cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Drosophila pachneissa
Drosophila pachneissa nakeuh saboh spèsiès nibak takson Drosophila.
Drosophila mecocnemia
Drosophila mecocnemia nakeuh saboh spèsiès nibak takson Drosophila.
Drosophila pachneissa
Nè
Kawan:Drosophila
Drosophila mecocnemia
Nè
Kawan:Drosophila
Tampur Bor, Simpang Jernih, Acèh Timu
Tampur Bor nakeuh gampông di Simpang Jernih, Kabupatèn Acèh Timu, Acèh. Lumbôi gampông nyoe lam data peumeurèntah nakeuh 11.03.20.2007.
Lam Hasan, Peukan Bada, Acèh Rayek
Nè
Kawan:Gampông di Acèh Rayek Kawan: Peukan Bada, Acèh Rayek Kawan:Gampông ngön nan awai lam
Gurah, Peukan Bada, Acèh Rayek
Gurah nakeuh gampông di Peukan Bada, Kabupatèn Acèh Rayek, Acèh. Lumbôi gampông nyoe lam data peumeurèntah nakeuh 11.06.08.2020.
Drosophila allochroa
Drosophila allochroa nakeuh saboh spèsiès nibak takson Drosophila.
Gurah, Peukan Bada, Acèh Rayek
Nè
Kawan:Gampông di Acèh Rayek Kawan: Peukan Bada, Acèh Rayek
Drosophila allochroa
Nè
Kawan:Drosophila
Suak Lokan, Labuhan Haji Barat, Acèh Seulatan
Suak Lokan nakeuh gampông di Keucamatan Labuhan Haji Barat, Kabupatèn Acèh Seulatan, Acèh. Lumbôi gampông nyoe lam data peumeurèntah nakeuh 11.01.12.2009.
Tampur Bor, Simpang Jernih, Acèh Timu
Nè
Kawan:Gampông di Acèh Timu Kawan:Simpang Jernih, Acèh Timu
Suak Lokan, Labuhan Haji Barat, Acèh Seulatan
Nè
Kawan:Gampông di Acèh Seulatan Kawan:Labuhan Haji Barat, Acèh Seulatan
Kuta Buluh Botong, Lawe Bulan, Acèh Teunggara
Nè
Kawan:Gampông di Acèh Teunggara Kawan:Lawe Bulan, Acèh Teunggara
Paya Demam Peut, Madat, Acèh Timu
Paya Demam Peut nakeuh gampông di Madat, Kabupatèn Acèh Timu, Acèh. Lumbôi gampông nyoe lam data peumeurèntah nakeuh 11.03.12.2013.
Bur Kuyung
Bur Kuyung nakeuh gunong di Propinsi Acèh. Manyang gunong nyoe nakeuh 1242 mètè di ateuh babah la'ôt.
Rosie O'Donnell
jmpl|O'Donnell (2008) Rosann "Rosie" O'Donnell (1962) nakeuh sidroe aktor asay Amirika Syarikat.
Silengas, Teupah Barat, Simeulue
Silengas nakeuh gampông di Teupah Barat, Kabupatèn Simeulue, Acèh. Lumbôi gampông nyoe lam data peumeurèntah nakeuh 11.14.09.2007.
Rosie O'Donnell
Kawan:Aktor
Bur Kuyung
Peunawôt luwa
Kawan:Gunong di Acèh
Iku Lueng, Labuhan Haji Barat, Acèh Seulatan
Iku Lueng nakeuh gampông di Keucamatan Labuhan Haji Barat, Kabupatèn Acèh Seulatan, Acèh. Lumbôi gampông nyoe lam data peumeurèntah nakeuh 11.01.12.2010.
Nè
Kawan:Gampông di Acèh Seulatan Kawan:Labuhan Haji Barat, Acèh Seulatan
Genting Bayur
Genting Bayur nakeuh gunong di Propinsi Acèh. Manyang gunong nyoe nakeuh 885 mètè di ateuh babah la'ôt.
Peunawôt luwa
Kawan:Gunong di Acèh
Drosophila popayan
Drosophila popayan nakeuh saboh spèsiès nibak takson Drosophila.
Nè
Kawan:Drosophila
Rima Keuneurôn, Peukan Bada, Acèh Rayek
Rima Keuneurôn nakeuh gampông di Peukan Bada, Kabupatèn Acèh Rayek, Acèh. Lumbôi gampông nyoe lam data peumeurèntah nakeuh 11.06.08.2026.
Drosophila xalapa
Drosophila xalapa nakeuh saboh spèsiès nibak takson Drosophila.
Drosophila maryensis
Drosophila maryensis nakeuh saboh spèsiès nibak takson Drosophila.
Drosophila xalapa
Nè
Kawan:Drosophila
Tampur Palôh, Simpang Jernih, Acèh Timu
Tampur Palôh nakeuh gampông di Simpang Jernih, Kabupatèn Acèh Timu, Acèh. Lumbôi gampông nyoe lam data peumeurèntah nakeuh 11.03.20.2006.
Nè
Kawan:Gampông di Acèh Timu Kawan:Simpang Jernih, Acèh Timu
Drosophila martensis
Drosophila martensis nakeuh saboh spèsiès nibak takson Drosophila.
Nè
Kawan:Drosophila
Lawe Kinge, Lawe Bulan, Acèh Teunggara
Lawe Kinge nakeuh gampông di Keucamatan Lawe Bulan, Kabupatèn Acèh Teunggara, Acèh. Lumbôi gampông nyoe lam data peumeurèntah nakeuh 11.02.08.2018.
Nè
Kawan:Gampông di Acèh Teunggara Kawan:Lawe Bulan, Acèh Teunggara
Ajuen, Peukan Bada, Acèh Rayek
Ajuen nakeuh gampông di Peukan Bada, Kabupatèn Acèh Rayek, Acèh. Lumbôi gampông nyoe lam data peumeurèntah nakeuh 11.06.08.2025.
Nè
Kawan:Gampông di Acèh Rayek Kawan: Peukan Bada, Acèh Rayek
Meunasah Kulam, Mesjid Raya, Acèh Rayek
Meunasah Kulam nakeuh gampông di Mesjid Raya, Kabupatèn Acèh Rayek, Acèh. Lumbôi gampông nyoe lam data peumeurèntah nakeuh 11.06.09.2001.
Nè
Kawan:Gampông di Acèh Rayek Kawan: Mesjid Raya, Acèh Rayek
Drosophila magnipalpa
Nè
Kawan:Drosophila
Drosophila maracaya
Nè
Kawan:Drosophila
Paul Winchell
jmpl|Winchell (1951) Paul Wilchinsky (1922 – 2005) nakeuh sidroe aktor asay Amirika Syarikat.
Tim Conway
jmpl|Conway (2007) Thomas Daniel "Tim" Conway (1933) nakeuh sidroe aktor asay Amirika Syarikat.
Kawan:Aktor
Meudang Ara, Darul Ihsan, Acèh Timu
Meudang Ara nakeuh gampông di Darul Ihsan, Kabupatèn Acèh Timu, Acèh. Lumbôi gampông nyoe lam data peumeurèntah nakeuh 11.03.21.2001.
Nè
Kawan:Gampông di Acèh Timu Kawan:Darul Ihsan, Acèh Timu
Drosophila acelidota
Drosophila acelidota nakeuh saboh spèsiès nibak takson Drosophila.
Nè
Kawan:Drosophila
Abeuk Geulanteu, Madat, Acèh Timu
Abeuk Geulanteu nakeuh gampông di Madat, Kabupatèn Acèh Timu, Acèh. Lumbôi gampông nyoe lam data peumeurèntah nakeuh 11.03.12.2014.
Nè
Kawan:Gampông di Acèh Timu Kawan:Madat, Acèh Timu
Bur Keltu
Bur Keltu nakeuh gunong di Propinsi Acèh. Manyang gunong nyoe nakeuh 1241 mètè di ateuh babah la'ôt.
Phyllis Diller
Phyllis Ada Driver (1917 – 2012) nakeuh sidroe aktor asay Amirika Syarikat.
Lantik, Teupah Barat, Simeulue
Lantik nakeuh gampông di Teupah Barat, Kabupatèn Simeulue, Acèh. Lumbôi gampông nyoe lam data peumeurèntah nakeuh 11.06.06.2034.
Phyllis Diller
Kawan:Aktor
Bur Keltu
Peunawôt luwa
Kawan:Gunong di Acèh
Panté Geulima, Labuhan Haji Barat, Acèh Seulatan
Nè
Kawan:Gampông di Acèh Seulatan Kawan:Labuhan Haji Barat, Acèh Seulatan
Kd. Mbelang Mandiri, Lawe Bulan, Acèh Teunggara
'''Kd. Mbelang Mandiri''' nakeuh gampông di Keucamatan Lawe Bulan, Kabupatèn Acèh Teunggara, Acèh. Lumbôi gampông nyoe lam data peumeurèntah nakeuh 11.02.08.2019.
