiese roman is (die retoriek en die cliché), kry die boek ook 'n magies-realistiese styl by, wat herinner aan die werke van Lampo (De komst van Joachim Stiller), Vandeloo (Het gevaar) en Vestdijk (De kelner en de levenden) in die opsig van die "lang en donker" man wat sy verskyning maak, en ewe vinnig verdwyn. Geweld doen hom in die boek voor. Ook is daar intertekstuele verwysings na sprokies, soos Bettelheim leer dat sprokies die beginpunt van 'n kulturele bewussyn is. Volgens Gouws is die boek geslaagd, selfs "'n belangrike gebeurtenis in Afrikaans", wat besit van die leser neem. Tog is alles in die teks nie goed nie: party dele word amateuragtig vertel, soms word daar te veel interpreteer, die "tipografiese ikone" oortuig nie altyd nie, die styl is hier en daar nie onder beheer nie, by sekere plekke kan die vertellershoek en fokalisasie bevraagteken word.
Bloemhof se draaiboekverwerking (na 'n wetenskapsfiksiefliek) van Die nag het net een oog is aan 'n Amerikaanse rolprentvervaardiger voorgelê en in November 2017 aanvaar.
Messier 13
Messier 13 of M13 (ook bekend as NGC 6205 of die Groot Bolvormige Sterreswerm in Hercules) is ’n bolswerm van sowat 300 000 sterre in die sterrebeeld Hercules. Dit is in 1714 deur Edmond Halley ontdek en in 1764 deur Charles Messier in sy Messier-katalogus opgeneem.
Met ’n skynbare magnitude van 5,8 is dit op ’n donker nag skaars met die blote oog sigbaar. Dit het ’n deursnee van sowat 145 ligjare. Die helderste ster in die swerm, wat sowat 25 100 ligjare van die Aarde af is, is die veranderlike ster V11 met ’n magnitude van 11,95.
Arecibo-boodskap
Die Arecibo-boodskap van 1974, wat bedoel was om die bestaan van menslike lewe aan hipotetiese buiteruimtelike wesens oor te dra, is na M13 uitgestuur. Daar is gereken dat die moontlikheid van lewe daar groter is omdat die sterbevolking daar so dig is. M13 sal egter nie meer in daardie posisie wees as die boodskap dié deel van die ruimte bereik nie. Die stuur van die boodskap was ’n tegnologiese demonstrasie eerder as ’n werklike poging om met intelligente lewe kontak te maak.
Capoeira
Capoeira is 'n Brasiliaanse mengsel van dans- en vegkuns wat op die maat van musiek beoefen word. Dit het sy oorsprong in NíGolo ("Sebradans"), 'n dans van Afrika.
Wilson Wood (akteur)
Wilson Wood (11 Februarie 1915 – 23 Oktober 2004) was 'n Amerikaanse akteur. Hy was bekend vir sy rolle in die rolprente The Barkleys of Broadway (1949), Singin' in the Rain (1952), Zombies of the Stratosphere (1952), en Radar Men from the Moon (1952).
Capoeira
Capoeira is gedurende die koloniale tydperk deur slawe beoefen wat na Brasilië verskeep is en in dié Suid-Amerikaanse land verder ontwikkel. Daar is tans twee hoofstyle van Capoeira - die tradisionele Capoeira Angola en die moderne Capoeira Regional. Afrika-elemente het in die Capoeira Regional vanaf die 1970's saamgesmelt met invloede uit ander vegkunste soos stoei, jioe-jitsoe en wushu. Die kenmerkende akrobatiese elemente, wat met Capoeira verbind word, het eweneens in hierdie tydperk begin ontwikkel.
Capoeira behels drie verskillende vlakke: vegkuns, musiek en roda (Portugees: "kring"), die sosiale geleentheid waartydens Capoeira beoefen word. Die roda of kring, waarbinne twee dansers (Capoeiristas) veg, word deur ander dansers en musikante gevorm. Die liedere, wat tydens die dansgevegte gesing word, dateer dikwels nog uit die tyd van slawerny.
