cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Џьамтәыла
Џьамтәыла, Иран (, Иран, IPA:ʔiːˈɾɒːn), аофициалтә хьӡы: Аисламтә Республика Џьамтәыла (, Џьомҳурие Еслаамие Иран, IPA: dʒomhuːˌɾije eslɒːˌmije ʔiːˈɾɒn) — Азиатәи аҳәынҭқарра.
Ахьарԥшқәа
Акатегориа:Азиатәи атәылақәа Акатегориа:Аисламтә республикақәа
Жьҭаарамза 11
Жьҭаарамза́ 11 (Жьҭаарамза́ жәе́иза), Оқтиа́бр 11, Жьҭаара́ 11 — григориантәи амзар 284 тәи амш (285 тәи амш ашықәс ду ала) ауп. Ашықәс анҵәамҭанӡа иаанхоит 81 мшы.
23 (ахыԥхьаӡара)
23 (ҩажәи хԥа) — анатуралтә ахыԥхьаӡара 23.
Азов амшын
thumb|250px|[[NASA рфотоҭыхымҭа акосмос аҟнытә]]
23 (ахыԥхьаӡара)
Ахьарԥшқәа
023
Азов амшын
Азов амшын (Азовське море, Azaq deñizi, Азовское море, адыг. Хы МыутІэ) - Атлантикатә амшынду аҩныҵҟатәи амшын. Ари адунеиаҿ иҳучӡоу амшынуп.
Ахьӡ
thumb|left|200px|Азов амшын [[Европа аҳасаблаҿ.]] thumb|200px| Меотида Анкьаӡазны Азов амшын ахьӡын "Меотаа рӡиа" (абырз. Μαιῶτις)
Акатегориа:Амшынқәа
Шьамтәыла
Шьамтәыла ,Сириа (سوريا), аофициалтә хьӡы: Шьамтәылатәи Арабтә Республика (الجمهورية العربية السورية) — Азиа аҳәынҭқарра иауакуп.
Азгәаҭақәа
Акатегориа:Азиатәи атәылақәа Акатегориа:Ареспубликақәа
Еквадор
Еквадор (Ecuador), аофициалтә хьӡы: 	Еквадор Ареспублика (República del Ecuador) — Алада-Америкатәи аҳәынҭқарра.
Азгәаҭақәа
Акатегориа:Алада-Америкатәи атәылақәа Акатегориа:Ареспубликақәа
Достоевски, Фиодор Михаил-иԥа
thumbnail|right|250px|Фёдор Достоевский Фиодор Михаил-иԥа Достоевски (Фёдор Михайлович Достоевский; 11, Москва — 9 Ажьырныҳәа 28, 1881, Санкт-Петербург) — аурыс ашәҟәыҩҩы, афилософ.
Абиографиа
Достоевски адунеизегьтәи алитератураҿы иналукааша ашәҟәыҩҩцәа дыруаӡәкуп ҳәа иԥхьаӡоуп. Зегь раԥхьа иргыланы, уи ироманқәа «Ацәгьауреи ахьырхәреи» (1866) «Аишьцәа Карамазааи» (1880) рыбзоурала XX ашәышықәсазы афилософиатә хәыцра, ҷыдала, аԥсихоонализи аекзистенциализми аҿиараҿы крызҵазкуа акакәхеит. Уи адагьы, Достоевски илитературатә хаҿсахьа ӷәӷәақәа анырра дуӡӡа рырҭеит Франц Кафка еиԥш иҟаз уи аамҭазтәи ашәҟәыҩҩцәа. Кроме того, сильные Иуадаҩыз ашәҟәыҩҩы иԥсҭазаара цәаныррала, доуҳала игәҽыз, адоуҳаи ацәеижьи ахаанаахыс ирыбжьоу ақьырсиантә еимакы зныԥшуа, ифырхацәа бзиабарала раарԥшра илнаршеит. Достоевски Москва абжьаратәи акласс иаҵанакуаз аҭаацәараҿы далҵит изҳауан. Иҳақьымыз иаб, тиранын, иан ԥҳәыс татан, анцәа дхалҵон, лыԥсҭазаара далҵит Достоевски 16 шықәса ихыҵаанӡа.
Аҷкәын қәыԥш аҩны имаз аҭагылазаашьа бааԥс далацәцарц азы ашәҟәыԥхьара бзиа ибаны ихҭаикит. Ҷыдала игәаԥхон Гогольи, Гофмани Бальзаки рырҿиамҭақәа.
Достоевски иаб игәаԥхарала анџьныр ус иҵон Санкт-Петербург. Ҽнак, ахәыҷқәа ашкол аҿы ианыҟаз иаб имаҵуҩцәа дыршьит иаҳтынраҿы. Достоевски, шамахамзар, игәалашәаӡомызт, иаб дшыршьыз атәы. Зигмунд Фреид ароманист имаз аепилепсиа гәынхәҵысҭала иаб иԥсра дахьазхәыцуаз ихы иавибоз иахылҵуазар ҟалоит ҳәа игәы иаанагон.
Акритикцәа разхаҵарала «Ацәгьареи ахьырхәреи» – шедевруп, ари ароман аҿы Достоевскии ишьҭихуеит ахьырхәра апроблема уи ауаҩы гәаҟрыла ихихыр шауа. Алитературатә критикцәа ароманист инарҵауланы ҩныҵҟала ауаҩы иҭҵаара дашьҭан, ауаҩытәҩса ицәанырра ахкқәа зегьы раарԥшразы – илаҟәӡоу аҭахрақәа инадыркны иҳараку адоуҳатә цәаныррақәа рҟынӡа. Раԥхьа инаргыланы, иара дазҿлымҳан ауаҩытәҩса ахаанаахыс дзышьҭоу – Анцәеи ихи реилкаара.
1881 шықәса азы «Аишьцәа Карамазоваа» ароман даналга анаҩс мызқәак рнаҩс иԥсҭазаара далҵит, иара иҩны Санкт-Петербург.
Алитература
Акатегориа:Урыстәылатәи ашәҟәыҩҩцәа Акатегориа:1824 шықәсазы ииз Акатегориа:Абҵарамза 11 рзы ииз Акатегориа:1881 шықәсазы иԥсыз Акатегориа:Жәабранмза 9 рзы иԥсыз
Бжьаниа, Аслан Гьаргь-иԥа
мини|Аслан Бжьаниа, 2014 ш. Аслан Гьаргь-иԥа Бжьаниа (Аслан Георгиевич Бжания; 6, ақыҭа Тамшь, Очамчыра араион) — аԥсуа политик. Аԥсны аҳәынҭқарра Ахада.
Акатегориа:1963 шықәсазы ииз Акатегориа:Мшаԥымза 6 рзы ииз‎ Акатегориа:Аԥсны Аҳәынҭқарра ахадацәа Акатегориа:Аԥсны аполитикцәа Акатегориа:Бжьаниаа
Урыс Аихамҩақәа
мини|Урыс Аихамҩақәа мини|Ахсаала иаихамҩақәа ду Урыс Аихамҩақәа (Российские железные дороги; РЖД ) — урыс аҳәынҭқарратә аихамҩа транспорттәи компаниа ауп. Ахьӡ азна Ақционертә Еилазаара хту «Урыс Аихамҩақәа» (Открытое акционерное общество «Российские железные дороги») имоуп. УХМ аусбарҭа хада Москваҟны, Басмантә Ҿыц (Новая Басманная ул.) аҟны, аҩны 2 иҟоуп.
Аилазаашьа
«УХМ» акаҭа 17 филиалқәа ирзыршеит:
Акатегориа:Урыстәылатәи аихамҩа
Акаԥҳа, Наҭела Нури-иԥҳа
Наҭела Нури-иԥҳа Акаԥҳа (диит 6, Москва, СССР) — Аԥсны Ауаажәларратә Палата амаӡаныҟәгаҩы, аҭоурыхдырҩы, аполитолог, азинҭҵааҩ, аҭоурыхҭҵааҩ, ауаажәларра-политикатә усзуҩ.
Абиографиа
Аԥсуа жәлар рзинқәа рыхьчараз ианықәԥоз аамҭазы лара активла даҿагылон ақырҭуа национализм. 1990ш. рзы лара далхын Аԥсны Жәлар Рфорум «Аидгылара» Апрезидиум лахәылас. 1991ш. инаркны 1996 шықәсанӡа лара Аԥсны Ареспублика апарламент депутатс дыҟан, насгьы Ауаҩ изинқәа рыхьчарази амилаҭтәбжьаратәи аизыҟазаашьақәеи ирызкыз акомиссиа ахантәаҩы ихаҭыԥуаҩыс дыҟан, жәларбжьаратәи аиԥыларақәа дрылахәын. 1994ш. рзы Аԥсны Аҳәынҭқарра Аиҳабыраҿы акьыԥхьи аинформациеи рминистрс дҟаҵан, ари аҭыԥ аанылкон лара 1995 шықәсанза. Наҭелла Акаба – Аԥсны Аҳәынҭқарра Ауаажәларратә палата маӡаныҟәгаҩыс аус луеит. Аԥсны аҳәса Рхеилак хантәаҩыс дамоуп, иҳәынҭқарратәым аиҿкаара «Адемократиеи ауаҩы изинқәеи рыхьчара ацентр» напхгара алҭоит.
Алитература
Акатегориа:Аԥсны аполитикцәа Акатегориа:Аԥсны Жәлар реизара 1-тәи ааԥхьара адепутатцәа Акатегориа:Аԥсны аҭоурыхдырҩцәа Акатегориа:Акабаа Акатегориа:Хәажәкырамза 6 рзы ииз‎ Акатегориа:1945 шықәсазы ииз
Уанаҿа
Уанаҿа, Венециа (Venezia, Venesia) — Италиа ақалақь.
Азгәаҭақәа
Акатегориа:Италиа ақалақьқәа
Акомпиутер
Акомпиутер
Аҳәынҭқарратә агербқәа рыхьӡынҵа
Аҵҟа, ишәбоит алфавит апориадкала ицо ихақәиҭроу атәылақәа ргербқәа рыхьӡынҵа.