Telaga Mekar, Lawe Bulan, Acèh Teunggara
Telaga Mekar nakeuh gampông di Keucamatan Lawe Bulan, Kabupatèn Acèh Teunggara, Acèh. Lumbôi gampông nyoe lam data peumeurèntah nakeuh 11.02.08.2021.
Burni Genting Bubudi
Burni Genting Bubudi nakeuh gunong di Propinsi Acèh. Manyang gunong nyoe nakeuh 882 mètè di ateuh babah la'ôt.
Telaga Mekar, Lawe Bulan, Acèh Teunggara
Nè
Kawan:Gampông di Acèh Teunggara Kawan:Lawe Bulan, Acèh Teunggara
Kd. Mbelang Mandiri, Lawe Bulan, Acèh Teunggara
Nè
Kawan:Gampông di Acèh Teunggara Kawan:Lawe Bulan, Acèh Teunggara
Gunong Hulu Pucôk Kuta Perak
Gunong Hulu Pucôk Kuta Perak nakeuh gunong di Propinsi Acèh. Manyang gunong nyoe nakeuh 1240 mètè di ateuh babah la'ôt.
Gunong Putôh, Darul Ihsan, Acèh Timu
Gunong Putôh nakeuh gampông di Darul Ihsan, Kabupatèn Acèh Timu, Acèh. Lumbôi gampông nyoe lam data peumeurèntah nakeuh 11.03.21.2002.
Burni Genting Bubudi
Peunawôt luwa
Kawan:Gunong di Acèh
Gunong Hulu Pucôk Kuta Perak
Peunawôt luwa
Kawan:Gunong di Acèh
Lantik, Teupah Barat, Simeulue
Nè
Kawan:Gampông di Simeulue Kawan:Teupah Barat, Simeulue
Kuta Trieng, Labuhan Haji Barat, Acèh Seulatan
Kuta Trieng nakeuh gampông di Keucamatan Labuhan Haji Barat, Kabupatèn Acèh Seulatan, Acèh. Lumbôi gampông nyoe lam data peumeurèntah nakeuh 11.01.12.2011.
Nè
Kawan:Gampông di Acèh Seulatan Kawan:Labuhan Haji Barat, Acèh Seulatan
Drosophila jesonica
Drosophila jesonica nakeuh saboh spèsiès nibak takson Drosophila.
Drosophila maculinotata
Drosophila maculinotata nakeuh saboh spèsiès nibak takson Drosophila.
Drosophila jesonica
Nè
Kawan:Drosophila
Beurandéh, Mesjid Raya, Acèh Rayek
Beurandéh nakeuh gampông di Mesjid Raya, Kabupatèn Acèh Rayek, Acèh. Lumbôi gampông nyoe lam data peumeurèntah nakeuh 11.06.09.2002.
Gunong Putôh, Darul Ihsan, Acèh Timu
Nè
Kawan:Gampông di Acèh Timu Kawan:Darul Ihsan, Acèh Timu
Drosophila albovitata
Drosophila albovitata nakeuh saboh spèsiès nibak takson Drosophila.
Beurandéh, Mesjid Raya, Acèh Rayek
Nè
Kawan:Gampông di Acèh Rayek Kawan: Mesjid Raya, Acèh Rayek
Drosophila albovitata
Nè
Kawan:Drosophila
Pantön Pawôh, Labuhan Haji Barat, Acèh Seulatan
Pantön Pawôh nakeuh gampông di Keucamatan Labuhan Haji Barat, Kabupatèn Acèh Seulatan, Acèh. Lumbôi gampông nyoe lam data peumeurèntah nakeuh 11.01.12.2013.
Gunong Kuala Alue Raya
Gunong Kuala Alue Raya nakeuh gunong di Propinsi Acèh. Manyang gunong nyoe nakeuh 879 mètè di ateuh babah la'ôt.
Pantön Pawôh, Labuhan Haji Barat, Acèh Seulatan
Nè
Kawan:Gampông di Acèh Seulatan Kawan:Labuhan Haji Barat, Acèh Seulatan
Gunong Kuala Alue Raya
Peunawôt luwa
Kawan:Gunong di Acèh
Drosophila maculinotata
Nè
Kawan:Drosophila
Drosophila bizonata
Drosophila bizonata nakeuh saboh spèsiès nibak takson Drosophila.
Nè
Kawan:Drosophila
HTI Rantau Naro, Simpang Jernih, Acèh Timu
Nè
Kawan:Gampông di Acèh Timu Kawan:Simpang Jernih, Acèh Timu
Rambông Lop, Madat, Acèh Timu
Rambông Lop nakeuh gampông di Madat, Kabupatèn Acèh Timu, Acèh. Lumbôi gampông nyoe lam data peumeurèntah nakeuh 11.03.12.2015.
Nè
Kawan:Gampông di Acèh Timu Kawan:Madat, Acèh Timu
Drosophila magnimacula
Drosophila magnimacula nakeuh saboh spèsiès nibak takson Drosophila.
Tanjông Ara, Madat, Acèh Timu
Tanjông Ara nakeuh gampông di Madat, Kabupatèn Acèh Timu, Acèh. Lumbôi gampông nyoe lam data peumeurèntah nakeuh 11.03.12.2016.
Leubang, Teupah Barat, Simeulue
Leubang nakeuh gampông di Teupah Barat, Kabupatèn Simeulue, Acèh. Lumbôi gampông nyoe lam data peumeurèntah nakeuh 11.14.09.2012.
Nè
Kawan:Gampông di Simeulue Kawan:Teupah Barat, Simeulue
Drosophila carioca
Drosophila carioca nakeuh saboh spèsiès nibak takson Drosophila.
Nè
Kawan:Drosophila
Drosophila macrochaetae
Drosophila macrochaetae nakeuh saboh spèsiès nibak takson Drosophila.
Nè
Kawan:Drosophila
Drosophila triaina
Drosophila triaina nakeuh saboh spèsiès nibak takson Drosophila.
Nè
Kawan:Drosophila
Batu Mesjid
Batu Mesjid nakeuh gunong di Propinsi Acèh. Manyang gunong nyoe nakeuh 880 mètè di ateuh babah la'ôt.
Peunawôt luwa
Kawan:Gunong di Acèh
Drosophila macrothrix
Drosophila macrothrix nakeuh saboh spèsiès nibak takson Drosophila.
Nè
Kawan:Drosophila
Keudè Dua, Darul Ihsan, Acèh Timu
Keudè Dua nakeuh gampông di Darul Ihsan, Kabupatèn Acèh Timu, Acèh. Lumbôi gampông nyoe lam data peumeurèntah nakeuh 11.03.21.2004.
Nè
Kawan:Gampông di Acèh Timu Kawan:Darul Ihsan, Acèh Timu
Drosophila vara
Drosophila vara nakeuh saboh spèsiès nibak takson Drosophila.
Nè
Kawan:Drosophila
Drosophila lugubripennis
Drosophila lugubripennis nakeuh saboh spèsiès nibak takson Drosophila.
Nè
Kawan:Drosophila
Pulonas Baru, Lawe Bulan, Acèh Teunggara
Pulonas Baru nakeuh gampông di Keucamatan Lawe Bulan, Kabupatèn Acèh Teunggara, Acèh. Lumbôi gampông nyoe lam data peumeurèntah nakeuh 11.02.08.2023.
Nè
Kawan:Gampông di Acèh Teunggara Kawan:Lawe Bulan, Acèh Teunggara
Drosophila basiprojecta
Drosophila basiprojecta nakeuh saboh spèsiès nibak takson Drosophila.
Nè
Kawan:Drosophila
Meunasah Arôn, Darul Ihsan, Acèh Timu
Meunasah Arôn nakeuh gampông di Darul Ihsan, Kabupatèn Acèh Timu, Acèh. Lumbôi gampông nyoe lam data peumeurèntah nakeuh 11.03.21.2003.
Nè
Kawan:Gampông di Acèh Timu Kawan:Darul Ihsan, Acèh Timu
Bukung
Bukung nakeuh gunong di Propinsi Acèh. Manyang gunong nyoe nakeuh 1235 mètè di ateuh babah la'ôt.
Peunawôt luwa
Kawan:Gunong di Acèh
Lam Geueu, Peukan Bada, Acèh Rayek
Lamgeu-eu nakeuh gampông di Peukan Bada, Kabupatèn Acèh Rayek, Acèh. Lumbôi gampông nyoe lam data peumeurèntah nakeuh 11.06.08.2022.
