H._Luhis
Lewe en werk
Harry Luhis is in 1847 in Hamburg in Duitsland gebore as enigste kind Sy vader was ’n Fries en ’n seekaptein van die eiland Schiermonnikoog in die Noordsee. Sy moeder was van gedeeltelik Duitse afkoms wat meestal met hom by haar ouers in Eimsbüttel, ’n voorstad van Hamburg in Duitsland, gewoon het tydens die vader se gereelde afwesigheid ter see. Hy verhaal later sy wedervaringe uit hierdie tyd in sy “Stories van ’n Ou Dorp” en in “Vakansie in Friesland” gee hy sy indrukke van die besoeke aan sy grootouers aan vaderskant op sy vader se eiland van afkoms. Op elfjarige ouderdom raak sy vader vermis op see en sy moeder se inkomste is onvoldoende om in hulle lewensbehoeftes te voorsien. Hulle verhuis dus na Londen waar sy weet sy werk kan kry as vertaler. Sy word dan ook hier deur ’n uitgewer in diens geneem om vertalings te doen vanuit Duits, Nederlands en Frans in Engels en omgekeerd. Hier gaan hy vir ’n ruk skool, maar op dertienjarige leeftyd word hy ingeskryf as klerk by ’n skeepsfirma. Deurentyd is hy ’n gretige leser wat elke maand reeds vroeg in die oggend in die tou gaan staan by die uitgewer in Fleet Street wat die maandelikse episode van Charles Dickens se nuutste boek publiseer, om sy kopie hiervan te kry. Een van die hoogtepunte van sy lewe is dan ook wanneer hy vir Dickens persoonlik ontmoet op ’n treinreis na Londen, ’n insident wat hy in een van sy latere artikels in South African Nation verhaal. Hy hou egter nie van die kantoorwerk by die skeepsfirma nie en by sy gereelde besoeke wat hy ampshalwe aan die hawe moet maak, raak hy bevriend met die matrose en neem sy lus om op see te wees toe. Hy loop dus na ’n jaar weg see toe. Teen hierdie tyd is sy moeder weer getroud, maar hy hou vir die res van sy lewe kontak met haar deur gereelde briewe, wat feitlik in dagboekvorm sy wedervaringe op sy seereise oor die wêreld weergee. Na sy moeder se dood word hierdie briewe aan hom terug besorg en dit is hieruit wat hy sy stories en artikels in latere jare saamstel. Hy verkry sy sertifikaat as eerste-stuurman maar besluit kort hierna om die see te verlaat en hom in Natal in Suid-Afrika te vestig, waar hy by die berede polisie aansluit en Natal goed leer ken. Tydens ’n vakansie in Kaapstad ontmoet hy sy toekomstige vrou en aanvaar om daardie rede ’n betrekking by die Kaapse Spoorweë. Hy en sy vrou het slegs een kind, ’n dogter Ida. Spoedig word hy bevorder tot inspekteur en vestig hom by die Stormberg-aansluiting. Na sy aftrede met pensioen vestig hy hom in Cambridge in Oos-Londen. Hier ontmoet hy ’n nuwe intrekker wat voorheen in Duitsland gewoon het en hy vertel haar van sy jeug en wedervaringe. Sy is gefassineerd deur sy verhale en wanneer sy in 1922 na Kaapstad verhuis en uitvind dat Die Huisgenoot bydraes in Engelse kopie aanvaar, moedig sy hom aan om “Vakansie in Friesland” vir publikasie aan te stuur. In 1924, wanneer hy reeds oor die sewentig jaar oud is, begin hy vir die South African Nation skryf. Dit was ’n weeklikse tydskrif wat in daardie tyd deur Nasionale Pers gepubliseer is. Hy word ’n vaste medewerker van hierdie blad en nadat dit tot niet gaan, word hy ’n gereelde medewerker van die Natal Mercury, East London Standard en Daily Dispatch. Sy artikels handel oor dinge en tye van die verlede, soos die Thames Waterfront in Londen gedurende die sestigerjare van die negentiende eeu en Kaapstad van die sewentigerjare van die negentiende eeu. Hy bly baie aktief na aftrede en wanneer die Cambridge Boy Scouts gestig word, neem hy hulle uit op kampe, skryf toneelstukke vir hulle om op te voer en skryf liedjies wat hulle kan sing op die deuntjie van bekende liedere. Die dood van sy dogter Ida, wat sy verhale vir hom geïllustreer het, is ’n groot skok en daarna skryf hy baie minder. Op 28 Augustus 1932 is hy oorlede.