cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Masayuki Okano
Masayuki Okano (gebore 25 Julie 1972) is 'n Japannese sokkerspeler. Hy het vir die klub Gainare Tottori en die Japanse nasionale sokkerspan uitgedraf.
Carteriospongia contorta
Carteriospongia contorta is 'n sponsspesie in die taksonomiese indeling van die Demospongiae (gewone sponse). Die liggaam van die spons bestaan uit kieselnaalde en sponginevesels en is in staat om baie water op te neem.
Voorvoegsel
'n Voorvoegsel of prefiks is in alle nie-isolerende tale 'n affiks wat voor die woordstam geplaas word om dit af te lei of te verbuig, bv. ge- in geskop, her- in herontdek en ver- in verwerk. 'n Agtervoegsel is altyd 'n gebonde morfeem en kan dus nie as 'n selfstandige woord voorkom nie.
By verbindings waarin 'n opeenvolging van vokaalletters verkeerd gelees kan word, word 'n deelteken gebruik vir die skeiding tussen 'n voorvoegsel en 'n stam, of 'n stam en 'n agtervoegsel, en word 'n koppelteken gebruik vir die skeiding tussen stamme. Bv. beëdig, maar studie-eenheid; droë, maar polio-entstof; geëien, maar toe-eien.
'n Deelteken of 'n koppelteken word gebruik in verbindings waar 'n opeenvolging van vokaalletters verkeerd gelees kan word en voorvoegsels van Klassieke herkoms betrokke is. Bv. koöperasie of ko-operasie; mikroörganisme of mikro-organ1isme; sosioëkonomiese of sosio-ekonomiese.
Let wel: In die Afrikaanse woordelys en spelreëls (2017) word slegs die spelling met die deelteken as voorkeurvorm aangebied.
Wanneer 'n (saamgestelde) taalbenaming of 'n byvoeglike naamwoord wat daarvan afgelei is met 'n voorvoegsel verbind, begin die taalbenaming of afleiding met 'n hoofletter na die koppelteken, bv. pro-Russies.
Voorbeelde
Aarts beteken "in die hoogste graad". Hier volg voorbeelde van woorde met "aarts":
Bronne
Afrikaanse woordelys en spelreëls, 2017.
Emerson Treacy
Emerson Treacy (17 September 1900 – 10 Januarie 1967) was 'n Amerikaanse akteur. Hy was bekend vir sy rolle in die rolprente California Straight Ahead! (1937), Long Shot (1939), en The Prowler (1951).
Craig Burden
Craig Burden (gebore op 13 Mei 1985 in Durban) is 'n Suid-Afrikaanse beroepsrugbyspeler. Hy speel op haker vir die Sharks (in die Superrugbykompetisie) en vir die Natal Haaie in die Curriebekerreeks. Hy het nog geen toetse vir die Springbokke gespeel nie.
Alexandra Picatto
Alexandra Picatto (gebore 6 Maart 1983) is 'n Amerikaanse aktrise. Sy is bekend vir haar rolle in die rolprent Not Like Us (1995) en in die televisiereekse Charmed (1998), Get Real (1999), en Summerland (2004).
Nichole Bloom
Nichole Bloom (gebore 15 Desember 1989) is 'n Amerikaanse aktrise, skryfster, en regisseuse. Sy is bekend vir haar rolle in die televisiereekse Shameless (2011) en Superstore (2015).
Japannese nasionale sokkerspan
Die Japannese nasionale sokkerspan (Japannees: サッカー日本代表 Sakkā Nippon Daihyō) is 'n span sokkerspelers wat Japan in internasionale wedstryde verteenwoordig, soos die Sokker-Wêreldbeker of die Asiese Beker.
Du Plessispas
Die Du Plessispas is op die R327-streekpad net ten suide van Herbertsdale en net ten weste van die Hartebeeskuildam. Ten noorde van Hertbertsdale is die Cloetespas.
Edouard Trebaol
Edouard Trebaol (20 Mei 1905 – 2 Desember 1944) was 'n Amerikaanse akteur. Hy was bekend vir sy rolle in die rolprente Honest Hutch (1920), Oliver Twist (1922), en The Haunted Valley (1923).
Carteriospongia cordifolia
Carteriospongia cordifolia is 'n sponsspesie in die taksonomiese indeling van die Demospongiae (gewone sponse). Die liggaam van die spons bestaan uit kieselnaalde en sponginevesels en is in staat om baie water op te neem.
Die spons behoort tot die genus Carteriospongia en tot die familie Thorectidae. Die wetenskaplike naam van die spesie is die eerste keer geldig gepubliseer in 1889 deur Keller.
Venterspruit (Tugela)
''Hierdie artikel handel oor die spruit in KwaZulu-Natal. Vir ander riviere met dieselfde naam, sien Venterspruit (dubbelsinnig)''
Anthony Dexter
Anthony Dexter (19 Januarie 1913 – 27 Maart 2001) was 'n Amerikaanse akteur. Hy was bekend vir sy rolle in die rolprente Captain John Smith and Pocahontas (1953), Captain Kidd and the Slave Girl (1954), The Story of Mankind (1957), en The Phantom Planet (1961).
Venterspruit (Tugela)
Die Venterspruit is 'n spruit in die opvanggebied van die Tugelarivier in KwaZulu-Natal. Dit ledig in die Spioenkopdam.
Comobil
Comobil is een van twee gesamentlik maatskappye wat NSU en Citroën gestig het om wankelenjinmotors te bevorder. Comobil is in 1964 in Genève gestig om 'n motor wat deur Citroën ontwerp sou word en wat 'n NSU wankelenjin sou gebruik te bemark. Die ander gesamentlike maatskappy was Comotor wat in Luxemburg opgerig is om wankelenjins te vervaardig.
Shaker Museum Mount Lebanon
Die Shaker Museum | Mount Lebanon, tans geleë in New Lebanon, is in 1950 deur John S. Williams, Sr. op sy plaas in Old Chatham in die Amerikaanse deelstaat New York gestig.
Die huidige museum en navorsingsbiblioteek dek die geskiedenis van die Shakers, meer formeel bekend as die United Society of Believers in Christ's Second Appearing, 'n charismatiese Protestantse denominasie wat deur Ann Lee en haar volgelinge in 1774 in Amerika gestig is en daar 'n tiental utopiese nedersettings gevestig het. Die museum se versamelings van voorwerpe en boeke behandel die daaglikse lewe en kultuur van Shaker-gemeenskappe in 'n outentieke historiese omgewing.
Williams het vanaf die 1930's gereeld besoeke gebring aan destyds aktiewe Shaker-gemeenskappe om voorbeelde van hul kunswerke, nywerhede, huislike lewe en godsdienstige voorwerpe te koop en te versamel. Sy benadering was dié van van 'n antropoloog wat met sy werk die agteruitgang van 'n beskawing gedokumenteer het. Dikwels het Shakers hom aktief gesteun en versamelstukke aan hom geskenk.