Nè
Kawan:Gampông di Acèh Rayek Kawan:Peukan Bada, Acèh Rayek Kawan:Gampông ngön nan awai lam
Burni Nanong
Burni Nanong nakeuh gunong di Propinsi Acèh. Manyang gunong nyoe nakeuh 1235 mètè di ateuh babah la'ôt.
Ie Seu-um, Mesjid Raya, Acèh Rayek
Ie Seu-um nakeuh gampông di Mesjid Raya, Kabupatèn Acèh Rayek, Acèh. Lumbôi gampông nyoe lam data peumeurèntah nakeuh 11.06.09.2003.
Nè
Kawan:Gampông di Acèh Rayek Kawan: Mesjid Raya, Acèh Rayek
Drosophila ruminahuii
Drosophila ruminahuii nakeuh saboh spèsiès nibak takson Drosophila.
Nè
Kawan:Drosophila
Drosophila luteola
Drosophila luteola nakeuh saboh spèsiès nibak takson Drosophila.
Drosophila lividinervis
Drosophila lividinervis nakeuh saboh spèsiès nibak takson Drosophila.
Drosophila luteola
Nè
Kawan:Drosophila
Drosophila longifrons
Drosophila longifrons nakeuh saboh spèsiès nibak takson Drosophila.
Nè
Kawan:Drosophila
Pantön Rubék, Labuhan Haji Barat, Acèh Seulatan
Pantön Rubék nakeuh gampông di Keucamatan Labuhan Haji Barat, Kabupatèn Acèh Seulatan, Acèh. Lumbôi gampông nyoe lam data peumeurèntah nakeuh 11.01.12.2015.
Paya Nadén, Madat, Acèh Timu
Paya Nadén nakeuh gampông di Madat, Kabupatèn Acèh Timu, Acèh. Lumbôi gampông nyoe lam data peumeurèntah nakeuh 11.03.12.2018.
Matang Jrok, Madat, Acèh Timu
Matang Jrok nakeuh gampông di Madat, Kabupatèn Acèh Timu, Acèh. Lumbôi gampông nyoe lam data peumeurèntah nakeuh 11.03.12.2017.
Paya Nadén, Madat, Acèh Timu
Nè
Kawan:Gampông di Acèh Timu Kawan:Madat, Acèh Timu
Matang Jrok, Madat, Acèh Timu
Nè
Kawan:Gampông di Acèh Timu Kawan:Madat, Acèh Timu
Leubang Hulu, Teupah Barat, Simeulue
Leubang Hulu nakeuh gampông di Teupah Barat, Kabupatèn Simeulue, Acèh. Lumbôi gampông nyoe lam data peumeurèntah nakeuh 11.14.08.2012.
Nè
Kawan:Gampông di Simeulue Kawan:Teupah Barat, Simeulue
Batee Meucanang, Labuhan Haji Barat, Acèh Seulatan
Batee Meucanang nakeuh gampông di Keucamatan Labuhan Haji Barat, Kabupatèn Acèh Seulatan, Acèh. Lumbôi gampông nyoe lam data peumeurèntah nakeuh 11.01.12.2014.
Koto Manggamat, Kluet Teungöh, Acèh Seulatan
Koto Manggamat nakeuh gampông di Keucamatan Kluet Teungöh, Kabupatèn Acèh Seulatan, Acèh. Lumbôi gampông nyoe lam data peumeurèntah nakeuh 11.01.13.2001.
Batee Meucanang, Labuhan Haji Barat, Acèh Seulatan
Nè
Kawan:Gampông di Acèh Seulatan Kawan:Labuhan Haji Barat, Acèh Seulatan
Koto Manggamat, Kluet Teungöh, Acèh Seulatan
Nè
Kawan:Gampông di Acèh Seulatan Kawan:Kluet Teungöh, Acèh Seulatan
Drosophila amaguana
Drosophila amaguana nakeuh saboh spèsiès nibak takson Drosophila.
Nè
Kawan:Drosophila
Kuta Genting, Lawe Bulan, Acèh Teunggara
Kuta Genting nakeuh gampông di Keucamatan Lawe Bulan, Kabupatèn Acèh Teunggara, Acèh. Lumbôi gampông nyoe lam data peumeurèntah nakeuh 11.02.08.2025.
Meunasah Keudè, Mesjid Raya, Acèh Rayek
Meunasah Keudè nakeuh gampông di Mesjid Raya, Kabupatèn Acèh Rayek, Acèh. Lumbôi gampông nyoe lam data peumeurèntah nakeuh 11.06.09.2004.
Nè
Kawan:Gampông di Acèh Rayek Kawan: Mesjid Raya, Acèh Rayek
Tanjông Minjey, Madat, Acèh Timu
Tanjông Minjey nakeuh gampông di Madat, Kabupatèn Acèh Timu, Acèh. Lumbôi gampông nyoe lam data peumeurèntah nakeuh 11.03.12.2019.
Mbacang Racun, Lawe Bulan, Acèh Teunggara
Mbacang Racun nakeuh gampông di Keucamatan Lawe Bulan, Kabupatèn Acèh Teunggara, Acèh. Lumbôi gampông nyoe lam data peumeurèntah nakeuh 11.02.08.2020.
Tanjông Minjey, Madat, Acèh Timu
Nè
Kawan:Gampông di Acèh Timu Kawan:Madat, Acèh Timu
Maudil, Teupah Barat, Simeulue
Nè
Kawan:Gampông di Simeulue Kawan:Teupah Barat, Simeulue
Mbacang Racun, Lawe Bulan, Acèh Teunggara
Nè
Kawan:Gampông di Acèh Teunggara Kawan:Lawe Bulan, Acèh Teunggara
Gunong Belawar
Gunong Belawar nakeuh gunong di Propinsi Acèh. Manyang gunong nyoe nakeuh 875 mètè di ateuh babah la'ôt.
Peunawôt luwa
Kawan:Gunong di Acèh
Drosophila liophallus
Drosophila liophallus nakeuh saboh spèsiès nibak takson Drosophila.
Bur Akang Siwah
Bur Akang Siwah nakeuh gunong di Propinsi Acèh. Manyang gunong nyoe nakeuh 1234 mètè di ateuh babah la'ôt.
Drosophila liophallus
Nè
Kawan:Drosophila
Bur Akang Siwah
Peunawôt luwa
Kawan:Gunong di Acèh
Glé Kruengteungoh
Glé Kruengteungoh nakeuh gunong di Propinsi Acèh. Manyang gunong nyoe nakeuh 876 mètè di ateuh babah la'ôt.
Peunawôt luwa
Kawan:Gunong di Acèh
Gunong Meulinteueng (3,69°LU 96,99°BT)
Gunong Meulinteueng nakeuh gunong di Propinsi Acèh. Manyang gunong nyoe nakeuh 874 mètè di ateuh babah la'ôt.
Peunawôt luwa
Kawan:Gunong di Acèh
Keurajeuën Lamuri
jmpl|150px|Batèë Jeurat Lam Rèh meutuléh thôn 398 H/1007 M. Po jeurat hana meusoë, gobnyan wafeuët nibak uroë Jumeu'at [[22 Safar thôn 398 H/5 uroë buleuën Siblah thôn 1007 M.]] Keurajeuën Lamuri nakeuh nan saboh keurajeuën nyang na di kabupatèn Acèh Rayek ngon nang nanggroë keurajeuën nyan na di gampông Lam Rèh, keucamatan Mesjid Raya. Keurajeuën nyoë leubèh awai na yôh goh geupuga Keurajeuën Acèh Darussalam, ngon keurajeuën nyoë jeuët takheun nakeuh ukheuë nibak kerajeuën Acèh Darussalam.
Tarèh
Nibak peuneugah nè luwa na geuseubôt nan keurajeuën nyang leubèh awai nibak Acèh. Geukheun nan keurajeuën lam padum macam kri neukheun "Lamuri", "Ramni", "Lambri", "Lan-li", "Lan-wu-li". Sidroë ureuëng teumuléh bansa China Zhao Rugua (1225) bak miseuëjih jikheun bak teunuléh "Lan-wu-li" tiëp thôn na geukirém pajak u "San-fo-chi" (Sriwijaya). Lam kitab Nagarakertagama (1365) jiseubôt "Lamuri" nakeuh saboh keurajeuën nyang tundôk lam kuwasa Majapahit ngon jiakô seubagoë nanggroë nyang jilindông le Majapahit. Lam peuneugah la'én ureuëng teumuléh Portugéh Tomé Pires jikheun Lamuri tundôk dimeuyub keurajeuën Acèh.