M (dubbelsinnig)
M kan na een van die volgende oderwerpe verwys:
M M M M M M M M M M M M M
Nelson, Nieu-Seeland
Nelson (Māori: Whakatū) is 'n stad op Nieu-Seeland se Suideiland. Nelson, wat aan die oosoewer van Tasmanbaai geleë is en as Nieu-Seeland se geografiese sentrum beskou word, is in 1841 gestig as die eerste stad op die Suideiland en die tweede oudste in heel Nieu-Seeland. Dit is genoem na die Britse vlootkommandeur Horatio Nelson. Tans is Nelson die ekonomiese, kulturele en nywerheidspilpunt vir die noordelike gebied van die Suideiland.
In 1858 het koningin Victoria stadstatus aan Nelson toegeken. Met 'n bevolking van sowat 50 600 is Nelson die twaalfde grootste stedelike nedersetting in Nieu-Seeland. Richmond, die tweede grootste nedersetting in die omgewing van Nelson met byna 14 000 inwoners, val nie onder die beheer van Nelson se stadsraad nie. Saam met Richmond vorm Nelson die 9de grootste verstedelikte gebied in die land volgens sy bevolking.
Die stadsgebied grens in die weste en suidweste aan die Distriksraad van Tasman en in die noordooste, ooste en suidooste aan die Distriksraad van Marlborough.
Nelson was een van die Nieu-Seelandse gasheerstede tydens die Rugbywêreldbeker 2011 en Krieketwêreldbeker 2015.
Noise-musiek
Noise-musiek is een van vele musiekgenres wat gekenmerk word deur nie-tradisionele musiekinstrumente. Noise-musiek mag, byvoorbeeld, insluit: gemanipuleerde opnames, stoornis, terugkoppeling, masjiengeraas, baanwerkverbuigde instrumente, nie-musikale stemelemente, of enige ander bronne van geraas.
Ronald Koeman
Ronald Koeman (Zaandam, 21 Maart 1963) is 'n voormalige Nederlandse sokkerspeler en die huidige afrigter van die Nederlandse nasionale sokkerspan.
P (dubbelsinnig)
P kan na een van die volgende onderwerpe verwys:
Klipwerf
Klipwerf is ’n bekende Suid-Afrikaanse musiekgroep wat boeremusiek speel. Die groep is in 1969 gestig deur Hentie Visagie en sy seuns, Johann en Kobus, saam met Nicol Louw. Hulle eerste album is eers in 1988 opgeneem (20 jaar ná stigting). Huidige lede is: Kobus Visagie (klawerbord), Genè van Niekerk (klawerbord), Johnny Dreyer (tromme) en Willie Burger (kitaar).
In 2010 ontvang hulle ’n SAMA-toekenning in die kategorie beste Afrikaanse tradisionele musiek vir Hantam Carnival.
Diskografie
Van Klipwerf se albums sluit in:
21 Februarie
21 Februarie is die 52ste dag van die jaar in die Gregoriaanse kalender. Daar volg nog 313 dae in die res van die jaar (314 in skrikkeljare).