Vandag word die Shaker Museum se versameling van voorwerpe en biblioteek met meer as 56 000 items as die omvattendste versameling oor die Shakers en as 'n primêre bron vir navorsing deur wetenskaplikes en kurators beskou. Sedert 1972 is die museum deur die Amerikaanse Vereniging van Museums (American Association of Museums) geakkrediteer.
Desiré Gardner
Desiré Gardner, neé Manthey, gebore 15 Desember 1985, Bethlehem, Vrystaat is 'n Suid-Afrikaanse aktrise. Sy was aanvanklik bekend as Desiré Manthey, maar het haar van na Gardner verander, haar man, Chris, s'n. Sy is veral bekend vir haar rol as die verpleegster Daleen Oosthuizen in die kykNET-sepie Binnelanders, waarin sy tot Desember 2015 gespeel het. Daarna het sy in Suidooster, ook op kykNET, begin speel.
Sy begin haar skoolloopbaan in Bloemfontein en matrikuleer in 2003 aan die Hoërskool Noordheuwel in Krugersdorp. In 2006 voltooi sy haar B.A.-graad in Drama aan die Universiteit van Pretoria. Sy ontvang lidmaatskap van die Golden Key-groep wat die 15% beste studente vanuit universiteite werf in 2004. In 2007 voltooi sy haar sertifikaat in Film-opleiding by Starstruck – School of Acting. Na haar studies het Gardner vir 'n maatskappy gewerk wat poppekasteater vir voorskoolse kinders en kinderpartytjies gedoen het. In Junie 2007 het sy die rol van Fly vertolk in die produksie, Babe, by die People’s Theatre.
In 2008 het sy die rol van Ansie in die SABC2-sepie, 7de Laan, vertolk. In April 2008 het sy die rol van Daleen in Binnelanders vertolk en het die produksie in 2015 verlaat om by die kykNET-sepie Suidooster aan te sluit wat in Kaapstad verfilm word.
Persoonlike lewe
Desiré het twee kinders, Robin en James en woon in Melkbosstrand in die Wes-Kaap.
1527
Die jaar 1527 was 'n gewone jaar wat volgens die Gregoriaanse kalender op 'n Saterdag begin het. Dit was die 27ste jaar van die 16de eeu n.C. Soos ander gewone jare het die jaar 12 maande, 52 weke en 365 dae gehad.
Brad Dexter
Brad Dexter (9 April 1917 – 11 Desember 2002) was 'n Amerikaanse akteur en vervaardiger. Hy was bekend vir sy rolle in die rolprente The Asphalt Jungle (1950), Run Silent Run Deep (1958), The Magnificent Seven (1960), en Vigilante Force (1976).
The Get Up Kids
The Get Up Kids is 'n Amerikaanse alternatiefrock-groep uit Kansas City, Missouri. Die groep is in 1995 gevorm en was 'n groot rolspeler die middel-90's emo-toneel, 'n tydperk was as die "tweede golf" van emo-musiek bekend staan. Soos wat hul gewildheid toegeneem het, het hulle met groepe soos Green Day en Weezer op musiektoere gegaan, totdat hulle later hul eie internasionale toere onderneem het en byvoorbeeld in Japan en Europa opgetree het. Hulle het die plate-etiket Heros & Villains gestig wat as beginpunt vir die vrystelling van The Get Up Kids se albums gedien het, maar later ook as lanseervlak vir van hul kantlynprojekte soos The New Amsterdams en Reggie and the Full Effect.
The Get Up Kids is tydens hul bestaan deurgaans as 'n prototipiese emo-groep geag weens hul groot bydrae tot die Midwestelike emo-beweging van die middel 1990's. Die groep het egter — soos menige ander emo-groep — probeer om aan die term afstand te doen, aangesien vlee op die "emo-groep"-beeld neersien. Jare later het kitaarspeler Jim Suptic om verskoning gevra vir die invloed wat The Get Up Kids op moderne emo-groepe in die derde golf van die emo-beweging gehad het:
Die punk-toneel waaruit ons kom en die huidige punk-toneel verskil totaal van mekaar. Dis nou soos glamrock... As dit die wêreld is wat ons help skep het, vra ek om verskoning.
Weens interne konflik het die groep in 2005 ontbind. In 2008 het hulle egter 'n 2009 reünietoer aangekondig ter steuning van die heruitreiking van Something to Write Home About, hul suksesvolste ateljeealbum. Sedert die groep weer saam is het hulle reeds genoeg materiaal geskep om 'n album te vul, maar die groep oorweeg daarvoor alternatiewe vrystellingsmetodes.
Carteriospongia delicata
Carteriospongia delicata is 'n sponsspesie in die taksonomiese indeling van die Demospongiae (gewone sponse). Die liggaam van die spons bestaan uit kieselnaalde en sponginevesels en is in staat om baie water op te neem.
Die spons behoort tot die genus Carteriospongia en tot die familie Thorectidae. Die wetenskaplike naam van die spesie is die eerste keer geldig gepubliseer in 1982 deur Pulitzer-Finali.
Microphis
Microphis (Pypvisse) is 'n genus van visse wat aan die familie Syngnathidae behoort. 'n Kenmerk van die genus is dat die spesies in varswatermere en riviere leef in die Indiese-Pasifiese area. Die mannetjies het broeisakke waarin hulle die wyfie se eiers dra totdat dit uitbroei. Twee sulke spesies kom in Suider-Afrika voor.
Spesies
Spesies wat hoort tot die genus en voorkom in Suider-Afrika:
Phillip Trent
Phillip Trent (gebore 1907) is 'n Amerikaanse akteur. Hy is bekend vir sy rolle in die rolprente The Power and the Glory (1933), Tillie and Gus (1933), For the Service (1936), en The Green Hornet (1940).
Burgerlike verbintenis
[[Lêer:World marriage-equality laws.svg|duimnael|upright=2|
]]
'n Burgerlike verbintenis is 'n verbintenis tussen twee mense van dieselfde geslag, wat min of meer gelykstaan aan 'n huwelik. Denemarke was in 1989 die eerste in 'n reeks ontwikkelde lande wat aan 'n vennootskap tussen twee mense van dieselfde geslag dieselfde regte, voordele en verantwoordelikhede verleen het soos aan 'n vennootskap tussen 'n man en 'n vrou. In sommige regsgebiede soos Quebec en Nieu-Seeland kan ook mense van verskillende geslag 'n burgerlike verbintenis sluit.
Die meeste lande wat burgerlike verbintenisse reeds ingevoer het, erken ook vennootskappe wat in die buiteland gesluit is, mits hulle ekwivalent met hulle eie wetgewing is. In die Verenigde Koninkryk, waar burgerlike verbintenisse grootliks ooreenkom met huwelike, word ekwivalente verbintenisse in die Civil Partnership Act Schedule 20 gelys.
In die Verenigde State behels die regsterm burgerlike verbintenis 'n regstatus wat soortgelyk is aan dié van 'n huwelik. Huislike venootskappe, wat deur 'n aantal deelstate en munisipaliteite moontlik gemaak is, behels egter soms 'n afwykende regstatus met minder regte en voordele.