Lam saboh batèë meusurat Tanjoré thôn 1030 M yang geurumpok di India na meutuléh keurajeuën Lamuri jiprang lé keurajeun Chola nyang jipimpén lé raja Rajendracoladewa I. Meusurat kisah bak batèë Tanjoré nyang nakeuh keurajeuën Lamuri ka jipeutalô lé keurajeuën Chola bak masa nyan. Meukisah disinan nakeuh bak peutheun nanggroë keurajeuën Lamuri ka geumeuprang ngon that na gigèh. Teuma dudoë talô cit seubab keurajeuën Chola leubèh rayeuk ngon leubèh teuga teuntra bak prang nyan.
Nibak nè peuneugah ureuëng meuniaga bansa Arab, keurajeuën Lamuri nakeuh da'irah phôn teuka ureuëng meuniaga Arab ngon India, seureuta ngon nyankeuh teuka phôn agama Islam u Nusantara nyang geuba lé ureuëng meuniaga ngon ureuëng meula'ôt. Lam analisis ahli tarèh bansa Eropa jipeugah nibak thôn 1416 M mandum rakyat Lamuri ka meuagama ngon agama Islam. Lam seunurat Meulayu jameun Lamuri nakeuh saboh keurajeuën nyang phôn that geupeuturi Islam lé Syèh Isma'il seugolom Samudra Pasè. Ngon kisah Meulayu nyan ka trang beundrang nyan tarèh Lamuri nakeuh saboh keurajeuën Islam nyang awai that di Nusantara.
Masa keurajeuën Lamuri leubèh kureuëng na 600 thôn, teudong phôn bak abad 10 M sampoe abad 16 M. Thôn 1513 Lamuri ngon keurajeuën la'én, Daya, Pasè, Pidië, Peureulak seureuta Banuwa Teumiëng meusapat lam Keurajeuën Acèh Darussalam bak masa peurèntah Sultan Alauddin Ri'ayat Syah.
Peumeurèntah ngon curak keurajeuën
jmpl|ki|150px|Batèe jeurat Syèh Zainuddin di Lam Rèh
Nibak tarèh nanggroë curak keurajeuën Lamuri nakeuh saban sakri lagèe keurajeuën Samudra Pasè, saweuëb bandua keurajeuën nyan nakeuh saban saban keurajeuën Islam nyang geupimpén lé raja Islam. Saban cit bandua nyan nakeuh keurajeuën nyang binèh la'ôt nyang that meupeungarôh keu curak nangroë, hukôm, konsep siyasat ngon konsep struktur peumeurèntahjih. Sultan nakeuh peumimpén paléng manyang nyang geubantu lé meuntroë (wazir), keu bhah la'ôt na lakseumana, keubhah hukôm na mufti chi' ngon qadhi keu bhah meuniaga ibanda, la'ôt na syahbanda.
Keu wasé nanggroë nakeuh ra'yat lam keurajeuën geuôseuha lam bideuëng meuneugoë ngon sira cit geumeula'ôt. Bhah meuniaga keurajeuën nyan nakeuh meuhubông sabé ngon ureuëng meuniaga nyang teuka dari China, Arab ngon India seureuta bansa la'én di pulo pulo Meulayu Nusantara. Hasé nanggroë lam bideuëng meuneugoë nakeuh aweuëh, lada ngon macam hasé meuneugoë nyang la'én. Hasé bumoë meuh pih na cit di Lamuri meunan cit hasé nibak meunatang peulhara lagèe leumo, keubeuë seureuta meunatang kleuët. Ngon hasé nyan keuh teuhah pintô niaga antara bansa keunan u Lamuri meusambông lom jaya nyan dudoë trôh bak masa keurajeuën Acèh.
Dialèk Jut Seulatan
Dialek Jut Seulatan nakeuh dialek di bahsa Denmark.
Keurajeuën Lamuri
Raja-raja
jmpl|350px|[[Batèë Jeurat Plèk Plang nakeuh saboh lageuëm nyang meuteuntèë jeuët keu tanda teuninggai nibak Keurajeuën lamuri.]]
Dialèk Jut Seulatan
Ne
Kawan:Bahsa
Keurajeuën Lamuri
Raja-raja
Na leubèh kureuëng 84 boh batèë jeurat nyang meusipreuëk bak bak 17 boh bhom, nibak nyan na 28 boh batèë nyang na meu inskripsi. Nibak 28 boh batèë nyankeuh na geuturi u nisan 10 droë raja nyang mat peurèntah di Lamuri, 8 droë ngon gla malék nhon 2 droë meugla Sultan.
Situs
Situs Keurajeuën Lamuri nakeuh bak binèh la'ôt gampông Lam Rèh keucamatan Mesjid Raya jinoë dairah euncit meuligoë ngon pusat keurajeuën ka keuneuk reuloh saweuëb na rancana geukeuneuk peugot saboh tanoh lapang bak ureuëng jak meu'en golf disinan lé investor.
Neuduëk nyang pah pusat keurajeuën mantong hana teutap lom lam peundapat ahli tarèh. Na nyang yakin neuduëk nyan na di Lam Rèh tapi nacit peuneugah na di Gampông Lam Krak, Keucamatan Suka Makmur, Acèh Rayek. Lam teunuléh Tomé Pires jipeugah Lamuri nyan na diantara wilayah keurajeuën Acèh ngon Biheuë, meubuju panyang dari binèh pasi sampoë lam klèk klok. Bah that meunan peundapat nyang ramèe ureuëng ngui seureuta hasé nibak geuparéksa lé ahli tarèh, peundapat nyang nakeuh Lamuri nyan di Lam Rèh nyan nyang leubèh beutôi.
Peunawôt luwa
Lamuri Lamuri
Drosophila lineosetae
Drosophila lineosetae nakeuh saboh spèsiès nibak takson Drosophila.
Nè
Kawan:Drosophila
Lawe Sagu Baru, Lawe Bulan, Acèh Teunggara
Lawe Sagu Baru nakeuh gampông di Keucamatan Lawe Bulan, Kabupatèn Acèh Teunggara, Acèh. Lumbôi gampông nyoe lam data peumeurèntah nakeuh 11.02.08.2026.
Nè
Kawan:Gampông di Acèh Teunggara Kawan:Lawe Bulan, Acèh Teunggara
Drosophila lineolata
Drosophila lineolata nakeuh saboh spèsiès nibak takson Drosophila.
Nè
Kawan:Drosophila
Drosophila shyri
Drosophila shyri nakeuh saboh spèsiès nibak takson Drosophila.
Jambô Papeun, Kluet Teungöh, Acèh Seulatan
Jambô Papeun nakeuh gampông di Keucamatan Kluet Teungöh, Kabupatèn Acèh Seulatan, Acèh. Lumbôi gampông nyoe lam data peumeurèntah nakeuh 11.01.13.2003.
Seuneubôk Lapang, Darul Ihsan, Acèh Timu
Seuneubôk Lapang nakeuh gampông di Darul Ihsan, Kabupatèn Acèh Timu, Acèh. Lumbôi gampông nyoe lam data peumeurèntah nakeuh 11.03.21.2005.
Drosophila shyri
Nè
Kawan:Drosophila
Seuneubôk Lapang, Darul Ihsan, Acèh Timu
Nè
Kawan:Gampông di Acèh Timu Kawan:Darul Ihsan, Acèh Timu
Jambô Papeun, Kluet Teungöh, Acèh Seulatan
Nè
Kawan:Gampông di Acèh Seulatan Kawan:Kluet Teungöh, Acèh Seulatan
Drosophila lineata
Drosophila lineata nakeuh saboh spèsiès nibak takson Drosophila.
Laayon, Teupah Barat, Simeulue
Laayon nakeuh gampông di Teupah Barat, Kabupatèn Simeulue, Acèh. Lumbôi gampông nyoe lam data peumeurèntah nakeuh 11.14.08.2016.
Drosophila lineata
Nè
Kawan:Drosophila
Laayon, Teupah Barat, Simeulue
Nè
Kawan:Gampông di Simeulue Kawan:Teupah Barat, Simeulue
Drosophila ruizi
Drosophila ruizi nakeuh saboh spèsiès nibak takson Drosophila.
Alue Jangat, Darul Ihsan, Acèh Timu
Alue Jangat nakeuh gampông di Darul Ihsan, Kabupatèn Acèh Timu, Acèh. Lumbôi gampông nyoe lam data peumeurèntah nakeuh 11.03.21.2006.
Drosophila linearepleta
Drosophila linearepleta nakeuh saboh spèsiès nibak takson Drosophila.