Lys van Joodse feeste en herdenkings
Hierdie is 'n lys van Joodse feeste en herdenkings volgens die Joodse kalender. Joodse feeste staan bekend as Jamim Towim (Hebreeuse meervoud: ימים טובים, letterlik: "Goeie dae") of Jom Tow (eenvoud: יום טוב, letterlik: "Goeie dag"). Hulle is gerangskik volgens die herdenkings in die jaarkring, die hedendaagse vakansiedae in Israel en ander herdenkings en vasdae in Judaïsme. Die twee heiligste dae in die Joodse kalender is die weeklikse Sabbat en die jaarlikse Jom Kippoer. Die drie tradisionele Bedevaartsfeeste (שלוש רגלים, sjalosj regalim) is Pesach, Sjavuot en Soekkot. Tydens die bestaan van die Tweede Tempel het die Jode na Jerusalem getrek en gedurende hierdie feeste offers gebring. Van die kleiner (na-Bybelse) Joodse feeste is Chanoeka en Poerim, waarby die hoofherdenkings in die aand gehou word en die dae gewone werkdae is. Die Joodse kalender beskik oor vier nuwejaarfeeste, waarvan Roosj Hasjana, die "hoof van die jaar", die vernaamste is. Die drie ander nuwejaarfeeste is Toe Bisjwat ("nuwejaar van bome"), Roosj Hasjana Labehemá ("nuwejaar van plaasdiere") en 1 Nisan vir die telling van die maande en bepaling van die groot feeste asook vir die berekening van die jare van 'n Joodse koning se regering. Die einde van die jaarlikse leessiklus van die Tora en die begin van 'n nuwe leessiklus in die sinagoge word op Simgat Tora gevier.
Teokrasie
Teokrasie (Grieks θεοκρατία, van θεός, theós - God en κρατεiν, Krat(e)ía- Heerskappy) is 'n staatsvorm waarby die staatsowerheid alleen religieus gelegitimeer word, en deur 'n (volgens die volgelinge van die staatsgodsdiens) goddelik verkose persoon, priesterskap of 'n heilige instelling op die basis van religieuse beginsels regeer word.
By sommige godsdienste word die koning as seun van god beskou. Godsdienste met 'n heilige boek beskou die boek as direkte boodskap van god. 'n Teokrasie kan ook 'n bestuursvorm aandui waar geestelikes die mag dra.
Teokrasieë in die geskiedenis
Teokratiese konsepte word in vele ou kulture teëgekom, byvoorbeeld in religieë van antieke Egipte, antieke Griekeland, die Sjinese keiserryk en Japan asook in die hedendaagse Vatikaanstaat en Iran.
Vegkuns
Met vegkuns verwys mens na enige stelsel wat die vaardighede en tegnieke van 'n liggaamlike geveg met 'n opponent formaliseer. Daarby kan dit om reël- of onderrigsisteme handel. Die inhoud gaan daarby deelsgewys vanuit die rein praktiese bestek en omvat verdere aspekte soos filosofie, kultuur, religieuse elemente, denkwyses, alledaagse lewe en gesondheid.
Voorbeelde
Voorbeelde van vegkuns:
Michel Temer
Michel Temer (gebore op 23 September 1940 in Tietê, São Paulo) is die vorige president van Brasilië. Hy is die opvolger van Dilma Rousseff en is opgevolg deur Jair Bolsonaro.
R (dubbelsinnig)
R kan na een van die volgende onderwerpe verwys:
AFC Ajax
AFC Ajax of Ajax is 'n sokkerklub in Amsterdam, Nederland. AFC is 'n afkorting vir Amsterdamsche Football Club. Die klub is op 18 Maart 1900 gestig.
Ajax is (in 2018) die rekordkampioen van Nederland. Die klub het 36 keer die Nederlands kampioenskap gewen.
Die Suid-Afrikaanse sokkerklub Ajax Kaapstad het 'n band met hierdie Nederlandse klub.
John Fujioka
John Fujioka (gebore 29 Junie 1925) is 'n Amerikaanse akteur. Hy is bekend vir sy rolle in die rolprente American Ninja (1985), Mortal Kombat (1995), en Pearl Harbor (2001), en in die televisiereeks Tales of the Gold Monkey (1982).
Molenhoek, Mook en Middelaar en Heumen
Molenhoek is ’n provinsiale oorgrensdorp in die munisipaliteite Mook en Middelaar in Limburg en Heumen in Gelderland, in Nederland.
Iliana Fox
Iliana Fox (gebore 3 Januarie 1977) is 'n Engelse aktrise. Sy is bekend vir haar rolle in die rolprente KM 31: Kilometre 31 (2006), Las Aparicio (2015), en Rumbos Paralelos (2016), en in die televisiereeks Machos (2005).