Ссылки
Акатегориа:Аҳәынҭқаррақәа рсиақәа
Аалых
Аалы́х —
Ахьарԥшқәа
Акатегориа:Аҵакырацәара
Жьҭаарамза 13
Жьҭаарамза́ 13 (Жьҭаарамза́ жәа́ха), Оқтиа́бр 13, Жьҭаара́ 13 — григориантәи амзар 286 тәи амш (287 тәи амш ашықәс ду ала) ауп. Ашықәс анҵәамҭанӡа иаанхоит 79 мшы.
Гагратәи амуниципалитет аобиектқәа абаҟақәа
Гагратәи амуниципалитет аобиектқәа/абаҟақәа реиқәыԥхьаӡаҿы иарбоуп амуниципалитет аҵакырадгьыл аҿы иҟоу, акультуратә ҭынха аганахьала крызҵазкәа аобиектқәа, урҭ рыхәҭак, азакәан ала иазԥхьагәаҭоу аԥҟарала, иранашьоуп Акультуратә ҭынха иеиҭамҵуа абаҟа астатус. Иеиҭамҵуа абаҟа астатус змоу аобиектқәа рыхәҭак, иара убас, амилаҭтә категориагьы ранашьоуп. Гагратәи амуниципалитет аҿы акультуратә ҭынха аганахьала крызҵазкәа аобиектқәа 3 гәыԥкны ишоуп:
Азхьарԥшқәа
Акатегориа:Гагра араион Акатегориа:Гагра араион ақыҭақәа
Зеландиа ҿыц
Зеландиа ҿыц (New Zealand, Aotearoa) — Аокеан ҭынч алада-мраҭашәаратәи ахәҭаҿы адгьылбжьахатә ҳәынҭқарроуп. Иаҵанакуеит 2 ихадоу адгьылбжьахақәа: Аҩадатәи адгьылбжьаха (North Island, Te Ika-a-Māui), Аладатәи адгьылбжьаха (South Island, Te Waipounamu).
Азгәаҭақәа
Акатегориа:Австралиатәи Океаниатәи атәылақәа Акатегориа:Амонархиақәа
Бурунди
Бурунди (Burundi, ма Uburundi), Burundi), аофициалтә хьӡы: Бурунди Ареспублика (Republika y'u Burundi, ма Irepuburika y’Uburundi, République du Burundi) — Африкаҟны атәылоуп.
Административтә шара
Бурунди 18 апровинциақәа рыла ишоит.
Азгәаҭақәа
Акатегориа:Африкатәи атәылақәа Акатегориа:Ареспубликақәа
24 (ахыԥхьаӡара)
24 (ҩажәи ԥшьба) — анатуралтә ахыԥхьаӡара 24.
Ахьарԥшқәа
024
Аокеан ҭынч
thumb|300px
Аокеа́н ҭы́нч — Адгьыл аҟны аокеан дуӡӡоуп.
Ахьарԥшқәа
Акатегориа:Аокеанқәа
Жьҭаарамза 14
Жьҭаарамза́ 14 (Жьҭаарамза́ жәи́ԥшь), Оқтиа́бр 14, Жьҭаара́ 14 — григориантәи амзар 287 тәи амш (288 тәи амш ашықәс ду ала) ауп. Ашықәс анҵәамҭанӡа иаанхоит 78 мшы.
Аалыҵбжа
Аалы́ҵбжа —
Ахьарԥшқәа
Акатегориа:Аекономика
Атауар
А-тауа́р —
Ахьарԥшқәа
Акатегориа:Абизнес
Амикроскоп
мини|Амикроскоп Амикроско́п (абырзен бызшәахьтә иаагоуп μικρός «микро» – ахәыҷӡа аанагоит + «скопиа» – ахәаԥшра)
Аҭоурых
Зыԥсы ҭоу ацәеижь аԥсҭазаашьа аилкааразы адәахьала ахәаԥшра мацара азхом. Ибатәуп, еилкаатәуп уи аҩныҵҟа злы- ху ацәеижьхәҭақәа шеиҿартәу, аус шыруа. Ауаҩы ибла еилкаа- ны иабоит иҟәазу амаҭәарқәа. Ацәеижь злыху амаҭәашьарқәеи ахацқәеи убысҟак иссоуп, ардугала уахәамԥшыкәа иубом.
Аҵиаақәеи аԥстәқәеи рцәеижьқәа рыхәаԥшразы рхы иадырхәоит алупеи амикроскопи. Алупа захьӡу ардуга маҭәар ихәыцит Афанасии Кирхер XVII ашәышықәса алагамҭазы. Уи шьақәгылоуп ҩ-хәҭакны. Изхәаԥшуа, ирдуны ирбарц ирҭаху амаҭәар иақәыркуа, зыҩганк ылгәыгәу асаркьалых алинза иамоуп излаукыша амаа. Алупақәа ыҟоуп ихәыҷуи, идуи. Урҭ ирылшоит ардура 2-нтә инаркны 300-нтә рҟынӡа. Лупала акы иахәаԥшуа амаа кны асаркьа далԥшуа иазааигәеитәуеит дызхәаԥшырц ииҭаху амаҭәар цқьа ибо иҟалаанӡа.
Алашаратә микроскоп захьӡу ардуга маҭәар алшарақәа еиҳауп. Уи иалшоит 3600-нтә рҟынӡа ардура.
Иҟоуп аелектронтә микроскопқәа жәанызқьла азырҳара зылшо. Урҭ хархәара рзыруеит аҭҵааратә лабораториа дуқәа рҿы. Амикроскопқәа рыҟаҵашьа ауаа ирдыруеит XVII ашәышықәса аахыс. Усҟан зегьы иреиӷьуп ҳәа ирыԥхьаӡон Голландиатәи аҟаза Антони ван Левенгук иҟаҵамҭа.
1665 шықәсазы англыз ҵарауаҩ Роберт Гук микроскопла зегьы раԥхьаӡа акәны дахәаԥшит апробкаҵла ацәа. Уи уаҟа иибаз аҿаԥарақәа ибеит микроскопла данахәаԥш амҵырбӷьы агәыцә аҿгьы. Ашьҭахь уи дрыхәаԥшуан аҷых (морковь), ауапа- лашьшьы, аҭырас убас иҵегьы акыр аҵиаақәа рыҩныҵҟатәи ргәыцәқәа. Иибоз асахьақәа акырџьара еиԥшын. Ақьырмыт хәыҷқәа реиԥш еиваԥсаны иибоз ацыра иахьӡиҵеит цитос – аԥсышәала уи иахьӡуп ахац (урысшәала – клетка). Аҵиаақәа адәахьала еиԥшӡам, аха рызегьы излыху излашьақәгылоу ахацқәа рыла ауп. Ахац зхала аҟазаара зылшо, зхала ау- сура зылшо, зыԥсы ҭоу, ацәеижь злашьақәгылоу, иреиҵоу цәеижьхәҭоуп. Уи иамоуп ахатәы еиҿкаашьа. Амикроскоп ала ахац аиҿартәышьа аҵара еиҳа имариоуп. Уи ирдуны иунарбоит ауаҩы ила иазгәамҭо ахац аформеи ишеиҿартәуи.
Амикроскоп аиҿартәышьа
Амикроскоп лашарада акгьы унарбаӡом. Убри азы алашаратә микроскоп ҳәа азырҳәоит.
Амикроскопқәа рыла изхәаԥшуа амаҭәар ҵаӷазароуп алашара алсыртә еиԥш. Амаҭәар ахәҭақәа зегьы еилыхха иубо иҟаларц азы шәыгала иршәуеит. Ус иҟаҵоу амаҭәар иахьӡуп апрепарат. Уи заа алабораториақәа рҿы идырхиоит, нас ашколқәа рахьгьы инаргоит, кыраамҭа рхы иадырхәоит.
Октавиан Август
Октавиан Август (Gaius Octavius, Imperator Caesar Augustus, ахьӡ иирала: Гаи Октавии Фурин (Gaius Octavius Thurinus), аимператортә титул: Imperator Caesar divi filius Augustus; 23, Рим — 14, Нола, Римтәи аимпериа) — Ажәытә Рим аролитик, 1-тәи Римтәи аимпериа аимператор.
Акатегориа:Римтәи аимператорцәа Акатегориа:Ажәытә Рим аролитикцәа Акатегориа:Ажәытә Рим ар реиҳабцәа Акатегориа:Ҳ. ҟ. 63 шықәсазы ииз Акатегориа:Цәыббрамза 23 рзы ииз Акатегориа:14 шықәсазы иԥсыз Акатегориа:Нанҳәамза 19 рзы иԥсыз
Аҩӡба (аҵакырацәара)
Акатегориа:Аҵакырацәара
Жьҭаарамза 15
Жьҭаарамза́ 15 (Жьҭаарамза́ жәо́хә), Оқтиа́бр 15, Жьҭаара́ 15 — григориантәи амзар 288 тәи амш (289 тәи амш ашықәс ду ала) ауп. Ашықәс анҵәамҭанӡа иаанхоит 77 мшы.
Лакоба, Иакуб Уасил-иԥа
Лакоба, Иакуб Уасил-иԥа (Якуб Васильевич Лакоба, იაკუბ ლაკობა; 2 Афон Ҿыц – 9 Аҟәа) — аԥсуа политик.
Стокҳольм
Стокҳольм (Stockholm) – Швециа иаҳҭнықалақьыуп.
Азгәаҭақәа
Акатегориа:Швециа ақалақьқәа Акатегориа:Аҳҭнықалақьқәа
25 (ахыԥхьаӡара)
25 (ҩажәи хәба) — анатуралтә ахыԥхьаӡара 25.
Жьҭаарамза 16
Жьҭаарамза́ 16 (Жьҭаарамза́ жәа́ф), Оқтиа́бр 16, Жьҭаара́ 16 — григориантәи амзар 289 тәи амш (290 тәи амш ашықәс ду ала) ауп. Ашықәс анҵәамҭанӡа иаанхоит 76 мшы.
Асааҭтә зонақәа
thumb|400px|Адунеи асааҭтә зонақәа Адунеи асааҭтә зонақәа.