Alue Jangat, Darul Ihsan, Acèh Timu
Nè
Kawan:Gampông di Acèh Timu Kawan:Darul Ihsan, Acèh Timu
Drosophila tristipes
Drosophila tristipes nakeuh saboh spèsiès nibak takson Drosophila.
Nè
Kawan:Drosophila
Drosophila ochrifrons
Nè
Kawan:Drosophila
Drosophila ruizi
Nè
Kawan:Drosophila
Lawe Sagu, Lawe Bulan, Acèh Teunggara
Lawe Sagu nakeuh gampông di Keucamatan Lawe Bulan, Kabupatèn Acèh Teunggara, Acèh. Lumbôi gampông nyoe lam data peumeurèntah nakeuh 11.02.08.2027.
Nè
Kawan:Gampông di Acèh Teunggara Kawan:Lawe Bulan, Acèh Teunggara
Panté Meurbo, Madat, Acèh Timu
Panté Meurbo nakeuh gampông di Madat, Kabupatèn Acèh Timu, Acèh. Lumbôi gampông nyoe lam data peumeurèntah nakeuh 11.03.12.2020.
Nè
Kawan:Gampông di Acèh Timu Kawan:Madat, Acèh Timu
Malaka, Kluet Teungöh, Acèh Seulatan
Malaka nakeuh gampông di Keucamatan Kluet Teungöh, Kabupatèn Acèh Seulatan, Acèh. Lumbôi gampông nyoe lam data peumeurèntah nakeuh 11.01.13.2004.
Nè
Kawan:Gampông di Acèh Seulatan Kawan:Kluet Teungöh, Acèh Seulatan
Drosophila limitata
Drosophila limitata nakeuh saboh spèsiès nibak takson Drosophila.
Bintah, Madat, Acèh Timu
Bintah nakeuh gampông di Madat, Kabupatèn Acèh Timu, Acèh. Lumbôi gampông nyoe lam data peumeurèntah nakeuh 11.03.12.2022.
Awe Seubal, Teupah Barat, Simeulue
Awe Seubal nakeuh gampông di Teupah Barat, Kabupatèn Simeulue, Acèh. Lumbôi gampông nyoe lam data peumeurèntah nakeuh 11.14.08.2019.
Nè
Kawan:Gampông di Simeulue Kawan:Teupah Barat, Simeulue
Alue Keujrun, Kluet Teungöh, Acèh Seulatan
Alue Keujrun nakeuh gampông di Keucamatan Kluet Teungöh, Kabupatèn Acèh Seulatan, Acèh. Lumbôi gampông nyoe lam data peumeurèntah nakeuh 11.01.13.2002.
Bintah, Madat, Acèh Timu
Nè
Kawan:Gampông di Acèh Timu Kawan:Madat, Acèh Timu
Inor, Teupah Barat, Simeulue
Inor nakeuh gampông di Teupah Barat, Kabupatèn Simeulue, Acèh. Lumbôi gampông nyoe lam data peumeurèntah nakeuh 11.06.16.2002.
Drosophila quadriseriata
Drosophila quadriseriata nakeuh saboh spèsiès nibak takson Drosophila.
Inor, Teupah Barat, Simeulue
Nè
Kawan:Gampông di Simeulue Kawan:Teupah Barat, Simeulue
Drosophila limitata
Nè
Kawan:Drosophila
Jayapura
Jayapura nakeuh saboh banda di Indonesia nyang jeut keu nang nanggroe Papua
Drosophila quadriseriata
Nè
Kawan:Drosophila
Lamréh, Mesjid Raya, Acèh Rayek
Lamréh nakeuh gampông di Mesjid Raya, Kabupatèn Acèh Rayek, Acèh. Lumbôi gampông nyoe lam data peumeurèntah nakeuh 11.06.09.2005.
Nè
Kawan:Gampông di Acèh Rayek Kawan: Mesjid Raya, Acèh Rayek
Drosophila paravibrissina
Drosophila paravibrissina nakeuh saboh spèsiès nibak takson Drosophila.
Nè
Kawan:Drosophila
Gunong Ramasan
Gunong Ramasan nakeuh gunong di Propinsi Acèh. Manyang gunong nyoe nakeuh 1232 mètè di ateuh babah la'ôt.
Peunawôt luwa
Kawan:Gunong di Acèh
Alue Keujrun, Kluet Teungöh, Acèh Seulatan
Nè
Kawan:Gampông di Acèh Seulatan Kawan:Kluet Teungöh, Acèh Seulatan
Lhôk Panjo, Darul Ihsan, Acèh Timu
Lhôk Panjo nakeuh gampông di Darul Ihsan, Kabupatèn Acèh Timu, Acèh. Lumbôi gampông nyoe lam data peumeurèntah nakeuh 11.03.21.2008.
Nè
Kawan:Gampông di Acèh Timu Kawan:Darul Ihsan, Acèh Timu
Pekhapat Timur, Lawe Bulan, Acèh Teunggara
Pekhapat Timur nakeuh gampông di Keucamatan Lawe Bulan, Kabupatèn Acèh Teunggara, Acèh. Lumbôi gampông nyoe lam data peumeurèntah nakeuh 11.02.08.2028.
Nè
Kawan:Gampông di Acèh Teunggara Kawan:Lawe Bulan, Acèh Teunggara
Bukét Angkup
Bukét Angkup nakeuh gunong di Propinsi Acèh. Manyang gunong nyoe nakeuh 873 mètè di ateuh babah la'ôt.
Peunawôt luwa
Kawan:Gunong di Acèh
Blang Andam, Madat, Acèh Timu
Nè
Kawan:Gampông di Acèh Timu Kawan:Madat, Acèh Timu
Bur Kalaberut
Bur Kalaberut nakeuh gunong di Propinsi Acèh. Manyang gunong nyoe nakeuh 872 mètè di ateuh babah la'ôt.
Peunawôt luwa
Kawan:Gunong di Acèh
Gunong Lhèe Sagoe
Gunong Lhèe Sagoe nakeuh gunong di Propinsi Acèh. Manyang gunong nyoe nakeuh 1228 mètè di ateuh babah la'ôt.
Blang Awé, Madat, Acèh Timu
Blang Awé nakeuh gampông di Madat, Kabupatèn Acèh Timu, Acèh. Lumbôi gampông nyoe lam data peumeurèntah nakeuh 11.03.12.2021.
Nè
Kawan:Gampông di Acèh Timu Kawan:Madat, Acèh Timu
Awe Kecil, Teupah Barat, Simeulue
Awe Kecil nakeuh gampông di Teupah Barat, Kabupatèn Simeulue, Acèh. Lumbôi gampông nyoe lam data peumeurèntah nakeuh 11.14.08.2002.
Paya Kamèng, Mesjid Raya, Acèh Rayek
Paya Kamèng nakeuh gampông di Mesjid Raya, Kabupatèn Acèh Rayek, Acèh. Lumbôi gampông nyoe lam data peumeurèntah nakeuh 11.06.09.2007.
Nè
Kawan:Gampông di Acèh Rayek Kawan: Mesjid Raya, Acèh Rayek
Glé Pucak Dua
Glé Pucak Dua nakeuh gunong di Propinsi Acèh. Manyang gunong nyoe nakeuh 871 mètè di ateuh babah la'ôt.
Gunong Lhèe Sagoe
Peunawôt luwa
Kawan:Gunong di Acèh
Siurai-Urai, Kluet Teungöh, Acèh Seulatan
Siurai-Urai nakeuh gampông di Keucamatan Kluet Teungöh, Kabupatèn Acèh Seulatan, Acèh. Lumbôi gampông nyoe lam data peumeurèntah nakeuh 11.01.13.2006.
Nè
Kawan:Gampông di Acèh Seulatan Kawan:Kluet Teungöh, Acèh Seulatan
Angkeo, Teupah Barat, Simeulue
Angkeo nakeuh gampông di Teupah Barat, Kabupatèn Simeulue, Acèh. Lumbôi gampông nyoe lam data peumeurèntah nakeuh 11.06.16.2010.
Drosophila lindae
Drosophila lindae nakeuh saboh spèsiès nibak takson Drosophila.
Kuta Galuh Asli, Lawe Bulan, Acèh Teunggara
Kuta Galuh Asli nakeuh gampông di Keucamatan Lawe Bulan, Kabupatèn Acèh Teunggara, Acèh. Lumbôi gampông nyoe lam data peumeurèntah nakeuh 11.02.08.2030.