Die eerste burgerlike verbintenisse in die Verenigde State is in die jaar 2000 deur die deelstaat Vermont moontlik gemaak. Volgens die Verenigde State se Wet op die verdediging van die huwelik (U.S. Defense of Marriage Act, DOMA) van die jaar 1996 is ook ander deelstate nie verplig om hierdie verbintenisse te erken nie.
Kazuaki Tasaka
Kazuaki Tasaka (gebore 3 Augustus 1971) is 'n voormalige Japannese sokkerspeler. Hy het vir die Japanse nasionale sokkerspan uitgedraf.
Burgerlike verbintenis
Teen die einde van 2006 het ook die deelstate Connecticut en New Jersey burgerlike verbintenisse ingevoer. Vyf ander deelstate en die Distrik van Columbia het hierdie voorbeeld gevolg. In Februarie 2012 was Maryland die eerste deelstaat suid van die sogenaamde Mason-Dixon-linie waar wetgewing oor burgerlike verbintenisse deur die senaat goedgekeur is. Daarnaas het ook die deelstaat Kalifornië sy wet oor huislike vennootskappe op 'n manier uitgebrei waar dit goed vergelyk met wette oor burgerlike verbintenisse. Dieselfde geld vir huislike vennootskappe in Maine.
Lelia Etsebeth
Lelia Etsebeth is 'n Suid-Afrikaanse aktrise. Etsebeth het 'n Mtech-graad in Drama- en Film-studies van die Tshwane-Universiteit van Tegnologie verwerf. Sy het in TV-programme soos Getroud met Rugby, Last say on Sunday, Erfsondes II en III en rolprente soos Superhelde, Bakgat 2! en Bloedspoor opgetree.
Burgerlike verbintenis
Sedert 2005 bied Nieu-Seeland en die Verenigde Koninkryk landswyd burgerlike verbintenisse aan, wat min of meer gelykstaan aan huwelike, alhoewel hulle in die Verenigde Koninkryk amptelik burgerlike vennootskappe genoem word. In Oktober 2022 het net 34 lande (Andorra (2023), Australië (2017), Argentinië (2010), België (2003), Brasilië (2013), Chili (2022), Colombia (2016), Costa Rica (2020), Denemarke (2012), Duitsland (2017), Ecuador (2019), Finland (2017), Frankryk (2013), Republiek China (2019), Republiek Ierland (2015), Kanada (2005), Kuba (2022), Luxemburg (2015), Malta (2017), Meksiko (2022), Nederland (2001), Nieu-Seeland (2013), Noorweë (2009), Oostenryk (2019), Portugal (2010), Slowenië (2022), Spanje (2005), Suid-Afrika (2006), Swede (2009), Switserland (2022), Uruguay (2013), die Verenigde Koninkryk (2014), die Verenigde State (2015) en Ysland (2010) huwelike met alle regte en voordele aan mense van dieselfde geslag aangebied.
Paris Hilton
Paris Whitney Hilton (* 17 Februarie 1981) is 'n Amerikaanse sosiale persoonlikheid, aktrise, model, outeur en sangeres. Die oorspronklike rede vir haar bekendheid, is omdat sy die agterkleindogter is van Conrad Hilton, wat bekend is vir sy befaamde Hilton Hotelgroep. 'n Video-opname van haar terwyl sy seks met haar kêrel het, het aan haar baie publisiteit verleen. Dié skandaal het ook belangstelling in haar realiteitsprogram, The Simple Life, tot gevolg gehad. Dit is gevolg deur 'n rits persoonlike skandale en publisiteitspogings.
Burgerlike verbintenis
Burgerlike verbintenisse word dikwels gekritiseer vanweë hulle afwykende regstatus, wat nie aan huwelike gelykstaan nie ("huweliksapartheid").
Paris Hilton
Hilton het ook internasionale erkenning en verskeie toekennings ontvang vir modelwerk, rolspel en skryfkuns.
Vryburg
Vryburg is 'n dorp in die Noordwesprovinsie van Suid-Afrika.
Geskiedenis
Tydens die Anglo-Boereoorlog het die Britte 'n konsentrasiekamp vir vrouens en kinders hier bedryf.
Sandrivier
Die Sandrivier (voorheen Zand Rivier, Engels: Sand River, voorgestelde nuwe naam: Tikoerivier) is 'n rivier sentraal in die Vrystaat, Suid-Afrika. Die rivier is 'n sytak van die Vetrivier, wat op sy beurt saamvloei met die Vaalrivier by die Bloemhofdam.
Vryburg
Geskiedenis
In 1910 het die Kaapkolonie die Kaapprovinsie (een van die vier provinsies van die Unie van Suid-Afrika en later die Republiek van Suid-Afrika) geword. Sedert 1994, toe die land in nege provisies verdeel is, val Vryburg in die Noordwesprovinsie.
Sandrivier
Die Sandrivier ontspring net suidoos van Paul Roux, vloei noordwes, kruis die N5 nasionale pad, swaai dan weer suidwes tot by Senekal waar dit weswaarts vloei. Die rivier vloei nou deur die Allemanskraaldam, kruis die N1 nasionale pad tussen Winburg en Ventersburg en vloei dan verby die dorp Virginia. Hiervandaan vloei die rivier steeds weswaarts, kruis die R710-streeksroete en net daarna sluit dit aan by die Vetrivier.
Ella Fischer
Ella Fischer (*1 Januarie 1884, Bloemfontein – † 7 Maart 1964, Bloemfontein ) was ’n skrywer en die moeder van Bram Fischer, advokaat en latere leier van die Suid-Afrikaanse Kommunisteparty.
Sandrivier
Die rivier het bekendheid verwerf met die ondertekening van die Sandrivierkonvensie tussen die Boere en Britte in 1852. Die rivier het sy naam ontvang nadat 'n wa in die sandbodem vasgeval het, en die vrag eers afgelaai moes word voor dit uitgesleep is.
Lotus Plaza
Lotus Plaza is die soloprojek van Amerikaanse musikant Lockett Pundt, die kitaarspeler en multi-instrumentalis van Atlanta-gebaseerde ambiansgroep Deerhunter. Pundt het by Deerhunter in 2005 as kitaarspeler aangesluit. Sy debuutalbum onder die Lotus Plaza-persona, The Floodlight Collective, is op 23 Maart 2009 op laserskyf (CD) en viniel uitgereik en het gemengde kritiek ontvang. Pundt lys sy grootste musikale invloede as Stereolab, My Bloody Valentine en Roxy Music.
Ella Fischer
Vroeë lewe en herkoms
Ella Cecil Fichardt is op 1 Januarie 1884 in Bloemfontein gebore en sy bly die res van haar lewe in Bloemfontein en omgewing. Sy is die jongste van ses kinders van Gustav Adolf Fichardt, bekende Vrystaatse sakeman en sy vrou Caroline Beck, oorspronklik van Grahamstad. Die skrywer Everard Fichardt is een van haar broers. Haar vader het in 1853 uit Duitsland na Bloemfontein gekom om weldra die grootste handelsaak in die stad tot stand te bring en hy dien ook per geleentheid as burgemeester van die stad. Hoewel van Duitse afkoms, was die huistaal van die familie Engels, maar sy praat benewens hierdie tale ook vlot Afrikaans. In die jare tagtig word sy opgevoed deur die Engelse goewernante mejuffrou M.A. Smith. Daarna gaan sy tot met die uitbreek van die Anglo-Boereoorlog na die St. Michael Skool, die eerste skool vir meisies in Bloemfontein. Haar vader neem die kinders gereeld uit die skool om reise na Europa of die kus te onderneem.