S (dubbelsinnig)
S kan na een van die volgende onderwerpe verwys:
Phoebe Fox
Phoebe Fox (gebore 1987) is 'n Engelse aktrise. Sy is bekend vir haar rolle in die rolprente One Day (2011), The Woman in Black 2: Angel of Death (2014), en Eye in the Sky (2015).
Southampton F.C.
Southampton Football Club is 'n Engelse sokkerspan in Southampton wat in die Premier League speel. Die klub is in 1885 as St. Mary's YMA gestig. Hulle speel hul tuiswedstyde op St. Mary's Stadion.
Tom Hanks
Thomas Jeffrey Hanks (* 9 Julie 1956 te Concord, Kalifornië, VSA) is 'n Amerikaanse akteur. Hy was die eerste akteur ná Spencer Tracey wat twee jaar opeenvolgend die Academy-toekening vir beste akteur ontvang het: in 1994 vir Philadelphia en in 1995 vir Forrest Gump. Hy het daarnaas meer as vyftig ander akteurstoekennings ontvang, waaronder Golden Globes-toekennings vir Big, Philadelphia, Forrest Gump en Cast Away, American Comedy-toekennings vir Big, A League of Their Own en Forrest Gump, 'n Silwer Beer vir Philadelphia, 'n Empire-toekenning vir Saving Private Ryan en 'n Saturn-toekenning vir Big.
Lewensloop
Tom Hanks het in 'n gebroke familie grootgeword. Sy ouers was pioniers op die gebied van die skeidingswetgewing in die staat. Hanks het gereeld verhuis. Hy het 'n oudisie by 'n plaaslike toneelvereniging gedoen en het 'n uitnodiging van die regisseur van daardie vereniging ontvang om na Cleveland, Ohio te gaan, waar sy akteursloopbaan begin het.
Hy het sy tweede vrou, aktrise Rita Wilson, op die stel van die rolprent Volunteers (1985) ontmoet. Hulle het saam twee kinders. Hanks het nog twee kinders uit sy eerste huwelik met Samantha Lewis tussen 1978 en 1987.
Hanks het bekendheid verwerf vir sy rolle in Forrest Gump en Apollo 13, toe hy 38 jaar oud was. In 1996 het Hanks vir die eerste keer agter die kamera gewerk: hy het die rolprent That Thing You Do geskryf en geregisseer, asook 'n rol daarin gespeel.
Filmografie
Friends and Lovers/Sergeant Bull/Miss Mother "The Fugitive: Part 1" (1983) "The Fugitive: Part 2" (1983) "Say Uncle" (1984) Hobo / Scrooge / Kerstman||
Yokohama F. Marinos
Yokohama F. Marinos (横浜F・マリノス) is 'n Japannese sokkerklub in die stad Kanagawa Prefektuur, Japan.
Big Bend, Eswatini
Big Bend is 'n dorp in die ooste van Eswatini, geleë langs die Lusutfurivier. Die streek se belangrikste bedryf is suikerrietplantasies.
Skole
Die Edu-care Sentrum is 'n kleuterskool wat voorsiening maak vir Swazi's en buitelandse kinders. Ubombo Primêre Skool en Sisekelo Hoërskool is beide in Big Bend geleë. Hulle is in die laat 1970's gestig en het 'n hoë vlak van onderrig en uitnemendheid in die koninkryk daargestel, wat die weg gebaan het vir ander skole om te volg.
Bruinbaardsuikerbos
Die bruinbaardsuikerbos (Protea speciosa) is 'n blomdraende struik wat hoort tot die bekende Protea genus. Die plant is endemies aan Suid-Afrika. Dit kom voor vanaf die Kaapse Skiereiland tot by Bredasdorpberge en is deel van die fynbos-bioom. Die struik groei regop, word tot 1.2 m hoog en blom van Junie tot Januarie met die hoogtepunt in September tot Oktober.