Акатегориа:Агеографиа
Польша
Польша (Polska), аофициалтә хьʒы: Польша Ареспублика (Rzeczpospolita Polska) — Агәҭабжьаратәи Европаҿы, Балтикатәи амшын аладатәи агаҟны атәыла ауп. Амраҭашәараҿы уи Алмантәыла еидуп, алада-мраҭашәараҿы — Чехиа еидуп, аладаҿы — Словакиа, алада-мрагылараҿы — Украина, амрагылараҿы — Белоруссиа, аҩада-мрагылараҿы — Летвеи Урыстәылеи еидуп.
Аҵанакы –.
Аҳәынҭқарра иаланхо –.
Азгәаҭақәа
Акатегориа:Европатәи атәылақәа Акатегориа:Ареспубликақәа Акатегориа:НАТО атәылақәа
Аҳәба, Џьума Висарион-иԥа
Џьума Басариан-иԥа Ахәба (Джума Виссарионович Ахуба; 12, Аҭара ақыҭа, Очамчыра араион — 12) — Аԥсуа шәҟәыҩҩы, публицист, ауаажәларратә усзуҩы.
Абиографиа
Диит 1937 шықәса хәажәкырамза 12 рзы Аҭара ақыҭа Очамчыра араион.
1955-1959 шықәсқәа рзы аҵара иҵоит Аҟәатәи аҳәынҭқарратә педагогтә училишьче аҿы, уи даналга — 1959-1960 шықәсқәа рзы — дҭоуп А. М. Горки ихьӡ зху Аҟәатәи аподагогтә институт.
Иаҭәашьоуп Д. Гәлиа ихьӡ зху Арепоблика Аԥсны аҳәынҭқарратә премиа (апрозаҿ).
Ажәҵыс
мини|Ажәҵыс А́жәҵыс, а́жәҵар — жəҩада.
Аҳәба, Џьума Висарион-иԥа
Абиографиа
Акьыԥхь аҿы дцәырҵит 1955 шықәсазы.
Ажәҵыс
Ахьарԥшқәа
Акатегориа:Аԥсаатәқәа
Аҳәба, Џьума Висарион-иԥа
Абиографиа
1979 шықәса раахыс Џь. Ахәба ажурнал «Аҟазара» (уаанӡа — «Аԥсны аҟазара») даредактор хадоуп.
Азхьарԥшқәа
Акатегориа:Аԥсны ашәҟәыҩҩцәа Акатегориа:Ахәаа Акатегориа:1937 шықәсазы ииз Акатегориа:Хәажәкырамза 12 рзы ииз Акатегориа:2019 шықәсазы иԥсыз Акатегориа:Ажьырныҳәамза 12 рзы иԥсыз
26 (ахыԥхьаӡара)
26 (ҩажәи фба) — анатуралтә ахыԥхьаӡара 26.
Ахьарԥшқәа
026
Жьҭаарамза 17
Жьҭаарамза́ 17 (Жьҭаарамза́ жәи́бжь), Оқтиа́бр 17, Жьҭаара́ 17 — григориантәи амзар 290 тәи амш (291 тәи амш ашықәс ду ала) ауп. Ашықәс анҵәамҭанӡа иаанхоит 75 мшы.
Жьҭаарамза 18
Жьҭаарамза́ 18 (Жьҭаарамза́ жәа́а), Оқтиа́бр 18, Жьҭаара́ 18 — григориантәи амзар 291 тәи амш (292 тәи амш ашықәс ду ала) ауп. Ашықәс анҵәамҭанӡа иаанхоит 74 мшы.
Аиапон бызшәа
thumb|right|100px|日本語 (Иапон бызшәа)
Аиапон бызшәа, Иапо́н бызшәа́ (日本語) — иапонуаа рбызшәа, фақттә Иапониа аҳәынҭқарратә абызшәа, аимактә асистематикатә атәарҭа бжьегьырҭ бызшәақәа имоуп. Ҿамхаӡакәа ицәажәоцәа рхыԥхьаӡара — 140 миллион-ҩык-ҟа иҟоуп. 125 миллион-ҩык-ҟа раншәоуп. Иапоншәа ахылцшьҭра еилататоу.
Азгәаҭақәа
Акатегориа:Абызшәақәа Акатегориа:Аиапон бызшәа
Адәыӷба
thumb|right|250px|Адәыӷба Адәыӷба — иахьатәи аилкааразы, еибыҭо еиҿарԥо вагонқәа еилазо аиԥшьышҭа, ма акы ма қәак ма локомотив ма мотортә вагон изхо гьыизмо, абжьылатәгьы абаратәгьы ардыргақәа ихыи иҵыхәеи иаазнаго гьыизмо, ауп.
Адәыӷбақәа рхкықәа
Адәыӷбақәа реидара хкыла, рласрала, раурала, рмассала, уб. иҵ.-ла, реиҩызҿдыраит.
Ахьарԥшқәа
Акатегориа:Атранспорт
Аԥсны Жәлар Реизара
Аԥсны Жәлар Реизара - Апарламент - ихадоу Аԥсны Аҳәынҭқарратә азакуанԥҵаратә орган оуп.
Аԥсны Жәлар Реизара шьақәгылоуп 35-ҩык адепутатцәа рыла, хәы-шықәса иалырхыз. Алхрақәа мҩаԥысуеит зегьы еицырзеиԥшу, еиҟароу, изныктәиу алхратә зинтә шьаҭа инақәыршәаны, маӡа бжьыҭирала.
Афункциақәа
Аԥсны Аҳәынҭқарра Жәлар Реизара:
2) иаднакылоит аҭыԥантәи аҳәаақәа рыԥсахрақәа ирызку ақәҵарақәа;
3) иазыӡырҩуеит атәылаҿы ҭагылазаашьас иҟоуи, аҳәынҭқарра аҩнуҵҟатәи, адәныҟатәи аполитика ахырхарҭа хадақәеи, нас урҭ рымҩаԥгареи ирызку Аԥсны Ахада инашьҭымҭақәа;
4) иахәаԥшуеит егьышьақәнарӷәӷәоит аҳәынҭқарра абиуџьет, уи анагӡарагьы хылаԥшра азнауеит;
5) иаднакылоит ашьауӷатә, ашьауӷатә-усеилыргаратә, амҩақәҵаратә-џьатә, атәылауаҩратә, атәылауаҩратә-усеилыргаратә, аиныршәаратә уҳәа азакәанԥҵарақәа, аӡбареиҿкаареи апрокуратуреи ирызку азҵаарақәа;
7) ишьақәнаргылоит Аԥсны Аҳәынҭқарратә ҳамҭақәеи, аҳаҭыртә, арратә хьӡалкаақәеи;
8) ишьақәнарӷәӷәоит, ишыԥнарго рыланаҳәоит Аԥсны Аҳәынҭқаррабжьаратә еиқәшаҳаҭрақәа;
9) иалнахуеит Аԥсны Жәлар Реизара Аиҳаби уи ихаҭыԥуааи;
10) амаҵура ианаҭоит, рхы иақәиҭнатәуеит, азакәан инақәыршәаны, Аԥсны Ахада иқәиргыло Апрокурор Хадеи, Амилаҭтә банк Ахантәаҩи, егьырҭ амаҵурауааи;
12) Аԥсны Ахада ахара иднаҵоит уи имаҵура нижьразы;
13) ирыланаҳәоит амнистиа;
14) иаӡбоит аибашьра рылаҳәареи аинышәара рыбжьаҵареи ирызку азҵаатәқәа;
15) иаӡбоит Аԥсны Жәлар Реизара адепутатцәа рыламкьысра азҵаатәқәа;
16) иаӡбоит и3ыдоу аҭагылазаашьеи аибашьратә ҭагылазаашьеи ралагалара ахьынӡазинрку;
17) инанагӡоит Аконституциеи Аԥсны азакәанқәеи иадырҵо егьырҭ азинмчхарақәа.
Аԥсны Жәлар Реизара-Апарламент Аилакқәа
Аԥсны Жәлар Реизара-Апарламент ааба Аилакқәак амоуп:
– Аҳәынҭқарратә-зинтә политика рзы Аилак;
– Афинансқәеи ашәахтәқәеи, абиуџьети акредиттә еиҿкаарақәеи рзы Аилак;
– Аекономикатә политикеи ареформақәеи рзы Аилак;
– Асоциалтә политикеи аџьеи агәабзиарахьчареи адемографиеи, аибашьра аветеранцәеи аинвалидцәеи русқәа рзы Аилак ;
– Аҵареи аҭҵаареи абызшәатә политикеи амассатә информациа ахархәагақәа русуреи рзы Аилак;
– Акультуреи аҿари аспорти русқәеи рзы Аилак;
– Аграртә политикеи аԥсабаратә ресурсқәеи аекологиеи рзы Аилак.
Аԥсны Жәлар Реизара аиҳабцәа
1) Џьынџьолиа, Сократ Рач-иԥа — I - II-тәи ааԥхьара (1994-2002 ш.)
2) Ашәба, Нугзар Нури-иԥа — III - IV-тәи ааԥхьара (2002-2012 ш.)
Аԥхын
thumb|right|250px|Аԥхын ааит А́ԥхын — акы ԥшь-ашықәс аамҭак рҟынҭә, ааԥынеи ҭагаланеи рыбжьара.
Аԥсны Жәлар Реизара
Аԥсны Жәлар Реизара аиҳабцәа
4) Кәарҷиа, Валери Еремеи-иԥа — VI-тәи ааԥхьара (2017- )
Аԥхын
Аԥхын мзақәа роуп: рашәара, ԥхынгәы, нанҳәа.
Сан-Паулу
Сан-Паулу (São Paulo) — ақалақь алада-мрагыларатә Бразилиаҟны ауп.
Азхьарԥшқәа
Акатегориа:Бразилиа ақалақьқәа
Жьҭаарамза 19
Жьҭаарамза́ 19 (Жьҭаарамза́ зе́ижә), Оқтиа́бр 19, Жьҭаара́ 19 — григориантәи амзар 292 тәи амш (293 тәи амш ашықәс ду ала) ауп. Ашықәс анҵәамҭанӡа иаанхоит 73 мшы.