Vryburg
Besienswaardighede
Net suid van die dorp is die Huhudi-woongebied. Die naam is 'n Tswana-woord wat "lopende water" beteken. Verder suid, by Tierkloof, is die "Tiger Kloof Educational Institute", wat in 1904 deur die Londense Sendinggenootskap opgerig is. Die klipkerk daar is 'n nasionale gedenkwaardigheid.
Lotus Plaza
Diskografie
Lockett Pundt as lid van Deerhunter:
Ella Fischer
Anglo-Boereoorlog
Kort voor die uitbreek van die Anglo-Boereoorlog ondergaan sy op 5 September 1899 ’n groot operasie in Kaapstad vir ’n ernstige vrouekwaal. Die trauma veroorsaak deur die Engelse oorname van Bloemfontein op 13 Maart 1900 benadeel weer haar gesondheid en sy keer noodgedwonge in die eerste helfte van 1900 terug na Kaapstad vir verdere behandeling. Haar vader is in haar afwesigheid op 6 Junie 1900 oorlede. Eers in April 1901 kan sy terugkeer na Bloemfontein. Dan sit sy haar studie in musiek voort deur middel van private onderrig en onderneem ook ’n kort studiereis na Europa, waar sy veral lank in Frankryk vertoef. Haar belangstelling in musiek behou sy haar lewe lank en is vir baie jare lid van die Bloemfonteinse musiekklub.
Vryburg
Besienswaardighede
Vryburg is die land se grootste bees-produksiedistrik. Dit word soms "die Texas van Suid-Afrika" genoem. Die Hereford-beesras is die gewildste. Mielies en grondbone is die belangrikste gewasse.
Ella Fischer
Anglo-Boereoorlog
Tydens die laaste maande van die Anglo-Boereoorlog verrig sy noodlenigingswerk deur diens te doen op die komitees in verband met die Boere-ambulans, wat onder leiding gestaan het van mevrou Blignaut, die suster van President Steyn. Die Boere-ambulans verskaf ook klere en ander hulpmiddels aan die vroue en kinders in die konsentrasiekampe. Na die vredesluiting gaan sy voort om die hulpbehoewendes, veral die weeskinders, te ondersteun en onder meer van klere te voorsien. In hierdie tyd kom sy in besonder noue aanraking met mevrou president Steyn en sy raak ook bevriend met Emily Hobhouse, wat tydens die oorlog in die Fichardts se huis inwoon.
Vryburg
Besienswaardighede
Sir Arnold Theiler, die veearts wat die wêreldberoemde veeratsenykundige navorsingstasie, Onderstepoort, naby Pretoria, tot stand gebring het, het gedurende die vroeë deel van sy loopbaan op die plaas Armoedsvlakte, 8 km wes van Vryburg, navorsing gedoen. Van die apparaat wat hy gebruik het, is te sien in die Theilermuseum op die plaas.
Ella Fischer
Politieke invloed
Die familie is ook ten nouste bevriend met ander prominente Vrystaatse leiers soos Abraham Fischer, J.D. Kestell en Willem Postma. Haar moeder is in 1903 oorlede. Op 11 April 1907 tree sy in die huwelik met advokaat Percy Ulrich Fischer, wat later die Regterpresident van die Oranje-Vrystaat word. Hy is die seun van Abraham Fischer, wat die Eerste Minister van die Oranjerivierkolonie was asook lid van die eerste Uniekabinet, en Ada Fischer. Uit Percy en Ella se huwelik word vyf kinders gebore, naamlik vier seuns (Abraham, Paul Marthinus Steyn, Pieter Ulrich en Gustav) en ’n dogter (Ada Cecil). Haar oudste kind, Abraham, is Bram Fischer, die advokaat en latere leier van die Suid-Afrikaanse Kommunisteparty wat in die jare sestig tot lewenslange gevangestraf gevonnis word weens sy weerstand teen die apartheidsregering. Na die huwelik vestig die egpaar hulle in Bloemfontein, aanvanklik in Kellnerstraat 38 in ’n ietwat eenvoudige baksteenhuisie, waarna hulle in 1910 na hulle droomhuis in President Reitzlaan 72 verhuis, wat sy as Harmonie verdoop. Weens geldnood in die nadraai van die Rebellie van 1914 verhuis Percy en Ella in 1915 na die plaas Bergendal, deel van die Fischer familieplaas Hillandale, en verhuur Harmonie vir ’n aantal jare. In die vroeë twintigerjare trek die gesin weer terug na Harmonie.
1914-Rebellie
Tydens die Rebellie help sy om ’n ambulans vir die rebellemagte op die been te bring, aangesien die staatsambulansdiens hoofsaaklik omgesien het na die behoeftes van die deel van die bevolking wat die regering gesteun het. Weens die sterk politieke emosies in hierdie tyd neem dit besondere moed en oortuiging van Ella en haar man Percy om in die openbaar standpunt in te neem vir die ambulans. Meeste simpatiseerders van die rebelle dra byvoorbeeld slegs in die geheim by tot die noodlenigingsfonds wat vir hierdie doel gestig is. Ten spyte van al hierdie moeilike voorbereidingswerk is die pogings te min en te laat en is die Rebellie verby voordat die ambulans sy doel kon bereik. Na die Rebellie kom die Helpmekaarbeweging tot stand om na die rebelle se behoeftes om te sien en sy samel ywerig fondse vir hierdie beweging in. Sy neem ook die leiding in die Vrystaat met die vrouebetoging vir begenadiging vir die rebelle by die Vrystaatse administrateur en met die geskiedkundige vroue-optog wat na die Uniegebou gaan om die Goewerneur-Generaal te versoek om die rebelle as politieke gevangenes te beskou en hulle vry te laat. Haar man verdedig sommige van die rebelle in die hof, waardeur hy sy werk verloor en ook uit die Bloemfonteinklub geskors word, sodat sy blomme op die mark verkoop om te help om die pot aan die kook te hou.
President Steyn-gedenkfonds
Op 3 September 1923 is sy een van die stigters en ook voorsitter van die President Steyn Gedenkfonds, wat in haar woning tot stand kom. Sy is vir 34 jaar aan die leiding van hierdie fonds, wat hoofsaaklik die Meisieskool Oranje in Bloemfontein ontwikkel, maar ook die beginsels van opvoeding van gesinsvakke aan dogters by ander skole ondersteun, insluitend swart skole soos die sendingskool op Shannon en die St. Patrickskool in die swart woonbuurt. Die fonds staak sy werksaamhede en fondsinsameling in 1958 en bied daarna beurse aan vir oorsese sowel as plaaslike studie in Huishoudkunde of verwante vertakkinge. In die laat twintigerjare is sy lid van die Vlagkomitee wat daarvoor verantwoordelik is dat die landsvlag op 31 Mei 1928 amptelik in gebruik geneem word.