Die plant spruit weer uit na 'n brand. Die saad word geberg in 'n doppie en deur die wind versprei. Die plant is eenslagtig. Bestuiwing vind plaas deur die werking van voëls. Die plant groei in bergagtige, koel, suidelike hellings op hoogtes van 0 - 1 300 m.
In Engels staan dit as die Brown-beard sugarbush bekend.
U (dubbelsinnig)
U kan na een van die volgende onderwerpe verwys:
Ezra Pienaar
duimnael|regs|190px|Ds. Pienaar, omstreeks 1925.
Sentech-toring
Die Sentech-toring is 'n 240 meter hoë toring in Johannesburg, Suid-Afrika.
Ezra Pienaar
Ds. Ezra Andreas Pienaar (distrik Beaufort-Wes, 17 Maart 1883 – Bloemfontein, 27 Februarie 1930) was 'n leraar in die Nederduitse Gereformeerde Kerk wat in drie gemeentes gedien het voor sy voortydige dood in die ouderdom van 46 jaar en 11 maande.
Afkoms en studie
duimnael|links|350px|Die 70 studente van die [[Kweekskool in 1910 en hul professore. Ezra Pienaar staan vierde van links in die boonste ry. ]]
Sentech-toring
Dit is in 1961 gebou, en het oorspronklik bekend gestaan as die Albert Hertzog-toring, genoem na die parlementslid, Albert Hertzog, seun van die voormalige Eerste Minister, J.B.M. Hertzog. Hy was die stigter van die Herstigte Nasionale Party, en as gevolg daarvan het die toring 'n naamsverandering ondergaan na die Brixton-toring, genoem na die voorstad waarin dit opgerig is.
Ezra Pienaar
Afkoms en studie
Ezra Pienaar is gebore op 'n plaas in die distrik Beaufort-Wes. Toe hy nog baie jonk was, het sy ouers na Victoria-Wes verhuis, waar hy sy eerste onderwys by 'n goewernante ontvang het. Sy verdere opleiding het hy op Wellington en aan die Victoria-kollege op Stellenbosch ontvang.
Sentech-toring
Die toring word vir radio- en televisie-uitsendings asook telekommunikasie gebruik, en huisves tans Sentech-personeel.
Ezra Pienaar
Afkoms en studie
Om geld te bekom vir sy teologiese studie aan die Kweekskool het hy eers 'n ruk gaan onderwys gee op Tulbagh, waar hy 'n onderwysers, mej. G. Krige, oorspronklik van die Eikestad, ontmoet het en met wie hy later (1913) getrou het. Begin 1910 is hy toe na die Kweekskool om vir die evangeliebediening te studeer. In Desember 1912 is hy gelegitimeer en 'n paar maande later is hy na die NG gemeente Wellington as hulpprediker van ds. (later prof.) D.G. Malan.
Sentech-toring
Voordat dit in Januarie 1981 vir die publiek gesluit is, was dit 'n gesogte uitkykpunt en het beskik oor die vinnigste hysbak in die Suidelike Halfrond.
Ezra Pienaar
Na Philadelphia
duimnael|links|291px|In die [[NG gemeente Philadelphia het ds. Pienaar as leraar gearbei van 1914 tot 1919 en hier het hy en sy vrou die Eerste Wêreldoorlog en Griepepidemie meegemaak.]] Ds. Pienaar was skaar in sy nuwe werkkring toe hy in November 1913 'n beroep na die NG gemeente Philadelphia in die Swartland ontvang. Hy het die beroep aangeneem en is op Donderdag 12 Februarie 1914, sowat 'n maand voor sy 31ste verjaardag, deur ds. Daniel Bosman van die NG gemeente Durbanville tot leraar van Philadelphia bevestig.
