cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Armenië
Fluweelrewolusie
In 2018 het die sogenaamde Fluweelrewolusie tot 'n vreedsame en wettige regeringswisseling gelei. Vervolgens is die eerste verkiesings gehou wat deur buitelandse waarnemers as vry en regverdig beskryf is. Die nuwe regering strewe na omvattende politieke en maatskaplike hervormings.
Oorspronge
Volgens die Griekse geskiedskrywer Herodotos was hulle nasate van Phrigiërs en Thrasiërs wat uit westelike gebiede na die ooste geëmigreer en hier met plaaslike volke vermeng het. 'n Ander teorie, wat op Hetitiese spykerskrifdokumente baseer, beweer dat hulle vanuit die weste gekom en hulle in die middel van die tweede millenium v.C. in die gebied van die Klein-Asiatiese Galisrivier – destyds 'n streek binne die Hetitiese Ryk – gevestig het. Navorsers neem aan dat hierdie stam, wat as Hajassa bekend staan, inderdaad met die Armeense etnoniem haj geassosieer kan word wat eers in latere tyd en uitsluitlik in Armenië gebruik is.
'n Derde hipotese verwerp die idee van 'n migrasie uit die weste en neem aan dat die Armene van oudsher die Armeense Hoogland bewoon het. Eerste presiese historiese dokumente dateer eers uit die 6de eeu v.C. – Oud-Persiese inskrifte van Behistun wat in die regeringstyd van koning Dareius ontstaan het. Daarnaas word aangeneem dat die Urarteïese beskawing 'n regstreekse voorloper van die Armeense volk was.
Die Armene lei hul eie naam Hajer uit die mitologiese verhale van die geskiedskrywer Moses van Chorene af wat ene Hajk as stamvaders van die Armene noem. Hajk het net met een pyl Bel gedood, een van die tiranniese reuse wat oorspronklik die Ararat-vallei oorheers het. Hier het Hajk 'n nedersetting gestig wat na hom vernoem is en later ook sy naam aan die hele gebied gegee het: Hajots'dzor of "Vallei van Hajk".
Huidige bevolking
Volgens amptelike statistieke was Armenië se bevolking vroeg in 3,041 miljoen. Daar word egter aangeneem dat die werklike inwonertal laer is – dit word op sowat drie miljoen beraam. Sedert 1991 het een miljoen Armene geëmigreer om 'n nuwe heenkome in die buiteland, veral in die Verenigde State, te vind. Sowat twee miljoen Armene het hulle as permanente immigrante of as arbeidsmigrante in die Russiese Federasie en hier veral in metropole soos Moskou en Sint Petersburg gevestig. Daarnaas het duisende manlike bewoners gedurende die gewapende konflik met Azerbeidjan na die buiteland gevlug om diensplig te ontduik.
Armenië is tans in etniese opsig die mees homogene land in die Kaukasusstreek. Terwyl 170 000 etniese Azerbeidjanners uit Armenië gevlug het, was die land genoodsaak om 419 000 Armeense vlugtelinge uit Nagorno-Karabach en Azerbeidjan te akkommodeer. Tegelykertyd het groter getalle etniese Armene uit Iran en lede van die groot oorsese diaspora na die land van hul voorvaders teruggekeer. Weens die burgeroorlog in Sirië het in 2014 sowat 12 000 etniese Armene uit dié land as vlugtelinge in Armenië gebly. Die aandeel van etniese minderhede in Armenië – hoofsaaklik klein groepe Russe, Jessidiese Koerde, Sinti en Roma, Oekraïners en Jode – het sedert Armenië se onafhanklikwording eweneens as gevolg van emigrasie afgeneem tot minder as vyf persent.
Die emigrasiegolf het net soos die ekonomiese krisis negatiewe uitwerkings op Armenië se demografie en mannekrag gehad. Dit was veral goed opgeleide manlike Armene wat na die buiteland verhuis het, en al dra hulle deur geldoordragte by tot die groei van private verbruik, het die geboortesyfer volgens die Nasionale Statistieke Diens van 21,6 per 1 000 inwoners in 1989 tot slegs 12,1 in 2005 gedaal. Nogtans is tans sowat 'n kwart van die bevolking jonger as 15 jaar, terwyl die persentasie bejaardes, wat ouer as 65 is, tien persent beloop.
Sowat twee derdes van die Armeense bevolking is verstedelik. Een derde van alle Armene woon in die hoofstad Jerewan. Ander groot stedelike nedersettings met meer as 100 000 inwoners is Gjoemri en Vanadzor. Kleiner stedelike nedersettings met meer as 50 000 inwoners sluit byvoorbeeld Hrazdan en Abovjan in. Afgesien van die berggebiede en plato's is Armenië relatief dig bevolk.
Die Armeense Diaspora
Die Armeense volk is vandag reg oor die aarde verstrooi – as gevolg van vervolging, onderdrukking, verowering, maar ook van lewendige en florerende handelsbetrekkinge met Europa en Asië. Die verowering van Armenië deur Seldjoeke-magte in 1064 word dikwels as die eerste in 'n reeks Armeense emigrasiegolwe genoem. Baie Armeense vlugtelinge het hulle in die noorde en weste gevestig, en vroeë Armeense gemeenskappe het in gebiede soos die Krimskiereiland, Moldowa, Transsilvanië en Pole ontstaan. In die 13de eeu het Armeense emigrante hulle ook in Litaue en Roemenië gevestig. Baie Armeense adellikes het by die kruistogte aangesluit, en saam met Europese magte het ook Armene na die Nabye Ooste en later terug na Sentraal-Europa getrek.
Menige Armene het nooit na hul geboorteland teruggekeer nie en 'n nuwe tuiste in Parys of Marseille gevind, ander het belangrike handelsondernemings in Italiaanse stede soos Genua, Pisa of Venesië gevestig. Hoe meer Armenië in die 14de eeu gebuk gegaan het onder vreemde veroweraars, hoe meer het Armeense gemeenskappe in die buiteland begin floreer. So het groter getalle Armene in Noord- en Oos-Europa, Amsterdam en Konstantinopel gebly.
Die 17de eeu was 'n tyd van gedwonge verskuiwings van hele Armeense dorpsgemeenskappe waartydens meer as 300 000 Armene in Persië gevestig is. Nieu-Julfa naby Isfahan het tot 'n sentrum van Armeense kultuur en godsdiens in Persië ontwikkel. Belangrike historiese en kulturele gebeurtenisse het in dié tyd nie meer in Armenië self nie, maar in Armeense diaspora-nedersettings plaasgevind. So is die eerste Armeense boek in Venesië gedruk, het die eerste Armeense dagblad in Chennai, Indië, verskyn en het die vernaamste Armeense skole en kerke in die buiteland ontstaan.