Matt Smith (akteur)
Matt Smith (gebore 28 Oktober 1982) is 'n Engelse akteur en regisseur. Hy is bekend vir sy rolle as die elfde inkarnasie van die Doktor in die BBC TV-reeks Doctor Who (2010–2013), Daemon Targaryen in die HBO TV-reeks House of the Dragon (2022–hede) en Prins Philip in die Netflix TV-reeks The Crown (2016–2017), vir die laasgenoemde is hy vir 'n Primetime Emmy-toekenning benoem.
Ella Fischer
Europese reise
Haar man word in 1929 regter en in 1939 Regterpresident van die Oranje-Vrystaat. In 1934 onderneem sy ’n uitgebreide reis per motor deur Engeland, Frankryk, Italië en Duitsland en sy en haar man onderneem in 1939 weer ’n lang reis, hierdie keer deur die Verre Ooste en Europa. Sy is die enigste vrou, naas mevrou president Steyn, wat tydens die Simboliese Ossewatrek op 6 Oktober 1938 die woord by die Vrouemonument voer.
Latere lewe en sterfte
Ná haar man se aftrede gaan woon hulle op die plaas Diepwater net buite Bloemfontein, wat ’n gedeelte was van die erfplaas Bergendal. Sy bly egter steeds baie aktief in die gemeenskapslewe en dien op die beheerraad van die Meisieskool Oranje. Sy is ook lid van die bestuurskomitees van die Nywerheidskool Tempe, die Spin- en Weefskool en die G.A. Fichardt Openbare Biblioteek en is lid van die Kleuterskoolvereniging van Suid-Afrika, die Onderwysvereniging van ouers en die Vroue Nasionale Party. Verder dien sy ook op die Bloemfonteinse takke van die Algemene Vroueraad van Suid-Afrika en die Oranje-Vrouevereniging. In haar later jare is sy weens artritis van ’n rystoel aangewese om oor die weg te kom, maar sy gaan nietemin voort met haar uitgebreide gemeenskapsbedrywighede. Haar man is in 1957 oorlede na ’n beroerte-aanval die vorige jaar en sy is op 7 Maart 1964 in Bloemfontein oorlede.
Skryfwerk
Hoewel sy verskeie manuskripte begin het, voltooi sy slegs die roman Die loutering van Petrus. Dit behandel ’n dominee se versoeking en sonde en sy innerlike worstelstryd. Die roman speel in omstreeks 1918 op ’n plattelandse dorpie af, waar die predikant van die NG Kerk, ds. Benjamin Bezuidenhout, op kortsigtige en dogmatiese wyse jag maak op alle versoekinge en sondes. Hy kom dan self onder die versoeking om ’n vrou, wat in die pastorie tuisgaan, af te loer. Sy optredes, loutering en geestelike wedergeboorte word oortuigend geteken teen die agtergrond van sy jeug van streng selfonderdrukking. Hy het geen maklike bekering nie en word sielkundig afgebreek voordat hy weer, hierdie keer met meer menslikheid, meegevoel en liefde, sy naaste kan dien. Hierdie roman gee die duidelike boodskap dat die onversoenlike houding van die kerk teenoor wat hulle as sonde beskou, mense van die kerk wegdryf en dat ’n toegeeflike houding en meer verdraagsaamheid beter resultate sal lewer. Sy skryf die roman aanvanklik in Engels, maar dring daarop aan dat dit in Afrikaans moet verskyn om die regte stemming en agtergrond weer te gee, waarna dit deur Francois J. Eybers vertaal is. Vir sy tyd behandel die roman ’n gewaagde tema, beide oor die aard van die versoeking as die feit dat ’n dominee die hoofkarakter is. Die boek maak dan ook opslae ná publikasie en word erg omstrede. Vanweë die tema slaag die skryfster nie daarin om ’n uitgewer vir die boek te kry nie, waarna sy die boek op eie koste publiseer.
Ander onvoltooide nagelate manuskripte sluit in titels soos Tilly and the stocking case, The hitchers en Die moderne kuns, asook ’n ongetitelde roman oor die Anglo-Boereoorlog. Hannes Haasbroek publiseer in 2011 die boek ’n Seun soos Bram – ’n Portret van Bram Fischer en sy ma Ella” waarin haar lewe en dié van haar seun onder die loep geneem word.
Publikasies
Werke wat uit haar pen verskyn:
Ken Andrew
Ken Andrew (gebore op 30 Mei 1943) is 'n afgetrede Suid-Afrikaanse politikus. Hy was Volksraadslid vir die Progressiewe Federale Party van 1977 vir die kiesafdeling Kaapstad-Tuine en van 1989 tot 1994 vir dieselfde kiesafdeling vir die Demokratiese Party.
Canon EOS 200D
Die model het 'n APS-C CMOS-sensor, dubbelpieksel CMOS AF, DIGIC 7-beeldverwerker, ISO 100-25600-strekking, optiese beeldsoeker met 'n 9-punt AF-stelsel, 7,7 cm (3 duim) 1040k-punt geartikuleerde raakskerm, 1080p60-video met mikrofoon en ingeboude Wi-Fi, NFC en Bluetooth. Dit is sedert Julie 2017 beskikbaar, op dieselfde tydstip aangekondig as die Canon 6D Mk II. Dit weeg 453 gram, insluitende die battery en geheuekaart.
Die Canon 200D deel 'n soortgelyke reeks funksies met die Canon EOS 100D. Albei intreemodelle is die kleinste en ligste DSLR-kameras wat deur Canon vervaardig word. Die 200D het egter die verbeterde CMOS AF-stelsel met dubbele pieksel en 'n verbeterde DIGIC 7-beeldverwerker.
Supernova-oorblyfsel
duimnael|220px|Die oorblyfsel van [[SN 1054, bekend as die Krapnewel.]] duimnael|220px|Die supernova-oorblyfsel E0519-69.0.
’n Supernova-oorblyfsel is die wolk wat ontstaan ná die ontploffing van ’n ster in ’n supernova. Dit bestaan uit materiaal wat deur ’n skokgolf van die ster se kern af weggeskiet word en die interstellêre materiaal wat dit saamsleep en skok.
Ontstaan
Daar is twee algemene oorsake van ’n supernova: óf ’n ster met ’n groot massa waarvan die kern inplof omdat daar nie meer kernfusie-energie vrygestel word nie en die kern deur swaartekrag inmekaargedruk word óf ’n witdwergster wat materiaal van ’n metgeselster aantrek tot dit ’n kritieke massa bereik en ontplof.
Voorbeelde
Een van die jong supernovas wat die beste bestudeer is, is SN 1987A in Februarie 1987 in die Groot Magellaanse Wolk. Ander bekende supernova-oorblyfsels is die Krapnewel; Tycho, die oorblyfsel van SN 1572 wat na Tycho Brahe genoem is (hy het die helderheid van die oorspronklike ontploffing aangeteken); en Kepler, die oorblyfsel van SN 1604 wat na Johannes Kepler genoem is.