In hierdie tyd is die ou kelkievormige preekstoel in die kerkie op Philadelphia vervang met 'n nuwe rostrum, wat vandag nog as preekstoel dien. Die argitek Wynand Louw van die Paarl het die plan ontwerp en die kontrakteur was H. Erxleben van die Kaap. Ds. Pienaar het self £170 vir die saak in die gemeente gekollekteer. Op 17 Augustus 1917 is die nuwe preekstoel ingewy met 'n wydingsdiens deur ds. G.L. van Heerde, wat van 1907 tot 1911 leraar van Philadelphia was en spesiaal van Clanwilliam af vir die geleentheid oorgekom het. Tydens die inwyding het ds. Pienaar die bede uitgespreek "dat die kerkgebou opnuut en die preekstoel van meet af aan gewy sal wees aan die diens van die Here, wat in ewigheid lewe, en dat van daar sy Woord verkondig mag word in lengte van dae".
Ds. Pienaar het in 1915 'n begin gemaak met die hou van buitedienste in die skoolsaal op die nedersetting Klipheuwel. Hy was die eerste wat 'n gemeenteprogram van werksaamhede en dienste laat druk in, ook in 1915. Sy vrou het in 1938 met die 75-jarige gedenkfees van die gemeente Philadelphia, toe haar man reeds nagenoeg agt jaar oorlede was, soos volg vertel oor hul verblyf in die gemeente: "Ds. Pienaar het in Februarie 1914 sy werk op Philadelphia begin en daar hy van 'n vriendelike en minsame geaardheid was, het die gemeente en leraar mekaar spoedig lief gekry. Hy en sy eggenote het die gemeentelede gedurig op die plase besoek, toe nog met kar en perde, en as hy in die Duine besoek afgele het, moes hy te perd gaan en meermale die slap draadheining plat druk en sy perd daaroor heen lei. Een maal in die maand op 'n Sondagnamiddag moes hy gaan diens hou in die 'Duine-kerkie' op Brakfontein, waar die opkoms maar baie swak was. In sy tyd is die ou preekstoel van die kerk op die dorp verwyder, wat ook net betyds was, want die klankbord was net op die punt om in duie te stort. Toe is die nuwe rostrum aangebring.
Ds. A.P. Smit skryf: "Die Wêreldoorlog (1914–1918) het die stille gemeente nie juis baie geaffekteer nie, behalwe dat alles baie duur geword het; maar met die griep-epidemie in Oktober 1918 was dit ook hier treurig gesteld. Die leraar en sy gade was gedurig op die kar om siekes en sterwendes te besoek en te vertroos. Daar was destyds nie 'n plaaslike dokter nie en ons moes maar dikwels help met raad en medisyne. Die Sondagskool is gehou net na die oggenddiens in die kerk. Die Kinderkrans is in plaas van die gewone oggenddiens in die skool, een oggend in die week waargeneem, wanneer die leraar die seuns en sy eggenote die dogters toegespreek het. Daar was 'n bloeiende Strewersvereniging wat goed bygewoon is deur die jongmense van die dorp en omliggende plase. Ook was daar 'n jongmeisies-werkklas aan die pastorie een maal in die week. Toe die tyd van afskeid kom, nadat ds. Pienaar die beroep na Ventersburg aangeneem het, was dit swaar vir leraar en gemeente, want hulle was baie geheg aan mekaar met bande van liefde."
Na die Vrystaat
duimnael|regs|190px|Dié foto van ds. Pienaar het in Ons Kerk Album van 1917 verskyn. Begin Desember 1918 het ds. en mev. Pienaar afskeid van die Koebergse gemeente geneem. Tydens sy agt jaar lange dienstyd op Ventersburg het hy hom onder meer beywer vir die opvoeding, veral van die minderbevoorregtes. Dit was hoofsaaklik deur sy bemiddeling dat die dorpskool op Ventersburg verhoog is tot 'n sekondêre skool en 'n koshuis, met die naam Ezra, geopen is.