Nè
Kawan:Gampông di Acèh Teunggara Kawan:Lawe Bulan, Acèh Teunggara
Angkeo, Teupah Barat, Simeulue
Nè
Kawan:Gampông di Simeulue Kawan:Teupah Barat, Simeulue
Glé Pucak Dua
Peunawôt luwa
Kawan:Gunong di Acèh
Bukét Peulawi, Darul Ihsan, Acèh Timu
Bukét Peulawi nakeuh gampông di Darul Ihsan, Kabupatèn Acèh Timu, Acèh. Lumbôi gampông nyoe lam data peumeurèntah nakeuh 11.03.21.2007.
Kampung Padang, Kluet Teungöh, Acèh Seulatan
Kampung Padang nakeuh gampông di Keucamatan Kluet Teungöh, Kabupatèn Acèh Seulatan, Acèh. Lumbôi gampông nyoe lam data peumeurèntah nakeuh 11.01.13.2008.
Seuneubôk Pidie, Madat, Acèh Timu
Nè
Kawan:Gampông di Acèh Timu Kawan:Madat, Acèh Timu
Drosophila limensis
Drosophila limensis nakeuh saboh spèsiès nibak takson Drosophila.
Seuneubôk Aceh Barô, Darul Ihsan, Acèh Timu
Seuneubôk Aceh Barô nakeuh gampông di Darul Ihsan, Kabupatèn Acèh Timu, Acèh. Lumbôi gampông nyoe lam data peumeurèntah nakeuh 11.03.21.2009.
Drosophila limensis
Nè
Kawan:Drosophila
Seuneubôk Aceh Barô, Darul Ihsan, Acèh Timu
Nè
Kawan:Gampông di Acèh Timu Kawan:Darul Ihsan, Acèh Timu
Kampung Padang, Kluet Teungöh, Acèh Seulatan
Nè
Kawan:Gampông di Acèh Seulatan Kawan:Kluet Teungöh, Acèh Seulatan
Meunasah Mon, Mesjid Raya, Acèh Rayek
Nè
Kawan:Gampông di Acèh Rayek Kawan: Mesjid Raya, Acèh Rayek
Bukét Peulawi, Darul Ihsan, Acèh Timu
Nè
Kawan:Gampông di Acèh Timu Kawan:Darul Ihsan, Acèh Timu
Lhôk Dalam, Darul Ihsan, Acèh Timu
Lhôk Dalam nakeuh gampông di Darul Ihsan, Kabupatèn Acèh Timu, Acèh. Lumbôi gampông nyoe lam data peumeurèntah nakeuh 11.03.21.2011.
Nè
Kawan:Gampông di Acèh Timu Kawan:Darul Ihsan, Acèh Timu
Koto Indarung, Kluet Teungöh, Acèh Seulatan
Koto Indarung nakeuh gampông di Keucamatan Kluet Teungöh, Kabupatèn Acèh Seulatan, Acèh. Lumbôi gampông nyoe lam data peumeurèntah nakeuh 11.01.13.2005.
Nè
Kawan:Gampông di Acèh Seulatan Kawan:Kluet Teungöh, Acèh Seulatan
Bahagia, Lawe Bulan, Acèh Teunggara
Bahagia nakeuh gampông di Keucamatan Lawe Bulan, Kabupatèn Acèh Teunggara, Acèh. Lumbôi gampông nyoe lam data peumeurèntah nakeuh 11.02.08.2029.
Nè
Kawan:Gampông di Acèh Teunggara Kawan:Lawe Bulan, Acèh Teunggara
Kampung Sawah, Kluet Teungöh, Acèh Seulatan
Kampung Sawah nakeuh gampông di Keucamatan Kluet Teungöh, Kabupatèn Acèh Seulatan, Acèh. Lumbôi gampông nyoe lam data peumeurèntah nakeuh 11.01.13.2007.
Kute Lengat Pangan, Bukit Tusam, Acèh Teunggara
Kute Lengat Pangan nakeuh gampông di Keucamatan Bukit Tusam, Kabupatèn Acèh Teunggara, Acèh. Lumbôi gampông nyoe lam data peumeurèntah nakeuh 11.02.09.2001.
Nè
Kawan:Gampông di Acèh Teunggara Kawan:Bukit Tusam, Acèh Teunggara
Drosophila xanthogaster
Drosophila xanthogaster nakeuh saboh spèsiès nibak takson Drosophila.
Nè
Kawan:Drosophila
Pulo Blang, Darul Ihsan, Acèh Timu
Pulo Blang nakeuh gampông di Darul Ihsan, Kabupatèn Acèh Timu, Acèh. Lumbôi gampông nyoe lam data peumeurèntah nakeuh 11.03.21.2010.
Nè
Kawan:Gampông di Acèh Timu Kawan:Darul Ihsan, Acèh Timu
Glé Sijuek
Glé Sijuek nakeuh gunong di Propinsi Acèh. Manyang gunong nyoe nakeuh 1227 mètè di ateuh babah la'ôt.
Peunawôt luwa
Kawan:Gunong di Acèh
Drosophila tristipennis
Nè
Kawan:Drosophila
Drosophila limbiventris
Drosophila limbiventris nakeuh saboh spèsiès nibak takson Drosophila.
Nè
Kawan:Drosophila
Drosophila limbinervis
Drosophila limbinervis nakeuh saboh spèsiès nibak takson Drosophila.
Nè
Kawan:Drosophila
Andalusia
Nè
Kawan:Seupanyo
Bukét Bensu
Bukét Bensu nakeuh gunong di Propinsi Acèh. Manyang gunong nyoe nakeuh 870 mètè di ateuh babah la'ôt.
Peunawôt luwa
Kawan:Gunong di Acèh
Drosophila unipectinata
Drosophila unipectinata nakeuh saboh spèsiès nibak takson Drosophila.
Nè
Kawan:Drosophila
Salur, Teupah Barat, Simeulue
Salur nakeuh gampông di Teupah Barat, Kabupatèn Simeulue, Acèh. Lumbôi gampông nyoe lam data peumeurèntah nakeuh 11.06.06.2009.
Nè
Kawan:Gampông di Simeulue Kawan:Teupah Barat, Simeulue
Drosophila libellulosa
Drosophila libellulosa nakeuh saboh spèsiès nibak takson Drosophila.
Lhôk Leumak, Darul Ihsan, Acèh Timu
Lhôk Leumak nakeuh gampông di Darul Ihsan, Kabupatèn Acèh Timu, Acèh. Lumbôi gampông nyoe lam data peumeurèntah nakeuh 11.03.21.2012.
Nè
Kawan:Gampông di Acèh Timu Kawan:Darul Ihsan, Acèh Timu
Ruyung, Mesjid Raya, Acèh Rayek
Ruyung nakeuh gampông di Mesjid Raya, Kabupatèn Acèh Rayek, Acèh. Lumbôi gampông nyoe lam data peumeurèntah nakeuh 11.06.09.2008.
Nè
Kawan:Gampông di Acèh Rayek Kawan: Mesjid Raya, Acèh Rayek
Drosophila zophea
Drosophila zophea nakeuh saboh spèsiès nibak takson Drosophila.
Nè
Kawan:Drosophila
Matang Nibông, Madat, Acèh Timu
Matang Nibông nakeuh gampông di Madat, Kabupatèn Acèh Timu, Acèh. Lumbôi gampông nyoe lam data peumeurèntah nakeuh 11.03.12.2025.
Nè
Kawan:Gampông di Acèh Timu Kawan:Madat, Acèh Timu
Drosophila albomicans
Nè
Kawan:Drosophila
Kuala Lumpur
Kuala Lumpur (kayém geukheun paneuk KL), atawa nan panyang jih Wilayah Persekutuan Kuala Lumpur, nakeuh nang nanggroë ngon banda rayeuek di Malaysia. Luwah wilayah nyan nakeuh 244 km2, ngon jumeulah ureuëng duëk 1,6 juta droë (2010). Lam wilayah metropolitan Kuala Lumpur atawa nyang geuturi cit ngon Leumbah Klang, nakeuh jumeulah ureuëng duëk 5,7 juta droë. Kuala Lumpur nakeuh wilayah metropolitan ngon meutimoh leupah that na bagah di Malaysia, meuhat nyan bak jumeulah ureuëng duëk atawa bhaih ekonomi.
Di Kuala Lumpur teudong keuh Parlemen Malaysia. Banda nyoe dilè kon jeuët keu neuduëk pusat peumeurèntah eksekutif ngon mahkamah, dudoë phôn nibak 1999 mandum kantô peumeurèntah ngon mahkamah geupinah u Putrajaya. Meunan pih kantô cabeuëng padum-padum boh mahkamah mantong cit na di banda Kuala Lumpur nyan, meuligoë Yang di-Pertuan Agong raja neugara Keurajeuën Federasi Malaysia nakeuh disinan. Banda nyan bak uroë nyoë kajeuët keu pusat budaya ngon ekonomi Malaysia meuseubab ngon neuduëk utama Kuala Lumpuur seubagoë nang nanggroë utama Malaysia. Globalization and World Cities Study Group and Network (GaWC) geuakô banda Kuala Lumpur seubagoë saboh banda global alfa.