Gesondheid en welsyn
Die Spitak-aardbewing en die oorlog met Azerbeidjan het baie Armene permanent gestremd gelaat (die totale aantal gestremdes in die land word op sowat 100 000 beraam). Daarnaas plaas die groot aantal vlugtelinge en hoë vlakke van sigaretverbruik druk op Armenië se gesondheidsdienste en welvaartstelsel. Nog in 2007 moes sowat vyf persent van die totale bevolking (slagoffers van die Spitak-aardbewing en vlugtelinge uit Azerbeidjan) van noodbehuising gebruik maak.
Die kerstening van Armenië
Die Armeens-Apostoliese Kerk word as die oudste staatskerk ter wêreld beskou. In 301 het die destydse Armeense koninkryk onder koning Trdat III die Christendom amptelik as sy godsdiens aanvaar. Armeense Christene beroep hulle op die vroeë sendingsreise wat die apostels Thaddeüs en Bartolomeüs in die 1ste eeu n.C. onderneem het – in 'n tyd toe die Armeense Ryk nog deur die Armeens-Persiese Arsakiede-dinastie geregeer is en die bevolking merendeels die godhede van die Persiese panteon aanbid het. Sodoende verwys die Armeense staatskerk na homself as apostolies.
Nogtans word die kerstening van Armenië en die vestiging van 'n Christelike staatskerk aan Sint Gregorius toegeskryf, 'n heilige wat ook Lusavoritch of die Verligter genoem word. Na die Armeense Kerk word derhalwe ook as Gregoriaanse Kerk verwys. Die uitbreiding van die Christelike geloof na alle Armeense landsdele was die dryfkrag agter die ontwikkeling van die Armeense alfabet deur die monnik Mashtots Mesrop. Vervolgens is godsdienstige literatuur uit Sirië, Griekeland en Egipte na Armeens vertaal, waaronder die Evangelies en later die hele Bybel.
Die Armeens-Apostoliese Kerk as deel van die oosterse kerkfamilie
Die Armeense Kerk het die Konsilie van Chalcedon, wat in 451 plaasgevind het en waarvolgens die eenheid van goddelikheid en menslikheid in Jesus Christus sy uitdrukking in "twee nature in een persoon en hipostase" sou vind, verwerp. Hierdie terminologie is deur Armeense Christene ook tydens 'n reeks sinodes in die 6de eeu nie aanvaar nie.
Saam met Koptiese, Siriese, Etiopiese en Indiese Christene in die Siriese tradisie erken die Armeense kerk die "enkele natuur van die vleesgeworde God" waardeur die "onverbreekbare hipostatiese eenheid van die menslike en goddelike natuur van Jesus Christus" beklemtoon word. Binne die Christendom word die Armeense Kerk sodoende by die miafisiete en die oosterse kerkfamilie gereken. Die Armeense Kerk het sy selfstandigheid en nasionale onafhanklikheid nog eens in 552 met die invoering van 'n eie tydsrekening bevestig.
Kerkorganisasie
Sedert 1441 is Edjmiadzin as setel van die Katholikos, kerkhoof van alle Armeense Christene, ook die geestelike sentrum van die Armeense Kerk. Die huidige Katholikos, Karekin II Nersisian is in die najaar van 1999 verkies. Nogtans word die Armeense Kerk administratief in verskillende afdelings verdeel. So is daar ook 'n Kilikiese Katholikosaat in Antelias naby Beiroet waaraan die Armeense dioseses van die Nabye en Midde-Ooste net soos dié van Noord-Amerika ondergeskik is.
Naas Armeens-Apostoliese Christene is daar ook klein gemeenskappe Rooms-Katolieke en Protestantse Armene. Katolieke Armene het noue bande met die Mechitariste-orde, 'n kongregasie van Armeens-Katolieke geestelikes met gemeentes in die Nabye Ooste, Europa en Noord-Amerika.
Staatsvorm en grondwet
Armenië is sedert September 1991 'n onafhanklike presidensiële republiek. Die eenkamer-parlement (of Nasionale Vergadering) met 131 afgevaardigdes word elke vier jaar verkies.
Die Armeense grondwet van 1995 is verskeie kere gewysig. In die laaste referendum, wat op 27 November 2005 gehou is, het kiesers 'n wysiging goedgekeur waarvolgens die parlement meer bevoegdhede gekry het. Die president, wat as staatshoof vir 'n ampstermyn van vyf jaar deur die volk verkies word, benoem die eerste minister wat deur die parlement goedgekeur moet word.
Dercitus lesinensis
Dercitus lesinensis is 'n spons in die taksonomiese indeling van die Demospongiae (gewone sponse). Die wetenskaplike naam van die spesie is die eerste keer geldig gepubliseer in 1894 deur Lendenfeld.
Armenië
Huidige regering
Volgens die amptelike stemuitslae het die huidige president van Armenië, Vahagn Khachaturjan, in die parlementêre presidentsverkiesing, wat op 3 Maart 2022 gehou is, 100 persent op hom verenig. Dit was die tweede keer dat die president deur die Nasionale Vergadering verkies in plaas van populêre stem verkies is.
Die huidige regeringskoalisie bestaan sedert die laaste verkiesing op 2 April 2017 uit die Republikeinse Party (49,2 persent van die uitgebragte stemme) en die Armeense Revolusionêre Federasie (6,6 persent). Die opposisie in die Nasionale Vergadering met altesaam 105 afgevaardigdes, wat vir 'n termyn van vyf jaar verkies word, word gevorm deur die party Voorspoedige Armenië (27,4 persent) en die Uitweg-alliansie (7,8 persent). Nikol Pasjinjan dien sedert 8 Mei 2018 as eerste minister van Armenië.
Ontwikkeling
Binne die Sowjetunie se stelsel van 'n sentrale planekonomie het in Armenië 'n moderne nywerheidsektor ontstaan wat susterrepublieke van masjientoerusting, tekstiele en ander vervaardigde goedere voorsien en in ruil hiervoor grondstowwe en energie ingevoer.
Die Armeense ekonomie het 'n sterk agrariese karakter. Die groot agro-industriële ondernemings uit die Sowjet-tydperk is intussen in kleiner eenhede omgeskep. Kort ná die onafhanklikheidswording in 1991 is Armenië in 'n ernstige ekonomiese krisis gedompel wat deur 'n sterk krimpende bruto nasionale produk en 'n verlaging van lewenstandaarde gekenmerk was. Eers vanaf die middel van die 1990's het die ekonomie begin konsolideer. Armoede en inflasie is verminder en die geldeenheid dram gestabiliseer. Die gemiddelde maandelikse salaris het in 2013 sowat 150 000 AMD (VSA-$369) beloop.