Waardering
Net sy intiemste vriende het geweet dat ds. Pienaar weens "verswakte senuwees" soms aan swaarmoedigheid gely het, maar teenoor ander het hy altyd 'n glimlag en 'n fyn humorsin openbaar. Al het hy en sy vrou nooit kinders gehad het nie, was hy volgens ds. Smit "'n kindervriend by uitnemendheid". Eerw. Andries Dreyer skryf in ds. Pienaar se in memoriam-stukkie in die NG Kerk se Jaarboek van 1931: "In aldrie sy gemeentes het hy met kenlike seën gearbei en hom baie bemind gemaak deur sy liefdevolle geaardheid en onverdrote ywer vir die saak van die Here, wat hy opreg liefgehad en toegewyd gedien het."
Mafeking-konsentrasiekamp
Gedurende die Anglo-Boereoorlog van 1899 tot 1902 het die Britte plase en huise afgebrand, as deel van hulle verskroeideaardebeleid, om te verhoed dat Boere op kommando van voedsel en ander voorrade voorsien kan word. Hierdeur is duisende vroue en kinders haweloos gelaat en in Britse konsentrasiekampe gehuisves. Die konsentrasiekamp by die destydse Mafeking, vandag Mahikeng, was naby aan die Moloporivier.
Die Britse taktiek van totale aanslag
Die Haagse Konvensie van 1899 het bepaal dat die verwoesting van eiendom beperk moet word tot wat “spesifiek vereis word deur die noodsake van oorlog”. Lord Roberts, Britse opperbevelhebber, het binne hierdie raamwerk opgetree toe hy in die tydperk Maart tot Junie 1900 die verwoesting van plaashuise gemagtig het waarvandaan Boereskerpskutters op Britse troepe gevuur het terwyl ŉ wit vlag van die huise gewapper het. Toe Roberts eers gelas het dat huise wel onder hierdie omstandighede afgebrand moet word, is dié maatreël egter op ŉ minder oordeelkundige wyse toegepas deur offisiere in die veld. Voor die inname van Pretoria het verspreide afbrandings dus reeds voorgekom.
Reeds in Februarie 1900, en toe weer in Mei en Julie van dieselfde jaar, het die Boereleiers by Roberts beswaar gemaak teen die afbranding van huise. Die Britse oppebevelhebber het sy optrede geregverdig deur te verklaar dat die oorlog in groot dele in ŉ guerillakryg ontaard het.
Onder hierdie omstandighede moes ŉ heenkome vir die groeiende aantal hawelose vroue en kinders eenvoudig gevind word. Só het die konsentrasiekampstelsel in gebruik gekom. Die presiese aanvangsdatum is onbekend, maar dit blyk ŉ kamp vir hawelose burgerlikes is reeds aan die begin van die oorlog by Mafeking opgerig. In hierdie stadium was dit egter nog nie die amptelike beleid of stelsel nie.
Van die heel eerste dag van die oorlog af was daar swart en wit gesinne in ŉ konsentrasiekamp by Mafeking. Kort voor die begin van die beleg van Mafeking is ŉ “vrouelaar” tot stand gebring om skuiling en versorging te bied. Daar was 188 Boere- en Engelse vroue, 315 kinders, 10 mans en 150 swart bediendes in die laer. Die Barolong-inwoners van Mafeking is later deur die voedseltekort genoop om saam met die swart vlugtelinge deur die Boere se linies te vlug tot by die eerste swart vlugtelingkamp van die oorlog, Kanya, 130 km daarvandaan.
Gemengde gevoelens in Britse geledere
Ten spyte van die algemene veroordeling van die Britse kampowerhede en offisiere vir hul onsimpatieke aandeel aan die verskroeideaardebeleid en die sterftes in die kampe, kom ŉ meer genuanseerde prentjie tog by nadere ondersoek na vore. Sommige Britse offisiere was opreg besorg oor die verslegtende toestande in die kampe. Lord Methuen, bevelvoerende offisier van die westelike distrikte van Transvaal, het in Julie 1901 sy opregte kommer daaroor uitgespreek, hoewel hy, met sy aristokratiese agtergrond, weinig begrip vir die ware ervaringswêreld van die Boerevroue en hul kinders getoon het.