Wilayah Meusekutu Kuala Lumpur nakeuh salah saboh nibak lhèe boh Wilayah Meusekutu Malaysia, ngon na cit saboh enklaf lam naggroë Selangor, di panté barat teungoh Seumenanjông Malaysia.
Phôn nibak thôn 1990, banda nyoë jeuët keu po rumoh padum-padum boh keurija grak tubôh, siyasat ngon teumadôn dônya, lagèe Commonwealth Games 1998 ngon Formula Sa. La'én nibak nyan, di Kuala Lumpur teudong keuh saboh peuneudong meunara keumbeuë nyang paléng manyang di dônya, nakeuh Meunara Keumbeuë Petronas.
Kuala Lumpur meuhubông ngon dônyan luwa ngon duwa boh bandara, nakeuh Bandara Internasional Kuala Lumpur di Sepang ngon Bandara Sultan Abdul Aziz Shah di Subang.
Tarèh
Tarèh modern Kuala Lumpur geupeuphôn bak kira-kira thôn 1850, 'an nyan Raja Abdullah geubayeuë kuli China keu geupeuhah saboh tambang timah nyang barô ngon leubèh rayeuk. Awak nyan teuka di kuala Kruëng Gombak ngon Kruëng Klang keu jipeuhah tambang di Ampang.
Tambang-tambang nyoë meukeumang ngon bagah jeuët keu saboh da'irah meuniaga nyang that bagah geuteurimong keu banda bak ceuë. Le cit harô-hara nyang geutunyum lé ureuëng Kuala Lumpur, lagèe Prang Syèdara Selangor, waba peunyakét, tutông, ngon ië raya. Bak kira-kira thôn 1870, Kapitan China Kuala Lumpur, Yap Ah Loy, jeuët keu ulèe nyang meutanggông jaweuëb bak peutheun ngon peutimoh banda nyan. Lé jih ka phôn laju jipuga Kuala Lumpur dari saboh teumpat ubeut nyang hana meupat jeuet keu saboh banda tambang ngon ekonomi nyang hudép. Nibak ujông abad keu-19, Mohamed Taib bin Haji Abdul Samad sidroë sèdaga Meulayu teuka keunan dari Minangkabau, ngon lé gobnyan geupuga da'irah Chow Kit ngon Kampung Bahru jeuët keu da'irah mukim masyarakat Meulayu.
Bak thôn 1880, nang nanggroë Selangor geupinah dari Klang u Kuala Lumpur nyang that leubèh jroh ngon meusaneut. Bak thôn 1881, lam musibah ië raya ngon tutông ka hancô dum peuneudong kayèe ngon ubông nyang na di Kuala Lumpur. Residen Inggris di Selangor, Frank Swettenham, laju geupeugot saboh peunutôh nyang jipeuwajéb bak ureuëng disinan geupeugot peuneudong dari batèe bata ngon ubin mantong-mantong. Le peuneudong barô nyan meusaban ngon curak rumoh keudèe di China Tunong, ngon kri meu "gaki limong". Peuneujak meuhubông u banda nyan pih ka jipeuna ngon jipuga saboh rot geuritan apuy keunan. Lam get that meukeumang nyankeuh bak thôn 1890, jipeudong teuma saboh Leumbaga Meugléh (Sanitary Board). Bak thôn 1896, Kuala Lumpur geupiléh jeuet keu nang "Nanggrë Meulayu Meusikutu" nyang barô.
kiri|jmpl|230px|Teuntra Jeupang jipeugléh ra'uëh di Kuala Lumpur bak masa [[Prang Dônya II.]] Meumacam bagoë bansa ngon manusia keunan geujak dum geujak duëk di Kuala Lumpur. Kawôm China teutap awak nyan di seulingka pusat meuniaga Medan Pasar blah rot timu Kruëng Klang. Ureuëng Meulayu, Chettiar, ngon India Islam teutap ureuëng nyan di sipanyang Java Street (jinoë Jalan Tun Perak). Tanoh lapang nyang jinoë geuturi ngon Tanoh lapang Merdeka, nakeuh pusat kantô peumeurètah Inggréh.
Bak masa Prang Dônya II, Kuala Lumpur jikuwasa lé teuntra Jepang dari uroë 11 buleuën sa thôn 1942 sampoë uroë 15 buleuën 10 thôn 1945. Bak thôn 1957, Federasi Malaya meuhasé jicok meurdèka dari Britania Raya, ngon Kuala Lumpur geupiléh jeuët keu nang nanggroë. Lheuëh puga Malaysia bak uroë 16 buleuën sikureuëng thn 1963, banda nyoe sah jeuët keu nang nanggroë neugara.
Bak uroë 13 buleuën limong thôn 1969 di Kuala Lumpur bicah keuh saboh geunabuëk antara ureuëng Meulayu ngon ureuëng China. Geunabuëk nyoë meuseubab ngon kureuëng seunang ureuëng Meulayu ateuëh kri hudép sosial ngon puliték Meulayu watèe nyan. Leubèh kureuëng na 196 droë nyang gadoh nyawong manusia lam geunabuëk uroe 13 buleuën limong nyan, ngon peukara nyan jeuët keu meu-ubah kri geupeulaku ekonomi neugara.
Kuala Lumpur geusahèh jeuët keu saboh banda bak thôn 1972, ngon laju jeuët keu neuduëk wilayah ureuëng duëk phôn di Malaysia nyang meuteumèe status nyan lam masa Malaysia meucok meurdèka. Bak uroë 1 buleuën duwa thôn 1974, Kuala Lumpur jeuët keu Wilayah Meusikutu, sampoë keuh ngon nyan nang nanggroë Selangor laju geupinah u Shah Alam bak thôn 1978.
Bak thôn 1998, di Kuala Lumpur meugrak keuh saboh keurija puliték nyang meulakèe ubah kri siyasat neugara Malaysia nyang geukheun ngon keurija "Reformasi". Grak buët nyan nakeuh meusuebab ngon jipeupiyôh waki Peudana Meuntroë Malaysia, Anwar Ibrahim. Ureuëng dukông Anwar jitrôn ban saboh nyan dum jilakèe reformasi lam tubôh peumeurèntah.
Bumoë
Neuduëk bumoë Kuala Lumpur meucurak leumbah rayeuek nyang geuturi sebagoë Leumbah Klang nyang meuceuë ngon Gunong-gunong Titiwangsa di timu, padum-padum boh gunong ubeut di barôh ngon tunong, ngon Seulat Malaka di barat. Kuala Lumpur paih that antara kuala Kruëng Klang ngon Gombak.
Na bak teungoh-teungoh nanggroë Selangor, Kuala Lumpur dilè nakeuh dimeuyub kuwasa peumerèntah Keurajeuën Selangor. Meubarô thôn 1974, Kuala Lumpur peumeuklèh droë keu jipeugot saboh Wilayah Meusikutu phôn nyang geuatô langsông lé Peumeurèntah Federasi Malaysia. Luwah wilayah banda nyoë nakeuh 243.65 km2, ngon rab meurata manyang 21.95 m.
Ikeulim ngon cuaca
Meulindông ngon Gunong-gunong Titiwangsa di timu ngon pulo Sumatra, Indônèsia, di barat, Kuala Lumpur nakeuh meu-ikeulim uteuën ujeuën tropis (klasifikasi iklim Köppen Af) nyang seu'uëm ngon peungeuh, ngon na rhôt ujeuën nyang sép ban sipanyang thôn, utama jih bak keuneunong muson timu la'ôt dari buleuën siplôh sampoë buleuën lhèe. Suhu di banda nyoë meuhat keu teutap, ngon titék maksimum seu'uëm 31 and 33 C ngon hantom jilingkeuë 37 °C, meuhat keu titék meuyub nakeuh cit 22 and 23.5 C ngon han tom kureuëng dari 19 °C. Kuala Lumpur lam tiëp thôn jiteurimong rhôt ië ujeuën 2266 mm; bak buleuën nam ngon buleuën tujôh nyan na meuri thô, meunan pih, jumeulah meurata rhôt ië ujeuën disinan leubeh keuh nibak 125 mm lam sibuleuën.
Ië raya kayém that trôh keunan 'oh watèe ujeuën raya, khusuihjih di pusat banda ngon da'irah u meuyub nyan. Meujan, wilayah Kuala Lumpur ngon seulingkajih meusalôp abèe ngon asap nyang jiba lé angen dari tutông uteuën di Sumatra. Abèe ngon asap nyan jeuët keuseubab polusi utama di banda nyan, nyang meutamah brôk lom ngon akibat asap emisi nibak keundran meusén ngon keurija konstruksi.