Ҳашыг, Никәала Ҷыф-иԥа
Никәала Ҷыф-иԥа Ҳашыг (Николай Чифович Хашиг; 11, Хәаԥ ақыҭа, Гәдоуҭатәи араион — 23, Аҟәа) — Аԥсуа шәҟәыҩҩы, апублицист.
Абиографиа
Диит 1932 шықәса жәабранмза 11 рзы Хәаԥ ақыҭа Гәдоуҭатәи араион.
Ааԥын
thumb|right|250px|Ааԥын ааит А́аԥын — акы ԥшь-ашықәс аамҭак рҟынҭә, аӡынеи аԥхынеи рыбжьара.
Ҳашыг, Никәала Ҷыф-иԥа
Абиографиа
1957 шықәсазы дҭалоит А. М. Горки ихьӡ зху Аҟәатәи аподагогтә институт, далгоит 1962 шықәсазы.
Ааԥын
Ааԥын мзақәа роуп: Хәажәкыра, Мшаԥы, Лаҵара.
Ҳашыг, Никәала Ҷыф-иԥа
Абиографиа
Акьыԥхь аҿы дцәырҵит а-50-тәи ашықәсқәа инадыркны (апоезиатә коллективтә еизга «Ашьаҟьар», убас апериодикатә кьыԥх аҿы).
Ҳуанг Хианфан
Ҳуанг Хианфан (黄現璠/黄现璠; 13, Фесеи, Цинтеи аимпериа — 18, Гәилин, Китаи) - Китаитә Жәлар Реизара адепутати аҭоурыхдырҩи шәҟәҩҩи.
Ҳашыг, Никәала Ҷыф-иԥа
Абиографиа
1985-1997 шықәсқәа рзы Н. ҳашыг Аԥсны Ашәҟәыҩҩцәа Реидгыла аусбарҭа дамаӡаныҟәгаҩын.
Ҳуанг Хианфан
Азхьарԥшқәа
Акатегориа:Аҭоурыхдырҩцәа Акатегориа:Китаитәи аҵарауаа Акатегориа:Китаитәи аполитикцәа Акатегориа:1899 шықәсазы ииз Акатегориа:Абҵарамза 13 рзы ииз Акатегориа:1982 шықәсазы иԥсыз Акатегориа:Ажьырныҳәамза 18 рзы иԥсыз
Ҳашыг, Никәала Ҷыф-иԥа
Азхьарԥшқәа
Акатегориа:Аԥсны ашәҟәыҩҩцәа Акатегориа:Аԥсны апоетцәа Акатегориа:Ҳашыгаа Акатегориа:1932 шықәсазы ииз Акатегориа:Жәабранмза 12 рзы ииз Акатегориа:2014 шықәсазы иԥсыз Акатегориа:Лаҵарамза 23 рзы иԥсыз
Иури Добрила ихьӡ зху Ауниверситет Пула
Иури Добрила ихьӡ зху Ауниверситет Пула (Sveučilište Jurja Dobrile u Puli, Universitas studiorum Polensis Georgii Dobrila, Juraj Dobrila University of Pula, Университет Пулы имени Юрая Добрилы) — Ауниверситет Хорватиаҟны, ақалақь Пулаҟны. Аиҿкаара 29 Хуба афакультетı. Ауниверситет зху Иури Добрила ихьӡоуп.
Aбара
Акатегориа:Хорватиатәи аиҳабыратә ҵараиурҭақәа Акатегориа:Пула Акатегориа:2006 шықәсазы ицәырҵит
Венесуела
Венесуела (Venezuela), аофициалтә хьӡы: Боливариантәи Ареспублика Венесуела (República Bolivariana de Venezuela) — Аладатәи Америкатәи афедеративтә ҳәынҭқарра.
Административтә шара
Венесуела афедеративтә ҳәынҭқарроуп, 23 аштатқәеи (estados) 1 афедеративтә округи (Distrito Capital) 1 афедеративтә мазаареи (Dependencias Federales) рыла ишоит.
Азгәаҭақәа
Акатегориа:Алада-Америкатәи атәылақәа Акатегориа:Афедеративтә республикақәа
27 (ахыԥхьаӡара)
27 (ҩажәи бжьба) — анатуралтә ахыԥхьаӡара 27.
Ахьарԥшқәа
027
Шекспир, Уильиам
thumb|200px|Уильиам Шекспир Уильиам Шекспир (William Shakespeare; 3, Стратфорд-апон-Еивон — 3, Стратфорд-апон-Еивон) — еицырдыруа Англиз апоети адраматурги.
Абиографиа
Уильиам Шекспир (1564-1616) ауаатәҩсатә ҭоурых аҿы зегь реиҳа ирдыруа шәҟәыҩҩы дуӡӡоуп. Иара диит Англиа агәҭаны Еивон ахықәан Стратфорд ақалақь хәыҷ аҿы. Уи иаб иԥа аҵара имазарц иҭахын азы Уильиам аҭыԥантәи ашкол ахь ддәықәырҵеит.
Ашколаҿ аҵара аниҵоз ахәыҷы ихы дақәиҭны дҟалаӡомызт. Аха минуҭк аамҭа аниоуаз, абнахь ныҟәара, ма аӡиас Еивон ахықәахь дцон, уи дахәаԥшуан.
Усҟантәи аамҭазы ақалақь аҿы атеатрқәа рацәаны иҟамызт, актиорцәеи, актрисацәеи рықәгыларақәа рыманы, ҭыԥк аҟынтә даҽа ҭыԥкахь ицалалар акәын. Урҭ зны-зынла Стратфордҟа иаалон. Вилиам урҭ рыхәмарра ахәаԥшра игәаԥхон. Иара ари азаанаҭ бзиа ибеит, иагьиӡбеит дактиорхарц.
Иара Лондонҟа дцоит, уа иара дактирхоит. Убри аамҭазы иара апиесақәа рыҩра далагоит. Шекспир дагьактиорын, дагьдраматургын. Иара иусумҭақәа ирныԥшит иаамҭазтәи ауаа рыԥсҭазаара ахҭысқәа. Уи ипиесақәа ирацәаны атеатрқәа рыҟны иқәдыргылахьеит, еиҭаоуп атәым бызшәақәа рахь. Ари Шекспир даара деицырдыруа дҟанаҵеит.
Иеиҳа иеицырдыруа ипиесақәа рахь иԥхьаӡоуп – «Отелло», «Акрал Лир», «Гамлет», «Ромеои Џьулеттеи». Урҭ иахьагьы ирылаҵәаны иҟоуп, атәылақәа рҿы шәахьнеилак ижәбар шәылшоит. Шекспир зынӡа 37 пиеса иҩит. Иара иреиӷьӡаз англиатәи атеатрқәа 25 шықәса рҟынӡа аус рыциухьан.
Уильиам Шекспир иара убас ажәеинраалақәа рацәаны иҩит, зеиӷьыҟам асонетқәа налаҵаны. Уи иажәеинраалақәа рыла ашәақәа рацәаны ирҩхьеит. Иара зегь реиҳа иркьыԥхьуа, иеицырдыруа шәҟәыҩҩуп адунеиаҿ. Иара иԥсҭазааразы иаадыруа имаҷуп. Ҳара уаҩык иаҳасабала иара дзеиԥшраз гәааҳагӡар ҳалшоит уи аамҭазтәи алегендақәеи инхаз адокументқәеи рыла. Шекспир мшаԥымза 23, 1616 шықәсазы иԥсҭазаара далҵит. Иара иҩит 38 пиесеи ажәеинраалақәеи рацәаны.
Жьҭаарамза 20
Жьҭаарамза́ 20 (Жьҭаарамза́ ҩажәа́), Оқтиа́бр 20, Жьҭаара́ 20 — григориантәи амзар 293 тәи амш (294 тәи амш ашықәс ду ала) ауп. Ашықәс анҵәамҭанӡа иаанхоит 72 мшы.
Шекспир, Уильиам
Алитература
Акатегориа:Англиати адраматургцәа Акатегориа:Англиатәи ашәҟәыҩҩцәа Акатегориа:1564 шықәсазы ииз Акатегориа:Лаҵарамза 3 рзы ииз Акатегориа:1616 шықәсазы иԥсыз Акатегориа:Лаҵарамза 3 рзы иԥсыз
Лобез
Лобез (Łobez) — Полша ақалақь. Аӡиас Рега ақалақь иагәылсуеит.
Internet
Акатегориа:Польша ақалақьқәа
Гәылрыԥшьтәи амуниципалитет аобиектқәа реиқәыԥхьаӡа
Гәылрыԥшьтәи амуниципалитет аобиектқәа реиқәыԥхьаӡа реиқәыԥхьаӡаҿы иарбоуп амуниципалитет аҵакырадгьыл аҿы иҟоу, акультуратә ҭынха аганахьала крызҵазкәа аобиектқәа, урҭ рыхәҭак, азакәан ала иазԥхьагәаҭоу аԥҟарала, иранашьоуп Акультуратә ҭынха иеиҭамҵуа абаҟа астатус. Иеиҭамҵуа абаҟа астатус змоу аобиектқәа рыхәҭак, иара убас, амилаҭтә категориагьы ранашьоуп. Гәылрыԥшьтәи амуниципалитет аҿы акультуратә ҭынха аганахьала крызҵазкәа аобиектқәа 3 гәыԥкны ишоуп: Астатус змам аобиектқәа Акультуратә ҭынха иеиҭамҵуа абаҟақәа Амилаҭтә категориа змоу иеиҭамҵуа абаҟақәа
Азхьарԥшқәа
Акатегориа:Гәылрыԥшь араион
Иванишвили, Биӡина Григори-иԥа
Биӡинa Григори-иԥа Ивaнишвили (ბიძინა ივანიშვილი; 18, Ҷорвилa, Сaчхертәи aрaион) — 2012-2013 шш. Қырҭтәылa Аԥызa-министр.