''I visited the laager here [at Mafeking] today and draw attention to the following points: I do so because the larger number of people have been brought in by me, they have always been treated with the greatest kindness and have always looked on me as their friend ... There has been enormous difficulty in getting enough wood which has increased the suffering of the people, but I hope this has now been to some extent rectified. The question of rations I feel very strongly about because the families I have brought in have relied on my word that they will find generous treatment in [the] laager and with the present diet they are content though they will not fatten on it ... It is my earnest wish that these women and children should go back to their homes with a feeling of gratitude to us, and I am quite certain it will pay the country in the long run to act generously and meet the wants of these people with the least possible delay''
Die grootste getal sterftes het egter hierna gekom, met ŉ hoogste getal van 430 in die Mafeking-kamp in Oktober 1901, voordat dit afgeneem het. Ook die Britse kommandant van Mafeking se dorp, lt. kol. C.B. Vyvyan, het hom die lot van die konsentrasiekampinwoners aangetrek. Al was hy bekommerd dat die gesondheid van die Britse garnisoen en die inwoners van die dorp moontlik in gevaar gestel kon word deur die nabyheid van soveel siektes in die kamp, was hy kennelik opreg bekommerd oor die lot van die kampinwoners. Middel 1901 het hy in verskeie telegramme aan Methuen en die militêre goewerneur in Pretoria, genl. J.G. Maxwell, versoeke gerig vir meer dokters, verpleegsters en mediese voorrade, en gepleit dat daar nie nog mense na die kamp gestuur moet word nie.
Vroeg in Augustus 1901 – juis met die aanvang van die groot toename in sterftes in die kampe – het Vyvyan ŉ antwoord van Maxwell ontvang: Hy het 55 000 kampinwoners in Transvaal om na om te sien en hy kan Vyvyan verseker “that they all get quite enough to eat and except for a bad epidemic of measles, the camps are all healthy and the people as happy and contented as they can reasonably be expected to be”.
Moontlik is Maxwell se reaksie tekenend van die punt wat die historikus prof Fransjohan Pretorius maak – dat die Britse militêre houding verantwoordelik gehou moet word vir die katastrofe van die konsentrasiekampe.
Emily Hobhouse besoek Mafeking
Op 10 April 1901 het Emily Hobhouse die Mafeking-konsentrasiekamp besoek as deel van haar landswye reis na die verskillende kampe. Sy het dit as “...a lonely, lonely spot” beskryf. “Mafeking itself feels like the end of the world and the camp seems like driving six miles into space.”
Teen die tyd dat sy besoek afgelê het, het hierdie oudste kamp vir ŉ jaar reeds bestaan. Die 900 inwoners was baie verbaas om ŉ Engelse vrou op daardie afgeleë plek te sien, en nog meer verbaas dat sy skynbaar besorg was oor hulle en die lyding wat hulle ervaar het. Sy het drie besige dae by die kamp deurgebring, waartydens sy onderhoude met mense gevoer het, neergeskryf het wat gebeur het die militêre owerhede probeer oortuig het om die omstandighede te verbeter.
Sy het aangeteken dat daar geen seep of komberse was nie. Hobhouse het klere uitgedeel en ŉ komitee van sewe kampvroue saamgestel om haar met al die werk te help.
Sterftes en die begraafplaas
Ds. J.W. Meyer was in tydens die Anglo-Boereoorlog leraar van die NG gemeente op Mafeking. Ná die ontset van die dorp op 17 Mei 1900 het hy die geestelike werk in die konsentrasiekamp verrig. Sowat 4 000 vroue en kinders het in dié tyd in die kamp gesterf. Die graffies in die konsentrasiekampkerkhof, wat deur die latere beywering van ds. J.C.N. Mentz (1924–’1932) die eiendom van die dorp se NG gemeente geword het, is in 1949 met behulp van bydraes uit buurgemeentes en die Sentrale Burgergraftekomitee netjies opgeknap.
Milt, Gelderland
Milt is ’n nedersetting in die munisipaliteit Oude IJsselstreek in die provinsie Gelderland in Nederland.