Die transformasieproses na 'n markgerigte ekonomie, wat privatisering van klein en middelgroot staatsondernemings, hervormings en die integrasie in die wêreldekonomie behels het, is deur die oorlog met Azerbeidjan en die geopolitiese gevolge daarvan bemoeilik. So was Armenië nie net genoodsaak om vlugtelinge uit die oorlogsgebied in Nagorno-Karabach en Azerbeidjan te akkommodeer nie, maar ook om sy verdedigingsuitgawes aansienlik te verhoog en Azerbeidjanse en Turkse blokkademaatreëls te omseil.
Die grense met Turkye en Azerbeidjan is sedert 1994 gesluit, en slegs lugvervoer word toegelaat. In- en uitvoere word onder meer deur Georgië vervoer wat ekstra koste veroorsaak. Weens die gebrek aan spoorverbindings met Iran is dié land tans geen volwaardige alternatief nie. Die relatief klein uitvoerbasis en monopolistiese strukture in belangrike ekonomiese sektore maak Armenië kwesbaar vir 'n verswakking in die wêreldekonomie.
Die internasionale finansiële krisis het reeds in 2008 negatiewe uitwerkings op die Armeense ekonomie gehad. Die groeikoers van die BBP het in 2008 verstadig tot 6,8 persent. In 2009 het die BBP met 14,4 persent gekrimp – dit was die tweede ergste ekonomiese insinking in 'n lidland van die Gemeenskap van Onafhanklike State (GOS) ná Oekraïne. Die buitelandse skuldlas het van 1,59 tot 2,9 miljard VSA-$ gestyg, terwyl die begrotingstekort as gevolg van laer belastinginkomste van 1 tot 8 persent van die BBP vergroot het. 100 000 arbeidsmigrante, wat uit Rusland en Oekraïne teruggekeer het, het tot die plaaslike arbeidsmark toegetree.
Die Armeense ekonomie het in 2010 geleidelik begin herstel en 'n positiewe groei van die BBP van 2,6 persent aangeteken. Ontleders verwag nie dat die land in die afsienbare toekoms weer 'n dubbelsyfergroei soos in die tyd voor die krisis sal kan behaal nie. Die ekonomiese groei het desondanks versnel tot 4,6 persent in 2011 en 7,2 persent in 2012.
Die aansienlike afname in uitvoere, geldoordragte, regstreekse beleggings en privaat kapitaaltoevloei het in 2009 'n ernstige tekort op Armenië se betalingsbalans veroorsaak. Alhoewel die tekort op die handelsbalans in 2010 weer verminder het, bly die kapitaalbalans ongunstig. Uitvoere ter waarde van een miljard VSA-$ het nie vergoed vir 3,8 miljard VSA-$ se invoere nie en die handelsbalans het sodoende weer 'n groot tekort getoon. In 2012 is goedere ter waarde van 4,26 miljard VSA-$ ingevoer, Armeense uitvoere het 1,42 miljard VSA-$ beloop. Die Internasionale Monetêre Fonds, Wêreldbank, Kreditanstalt für Wiederaufbau (KfW), Rusland en ander leners het sedert 2009 lenings ter waarde van meer as twee miljard € aan Armenië toegestaan.
Landbou
Die ongunstige geografie beperk landboubedrywighede tot 44 persent van die oppervlakte, waarby die grootste deel van die landbougrond as weivelde vir skape en bokke dien. Die landbousektor het in 2011 17,8 persent (nywerheidsektor: 37,7%, dienstesektor: 44,5%) van die BBP bygedra, maar nog in 2004 47 persent van die ekonomies aktiewe bevolking in diens gehad. Die akkerbougebiede is hoofsaaklik in die Ararat-vlakte rondom Jerewan en in 'n aantal riviervalleie geleë. Hoë opbrengste word slegs deur besproeiing behaal.
Katoen, rys, tabak, suikerbiet, meloene, wyn en vrugte word in gebiede met 'n hoogte van maksimaal 900 meter bo seevlak verbou, terwyl graan nog in hoogtes tot 2 300 meter geoes kan word. Naas skaap- en bokteelt speel ook beesboerdery 'n belangrike rol.
Mynbou en energiebedryf
Klein hoeveelhede koper, bauxiet, goud, silwer, molibdeen, lood, sink en nefelien ('n veldspatoïed) word plaaslik ontgin en verwerk. Armenië is ryk aan sowel vulkaniese gesteentes (waaronder tufsteen in 'n groot verskeidenheid kleure, die swart glansende vulkaanglas obsidiaan, maar ook marmer en basalt) asook edel- en halfedelgesteentes soos smaragde, robyne, berille of turkooise. Minerale en edelgesteentes is naas mineraalwater en brandewyn belangrike uitvoerprodukte. Geslypte diamante word hoofsaaklik na België, Israel en Switserland uitgevoer.
Armenië beskik nouliks oor fossiele energiebronne. Klein herwinbare reserwes aardgas en ruolie in die Ararat-vallei en in die noordweste van die land kan tans nie ekonomies ontgin word nie. Sowat 50 000 ton steenkool word jaarliks in die klein steenkoolvelde naby Idjewan en Djadjoer ontgin.
Waterkragsentrales soos dié by die afloop van die Hrasdan-rivier uit die Sewanmeer voorsien net in 'n relatief klein persentasie van Armenië se totale kragverbruiker. 'n Aantal termiese kragsentrales maak gebruik van ingevoerde aardgas en ruolie. Die kernaanleg Metsamor naby Jerewan daareenteen produseer byna veertig persent van die land se elektrisiteit. Rusland en Armenië het op 6 Februarie 2008 'n ooreenkoms oor samewerking in die plaaslike uraanmynbou aangegaan. Armenië se uraanreserwes word op tussen 30 000 en 60 000 ton beraam en sal ná hul ontginning in Rusland verryk word.
Ooreenkomste oor die bou van twee waterkragsentrales by die Araks-grensrivier en 'n gaspyplyn is in 2004 en 2005 met Iran aangegaan, onder meer om Armenië se afhanklikheid van Russiese gasinvoere te verminder. Nogtans probeer Rusland sy politieke en ekonomiese invloed in Armenië deur middel van energie-uitvoere en beleggings in die Armeense energiebedryf te handhaaf en vergroot. Die meerderheid aandele van die Armeens-Russiese gasmaatskappy ArmRosGas is in hande van die Russiese gasreus Gazprom en sy dogtermaatskappy Itera, terwyl hulle ook die Armeense deel van die gaspyplyn tussen Tabris in Iran en die Armeense stad Kajaran besit. Die Armeense kernaanleg Medzamor word die deur die Russiese onderneming Rosatom bedryf wat moontlik ook nuwe aanlegte in die land sal bou.
