French in the New World: Linguistic Response to Cultural Patterns

SOMMAIRELe francais au Nouveau Monde: Reponse linguistique a la situation culturelleLe but de cet article est double; d'abord, de tracer le role historique des Francais et de la langue francaise aux Ameriques, et puis, d'evaluer la situation sociolinguistique contemporaine.D'abord, j'examine le processus de peuplement et de migration des francophones auNouveau Monde. Je considere aussi des faits extralinguistiques tels que les circonstances politiques dans lesquelles les colons se sont trouves et l'influence de la structure economique sur la composition et l'organisation de leurs communautes.La nature des liens officiels avec la France metropolitaine et la duree de cette communication sont importantes aussi, tout comme l'est l'influence des populations non-francophones avec qui les Francais ont eu des contacts. A ce sujet, les rapports entre les planteurs francais et les esclaves africains, menant au developpement des dialectes creoles, est un sujet des plus importants.Lorsqu'on considere le statut actuel des dialectes francais ou bases sur le francais, trois questions s'imposent.D'abord, il faut etudier l'aspect demographique: ou habitent les gens parlant le dialecte, quel dialecte ils emploient, et quels autres dialectes sont employes par eux et par leurs voisins. Puisqu'il existe des communautes francophones du Canada a la cote du nord de l'Amerique du Sud, et que les membres de ces communautes viennent de tous les niveaux socioeconomiques, il n'y a pas de schema sociolinguistique typique.Deuxiemement, il faut faire face a la perception des dialectes par ceux qui s'en servent, par leurs voisins, et par leur gouvernement. L'attitude de chacun de ces groupes determine le nombre et la variete de contextes dans lesquels le dialecte s'emploie normalement et aussi le message social et politique qu'on emet en choisissant un certain mode de parler.Finalement, il faut confronter la question de l'education et du maintien de la langue. L'analphabetisme a ete et continue a etre un probleme serieux, surtout dans les iles de la mer des Caraibes. Pour le surmonter, il faut d'abord effectuer la transition d'une tradition purement orale a une qui comprend des matieres ecrites, et puis chercher a integrer la langue dans le programme d'etudes. Meme la ou il y a deja une tradition litteraire, il faut maintenir la vitalite de celle-ci, surtout dans les regions ou le dialecte francais est une langue minoritaire.RESUMOLa franca lingvo en Ameriko: Lingva respondo al kulturaj situaciojLa jena artikolo havas duopan celon: unue, skizi la historian rolon de la francoj kaj de la franca lingvo en Ameriko, kaj due, taksi la nuntempan socilingvistian situacionLa aŭtorino unue pristudas la procedon de popoligo kaj migrado de la franclingvanoj el kaj en Ameriko. Ŝi ankau konsideras nelingvajn faktojn, kiel ekzemple la politikajn cirkonstancojn, en kiuj la migrintoj trovis sin, kaj la influon de la ekonomia strukturo ce la konsistigo kaj organizo de ties komunumoj.Ankau grava estas la demando pri la epoko kaj daŭro de la rekta komunikado kun Francio kaj la oficialaj ligoj kun la hejmlando; kaj pri la influo de nefranclingvaj grupoj, kun kiuj la francoj havis kontakton. Aparte grava demando pri tiu lasta punkto estas la interagado inter la francaj posedantoj de plantacioj kaj la afrikaj sklavoj. Tio estigis kreolajn dialektojn.Konsiderante la nunan statuson de la franca kaj de dialektoj, baziĝantaj super la franca, en Ameriko, leviĝas tri demandoj.Unue, necesas studi la demografian aspekton: kie logas la parolantoj, kiun francan dialekton ili parolas, kaj kiujn aliajn francajn dialektojn uzas ili kaj iliaj najbaroj. Car franclingvaj komunumoj ekzistas ekde Kanado, norde, ĝis la norda marbordo de Sudameriko, sude, kaj car la membroj de tiuj komunumoj reprezentas ciujn nivelojn de la sociekonomia gamo, ne ekzistas ununura tipa socilingvistika situacio.Due, necesas alfronti la demandon pri la percepto de la dialektoj ce la parolantoj, ce ties najbaroj, kaj ce la registaro. La sinteno de ciu el tiuj grupoj difinas ne nur la nom bron kaj variadon de la kuntekstoj, en kiuj oni rutine uzas la dialekton, sed ankau la socian kaj politikan mesagon sendatan per la elekto de certa parolmaniero.Fine, necesas alfronti la demandon pri la edukado kaj la reteno de lingvo. Aparte en la Kariba Maro, la analfabeteco estis kaj daŭre estas grava problemo. Por superi gin, necesas unue transiri de nur busa tradicio al tradicio kiu inkluzivas ankau skribajn materialojn; tiam, necesas integrigi la lingvon en la edukan kurikulumon. Ec tie, kie ekzistas skriba tradicio, necesas reteni ĝian vivecon, aparte en zonoj, kie la franca dialekto estas minorita lingvo.