Аҵaрa
1973 шықәсaзы Сaчхертәи aрaион Сиaрхи aқыҭaҿы aбжьaрaтә школ дaлгaн, Қарҭтәи aҳәынҭқaррaтә университет aинџьныртә-економикaтә фaкультет aҿы aҵaрa нaигӡон, aaмҭaкaлa Кaмо ихьӡ зху aмехaникaтә зaуaд aҿы aилыргaҩи aусуҩи рaҳaсaблa aус иуaн. 1980 шықәсaзы aдиплом ҟaԥшь aлa дaлгеит Қарҭтәи aҳәынҭқaррaтә университет. Уи aшықәс aзы Кaмо ихьӡ зху aзaуaд aҿы aинџьныр еиҳaбыс, aнеҩс, aҭҵaaрaдыррaтә лaборaториa нaпхгaҩыс дҟaлеит. 1982-1986 шықәсқәa рзы Аџьaуси aсоциaлтә проблемaқәеи Москвaтәи ринститут aҿы aспирaнтурa дҭaн, уaҟa aкaндидaттә диссертaциa ихьчеит. 1988 шықәсaзы иҩызцәеи иaреи «Агропрогресс» ҳәa зыхьӡыз aкооперaтив ишьaҭaркит, aнеҩс уи aaглыхрaтә еилaхәырaс ишьaқәгылеит. 1990 шықәсaзы ишьaҭеикит aбaнк „Росииски кредит“. 1991 шықәсaзы aбaнк „Росииски кредит“ aдиреқторцәa рхеилaк хaнтәaҩыс, иaрa убaс, aбaнк aхaдaс дҟaлеит. Афинaнстә-aaглыхрaтә гәыԥ „Уникор“ дaшьaҭaкҩуп, дaԥшәымоуп. 1996 шықәсaзы ишьaҭеикит „Қaрҭу бaнк“. 2011 шықәсaзы ишьaҭеикит aуaaжәлaррaтә ҵысрa „Ақырҭуa гәaхтәы“. 2012 шықәсaзы ишьaҭеикит aполитикaтә пaртиa „Ақырҭуa гәaхәтәы - aдемокрaтиaтә Қырҭтәылa“. 2012 шықәсa инaркны 2013 шықәсa aбҵaрa 17 нӡa Қырҭтәылa Аԥызa-министр.
Аҭaaцәaрaтә ҭaгылaзaaшьa
Дҭaaцәaроуп, ԥшьҩык aхшaрa имоуп.
Ӷарибашьвили, Иракли Тариел-иԥа
Иракли Тариел-иԥа Ӷарибашвили (ირაკლი ღარიბაშვილი; 28) — Қырҭтәыла аԥыза-министр (2013-2015, 2021-).
Иванишвили, Биӡина Григори-иԥа
Ахьарԥшқәа
Акатегориа:Қырҭтәыла аԥыза-министрцәа Акатегориа:Қырҭтәылатәи аполитикцәа Акатегориа:Абизнесменцәа Акатегориа:1956 шықәсазы ииз Акатегориа:Жәабранмза 18 рзы ииз
Ӷарибашьвили, Иракли Тариел-иԥа
Абиографиа
1988-1999 шш. - Дедоԥлисҵҟаротәи араион №1 абжьаратә школ.
1999-2004 шш. - Иу. Џьавахьишвили ихьӡ зху Қарҭтәи аҳәынҭқарратә университет, жәларб жьаратәи азини жәларб жьаратәи еизыҟзаашьақәеи рфакультет, азанааҭ - жәларбжьаратәи еизыҟазаашьақәа.
2002-2004 шш. - Сорбонатәи ауниверситет, аполитикатә ҭҵаарадыррақәа рфакультет (азанааҭ - жәларбжьаратәи еизыҟазаашьақәа) Париж, Франциа.
2005 ш. - Иу. Џьавахьишвили ихьӡ зху Қарҭтәи аҳәынҭқарратә университет, амагистратура - жәлар бжьаратәи еизыҟазаашьақәа.
мшаԥымза 6, 2021 ш.: Ӷарибашвили акоронавирус идбалан.
Аҭаацәаратә ҭагылазаашьа
Дҭаацәароуп, ҩыџьа ахшара имоуп.
Ахьарԥшқәа
Акатегориа:Қырҭтәыла аԥыза-министрцәа Акатегориа:Қырҭтәылатәи аполитикцәа Акатегориа:1982 шықәсазы ииз Акатегориа:Рашәарамза 28 рзы ииз
Аҩӡба, Лев
Азхьарԥшқәа
Акатегориа:Аԥсны Жәлар реизара 4-тәи ааԥхьара адепутатцәа Акатегориа:Аԥсны аполитикцәа Акатегориа:Аҩӡаа
Акатегориа:1953 шықәсазы ииз Акатегориа:Ажьырныҳәамза 1 рзы ииз Акатегориа:2018 шықәсазы иԥсыз Акатегориа:Ԥхынгәымза 25 рзы иԥсыз
Жьҭаарамза 21
Жьҭаарамза́ 21 (Жьҭаарамза́ ҩажәи́ акы́), Оқтиа́бр 21, Жьҭаара́ 21 — григориантәи амзар 294 тәи амш (295 тәи амш ашықәс ду ала) ауп. Ашықәс анҵәамҭанӡа иаанхоит 71 мшы.
28 (ахыԥхьаӡара)
28 (ҩажәи ааба) — анатуралтә ахыԥхьаӡара 28.
Ахьарԥшқәа
028
Воицех Гурецки
Войцех Гурецки (Wojciech Górecki, 23 ажьырныҳәа 1970, Лодзь) – аполш аҭоурыхдырҩы, ажурналист, арепортиор, аналитик.
Ашәҟәыцәа
Акатегориа:Ашәҟәыҩҩцәа Акатегориа:Ажурналистцәа Акатегориа:1970 шықәсазы ииз
Жьҭаарамза 22
Жьҭаарамза́ 22 (Жьҭаарамза́ ҩажәи́ ҩба́), Оқтиа́бр 22, Жьҭаара́ 22 — григориантәи амзар 295 тәи амш (296 тәи амш ашықәс ду ала) ауп. Ашықәс анҵәамҭанӡа иаанхоит 70 мшы.
Аполиак бызшәа
Аполиак бызшәа ,, Апо́льш бызшәа́ (język polski) — Полша ҳәынҭқарра бызшәас иамоуп. Славиан группа, индо-европеитә ажәла иреиоуп.
Азгәаҭақәа
Акатегориа:Абызшәақәа
Жьҭаарамза 23
Жьҭаарамза́ 23 (Жьҭаарамза́ ҩажәи́ хԥа́), Оқтиа́бр 23, Жьҭаара́ 23 — григориантәи амзар 296 тәи амш (297 тәи амш ашықәс ду ала) ауп. Ашықәс анҵәамҭанӡа иаанхоит 69 мшы.
Дауҭиа, Валери Константин-иԥа
Валери Константин-иԥа Дауҭиа (Валерий Константинович Даутия; 17, Жәандрыԥшь ақыҭа, Гәдоуҭа араион — 25, Гагра ақ.) — Аԥсны ашәҟәыҩҩы.
Париж 2024
thumb|right|200px| Париж 2024 (2024 Summer Olympics, Jeux olympiques d'été de 2024) - аԥхынтәи Олимпиадатә хәмаррақәа.
Дауҭиа, Валери Константин-иԥа
Абиографиа
Диит 1936 шықәса жәабранмза 17 рзы Жәандәырԥшь ақыҭа Гәдоуҭа араион.
Париж 2024
Акатегориа:Олимпиада Акатегориа:2024 шықәса
Дауҭиа, Валери Константин-иԥа
Абиографиа
1956 шықәсазы дҭалоит А. М. Горки ихьӡ зху Аҟәатәи аподагогтә институт, Далгоит 1961 шықәсазы.
Акьыԥхь аҿы — 1956 шықәса инаркны.
Иԥсҭазаара далҵит 2009 шықәсазы.
Азхьарԥшқәа
Акатегориа:Аԥсны ашәҟәыҩҩцәа Акатегориа:Аԥсны апоетцәа Акатегориа:Дауҭиаа Акатегориа:1936 шықәсазы ииз Акатегориа:Жәабранмза 17 рзы ииз Акатегориа:2009 шықәсазы иԥсыз Акатегориа:Мшаԥымза 25 рзы иԥсыз
Виетнам
Виетнам (Việt Nam), аофициалтә хьӡы: Социалисттә Республика Виетнам (Cộng hòa Xã hội chủ nghĩa Việt Nam) — Азиаҟны атәыла.
Административтә шара
thumb|upright=1.6|Виетнам ахсаала Виетнам еиду аҳәыҭқарроуп, 58 апровинциақәеи (Tỉnh Việt Nam) 5 ихьыԥшу ақалақь хадақәеи (thành phố trực thuộc trung ương) рыла ишоит.
Азгәаҭақәа
Акатегориа:Азиатәи атәылақәа Акатегориа:Акоммунисттә тәылақәа
Москва
Москва́ (Москва́) – Урыстәыла аҳҭнықалақь ауп. Иаланхо.
Лос-Анџьелес 2028
thumb|right|200px| Лос-Анџьелес 2028 (2028 Summer Olympics, Jeux olympiques d'été de 2028) - аԥхынтәи Олимпиадатә хәмаррақәа.
Москва
Административ-территориалтә ашара
Москва 10 аокругқәа имоуп:
Афашизм
thumb|220px|[[Амилаҭтә фашисттә партиа абираҟ.]] Афаши́зм (аитал. fascismo ; fascio - "аидгылара") - аполитологиатә термин, ирадикалу амилаҭеилыхратә идеологиа.
Москва
Атранспорт
Мосватәи ауаажәларратә транспорт иҿиаауп. Ақалақь итранспорт хкы хада метроуп. Москватәи аметро 13 хҵәахақәа имоуп. Атрамваитә хҵәахақәа ирацәоуп. Автобустәи троллеибустәи маршрутқәа рацәа ауп.
Лос-Анџьелес 2028
Акатегориа:Олимпиада Акатегориа:2028 шықәса
Москва
Азгәаҭақәа
Акатегориа:Урыстәыла ақалақьқәа Акатегориа:Урыстәылатәи афедералтә қалақьқәа Акатегориа:Аҳҭнықалақьқәа Акатегориа:СССР ақалақьқәа-фырхаҵа
Афашизм
Ахьарԥшқәа
Акатегориа:Аполитикатә идеологиақәа
Чабырхәа
Чабырхәа, Цхенҵҟар — Очамчыра араион ақыҭа.