Nywerheid- en dienstesektor
Die belangrikste nywerheidsektore is masjienbou, die chemiese bedryf (wat onder meer kaoetsjoek, kunsmis en plastiek produseer), tekstiel- en skoene-, metaal-, voedsel- en aluminiumvervaardiging. 'n Spesiale industriële sektor is die bewerking van ingevoerde ru-diamante.
Dercitus latex
Dercitus latex is 'n spons in die taksonomiese indeling van die Demospongiae (gewone sponse). Die wetenskaplike naam van die spesie is die eerste keer geldig gepubliseer in 2007 deur Moraes & Muricy.
Armenië
Nywerheid- en dienstesektor
Die sleutelbedrywe energie en telekommunikasie word deur 'n aantal Russiese ondernemings oorheers. So is die meerderheid aandele aan Armrosgazprom, 'n Armeense onderneming wat aardgas invoer en aan plaaslike verbruikers verskaf, in besit van die Russiese staatsbedryf Gazprom, die Armeense kragnetwerk is in besit van 'n dogtermaatskappy van die Russiese staatsbeheerde onderneming UES, terwyl die Armenia Telephone Company volledig in besit van die Russiese privaat onderneming VimpelCom is.
Die Armeense hoë tegnologiebedryf trek voordeel uit die beleggings van buitelandse inligtingstegnologie-ondernemings wat hul produkte in die land laat ontwikkel. Lycos Europe het in sy plaaslike filiaal sowat 400 programmeerders in diens. Die Armenian Internet Company (Arminco) is die grootste internetverskaffer in Armenië.
Toerismesektor
Die toerismesektor is een van die snelste groeiende bedrywe in Armenië. Buitelandse valuta, wat jaarliks in dié bedryf verdien word, word op meer as een vyfde van die totale uitvoerwaarde beraam. In die eerste ses maande van 2014 het 496 000 buitelandse toeriste 'n besoek aan die land gebring, 'n styging van 17,3 persent in vergelyking met dieselfde periode in die vorige jaar. Die aantal toeriste tussen Januarie en Desember 2013 het 925 000 beloop, 'n styging van 9,7 persent teenoor 2012.
In 2013 het die meeste toeriste uit die Russiese Federasie (44 persent), die Europese Unie (tussen 12 en 14 persent) en Iran (7 persent) gekom. Drie vyfdes van alle besoekers was etniese Armene. Nuwe toeristegeriewe soos hotelle is tans in aanbou of word beplan, waaronder beleggings van internasionale hotelkettings. Besondere aandag hierby geniet die Tatev-klooster, een van die vernaamste toeriste-aantreklikhede in die land. Langs die hoofpaaie ontstaan steeds meer moderne motelle, dikwels saam met eetplekke.
Toerisme is een van die belangrikste aspekte van Russies-Armeense samewerking. Van die altesaam 1,5 miljoen buitelandse toeriste in 2017 was sowat 410 000 burger van die Russiese Federasie. Toegangsvereistes vir Russiese toeriste is verslap; so word geen visum of paspoort vereis nie – Russiese identiteitskaarte is voldoende.
Buitelandse beleggings en ekonomiese samewerking
Die doeltreffende regstelsel is een van baie faktore wat 'n gunstige beleggingsklimaat in Armenië verseker. Die grootste beleggingsprojekte word tans – naas Russiese maatskappye – deur ondernemings uit Duitsland, die Verenigde State, Frankryk, die Volksrepubliek China, Iran en Japan aangepak. Veertig persent van alle regstreekse buitelandse beleggings (of VSA-$4 miljard) was in 2019 uit die Russiese Federasie afkomstig.
Armenië is 'n lidstaat van die Wêreldhandelsorganisasie, die Internasionale Monetêre Fonds, die Wêreldbank, die Europese Bank vir Heropbou en Ontwikkeling, die Asiatiese Ontwikkelingsbank en die Organisasie vir Ekonomiese Samewerking in die Swartseegebied. Bilaterale vryehandelsooreenkomste is onder meer met Georgië en Rusland gesluit. Die Armeense regering het reeds in 2014 aangekondig dat die land moontlik tot die Russiese Doeane-unie sal toetree.
Op 2 Januarie 2015 het Armenië 'n lidland van die Russies-oorheerste Eurasiese Ekonomiese Unie (EEU) geword, 'n streekhandelsblok met ’n gemeenskaplike beleid oor migrasie, investering en energie. Sy lidmaatskap in die EEU sal Armenië moontlik in staat stel om aardgas, olieprodukte en onverwerkte diamante teen beter voorwaardes uit die Russiese Federasie in te voer, terwyl die land se verwerkende nywerhede beter toegang sal kry tot die Russiese afsetmark. Armenië sal vanweë sy gunstige geografiese ligging verder voordeel kan trek uit die uitbou van handelsbetrekkinge tussen die Russiese Federasie en Iran.
Buitelandse handel
Armenië voer hoofsaaklik ardgas en olieprodukte, masjiene en uitrustings (insluitende elektrotegniese en elektroniese goedere), voertuie, verwerkte voedselprodukte, chemiese en farmaseutiese produkte, nieedele metale en metaalprodukte in. Die vernaamste uitvoerprodukte is koperertse en -konsentraat, ferromolibdeen en goud en alkoholiese dranke (veral brandewyn). Drie vyfdes van alle Armeense uitvoere was in 2013 mynbou- of metallurgiese produkte, terwyl 'n sesde van die totale uitvoerwaarde met alkoholiese dranke verdien is.
Die belangrikste handelsvennote in 2013 was:
Die goue tydperk
Voor die invoering van die Armeense alfabet in die 5de eeu n.C. was daar reeds 'n heidense mondelinge literatuur waarvan min voorbeelde oorgelewer is. Ook ná hul kerstening in 301 n.C. was Armene nog sowat 'n eeu lank op Griekse en Siriese weergawes van die Bybel en ander godsdienstige tekste aangewese. Aangesien die gewone bevolking nie oor enige kennis van dié twee tale beskik het nie, het Mesrop Mashtots volgens oorlewering in 405 saam met ander geleerdes die Armeense alfabet as voorvereiste en basis vir 'n selfstandige Armeense literatuur geskep.
Die patriarg Sahak (Isaak) die Grote en Mesrop het 'n skool van vertalers in die lewe geroep wat na Edessa en Konstantinopel uitgestuur is om Siriese en Griekse kopieë van belangrike werke te verkry en hulle vervolgens na Armeens te vertaal.