Demografi
jmpl|ka|200px|Ureuëng turônan India di Kuala Lumpur.
Bak hasé sensus ureuëng duëk thôn 2010, jumeulah ureuëng duëk di Kuala Lumpur nakeuh 1,6 juta droë, teuningkat peunadat ureuëng duëk na 6.891 droë lam tiëp kilomète peuët sagoë. Ngon jumeulah ureuëng lahé nakeuh meutrôn laju, kasampoë bak jumeulah persentase ureuëng duëk ngon umu dimeuyub 15 thôn dari 33% bak thôn 1980 kajeuët keu 27% bak thôn 2000. Meutuka nibak nyan, kawan umu nyang ka keurija antara 15–59 thôn nakeuh meutamah dari 63% (1980) jeuët keu 67% (2000). Persentase ureuëng duëk nyang na umu ka tuha (60 thôn u ateuëh) meu-ék cit dari 4% (1980) jeuët keu 6% (2000).
Bahsa Meulayu nyang jeuët keu bahsa raseumi, nakeuh bahsa utama di Kuala Lumpur. Bahsa la'én nyang geunguy di banda nyan nakeuh Kanton, Mandarin, ngon Tamil. Bahsa Inggréh na cit geunguy lé ureuëng meuniaga ngon jeuët keu bideuëng meurunoë bahsa bak rumoh sikula.
Drosophila leticiae
Drosophila leticiae nakeuh saboh spèsiès nibak takson Drosophila.
Kuala Lumpur
Demografi
Di Kuala Lumpur, meumacam bagoe reusam meujampu lawok disinan, lagèe Meulayu, China, India, Serani, aneuk-aneuk bansa Kadazan, Iban ngon aneuk bansa aseuli la'én dari Malaysia Timu ngon Barat. Hayeuë that ka banda Kuala Lumpur lawét nyoë, sampoë jeuët keu jiteuka keunan meumacam bansa aséng jijak mita raseuki disinan. Ureuëng luwa nanggroë nyang jak meukeurija disinan lagèe teuka dari Indônèsia, Nepal, Burma, Thailand, Bangladesh, Pakistan, India, Sri Lanka, dan Viètnam.
Drosophila leticiae
Nè
Kawan:Drosophila
Kuala Lumpur
Demografi
Bak sensus thôn 2010, Meulayu nakeuh jumelah ureuëng paléng ramèe meunurôt bansa nyang meuduëk di Kuala Lumpur. Masyarakat Meulayu nyang duëk disinan nakeuh teuka dari Pulo-pulo Meulayu, ngon nyan meujumeulah rab na 44,2% dari mandum ureuëng duëk di banda nyan. Lé ureuëng aseuli disinan teuka dari Minangkabau, Bugéh, ngon Jawa. Nibak akhé abad keu 18, bak masa Eropa, meubeudoh Revolusi Industri, ramèe ureuëng keurija meubansa China dari da'irah Fujian ngon Guangdong jiba u Tanoh Meulayu keu jijak keurija bak tambang timah nyang teungoh meukeumang that. Ureuëng Chinna di Kuala Lumpur jimeututô ngon meumacam dialek. Meunan pih nyang that ramèe dari awak nyan nakeuh ureuëng Kanton ngon Hakka. Bak thôn 2010, masyarakat China meujumeulah rab na 43,2% dari madum ureuëng duëk lam banda.
Salang ureuëng India na nibak 10,3% dari jumeulah madum ureuëng duëk Kuala Lumpur (2010). Le dari awak nyan meuagama Hindu ngon jimeututô lam bahsa Tamil ngon meubagoë bahsa la'én lagèe bahsa Hindi, Malayalam, Punjabi, Telugu, ngon Pashtun. Rameè ureuëng India jiba u Malaysia bak masa peunjajah Inggréh.
Ureuëng meuagama Islam nakeuh paléng ramèe di Kuala Lumpur ngon jumeulah nyang meuagama Islam na bak 46,4% (2010). Agama nyoë jeuët keu agama nyang geuyakin lé ureuëng Meulayu ngon ladôm ureuëng India. Agama-agama la'én di Kuala Lumpur nakeuh agama Hindu (utama that lam kawôm India), Buddha (utama lam kawôm ureuëng China), ngon Kristen.
Peumeurèntahan
ka|jmpl|Balè anda Kuala Lumpur.
Peumeurèntah lokal
Dari phôn Kuala Lumpur jeuët keu Wilayah Meusikutu bak uroë 1 buleuën 2 thôn 1974, banda nyoë ka geu meu ulèe lé sikureuëng droë Datuk Bandar. Datuk Bandar Kuala Lumpur jinoë nakeuh Dato' Ahmad Fuad Ismail, nyang geuangkè bak thn 2008.
Ekonomi
kiri|jmpl|200px|Medan Pasar. Kuala Lumpur ngon da'irah diseulingka nyan nakeuh da'irah nyang that ma'mu lam bideuëng peuneugot ekonomi di Malaysia. Meuhat pih kantô peumeurèntah ka jipinah keudéh u Putrajaya, banda nyoe mantong cit jeuët keu pusat ekonomi, pèng, bisnis, asuransi, properti, media, ngon seni neugara. Badan-badan peunténg lageè Bank Neugara Malaysia, Komisi Maseukapè Malaysia, ngon Komisi Sekuritas Malaysia, seureuta le kantô peuwaki neugara sahbat ngon misi diplomatik, teutap na di Kuala Lumpur.
Produk Domestik Bruto (PDB) Kuala Lumpur bak thôn 2000 geukira na bak beuniluëng RM 25.968 juta, ngon meurata timoh methôn na 4,2%. PDB tiěp kapita Kuala Lumpur bak thôn 2000 nakeuh RM 30.727, ngon meurata timoh meuthôn 6,1%. Jumeulah ureuëng keurija di Kuala Lumpur bak geukira na 838.400 droë. Bhaih jasa lagèe pèng, asuransi, properti, bisnis, retail, restoran, hotel, transportasi, keuneubah, komunikasi, jasa pribadi, dan jasa peumeurèntah, na geunguy ureuëng keurija 83% dari mandum jumeulah ureuëng keurija. 17% leubèh nibak nyan na lam bideuëng manufaktur ngon konstruksi.
Bunon, Teupah Barat, Simeulue
Bunon nakeuh gampông di Teupah Barat, Kabupatèn Simeulue, Acèh. Lumbôi gampông nyoe lam data peumeurèntah nakeuh 11.14.08.2005.
Kuala Lumpur
Ekonomi
Rayeuek sektor jasa jeuët ta eu bak jumeulah maseukapè bank ngon asuransi nyang meu-operasi di banda nyoe. Kuala Lumpur ka leungka siëp cit jeuët keu pusat pèng dônya Islam meuseubab ngon that na le ka teunubôh pèng nyang geupeutaba buët pèng Islam, seureuta meutamah lo ngon na teunubôh pèng Islam dari Timu Teungoh lagèe Al-Rajhi Bank ngon Kuwait Finance House. Disampéng nibak nyan, di banda nyoë le cit cabeuëng maseukapè luwa nyang jibuka kantô disinan.
Drosophila erebopis
Drosophila erebopis nakeuh saboh spèsiès nibak takson Drosophila.
Kuala Lumpur
Pariwisata
ka|jmpl|180px|[[Jalan Petaling.]]
Bunon, Teupah Barat, Simeulue
Nè
Kawan:Gampông di Simeulue Kawan:Teupah Barat, Simeulue
Drosophila erebopis
Nè
Kawan:Drosophila
Kuala Lumpur
Pariwisata
Bhaih pariwisata that utama cit lam bideuëng ekonomi Kuala Lumpur. La'èn kajeuët keu meutamah lapangan keurija, bhaih nyan jeuët keu peuluwah peuluweuëng ôseuha usaha. Meumacam hotel jipeudong di banda nyoë. Kuala Lumpur ka meukeumang cit seubagoë bak geutuju beulanja internasional. Meumacam pusat beulanja ngon mall ka teudong disinoë. Pariwisata konferensi ka meukeumang cit bak thôn-thôn akhé lawét nyoë ngon jeuët keu wasé utama nyang that peunténg bak industri pariwisata.
Cöt Rambong Masuse
Cöt Rambong Masuse nakeuh gunong di Propinsi Acèh. Manyang gunong nyoe nakeuh 869 mètè di ateuh babah la'ôt.
Kuala Lumpur
Beulanja
kiri|jmpl|150px|[[Berjaya Times Square.]]