Акатегориа:Очамчыра араион ақыҭақәа
Кәарҷиа, Омар
Омар Кәарҷиа (1962, Тҟәарчал ақ., Аԥснытәи АССР, СССР — рашәарамза 10 2008, Аҟәа, Аԥсны) — аекономикатә наукақәа дркандидатуп, Аԥсны астолтә теннис афедерациа дапрезидентын, Урыстәыла Афедерациа Апрезидент Иусбарҭа иатәу Академиаҿы иҵара хиркәшон. 4–ҩык ахәҷқәа драбуп. Аԥсны Жәлар Реизара адепутат (2007 ш., Уақәымтәи алхратә округ № 32, Тҟәарчал араион), абиуџьети, акредиттә наплакқәеи, ашәахтәқәеи, афинансқәеи рзы аилак ахантәаҩы. 2008 ш. рашәарамза 10 рзы, иаалырҟьаны иԥсҭазаара далҵит.
Абара
Акатегориа:Аԥсны Жәлар реизара 4-тәи ааԥхьара адепутатцәа Акатегориа:Аԥсны аполитикцәа Акатегориа:Кәарҷиаа
Акатегориа:1962 шықәсазы ииз Акатегориа:2008 шықәсазы иԥсыз Акатегориа:Рашәарамза 10 рзы иԥсыз‎
29 (ахыԥхьаӡара)
29 (ҩажәи жәба) — анатуралтә ахыԥхьаӡара 29.
Ахьарԥшқәа
029
Жьҭаарамза 24
Жьҭаарамза́ 24 (Жьҭаарамза́ ҩажәи́ ԥшьба́), Оқтиа́бр 24, Жьҭаара́ 24 — григориантәи амзар 297 тәи амш (298 тәи амш ашықәс ду ала) ауп. Ашықәс анҵәамҭанӡа иаанхоит 68 мшы.
Адгьылбжьаха
мини|Фиджитәи адгьылбжьахақәа А́дгьылбжьаха — адгьылбжьаха.
Ахьиба, Владимир Александр-иԥа
Владимир Александр-иԥа Ахьиба (Владимир Александрович Ахиба; 23, Жәандрыԥшь ақыҭа, Гәдоуҭа араион — 31, Аҟәа) — Аԥсуа шәҟәыҩҩы, поет.
Адгьылбжьаха
Азгәаҭақәа
Акатегориа:Адгьылбжьахақәа
Ахьиба, Владимир Александр-иԥа
Абиографиа
Диит 1938 шықәса ажьырныҳәамза 23 рзы Жәындқырԥшь ақыҭа Гәдоуҭа араион. Иԥсҭазаара далҵит 2000 шықәсазы. Иқыҭаҿ аа-класск даналга, шықәсык аҵара иҵон Мгәыӡырхәатәи ашкщл а-9-тәи акласс аҿы, нас, 1956 шықәсазы, дииасуеит Аҟәаҟа, дҭалоит Кьалашәыртәи ақыҭанхамҩатә техникум. Абраҟа ҩышықәса аҵара иҵоны, атехникум Аҽгәараҟа (Гал врвион) ииаргоит, хьӡысгьы иаанахәоит Аҽгәаратәи ақыҭанхамҩатә техникум хәа. Далгоит 1961 шықәсазы
Акьыпзь аҿы дцёырҵит 1960 шықәса инаркны.
Азхьарԥшқәа
Акатегориа:Аԥсны ашәҟәыҩҩцәа Акатегориа:Аԥсны апоетцәа Акатегориа:Ахьиаа Акатегориа:1938 шықәсазы ииз Акатегориа:Ажьырныҳәамза 23 рзы ииз Акатегориа:2000 шықәсазы иԥсыз Акатегориа:Ажьырныҳәамза 30 рзы иԥсыз
Цыгәба, Виачеслав Михаил-иԥа
Виачеслав Михаил-иԥа Цыгәба — Аԥсны Ацентртә Алхратә Комиссиа ԥасатәи ахантәаҩы (1999 ш.); Аԥсны ԥасатәи аԥыза-министр (ԥхынҷкәын 20, 1999 ш. – лаҵара 30, 2001 ш.). Аԥсны Жәлар Реизара адепутат; Аԥсны Жәлар Реизара Аиҳабы ихаҭыԥуаҩ. Диит 1944.
Азгәаҭақәа
Акатегориа:Аԥсны аԥыза-министрцәа Акатегориа:Аԥсны Жәлар реизара 3-тәи ааԥхьара адепутатцәа Акатегориа:Аԥсны Жәлар реизара 4-тәи ааԥхьара адепутатцәа Акатегориа:Аԥсны аполитикцәа Акатегориа:Акзаара Акатегориа:Цыгәаа Акатегориа:1944 шықәсазы ииз Акатегориа:Ажьырныҳәамза 1 рзы ииз
Бырзен адгьылбжьахақәа рсиа
thumb|300px|Барзентәыла акосмос ӡынтә Асиа азна Бырзентәыла адгьылбжьахақәа 1400 адгьылбжьахак имоуп., р-227-к ауааԥсыра имоуп. Уи р-78 адгьылбжьахак 100-ҩык еиҳа рынхоит.
Барзентәыла адгьылбжьаха хатәрақәа рсиа ҵаҟашәа иҟоуп.
Сароникатәи аӡбжьахала адгьылбжьахақәа
thumb|Положение островов Саронического залива
Северо-Эгейские острова
thumb|Положение Северо-Эгейских островов
Ионические острова
thumb|Положение Ионических островов
Источники
Акатегориа:Адгьылбжьахақәа
Курилтәи адгьылбжьахақәа
мини|Курилтәи адгьылбжьахақәа Курилтәи адгьылбжьахақәа (Курильские острова) — Урыстәыла адгьылбжьахақәа.
Ахьарԥшқәа
Акатегориа:Адгьылбжьахақәа
Жьҭаарамза 25
Жьҭаарамза́ 25 (Жьҭаарамза́ ҩажәи́ хәба́), Оқтиа́бр 25, Жьҭаара́ 25 — григориантәи амзар 298 тәи амш (299 тәи амш ашықәс ду ала) ауп. Ашықәс анҵәамҭанӡа иаанхоит 67 мшы.
31 (ахыԥхьаӡара)
31 (ҩажәи жәеиза) — анатуралтә ахыԥхьаӡара 31.
Ахьарԥшқәа
031
Азербаиџьан агимн
мини|Азербаиџьан агимн Азербаиџьан агимн (Azərbaycan marşı) — Азербаиџьан амилаҭтә гимн. Агимн амузика аԥиҵеит Узеир Гаджибеков (1885 — 1948), атекст ажәақәа — Ахмед Джавад (1892 — 1937).
center|thumb|300px|Азербаиџьан маршы
Акатегориа:Азербаиџьан асимболқәа
Адгьылбжьахабжа
мини|Кроатиа аҿи адгьылбжьахабжа А́дгьылбжьахабжа — адгьылбжьахабжа.
Гаисанов, Рашид
Рашид Гаисанов (Рашид Яхьяевич Гайсанов, диит 17, Гамурзиево, Чечен-Ингуштәи АССР) — Ингәыштәыла аиҳабыра ахантәаҩы (2008 ш.).
Азхьарԥшқәа
Акатегориа:Урыстәылатәи аполитикцәа Акатегориа:Ингәыштәыла аԥыза-министрцәа Акатегориа:Аингәышцәа Акатегориа:1972 шықәсазы ииз Акатегориа:Цәыббрамза 17 рзы ииз
Адунеизегьтәи Аџьар Ҟаԥшьи Амзабжа Ҟаԥшьи рымш
Адунеизегьтәи Аџьар Ҟаԥшьи Амзабжа Ҟаԥшьи рымш — Лаҵарамза 8, 1953 шықәса раахыс иазгәарҭоит Адунеизегьтәи Аџьар Ҟаԥшьи Амзабжа Ҟаԥшьи рымш. Ари швеицариатәи агуманист Анри Диунан даниз амш ауп. Иара иаԥшьгарала, 1863ш. рзы имҩаԥган аконференциа, ихацзыркыз жәларбжьаратәи ахеилак Аџьар Ҟаԥшь аԥҵара. Жәларбжьаратәи ахеилак Аџьар Ҟаԥшьи Амзабжа Ҟаԥшьи еиднакылоит 175 тәыла рҟынтәи 400млн. инареиҳаны ауаа. МККК Аԥсны аибашьра ашьҭахьтәи аамҭазы имаҷымкәа ацхыраара рынаҭеит згәабзеира уашәшәыроуи лшарала ихьысҳауи ауаа. МКК имҩаԥнаго аус азы ауааԥсыра аӡәырҩы зхала зуадаҩрақәа ирызныжьу ракәны рхы рыԥхьаӡаӡом, ирымоуп уаҵәтәи амш азы агәыӷра.
Бжьаниа, Царбеи Николаи-иԥа
Царбеи Николаи-иԥа Бжьаниа (2 — 19) — Аԥсны аҵарауаҩ-аетнограф.
Абиографиа
Бжьаниа Царбеи Николаи-иԥа - иналукааша аԥсуа ҵарауаҩ. Ҵарауаҩык иаҳасабала иара интересла иҭиҵаауаз рымҽхак ҭбаан. Иара аус адиулон аԥсуа жәлар ретнографиа иазкыз иактуалтәыз апроблемақәа, азҿлымҳара азиуан жәлар рынхамҩа аҭоурых-еиҿырԥшратә ҭҵаара, иара убас аматериалтәии адоуҳатәии культура азҵаарақәа.Иара икалам иҵижьит ҩажәа рҟынӡа аусумҭақәа;аха рыцҳарас иҟалаз, иаанхеит анагӡара дахьымӡакәа зегь еидызкылоз имонографиа, асоветтә аамҭаз аԥсуа қыҭа аҭоурыхи аетнографиеи ртәы иазкыз. Ц.Н. Бжьаниа активла далахәын ҳтәыла ауаажәларратә, акльтуратә, ԥсҭазаара. Иара Аҟәатәи ақалақьтә партиа акомитет рҵаҩыс аус иуан. Аԥснытәи АССР Акультура аминистрраҿ асахьаркыратә хеилак далахәылан, Атуризм аинститут аҵарауаа рхеилак далахәын. Царбеи Николаи-иԥа Бжьаниа машәырла дҭахоит ирҿиара ианасакьаҳәымҭаз аамҭазы.