Die 5de eeu word algemeen as die goue tydperk van die Armeense letterkunde beskou, waarby literêre aktiwiteite hoofsaaklik aan vertaalwerk gewy is. Nogtans het ook oorspronklike literêre werke in Armeens ontstaan, soos die verhale van Eghishe en Ghazar Parpetsi. Die meesterwerk van klassieke Armeense literatuur was Eznik Koghbatsi se "Verwerping van sekte", 'n polemiese teks wat die Christelik-ortodokse geloof teen heidense Armeense bygelowe, Iranse dualisme, Griekse filosofie en gnostiese Marcionitiese leerstellings verdedig. Dié werk, waarvoor ook Griekse bronne gebruik is, is uniek vanweë sy suiwer klassieke styl en verskaf bowendien waardevolle inligting oor die genoemde godsdienstige en filosofiese onderwerpe.
Armeense vertalers het ook in die tydperk tussen die 6de en 8ste eeu, die silwertydperk van Armeense literatuur, voortgegaan met hul vertaalwerk sodat onder meer werke van Christelike heiliges soos Johannes Chrysostomos en Kirillos van Alexandrië as Armeense weergawes beskikbaar was. Die sogenaamde Hellenistiese of Yunaban-skool het slaafse vertalings van Griekse werke uit 'n verskeidenheid velde soos grammatika, teologie en wysbegeerte opgelewer, waaronder werke van Plato, Aristoteles en Philo van Alexandrië.
Hellenistiese invloede word ook sigbaar in die nuwe literêre genre van die Alexanderroman en in pogings om die Armeense skryftaal in grammatikale opsig om te vorm volgens die reëls van die Griekse grammatikus Dionysios Thrax.
Middeleeuse literatuur
In die 10de en 11de eeu het die onafhanklike Bagratiede-koninkryk in Armenië, die Artsruni-koninkryk van Vaspurakan en die Koninkryk Siuniq 'n politieke en kulturele raamwerk geskep waarin Armeense kuns, literatuur en argitektuur meer vrylik as ooit tevore kon floreer. Die vernaamste literêre persoonlikheid in die 10de eeu – en die eerste groot Armeendse digter – was Sint Gregorius Narekatzi. Naas mistiese digkuns en himnes het ook prosawerke soos sy Kommentaar op die Hooglied van Salomon uit sy pen gevloei.
In dieselfde eeu het Thovma (Thomas) Artsruni met sy "Geskiedenis van die Huis van Artsruni" 'n waardevolle historiese bron oor die Armeense geskiedenis in die eerste helfte van die 10de eeu geskryf wat later deur anonieme skrywers tot 1121 voortgesit is. Armenië se verhoudinge met die Arabiese wêreld staan sentraal in patriarg Johannes VI Draskhanakertzi se "Geskiedenis van Armenië". Dié werk word as 'n eerstehandse verslag geag aangesien Johannes self betrokke was by die gebeurtenisse wat hy in sy boek behandel.
In die laat 10de en vroeë 11de eeu het verdere geskiedkundige werke ontstaan – biskop Ukhtanes se "Geskiedenis van Armenië" en "Geskiedenis van die kerkskeiding tussen Georgiërs en Armene", en Stephanos Asoghik se "Universele Geskiedenis" wat as 'n uiters betroubare bron beskou word. Daarenteen verbind Aristakes Lastivertzi se "Geskiedenis van Armenië", waarin die val van die Bagratiede-ryk in 1045, die verwoesting van Ani in 1064 en die oorwinnings van Seldjoekiese Turke sentraal staan, die literêre genres van heldedig en historiese verhaal met mekaar.
Die verbrokkeling van die Groot-Armeense Ryk omstreeks 1100 en die opkoms van Klein-Armenië in Kilikië as nuwe kulturele spilpunt van die Armeense volk het gepaard gegaan met die ontwikkeling van twee selfstandige takke van die Armeense literatuur – Wes- en Oos-Armeens. Skrywers in albei kulturele kringe het voortgegaan om werke in klassieke Armeens te skep, maar daarnaas het ook die omgangstaal ingang tot die literatuur gevind. Die Mameloeke-inval van 1375 en Timoer se veldtog in 1385 het genoeg verwoesting gesaai om die kulturele en literêre lewe in Armenië in 'n lang tydperk van algehele agteruitgang te laat binnegaan.
Vroeë moderne tydperk
In die 17de eeu was daar eerste tekens van 'n herlewing in die kulturele lewe van Armene. Terwyl historiese werke uit dié periode, soos geskryf deur Araqel van Tabriz en Zaqaria die Diaken, oor die dade van Turkse en Persiese oorheersers handel, het ander outeurs reeds in aanraking gekom met westerse geleerdes en werke in Latyn. Oskan van Jerewan, wat in 1614 in die nuutgestigte Armeense nedersetting Nieu-Julfa in Isfahan, Persië gebore is, het met die Dominikaanse monnik Pirandelli saamgewerk om in 1666 die eerste Armeense Bybel in Amsterdam te laat druk.
Die tradisie van verbeeldingryke skryfkuns in Armeens dateer terug na die 13de eeu. So het Armenië sy eie troubadours voortgebring, gewilde sangers soos Nahapet Kuchak, een van min Armeense digters wat in die 16de eeu liedere oor liggaamlike liefde gesing het; Hovnatan Naghash (1661–1722), en – in die 18de eeu – Aruthin Sayadian, beter bekend as Sayat-Nova, die mees bekende digter van dié literêre stroming wat, temidde van 'n Christelik-godsdienstige samelewing, wêreldlike liedkuns vol van romantiese uitdrukkingskrag geskep het.
Moderne literatuur
Die 18de eeu was 'n periode van kulturele herlewing wat sy hoogtepunt teen die middel van die volgende eeu met die ontwikkeling van 'n moderne Armeense literatuur gevind het. Die enigste struikelblok was die gebrek aan 'n literêre standaardtaal. Intellektueles in sowel Turkye asook Russies-Armenië was verdeel in voorstanders van die voortgesette gebruik van klassieke Armeens en kampvegters vir moderne gesproke variante van Armeens.
Die laasgenoemdes het uiteindelik geseëvier. So is literêre tekste in die oostelike Armeense taalgebied in 'n aangepaste variant van Jerewan se dialek (rusahayeren) geskryf, literatuur in die weste in 'n aangepaste vorm van Armeens soos dit in Istanboel gebesig is. Maar dit was in Europa waar Armeense skrywers hul inspirasie en ideale probeer vind het.
Khachatur Abovian (1809–1848), 'n opvoedkundige en voorstander van modernisering, het in die vroeë 19de eeu die eerste roman in die moderne Armeense standaardtaal geskryf. Nogtans was hy sy tyd vooruit, en geen van sy literêre werke is gedurende sy loopbaan as skrywer gepubliseer nie voordat hy in 1848 spoorloos verdwyn het. Eers ná die stigting van die Armeense Sosialistiese Sowjetrepubliek het hy erkenning as die "vader van moderne Armeense literatuur" gekry. Die roman "Wonde van Armenië" (geskryf in 1841 en postuum gepubliseer in 1858) word as sy belangrikste werk beskou.
