Language Standardization in a Bilingual State: The Case of Czech and Slovak, two Closely Cognate Languages

SUMMARYJazykova kodifikace v dvojjazychem state: pfipad cestiny a sloven-stiny, dvou blizce pribuznych jazykuPo strucnem historickem pfehledu vztahu mezi cestinou a slovenstinou autor sleduje vyvoj kodifikace spisovne slovenstiny od vzniku Ceskoslovenske republisky v roce 1918. Asymetricky pomer mezi oběma jazyky byl navozen ustavni listinou z roku 1920: podle tehdejsiho jazykoveho zakona existoval jednotny jazyk ceskoslovensky s dvojim rovnopravnym zněnim, a to ceskym a slovenskym. Ve skutecnosti ale pozivala cestina ruznych vyhod uz od zacatku noveho statniho usporadani. Tak se na priklad ucilo cestine na Slovensku v mnohem vetsi mire nez slovenstine v ceskych zemich a v prvnim vydani Pravidel slovenskeho pravopisu z roku 1931 se zfetelne ukazal vliv ceskeho jazykovedce Vaclava Vazneho, ktery se na jejich pfiprave aktivne podilel. Reakce proti bohemizacnim tendencim se brzy nato projevila v praxi casopisu Slovenska rec, ktery zacal vychazet v roce 1932.I kdyz byl vztah mezi Cechy a Slovaky po druhe svetove valce podstatne zrovnopravnen, knovergentni tendence v slovni zasobe slovenstiny trvaly az do poloviny sedesatych let. Vyvrcholenim snah poskytnout spisovne slovenstine plnou moznost vyvijet se podle vlastnich zakonitosti bylo vystoupeni slovenskeho jazykovedce Jozefa Ruzicky, ktery v roce 1968 publikoval navrh zakona o slovenstine. V pfitomne dobe ma slovenstina na rozdil od predchazejiciho obdobi v podstate ustalenou a vypracovanou vnitfni stavbu, a proto se jeji obranny postoj vuei cestine uz neprojevuje.RESUMOLa lingoa enkodigo en dulingva Etato: la kazo de la eeha kaj la slo-vaka, du apude rilataj lingvoj.La autoro sekvas^ la. la disvolvigon de la enkodigo de la skriba slovaka lingvo ekde la estigo de Cehoslovaka Respubliko en 1918. La konstitucio de la jaro 1920 deklaris nesimetran rilaton inter la ceha kaj la slovaka: lau la tiama lingva lego ekzistis unueca cehoslovaka lingvo kun du egalrajtaj formoj, nome, la ceha kaj la slovaka. Sed fakte la nova stato diversmaniere pli subtenis la cehan. Tiel ekzemple gi devige instruis la cehan en Slovakio multe pli, ol la slovakan en Cehio. La unua eldono de gvidilo al la slovaka ortografio, aperinta en 1931, estis sub la influo de ceha lingvisto. Okazis reago kontrau la bohemigan tenden-con, per la revuo Slovenska rec (La Slovaka Parolado), kiu ekaperis en 1932.Pro la rilatoj inter Cehio kaj Slovakio post la Dua Mondmilto, kunigaj tendenooj dauris gis la mezo de la sesdekaj jaroj. Sed en 1968 la slovaka lingvisto Jozef Ruzicka eldonis legon pri la slovaka, kiu estis enjurigita samtempe kun la federaciigo de Cehoslovakio, en ceha kaj slovaka federaciaj respublikoj, komence de 1969. Tiel, almenau nuntempe, la malnova lukto trankviligis. Sendube restas certagrada ceha influo super la skriba slovaka, sed la kvereloj de la antau—kaj postmilita tempoj trankviligas, au almenau ne plu aperas en la lingvistikaj revuoj.Resume, ekzistas en Cehoslovakio parta, cefe pasiva dulingveco. Lau emketoj, c. 85% da cehoj acetus interesan slovakan libron, kaj inverse; sed la proporcioj, kiu aktive regas la alian lingvom, ekzemple verke au parole, estas malaltaj. La klopodoj influi la slovakan en la direkton de la ceha, au ne plene rekoni la sendependecon de la slovaka, okazis antau kaj post la Dua Mondmilito kaj intime rilatas al tiutempaj politikaj sintenoj kaj okazajoj. La celo post la Unua Mondmilito estis, provizi almenau pasivan scipovon de la norma lingvo al la popolo; poste, aktivigi tiun scion. Sekvis ortografiaj reformoj kaj novaj politikoj de naciigo de fremdaj vortoj. La slovaka literatura lingvo estas nun sufica en si mem kaj ne plu de vas defendi sin, kiel antaue.