Алитература
Акатегориа:Лаҵарамза 2 рзы ииз Акатегориа:1925 шықәсазы ииз Акатегориа:Цәыббрамза 19 рзы иԥсыз Акатегориа:1964 шықәсазы иԥсыз Акатегориа:Аԥсны аҵарауаа Акатегориа:Аԥсны аетнографцәа Акатегориа:Бжьаниаа
Жьҭаарамза 26
Жьҭаарамза́ 26 (Жьҭаарамза́ ҩажәи́ фба́), Оқтиа́бр 26, Жьҭаара́ 26 — григориантәи амзар 299 тәи амш (300 тәи амш ашықәс ду ала) ауп. Ашықәс анҵәамҭанӡа иаанхоит 66 мшы.
Амза
Амза (асимвол: ) — иԥсабаратәу Адгьыл иамҩанызоуп. Уи алашала ажәҩан аршь аҿы аҩбатәи аҭыԥ аннакылоит   Амра ашьҭахь. Адгьылеи амзеи 384 467 км рыбжьоуп.
Ахьарԥшқәа
Акатегориа:Акосмос Акатегориа:Амратә система
Чехов, Антон Павел-иԥа
Антон Павел-иԥа Чехов (Антон Павлович Чехов; 29, Таганрог, Урстәылатәи аимпериа — 15, Баденваилер, Германиатәи аимпериа) — аурыс шәҟәыҩҩ ду, иҩымҭақәа еиҭагоуп адунеи ажәларқәа акыр рбызшәақәа рахь. А.П. Чехов икалам иҵижьыз ипиесақәа адунеи аҿы иреиӷьу атеатрқәа ррепертуар иузаҟәымҭхо, изырԥшӡо иреиуоуп. Иазгәаҭатәуп, А.П. Чехов иҩымҭақәа акыр жәашықәсақәа рыҩнуҵҟа аԥсшәахь ишеиҭаргоз аԥсуа сахьаркыратә литература аҟазацәа нагацәа. 1920 ш. рзы апрозаик адраматург Ӡ. Дарсалиа Чехов иажәабжь “Хирургия” амотив ала иаԥиҵеит акомедиа “Ахапыц хәышәтәҩы”, уи аахыс акырынтә А.П. Чехов иҩымҭақәа ықәдыргылахьеит аԥсуа сценаҿ. Антон Павел-иԥа Чехов ихьӡ ахҵан Аҟәа ақалақь амҩадуқәа руаки абжьаратә школи.
Пхиончхан 2018
thumb|right|300px|Пхиончхан 2018
Словакиа
Словакиа (Slovensko), официалтә хьʒы — Словактәи Ареспублика (Slovenská republika) — Агәҭабжьаратәи Европаҿы аладатәи агаҟны аҳәынҭқарра ауп. Амраҭашәараҿы уи Австриа еидуп, алада-мраҭашәараҿы — Словениа алада-мрагылараҿы — Венгриа, аҩада-мрагылараҿы — Румыниа.
Пхиончхан 2018
Пхиончхан 2018 (2018 Winter Olympics, Jeux olympiques d'hiver de 2018) - аӡынтәи Олимпиадатә хәмаррақәа.
Словакиа
Аҵанакы –.
Пхиончхан 2018
Акатегориа:Аӡынтәи Олимпиадатә хәмаррақәа
Словакиа
Аҳәынҭқарра иаланхо –.
Азгәаҭақәа
Акатегориа:Европатәи атәылақәа Акатегориа:Ареспубликақәа Акатегориа:НАТО атәылақәа
Жәларбжьаратәи астудентцәа рымш
Жәларбжьаратәи астудентцәа рымш (абҵарамза 17) — ари амш азгәаҭан Лондон 1941 ш. рзы, анаҩс ишьақәырӷәӷәан абҵара 17, 1946 ш. рзы Прага имҩаԥысыз Адунеизегьтәи астудентцәа рконгресс аҿы, анемец фашистцәа ирымпыҵархалаз Прага ақалақь аҿы, 1939ш. рзы имҩаԥгаз адемонстрациаҿы иҭахаз астудентцәа ргәалашәара аҳаҭыр азы. Иахьа астудент имш еиднакылоит афакультетқәеи аҵаратә усбарҭақәеи зегьы рыстудентцәа. Аҵаратә усҳәарҭақәа рҿы ари амш аҽны имҩаԥысуеит ахәмаррақәа, аконцертқәа, егьырҭ аныҳәатә усмҩаԥгатәқәа. Аԥсны астудентцәа, егьырҭ атәылақәа рҟынтәи рықәлацәа реиԥш, даргьы иазгәарҭоит илахҿыхуы, игәырӷьахәу аныҳәа.
Аламиа, Геннади Шьаликәа-иԥа
Геннади Шьаликәа-иԥа Аламиа (Геннадий Шаликович Аламиа; 24, Кәтол ақыҭа, Очамчыра араион) — Аԥсны шәҟәыҩҩы, поет, политик.
Абиографиа
Генади Аламиа - ауаажәларратә хеидкыла, жәлар рфорум «Аидгылара» аиҿкааҩцәа дыруаӡәкуп, редакторс даман абри афорум агазет «Аидгылара». Уаанӡа аус иуан ажурнал «Амцабз» аредакциаҿ.
Ҳазҭагылоу аамҭазы Генади Аламиа аԥсуа-абаза (абаза) жәлар адунеижәларбжьаратәи рассоциациа маӡаныҟәгаҩ хадас дамоуп, дыҟоуп иара убас аџурнал «Абаза» аредактор хадас.
Акьыԥхь аҿы дцәырҵит 1964 шықәсазы.
Азхьарԥшқәа
Акатегориа:Аԥсны ашәҟәыҩҩцәа Акатегориа:Аԥсны апоетцәа Акатегориа:Аԥсны Жәлар реизара 1-тәи ааԥхьара адепутатцәа Акатегориа:Аԥсны аполитикцәа Акатегориа:Аламиаа Акатегориа:1949 шықәсазы ииз Акатегориа:Ԥхынгәымза 24 рзы ииз
Баграт III (Қырҭтәыла)
thumb|250px| Атыӡсахьа (Адӡамҵҭсахьа), Баграт || |центр Баграт III, Баграт II (ბაგრატ III, араб.باجرات, аелын. Μπαγκράτ) - Баграт Аԥсуа Ахра Аԥсха (978-1004) , Аԥсуаа-Ақыртуи Ахра (1004) аҭауада ,  Гурген Ду иҷкәын , иан  Гурандухт дыԥсуун, Аԥсуаа Аԥсха лашьа Феодосии лоуԥ , Баграт адгьыл зегьы ииҭыӡаз ипрешествинникцәа иигеиҭ, Абедиа Храм иҟаиҵеит, фрескақәа ,аныхааба иҟәдыршәииҭ иара.
Жьҭаарамза 27
Жьҭаарамза́ 27 (Жьҭаарамза́ ҩажәи́ бжьба́), Оқтиа́бр 27, Жьҭаара́ 27 — григориантәи амзар 300 тәи амш (301 тәи амш ашықәс ду ала) ауп. Ашықәс анҵәамҭанӡа иаанхоит 65 мшы.
32 (ахыԥхьаӡара)
32 (ҩажәи жәаҩа) — анатуралтә ахыԥхьаӡара 32.
Ахьарԥшқәа
032
Гьаргь I (Қырҭтәыла)
Акатегориа:Қырҭтәылатәи аҳцәа Акатегориа:Багратиони Акатегориа:1027 шықәсазы иԥсыз
Бетховен, Лиудвиг ван
Акатегориа:Германиатәи акомпозиторцәа Акатегориа:Германиатәи амузикантцәа Акатегориа:1770 шықәсазы ииз Акатегориа:Ԥхынҷкәынмза 16 рзы ииз Акатегориа:1827 шықәсазы иԥсыз Акатегориа:Хәажәкырамза 26 рзы иԥсыз
Бараҭашвили, Николоз Мелитон-иԥа
Николоз Мелитон-иԥа Бараҭашвили (ნიკოლოზ ბარათაშვილი, Николай (Николоз) Мелитонович Бараташвили; 4, Қарҭ – 21, Ганџа) — ақырҭ апоет.
Акатегориа:Қырҭтәылатәи апоетцәа Акатегориа:1817 шықәсазы ииз Акатегориа:Ԥхынҷкәынмза 4 рзы ииз Акатегориа:1845 шықәсазы иԥсыз Акатегориа:Жьҭаарамза 21 рзы иԥсыз
Шоҭа Русҭавели
thumb|250px|Афреска Шоҭа Русҭавели (შოთა რუსთაველი, რუსთველი; XII-XIII aшәышықәсқәa) — ақырҭ апоет. Шоҭa Русҭaвели иԥҵaхеит ипоемa ду «Абжьасцәа зшәу».
Акатегориа:Қырҭтәылатәи апоетцәа
Гыцба, Алиса
Акатегориа:Аԥсуаа Акатегориа:Аԥсны ашәаҳәаҩцәа Акатегориа:Урыстәылатәи ашәаҳәаҩцәа Акатегориа:1970 шықәсазы ииз Акатегориа:Ԥхынҷкәынмза 5 рзы ииз Акатегориа:Гыцаа
33 (ахыԥхьаӡара)
33 (ҩажәи жәаха) — анатуралтә ахыԥхьаӡара 33.
Ахьарԥшқәа
033
Исаев, Магомеҭ Измаил-иԥа
Магомеҭ Измаил-иԥа Исаев (Магомет Измайлович Исаев, Исати Измаили фурт Мæхæмæт; 5, Лескен, Нхыҵ Уаԥстәылатәи АССР — 21, Москва, Урыстәыла) — Асовет, аурыс лингвист.