Mediabedryf
3 070 nieregeringsorganisasies en 1 300 media is by die Departement van Justisie geregistreer. Die Armeense grondwet waarborg menings-, inligtings- en persvryheid, alhoewel daar bepaalde beperkings op mediadekking ten opsigte van militêre aangeleenthede en staatsveiligheid bestaan.
Tans is daar 75 televisiekanale waarvan 18 landwyd uitgesaai word. Belangrike uitsaaiers sluit H1 (die voormalige Armeense staatstelevisie) met een program, vyf privaat kanale wat landwyd uitsaai, drie Russiese programme, Euronews, CNN asook 'n aantal privaat streekskanale in. Daar is openbare en privaat radio-uitsaaiers.
Dagblaaie verskyn in Armeens (Azg, Hayastani Hanrapetutiun, Irawunk en Aravot) en Russies. Die weekblad Noyan Tapan Highlights verskyn in Engels. Die belangrikste nuusagentskappe is ArmenPress (wat deur die staat beheer word), Noyan Tapan, ARKA-sakenuus, Arminfo en Mediamax.
Armeense privaat televisie
Armenia TV is deur die Sarkisian-gesin in 1997 as die eerste privaat televisiemaatskappy in die nuutgestigte Republiek Armenië gestig. Artem Sarkisian, die gesin se patriarg, is 'n bekende televisiepersoonlikheid in die land wat ook erkenning as intellektueel, geskiedkundige en skrywer geniet. Armenia TV was 'n projek wat danksy die inisiatief van sy seuns Bagrat en Vaagn tot stand gekom het en tot die gewildste kanaal in die land ontwikkel het.
In die vroeë 21ste eeu het die televisie-uitsaaier ook na die buiteland begin uitbrei. So het Vaagn Sarkisian in 2008 die USArmenia Television Network as Amerikaanse filiaal en basis vir 'n globale Armeense televisienetwerk gestig. As die gewildste Armeense TV-netwerk in die VSA versprei USArmenia TV sy program vanuit sy hoofkwartier in Burbank, Kalifornië 24 uur per dag as kabel-, satelliet- en internettelevisie vir kykers in die VSA, Kanada en Meksiko.
Vervoer
Die bergagtige terrein bemoeilik die bou van verkeersroetes en spoorweë. Groot dele van die hooglandgebiede is derhalwe nie maklik toeganklik nie. Die Armeense vervoerstelsel het in 1999 altesaam 852 kilometer se spoorlyne (die spoorlyn tussen Tbilisi, Jerewan en Bakoe is die belangrikste roete) en 16 000 kilometer se paaie behels. Groot dele hiervan moet gemoderniseer word.
'n Opvallende kenmerk van Armenië se vervoerwese is die hoë persentasie motorvoertuie wat met aardgas in plaas van petrol of diesel aangedryf word. Die Armeense departement van vervoer beraam die aandeel gasaangedrewe motors op tussen 20 en 30 persent – 'n rekordgetal in vergelyking met ander Europese lande (drie persent in Nederland, aansienlik minder in Duitsland).
Die rede vir hierdie ontwikkeling is die hoë vervoerkoste van petrol en diesel, terwyl aardgas teen laer pryse per pyplyn uit Rusland ingevoer kan word. Die strategies belangrike Irans-Armeense oliepyplyn is in Maart 2007 in bedryf gestel.
South Caucasus Railways (SCR), 'n dogtermaatskappy van die Russiese Spoorweë (RŽD), het die Armeense spoorwegbedrywighede (met 85 lokomotiewe, 30 elektriese motorwaens, 58 passasiers- en 2 000 vragwaens) by wyse van 'n openbare tender oorgeneem. Die bedrywighede het amptelik op 1 Junie 2008 begin met 'n konsessie vir dertig jaar wat ná twintig jaar met nóg twintig jaar verleng kan word.
SCR beplan om in die eerste dertig jaar 400 miljoen VSA-$ in die plaaslike spoorweginfrastruktuur en 170 miljoen VSA-$ in voertuie te belê. Nuwe spoorweglyne sal tussen Jerewan en Batoemi en tussen Jerewan en Poti gebou word.
Kookkuns
Armenië se wisselvallige geskiedenis het diep spore in die land se kookkuns gelaat. So word Armeense kooktradisies danksy die invloede uit aangrensende streke en lande – die Midde-Ooste, Griekeland en Iran – deur hul veelsydigheid gekenmerk, maar het ook self invloed uitgeoefen op die eetkuns van buurlande soos onder meer Sirië en Libanon. Wedersydse beïnvloeding het daartoe bygedra dat baie Armeense geregte tans ook op Griekse, Turkse en Libanese tafels aangetref word.
Tradisioneel word 'n Armeense middagmaal in die wintermaande met 'n sop begin (spas is 'n Armeense joghurtsop waarin eiers, meel, graankorrels en koljander vermeng word), terwyl in die warm somertyd ligte voorgeregte soos kaas en slaai genuttig word. Voorgeregte word meestal met vars (of gedroogde) en geurige kruie bedien. Gewoonlik word daarna gebraaide vleis met 'n verskeidenheid aartappel-bykosse as hoofdis voorgesit.
Tipiese Armeense geregte is onder meer tolma (maalvleis, rys, uie en geurige kruie word hiervoor in wynblare toegedraai), harissa ('n soort bredie wat van grof gemaalde graankorrels en hoendervleis berei en tradisioneel as Paasgereg bedien word), köfte (maalvleisbolletjies met uie en kruie wat in vleisaftreksel gaargemaak word), chash (gekookte beesvleis met sout, knoffel en lemoensap, gewoonlik bedien met lavash, die Armeense platbrood), chorovats (vleisstokkies met lam-, bees-, vark- of hoendervleis, soms ook vis, word op 'n oop vuur gebraai en met aartappels en groente voorgesit) en basturma (gedroogde en gekruide beesvleis).
Sujuk, 'n sterk gekruide wors, het sy naam ook aan 'n soet nagereg verleen. Hiervoor word okkerneute gesnoer en druiwesap daaroor gesprinkel. Sodra die sap tot jellie klaargekook is, lyk die snoere op klein worsies.
Lavash of Armeense platbrood word tradisioneel in 'n tonir of kleioond gebak en saam met baie geregte voorgesit en dikwels gevul met kaas, geurige kruie en groente.
Armeense maaltye word afgerond met 'n verskeidenheid soet nageregte, waaronder sappige vars of droëvrugte, gata (Armeense botterkoek), Napoleon ('n roomkoek met blaardeeg), pachlava (warm blaardeeg wat met gekapte okkerneute, amandels of pistachioneute gevul en met heuning besprinkel word) en halva ('n mengsel van sesaamsaad, suiker, heuning en plantaardige olies waarby vanielje, kakao, neute, amandels of pistachioneute gevoeg word).