Die jongste bekende oorblyfsel in die Melkweg is SNR G1.9+0.3, wat in die galaktiese sentrum ontdek is.
Stedelike gebied
'n Stedelike gebied of urbane gebied is 'n gebied wat ten opsigte van sy omgewing 'n verhoogde graad van verstedeliking vertoon. Daar is stedelike gebiede in talle grootte en vorms. Dit kan 'n enkele stad wees wat in vergelyking met sy omgewing groot is soos Bloemfontein, of dit kan 'n enkele agglomerasie wees soos Brussel, of 'n reeks agglomerasies of konurbasie soos die Randstad in Nederland of Gauteng in Suid-Afrika. Die begrip stedelike gebied word selfs gebruik om te verwys na groter gebiede soos dele van Wes-Europa wat Nederland, Vlaandere en die weste van Duitsland soos die Roergebied omspan, of die “BosWash” wat 'n groot deel van die noordooste van die Verenigde State omvat.
Vervoer
Die groot krag van n stedelike gebied is dat die bewoners binne hierdie gebied groot interaksie met mekaar ondergaan. Die tradisionele stad het op verkeer te voet gesteun. Die mense het gewoonlik binne 'n radius gebly wat hulle in 'n half uur kan loop, ongeveer drie kilometer. Groter stedelike gebiede het daarom net kan ontstaan deurdat hulle met trein, bus of ander motorvoertuig oor groter afstande het kan beweeg. Die vervoermiddels het daardeur die interaksie tussen baie meer mense moontlik gemaak en dit het ook ekonomiese groei bevorder. Die vervoerstelsel van die stedelike gebied is dus van essensiële belang.
Gerrit Fourie
Gerrit Fourie (1947–1990) was ’n Afrikaanse digter.
Lewe en werk
Gerrit Jacobus van Niekerk Fourie was op 2 Desember 1947 gebore, as naamgenoot en een van vier kinders van Gerrit Jacobus van Niekerk Fourie, per geleentheid burgemeester van Grahamstad. Sy ma is Maureen Anna Farnham. Hy gaan skool by Graeme College op Grahamstad en studeer daarna aan die Rhodes Universiteit waar hy sy B.A.-graad in 1971 en sy B.A. Honneurs-graad in 1972 behaal. Hierna word hy onderwyser by St. Andrews op Grahamstad, terwyl hy hom deeltyds inskryf vir ’n M.A.-graad by Rhodes. Op 1 Maart 1977 aanvaar hy ’n betrekking by die Nasionale Verkeersveiligheidsraad en op 1 September 1979 word hy aangestel as hoof van hierdie liggaam se afdeling Opvoeding. Hy is lid van die Skakelinstituut van Suid-Afrika, die Afrikaanse Skrywersgilde en dien in die Nasionale Komitee van die Suid-Afrikaanse Instituut van Vertalers en Tolke. Hy is op 6 Februarie 1990 in Pretoria aan ’n hartaanval oorlede.
Skryfwerk
Verskeie gedigte van hom word in tydskrifte soos Contrast, Tydskrif vir Letterkunde, Donga, Ensovoort, Rhodian, Aspersie en Forum gepubliseer. Hy debuteer met die bundel “Bokas en ondertoon”. Die titel, wat afgelei is van musiekterme, wil reeds te kenne gee dat wat op die oppervlak gesê word, gelees moet word met aandag aan wat onderliggend daardeur geïmpliseer word. Die bundel word deur André P. Brink[ i] geloof as “’n debuut van betekenis” wat beïndruk met sy taalvaardigheid, waarmee deur fyn woordspeling veral sosiaal-politiese kommentaar gelewer word. Daar is ’n afdeling oor die Oktober-oorlog tussen Egipte en Israel in 1973, ’n afdeling kwatryne, ’n afdeling met satiriese kommentaar oor die sosio-politiese situasie in Suid-Afrika en ’n afdeling met eksperimentele abstrakte verse. Die bundel bevat ook ’n aantal knap liefdesgedigte en gedigte oor die religieuse. Sy gedig “Rivonia”, in Engels vertaal, word opgeneem in ’n digbundel ter ere van Nelson Mandela, “Halala Madiba: Nelson Mandela in Poetry”. Van sy gedigte word opgeneem in Gerrit Komrij se bloemlesing “Die Afrikaanse poësie in ’n duisend en enkele gedigte” asook in ander versamelbundels soos “Groen” onder redaksie van Johann Lodewyk Marais
Lincolnsee
Die Lincolnsee (Deens: Lincolnhavet, Engels: Lincoln Sea) is 'n see van die Arktiese Oseaan in Noord-Amerika. Die Lincolnsee is tydens die Arktiese ekspedisie tussen 1881 en 1884 deur Adolphus Greely ná die destydse Amerikaanse sekretaris van oorlog Robert Todd Lincoln, seun van die 16de president Abraham Lincoln, genoem. Die see het 'n oppervlakte van sowat 64 000 km² en 'n gemiddelde diepte van 257 m.
Die Lincolnsee is tussen Kaap Colombia op die Kanadese Ellesmere-eiland in die weste en Kaap Morris Jesup op Groenland in die ooste geleë. 'n Denkbeeldige lyn tussen albei kape vorm die noordelike grens. Net oos van die Kaap Morris Jesup sluit die Wandelsee aan. Die Lincolnsee word deur die Nares-straat met die Baffinbaai in die suide verbind. Die see is feitlik die hele jaar gevries. 'n Klein deel van die Lincolnsee langs die gemeenskaplike grens is tussen Groenland en Kanada omstrede.
Aan 'n baai van die Lincolnsee op die Kanadese Ellesmere-eiland is Alert, die noordelikste nedersetting ter wêreld en enigste nedersetting langs dié see, geleë.
Rachel Bloom
Rachel Bloom (gebore 3 April 1987) is 'n Amerikaanse aktrise en skryfster. Sy is bekend vir haar rolle in die televisiereekse Robot Chicken (2001) en Crazy Ex-Girlfriend (2015).
Wynand Olivier
Wynand Olivier (gebore op 11 Junie 1983 in Welkom) is 'n Suid-Afrikaanse beroepsrugbyspeler. Hy het lank op senter vir die Bulls (in die Superrugbykompetisie) en vir die Blou Bulle in die Curriebekerreeks gespeel. Hy het ook al 38 rugbytoetse vir die Springbokke gespeel.
Arthur William Rogers
Arthur William Rogers (Bishops Hull, naby Taunton, Somerset, Engeland, 5 Junie 1872 – Mowbray, Kaapstad, 23 Junie 1946) was ’n Suid-Afrikaanse geoloog en staatsamptenaar van Britse herkoms. Hy word beskou as een van die grootste geoloë wat al in Suid-Afrika gewerk het.