Азхьарԥшқәа
Акатегориа:Урыстәылатәи алингвистцәа Акатегориа:Асовет лингвистцәа Акатегориа:1928 шықәсазы ииз Акатегориа:Хәажәкырамза 5 рзы ииз Акатегориа:2011 шықәсазы иԥсыз Акатегориа:Рашәарамза 21 рзы иԥсыз
Жьҭаарамза 28
Жьҭаарамза́ 28 (Жьҭаарамза́ ҩажәи́ ааба́), Оқтиа́бр 28, Жьҭаара́ 28 — григориантәи амзар 301 тәи амш (302 тәи амш ашықәс ду ала) ауп. Ашықәс анҵәамҭанӡа иаанхоит 64 мшы.
Африкагәҭантәи Ареспублика
Африкагәҭантәи Ареспублика (République centrafricaine, Ködörösêse tî Bêafrîka) — Африкаҟны атәыла.
Административтә шара
Африкагәҭантәи Ареспублика 20 административтә префектурақәа (Préfectures) рыла ишоит.
Азгәаҭақәа
Акатегориа:Африкатәи атәылақәа Акатегориа:Ареспубликақәа
Ҷыҭанаа, Мераб Фридон-иԥа
Абиографиа
Мераб Фрндон-иԥа Ҷытанаа иԥсҭазаара кьаҿ иалагӡаны илшеит ишьта ӷәӷәа ааныжьра Аԥсны атеатртә ҟазараҿ еиԥш, ахәаԥшцәа рыгәқәа рҿгьы. Москватәи Шьчукнн нхьз зху иреиҳаӡоу атеатртә ҵараиурҭа арежиссиортә ҟәша аушьҭымҭа, зеиԥшыҟам абаҩхатәра ду илан. Уи дырҵабыргуеит иара иаԥиԥаз ахаҿсахьақәа, аперсонажцәа, аетиудқәа, амизансценакәа. Иара иҟазара иузаҟәымҭхо надҳәалан аклоунадеи апантомимеи. Ԥсабарала илаз иҟыбаҩ адагьы иқәҿиарақәа рахь нԥхьаӡатәуп: аирониа, аиумор, ииашаны иалхыз аимидж, аамысҭашәара, ибжьы ныҵакны ацәажәара, иааикәыршаны иҟоу адунеи азакәанеиуаршәаратә ҷыдарақәа аилкаареи, иқәгыларақәа рахь аиагареи. Мераб Фридон-нца Ҷыҭанаа иқәгыларақәа рзы атекстқәа ихала иҩуан. М.Ф. Ҷыҭанаа аус иуан Аԥсны Аурыс драматә театр аҿы арежиссиор хадас.
Азхьарԥшқәа
Акатегориа:Абҵарамза 16 рзы ииз Акатегориа:1960 шықәсазы ииз Акатегориа:2000 шықәсазы иԥсыз Акатегориа:Аԥсны актиорцәа Акатегориа:Ҷыҭанаақәа
Швециа
Швециа (Sverige), аофициалтә хьӡы: Швециа Акралра (Konungariket Sverige) — аҩадатәи Европаҿы, Скандинавтәи адгьылбжьахабжаҿы аҳәынҭқарра ауп.
Административтә шара
Швециа 21 округык — ален (län) — имоуп.
Акатегориа:Европатәи атәылақәа
Смыр, Рушьбеи Ҳазараҭ-иԥа
Рушьбеи Ҳазараҭ-иԥа Смыр (Рушбей Хазаратович Смыр; 13, Аацы ақыҭа, Гәдоуҭа араион, Аԥснытәи АССР — 29) — Аԥсуа шәҟәыҩҩы, апоет.
Фбиблиографиа
Диит 1950 шықәса жәабранмза 13 рзы Аацы ақыҭа Гәдоуҭа араион. 1971 - 1973 шықәсқәа рзы аҵара иҵоит А.М.Горки ихьӡ зху Москватәи алитературатә институт аҿы иҟоу Иреиҳау алитературатә курсқәа. Дрылгоит 1987 шықәсазы.
Акьыԥхь аҿы дцәыпҵит 1966 шықәса инаркны. Иаҭәашьоуп Д.И. Гәлиа ихьӡ зху аҳәынҭқарратә ппремиа.
Азхьарԥшқәа
Акатегориа:Аԥсны ашәҟәыҩҩцәа Акатегориа:Аԥсны апоетцәа Акатегориа:Смыраа Акатегориа:1950 шықәсазы ииз Акатегориа:Жәабранмза 13 рзы ииз Акатегориа:2019 шықәсазы иԥсыз Акатегориа:Ԥхынгәымза 29 рзы иԥсыз
Абжьасцәа зшәу
thumb|250px|Абжьaс-цәa зшәу адаҟьа Абжьaс-цәa зшәу (ვეფხისტყაოსანი [Веԥхистҟаосани]) - ақырҭ апоема ду. Иԥҵaхеит Шоҭа Русҭавели XII-XIII aшәышықәсқәa. Усҟaн Аҳәынҭқарԥҳәыс Ҭамар дыҟан.
Акатегориа:Қырҭтәылатәи алитература
Вахтанг I Горгасал
Акатегориа:Ибериа аҳцәа
Маҳадыр
Маҳадыр (მეხადირი) — Аԥсны иҟоу ақыҭа.
Аланхо
Араион иаланхо –.
Маҳадыр ақыҭа ахадара
Георгии Хорозиан
Ахьарԥшқәа
Акатегориа:Гагра амуниципалитет ақыҭақәа Акатегориа:Гагра араион ақыҭақәа
34 (ахыԥхьаӡара)
34 (ҩажәи жәиԥшь) — анатуралтә ахыԥхьаӡара 34.
Ахьарԥшқәа
034
Жьҭаарамза 30
Жьҭаарамза́ 30 (Жьҭаарамза́ ҩажәижәаба́), Оқтиа́бр 30, Жьҭаара́ 30 — григориантәи амзар 303 тәи амш (304 тәи амш ашықәс ду ала) ауп. Ашықәс анҵәамҭанӡа иаанхоит 62 мшы.
Набакьиа
Набакиа — Гал араион ақыҭа.
Набакиа ақыҭа ахадара
Нани Қардаа
Абара
Акатегориа:Гал араион ақыҭақәа
Аҭыӡҭа
Аҭыӡҭа (ათიძთა) — Аԥсны иҟоу ақыҭа.
Азгәаҭақәа
Акатегориа:Гагра амуниципалитет ақыҭақәа Акатегориа:Гагра араион ақыҭақәа
Габон
Габон (Gabon), аофициалтә хьӡы: Габонтәи Ареспублика (République gabonaise) — Африкаҟны атәыла.
Административтә шара
Габон иаку аҳәынҭқарра ауп, ари атәыла 9 административтә провинциақәа рыла ишоит.
Азгәаҭақәа
Акатегориа:Африкатәи атәылақәа Акатегориа:Ареспубликақәа
Агерман бызшәа
thumb|300px Агерма́н бызшәа́, Алемс бызшәа́ , анемец бызшәа́ (Deutsch, deutsche Sprache) – алманцәеи австриуаеи лихтенштеинуаеи швеицарцәа реиҳареи рбызшәа ауп. Германиеи Австриеи аҳәынҭқарратә бызшәа иамоуп. Индо-европеитә ажәла герман группа иреиоуп. Уи ашәҟәҩыра алаҭын алфавит иҵаҵӷәиркоит.
Азгәаҭақәа
Акатегориа:Абызшәақәа
Аԥсны аҳәынҭқарратә гимн
мини|[[Афаил:National Anthem of Abkhazia - Аиааира.oggАԥсны аҳәынҭқарратә гимн]] Аԥсны аҳәынҭқарратә гимн (Аиааира) — Аԥсны аҳәынҭқарра амилаҭтә гимн. Агимн амузика аԥиҵеит Валери Ҷкадуа, атекст ажәақәа — Геннади Аламиа. 1992 шықәсазы, Аԥсны ахьыԥшымра аназхарҵа ашьҭахь ишьақәырӷәӷәан аҳәынҭқарратә гимн. С. Багаԥшь атәыла Ахадас даналырх ашьҭахь, жьҭаарамза 24 2007 шықәса рзы, ахԥатәи аԥхьарала ирыдкылан азакәанԥҵара Аԥсны «Аҳәынҭқарра аҳәынҭқарратә гимн азы». Аԥсуа гимн шьаҭас иаиуит Қырҭтәылатәи Адемократиатә республика ар Аԥсны аоккупациа аназыруз аамҭазтәи ашәа «Кьараз».
Азгәаҭақәа
Акатегориа:Аԥсны Аҳәынҭқарра асимболқәа
Жьҭаарамза 31
Жьҭаарамза́ 31 (Жьҭаарамза́ ҩажәи́ жәе́иза), Оқтиа́бр 31, Жьҭаара́ 31 — григориантәи амзар 304 тәи амш (305 тәи амш ашықәс ду ала) ауп. Ашықәс анҵәамҭанӡа иаанхоит 61 мшы.
35 (ахыԥхьаӡара)
35 (ҩажәи жәохә) — анатуралтә ахыԥхьаӡара 35.
Ахьарԥшқәа
035
Ревва, Александр Владимир-иԥа
Александр Владимир-иԥа Ревва (Александр Владимирович Ревва; диит 10 Донецк, Украинатәи ССР, СССР) — аурыс ашәаҳәаҩ, актиор, акомик иоуп. Ипсевдоним Артур Пирожков ауп.
Азхьарԥшқәа
Акатегориа:1974 шықәсазы ииз Акатегориа:Цәыббрамза 10 рзы ииз Акатегориа:Урыстәылатәи ашәаҳәаҩцәа Акатегориа:Урыстәылатәи актиорцәа
Аҿыԥсҭа
Аҿыԥсҭа (ალპური) — Аԥсны иҟоу ақыҭа.
Алаҳаӡы
Алаҳаӡы́ (Алахадзы́, ალახაძი) — Аԥсны иҟоу ақыҭа.