Sport
'n Wye verskeidenheid sportsoorte word in Armenië uitgeoefen, waaronder die gewildste stoei, gewigoptel, judo, sokker, skaak en boks is. Armenië se bergagtige terrein bied goeie geleenthede vir ski en bergklim. Aangesien dit 'n landingeslote land is, kan watersportsoorte slegs op mere uitgeoefen word, veral die Sevanmeer. Armenië het veral sukses op internasionale vlak in skaak, gewigoptel en stoei behaal. Armenië is ook 'n aktiewe lid in die internasionale sportgemeenskap met volle lidmaatskap by UEFA en IIHF. Dit huisves ook die Pan-Armeense Spele.
Voor 1992 het Armene vir die USSR op Olimpiese Spele deelgeneem. Armenië was baie suksesvol as 'n deel van die Sowjetunie en het baie medaljes gewen en sodoende die USSR gehelp om die medaljetabel verskeie kere op Olimpiese Spele aan te voer. Die eerste Olimpiese medalje in die moderne geskiedenis, wat deur 'n Armeen gewen is, was deur Hrant Sjahinyan (soms gespel as Grant Sjaginyan), wat twee goue en twee silwermedaljes in gimnastiek op die Olimpiese Somerspele 1952 in Helsinki gewen het. Om die sukses van Armene op die Olimpiese Spele te onderstreep, is Sjahinyan soos volg aangehal:
"'Armeense sportmanne moes hul teenstanders met etlike kerwe oortref vir die kans om in enige Sowjet-span aanvaar te word. Maar ten spyte van dié probleem het 90 persent van Armeense atlete in die Olimpiese Sowjet-spanne met medaljes teruggekom.'"
Armenië het vir die eerste keer op die Olimpiese Somerspele 1992 in Barcelona onder 'n verenigde CIS-span deelgeneem en was baie suksesvol, nadat hulle drie goue en een silwermedalje in gewigoptel, stoei en skyfskiet gewen het, ondanks die feit dat hulle met slegs vyf atlete deelgeneem het. Sedert die Olimpiese Winterspele 1994 in Lillehammer het Armenië as 'n onafhanklike land deelgeneem.
Armenië neem op Olimpiese Somerspele deel aan boks, stoei, gewigoptel, judo, gimnastiek, atletiek, sierduik, swem en skyfskiet. Dit neem ook op Olimpiese Winterspele deel aan alpeski, heg-en-steg-ski en kunsskaats.
Sokker is ook gewild in Armenië. Die suksesvolste span was die FC Ararat Jerewan van die 1970's wat die Sowjetse Beker 1973 en 1975, asook die Sowjetse Topliga in 1973 gewen het. Ná die laasgenoemde sukses kon die FC Ararat aan die Europese Beker 1974–75 deelneem waar hulle, – ondanks 'n tuisoorwinning in die tweede been – volgens algehele telling in die kwarteindrondte teen die latere wenner FC Bayern München vasgeval het. Armenië het internasionaal as deel van die Sowjetse nasionale sokkerspan deelgeneem, voordat ná die Ontbinding van die Sowjetunie in 1992 die Armeense nasionale sokkerspan gestig is. Armenië kon nog nie vir 'n vername internasionale toernooi kwalifiseer nie, hoewel dié span ná onlangse verbeteringe in September 2011 die 44ste plek op die FIFA-wêreldranglys behaal het. Die nasionale span word bestuur deur die Sokkervereniging van Armenië. Die Armeense Premierliga is die hoogste vlak in Armeense sokker en word in onlangse jare deur die FC Pyunik oorheers. Deesdae bestaan dié liga uit agt spanne met die tweede vlak die Armeense Eerste Liga.
Armenië en die Armeense diaspora het baie suksesvolle sokkerspelers opgelewer, waaronder Henrikh Mkhitaryan, Youri Djorkaeff, Alain Boghossian, Andranik Eskandarian, Andranik Teymourian, Edgar Manucharyan en Nikita Simonyan. Djokaeff en Boghossian het die FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1998 met Frankryk gewen, Teymourian het tydens die FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2006 vir Iran gespeel en Manucharyan in die Nederlandse Eredivisie vir Ajax. Mkhitaryan is een van die suksesvolste Armeense sokkerspelers in onlangse jare en hy het gespeel vir internasionale klubs soos Borussia Dortmund, Manchester United, Arsenal en nou vir AS Roma.
Stoei is vir Armenië 'n suksesvolle sport op Olimpiese Spele. Tydens die Olimpiese Somerspele 1996 in Atlanta het Armen Nazaryan die goue medalje in die mans se Grieks-Romeinse vlieggewig (52 kg) gewen en Armen Mkrtchyan die silwermedalje in die mans se vrystylpapiergewig (48 kg) en sodoende Armenië se eerste twee medaljes in sy Olimpiese geskiedenis ingeoes.
Tradisionele Armeense stoei word Kokh genoem en in 'n tradisionele klere uitgeoefen; dit was een van die invloede wat in die Sowjetse gevegsport sambo ingesluit is, wat ook baie gewild is.
Die Armeense regering bestee jaarliks sowat $2,8 miljoen vir sport en betaal dit aan die Nasionale Komitee vir Fisiese Opleiding en Sport, die beheerliggaam wat besluit watter programme by die vondse sal baat.
Weens die onlangse jare se gebrek aan suksesse op internasionale vlak het Armenië 16 Sowjetse sportskole heropgebou en hulle met nuwe toerusting opgegradeer teen koste van altesaam $1,9 miljoen. Die herbou van die plaaslike skole is deur die Armeense regering befonds. $9,3 miljioen is bestee in die vakansiestad Tsaghkadzor om die wintersportinfrastruktuur op te knap weens die teleurstellende vertonings op onlangse wintersporttoernooie. In 2005 is 'n fietsrysentrum in Jerewan geopen met die doel om Armeense fietsryers op wêreldvlak op te lewer. Die regering het ook belowe om $700 000 aan Armene te betaal wat 'n goue medalje op Olimpiese Spele sou wen.
Armenië is ook baie suksesvol in skaak, aangesien hulle die Wêreldspanskaakkampioenskap in 2011 en die Wêreldskaakolimpiade op drie geleenthede gewen het.
Dietse Kinderfonds
Die Dietse Kinderfonds (DKF) het na die Tweede Wêreldoorlog 'n klein groepie Duitse weeskinders na Suid-Afrika gebring. Hulle het as volwassenes 'n beduidende bydrae tot hul nuwe vaderland gelewer.