Opleiding
Rogers was die enigste seun van George Rogers en sy tweede vrou, Emma Mills. Hy gaan skool op Clifton College, Bristol, waar sy lewenslange belangstelling in die natuurwetenskap en in die geologie begin. Ná skool studeer aan Christ’s College, Cambridge, waar hy met lof slaag in die natuurwetenskaplike tripos en in 1895 die Harkness-beurs in geologie verwerf.
Vroeë loopbaan in Suid-Afrka
In 1895 word hy een van die twee assistent-geoloë van die pas gestigte geologiese kommissie van die Kaap die Goeie Hoop, onder G.S. Corstorphine. Daar was min bekend omtrent die besonderhede van die Kaapkolonie se geologie; dus was dit die kommissie se hooftaak om feite in te samel en geologiese kaarte op te stel. Met sy kenmerkende lewenskrag onderneem Rogers uitgebreide veldstudies, eers in die Wes-Kaap, en daarna in die Karoo, Transkei, Griekwaland-Wes en Noordwes-Kaapland, asook in die omgewings van George, Mosselbaai en Oudtshoorn. In 1902 word hy aangestel as direkteur en beklee dié pos tot 1912, toe die kommissie afgeskaf word en sy personeel met dié van die Transvaalse geologiese opname saamsmelt om die geologiese opname van die Unie van Suid-Afrika te word, met Rogers as assistent-direkteur.
Erkenning en bevordering
Sy knap werk kry erkenning toe die Universiteit van Cambridge in 1908 die graad Sc.D. aan hom toeken en die Suid-Afrikaanse Vereniging vir die Bevordering van die Wetenskap in 1913 die Suid-Afrikaanse penning en skenking aan hom toeken. In 1916 sterf die direkteur, H. Kynaston, en Rogers volg hom op. Hy beklee die pos tot 1932. Van 1902 tot 1912 behartig hy die publikasie van ’n aantal geologiese oppervlaktekaarte van die Kaapkolonie, wat gegrond is op sy veldwerk en dié van sy kollegas E.H.L. Schwarz en A.L. du Toit. Sy ondersoeke strek van die vroegste voor-Kaapse rotse van Namakwaland en die Benede-Oranjerivier tot die strandterrasse van die suidkus.
In 1905 word Schwarz hoogleraar in die geologie aan die Rhodes-universiteitskollege en laat die kommissie met ’n personeel van slegs twee geoloë. Sonder die moderne kaarte, lugfoto's of vervoer verrig hulle ’n enorme hoeveelheid werk van die hoogste gehalte. Net voordat die Eerste Wêreldoorlog uitbreek, onderneem Rogers ’n geologiese toer van Suidwes-Afrika op uitnodiging van die Duitse regering, en word daardeur in staat gestel om die rotse in die suidelike streke van dié gebied te vergelyk met dié wat hy besuide die Oranjerivier bestudeer het.
Direkteur van die geologiese opname
Nadat hy in 1916 direkteur van die geologiese opname van die Unie geword het, word sy belangstelling toegespits op Transvaal en veral op die verspreiding van die goudhoudende Witwatersrandse afsettings in die omgewing van Heidelberg en Klerksdorp. Hy knoop ’n vriendskap aan met sir Robert Kotzé, die staatsmyningenieur, en ontwerp ’n metode om die kwartssplinters wat Kotzé se konimeter in die stof van die mynwerke versamel het, te identifiseer en te tel. Hoewel toenemende administratiewe pligte meebring dat hy minder tyd vind vir veldwerk, gebruik hy elke geleentheid om sy personeel in verskillende dele van Suid-Afrika te besoek en om terloops ook vir hulle te bewys dat daar min manne was wat by hom kon hou as hy van een dagsoom na ’n ander stap.
Aansien en eerbewyse
duimnael|regs|320px|Rogers was die voorsitter van die 15de internasionale geologiese kongres wat in in 1929 in Suid-Afrika gehou is. Dit is moontlik hy was regs van die embleem sit.
In 1929 kom die vyftiende internasionale geologiese kongres in Suid-Afrika byeen met Rogers as voorsitter. In 1931 word die Wollaston-penning van die Geological Society of London aan hom toegeken. In 1918 is hy reeds verkies tot F.R.S. en ontvang hy ook baie ander wetenskaplike eerbetonings, soos ’n D.Sc.-graad van die Universiteit van Kaapstad (1923), en van die Universiteit van die Witwatersrand (1938). Die internasionale kongres en die byna gelyktydige byeenkoms van die British Association in Johannesburg bring baie vooraanstaande wetenskaplikes uit talle wêrelddele na Suid-Afrika. Omdat hy nooit van publisiteit gehou het nie, vind Rogers as voorsitter die ervaring “ietwat oorweldigend”, maar beïndruk nietemin die afgevaardigdes met sy opregtheid, sy breë kennis en sy sterk voorkeur aan feite eerder as teorieë.
Vir ontspanning sluit hy in 1930 by die Vernay-Lang-ekspedisie deur die Kalahari aan, en word daardeur in staat gestel om waardevolle waarnemings te doen in ’n streek wat hom altyd geboei het. Van sy bevindings word uiteengesit in twee voorsittersredes voor die Royal Society of South Africa, wat in sy kenmerkend bondige taal gelewer word.
Bydrae
Sy biografiese navorsing lei tot die uitstekende Pioneers of South African geology, wat gepubliseer word as ’n herdenkingswerk en bylae by Transactions of the Geological Society of South Africa (1937). Hoewel hy ná ’n ernstige hartaanval in 1938 nie meer in staat is om veldwerk te doen nie, behou hy sy lewendige belangstelling in die vordering van die geologiese wetenskap en bly sy woning die Mekka van geoloë wat in Kaapstad woon of dit besoek, selfs in die tyd toe hy langsaam ’n redelike mate van gesondheid herwin onder die goeie sorg van sy eggenote.
In sy laboratorium lê hy hom toe op diatoomdraende materiaal, en gerugsteun deur sy vroeëre biologiese opleiding voltooi hy ’n breedvoerige verhandeling vir die Geological Society, The diatom floras, opgeneem in ’n gedenkskrif, The diatonzaceous deposits in the Union, deur L.E. Kent (1947).
Sy gepubliseerde werke het blywende waarde, en die Suid-Afrikaanse geologie is in hoë mate verryk deur sy werk. ’n Groot deel van sy belangrike werk lê verberg in amptelike verslae, met inbegrip van sy ontdekkings soos die vulkaniese groepe Griekwastad, Matsap, Waterberg, Koras, Wilgenhoutdrift en Suurberg; die Blinkklip-breksie; die krosidolietafsettings van Griekwaland-Wes; die gletserafsettings van die Witwatersrand, Numees, Ongeluk en Tafelberg; die “splyt-steenkool” van die Wes-Karoo; die Uitenhaagse fauna; die panne van die Kalahari.
A.L. du Toit, in een stadium Rogers se kollega, het ’n lys gemaak van sy 126 publikasies, gesamentlike referate en bydraes tot besprekings, met inbegrip van sy bekende An introduction to the geology of the Cape Colony (Londen, 1905), wat later grotendeels deur A.L. du Toit en A.W. Rogers opgeneem is in Geology of South Africa (Londen, 1909). Toe die kennis van Suid-Afrikaanse geologie nog baie karig was, het hy hom verdiep in ’n verbasende verskeidenheid studiegebiede en stewige grondslae vir heelparty van dié gebiede gelê.
Amateurfotograaf
Rogers was ’n kranige fotograaf wie se albums tallose insiggewende geologiese en geomorfologiese foto's bevat het, waarvan hy die meeste self ontwikkel en gedruk het. Sowat ses van dié albums, geneem in die tydperk van 1929 tot 1938, is in 2007 in 'n plaashuis in die omgewing van Melmoth en Babanango in KwaZulu-Natal ontdek op 'n plaas wat deur die papierreus Sappi onteien is. Die album is in 'n kartondoos in 'n hoek van 'n vertrek gekry, toe onder die stof en rommel. Die huurders van die huis het dit aan 'n familielid in Pretoria geskenk, deur wie se toedoen dit eindelik by die privaat versamelaar en uitgewer dr. Nicol Stassen beland het, wat dit nou in sy versameling bewaar.
Gesinslewe en afsterwe
In 1902 is hy getroud met mej. Hester J. van der Riet, jongste suster van B. St. J. van der Riet, hoogleraar in die skeikunde op Stellenbosch, en toe Rogers uit amptelike diens, woon die kinderlose egpaar in hul woning in Mowbray, Kaapstad, waar hy hom wy aan sy uitgebreide versameling filosofiese, biografiese en wetenskaplike werke en referate, mikroskopie en ander liefhebberye. In die winter van 1946 word sy hart ooreis deur ’n skielike verkoue, wat sy dood veroorsaak.
Michelle Pierce
Michelle Pierce (gebore 27 Augustus 1987) is 'n Amerikaanse aktrise. Sy is bekend vir haar rolle in die rolprente Transformers (2007) en Casting Couch (2013), en in die televisiereekse NCIS (2003) en Desperate Housewives (2004).
Saffraan
Saffraan is 'n spesery van die blom van die Saffraankrokus (Crocus sativus), 'n krokusspesie in die familie Iridaceae. Die blom het drie stempels, wat die eindpunte van die plant se vrugblare is. Saam met die styl en die steel, wat die stempels met die res van die plant verbind, word hierdie komponente baie keer gedroog en in die kookkuns as geur- en kleurmiddel gebruik. Saffraan, wat volgens gewig vir dekades reeds die duurste spesery ter wêreld is, is inheems aan Suidwes-Asië. Dit is vir die eerste keer in die omgewing van Griekeland verbou.
Saffraan word gekenmerk deur 'n bitter smaak en 'n hooi-agtige geur; dit word veroorsaak deur die chemikalieë pikrokrosien en safranaal. Dit bevat ook die karotenoïed-kleurmiddel krosien wat kos 'n ryk goudgeel skakering gee. Hierdie eienskappe maak saffraan 'n gesogte bestanddeel in baie voedselsoorte dwarsoor die wêreld. Saffraan het ook medisinale eienskappe.
Biologie
Die gekweekte saffraanblom C. sativus is 'n meerjarige blomplant wat in die herfs blom. Dit kom nie in die natuur voor nie en is 'n steriele triploïed-mutant van die oostelike Mediterreense herfsblommende Crocus cartwrightianus. Volgens botaniese navorsing is C. cartwrightianus uit Kreta afkomstig, nie—soos algemeen geglo word—uit Sentraal-Asië nie. Die saffraanblom was die resultaat van ekstensiewe kunsmatige seleksie wat op C. cartwrightianus toegepas is om langer stempel te teel. Aangesien die safraanblom steriel is, produseer die pers blomme daarvan nie vrugbare saad nie—voortplanting is dus van die mens afhanklik: die kormus of knol (ondergrondse bolagtige styselstorende organe) moet met die hand uitgegrawe, opgebreek en herplant word. 'n Knol oorleef slegs een seisoen en plant deur verdeling in tot tien knolletjies voort wat uiteindelik weer aanleiding gee tot nuwe plante. Die knolle is klein bruin bolletjies tot 4,5 cm in deursnee groot en bedek in 'n digte mat parallelle vesels.
Na 'n somerslaapperiode verskyn vyf tot elf nou, byna vertikale, groen blare wat tot 40 cm lank uit die grond groei. In die herfs verskyn pers knoppies. Eers in Oktober, nadat meeste ander blomplante in die noordelike halfrond saad geskiet het, ontwikkel die helder kleurige blomme wat van ligte pastelkleurige skakerings van ligpers tot donkerder en meer gestreepte malvapers wissel. Teen blomtyd is die plant gemiddeld minder as 30 cm hoog. Binne elke blom is 'n drieledige styl; elke gelid eindig weer in 'n 25–30 mm lange karmynrooi stempel.
Verbouing
Die saffraankrokus floreer in klimate soortgelyk aan dié van die Mediterreense maquis of die Noord-Amerikaanse chaparral, waar warm, droë somerbriese oor dorre en semi-dorre gebiede waai. Nietemin kan die plant koue winters oorleef en ryptoestande so koud as −10°C en kort periodes sneeubedekking oorleef. As dit egter nie in nat omgewings soos Kasjmir (met gemiddelde 'n reënval van 1000–1500 mm per jaar) groei nie, is besproeiing nodig; dit geld in die saffraanverbouingsgebiede van Griekeland (500 mm reënval per jaar) en Spanje (400 mm). Reënval moet ook op die regte tydstip voorkom: milde lentereën gevolg deur betreklik droë somers is optimaal. Verder verhoog reën net voor blomtyd saffraanopbrengs; reënerige of koue weer tydens blomtyd moedig egter siektes aan wat weer opbrengs verlaag. Voortdurende nat en warm toestande benadeel ook opbrengs, so ook grawery deur hase, rotte en voëls. Parasiete soos nematodes, roes, en knolvrot is ook beduidende bedreigings. Saffraanplante groei die beste in sterk en regstreekse son, en vaar nie goed in skaduweetoestande nie. Verbouing word dus ten beste in lande op sonnige hellings gedoen (i.e. hellings met 'n suidelike aansig in die Noordelike Halfrond) wat die hoeveelheid son waaraan die krokusse blootgestel word maksimeer. In die Noordelike Halfrond is planttyd gewoonlik in Junie. Knolle word so 7–15 cm diep geplant. Plantdiepte en knolspasiëring—saam met klimaat—is beide kritiese faktore wat plantopbrengs beïnvloed. Moederknolle wat dieper geplant word verskaf saffraan van 'n hoër gehalte, maar lewer minder blomknoppe en dogter knolle. Met dié kennis het Italiaanse kwekers bepaal dat knolle wat 15 cm diep en in rye 2–3 cm uitmekaar geplant word die beste opbrengs lewer, terwyl plantdieptes van 8–10 cm blom- en knolproduksie optimaliseer. Griekse, Marokkaanse, en Spaanse kwekers het weer ander riglyne ten opsigte van diepte en spasiëring ontwikkel wat aanpas by hulle klimaat.