Agtergrond
Die DAHA (Deutsch Afrikanischer Hilfsausschuss) en die VNLK (Vrouenoodlenigingskomitee) onder beskerming van die Broederbond het tussen 1945 en 1957 'n kwartmiljoen pond ingesamel om noodlenigingswerk in die na-oorlogse Duitsland te onderneem. Prominente lede van hierdie groep het op 'n voorstel van mev. Nellie Liebenberg die DKF gestig met die doel om 10 000 oorlogswesies na Suid-Afrika te bring.
Motief
Aan die eenkant was die oogmerk met die skema humanitêr, maar ook om ereskuld te delg vir die Duitse steun tydens en na die Tweede Vryheidsoorlog. 'n Derde, maar dalk in die destydse tydgees die belangrikste, was om die Afrikanervolk te versterk. Van Afrikanerkant was die voorwaardes dat die kinders gesond, Protestant, suiwer Duits en tussen 3 en 8 jaar oud moes wees.
Probleme
Die Afrikaner-nasionaliste was baie opgewonde oor die plan, maar die Smuts-regering was van mening dat die projek probleme kon skep. Toe die owerheid eers in 1947 toestemming gee om slegs 100 wesies te werf, is die sekretaris van die DKF, Schalk Botha, en 'n geneesheer, dr. Vera Bührmann, vir die keuring na Duitsland. Hulle was egter te laat, want die meeste kinders was reeds in pleegsorg geplaas. Slegs 85 kinders tussen die ouderdomme van 2 en 13 jaar was beskikbaar en van hulle was slegs 28 volslae wese. Al die kinders het gekom uit die Britse besettingsgebied van Duitsland en hoofsaaklik uit die deelstaat Sleeswyk-Holstein. Dit was die grootste aanneemskema in die Duitse geskiedenis.
Aanneemouers
Op 8 September 1948 het die kinders in Kaapstad aangekom. Slegs Afrikaanssprekendes en lede van die NG Kerk, die Gereformeerde Kerk en die NH Kerk het in aanmerking gekom om 'n kind aan te neem. 'n Vierhonderd-en-vyftig ouerpare het hulle aangemeld om 'n kind te ontvang. Lede van die Broederbond het blykbaar voorkeur geniet.
Bydrae
Hierdie immigrasie-skema is 'n interessante episode in die Afrikaner se kultuurgeskiedenis, veral omdat die weeskinders later jare 'n bydrae tot Suid-Afrika gemaak het buite verhouding tot hul beperkte getalle. As volwassenes het veral die volgende persone bekende openbare figure geword: Marietjie Malan was die bekendste oorlogswesie, omdat sy aangeneem is deur die eerste minister, dr. D.F. Malan, en sy vrou.
Einde van die DKF
Op 11 November 1967 het die jongste van die oorlogswesies 21 jaar oud geword en was die taak van die DKF voltooi.
Birdrivier
Die Birdrivier is 'n spruit wat in die Oos-Kaap van Suid-Afrika vloei. Dit is 'n sytak van die Wit-Keirivier en in die opvanggebied van die Groot-Keirivier.
The Million Dollar Homepage
The Million Dollar Homepage is 'n webwerf bedink deur Alex Tew, 'n student van Wiltshire, Engeland met die doel om fondse vir sy studies te bekom. Die webwerf is geloods op 26 Augustus 2005 en het teen 1 Januarie 2006 'n inkomste van ongeveer VSA$ 1 037 100 gegenereer. Dit word op 11 November 2006 as 'n 7 op Google se PageRank aangedui. Die webwerf se Alexa-ranglys was 12 675ste op 13 Oktober 2006, met die hoogste posisie 127ste.
Die indeksblad van die webwerf bestaan uit 'n 1000 x 1000-beeldelementblok (een miljoen beeldelemente - Engels: pixels), waarop hy grafikagebaseerde skakels vir VSA$ 1 per beeldelement, in 'n minimum van 10 by 10 blokke verkoop het. 'n Persoon wat een of meer van hierdie beeldelementblokke gekoop het kan dan 'n beeld op die blok vertoon en ook besluit watter URL daarna moet skakel sowel as watter bewoording moet verskyn indien die wyser (cursor) oor die beeldelemente sou beweeg. Die doel van die webwerf was om al die beeldelemente te verkoop en daarmee een miljoen dollar vir die stigter te genereer, 'n doelwit wat bereik is.
Op 1 Januarie 2006 is die laaste 1 000 beeldelemente wat beskikbaar was op eBay in 'n vendusie te koop aangebied. Die bod is op 11 Januarie toegeslaan met die hoogste bod VSA$ 38 100,00.
Ontstaan en ontwikkeling
Tew was op soek na 'n metode om finansiering van sy studies te genereer aangesien hy 'n kursus aan die Universiteit van Nottingham wou neem. Hy het 'n idee gehad om beeldelemente te verkoop en ten spyte daarvan dat hy nie geglo het dat enigiemand dit sou wou koop nie met die plan voortgegaan aangesien hy geweet het dat hy het min het om te verloor in die proses. Hy het nie beplan om die webwerf te bemark nie en het daarop gereken dat dit deur mondelinge advertensie bekend sou word. Binne drie dae verkoop hy sy eerste 20 x 20 beeldelementeblok, aan 'n aanlynmusiekwebwerf. sedertdien met slegs 'n persvrystelling in terme van selfbemarking, het hy verskeie blokke per dag verkoop. Tot Tew se verbasing het dit slegs twee weke geneem voordat hy genoeg geld vir sy eerste jaar aan die universiteit gehad het. Op hierdie stadium het bekende webjoernale en koerante van Groot-Brittanje (soos The Daily Telegraph, The Guardian, en The Sun) gerapporteer oor sy poging en het die aantal bestellings die hoogte ingeskiet. 'n Maand na die webwerf geloods is, het hy reeds VSA $152 900 verdien.
Na-aapwebwerwe
Die konsep het gou aanleiding gegee tot honderde na-aperwebwerwe, alhoewel die oorgrote meerderheid van dié misluk het. Met die sukses behaal deur The Million Dollar Homepage is dit moontlik dat sommiges mag voortbestaan, maar dit sal waarskynlik net met bemarking kan geskied. Aangesien Tew se webwerf die eerste was, het die nuwigheidwaarde en nuuswaardigheid verseker dat dié webwerf 'n sukses is.
Sensus
'n Sensus is die proses van inligting insamel aangaande elke lid van 'n bevolking (nie noodwendig 'n menslike bevolking nie). Dit staan teenoor monsterneming (steekproefneming), waarin inligting oor slegs 'n deel van 'n bevolking ingesamel word. Om hierdie rede is dit 'n metode wat gebruik word om statistiese data te versamel, en is baie belangrik in demokrasie (stemming).